Wikipedia lbwiki https://lb.wikipedia.org/wiki/Haapts%C3%A4it MediaWiki 1.46.0-wmf.21 first-letter Media Spezial Diskussioun Benotzer Benotzer Diskussioun Wikipedia Wikipedia Diskussioun Fichier Fichier Diskussioun MediaWiki MediaWiki Diskussioun Schabloun Schabloun Diskussioun Hëllef Hëllef Diskussioun Kategorie Kategorie Diskussioun TimedText TimedText talk Modul Modul Diskussioun Veranstaltung Veranstaltung Diskussion 4 48 2668676 2665565 2026-03-27T15:32:16Z Zinneke 34 Präiszeremonie 5.5. 2668676 wikitext text/x-wiki ---- __NOTOC__ {{Div col|colwidth=320px|cols=2}} <div style="break-inside: avoid-column; overflow: hidden"> {{Ufank Kader|Gro|fond=white}} == Nei op Wikipedia?== Op eiser '''[[Wikipedia:Wëllkomm|Wëllkomm]]-Säit''' fir nei Mataarbechter fannt Dir déi wichtegst Informatioune fir bei der '''[[Wikipedia]]''' matzemaachen. Dir kënnt natierlech och '''[[Wikipedia:Ech hunn eng Fro|eng Fro stellen]]''' oder an der '''[[Wikipedia:Sandkaul|Sandkaul]]''' ronderëmspillen. Dir kënnt Iech natierlech och '''[[Spezial:Benotzerkont_opmaachen|registréieren]]'''. </div></div> <div style="break-inside: avoid-column; overflow: hidden"> {{Ufank Kader|Gréng|fond=white}} == Wat maachen op der Wikipedia? == === Artikele schreiwen === [[Wikipedia:Artikel/Neien Artikel schreiwen|En neien Artikel schreiwen]]&nbsp;• [[Wikipedia:Artikel/Wéi änneren ech en Artikel|En Artikel verbesseren]]&nbsp;• [[Wikipedia:Portaler|Portaler]]&nbsp;• [[Wikipedia:Artikelen, déi et op all Wikipedia sollt ginn|Artikelen, déi et op all Wikipedia sollt ginn]]&nbsp;• [[Wikipedia:Artikelen, déi et op dëser Wikipedia sollt ginn|Artikelen, déi et op dëser Wikipedia sollt ginn]]&nbsp;• [[Wikipedia:Skizzen|Skizze kompletéieren]]&nbsp;• [[Special:Uncategorizedpages|Artikele kategoriséieren]]&nbsp;• [[Special:Lonelypages|Weesesäiten]]&nbsp;• [[Special:Deadendpages|Sakgaasse-Säiten]]&nbsp;• [[Wikipedia:WikiProjeten|WikiProjeten zu bestëmmten Theemen]] === Maintenance === [[Special:Newpages|Nei Säiten]]&nbsp;• [[Spezial:Linken_op_dës_Säit/Schabloun:Iwwerschaffen|Säiten, déi iwwerschafft musse ginn]] • [[Wikipedia:Läschen|Säiten, déi geläscht solle ginn]]&nbsp;• [[Wikipedia:Neutralitéitsproblemer|Säiten, wou en Neutralitéitsproblem besteet]]&nbsp;• [[Wikipedia:Copyrightproblemer|Säiten, wou e Copyrightproblem besteet]]&nbsp;• [[:Kategorie:Wikipedia:Biller ouni Lizenz|Biller ouni Lizenz]]&nbsp;• [[Wikipedia:Vandalismus|Vandalismus]]&nbsp;• [[Wikipedia:Lëscht vu Vandalen|Lëscht vu Vandalen]]&nbsp;• [[Spezial:Duebel Viruleedungen|Duebel Viruleedungen]]&nbsp;• [[Special:Unusedimages|Net benotzt Biller]] === Är Meenung soen === '''[[Wikipedia:De Stamminee|De Stamminee]]'''&nbsp;• [[Wikipedia:Adminkandidaturen|Adminkandidaturen]]&nbsp;• [[Wikipedia:Läschen|Läschen]] === Froen an Ufroen === [[Wikipedia:Wéi heescht dat op Lëtzebuergesch?|Wéi heescht dat op Lëtzebuergesch?]]&nbsp;• [[Wikipedia:Ech hunn eng Fro|Ech hunn eng Fro]]&nbsp;• [[Wikipedia:Wierder, deenen hir Schreifweis net kloer ass|Wierder, deenen hir Schreifweis net kloer ass]]&nbsp;• [[Wikipedia:Technesche Krom|Technesche Krom]] Wënsch&nbsp;: [[Wikipedia:Artikelen, déi et op dëser Wikipedia sollt ginn|Artikelen, déi eis nach feelen]]&nbsp;• [[Wikipedia:Fotoen, déi eis nach feelen|Fotoen, déi eis nach feelen]] </div></div> <div style="break-inside: avoid-column; overflow: hidden"> {{Ufank Kader|Sand|fond=white}} == Reegelen a Konventiounen == === Reegelen === [[Wikipedia:Reegelen|Allgemeng Reegelen]]&nbsp;• [[Wikipedia:Neutralitéit|Neutralitéit vun den Artikelen]]&nbsp;• [[Wikipedia:Relevanz|Relevanzkrittären]]&nbsp;• [[Wikipedia:Biller|Iwwer d'Benotze vu Biller]]&nbsp;• [[Wikipedia:Copyright|Copyright]] === Konventiounen a Rotschléi === [[Wikipedia:Homonymie|Zwéin Artikele mam selwechten Numm]]&nbsp;• [[Wikipedia:Nummkonventiounen|Wéi nennen ech mäin Artikel?]]&nbsp;• [[Wikipedia:Stil|Stilreegelen]]&nbsp;• [[Wikipedia:Verbesserungslëscht|Schreifvarianten, déi hei zeréckgehale goufen]]&nbsp;• [[Wikipedia:Kategorien|Wéi geet ee mat Kategorien ëm?]] </div></div> <div style="break-inside: avoid-column; overflow: hidden"> {{Ufank Kader|Mof|fond=white}} == Communautéit == === [[Wikipedia:Wikipedianer|Wikipedianer]] === Bannent deem leschte Mount hunn {{NUMBEROFACTIVEUSERS}} Leit op d'mannst eng Ännerung gemaach. All Mataarbechter si [[Charta vum Benevolat|Benevoller]], déi Hiert zum gemeinsame Projet bäidroen; et gëtt kee „Chef“ a kee „Chefredakter“.<br> Och Dir kënnt matmaachen. Zéckt net! [[Wikipedia:Wikipedianer|D'Lëtzebuerger Wikipedianer]]&nbsp;• [[Wikipedia:Babel|Sproochen, déi eis Wikipedianer schwätzen]]&nbsp;• [[Spezial:Aktiv_Benotzer|Wikipedianer, déi an de leschten 30 Deeg aktiv waren]] === Kommunikatioun === '''[[Wikipedia:De Stamminee|De Stamminee]]'''&nbsp;• [[Wikipedia:Ech hunn eng Fro|Ech hunn eng Fro]]&nbsp;• [[Wikipedia:Technesche Krom|Technesche Krom]]&nbsp;• [[Wikipedia:Presserevue|Presserevue]]&nbsp;• [[Wikipedia:Ierbessenzielereien|Ierbessenzielereien]]&nbsp;• [[Wikipedia:Geschicht|Geschicht]]&nbsp;• [[Wikipedia:Wikipedia op Lëtzebuergesch an 10 Froen an Äntwerten|D'Wikipedia op Lëtzebuergesch an 10 Froen an Äntwerten]] === Statut vun de Wikipedianer === [[Wikipedia:Administrateuren|Administrateuren]] ([[Special:Listusers/sysop|Lëscht]])&nbsp;• [[Wikipedia:Bot|Botten]] ([[Special:Listusers/bot|Lëscht]])&nbsp;• [[Wikipedia:Bürokraten|Bürokraten]] ([[Special:Listusers/bureaucrat|Lëscht]])&nbsp;• [[Wikipedia:Bot|Botten]] ([[Special:Listusers/bot|Lëscht]])&nbsp;• [[Wikipedia:Interface-Administrateuren|Interface-Administrateuren]] ([[Special:Listusers/interface-admin|Lëscht]]) </div></div> <div style="break-inside: avoid-column; overflow: hidden"> {{Ufank Kader|Giel|fond=white}} == Hëllef== '''[[Wikipedia:Hëllef|Hëllef!]]'''<br> Lëtzebuergesch: [[Wikipedia:Eis Schreifweis|'''Eis Schreifweis''']]&nbsp;• [[Wikipedia:Wéi heescht dat op Lëtzebuergesch?|Wéi heescht dat op Lëtzebuergesch?]]<br> Wikipedia: [[Wikipedia:Iwwer d'Wikipedia|Iwwer d'Wikipedia]]&nbsp;• [[Wikipedia:FAQ Lieser|FAQ fir Lieser]]&nbsp;• [[Wikipedia:FAQ Participanten|FAQ fir d'Mataarbechter]]&nbsp;• [[Wikipedia:FAQ Administratioun|FAQ fir d'Administrateuren]]&nbsp;• [[Wikipedia:FAQ (Technesch)|Technesch Froen]] </div></div> <div style="break-inside: avoid-column; overflow: hidden"> {{Ufank Kader|Mof|fond=white}} == Ressourcen == === Iwwer d'Wikipedia === [[Wikipedia]]&nbsp;• [[Wikipedia:Iwwer d'Wikipedia|Iwwer d'Wikipedia]]&nbsp;• [[Wikipedia:Wat Wikipedia net ass|Wat Wikipedia net ass]]&nbsp;• [[Special:Statistics|Statistik]] === Fir d'Artikelen === [[Wikipedia:Nëtzleches|Bausteng, Schablounen, etc.]]&nbsp;• [[Commons:Haaptsäit|Biller op Commons]]&nbsp;• [[Wikipedia:Referenztabellen|Lëscht vun de Lëschten]] === Technik === [https://www.mediawiki.org/wiki/Manual:Contents Handbuch fir MediaWiki]&nbsp;• [http://download.wikimedia.org Gespäichert Informatiounen eroflueden] === Aner Projeten === [http://www.wikipedia.org/ Sproocheportal]&nbsp;• [[m:Requests for new languages|Eng aner Sprooch ufroen]]&nbsp;• [[wikt:|Wiktionnaire]]&nbsp;• [[b:|Wikibooks]]&nbsp;• [[q:|Wikiquote]]&nbsp;• [[s:|Wikisource]]&nbsp;• [[m:|Meta Wikipedia]]&nbsp;• [https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedians_of_L%C3%ABtzebuerg_-_User_Group Lëtzebuerger Wikimedianer]&nbsp;• [http://species.wikipedia.org/wiki/ Wikispecies]&nbsp;• [[Commons:|Commons]] === Associatiounen === [[Wikimedia]]&nbsp;• [http://wikimediafoundation.org/wiki/Accueil Fondatioun Wikimedia] </div></div> <div style="break-inside: avoid-column; overflow: hidden"> {{Ufank Kader|Blo|fond=white}} == Neies vun der Communautéit == === November 2025 === {{Annonce Verschiddenes|2.|De 66.000. Artikel, [[Systemateschen Elementsnumm]], gëtt vum GilPe ugeluecht.}} === September 2025 === {{Annonce Verschiddenes|19.|De [[Benotzer:GilPe]] gëtt Administrateur op der lb-Wikipedia.}} === Juni 2025 === {{Annonce Verschiddenes|8.|De [[Benotzer:Volvox]] gëtt Interface-Administrateur op der lb-Wikipedia.}} === Abrëll 2025 === {{Annonce Verschiddenes|29.|De 65.000. Artikel, [[Paris-Nice 1975]], gëtt vum Mobby 12 ugeluecht.}} === November 2024 === {{Annonce Verschiddenes|21.|De [[Benotzer:Volvox]] gëtt Administrateur op der lb-Wikipedia.}} === Oktober 2024 === {{Annonce Verschiddenes|11.|De 64.000. Artikel, [[Mummentaart]], gëtt vum GilPe ugeluecht.}} === August 2024 === {{Annonce Verschiddenes|29.|En neie WikiProjet gouf lancéiert, bei deem jiddereen hëllefe kann, Biographië vu Leit unzeleeën, no deenen [[Wikipedia:WikiProjet Stroossennimm|zu Lëtzebuerg eng Strooss genannt gouf]] (an zu deenen et nach keen Artikel gëtt).}} >>>'''[[Wikipedia:Communautéitssäit/Archiv_Neies|Eeler Annoncë sinn hei am Archiv]]'''<<< -------------------------------------- [[Fichier:Wikimedia-lu logo-2.png|thumb|90px]] == Neies vun der ASBL Wikimedia Lëtzebuerg * == === September === {{Annonce Verschiddenes|26.|D'ASBL mécht aktiv um [[Dag vun der Lëtzebuerger Sprooch]] mat.}} === Juli === {{Annonce Verschiddenes|5.|D'ASBL mécht bei der ''marche gourmande'' zu Leideleng mat.}} === Mee 2026 === {{Annonce Verschiddenes|15.|D'ASBL mécht mat beim ''Welcome Day'' fir nei Awunner vun der Gemeng Leideleng.}} {{Annonce Verschiddenes|5.|Wikimedia Lëtzebuerg kritt den [[Nationale Präis fir d'Verdéngschter ëm d'Lëtzebuerger Sprooch]] 2026; Déi offiziell Zeremonie ass de 5. Mee 2026 um 19 Auer an der Nationalbibliothéik ([https://bnl.public.lu/fr/a-la-une/agenda/2026/letzebuerger-sprooch.html umellen HEI]).}} === Mäerz 2026 === [[Fichier:Wiki-Treffen Leudelange Mäerz 2026.jpg|miniatur|E puer Participante vun der Generalversammlung vu Wikimedia Lëtzebuerg]] {{Annonce Verschiddenes|7.|[[Wikipedia:Wikiiessen 2026|Wikiiessen]] bei deem 15 Leit derbäi waren a [[Wikipedia:Generalversammlung Wikimedia Lëtzebuerg 2026|Generalversammlung vun der ASBL Wikimedia Lëtzebuerg]] am Kulturzentrum zu Leideleng. 14 Wikipedianer waren derbäi an och de Leidelenger Buergemeeschter [[Lou Linster]] an d'Nathalie Entringer, Vertriederin vum [[ZLS]] a Member vum Leidelenger Gemengerot.}} === Januar/Februar 2026 === [[Fichier:AdminCon 2026 Gruppenfoto.jpg|miniatur|Gruppefoto vun der AdminCon 2026]] {{Annonce Verschiddenes|30.01-01.02|1 Wikipedianer war op der [[:de:Wikipedia:AdminConvention 2026|AdminCon]] zu [[Bremen]] an huet do e [[:commons:File:Kurzvortrag AdminCon 2026 – Admin auf der luxemburgischsprachigen Wikipedia.pdf|Kuerzvirtrag]] iwwer d'[[Wikipedia:Administrateuren|Administrateuren]] op der lëtzebuergescher Wikipedia gehalen.}} === Januar 2026 === {{Annonce Verschiddenes|15.|1 lb-Wikipedianer war fir en Interview um [https://100komma7.lu/show/Moiesstudio/202601150832/episode/Ka-Wikipedia-sech-trotz-KI-weider-duerchsetzen? Radio 100,7] am Kader vun de 25 Joer Wikipedia.}} {{Annonce Verschiddenes|12.|1 lb-Wikipedianer war bei engem Aarbechtsgrupp vun den [[Lëtzebuerger Guiden a Scouten|LGS]] fir en éischten Austausch. D'LGS wëllen aktiv op der lb-Wikipedia ginn.}} {{Annonce Verschiddenes|7.|2 lb-Wikipedianer ware beim [[Le Quotidien]] fir en [https://lequotidien.lu/a-la-une/dans-les-coulisses-de-wikipedia-ceux-qui-ecrivent-lhistoire-du-grand-duche/ Artikel] am Kader vun de 25 Joer Wikipedia, deen de 15.1.2026 verëffentlecht gouf.}} [[Wikipedia:Communautéitssäit/Archiv_Neies_Wikimedia_asbl|>> '''Archiv '''Annoncë Wikimedia ASBL]] ------------------ <nowiki>*</nowiki> [[Wikimedia#Wikimedia_L%C3%ABtzebuerg|Wikimedia Lëtzebuerg]] ASBL ass e Veräin, dee sech allgemeng fir d'Promotioun vum Fräie Wëssen, de Projetë vu Wikimedia (wourënner déi verschidde Wikipediaen, an absënns déi op Lëtzebuergesch) asetzt. Si huet näischt mam Inhalt vun dëser Wikipedia ze dinn. Kontaktadress: [mailto:wikimedia.lu@gmail.com wikimedia.lu@gmail.com] </div></div> {{Div col end}} [[Kategorie:Wikipedia-Administratioun]] oz6bh8crw6fxs230yqq27hik5eg6b7l 0 244 2668647 2610179 2026-03-27T12:54:05Z Les Meloures 580 /* T */ k 2668647 wikitext text/x-wiki Dës Lëscht vun de '''Lëtzebuerger Uertschaften, Häff a Lieu-diten''' ass en Deel vun de [[Wikipedia:Referenztabellen|Referenztabellen]]. *Dës Lëscht ass nach net komplett. *Als Quell fir d'Schreifweis vun den Nimm gouf de Memorial B - No 68 vum 16. November 1976, den [https://web.archive.org/web/20051103181556/http://www.legilux.public.lu/leg/a/archives/1999/1121108/index.html A - No 112 vum 11 August 1999] an aktuell Recommandatioune vum ''Conseil permanent de la langue luxembourgeoise'' (CPLL) benotzt. {{AbcIndex}} == A == {| class="wikitable sortable" BORDER="1" CELLSPACING="0" |- ! Numm ! Gemeng ! Franséischen Numm ! Däitschen Numm |- | [[Angelsbierg]]|| [[Gemeng Fëschbech|Fëschbech]] || Angelsberg || Angelsberg |- |[[Aansebuerg]]|| [[Gemeng Helperknapp|Helperknapp]] ||Ansembourg || Ansemburg |- | [[Aassel]] || [[Gemeng Bous-Waldbriedemes|Bous-Waldbriedemes]] || Assel || Assel |- | [[Aasselbuer]] || [[Gemeng Wëntger|Wëntger]] || Asselborn || Asselborn |- | [[Aasselbuer-Kiemen]] || [[Gemeng Wëntger|Wëntger]] || Asselborn-Kehmen ||Asselborn-Kehmen |- | [[Aasselbuerer Millen]] || [[Gemeng Wëntger|Wëntger]] ||Asselborn-Moulin || &nbsp; |- | [[Aasselbuerer Strooss]] || [[Gemeng Wëntger|Wëntger]] || Asselborn-Route || &nbsp; |- | [[Aasselscheier]] || [[Gemeng Luerenzweiler|Luerenzweiler]]||Asselscheuer || Asselscheuer |- | [[Äischen]] || [[Gemeng Habscht|Habscht]] || Eischen || Eischen |- | [[Äischer]] || [[Gemeng Kiischpelt|Kiischpelt]] || Enscherange || Enscheringen |- | [[Akescht (Lieu-dit)|Akescht]] || [[Gemeng Parc Housen|Parc Housen]] || Ackerscheid || Ackerscheid |- |[[Ale Bësch|Ale Bësch, (um)]] |[[Gemeng Esch-Sauer|Esch-Sauer]] | |Altenbusch |- | [[Aleft]] || [[Gemeng Iechternach|Iechternach]] || Alf || Alf |- | [[Allerbuer]] || [[Gemeng Wëntger|Wëntger]] || Allerborn||Allerborn |- | [[Allënster]] || [[Gemeng Jonglënster|Jonglënster]] ||Altlinster || Altlinster |- | [[Almillen]] || [[Gemeng Wëntger|Wëntger]] || Almillen|| |- | [[Alrodeschhaff]] || [[Gemeng Konsdref|Konsdref]] || Altrodeschhof ||Altrodeschhof |- | [[Alschent]] || [[Gemeng Kiischpelt|Kiischpelt]] ||Alscheid || Alscheid |- | [[Altréier]] || [[Gemeng Bech|Bech]] || Altrier|| Altrier |- | [[Altwis]] || [[Gemeng Munneref|Munneref]] || Altwies || Altwies |- | [[Alzeng]] || [[Gemeng Hesper|Hesper]] ||Alzingen || Alzingen |- | [[Amber]] || [[Gemeng Jonglënster|Jonglënster]] ||Imbringen || Imbringen |- | [[Val Saint-André|Andreasgrënnchen]] || [[Lëtzebuerg (Stad)|Lëtzebuerg]] || Val-St-André ||Andreashöhle |- | [[Angelduerf]] || [[Gemeng Ierpeldeng op der Sauer|Ierpeldeng]] ||Ingeldorf || Ingeldorf |- | [[Antoniushaff]] || [[Gemeng Wëntger|Wëntger]] || Antoniushof || Antoniushof |- | [[Äsbarrière]] || [[Gemeng Rouspert-Mompech|Rouspert-Mompech]]|| Aesbarrière || Aesbarrière |} {{AbcIndex}} == B == {| class="wikitable sortable" BORDER="1" CELLSPACING="0" |- ! Numm ! Gemeng ! Franséischen Numm ! Däitschen Numm |- | [[Baastenduerf]] || [[Gemeng Tandel|Tandel]] ||Bastendorf || Bastendorf |- | [[Backesmillen]] || [[Gemeng Ärenzdall|Ärenzdall]] ||Backesmühle || Backesmühle |- | [[Berbuerg]] || [[Gemeng Manternach|Manternach]] || Berbourg || Berburg |- | [[Berbuergerwald]] || [[Gemeng Manternach|Manternach]] || &nbsp; || Berburgerwald |- | [[Bäerdref]] || [[Gemeng Bäerdref|Bäerdref]] || Berdorf ||Berdorf |- | [[Bamerdall]] || [[Gemeng Dikrech|Dikrech]] || || Bamertal |- | [[Bamhaff]] || [[Gemeng Buerschent|Buerschent]] || || |- | [[Banzelt]] || [[Gemeng Betzder|Betzder]] || Banzelt || Banzelt |- | [[Bärel]] || [[Gemeng Wanseler|Wanseler]] || Berlé || Berl |- | [[Bäreldeng]] || [[Gemeng Walfer|Walfer]] || Bereldange || Bereldingen |- | [[Bartreng]] || [[Gemeng Bartreng|Bartreng]] || Bertrange || Bartringen |- | [[Bartreng-Gare]] || [[Gemeng Bartreng|Bartreng]] || Bertrange-Gare || &nbsp; |- | [[Baschelt]] || [[Gemeng Bauschelt|Bauschelt]] || Baschleiden || Baschleiden |- | [[Bauschelt]] || [[Gemeng Bauschelt|Bauschelt]] || Boulaide || Bauschleiden |- | [[Barrage]] || [[Gemeng Esch-Sauer|Esch-Sauer]] || Barrage || &nbsp; |- | [[Bech]] || [[Gemeng Bech|Bech]] || Bech || Bech |- | [[Bech-Maacher]] || [[Gemeng Schengen|Schengen]] || Bech-Kleinmacher || Bech-Kleinmacher |- | [[Beefort]] || [[Gemeng Beefort|Beefort]] || Beaufort || Befort |- | [[Beeforter Heed]] || [[Gemeng Reisduerf|Reisduerf]] || Beforterheide || Beforterheide |- | [[Beelenhaff]] || [[Gemeng Jonglënster|Jonglënster]] || Behlen || Behlen |- | [[Beeler]] || [[Gemeng Wäiswampech|Wäiswampech]] || Beiler || Beiler |- | [[Beesslek]] || [[Gemeng Ëlwen|Ëlwen]] || Hautbellain || Oberbesslingen |- | [[Beesten]] || [[Gemeng Noumer|Noumer]] || Beisten || Beisten |- | [[Beetebuerg]] || [[Gemeng Beetebuerg|Beetebuerg]] || Bettembourg || Bettemburg |- | [[Beezebierg]] || [[Gemeng Hiefenech|Hiefenech]] || Beezeberg || Beezeberg |- | [[Beggen]] || [[Lëtzebuerg (Stad)|Lëtzebuerg]] || Beggen || Beggen |- | [[Beidler]] || [[Gemeng Jonglënster|Jonglënster]] || Beidweiler || Beidweiler |- | [[Béigen]] || [[Gemeng Wëntger|Wëntger]] || Boevange/Clervaux || Bögen |- | [[Béiwen (Stauséigemeng)|Béiwen]] || [[Gemeng Lac de la Haute-Sûre|Stauséigemeng]] || Bavigne || Böwen |- | [[Béiwen-Atert]] || [[Gemeng Helperknapp|Helperknapp]] || Boevange-sur-Attert || Böwingen/Attert |- | [[Béiweng]] || [[Gemeng Réiser|Réiser]] || Bivange || Biwingen |- | [[Belair (Iechternach)|Belair]] || [[Gemeng Iechternach|Iechternach]] || Belair || Belair |- | [[Belair]] || [[Lëtzebuerg (Stad)|Lëtzebuerg]] || Belair || Belair |- | [[Bënzelt]] || [[Gemeng Wäiswampech|Wäiswampech]] || Binsfeld || Binsfeld |- | [[Bënzert]] || [[Gemeng Miersch|Miersch]] || Binzrath || Binzrath |- | [[Bëschdref]] || [[Gemeng Helperknapp|Helperknapp]] || Buschdorf || Buschdorf |- | [[Bëschhaus]] || [[Gemeng Nidderaanwen|Nidderaanwen]] || Buschhaus || Buschhaus |- | [[Bëschrued]] || [[Gemeng Wal|Wal]] || Buschrodt || Buschrodt |- | [[Bëttel]] || [[Gemeng Tandel|Tandel]] || Bettel || Bettel |- | [[Betteng op der Mess]] || [[Gemeng Dippech|Dippech]] || Bettange-sur-Mess || Bettingen-Mess |- | [[Bettenduerf]] ||[[Gemeng Bettenduerf|Bettenduerf]] || Bettendorf || Bettendorf |- | [[Betzder]] ||[[Gemeng Betzder|Betzder]] || Betzdorf || Betzdorf |- | [[Beyerholz]] || [[Gemeng Fluessweiler|Fluessweiler]] || Beyerholz || Beyerholz |- | [[Beyren]] || [[Gemeng Fluessweiler|Fluessweiler]] || Beyren || Beyren |- | [[Bicherhaff]] || [[Gemeng Stadbriedemes|Stadbriedemes]] || Bücherhof || Bücherhof |- | [[Biebereg]] || [[Gemeng Préizerdaul|Préizerdaul]] || Bettborn || Bettborn |- | [[Biekerech]] || [[Gemeng Biekerech|Biekerech]] || Beckerich || Beckerich |- | [[Bieles]] || [[Gemeng Suessem|Suessem]] || Belvaux || Beles |- | [[Bierchem]] || [[Gemeng Réiser|Réiser]] || Berchem || Berchem |- | [[Bierden]] || [[Gemeng Ierpeldeng op der Sauer]] || Burden || Bürden |- | [[Biereng (Miersch)|Biereng]] || [[Gemeng Miersch|Miersch]] || Beringen || Beringen |- | [[Bierengerbierg]] || [[Gemeng Miersch|Miersch]] || Beringerberg || Beringerberg |- | [[Bierg (Colmer-Bierg)|Bierg]] || [[Gemeng Colmer-Bierg|Colmer-Bierg]] || Berg || Berg |- | [[Bierg (Betzder)|Bierg]] ||[[Gemeng Betzder|Betzder]] || Berg || Berg |- | [[Biergem]] || [[Gemeng Monnerech|Monnerech]]|| Bergem || Bergem |- | [[Biergerkräiz]] || [[Gemeng Koplescht|Koplescht]] || || |- | [[Bierkelt]] || [[Gemeng Bäerdref|Bäerdref]] || Birkelt || Birkelt |- | [[Bierkenhaff]] || [[Gemeng Schieren|Schieren]] || Birkenhof || Birkenhof |- | [[Biermereng]] || [[Gemeng Schengen|Schengen]] || Burmerange || Bürmeringen |- | [[Bierschbech]] || [[Gemeng Miersch|Miersch]] || Berschbach || Berschbach |- | [[Biertreng]] || [[Gemeng Schieren|Schieren]] || Birtrange || Birtringen |- |[[Biff]] |[[Gemeng Käerjeng|Käerjeng]] |Biff |Biff |- | [[Bigelbaach]] || [[Gemeng Reisduerf|Reisduerf]] || Bigelbach || Bigelbach |- | [[Biissen]] ||[[Gemeng Biissen|Biissen]] || Bissen || Bissen |- | [[Bildgeshaff]] || [[Gemeng Bettenduerf|Bettenduerf]] || || |- | [[Bill]] || [[Gemeng Helperknapp|Helperknapp]] || Bill || Bill |- | [[Bilschdref]] || [[Gemeng Rammerech|Rammerech]] || Bilsdorf || Bilsdorf |- | [[Bireler Gronn]] || [[Gemeng Sandweiler|Sandweiler]] || || |- | [[Bireler Haff]] || [[Gemeng Sandweiler|Sandweiler]] || || |- | [[Biereng (Diddeleng)|Biereng]] || [[Gemeng Diddeleng|Diddeleng]] || Burange || Büringen |- | [[Bidscht]] || [[Gemeng Géisdref|Géisdref]] || Buderscheid || Büderscheid |- | [[Biwels]] || [[Gemeng Pëtschent|Pëtschent]] || Bivels || Bivels |- | [[Biwer]] || [[Gemeng Biwer|Biwer]] || Biwer || Biwer |- | [[Biwesch]] || [[Gemeng Ëlwen|Ëlwen]] || Biwisch|| Biwisch |- | [[Blaaschent]] ||[[Gemeng Luerenzweiler|Luerenzweiler]] || Blaschette||Blascheid |- | [[Bleesbréck]] ||[[Gemeng Bettenduerf|Bettenduerf]] || Bleesbruck|| Bleesbrück |- | [[Bloen Eck]] ||[[Gemeng Ärenzdall|Ärenzdall]] || || |- | [[Blummendall]] ||[[Gemeng Bech|Bech]] ||Blumenthal ||Blumenthal |- | [[Bockmillen (Wëntger)|Bockmillen]] ||[[Gemeng Wëntger|Wëntger]] || || |- | [[Bohey]] || [[Gemeng Wanseler|Wanseler]] || Bohey|| Bohey |- | [[Bollenduerfer Bréck]] ||[[Gemeng Bäerdref|Bäerdref]] ||Bollendorf-Pont || Bollendorfer-Brücke |- |[[Bomecht]]||[[Gemeng Käerjeng|Käerjeng]] || Bomicht || |- | [[Bommel (Esch-Sauer)|Bommel]] ||[[Gemeng Esch-Sauer|Esch-Sauer]] || Bonnal || Bonnal |- | [[Bommelscheier]] ||[[Gemeng Käerjeng|Käerjeng]] || || Bommelscheuer |- | [[Boufer]] <br><small>(och: Bouferdeng)</small> || [[Gemeng Luerenzweiler|Luerenzweiler]]||Bofferdange ||Bofferdingen |- | [[Bouferterhaff]] || [[Gemeng Bartreng|Bartreng]] || || |- | [[Boukels (Géisdref)|Boukels]] (Géisdref)|| [[Gemeng Géisdref|Géisdref]] ||Bockholtz || Bockholtz |- |[[Boukelsser Millen]] |[[Gemeng Géisdref|Géisdref]] |Bockholtz-Moulin |Bockholtzermühle |- | [[Bouneweg]] ||[[Lëtzebuerg (Stad)|Lëtzebuerg]] || Bonnevoie||Bonneweg |- | [[Boxer]] || [[Gemeng Wëntger|Wëntger]] || Boxhorn || Boxhorn |- | [[Brameschhaff]] || [[Gemeng Kielen|Kielen]] || Brameschhof || Brameschhof |- | [[Bramillen]] || [[Gemeng Buerschent|Buerschent]] || || |- | [[Branebuerg]] || [[Gemeng Tandel|Tandel]] || Brandenbourg || Brandenburg |- | [[Brattert]] || [[Gemeng Wal|Wal]] || Brattert || Brattert |- | [[Breedelt]] || [[Gemeng Wäiswampech|Wäiswampech]] || Breidfeld || Breidfeld |- | [[Bréim (Munneref)|Bréim]] <!-- Bréim um Schëld, um Kadaster: Brehm (Bréim) --> ||[[Gemeng Munneref|Munneref]] || Maison Brehm || Brehm |- | [[Breinert]] || [[Gemeng Biwer|Biwer]] || Breinert || Breinert |- | [[Breinertknupp]] || [[Gemeng Biwer|Biwer]] || Breinertknupp || Breinertknupp |- | [[Brennerei (Nidderaanwen)|Brennerei]] || [[Gemeng Nidderaanwen|Nidderaanwen]] || Distillerie || Brennerei |- | [[Briddel]] || [[Gemeng Koplescht|Koplescht]] || Bridel || Bridel |- | [[Bricherhaff (Iermsdref)|Bricherhaff]] (Iermsdref) || [[Ärenzdallgemeng]] || || |- |[[Bricherhaff (Stad Lëtzebuerg)|Bricherhaff]] (Lëtzebuerg) |[[Lëtzebuerg (Stad)|Lëtzebuerg]] | |Bricherhof |- | [[Bricherhaff (Mutfert)|Bricherhaff]] (Mutfert)|| [[Gemeng Conter|Conter]] || || |- | [[Brichermillen (Mutfert)|Brichermillen]] (Mutfert)|| [[Gemeng Conter|Conter]] || || Brüchermühle |- | [[Brichermillen (Bruch)|Brichermillen]] (Bruch)|| [[Gemeng Helperknapp|Helperknapp]] || Brouch-Moulin || Brouchermühle |- | [[Brosiushaff]]|| [[Gemeng Colmer-Bierg|Colmer-Bierg]] || || |- | [[Brouderbuer]] || [[Gemeng Bettenduerf|Bettenduerf]] || Broderbour || Broderbour |- | [[Bruch (Miersch)|Bruch]] (Miersch) ||[[Gemeng Helperknapp|Helperknapp]] ||Brouch || Bruch |- | [[Bruch (Biwer)|Bruch]] (Biwer)|| [[Gemeng Biwer|Biwer]] ||Brouch || Bruch |- | [[Bruechtebaach]] || [[Gemeng Wëntger|Wëntger]] || Brachtenbach || Brachtenbach |- | [[Buchholz (Fluessweiler)|Buchholz]] || [[Gemeng Fluessweiler|Fluessweiler]] || Buchholz || Buchholz |- | [[Buchholzer Haff]] || [[Gemeng Duelem|Duelem]] || || |- | [[Buckels]] ||[[Gemeng Parc Housen|Parc Housen]] || Bockholtz || Bockholtz |- | [[Buddeler]] || [[Gemeng Biwer|Biwer]] || Boudler || Budler |- | [[Buddelerbaach]] || [[Gemeng Biwer|Biwer]] || Boudlerbach || Budlerbach |- | [[Buerglënster]] || [[Gemeng Jonglënster|Jonglënster]] || Bourglinster || Burglinster |- | [[Buerschdref]] || [[Gemeng Rouspert-Mompech|Rouspert-Mompech]] || Boursdorf || Boursdorf |- | [[Buerschent]] || [[Gemeng Buerschent|Buerschent]] || Bourscheid || Burscheid |- | [[Buerschter Millen]] || [[Gemeng Buerschent|Buerschent]] || Bourscheid-Moulin || Burscheidermühle |- | [[Bungeref]] || [[Gemeng Rammerech|Rammerech]] || Bigonville || Bondorf |- | [[Bungerëffer Millen]] || [[Gemeng Rammerech|Rammerech]] || Bigonville-Moulin || Bondorfer Mühle |- | [[Buer (Helperknapp)|Buer]] (Helperknapp)|| [[Gemeng Helperknapp|Helperknapp]] || Bour || Bour |- | [[Bur (Rouspert-Mompech)|Bur]] (Rouspert-Mompech) || [[Gemeng Rouspert-Mompech|Rouspert-Mompech]] || Born || Born |- | [[Buerfelt]] || [[Gemeng Esch-Sauer|Esch-Sauer]]|| Bourgfried || Burgfrid |- | [[Bous]] || [[Gemeng Bous-Waldbriedemes|Bous-Waldbriedemes]] || Bous || Bous |- | [[Butschebuerg]] || [[Gemeng Diddeleng|Diddeleng]] || || Budersberg |} {{AbcIndex}} == C == {| class="wikitable sortable" BORDER="1" CELLSPACING="0" |- ! Numm ! Gemeng ! Franséischen Numm ! Däitschen Numm |- | [[Café Halte]] <br><small>(och: Eschweiler-Halte)</small> || [[Gemeng Wolz|Wolz]] || Café Halte || |- | [[Chrëschtnech]] || [[Gemeng Waldbëlleg|Waldbëlleg]] ||Christnach || Christnach |- | [[Clairefontaine (Bettenduerf)|Clairefontaine]] || [[Gemeng Bettenduerf|Bettenduerf]] || Clairefontaine || &nbsp; |- | [[Clausen]] || [[Lëtzebuerg (Stad)|Lëtzebuerg]] || Clausen || Clausen |- | [[Clemenshaff]] || [[Gemeng Bettenduerf|Bettenduerf]] || &nbsp; || Clemenshof |- | [[Closdellt]] || [[Gemeng Buerschent|Buerschent]] || Closdellt || Closdellt |- |[[Clooshaff (Biissen)|Clooshaff]] |[[Gemeng Biissen|Biissen]] |Ferme Cloos |Clooshof |- | [[Colmer-Bierg]] || [[Gemeng Colmer-Bierg|Colmer-Bierg]] || Colmar-Berg || Colmar-Berg |- | [[Colmeschmillen]] || [[Gemeng Luerenzweiler|Luerenzweiler]] || || Colmeschmühle |- | [[Conter]] || [[Gemeng Conter|Conter]] || Contern || Conter |- | [[Créispent]] || [[Gemeng Konsdref|Konsdref]] || Crispent || Crispent |} {{AbcIndex}} == D == {| class="wikitable sortable" BORDER="1" CELLSPACING="0" |- ! Numm ! Gemeng ! Franséischen Numm ! Däitschen Numm |- |[[Dauschkaul (Lëtzebuerg)|Dauschkaul]] |[[Lëtzebuerg (Stad)|Lëtzebuerg]] | | |- | [[Dauschkaul (Luerenzweiler)|Dauschkaul]] || [[Gemeng Luerenzweiler|Luerenzweiler]] || || |- | [[Houschter Déckt|Déckt]] (Houschent) <br><small>(och: Houschter Déckt)</small>|| [[Gemeng Parc Housen|Parc Housen]] || Dickt || Dickt |- | [[Déckt (Housen)|Déckt]] (Housen)|| [[Gemeng Parc Housen|Parc Housen]] || Dickt || Dickt |- | [[Deewelt]] || [[Gemeng Wëntger|Wëntger]] || Deiffelt || Deiffelt |- | [[Déierbech]] || [[Gemeng Wëntger|Wëntger]] || Derenbach || Derenbach |- | [[Déifferdeng]] || [[Gemeng Déifferdeng|Déifferdeng]] ||Differdange || Differdingen |- | [[Déiljen]] || [[Gemeng Beefort|Beefort]] || Dillingen ||Dillingen |- | [[Deisermillen]] || [[Gemeng Wuermer|Wuermer]] ||&nbsp;|| Deysermühle |- | [[Dellen]] || [[Gemeng Groussbus|Groussbus]] || Dellen ||Dellen |- | [[Dénkert]] || [[Gemeng Lac de la Haute-Sûre|Stauséigemeng]] ||Dunkrodt ||Dünkrodt |- | [[Diänjen]] || [[Gemeng Wëntger|Wëntger]] || Doennange ||&nbsp; |- | [[Dickeschbur (Esch-Sauer)|Dickeschbur]] || [[Gemeng Esch-Sauer|Esch-Sauer]] || Dickesbour || Dickesbour |- | [[Dickweiler]] || [[Gemeng Rouspert-Mompech|Rouspert-Mompech]] || Dickweiler || Dickweiler |- | [[Diddeleng]] || [[Gemeng Diddeleng|Diddeleng]] || Dudelange || Düdelingen |- | [[Dierbech]] (Géisdref)|| [[Gemeng Géisdref|Géisdref]]|| Dirbach || Dirbach |- | [[Dierbech]] (Esch-Sauer)|| [[Gemeng Esch-Sauer|Esch-Sauer]] || Dirbach || Dirbach |- | [[Direndall]] || [[Gemeng Kielen|Kielen]] || &nbsp; || Dürrenthal |- | [[Dikrech]] || [[Gemeng Dikrech|Dikrech]] ||Diekirch || Diekirch |- | [[Dippech]] || [[Gemeng Dippech|Dippech]] || Dippach || Dippach |- | [[Dippech-Barrière]] || [[Gemeng Dippech|Dippech]] ||Dippach-Barrière || &nbsp; |- | [[Dippecher Gare]] || [[Gemeng Dippech|Dippech]] || Dippach-Gare || &nbsp; |- | [[Dol]] || [[Gemeng Géisdref|Géisdref]] || Dahl || Dahl |- | [[Dolebierg]] || [[Gemeng Ärenzdall|Ärenzdall]] || Dolenberg ||Dolenberg |- | [[Dondel]] || [[Gemeng Kielen|Kielen]] || Dondelange || Dondelingen |- | [[Donkels]] || [[Gemeng Wanseler|Wanseler]] || Doncols || Donkols |- | [[Doosber Bréck]] || [[Gemeng Parc Housen|Parc Housen]] || Dasbourg-Pont || &nbsp; |- | [[Douschterterhaff]] || [[Gemeng Bäerdref|Bäerdref]] || Ferme Dostert || Dosterthof |- | [[Dräibraken]] || [[Gemeng Wäiswampech|Wäiswampech]] || Troisbaraques || Dreibaracken |- | [[Dräibuer]] || [[Gemeng Wuermer|Wuermer]] || Dreiborn || Dreiborn |- | [[Draufelt]] || [[Gemeng Klierf|Klierf]] ||Drauffelt || Druffelt |- | [[Drénkelt]] || [[Gemeng Ëlwen|Ëlwen]] || Drinklange || Drinklingen |- | [[Dudderhaff]] || [[Lëtzebuerg (Stad)|Lëtzebuerg]] || &nbsp; || Duderhof |- | [[Duelem (Garnech)|Duelem]] (Garnech) || [[Gemeng Garnech|Garnech]] || Dahlem || Dahlem |- | [[Duelem (Réimech)|Duelem]] (Réimech)|| [[Gemeng Duelem|Duelem]] || Dalheim || Dalheim |- | [[Duerscht]] || [[Gemeng Parc Housen|Parc Housen]] || Dorscheid || Dorscheid |- | [[Duerschterhaischen]] || [[Gemeng Parc Housen|Parc Housen]] || || Dorscheiderhäuschen |- | [[Dummeldeng]] || [[Lëtzebuerg (Stad)|Lëtzebuerg]] || Dommeldange || Dommeldingen |- | [[Dumongshaff]] || [[Gemeng Schëffleng|Schëffleng]] || Ferme Dumont || Dumontshof |} {{AbcIndex}} == E == {| class="wikitable sortable" BORDER="1" CELLSPACING="0" |- ! Numm ! Gemeng ! Franséischen Numm ! Däitschen Numm |- | [[Eech (Stad Lëtzebuerg)|Eech]] || [[Lëtzebuerg (Stad)|Lëtzebuerg]]|| Eich || Eich |- | [[Eechelbuer]] || [[Gemeng Noumer|Noumer]] || Eichelbour || &nbsp; |- | [[Eescheler]] || [[Gemeng Jonglënster|Jonglënster]] || Eschweiler || Eschweiler |- | [[Eesebuer]] || [[Gemeng Jonglënster|Jonglënster]] || Eisenborn|| Eisenborn |- | [[Eeselbuer]] || [[Gemeng Klierf|Klierf]] || Eselborn || Eselborn |- | [[Éileng]] || [[Gemeng Reckeng op der Mess|Reckeng op der Mess]] || Ehlange || Ehlingen |- | [[Éilereng]] || [[Gemeng Suessem|Suessem]] || Ehlerange || Ehleringen |- | [[Éimereng]] || [[Gemeng Schengen|Schengen]] || Emerange || Emeringen |- | [[Éimerengerhaff]] || [[Gemeng Bous-Waldbriedemes|Bous-Waldbriedemes]] || &nbsp; || Emeringerhof |- | [[Éimeschbaach-Aasselbuer]] || [[Gemeng Wëntger|Wëntger]] || Emeschbach-Asselborn || Emeschbach-Asselborn |- | [[Éimeschbaach-Stackem]] || [[Gemeng Wëntger|Wëntger]] || Emeschbach-Stockem || &nbsp; |- | [[Éinen]] || [[Gemeng Wuermer|Wuermer]] || Ehnen || Ehnen |- | [[Éiter]] || [[Gemeng Conter|Conter]] || Oetrange || Ötringen |- | [[Éiter Millen]] || [[Gemeng Conter|Conter]] || || |- | [[Ell (Lëtzebuerg)|Ell]] || [[Gemeng Ell|Ell]] || Ell || Ell |- | [[Elleng]] || [[Gemeng Munneref|Munneref]] || Ellange || Ellingen |- | [[Ellenger Gare]] || [[Gemeng Munneref|Munneref]] || Ellange-Gare || &nbsp; |- | [[Elveng]] ||[[Gemeng Schengen|Schengen]] || Elvange || Elvingen |- | [[Ëlwen]] || [[Gemeng Ëlwen|Ëlwen]] || Troisvierges || Ulflingen |- | [[Elz]] || [[Gemeng Réiden op der Atert|Réiden op der Atert]] || Eltz || Eltz |- | [[Engelshaff]] || [[Gemeng Nidderaanwen|Nidderaanwen]] || Engelshof || Engelshof |- | [[Ënnereesbech]] || [[Gemeng Parc Housen|Parc Housen]] || &nbsp; || Untereisenbach |- | [[Ënner Fooss]] || [[Gemeng Bettenduerf|Bettenduerf]] || &nbsp; || Unterfoos |- | [[Ënnerherel]] || [[Gemeng Bettenduerf|Bettenduerf]] || &nbsp; || Unterherel |- | [[Ënnerschlënner]] || [[Gemeng Parc Housen|Parc Housen]] || Unterschlinder || Unterschlinder |- | [[Ënnescht Millen (Lenneng)|Ënnescht Millen]] || [[Gemeng Lenneng|Lenneng]]|| &nbsp; || Untere Mühle |- | [[Ënnescht Millen (Wal)|Ënnescht Millen]] || [[Gemeng Wal|Wal]] || || |- | [[Ënsber]] || [[Gemeng Esch-Sauer|Esch-Sauer]] || Insenborn || Insenborn |- | [[Enteschbaach (Lieu-dit)|Enteschbaach]] || [[Gemeng Buerschent|Buerschent]] || Enteschbach || &nbsp; |- | [[Eppelduerf]] || [[Gemeng Ärenzdall|Ärenzdall]] || Eppeldorf || Eppeldorf |- | [[Esch-Sauer]] || [[Gemeng Esch-Sauer|Esch-Sauer]] || Esch-sur-Sûre || Esch-Sauer |- | [[Tunnel vun Esch-Sauer|Esch-Tunnel]] || [[Gemeng Esch-Sauer|Esch-Sauer]] || Esch-Tunnel || Esch-Tunnel |- | [[Esch-Uelzecht]] || [[Gemeng Esch-Uelzecht|Esch-Uelzecht]] || Esch-sur-Alzette || Esch-Alzette |- | [[Eschduerf]] || [[Gemeng Esch-Sauer|Esch-Sauer]] || Eschdorf || Eschdorf |- | [[Éischt]] || [[Gemeng Rammerech|Rammerech]] || Eschette || Escheid |- | [[Eschweiler (Wolz)|Eschweiler]] || [[Gemeng Wolz|Wolz]] || Eschweiler || Eschweiler |- | [[Café Halte|Eschweiler (Wolz)-Halte]] <br><small>(och: Café Halte)</small> || [[Gemeng Wolz|Wolz]] || Café Halte || |- | [[Essen]] || [[Gemeng Miersch|Miersch]] ||Essingen ||Essingen |- | [[Ettelbréck]] || [[Gemeng Ettelbréck|Ettelbréck]] || Ettelbruck || Ettelbrück |} {{AbcIndex}} == F == {| class="wikitable sortable" BORDER="1" CELLSPACING="0" |- ! Numm ! Gemeng ! Franséischen Numm ! Däitschen Numm |- | [[Fausermillen]] || [[Gemeng Mäertert|Mäertert]] || Fausermühle || &nbsp; |- | [[Feelenerhecken]] || [[Gemeng Feelen|Feelen]] || Feulenerhecken || &nbsp; |- | [[Féischterhaff]] || [[Gemeng Buerschent|Buerschent]] || Fischeiderhof || &nbsp; |- | [[Féitsch]] || [[Gemeng Wëntger|Wëntger]] || &nbsp; || &nbsp; |- | [[Féiz]] || [[Gemeng Monnerech|Monnerech]] || Foetz || Foetz |- | [[Felleschmillen (Äischen)|Felleschmillen]] || [[Gemeng Habscht|Habscht]] || Felleschmühle || &nbsp; |- | [[Fëlschdref]] || [[Gemeng Duelem|Duelem]] || Filsdorf || Filsdorf |- | [[Féngeg]] || [[Gemeng Käerjeng|Käerjeng]] || Fingig || Fingig |- | [[Fennbierg]] || [[Gemeng Parc Housen|Parc Housen]] || Fennberg || &nbsp; |- | [[Fenneng]] || [[Gemeng Beetebuerg|Beetebuerg]] || Fennange|| Fenningen |- | [[Fënsterdall]] || [[Gemeng Helperknapp|Helperknapp]] || Finsterthal || &nbsp; |- | [[Fënsterdallerhaff]] || [[Gemeng Miersch|Miersch]] || Finsterthalerhof || &nbsp; |- | [[Fënsterdallerhéicht]] || [[Gemeng Helperknapp|Helperknapp]] || Finsterthalerhöhe || &nbsp; |- | [[Fenteng]] || [[Gemeng Hesper|Hesper]] ||Fentange || Fentingen |- | [[Fëschbech (Hengescht)]] || [[Gemeng Klierf|Klierf]] || Fischbach || Fischbach |- | [[Fëschbech (Miersch)]] || [[Gemeng Fëschbech|Fëschbech]] || Fischbach || Fischbach |- | [[Fëschbecherhaff]] || [[Gemeng Tandel|Tandel]] || Fischbacherhof || &nbsp; |- | [[Fëschbech-Schmëdd]] || [[Gemeng Fëschbech|Fëschbech]] || &nbsp; || Fischbach-Forge |- | [[Fetschebuer]]|| [[Lëtzebuerg (Stad)|Lëtzebuerg]] || Fetschenbour || &nbsp; |- | [[Fetschenhaff]] || [[Lëtzebuerg (Stad)|Lëtzebuerg]] || Fetschenhof ||&nbsp; |- | [[Fiels]] || [[Gemeng Fiels|Fiels]] || Larochette || Fels |- | [[Fielsbuch]] || [[Gemeng Iechternach|Iechternach]] || Felsbuch || &nbsp; |- | [[Fielsmillen (Iechternach)|Fielsmillen]] || [[Gemeng Iechternach|Iechternach]] || Felsmühle || &nbsp; |- |[[Fielsmillen (Mäertert)|Fielsmillen]] || [[Gemeng Mäertert|Mäertert]] || Felsmühle ||&nbsp; |- | [[Findel]] || [[Gemeng Sandweiler|Sandweiler]] || Findel || Findel |- | [[Findelshaff]] || [[Gemeng Bartreng|Bartreng]] || Findelshof ||&nbsp; |- | [[Firtgeshaff]] || [[Gemeng Ärenzdall|Ärenzdall]] || || |- | [[Flatzbuer]] || [[Gemeng Rammerech|Rammerech]] || &nbsp; || Flatzbour |- | [[Fléiber (Bauschelt)]] || [[Gemeng Bauschelt|Bauschelt]] || Flebour ||Flebour |- | [[Fléiber (Buerschent)]] || [[Gemeng Buerschent|Buerschent]] || Flebour || Flebour |- | [[Fluessweiler]] || [[Gemeng Fluessweiler|Fluessweiler]] || Flaxweiler || Flaxweiler |- | [[Folkendeng]] || [[Gemeng Ärenzdall|Ärenzdall]] || Folkendange || Folkendingen |- | [[Follmillen]] || [[Gemeng Ärenzdall|Ärenzdall]] || Follmühle || &nbsp; |- | [[Fond-de-Gras]] || [[Gemeng Déifferdeng|Déifferdeng]] || Fond-de-Gras || &nbsp; |- | [[Fond-de-Gras]] || [[Gemeng Péiteng|Péiteng]] || Fond-de-Gras || &nbsp; |- | [[Fossen]] ''(Fossenhaff)'' || [[Gemeng Klierf|Klierf]] || Fossen || &nbsp; |- | [[Folscht]] || [[Gemeng Rammerech|Rammerech]] || Folschette || Folscheid |- | [[Foussheck]] || [[Gemeng Ärenzdall|Ärenzdall]]|| Fousheck || &nbsp; |- | [[Fransousegronn]] || [[Gemeng Nidderaanwen|Nidderaanwen]] || Franzosengrund || &nbsp; |- | [[Frantzemillen]] || [[Gemeng Schëffleng|Schëffleng]] || Frantzenmühle || &nbsp; |- | [[Fraschtenhaff]] || [[Gemeng Käerch|Käerch]] || Frastenhof || &nbsp; |- | [[Freckeisen]] || [[Gemeng Waldbëlleg|Waldbëlleg]] ||Freckeisen || Freckeisen |- | [[Fréiseng]] || [[Gemeng Fréiseng|Fréiseng]] || Frisange || Frisingen |- | [[Fréngerhaff]] || [[Gemeng Tandel|Tandel]] || Froehnerhof || &nbsp; |- | [[Fridbësch]] || [[Gemeng Buerschent|Buerschent]] || Friedbusch || &nbsp; |- | [[Fridhaff]] || [[Gemeng Dikrech|Dikrech]] || Friedhof || &nbsp; |- | [[Froumillen]] || [[Gemeng Schengen|Schengen]] || Frohmühle || &nbsp; |- | [[Frombuerg]]<br>Frombuergerhaff || [[Gemeng Rouspert-Mompech|Rouspert-Mompech]] || || Fromburgerhof |- | [[Fulsbierg]] || [[Gemeng Käerch|Käerch]] || Fulsberg || &nbsp; |- | [[Furels]] || [[Gemeng Hiefenech|Hiefenech]] || Fuhrels || &nbsp; |- | [[Furen]] || [[Gemeng Tandel|Tandel]] || Fouhren || Fouhren |- | [[Fuussbann]] || [[Gemeng Déifferdeng|Déifferdeng]] || Fousbann || |- | [[Fuussekaul]] || [[Gemeng Esch-Sauer|Esch-Sauer]] || || |} {{AbcIndex}} == G == {| class="wikitable sortable" BORDER="1" CELLSPACING="0" |- ! Numm ! Gemeng ! Franséischen Numm ! Däitschen Numm |- | [[Gaaschtmillen]] || [[Gemeng Mamer|Mamer]] || &nbsp; || Gaaschtmühle |- | [[Gaasperech]] || [[Lëtzebuerg (Stad)|Lëtzebuerg]] ||Gasperich || Gasperich |- | [[Gadderscheier]] || [[Gemeng Suessem|Suessem]] || &nbsp; || Gadderscheuer |- | [[Gäichel (Lëtzebuerg)|Gäichel]] || [[Gemeng Habscht|Habscht]] || Gaichel || Gaichel |- | [[Gantebeensmillen]] || [[Gemeng Hesper|Hesper]] || &nbsp; || Gantenbeinsmühle |- | [[Garnech]] || [[Gemeng Garnech|Garnech]] || Garnich || Garnich |- | [[Géidgen]] || [[Gemeng Ëlwen|Ëlwen]] || Goedange || Gödingen |- | [[Geieschhaff (Bech)]] || [[Gemeng Bech|Bech]] || &nbsp; || Geyershof |- | [[Geieschhaff (Konstem)]] || [[Gemeng Parc Housen|Parc Housen]] || &nbsp; || Geyershof |- | [[Géisdref]] || [[Gemeng Géisdref|Géisdref]] ||Goesdorf || Goesdorf |- | [[Geismillen]] || [[Bierg]] || &nbsp; || Geismühle |- | [[Gëlt-Hueschtert|Gëlt]] || [[Gemeng Rammerech|Rammerech]] || Goeldt-Hostert || &nbsp; |- | [[Gemenerhaff]] || [[Gemeng Konsdref|Konsdref]] || &nbsp; || Gemenerhof |- | [[Gerardshaff]] || [[Lëtzebuerg (Stad)|Lëtzebuerg]] || &nbsp; || Gérardshof |- | [[Gëtzen]] || [[Gemeng Käerch|Käerch]] || Goetzingen || Goetzingen |- | [[Giewel (Käerch)|Giewel]] || [[Gemeng Käerch|Käerch]] || Goeblange || &nbsp; |- | [[Giewelsmillen]] || [[Gemeng Buerschent|Buerschent]] || &nbsp; || Goebelsmühle |- | [[Giewelsmillen]] || [[Gemeng Géisdref|Géisdref]] || &nbsp; || Goebelsmühle |- | [[Giischt]] || [[Gemeng Rouspert-Mompech|Rouspert-Mompech]] || Girst || Girst |- | [[Giischterklaus]] || [[Gemeng Rouspert-Mompech|Rousper-Mompecht]] || &nbsp; || Girsterklaus |- | [[Gilcher]] || [[Gemeng Ärenzdall|Ärenzdall]]|| Gilcher || Gilcher |- | [[Gilsdref]] || [[Gemeng Bettenduerf|Bettenduerf]] ||Gilsdorf || Gilsdorf |- | [[Giwenech]] || [[Gemeng Rouspert-Mompech|Rouspert-Mompech]] || Givenich || Givenich |- | [[Goberhaff]] || [[Gemeng Reisduerf|Reisduerf]] || &nbsp; || Goberhof |- | [[Gondel (Waldbriedemes)|Gondel]] || [[Gemeng Waldbriedemes|Waldbriedemes]] || Gondelange|| &nbsp; |- | [[Gonnereng]] || [[Gemeng Jonglënster|Jonglënster]] || Gonderange || Gonderingen |- | [[Gouschteng]] || [[Gemeng Fluessweiler|Fluessweiler]] || || Gostingen |- | [[Gousseldeng]] || [[Gemeng Lëntgen|Lëntgen]] || Gosseldange || &nbsp; |- | [[Gräisch]] || [[Gemeng Habscht|Habscht]] || Greisch || Greisch |- | [[Grandsen]] || [[Gemeng Klierf|Klierf]] || &nbsp; || Grindhausen |- | [[Grass]] || [[Gemeng Stengefort|Stengefort]] || Grass || Grass |- | [[Grassbierg]] || [[Gemeng Bech|Bech]] || &nbsp; || Grassenberg |- | [[Gréiweknapp]] || [[Gemeng Helperknapp|Helperknapp]] || Grevenknapp || Grevenknapp |- | [[Greiweldeng]] || [[Gemeng Stadbriedemes|Stadbriedemes]] || Greiveldange || Greiweldingen |- | [[Gréiwels]] || [[Gemeng Wal|Wal]] || Grevels || &nbsp; |- | [[Gréiwelsser Barrière]] || [[Gemeng Bartreng|Bartreng]] || Grevels-Barrière || &nbsp; |- | [[Gréiwelsser Haff]] || [[Gemeng Bartreng|Bartreng]] || || &nbsp; |- | [[Gréiwelscheier]]|| [[Gemeng Sandweiler|Sandweiler]] || &nbsp; || Grevelscheuer |- | [[Gréiwemaacher]] || [[Gemeng Gréiwemaacher|Gréiwemaacher]] || Grevenmacher || Grevenmacher |- | [[Gréiwemaacherbierg]] || [[Gemeng Gréiwemaacher|Gréiwemaacher]] || &nbsp; || Grevenmacherberg |- | [[Gréiwemillen]] || [[Gemeng Käerch|Käerch]] || &nbsp; || Grevenmühle |- | [[Grëmmelescht]] || [[Gemeng Wanseler|Wanseler]] || Grümelscheid || Grümelscheid |- | [[Grëmmeleschter Millen]] || [[Gemeng Wanseler|Wanseler]] || Grümelscheid-Moulin || &nbsp; |- | [[Grenzen]] || [[Gemeng Ettelbréck|Ettelbréck]] || &nbsp; || Grentzingen |- | [[Groesteen]] || [[Gemeng Pëtschent|Pëtschent]] || &nbsp; || Grauenstein |- |[[Grohans]] |[[Lëtzebuerg (Stad)|Lëtzebuerg]] | | |- | [[Grolënster]] || [[Gemeng Bech|Bech]] || &nbsp; || Graulinster |- | [[Grolënster]] || [[Gemeng Jonglënster|Jonglënster]] || &nbsp; || Graulinster |- | [[Grondhaff]] || [[Gemeng Bäerdref|Bäerdref]] || Grundhof || Grundhof |- | [[Grondhaff-Schlass]] || [[Gemeng Waldbëlleg|Waldbëlleg]] || Grundhof-Château || &nbsp; |- | [[Gronn (Stad Lëtzebuerg)|Gronn]] || [[Lëtzebuerg (Stad)|Lëtzebuerg]] || &nbsp; || Grund |- | [[Grooljen]] || [[Gemeng Pëtschent|Pëtschent]] || &nbsp; || Gralingen |- | [[Groussbéiweng]] || [[Gemeng Garnech|Garnech]] || Grand-Bevange || &nbsp; |- | [[Groussbus]] || [[Gemeng Groussbus-Wal|Groussbus-Wal]] || Grosbous || Grosbous |- | [[Guddelt]] || [[Gemeng Fiels|Fiels]] || Goudelt || &nbsp; |- | [[Guedber]] || [[Gemeng Jonglënster|Jonglënster]] || Godbrange || Godbringen |} {{AbcIndex}} == H == {| class="wikitable sortable" BORDER="1" CELLSPACING="0" |- ! Numm ! Gemeng ! Franséischen Numm ! Däitschen Numm |- | [[Haalsbaach (Bäerdref)|Haalsbaach-Bäerdref]] || [[Gemeng Bäerdref|Bäerdref]] || Halsbach || Halsbach |- | [[Haalsbaach (Miedernach)|Haalsbaach-Miedernach]] || [[Gemeng Ärenzdall|Ärenzdall]] || Halsbach || Halsbach |- | [[Haarderbaach]] || [[Gemeng Géisdref|Géisdref]] || &nbsp; || Harderbach |- | [[Haarthaff]] || [[Gemeng Waldbëlleg|Waldbëlleg]] || &nbsp; || Harthof |- | [[Haassel]] || [[Gemeng Weiler zum Tuer|Weiler zum Tuer]] || Hassel || Hassel |- | [[Haastert]] || [[Gemeng Biwer|Biwer]] || Hagelsdorf || Hagelsdorf |- | [[Habscht]] || [[Gemeng Habscht|Habscht]] || Hobscheid || Hobscheid |- | [[Hakenhaff]] || [[Gemeng Lenneng|Lenneng]] || &nbsp; || Hackenhof |- | [[Haler]] || [[Gemeng Waldbëlleg|Waldbëlleg]] || Haller || Haller |- | [[Hamm (Stad Lëtzebuerg)|Hamm]] || [[Lëtzebuerg (Stad)|Lëtzebuerg]] || Hamm || Hamm |- | [[Hammhaff]] || [[Gemeng Bäerdref|Bäerdref]] || &nbsp; || Hammhof |- | [[Hannerhaassel]] || [[Gemeng Wëntger|Wëntger]] || Hinterhasselt || Hinterhasselt |- | [[Härebierg]] || [[Gemeng Dikrech|Dikrech]] || &nbsp; ||Herrenberg |- | [[Harel]] || [[Gemeng Lac de la Haute-Sûre|Stauséigemeng]] || Harlange || Harlingen |- | [[Haupeschhaff]] || [[Gemeng Betzder|Betzder]] || &nbsp; || Haupeschhof |- | [[Heedekaul]] || [[Gemeng Réiden op der Atert|Réiden op der Atert]] || &nbsp; || Heidenkaul |- | [[Heedscheier]] || [[Gemeng Duelem|Duelem]] || &nbsp; || Heidscheuer |- | [[Heeschbech]] || [[Gemeng Bäerdref|Bäerdref]] || Heisbich || Heisbich |- | [[Heeschbreg]] || [[Gemeng Bech|Bech]] || Hersberg || Hersberg |- | [[Heeschdref]] ||[[Gemeng Steesel|Steesel]] || Heisdorf ||Heisdorf |- | [[Heeschpelt]] || [[Gemeng Wal|Wal]] || Heispelt || Heispelt |- | [[Heesdref]] || [[Gemeng Wëntger|Wëntger]] || Hamiville || Heisdorf |- | [[Héienhaff]] || [[Gemeng Nidderaanwen|Nidderaanwen]] || &nbsp; || Hoehenhof |- | [[Heinenhaff]] || [[Gemeng Ettelbréck|Ettelbréck]] || &nbsp; || Heinenhof |- | [[Heinrichsmillen]] || [[Gemeng Munneref|Munneref]] || &nbsp; || Heinrichsmühle |- | [[Heisbuergerhaff]] || [[Gemeng Bous-Waldbriedemes|Bous-Waldbriedemes]] ||Heisbourgerhof || Heisbourgerhof |- | [[Héischdref]] || [[Gemeng Reisduerf|Reisduerf]] || Hoesdorf || Hoesdorf |- | [[Heischent]] || [[Gemeng Esch-Sauer|Esch-Sauer]] || Heiderscheid || Heiderscheid |- | [[Heischtergronn|Heischtergronn-Esch-Sauer]] || [[Gemeng Esch-Sauer|Esch-Sauer]] || Fonds-de-Heiderscheid || Heiderscheidergrund |- | [[Heischtergronn|Heischtergronn-Heischent]] || [[Gemeng Esch-Sauer|Esch-Sauer]] || Fonds-de Heiderscheid || Heiderscheidergrund |- | [[Héisengergronn]] || [[Gemeng Déifferdeng|Déifferdeng]] || Fond de Hussigny || Hesingergrund |- | [[Héiweng]] || [[Gemeng Garnech|Garnech]] || Hivange || Hivingen |- | [[Helbich]] || [[Gemeng Miersch|Miersch]] || Hilbach || Hilbach |- | [[Helfenter Bréck]] || [[Gemeng Bartreng|Bartreng]] || Helfenterbruck ||&nbsp; |- | [[Helleng]] || [[Gemeng Fréiseng|Fréiseng]] || Hellange || Hellingen |- | [[Helsem]] || [[Gemeng Walfer|Walfer]] || Helmsange || Helmsingen |- | [[Helzen]] || [[Gemeng Wëntger|Wëntger]] ||Hachiville || Helzingen |- | [[Hemstel]] || [[Gemeng Bech|Bech]] || Hemstal || Hemstal |- | [[Hunchereng]] || [[Gemeng Beetebuerg|Beetebuerg]] || Huncherange || Huncheringen |- | [[Héngerhaff]] || [[Gemeng Miersch|Miersch]] || &nbsp; || Hühnerhof |- | [[Hengescht]] || [[Gemeng Klierf|Klierf]] || Heinerscheid || Heinerscheid |- | [[Hénkel]] || [[Gemeng Rouspert-Mompech|Rouspert-Mompech]] ||Hinkel || Hinkel |- | [[Hénkeler Millen]] || [[Gemeng Rouspert-Mompech|Rouspert-Mompech]] || Hinkel-Moulin || &nbsp; |- | [[Hënsdref]] || [[Gemeng Luerenzweiler|Luerenzweiler]] || Hunsdorf || Hünsdorf |- | [[Hëpperdang]] || [[Gemeng Klierf|Klierf]] || Hupperdange || &nbsp; |- | Herckmannsmillen || [[Gemeng Ettelbréck|Ettelbréck]] || &nbsp; || Herckmannsmühle |- | [[Herdermillen]] || [[Gemeng Bous-Waldbriedemes|Bous-Waldbriedemes]] || &nbsp; || Herdermühle |- | [[Hermeswiss]] || [[Gemeng Reisduerf|Reisduerf]] || Hermeswies || Hermeswies |- | [[Hesper]] || [[Gemeng Hesper|Hesper]] || Hesperange || Hesperingen |- | [[Hessemillen]] || [[Gemeng Ärenzdall|Ärenzdall]] ||&nbsp; || Hessenmühle |- | [[Hëttermillen]] || [[Gemeng Stadbriedemes|Stadbriedemes]] || &nbsp; || Hüttermühle |- | [[Hiefenech]] || [[Gemeng Hiefenech|Hiefenech]] || Heffingen || Heffingen |- | [[Hiefenecher Millen]] || [[Gemeng Hiefenech|Hiefenech]] ||Heffingen-Moulin ||&nbsp; |- | [[Hielem]] ||[[Gemeng Luerenzweiler|Luerenzweiler]] || Helmdange || Helmdingen |- | [[Hierber]] || [[Gemeng Rouspert-Mompech|Rouspert-Mompech]] || Herborn || Herborn |- | [[Hierber Millen]] || [[Gemeng Rouspert-Mompech|Rouspert-Mompech]] || &nbsp; || Herbornermühle |- | [[Hierheck]] || [[Gemeng Esch-Sauer|Esch-Sauer]] || Herheck || Herheck |- | [[Hierzhaff]] || [[Gemeng Feelen|Feelen]] || &nbsp; || Hirtzhof |- | [[Hierzenhaff]] || [[Gemeng Bettenduerf|Bettenduerf]] || &nbsp; || Hirtzenhof |- | [[Hitten]] || [[Gemeng Biekerech|Biekerech]] || Huttange || Huttange |- | [[Hoen]] || [[Gemeng Stengefort|Stengefort]] || Hagen || Hagen |- | [[Holler]] || [[Gemeng Wäiswampech|Wäiswampech]] || Holler || Holler |- | [[Hollermillen]] || [[Gemeng Wäiswampech|Wäiswampech]] || &nbsp; || Hollermühle |- | [[Hollerech]] || [[Lëtzebuerg (Stad)|Lëtzebuerg]] || Hollerich || Hollerich |- | [[Holz (Rammerech)]] || [[Gemeng Rammerech|Rammerech]] || Holtz || Holtz |- | [[Holzem]] || [[Gemeng Mamer|Mamer]] || Holzem || Holzem |- | [[Holzemer Millen]] || [[Gemeng Mamer|Mamer]] || Holzem-Moulin || &nbsp; |- | [[Holztem]] || [[Gemeng Parc Housen|Parc Housen]] || Holzthum || Holzthum |- | [[Hongerhaff]] || [[Gemeng Bäerdref|Bäerdref]] || &nbsp; || Hungershof |- | [[Horas]]|| [[Gemeng Préizerdaul|Préizerdaul]] || &nbsp; || Horas |- | [[Hornichshaff]] || [[Gemeng Parc Housen|Parc Housen]] || &nbsp; || Hornichshof |- | [[Hosbich]] || [[Gemeng Miersch|Miersch]] || Hosbich || Hosbich |- | [[Hoossebierg]] || [[Gemeng Ärenzdall|Ärenzdall]]|| &nbsp; || Hossenberg |- | [[Houfelt]] || [[Gemeng Wëntger|Wëntger]] || Hoffelt || Hoffelt |- | [[Houschent]] || [[Gemeng Parc Housen|Parc Housen]] || Hoscheid || Hoscheid |- | [[Houschter Déckt]] || [[Gemeng Parc Housen|Parc Housen]] || Hoscheid-Dickt ||&nbsp; |- | [[Houschterhaff (Pëtschent)|Houschterhaff]] || [[Gemeng Pëtschent|Pëtschent]] || &nbsp; || Hoscheiderhof |- | [[Houschterhaff (Tandel)|Houschterhaff]] || [[Gemeng Tandel|Tandel]] || &nbsp; || Hoscheidterhof |- | [[Housen]] || [[Gemeng Parc Housen|Parc Housen]] || Hosingen ||Hosingen |- | [[Housener Barrière]] || [[Gemeng Parc Housen|Parc Housen]] || Hosingen-Barrière || &nbsp; |- | [[Houwald]] || [[Gemeng Hesper|Hesper]] || Howald || Howald |- | [[Hubertushaff]] || [[Gemeng Feelen|Feelen]] || &nbsp; || Hubertushof |- | [[Huelmes]] || [[Gemeng Helperknapp|Helperknapp]] || Hollenfels || Hollenfels |- | [[Hueschtert (Nidderaanwen)]] || [[Gemeng Nidderaanwen|Nidderaanwen]] || Hostert ||Hostert |- | [[Hueschtert (Rammerech)]] || [[Gemeng Rammerech|Rammerech]] || Hostert || Hostert |- | [[Huewel]] || [[Gemeng Biekerech|Biekerech]] || Hovelange || Hovelingen |- | [[Hueweler Halt]] (lokal:''op der Halt'') || [[Gemeng Biekerech|Biekerech]] || Hovelange-Halte || &nbsp; |- | [[Huldang]] || [[Gemeng Ëlwen|Ëlwen]] || Huldange || Huldingen |- | [[Huldang-Schmëdd]] || [[Gemeng Ëlwen|Ëlwen]] || Huldange-Forge || &nbsp; |- | [[Huldanger Millen]] || [[Gemeng Ëlwen|Ëlwen]] || Huldange-Moulin ||&nbsp; |- | [[Hunnebësch]] || [[Gemeng Duelem|Duelem]] || &nbsp; || Hunnenbusch |- | [[Hunnebuer]] || [[Gemeng Miersch|Miersch]] || Hunnebour || Hunnebour |} {{AbcIndex}} == I == {| class="wikitable sortable" BORDER="1" CELLSPACING="0" |- ! Numm ! Gemeng ! Franséischen Numm ! Däitschen Numm |- | [[Iechternach]] || [[Gemeng Iechternach|Iechternach]] || Echternach || Echternach |- | [[Ielwen]] || [[Gemeng Biekerech|Biekerech]] || Elvange|| Elvingen |- | [[Iener]] || [[Gemeng Sëll|Sëll]] || Ehner || Ehner |- | [[Iermsdref]] || [[Gemeng Ärenzdall|Ärenzdall]] || Ermsdorf || Ermsdorf |- | [[Iernster]] || [[Gemeng Nidderaanwen|Nidderaanwen]] || Ernster || Ernster |- | [[Iernzen]] || [[Gemeng Fiels|Fiels]] || Ernzen || Ernzen |- | [[Iernzerbierg]] || [[Gemeng Fiels|Fiels]] || Ernzerberg || &nbsp; |- | [[Iernzermillen]] || [[Gemeng Fiels|Fiels]] || Ernzermühle || &nbsp; |- | [[Ierpeldeng (Bous-Waldbriedemes)]] || [[Gemeng Bous-Waldbriedemes|Bous-Waldbriedemes]] || Erpeldange || Erpeldingen |- | [[Ierpeldeng (Wolz)]] || [[Gemeng Wolz|Wolz]] || Erpeldange || Erpeldingen |- | [[Ierpeldeng (Ettelbréck)|Ierpeldeng]] || [[Gemeng Ierpeldeng op der Sauer|Ierpeldeng]] || Erpeldange-sur-Sûre || Erpeldingen-an-der-Sauer |- | [[Ierseng]] || [[Gemeng Waldbriedemes|Waldbriedemes]] || Ersange || Ersingen |- | [[Iewerleng]] || [[Gemeng Useldeng|Useldeng]] || Everlange || Everlingen |- | [[Iewerlenger Millen]] || [[Gemeng Useldeng|Useldeng]] || Everlange-Moulin || &nbsp; |- | [[Eeschpelt]] || [[Gemeng Lac de la Haute-Sûre|Stauséigemeng]] || Tarchamps || Ischpelt |- | [[Ischpelt]] || [[Gemeng Klierf|Klierf]] || Urspelt || Urspelt |- | [[Iwwersiren]] || [[Gemeng Schëtter|Schëtter]] || Uebersyren || Übersyren |- | [[Izeg]] || [[Gemeng Hesper|Hesper]] || Itzig || Itzig |- | [[Izeger Stee]]|| [[Gemeng Hesper|Hesper]] || Itzigersté || &nbsp; |} {{AbcIndex}} == J == {| class="wikitable sortable" BORDER="1" CELLSPACING="0" |- ! Numm ! Gemeng ! Franséischen Numm ! Däitschen Numm |- | [[Jakobsbierg]] || [[Gemeng Bech|Bech]] || Jacobsberg || Jakobsberg |- | [[Jean-Mathias-Haff]] || [[Gemeng Réiser|Réiser]] || &nbsp; || Jeanmathiashof |- | [[Jangharishaff]]|| [[Gemeng Jonglënster|Jonglënster]] || Jeanharis || Jeanharis |- | [[Jeeërhaischen]] || [[Gemeng Nidderaanwen|Nidderaanwen]] || &nbsp; || Jägerhäuschen |- | [[Jénkenhaff (Habscht)|Jénkenhaff]] || [[Gemeng Habscht|Habscht]] || &nbsp; || Jinkenhof |- |[[Jénkenhaff (Ell)|Jénkenhaff]] || [[Gemeng Ell|Ell]] || Jenkenhoff || Jenkenhof |- | [[Jonglënster]] || [[Gemeng Jonglënster|Jonglënster]] || Junglinster || Junglinster |- | [[Juckefeld]] || [[Gemeng Konsdref|Konsdref]] ||Cité au Bois || Juckenfeld |- | [[Juegdschlass (Käerch)|Juegdschlass]]|| [[Gemeng Käerch|Käerch]] || Chalet St. Hubert || Jagdhaus |- |[[Juegdschlass]] |[[Lëtzebuerg (Stad)|Lëtzebuerg]] | | |} {{AbcIndex}} == K == {| class="wikitable sortable" BORDER="1" CELLSPACING="0" |- ! Numm ! Gemeng ! Franséischen Numm ! Däitschen Numm |- | [[Kaalber]] || [[Gemeng Klierf|Klierf]] || Kalborn || Kalborn |- | [[Kaalmes]] || [[Gemeng Sëll|Sëll]] || Calmus || Kalmus |- | [[Kaaschtelmillen]] || [[Gemeng Munneref|Munneref]] || Castelmühle || Castelmühle |- | [[Käerch]] || [[Gemeng Käerch|Käerch]] || Koerich || Körich |- | [[Nidderkäerjeng|Käerjeng]] || [[Gemeng Käerjeng|Käerjeng]] || Bascharage ||Niederkerschen |- | [[Kalkesbaach]] || [[Gemeng Bäerdref|Bäerdref]] || Kalkesbach || Kalkesbach |- | [[Kalchesbréck]] ||[[Lëtzebuerg (Stad)|Lëtzebuerg]] ||&nbsp; ||&nbsp; |- | [[Kalscheier]] ||[[Gemeng Koplescht|Koplescht]] ||&nbsp; ||&nbsp; |- | [[Kanech]] || [[Gemeng Lenneng|Lenneng]] ||Canach || Canach |- | [[Capellen|Cap]] || [[Gemeng Mamer|Mamer]] ||Cap || Cap |- | [[Capellen]] || [[Gemeng Mamer|Mamer]] || Capellen || Capellen |- | [[Capellen-Gare]] || [[Gemeng Mamer|Mamer]] || Capellen-Gare ||&nbsp; |- | [[Kapenaker]] || [[Gemeng Wuermer|Wuermer]] || Kapenacker || Kapenacker |- | [[Kapweiler]] || [[Gemeng Sëll|Sëll]] || Kapweiler || Kapweiler |- | [[Karelshaff]] || [[Gemeng Colmer-Bierg|Colmer-Bierg]] || Carelshof || Karelshof |- | [[Katrewang (Kielen)|Katrewang]] || [[Gemeng Kielen|Kielen]] || Quatre-Vents || &nbsp; |- | [[Katrewang (Esch-Sauer)|Katrewang]]|| [[Gemeng Esch-Sauer|Esch-Sauer]] || Quatre-Vents || |- | [[Kauneref]] || [[Gemeng Lac de la Haute-Sûre|Stauséigemeng]] || Kaundorf || Kaundorf |- | [[Kautebaach]] || [[Gemeng Kiischpelt|Kiischpelt]] || Kautenbach || Kautenbach |- | [[Keel]] || [[Gemeng Keel|Keel]] || Kayl || Kayl |- | [[Keespelt]] || [[Gemeng Kielen|Kielen]] || Keispelt || Keispelt |- | [[Kéiber]] || [[Gemeng Wal|Wal]] || Kuborn || Kuborn |- | [[Kéideng]] || [[Gemeng Fëschbech|Fëschbech]] || Koedange || Ködingen |- | [[Keiwelbaach (Iermsdref)|Keiwelbaach]] || [[Gemeng Bettenduerf|Bettenduerf]] || Keiwelbach || Keiwelbach |- | [[Keiwelbaach (Iermsdref)|Keiwelbaach]] || [[Gemeng Ärenzdall|Ärenzdall]] || Keiwelbach || Keiwelbach |- | [[Kënzeg]] || [[Gemeng Käerjeng|Käerjeng]] || Clemency || Küntzig |- | [[Këppenhaff]] || [[Gemeng Tandel|Tandel]] || || Kippenhof |- | [[Kielen]] || [[Gemeng Kielen|Kielen]] || Kehlen || Kehlen |- | [[Kiemen]] || [[Gemeng Buerschent|Buerschent]] || Kehmen || Kehmen |- | [[Kierchen]] || [[Gemeng Ëlwen|Ëlwen]] || Basbellain || Niederbesslingen |- | [[Klaushaff (Habscht)|Klaushaff]] || [[Gemeng Habscht|Habscht]] || Claushof || Klaushof |- | [[Klaushaff (Helperknapp)|Klaushaff]] || [[Gemeng Helperknapp|Helperknapp]] ||Claushof || Klaushof |- | [[Klengbéiweng]] || [[Gemeng Garnech|Garnech]] || Petit-Bevange || &nbsp; |- | [[Klengbetten]] || [[Gemeng Stengefort|Stengefort]] || Kleinbettingen || Kleinbettingen |- | [[Kleng Elchert]] || [[Gemeng Ell|Ell]] || Petit-Nobressart || Klein-Elcheroth |- | [[Klenghouschent]] || [[Gemeng Wolz|Wolz]] || || Kleinhoscheid |- | [[Klierf]]|| [[Gemeng Klierf|Klierf]] || Clervaux || Klerf |- |[[Kloshaff (Biissen)|Kloshaff]] |[[Gemeng Biissen|Biissen]] |Ferme Klos |Kloshof |- |[[Klosmillen]] |[[Gemeng Biwer|Biwer]] | | |- | [[Knapphouschent]] || [[Gemeng Wolz|Wolz]] || Knaphoscheid || Knaphoscheid |- | [[Kockelscheier]] || [[Lëtzebuerg (Stad)|Lëtzebuerg]] || Kockelscheuer || Kockelscheuer |- | [[Koler]] || [[Gemeng Garnech|Garnech]] || Kahler || Kahler |- | [[Kolwent]] || [[Gemeng Konsdref|Konsdref]] || Colbette || Kolbett |- | [[Konsdref]] || [[Gemeng Konsdref|Konsdref]] || Consdorf || Konsdorf |- | [[Konstem]] || [[Gemeng Parc Housen|Parc Housen]] || Consthum || Consthum |- | [[Koplescht]] || [[Gemeng Koplescht|Koplescht]] || Kopstal || Kopstal |- | [[Koubierg]] || [[Gemeng Kielen|Kielen]] || || |- | [[Kounenhaff]] || [[Gemeng Parc Housen|Parc Housen]] || || |- | [[Kräizenhéicht]] || [[Gemeng Bech|Bech]] || Kreuzenhoecht || |- | [[Kräizerbuch]] || [[Gemeng Habscht|Habscht]] || Kreuzerbuch || Kreuzerbuch |- | [[Kräizgrënnchen]] || [[Lëtzebuerg (Stad)|Lëtzebuerg]] || Val-Sainte-Croix || &nbsp; |- | [[Kräizwee (Ollem)]] || [[Gemeng Kielen|Kielen]] || || |- | [[Kräizwee (Keespelt)]] || [[Gemeng Kielen|Kielen]] || || |- | [[Krakelshaff]] || [[Gemeng Beetebuerg|Beetebuerg]] || &nbsp; || Krackelshof |- | [[Kranzenhaff]] || [[Gemeng Bettenduerf|Bettenduerf]] || || |- | [[Krautem]] || [[Gemeng Réiser|Réiser]] || Crauthem || Krautem |- | [[Kréindel]] || [[Gemeng Wëntger|Wëntger]] || Crendal || &nbsp; |- | [[Kréintgeshaff]] || [[Gemeng Conter|Conter]] ||Kroentgeshof || Kröntgeshof |- | [[Krokelshaff]] || [[Gemeng Fréiseng|Fréiseng]] || &nbsp; || &nbsp; |- | [[Kruuchten]] || [[Gemeng Noumer|Noumer]] || Cruchten || Kruchten |- | [[Kruuchten-Gare]] || [[Gemeng Noumer|Noumer]] || Cruchten-Gare || &nbsp; |- | [[Kuebebuer]] || [[Gemeng Bech|Bech]] || Kobenbour || &nbsp; |- | [[Kuelbecherhaff]] || [[Gemeng Helperknapp|Helperknapp]]|| Kuelbecherhaff|| |} {{AbcIndex}} == L == {| class="wikitable sortable" BORDER="1" CELLSPACING="0" |- ! Numm ! Gemeng ! Franséischen Numm ! Däitschen Numm |- | [[Laangent]] || [[Gemeng Bäerdref|Bäerdref]] || Langent || Langent |- | [[Laaschent]] || [[Gemeng Tandel|Tandel]] || Landscheid || Landscheid |- | [[Lafewier]] || [[Gemeng Bäerdref|Bäerdref]] || &nbsp; || &nbsp; |- | [[Läitreng]] || [[Gemeng Biekerech|Biekerech]] || Leitrange || &nbsp; |- | [[Läitrenger Haff]] || [[Gemeng Biekerech|Biekerech]] || Ferme de Leitrange || &nbsp; |- | [[Lameschmillen (Biergem)|Lameschmillen]] || [[Gemeng Monnerech|Monnerech]] || &nbsp; ||Lameschmühle |- | [[Lameschmillen (Wolz)|Lameschmillen]] || [[Gemeng Wolz|Wolz]] || &nbsp; || Lameschmühle |- | [[Lampech]] ||[[Gemeng Reckeng op der Mess|Reckeng op der Mess]] || Limpach ||Limpach |- | [[Lampertsbierg]] || [[Lëtzebuerg (Stad)|Lëtzebuerg]] || Limpertsberg || Limpertsberg |- | [[Lannen (Réiden op der Atert)|Lannen]] ||[[Gemeng Réiden op der Atert|Réiden op der Atert]] || Lannen || Lannen |- | [[Lannener Bierg]] || [[Gemeng Réiden op der Atert|Réiden op der Atert]] || Lannenerberg || Lannenerberg |- | [[Lausduer]] || [[Gemeng Klierf|Klierf]] || Lausdorn ||Lausdorn |- | [[Lausduer]] || [[Gemeng Wäiswampech|Wäiswampech]] || Lausdorn || Lausdorn |- | [[Lauterbuer]] || [[Gemeng Iechternach|Iechternach]] || Lauterborn || Lauterborn |- | [[Lauterbuerer Millen]] || [[Gemeng Iechternach|Iechternach]] || Lauterborn-Moulin || &nbsp; |- | [[Leemkaul]] || [[Gemeng Parc Housen|Parc Housen]] || &nbsp; || Lehmkaul |- | [[Leeresmillen]] || [[Gemeng Wëntger|Wëntger]] || &nbsp; || Lehresmühle |- | [[Leetem]] || [[Gemeng Wäiswampech|Wäiswampech]] || Leithum || Leitum |- | [[Lëftgermillen]] || [[Gemeng Dippech|Dippech]] || &nbsp; || Löftgermühle |- | [[Leidebaach]] || [[Gemeng Fiels|Fiels]] || &nbsp; || Leidenbach |- | [[Leideleng]] || [[Gemeng Leideleng|Leideleng]] || Leudelange || Leudelingen |- | [[Leideleng-Barrière-Märel]] || [[Gemeng Leideleng|Leideleng]] || Leudelange-Barrière-Merl ||&nbsp; |- | [[Leidelenger Gare]] || [[Gemeng Leideleng|Leideleng]] || Leudelange-Gare || &nbsp; |- | [[Léierhaff]] ||[[Gemeng Groussbus|Groussbus]] || &nbsp; ||Lehrhof |- | [[Léierhaischen]] || [[Gemeng Groussbus|Groussbus]] || &nbsp; || Lehrhäuschen |- | [[Léifreg]] || [[Gemeng Lac de la Haute-Sûre|Stauséigemeng]] || Liefrange || &nbsp; |- | [[Léiler]] || [[Gemeng Klierf|Klierf]] || Lieler ||Lieler |- | [[Léisbech (Simmer)|Léisbech]] || [[Gemeng Habscht|Habscht]] || Leesbach ||Leesbach |- | [[Léiweng]] || [[Gemeng Réiser|Réiser]] ||Livange || Liwingen |- | [[Lelleg]] || [[Gemeng Manternach|Manternach]] || Lellig || Lellig |- | [[Lellgen]] || [[Gemeng Kiischpelt|Kiischpelt]] || &nbsp; || Lellingen |- | [[Lellgerhaff]] || [[Gemeng Colmer-Bierg|Colmer-Bierg]] ||&nbsp;|| Lellingerhof |- | [[Lëllgen]] || [[Gemeng Wëntger|Wëntger]] || Lullange || Lellingen |- | [[Lëlz]] || [[Gemeng Esch-Sauer|Esch-Sauer]] || Lultzhausen|| Lultzhausen |- | [[Lénger]] || [[Gemeng Käerjeng|Käerjeng]] || Linger || Linger |- | [[Lengelerlach]] || [[Gemeng Ëlwen|Ëlwen]] || &nbsp; || Lengelerloch |- | [[Lenneng]] || [[Gemeng Lenneng|Lenneng]] || &nbsp; ||Lenningen |- | [[Lëntgen]] || [[Gemeng Lëntgen|Lëntgen]] || Lintgen|| Lintgen |- | [[Lenzweiler]] || [[Gemeng Wëntger|Wëntger]] || Lentzweiler || Lentzweiler |- | [[Lëpschent]] || [[Gemeng Buerschent|Buerschent]] || Lipperscheid || Lipperscheid |- | [[Lëtzebuerg (Stad)|Lëtzebuerg]] || [[Lëtzebuerg (Stad)|Lëtzebuerg]] || Luxembourg || Luxemburg |- | [[Leymillen]] || [[Gemeng Duelem|Duelem]] || &nbsp; || Leymühle |- | [[Liewel]] || [[Gemeng Biekerech|Biekerech]] || Lévelange || Levelingen |- | [[Liljen]] || [[Gemeng Rouspert-Mompech|Rouspert-Mompech]] || Lilien || Lilien |- | [[Longsdref]] ||[[Gemeng Tandel|Tandel]] || Longsdorf || Longsdorf |- | [[Lopert]] || [[Gemeng Ettelbréck|Ettelbréck]] || Lopert || Lopert |- | [[Luerenzscheier]] || [[Gemeng Bartreng|Bartreng]] || &nbsp; || Lorentzscheuer |- | [[Luerenzweiler]] ||[[Gemeng Luerenzweiler|Luerenzweiler]] || Lorentzweiler || Lotentzweiler |} {{AbcIndex}} == M == {| class="wikitable sortable" BORDER="1" CELLSPACING="0" |- ! Numm ! Gemeng ! Franséischen Numm ! Däitschen Numm |- | [[Maarkebaach (Houschent)|Maarkebaach]] || [[Gemeng Parc Housen|Parc Housen]] ||&nbsp;|| Markenbach |- | [[Maarksbierg (Tandel)|Maarksbierg]] || [[Gemeng Tandel|Tandel]] || &nbsp; || Marxberg |- | [[Maarksbierg (Miedernach)|Maarksbierg]] || [[Gemeng Ärenzdall|Ärenzdall]] || &nbsp; || Marxberg |- | [[Maarnech]] || [[Gemeng Klierf|Klierf]]|| Marnach || Marnach |- | [[Roumecht|Maarteleng-Roumecht]] || [[Gemeng Rammerech|Rammerech]] || Martelange-Rombach || &nbsp; |- | [[Mäerkels]] || [[Gemeng Kiischpelt|Kiischpelt]] || Merkholtz||Merkholtz |- | [[Mäertert]] ||[[Gemeng Mäertert|Mäertert]] || Mertert || Mertert |- | [[Mäerzeg]] || [[Gemeng Mäerzeg|Mäerzeg]] || Mertzig || Mertzig |- | [[Mamer]]||[[Gemeng Mamer|Mamer]] ||Mamer || Mamer |- | [[Manertchen]] || [[Gemeng Iechternach|Iechternach]] ||&nbsp; || Manertchen |- | [[Manternach]] || [[Gemeng Manternach|Manternach]] || Manternach || Manternach |- | [[Manternacherbierg]] || [[Gemeng Gréiwemaacher|Gréiwemaacher]] ||&nbsp; || Manternacherberg |- | [[Märel (Stad Lëtzebuerg)|Märel]] || [[Lëtzebuerg (Stad)|Lëtzebuerg]] ||Merl ||Merl |- | [[Mariendall]] || [[Gemeng Helperknapp|Helperknapp]] || &nbsp; || Marienthal |- | [[Märjendaller Haff]] || [[Gemeng Helperknapp|Helperknapp]] ||&nbsp;|| Marienthalerhof |- | [[Marscherwald]]||[[Gemeng Bech|Bech]] ||&nbsp; || Marscherwald |- | [[Marscherwald]]||[[Gemeng Konsdref|Konsdref]] ||&nbsp; || Marscherwald |- |Marxmillen |[[Gemeng Biwer|Biwer]] | | |- | [[Masseler]]|| [[Gemeng Géisdref|Géisdref]] ||Masseler || Masseler |- | [[Matgeshaff]] || [[Gemeng Schieren|Schieren]] || &nbsp; || Mathieuhof |- | [[Maulesmillen]] || [[Gemeng Wëntger|Wëntger]] || &nbsp; || Maulusmühle |- | [[Maulesmillen]] || [[Gemeng Wäiswampech|Wäiswampech]] || &nbsp; || Maulusmühle |- | [[Méchela]] ||[[Gemeng Buerschent|Buerschent]] || Michelau || Michelau |- | [[Méchelbuch]] ||[[Gemeng Viichten|Viichten]] ||Michelbouch || Michelbouch |- | [[Méchelsbierg]] ||[[Gemeng Rouspert-Mompech|Rouspert-Mompech]] || Michelsberg || Michelsberg |- | [[Méchelshaff]] ||[[Gemeng Konsdref|Konsdref]] || Michelshof || Michelshof |- | [[Mecher (Klierf)|Mecher]]||[[Mecher (Klierf)|Mecher]] || Mecher || Mecher |- | [[Meecher]] || [[Gemeng Lac de la Haute-Sûre|Stauséigemeng]] || Mecher || Mecher |- | [[Meechtem]]||[[Gemeng Wuermer|Wuermer]] ||Machtum || Machtum |- | [[Meesebuerg]] ||[[Gemeng Fiels|Fiels]] || Meysembourg || Meysemburg |- | [[Meespelt]] ||[[Gemeng Kielen|Kielen]] ||Meispelt || Meispelt |- | [[Méideng]] ||[[Gemeng Conter|Conter]] || Medingen || Medingen |- | [[Méischdref]]||[[Gemeng Rouspert-Mompech|Rouspert-Mompech]] ||Moersdorf || Moersdorf |- | [[Méischtref]] ||[[Gemeng Bettenduerf|Bettenduerf]] ||Moestroff || Moestroff |- | [[Melicksbierg]] || [[Gemeng Iechternach|Iechternach]] || &nbsp; || Melicksberg |- | [[Melickshaff]] || [[Gemeng Iechternach|Iechternach]] || &nbsp; || Melickshof |- | [[Melicksheck]] || [[Gemeng Konsdref|Konsdref]] || &nbsp; ||&nbsp; |- | [[Mëllerdall]] || [[Gemeng Waldbëlleg|Waldbëlleg]] || Mullerthal || Müllerthal |- | [[Mëlleref]] || [[Gemeng Steesel|Steesel]] || Mullendorf || Müllendorf |- | [[Mënjecker]] || [[Gemeng Manternach|Manternach]] || Munschecker || Münschecker |- | [[Mënsbech]] || [[Gemeng Schëtter|Schëtter]] ||Munsbach || Münsbach |- | [[Menster]] || [[Gemeng Betzder|Betzder]] || Mensdorf || Mensdorf |- | [[Mëtscheed]] ||[[Gemeng Esch-Sauer|Esch-Sauer]] || Merscheid || Merscheid |- | [[Mëtschenhaff]] ||[[Gemeng Bettenduerf|Bettenduerf]] || || |- |[[Metzerlach]] |[[Gemeng Suessem|Suessem]] | | |- | [[Miederhaff]] || [[Gemeng Ettelbréck|Ettelbréck]] || &nbsp; || Mederhof |- | [[Miedernach]] || [[Gemeng Ärenzdall|Ärenzdall]] || Medernach || Medernach |- | [[Miersch]]||[[Gemeng Miersch|Miersch]] ||Mersch || Mersch |- | [[Miersch-Gare]] ||[[Gemeng Miersch|Miersch]] || Mersch Gare ||&nbsp; |- | [[Mierschent]] || [[Gemeng Pëtschent|Pëtschent]] || Merscheid || Merscheid |- | [[Miesdref]]|| [[Gemeng Miersch|Miersch]] ||Moesdorf || Moesdorf |- | [[Millebaach (Stad Lëtzebuerg)|Millebaach]]|| [[Gemeng Lëtzebuerg|Lëtzebuerg]] || || Mühlenbach |- | [[Millebaach (Beefort)|Millebaach]]|| [[Gemeng Beefort|Beefort]] || || Mühlenbach |- | [[Millbech (Mutfert)|Millbech]]|| [[Gemeng Conter|Conter]] || || Mühlbach |- | [[Millbech-Millen]]|| [[Gemeng Conter|Conter]] || || Mühlbach |- | [[Millewee]]|| [[Gemeng Miedernach|Miedernach]] || || Mühlenweg |- | [[Mompech]] || [[Gemeng Rouspert-Mompech|Rouspert-Mompech]] || Mompach || Mompach |- | [[Monnerech]] || [[Gemeng Monnerech|Monnerech]] || Mondercange || Monnerich |- | [[Morgenflissenhaff]] || [[Gemeng Bettenduerf|Bettenduerf]] || Ferme Morgenflissen || Morgenflissenhof |- | [[Mouschbierg]] || [[Gemeng Bettenduerf|Bettenduerf]] || Mouschberg || Mouschberg |- | [[Munneref]]|| [[Gemeng Munneref|Munneref]] ||Mondorf-les-Bains || Bad-Mondorf |- | [[Munzen]] ||[[Gemeng Klierf|Klierf]] ||Munshausen|| Munshausen |- | [[Mutfert]] ||[[Gemeng Conter|Conter]] || Moutfort || Moutfort |} <!--- Maison Brehm (Mondorf) net ze fannen Maison forestière (Betzdorf) net ze fannen Maison-Cronière (Differdange) net ze fannen --> {{AbcIndex}} == N == {| class="wikitable sortable" BORDER="1" CELLSPACING="0" |- ! Numm ! Gemeng ! Franséischen Numm ! Däitschen Numm |- | [[Nacher]] || [[Gemeng Géisdref|Géisdref]] || Nocher ||Nocher |- | [[Nacher Strooss]] ||[[Gemeng Veianen|Veianen]] || Nocher-Route || |- | [[Nacher Strooss]] || [[Gemeng Géisdref|Géisdref]] || Nocher-Route || |- | [[Näerden]] || [[Gemeng Biekerech|Biekerech]] || Noerdange || Nördingen |- | [[Näerzeng]] || [[Gemeng Beetebuerg|Beetebuerg]] ||Noertzange || Nörtzingen |- | [[Näertrech]] || [[Gemeng Wanseler|Wanseler]] ||Noertrange|| Nörtringen |- | [[Näidsen]] || [[Gemeng Parc Housen|Parc Housen]] || Neidhausen || Neidhausen |- | [[Neiduerf]] || [[Lëtzebuerg (Stad)|Lëtzebuerg]] ||Neudorf || Neudorf |- | [[Neidréisch]] || [[Gemeng Käerjeng|Käerjeng]] || Neudrisch ||Neudrisch |- | [[Neienshaff]] || [[Gemeng Ärenzdall|Ärenzdall]] || &nbsp; || Neuenshof |- | [[Neihaff (Ierpeldeng)|Neihaff]] || [[Gemeng Ierpeldeng op der Sauer|Ierpeldeng]] ||&nbsp; || Neuhof |- | [[Neihaff (Néngsen)|Neihaff]] || [[Gemeng Esch-Sauer|Esch-Sauer]] ||&nbsp; || Neuhof |- | [[Neihaischen]] || [[Gemeng Schëtter|Schëtter]] || Neuhaeusgen ||Neuhäuschen |- | [[Belair|Neimärel]] || [[Lëtzebuerg (Stad)|Lëtzebuerg]] ||&nbsp; || Neumerl |- | [[Neimaxmillen]] || [[Gemeng Mamer|Mamer]] || &nbsp; || Neumaxmühle |- | [[Neimillen (Iechternach)|Neimillen]] || [[Gemeng Iechternach|Iechternach]] || &nbsp; || Neumühle |- | [[Neimillen (Iermsdref)|Neimillen]] || [[Gemeng Ärenzdall|Ärenzdall]] || &nbsp; || Neumühle |- | [[Neimillen (Jonglënster)|Neimillen]] || [[Gemeng Jonglënster|Jonglënster]] || &nbsp; || Neumühle |- | [[Neimillen (Käerch)|Neimillen]] || [[Gemeng Käerch|Käerch]] || &nbsp; || Neumühle |- |[[Neimillen (Miedernach)|Neimillen]]|| [[Gemeng Ärenzdall|Ärenzdall]]|| &nbsp; || Neumühle |- |[[Neimillen (Péiteng)|Neimillen]] || [[Gemeng Péiteng|Péiteng]] || &nbsp; || Neumühle |- |[[Neimille bei Bilschdref|Neimillen]] || [[Gemeng Rammerech|Rammerech]] || &nbsp; || Neumühle |- | [[Neimillen (Sandweiler)|Neimillen]]|| [[Gemeng Sandweiler|Sandweiler]] || &nbsp; || Neumühle |- | [[Neimillen (Schëffleng)|Neimillen]]|| [[Gemeng Schëffleng|Schëffleng]]|| &nbsp; || Neumühle |- | [[Neimillen (Wëntger)|Neimillen]] || [[Gemeng Wëntger|Wëntger]] || &nbsp; || Neumühle |- | [[Neirodeschhaff]] || [[Gemeng Konsdref|Konsdref]] || &nbsp; || Neurodeschhof |- | [[Néngsen]] || [[Gemeng Esch-Sauer|Esch-Sauer]] || Neunhausen || Neunhausen |- | [[Nidderaanwen]] || [[Gemeng Nidderaanwen|Nidderaanwen]] || Niederanven || Niederanven |- | [[Nidderbierg]] || [[Gemeng Bettenduerf|Bettenduerf]] || Niederberg || Niederberg |- | [[Nidderdonwen]] || [[Gemeng Fluessweiler|Fluessweiler]] ||Niederdonven || Niederdonven |- | [[Nidderfeelen]] || [[Gemeng Feelen|Feelen]] || Niederfeulen || Niederfeulen |- | [[Nidderglabech]] || [[Gemeng Noumer|Noumer]] || Niederglabach || Niederglabach |- | [[Nidderkäerjeng]] || [[Gemeng Käerjeng|Käerjeng]] ||Bascharage || Niederkerschen |- | [[Nidderkolpech]] || [[Gemeng Ell|Ell]] || Colpach-Bas || Niederkolpach |- | [[Nidderkuer]] || [[Gemeng Déifferdeng|Déifferdeng]] ||Niedercorn || Niederkorn |- | [[Nidderpallen]] || [[Gemeng Réiden op der Atert|Réiden op der Atert]] ||Niederpallen || Niederpallen |- | [[Nidderpallener Millen]] || [[Gemeng Réiden op der Atert|Réiden op der Atert]] || Niderpallen-Moulin|| &nbsp; |- | [[Nidderschieren]] || [[Gemeng Schieren|Schieren]] || Niederschieren|| Niederschiren |- | [[Nidderwolz]] || [[Gemeng Wolz|Wolz]] || Niederwiltz ||Niederwiltz |- | [[Nidderwampech]] || [[Gemeng Wëntger|Wëntger]] ||Niederwampach || Niederwampach |- | [[Niderterhaff|Nidert]] || [[Gemeng Bartreng|Bartreng]] || Niedert || Niedert |- | [[Nisendaller Haff]] || [[Gemeng Waldbëlleg|Waldbëlleg]] || Niesenthal || Niesenthal |- | [[Nojem]] || [[Gemeng Réiden op der Atert|Réiden op der Atert]] || Nagem || Nagem |- | [[Nojemer Bierg]] || [[Gemeng Réiden op der Atert|Réiden op der Atert]] || Nagemerberg || Nagemerberg |- | [[Nojemer Haff]] || [[Gemeng Réiden op der Atert|Réiden op der Atert]] || &nbsp; || Nagemerhof |- | [[Nonnemillen]] || [[Gemeng Iechternach|Iechternach]] || &nbsp; || Nonnenmühle |- | [[Noumer]] || [[Gemeng Noumer|Noumer]] ||Nommern || Nommern |- | [[Nouspelt]] || [[Gemeng Kielen|Kielen]] || Nospelt || Nospelt |- | [[Noutem (Stauséigemeng)|Noutem]] || [[Gemeng Lac de la Haute-Sûre|Stauséigemeng]] || Nothum || Nothum |- | [[Nuechtbann]] ||[[Gemeng Käerjeng|Käerjeng]] || || Nachtbann |- | [[Nuechtmanescht]] || [[Gemeng Pëtschent|Pëtschent]] || Nachtmanderscheid || Nachtmanderscheid |} {{AbcIndex}} == O == {| class="wikitable sortable" BORDER="1" CELLSPACING="0" |- ! Numm ! Gemeng ! Franséischen Numm ! Däitschen Numm |- || [[Obeler]] || [[Gemeng Beetebuerg|Beetebuerg]] ||Abweiler || Abweiler |- | [[Ohn]] ||[[Gemeng Wuermer|Wuermer]] ||Ahn || Ahn |- | [[Ollem]] || [[Gemeng Kielen|Kielen]] || Olm || Olm |- | [[Openthalt]] || [[Gemeng Helperknapp|Helperknapp]] || Obenthalt || Obenthalt |- | [[Osper]] || [[Gemeng Réiden op der Atert|Réiden op der Atert]] || Ospern || Ospern |- | [[Ouljen]] || [[Gemeng Betzder|Betzder]] || Olingen || Olingen |- | [[Ousterbur (Miedernach)|Ousterbur bei Miedernach]] ||[[Gemeng Ärenzdall|Ärenzdall]] || Ostert || Ostert |- | [[Ousterbur (Réiden op der Atert)|Ousterbur bei Réiden op der Atert]] || [[Gemeng Réiden op der Atert|Réiden op der Atert]] ||&nbsp;||&nbsp; |- |[[Ousterholz]] |[[Konsdref]] |Osterholz |Osterholz |} {{AbcIndex}} == P == {| class="wikitable sortable" BORDER="1" CELLSPACING="0" |- ! Numm ! Gemeng ! Franséischen Numm ! Däitschen Numm |- | [[Pafebierg]] || [[Gemeng Rouspert-Mompech|Rouspert-Mompech]] || Pafenberg|| Pfaffenberg |- | [[Pafebruch]] || [[Gemeng Mamer|Mamer]] || Pfaffenbrouch || &nbsp; |- | [[Pafemillen]] || [[Gemeng Ëlwen|Ëlwen]] || Cinqfontaines || Fünfbrunnen |- | [[Pafemillen]] || [[Gemeng Wëntger|Wëntger]] || Cinqfontaines || Fünfbrunnen |- | [[Pafendall]] || [[Lëtzebuerg (Stad)|Lëtzebuerg]] || &nbsp; || Pfaffenthal |- | [[Papeterie]] || [[Gemeng Manternach|Manternach]] || Papeterie|| &nbsp; |- | [[Pärel (Uertschaft)|Pärel]] || [[Gemeng Rammerech|Rammerech]] ||Perlé || Perl |- | [[Parishaff]] || [[Gemeng Nidderaanwen|Nidderaanwen]] || Ferme Paris || Parishof |- | [[Peckelshaff]] || [[Gemeng Viichten|Viichten]] || &nbsp; || Peckelshof |- | [[Péiteng]] || [[Gemeng Péiteng|Péiteng]] || Pétange || Petingen |- | [[Pënsch]] || [[Gemeng Kiischpelt|Kiischpelt]] || Pintsch || Pintsch |- | [[Peppeng]] || [[Gemeng Réiser|Réiser]] || Peppange || Peppingen |- | [[Pëtschent]] || [[Gemeng Pëtschent|Pëtschent]] || Putscheid || Putscheid |- | [[Pëtten]] || [[Gemeng Miersch|Miersch]] ||Pettingen || Pettingen |- | [[Piisseng]] || [[Gemeng Reckeng op der Mess|Reckeng op der Mess]] || Pissange || Pissingen |- | [[Pläitreng]] || [[Gemeng Conter|Conter]] || Pleitrange || Pleitringen |- | [[Platen]] ||[[Gemeng Préizerdaul|Préizerdaul]] || Platen || Platen |- | [[Plankenhaff]] || [[Gemeng Lëntgen|Lëntgen]] || &nbsp; || Plankenhof |- | [[Pléiter]] || [[Gemeng Schieren|Schieren]] || Pleter || Pleter |- | [[Pletschette]] || [[Gemeng Ärenzdall|Ärenzdall]] || Pletschette || Pletschette |- | [[Polvermillen]] || [[Lëtzebuerg (Stad)|Lëtzebuerg]] || &nbsp; || Pulvermühle |- | [[Pommerlach]] || [[Gemeng Wanseler|Wanseler]] || Pommerloch || Pommerloch |- | [[Posselt]] || [[Gemeng Bäerdref|Bäerdref]] ||Posselt || Posselt |- | [[Poschend]] || [[Gemeng Parc Housen|Parc Housen]] ||Poschette || Poscheid |- | [[Potaschbierg]] || [[Gemeng Gréiwemaacher|Gréiwemaacher]] ||&nbsp; || Potaschberg |- | [[Poudrerie]] || [[Gemeng Réiser|Réiser]] || Poudrerie || &nbsp; |- | [[Pull (Pëtschent)|Pull]] || [[Gemeng Pëtschent|Pëtschent]] || Poul || Poul |- | [[Präiteler]] || [[Gemeng Konsdref|Konsdref]] || Breidweiler || Breidweiler |- |[[Pretemerhaff]] |[[Reckeng op der Mess]] | | |- | [[Pretten]] || [[Gemeng Lëntgen|Lëntgen]] || Prettingen || Prettingen |- | [[Proz]] || [[Gemeng Préizerdaul|Préizerdaul]] || Pratz || Pratz |- | [[Prozer Millen]] || [[Gemeng Préizerdaul|Préizerdaul]] || Pratz-Moulin || &nbsp; |} == Q == {{AbcIndex}} == R == {| class="wikitable sortable" BORDER="1" CELLSPACING="0" |- ! Numm ! Gemeng ! Franséischen Numm ! Däitschen Numm |- | [[Räichel]]||[[Gemeng Réiden op der Atert|Réiden op der Atert]] ||Reichlange|| Reichlingen |- | [[Rammeldang]]||[[Gemeng Nidderaanwen|Nidderaanwen]] ||Rammeldange|| Rammeldingen |- | [[Rammerech]]|| [[Gemeng Rammerech|Rammerech]] ||Rambrouch|| Rambruch |- | [[Randschelt]]|| [[Gemeng Wal|Wal]] || Rindschleiden || Rindschleiden |- | [[Rashaff]]|| [[Gemeng Luerenzweiler|Luerenzweiler]] || Rashof || Rashof |- | [[Recken]]||[[Gemeng Miersch|Miersch]] ||Reckange|| Reckingen |- | [[Reckeng op der Mess]] ||[[Gemeng Reckeng op der Mess|Recken]] ||Reckange-sur-Mess ||Reckingen/Mess |- | [[Reckingerhaff]]||[[Gemeng Duelem|Duelem]] || || |- | [[Réiden op der Atert]]||[[Gemeng Réiden op der Atert|Réiden op der Atert]] || Redange|| Redingen |- | [[Reiland]]||[[Gemeng Hiefenech|Hiefenech]] || Reuland|| Reuland |- |[[Reilander Millen]] |[[Hiefenech]] |Reuland-Moulin |Reulandermühle |- | [[Reiler]]||[[Gemeng Klierf|Klierf]] ||Reuler|| Reuler |- | [[Réimech]] || [[Gemeng Réimech|Réimech]] || Remich || Remich |- | [[Reisduerf]] || [[Gemeng Reisduerf|Reisduerf]] || Reisdorf || Reisdorf |- | [[Réiser]]|| [[Gemeng Réiser|Réiser]] ||Roeser|| Röser |- | [[Reisermillen]]|| [[Ärenzdallgemeng|Ärenzdall]] || || |- | [[Rëmeleng]] || [[Gemeng Rëmeleng|Rëmeleng]] ||Rumelange || Rümelingen |- | [[Rëmeljen]] || [[Gemeng Wëntger|Wëntger]] || Rumlange ||Rümlingen |- | [[Rëmerschen]] || [[Gemeng Schengen|Schengen]] || Remerschen ||Remerschen |- | [[Rëmerech]] || [[Gemeng Préizerdaul|Préizerdaul]] || Reimberg ||Reimberg |- | [[Réngel]]||[[Gemeng Esch-Sauer|Esch-Sauer]] ||Ringel || Ringel |- | [[Réid]]||[[Gemeng Waldbriedemes|Waldbriedemes]] ||Roedt ||Roedt |- | [[Riedgen]]||[[Gemeng Reckeng op der Mess|Recken]] ||Roedgen ||Rödgen |- | [[Riesenhaff]]|| [[Gemeng Rammerech|Rammerech]] || Riesenho || Riesenhof |- | [[Rippeg]] ||[[Gemeng Bech|Bech]] ||Rippig||Rippig |- | [[Rippweiler]] ||[[Gemeng Useldeng|Useldeng]] ||Rippweiler||Rippweiler |- | [[Rodange]]||[[Gemeng Péiteng|Péiteng]] ||Rodange || Rodingen |- | [[Rolleng (Bous-Waldbriedemes)|Rolleng]] || [[Gemeng Bous-Waldbriedemes|Bous-Waldbriedemes]] || Rollingen|| Rollingen |- | [[Rolleng (Miersch)|Rolleng]] ||[[Gemeng Miersch|Miersch]] ||Rollingen||Rollingen |- | [[Rolleng (Péiteng)|Rolleng]]||[[Gemeng Péiteng|Péiteng]] ||Lamadelaine ||Rollingen |- | [[Roumecht]]||[[Gemeng Rammerech|Rammerech]] ||Rombach|| Rombach |- | [[Rommeler Haff]] || [[Gemeng Rammerech|Rammerech]] || Martelinville || &nbsp; |- | [[Rosswénkel]] ||[[Gemeng Konsdref|Konsdref]] ||Rosswinckel|| Rosswinckel |- | [[Rosswénkelerhaff]] ||[[Gemeng Konsdref|Konsdref]] ||Ferme Rosswinckel|| Rosswinckelerhof |- | [[Roudemer]]|| [[Gemeng Jonglënster|Jonglënster]] ||Rodenbourg || Rodenburg |- | [[Roudenhaff (Iechternach)|Roudenhaff]]|| [[Gemeng Iechternach|Iechternach]] || || |- | [[Roudenhaff (Koplescht)|Roudenhaff]]|| [[Gemeng Koplescht|Koplescht]] || || |- | [[Roudenhaff (Péiteng)|Roudenhaff]]|| [[Gemeng Péiteng|Péiteng]] || || |- | [[Rouderssen]]||[[Gemeng Parc Housen|Parc Housen]] ||Rodershausen ||Rodershausen |- | [[Rouscht (Biissen)]]||[[Gemeng Biissen|Biissen]] ||Roost || Roost |- | [[Rouspert]] || [[Gemeng Rouspert-Mompech|Rouspert-Mompech]] || Rosport|| Rosport |- | [[Rued (Ell)]] ||[[Gemeng Ell|Ell]] ||Roodt ||Roodt |- | [[Rued (Simmer)]] ||[[Gemeng Habscht|Habscht]] ||Roodt ||Roodt |- | [[Rued-Sir]] ||[[Gemeng Betzder|Betzder]] ||Roodt-sur-Syre ||Roodt-Syr |- | [[Rueder]]|| [[Gemeng Klierf|Klierf]] ||Roder || Roder |- | [[Rulljen]]|| [[Gemeng Wolz|Wolz]] ||Roullingen || Rullingen |} {{AbcIndex}} == S == {| class="wikitable sortable" BORDER="1" CELLSPACING="0" |- ! Numm ! Gemeng ! Franséischen Numm ! Däitschen Numm |- | [[Saassel]] || [[Gemeng Wëntger|Wëntger]] || Sassel || Sassel |- | Sanatorium || [[Gemeng Veianen|Veianen]] || Sanatorium || Sanatorium |- | [[Sandweiler]] || [[Gemeng Sandweiler|Sandweiler]] || Sandweiler || Sandweiler |- | [[Sandweiler-Gare]] || [[Gemeng Hesper|Hesper]] || Sandweiler-Gare || Sandweiler-Gare |- | [[Schack]] || [[Gemeng Käerjeng|Käerjeng]] || Schack || Schack |- | [[Schandel]] || [[Gemeng Useldeng|Useldeng]] || Schandel || Schandel |- | [[Altréier|Op der Schanz]] || [[Gemeng Bech|Bech]] || Altrier || Altrier |- | [[Scheedel]] ||[[Gemeng Buerschent|Buerschent]] || Scheidel || Scheidel |- | [[Scheedgen]] || [[Gemeng Konsdref|Konsdref]] || Scheidgen || Scheidgen |- | [[Scheedhaff]] || [[Lëtzebuerg (Stad)]] || Scheidhof || Scheidhof |- | [[Schëffleng]] ||[[Gemeng Schëffleng|Schëffleng]] || Schifflange || Schifflingen |- | [[Scheierbierg (Ierpeldeng)|Scheierbierg]] || [[Gemeng Bous-Waldbriedemes|Bous-Waldbriedemes]] || || |- | [[Scheierhaff (Bieles)|Scheierhaff]] bei [[Bieles]] ||[[Gemeng Suessem|Suessem]]|| Scheuerhof||Scheuerhof |- | [[Scheierhaff (Kanech)|Scheierhaff]] bei [[Kanech]] ||[[Gemeng Lenneng|Lenneng]]|| Scheuerhof||Scheuerhof |- | [[Scheierhaff (Miesdref)|Scheierhaff]] bei [[Miesdref]] || [[Gemeng Miersch|Miersch]] || Scheuerhof||Scheuerhof |- | [[Scheierhaff (Veianen)|Scheierhaff]] || [[Gemeng Veianen|Veianen]] || Scheuerhof||Scheuerhof |- |[[Schéissendëmpel]] |[[Konsdref]] |Schiesentümpel |Schiesentümpel |- | [[Schëmpech]] || [[Gemeng Lëtzebuerg|Lëtzebuerg]] || Schimpach||Schimpach |- | [[Schëndels]] ||[[Gemeng Miersch|Miersch]] || Schoenfels || Schönfels |- | [[Schengen]] || [[Gemeng Schengen|Schengen]] || Schengen ||Schengen |- | [[Scherfemillen]] || [[Gemeng Hiefenech|Hiefenech]] || || Scherfenmühle |- | [[Scherfenhaff]] || [[Gemeng Hiefenech|Hiefenech]] || || Scherfenhof |- | [[Schëtter]] || [[Gemeng Schëtter|Schëtter]] || Schuttrange || Schüttringen |- | [[Schibbreger Millen]] || [[Gemeng Kiischpelt|Kiischpelt]] || Schuttbourg-Moulin || Schüttburger-Mühle |- | [[Schibbreger Schlass]] || [[Gemeng Kiischpelt|Kiischpelt]] || Schuttbourg-Château || Schüttburger-Schloss |- | [[Schieren]] || [[Gemeng Schieren|Schieren]] || Schieren || Schieren |- | [[Schiltzbierg]] || [[Gemeng Fëschbech|Fëschbech]] || || |- | [[Schinker]] || [[Gemeng Parc Housen|Parc Housen]] || Schinker || Schinker |- | [[Schlakemillen|Schlakemille]] bei Déifferdeng ||[[Gemeng Déifferdeng|Déifferdeng]] || || |- | [[Schlammestee]] || [[Gemeng Weiler zum Tuer|Weiler zum Tuer]] || Weiler-Station || |- | [[Schlass (Beefort)|Um Schlass]] ||[[Gemeng Beefort|Beefort]] || || |- | [[Schleef (Wanseler)|Schleef]] ||[[Gemeng Wanseler|Wanseler]] ||Schleif ||Schleif |- | [[Schleef (Lëntgen)|Schleef]] || [[Gemeng Lëntgen|Lëntgen]] ||Schleif || Schleif |- | [[Schléiwenhaff]] || [[Gemeng Leideleng|Leideleng]] || || Schlewenhof |- | [[Schlënnermanescht]] || [[Gemeng Buerschent|Buerschent]] || Schlindermanderscheid || Schlindermanderscheid |- | [[Schmëdd (Ëlwen)|Schmëdd]] || [[Gemeng Ëlwen|Ëlwen]] || Huldange-Forge || |- | [[Schous]] || [[Gemeng Fëschbech|Fëschbech]] ||Schoos || Schoos |- | [[Schraasseg]] || [[Gemeng Schëtter|Schëtter]] || Schrassig || Schrassig |- | [[Schrondweiler]] || [[Gemeng Noumer|Noumer]] || Schrondweiler || Schrondweiler |- | [[Schuller]] || [[Gemeng Dippech|Dippech]] || Schouweiler || Schouweiler |- | [[Schweebech]] || [[Gemeng Sëll|Sëll]] || Schwebach || Schwebach |- | [[Schweech]] ||[[Gemeng Biekerech|Biekerech]] || Schweich || Schweich |- | [[Schwéidsbeng]] || [[Gemeng Schengen|Schengen]] || Schwebsange || Schwebsingen |- | [[Schwiddelbruch]] || [[Gemeng Rammerech|Rammerech]] || Schwiedelbrouch || Schwidelbrouch |- | [[Schwunnendall]] || [[Gemeng Luerenzweiler|Luerenzweiler]] || Schwanenthal || Schwanenthal |- | [[Selschent]] ||[[Gemeng Wolz|Wolz]] || Selscheid || Selscheid |- | [[Selz]] || [[Gemeng Tandel|Tandel]] || Seltz|| Seltz |- | [[Selz]] || [[Gemeng Bettenduerf|Bettenduerf]] || Seltz|| Seltz |- | [[Sëll]] || [[Gemeng Sëll|Sëll]] || Saeul || Saeul |- | [[Senneng]] || [[Gemeng Nidderaanwen|Nidderaanwen]] || Senningen || Senningen |- | [[Sennengerbierg]] || [[Gemeng Nidderaanwen|Nidderaanwen]] || Senningerberg || Senningerberg |- | [[Seylerhaff]] || [[Gemeng Noumer|Noumer]] || || |- | [[Simmer]] || [[Gemeng Habscht|Habscht]] || Septfontaines || Simmern |- | [[Simmerfarm]] || [[Gemeng Habscht|Habscht]] || Simmerfarm || Simmerfarm |- | [[Simmerschmelz]] || [[Gemeng Habscht|Habscht]] || Simmerschmelz || Simmerschmelz |- | [[Sir (Uertschaft)|Sir]] || [[Gemeng Bauschelt|Bauschelt]] || Surré || Syr |- | [[Siren]] || [[Gemeng Weiler zum Tuer|Weiler zum Tuer]] || Syren || Syren |- | [[Siwwenaler]] || [[Gemeng Klierf|Klierf]] || Siebenaler || Siebenaler |- | [[Soller]] || [[Gemeng Wanseler|Wanseler]] || Sonlez || Soller |- | [[Sprénkeng]] || [[Gemeng Dippech|Dippech]] || Sprinckange || Sprinkingen |- | [[Stackem]] || [[Gemeng Wëntger|Wëntger]] || Stockem || Stockem |- | [[Stadbriedemes]] || [[Gemeng Stadbriedemes|Stadbriedemes]] || Stadtbredimus || Stadtbredimus |- | [[Stafelter]] || [[Gemeng Nidderaanwen|Nidderaanwen]] || || |- | [[Steebrécken]] || [[Gemeng Monnerech|Monnerech]] || Pontpierre || Steinbrücken |- | [[Steeën]] || [[Gemeng Ärenzdall|Ärenzdall]] || Stegen || Stegen |- | [[Steenem]] || [[Gemeng Rouspert-Mompech|Rouspert-Mompech]] || Steinheim || Steinheim |- | [[Steesel]] || [[Gemeng Steesel|Steesel]] || Steinsel || Steinsel |- | [[Stengefort]] || [[Gemeng Stengefort|Stengefort]] || Steinfort || Steinfort |- | [[Stolzebuerg]] || [[Gemeng Pëtschent|Pëtschent]] || Stolzembourg || Stolzemburg |- | [[Stroossen]] || [[Gemeng Stroossen|Stroossen]] || Strassen || Strassen |- | [[Stuppecht]] || [[Gemeng Fëschbech|Fëschbech]] || Stuppicht || Stuppicht |- | [[Suessem]] || [[Gemeng Suessem|Suessem]] || Sanem || Sassenheim |- | [[Suewelbuer]] || [[Ärenzdallgemeng]] || Savelborn || Savelborn |- |[[Supp (Hiefenech)|Supp]] |[[Hiefenech]] |Soup |Soup |- |[[Supp (Reisduerf)|Supp]] |[[Reisduerf]] |Soup |Soup |} {{AbcIndex}} == T == {| class="wikitable sortable" BORDER="1" CELLSPACING="0" |- ! Numm ! Gemeng ! Franséischen Numm ! Däitschen Numm |- | [[Tandel]] || [[Gemeng Tandel|Tandel]] || Tandel || Tandel |- | [[Téiteng]] || [[Gemeng Keel|Keel]]|| Tétange || Tetingen |- | [[Tënten]] || [[Gemeng Helperknapp|Helperknapp]] || Tuntange || Tüntingen |- | [[Tëntesmillen]] || [[Gemeng Klierf|Klierf]] || &nbsp;|| Tintesmühle |- | [[Theinshaff]] || [[Gemeng Konsdref|Konsdref]] || Theinshof || Theinshof |- | [[Thillsmillen (Mamer)|Thillsmillen]] || [[Gemeng Mamer|Mamer]] || || |- | [[Toodler]] || [[Gemeng Esch-Sauer|Esch-Sauer]] ||Tadler || Tadler |- |[[Toodlermillen]] |[[Gemeng Esch-Sauer|Esch-Sauer]] |Tadler-Moulin |Tadlermühle |- |[[Tossebierg]] || [[Gemeng Bartreng|Bartreng]] || &nbsp; ||&nbsp; |- | [[Tratten]] || [[Gemeng Wëntger|Wëntger]] ||Troine|| &nbsp; |- | [[Trätter Strooss]] || [[Gemeng Wëntger|Wëntger]] || Troine-Route|| &nbsp; |- | [[Trënteng]] || [[Gemeng Waldbriedemes|Waldbriedemes]] ||Trintange || Trintingen |- | [[Tschiddeschmillen]] || [[Gemeng Bettenduerf|Bettenduerf]] ||&nbsp;|| Tschiddeschmühle |- | [[Tubishaff]] || [[Lëtzebuerg (Stad)|Lëtzebuerg]] ||&nbsp; ||Tubishof |- | [[Tul]] || [[Gemeng Iechternach|Iechternach]] ||Thoul || &nbsp; |- | [[Tutschemillen]] || [[Gemeng Wolz|Wolz]] ||&nbsp;|| Toutschenmühle |} {{AbcIndex}} == U == {| class="wikitable sortable" BORDER="1" CELLSPACING="0" |- ! Numm ! Gemeng ! Franséischen Numm ! Däitschen Numm |- | [[Uerschterhaff|Uerschter]] (''Uerschterhaff'') || [[Gemeng Suessem|Suessem]] || Arsdorferhof || &nbsp; |- | [[Ueschdref]] || [[Gemeng Rammerech|Rammerech]] || Arsdorf || Arsdorf |- | [[Ueschdrëffer Millen]] || [[Gemeng Rammerech|Rammerech]] || Arsdorf-Moulin || &nbsp; |- | [[Uespelt]]|| [[Gemeng Fréiseng|Fréiseng]] || Aspelt || Aspelt |- | | [[Uesweller]] || [[Gemeng Rouspert-Mompech|Rouspert-Mompech]] || Osweiler || Osweiler |- |[[Ueweraanwen]] || [[Gemeng Nidderaanwen|Nidderaanwen]] || Oberanven || Oberanven |- | [[Ueweraanwen-Barrière]] || [[Gemeng Nidderaanwen|Nidderaanwen]] || Oberanven-Barrière || Oberanven-Barrière |- | [[Uewerdonwen]] || [[Gemeng Fluessweiler|Fluessweiler]] || Oberdonven || Oberdonven |- | [[Uewereesbech]] || [[Gemeng Parc Housen|Parc Housen]] ||Obereisenbach || Obereisenbach |- | [[Uewerfeelen]] || [[Gemeng Feelen|Feelen]] ||Oberfeulen || Oberfeulen |- | [[Uewerglabech]] || [[Gemeng Noumer|Noumer]] ||Oberglabach || Oberglabach |- | [[Uewerkäerjeng]] || [[Gemeng Käerjeng|Käerjeng]] || Hautcharage || Oberkerschen |- | [[Uewerkolpech]] || [[Gemeng Ell|Ell]] || Colpach-Haut || Oberkolpach |- | [[Uewerkuer]] || [[Gemeng Déifferdeng|Déifferdeng]] || Obercorn || Oberkorn |- | [[Uewermaartel]] || [[Gemeng Rammerech|Rammerech]] || Haut-Martelange || Obermartelingen |- | [[Uewerpallen]] || [[Gemeng Biekerech|Biekerech]] || Oberpallen || Oberpallen |- | [[Uewerschieren]] || [[Gemeng Schieren|Schieren]] || Oberschieren || Oberschieren |- | [[Iewescht Schlënner]] || [[Gemeng Parc Housen|Parc Housen]] || Oberschlinder || Oberschlinder |- | [[Uewerwampech]] || [[Gemeng Wëntger|Wëntger]] || Oberwampach || Oberwampach |- | [[Wuermer Bierg]] || [[Gemeng Wuermer|Wuermer]] || Wormeldange-Haut || Oberwormeldingen |- | [[Uschler]] || [[Gemeng Wëntger|Wëntger]] || Uschler || Uschler |- | [[Useldeng]] || [[Gemeng Useldeng|Useldeng]] ||Useldange || Useldingen |} {{AbcIndex}} == V == {| class="wikitable sortable" BORDER="1" CELLSPACING="0" |- ! Numm ! Gemeng ! Franséischen Numm ! Däitschen Numm |- | [[Veianen]] || [[Gemeng Veianen|Veianen]] ||Vianden || Vianden |- | [[Verluerekascht (Stad Lëtzebuerg)|Verluerekascht]] || [[Lëtzebuerg (Stad)|Lëtzebuerg]] || Verlorenkost || Verlorenkost |- | [[Vesquenhaff]] || [[Gemeng Déifferdeng|Déifferdeng]] || Ferme Vesque || Vesquenhof |- | [[Viichten]] || [[Gemeng Viichten|Viichten]] || Vichten || Vichten |- | [[Viichterheed]] || [[Gemeng Viichten|Viichten]] || Vichterhaide ||&nbsp; |} {{AbcIndex}} == W == {| class="wikitable sortable" BORDER="1" CELLSPACING="0" |- ! Numm ! Gemeng ! Franséischen Numm ! Däitschen Numm |- | [[Waalsdref]] || [[Gemeng Tandel|Tandel]]|| &nbsp; || Walsdorf |- |[[Waarken]] || [[Gemeng Ettelbréck|Ettelbréck]] ||&nbsp; || Warken |- |[[Waasserbëlleg]] || [[Gemeng Mäertert|Mäertert]] || &nbsp; || Wasserbillig |- |[[Waasserbëlleger Barrière]]|| [[Gemeng Mäertert|Mäertert]] || Wasserbillig-Barrière ||&nbsp; |- |[[Wäicherdang]] || [[Gemeng Klierf|Klierf]] || Weicherdange || Weicherdingen |- |[[Wäissbaach (Luerenzweiler)|Wäissbaach]] || [[Gemeng Luerenzweiler|Luerenzweiler]] ||&nbsp; || Weisbach |- | [[Wäissenhaff (Péiteng)|Wäissenhaff]] || [[Gemeng Péiteng|Péiteng]] ||&nbsp; || Weissenhof |- | [[Wäissenhaff (Rammerech)|Wäissenhaff]]|| [[Gemeng Rammerech|Rammerech]] ||&nbsp; || Weissenhof |- |[[Wäiswampech]] || [[Gemeng Wäiswampech|Wäiswampech]] || Weiswampach || Weiswampach |- |[[Wal (Réiden)|Wal]] || [[Gemeng Wal|Wal]] || Wahl || Wahl |- |[[Waldbëlleg]] || [[Gemeng Waldbëlleg|Waldbëlleg]] || Waldbillig || Waldbillig |- |[[Waldbierg]] || [[Gemeng Parc Housen|Parc Housen]] ||&nbsp; || Waldberg |- |[[Waldbriedemes]] ||[[Gemeng Waldbriedemes|Waldbriedemes]] ||&nbsp; || Waldbredimus |- |[[Waldhaff (Bech)]] || [[Gemeng Bech|Bech]] || &nbsp; || Waldhof |- |[[Waldhaff (Nidderaanwen)]]|| [[Gemeng Nidderaanwen|Nidderaanwen]]||&nbsp; ||Waldhof |- |[[Walfer]] || [[Gemeng Walfer|Walfer]] || Walferdange|| Walferdingen |- |[[Wallenduerfer Bréck]] || [[Gemeng Reisduerf|Reisduerf]] ||Wallendorf-Pont ||Wallendorferbrück |- |[[Walter]] ||[[Gemeng Lac de la Haute-Sûre|Stauséigemeng]] ||Watrange ||&nbsp; |- |[[Wemperhaart]] ||[[Gemeng Wäiswampech|Wäiswampech]] ||&nbsp; ||Wemperhardt |- | [[Wandhaff (Käerch)|Wandhaff]] ||[[Gemeng Käerch|Käerch]] ||&nbsp; ||Windhof |- | [[Wandhaff (Buerschent)]]|| [[Gemeng Buerschent|Buerschent]] ||&nbsp; || Windhof |- |[[Wann (Iechternach)|Wann]] || [[Gemeng Iechternach|Iechternach]] ||Wann || Wann |- |[[Wanseler]] ||[[Gemeng Wanseler|Wanseler]] ||Winseler ||Winseler |- |[[Watschent]] || [[Gemeng Ärenzdall|Ärenzdall]] || &nbsp; || Watscheid |- |[[Webeschhaff]] || [[Gemeng Ärenzdall|Ärenzdall]] || &nbsp; ||Webershof |- |[[Wecker (Biwer)|Wecker]] ||[[Gemeng Biwer|Biwer]] ||Wecker ||Wecker |- |[[Wecker Gare]]|| [[Gemeng Biwer|Biwer]]|| Wecker-Gare ||&nbsp; |- |[[Weckeregronn]] |[[Gemeng Biwer|Biwer]] |Weckergrund |Weckergrund |- |[[Weeschent]] || [[Gemeng Parc Housen|Parc Housen]] || &nbsp; || Wegscheid |- |[[Wegdichen]] || [[Gemeng Wolz|Wolz]] || &nbsp; || Weidingen |- |[[Weidemillen (Éimereng)|Weidemillen]] || [[Gemeng Schengen|Schengen]] || &nbsp;||&nbsp; |- |[[Weidendall]] ||[[Gemeng Kielen|Kielen]] || Val-des-Oseraies || Weidenthal |- |[[Weidert]] || [[Gemeng Fiels|Fiels]] || Weydert || Weydert |- | [[Weydeg]] || [[Gemeng Biwer|Biwer]] || Weydig || Weydig |- |[[Weyer (Uertschaft)|Weyer]] || [[Gemeng Fëschbech|Fëschbech]] ||Weyer ||Weyer |- |[[Weiler (Pëtschent)|Weiler]] || [[Gemeng Pëtschent|Pëtschent]] ||Weiler||Weiler |- |[[Weiler (Wëntger)|Weiler]] || [[Gemeng Wëntger|Wëntger]] ||Weiler || Weiler |- |[[Weilerbaach]] || [[Gemeng Bäerdref|Bäerdref]] || Weilerbach ||Weilerbach |- |[[Weiler zum Tuer]] || [[Gemeng Weiler zum Tuer|Weiler zum Tuer]] ||Weiler-la-Tour || Weiler-zum-Turm |- | [[Weimeschhaff]] || [[Lëtzebuerg (Stad)|Lëtzebuerg]] || &nbsp; ||Weimershof |- | [[Weimeschkierch]] || [[Lëtzebuerg (Stad)|Lëtzebuerg]] || Weimerskirch || Weimerskirch |- |[[Welfreng]] || [[Gemeng Duelem|Duelem]] || Welfrange || Welfringen |- |[[Welleschten]] || [[Gemeng Schengen|Schengen]] || Wellenstein || Wellenstein |- | [[Welschent]] || [[Gemeng Buerschent|Buerschent]] || Welscheid || Welscheid |- |[[Welsdref]] ||[[Gemeng Colmer-Bierg|Colmer-Bierg]] || Welsdorf || Welsdorf |- |[[Wëlwerwolz]] ||[[Gemeng Kiischpelt|Kiischpelt]]|| &nbsp; ||Wilwerwiltz |- | [[Wëlzer Millen]] || [[Gemeng Mamer|Mamer]] || &nbsp; || Wiltzermühle |- |[[Wëntger]] || [[Gemeng Wëntger|Wëntger]] || Wincrange || Wintger |- |[[Wëntreng]] ||[[Gemeng Schengen|Schengen]] || Wintrange ||Wintringen |- |[[Wickreng]] || [[Gemeng Reckeng op der Mess|Reckeng op der Mess]] || Wickrange ||Wickringen |- |[[Wiltgeshaff]] || [[Gemeng Viichten|Viichten]] ||&nbsp; || Wiltgeshof |- |[[Wilwerdang]] ||[[Gemeng Ëlwen|Ëlwen]] || Wilwerdange || Wilwerdingen |- |[[Wollefsmillen (Mäertert)|Wollefsmillen]] ||[[Gemeng Mäertert|Mäertert]] || &nbsp; || Wolfmühle |- |[[Wolwen]] ||[[Gemeng Rammerech|Rammerech]] || Wolwelange || Wolwelingen |- |[[Wolz (Uertschaft)|Wolz]] || [[Gemeng Wolz|Wolz]] || Wiltz ||Wiltz |- |[[Wuelessen]] || [[Gemeng Parc Housen|Parc Housen]] || Wahlhausen || Wahlhausen |- | [[Wuelper]] ||[[Gemeng Konsdref|Konsdref]] || &nbsp; ||Wolpert |- | [[Wuelperhaff]] || [[Gemeng Konsdref|Konsdref]] || &nbsp; || Wolperhof |- |[[Wuermer]] || [[Gemeng Wuermer|Wuermer]] ||Wormeldange|| Wormeldingen |} {{AbcIndex}} == Z == {| class="wikitable sortable" BORDER="1" CELLSPACING="0" |- ! Numm ! Gemeng ! Franséischen Numm ! Däitschen Numm |- | [[Zéisseng]] || [[Lëtzebuerg (Stad)|Lëtzebuerg]] || Cessange || Zessingen |- | [[Zens (Stad Lëtzebuerg)|Zens]] || [[Lëtzebuerg (Stad)|Lëtzebuerg]] || Cents || &nbsp; |- | [[Zëtteg]] || [[Gemeng Bech|Bech]] || Zittig || Zittig |- | [[Zëtteger Millen]] || [[Gemeng Bech|Bech]] || Zittig-Moulin || &nbsp; |- | [[Zolwer]] || [[Gemeng Suessem|Suessem]] || Soleuvre || Zolver |- | [[Zowaasch]] || [[Gemeng Déifferdeng|Déifferdeng]] || Lasauvage || &nbsp; |} ==Literatur == *Biver, Jhemp: ''Liste alphabétique des localités du Grand-Duché de Luxembourg = Alphabetische Liste aller Ortschaften des Grossherzogtums Luxemburgs = Alphabetical list of the towns of The Grand-Duchy of Luxembourg'' - In: De Familjefuerscher: bulletin de liaison de l'Association luxembourgeoise de généalogie et d'héraldique. - Luxembourg. - Jg. 19 (2001), n° 64, p.&nbsp;91-112 *Biver, Jhemp: ''Nomenclature générale des Localités, Fermes et Moulins isolés du Grand-Duché de Luxembourg dans ses Frontières politiques de 1839 -- General-Nomenklator der Orte, Gehöfte und Mühlen des Großherzogtums Luxemburg in seinen politischen Grenzen von 1839'', in Annuaire de l'Association luxembourgeoise de généalogie et d'héraldique (A.L.G.H.) - Jahrbuch, Luxembourg (2000), pp.&nbsp;97 – 240. *Grand-Duché Carte topographique Série TC Echelle 1:20000, Edition 2002, Administration du Cadastre et de la Topographie. *Résultats du Recensement de la Population du 1er décembre 1922 et chiffres de la population de résidenece habituelle au 31 décembre 1922 avec la Nomenclature alphabétique des localités, villes, bourgs, villages, hameaux, châteaux, fermes, moulins et maisons isolées. - Grand-Duché de Luxembourg, Publications de l'office de Statistique fascicule N°46 - Imprimerie M. Huss, Luxembourg, 1923. *Résultats du recensement de la population du 11 décembre 1930 avec la nomenclature alphabétique des localités, villes, bourgs, villages, hameaux, châteaux, fermes, moulins et maisons isolées. - Luxembourg Imprimerie de la Cour Victor Buck, 1932; Grand-Duché de Luxembourg, Publications de l'Office de Statistique; Fascicule 62 *Recensement de la Population du 31 décembre 1947 - Premiers Résultats et Liste Alphabétique des Localités. Ministère des Affaires Économiques, Statistique Générale, Publications de l'Office de la Statistique Générale fascicule 78 == Kuckt och == * [[Nationale Regëster vun den Uertschaften an de Stroossen]] == Um Spaweck == {{Commonscat|Populated places in Luxembourg|Lëtzebuerger Uertschaften}} * [[Section de linguistique, d'ethnologie et d'onomastique (Institut grand-ducal)|Institut grand-ducal]]: [http://www.institutgrandducal.lu/Joomla/index.php?option=com_content&task=view&id=135 Place names in Luxembourgish];<ref>Trotz dem engleschen Titel sinn d'lëtzebuergesch Nimm just op Däitsch an op Franséisch iwwersat</ref> [https://web.archive.org/web/20210724012123/https://www.webcitation.org/66nx0spbk archivéiert]. * [http://www.legilux.public.lu/adm/annuaire_officiel/VOLUME1/III_annx/Nomlocal.pdf Nomenclature des localités du Grand-Duché de Luxembourg] am Annuaire officiel - 2000- Vol. 1. {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:Uertschaften zu Lëtzebuerg| U]] [[Kategorie:Lëschten:Geographie:Lëtzebuerg|Uertschaften]] 5be35yxed7as9c4bh23iragyn7ckkxd 0 1630 2668743 2667970 2026-03-28T10:26:31Z Johnny Chicago 17 /* Gestuerwen */ 2668743 wikitext text/x-wiki {{Mountkalenner}} Den '''23. [[Mäerz]]''' ass den 82. Dag vum Joer (83. am [[Schaltjoer]]) am [[Gregorianesche Kalenner]]. == Evenementer == * [[1792]]: [[Frankräich]]: D'Ministere vun de [[Feuillants]] ginn duerch Ministere vun de [[Girondins]] ersat. * [[1801]]: De [[Paul I. vu Russland|Paul I.]], zanter 1796 Kaeser vu Russland, gëtt ermuert; säin eelste Bouf [[Alexander I. vu Russland|Alexander]] gëtt säin Nofollger. * [[1919]]: De [[Benito Mussolini]] grënnt zu [[Mailand]] d'[[Faschismus|faschistesch]] Beweegung. * [[1933]]: Den Däitsche ''[[Reichstag]]'' stëmmt d'"[[Ermächtigungsgesetz]]", dat daags drop a Kraaft trëtt. * [[1956]]: [[Pakistan]] gëtt déi éischt [[islamesch Republik]]. * [[1959]]: An [[Tibet]] gëtt géint d'chineesesch Virherrschaft protestéiert, de 14. [[Dalai Lama]] muss an [[Indien]] fortlafen. * [[1964]]: D'[[UNCTAD]], d'Welthandelskonferenz vun de [[Vereent Natiounen|Vereenten Natiounen]] fänkt zu [[Genf]] un. [[Fichier:Wort no 1.jpg|thumb|100px|Dat éischt ''Wort'']] ===Lëtzebuerg=== * [[1848]]: Déi alleréischt Nummer vum ''[[Luxemburger Wort]]'' kënnt eraus. * [[1929]]: Den [[Internationale Fraendag]] gëtt fir d'éischt zu Lëtzebuerg gefeiert. ===Sport=== * [[1947]]: Déi [[lëtzebuergesch Foussballnationalekipp]] verléiert an der [[Lëtzebuerg (Stad)|Stad Lëtzebuerg]] 1:2 géint Frankräich. De Gol fir d'Lëtzebuerger huet de [[Marcel Rewenig]] geschoss.<ref>[http://eu-football.info/_match.php?id=105 D'Detailer vum Foussballlännermatch Lëtzebuerg-Frankräich den 23. Mäerz 1947 op der Websäit vun European Football]</ref> * [[1949]]: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp spillt zu [[Bratislava]] 2:2 géint Tschechoslowakei. D'Goler fir d'Lëtzebuerger hunn de [[Marcel Paulus]] a [[Léon Letsch]] geschoss.<ref>[http://eu-football.info/_match.php?id=6603 D'Detailer vum Foussballlännermatch Tschechoslowakei-Lëtzebuerg den 23. Mäerz 1949 op der Websäit vun European Football]</ref> * [[1952]]: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp spillt an der Stad Lëtzebuerg géint Schwäiz 2:2. Déi zwéi Goler fir d'Lëtzebuerger huet de [[François Muller]] geschoss.<ref>[http://eu-football.info/_match.php?id=137 D'Detailer vum Foussballlännermatch Lëtzebuerg-Frden 23. Mäerz 1952 op der Websäit vun European Football]</ref> * [[1994]]: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp verléiert an der Stad Lëtzebuerg 1:2 géint Marokko. De Gol fir d'Lëtzebuerger huet den[[Thomas Wolf]] geschoss.<ref>[http://eu-football.info/_match.php?id=10088 D'Detailer vum Foussballlännermatch Lëtzebuerg-Marokko den 23. Mäerz 1994 op der Websäit vun European Football]</ref> ===Raumfaart=== * [[2001]]: D'[[Mir (Raumstatioun)|Raumstatioun Mir]], déi net méi gebraucht gëtt, gëtt kontrolléiert an d'Äerdatmosphäer gesteiert, wou se vergloust. == Gebuer == <gallery> Fichier:Roger Martin du Gard 1937.jpg|Roger Martin du Gard Fichier:Hermann Staudinger ETH-Bib Portr 14419-3.jpg|Herrmann Staudinger Fichier:Lale.jpg|Lale Andersen Fichier:Wernher von Braun.jpg|Wernher von Braun Fichier:José Manuel Barroso at the 37th G8 Summit in Deauville 028.jpg|José Manuel Barroso </gallery> * [[1635]]: [[Charles de Bentzeradt]], Abt vun [[Abtei Orval|Orval]]. * [[1728]]: [[Jean Chappe]], franséischen Astronom. * [[1823]]: [[Victor de Roebe]], lëtzebuergesche Jurist a Politiker. * [[1829]]: [[Norman Robert Pogson]], engleschen Astronom. * [[1837]]: [[Richard Anthony Proctor]], britteschen Astronom an Auteur. * [[1839]]: [[François de Waha]], belsche Politiker a Finanzmann. * [[1881]]: [[Roger Martin du Gard]], franséische Schrëftsteller an Nobelpräisdréier. * 1881: [[Hermann Staudinger]], däitsche Cheemiker an Nobelpräisdréier. * [[1888]]: [[Henri Rollan]], franséische Schauspiller. * [[1889]]: [[Yukichi Chuganji]], eng Zäit laang deen eelste Mënsch vun der Welt. * [[1900]]: [[Erich Fromm]], US-amerikanesche Psychoanalytiker. * [[1902]]: [[Leonid Trauberg]], russesche Regisseur. * 1902: [[Josef von Báky]], ungaresche Filmregisseur a Filmproduzent. * [[1905]]: [[Lale Andersen]], däitsch Schauspillerin a Sängerin. * 1905: [[Joan Crawford]], US-amerikanesch Filmschauspillerin a Sängerin. * 1905: [[Paul Grimault]], franséische Filmregisseur, Dréibuchauteur a Schauspiller. * [[1910]]: [[Akira Kurosawa]], japanesche Regisseur. * 1910: [[Jean-Pierre Muller]],lëtzebuergesche Vëlossportler. * [[1912]]: [[Wernher von Braun]], däitsch-US-amerikanesche Rakéiteconstructeur. * [[1913]]: [[Joseph Brebsom]], lëtzebuergesche Politiker. * [[1915]]: [[Pierre Chevalier (Filmregisseur)|Pierre Chevalier]], franséische Filmregisseur. * [[1916]]: [[Pierre Hamer (Auteur)|Pierre Hamer]], lëtzebuergesche Jurist, Historiker an Auteur. * [[1922]]: [[Ugo Tognazzi]], itialienesche Schauspiller a Filmregisseur. * [[1926]]: [[Marcel Ernzer]], lëtzebuergesche Vëlossportler. * 1926: [[Conny van Rietschoten]], hollännesche Seegelsportler. * [[1929]]: [[Mark Rydell]], US-amerikanesche Filmregisseur, Filmproduzent a Schauspiller. * [[1936]]: [[Claude Faraldo]], franséische Filmregisseur an Dréibuchauteur. * [[1939]]: [[Claude Schintgen]], lëtzebuergesche Ringer. * [[1940]]: [[Boramy Tioulong]], franséische Filmregisseur, Dréibuchauteur a Schauspiller. * [[1944]]: [[Ric Ocasek]], US-amerikanesche Museker. * [[1950]]: [[Corinne Cléry]], franséisch Schauspillerin. * [[1952]]: [[François Maroldt]], lëtzebuergeschen Enseignant a Politiker. * 1952: [[Catherine Alric]], franséisch Schauspillerin. * [[1953]]: [[Kik Schneider]], lëtzebuergesche Politiker a Member vum Staatsrot. * [[1954]]: [[Agnès Rausch]], lëtzebuergesch 'Assistante d'hygiène sociale' a Member vum Staatsrot. * [[1956]]: [[José Manuel Barroso]], portugisesche Politiker. * [[1961]]: [[Alain Nurenberg]], lëtzebuergesche Foussballspiller. * [[1966]]: [[Myriam Cecchetti]], lëtzebuergesch Politikerin. * [[1970]]: [[Sergueï Afanassiev]], lëtzebuergeschen Handballspiller. * [[1974]]: [[Peggy Leick]], lëtzebuergesch Volleyballspillerin. * [[1987]]: [[Laure Diederich]], lëtzebuergesch Basketballspillerin. == Gestuerwen == * [[1636]]: [[Jean Guillaume Wiltheim]], lëtzebuergeschen Humanist, Geeschtlechen an Historiker. * [[1801]]: [[Paul I. vu Russland|Paul I.]], Kaeser vu Russland. * [[1841]]: [[Jean-Baptiste Thorn]], lëtzebuergeschen Affekot a Politiker. * [[1842]]: [[Stendhal]], franséische Schrëftsteller. * [[1897]]: [[Abraham Hulk Sr.]]: englesche Moler. * [[1938]]: [[Joseph Steichen]], lëtzebuergesche Jurist a President vum Staatsrot. * [[1945]]: [[Emilie Schmitz]], lëtzebuergesch Resistenzlerin. * [[1956]]: [[Adolf Berens]], Lëtzebuerger Schrëftsteller. * [[1964]]: [[Peter Lorre]], US-amerikanesch-ungaresche Filmschauspiller, Dréibuchauteur a Filmregisseur. * [[1964]]: [[Wëllem Weis]], lëtzebuergesche kathoulesche Geeschtlechen a Schrëftsteller. * [[1973]]: [[Nicolas Kinsch]], lëtzebuergesche kathoulesche Bëschof. * [[1974]]: [[Clotilde Joano]], franséisch Schauspillerin. * [[1977]]: [[Jean Welter]], lëtzebuergesche Boxer an Olympionik. * [[1983]]: [[Serge de Poligny]], franséische Filmregisseur an Dréibuchauteur * [[1984]]: [[Jean Prouvé]], franséischen Designer an Architekt. * [[1987]]: [[Maurice Labro]], franséische Filmregisseur. * [[1992]]: [[Friedrich Hayek]], éisträichesch-amerikaneschen Ekonomist. * [[1993]]: [[Hans Werner Richter]], däitsche Schrëftsteller. * [[1994]]: [[Giulietta Masina]], italieenesch Filmschauspillerin. * [[1998]]: [[Louis Arbessier]], franséische Schauspiller. * [[2008]]: [[Geneviève Soria]], franséisch Schauspillerin. * [[2011]]: [[Elizabeth Taylor]], US-amerikanesch Schauspillerin. * [[2014]]: [[Adolfo Suárez]], spuenesche Politiker. * [[2015]]: [[Lee Kuan Yew]], singapuresche Politiker. * [[2017]]: [[Lola Albright]], US-amerikanesch Schauspillerin a Sängerin. * [[2019]]: [[Ferd Lahur]], lëtzebuergesche Foussballspiller an Olympionik. * [[2021]]: [[George Segal]], US-amerikanesche Schauspiller. * [[2022]]: [[Madeleine Albright]], US-amerikanesch Politikerin. * [[2023]]: [[Marion Game]], franséisch Schauspillerin. * [[2025]]: [[Marcel Glesener]], lëtzebuergesche Politiker a Gewerkschaftler. * [[2026]]: [[Valerie Perrine]], US-amerikanesch Schauspillerin. == Feierdeeg == * internationalen Dag vun der [[Meteorologie]]:[http://www.wmo.int/ WMO] == Um Spaweck == {{Commonscat|23 March|{{PAGENAME}}}} {{Referenzen}} [[Kategorie:Dag am Mäerz| 23]] fbnl2ynouptjl6r3zwlyulla1ehyxle 0 1816 2668724 2661459 2026-03-28T08:53:50Z Robby 393 /* Gebuer */ + [[:Jackie Messerich]] 2668724 wikitext text/x-wiki {{Mountkalenner}} De '''15. [[Mee]]''' ass den 135. Dag vum Joer (136. am [[Schaltjoer]]) am [[Gregorianesche Kalenner]]. == Evenementer == * [[1916]]: Den afroamerikanesche Jugendlechen [[Lynche vum Jessy Washington|Jessy Washington]] gëtt bei engem Lynchmord zu [[Waco (Texas)|Waco]] am [[Texas]] ëmbruecht. * [[1938]]: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp verléiert zu [[Mailand]] 0:4 géint Italien.<ref>[http://eu-football.info/_match.php?id=92 D'Detailer vum Foussballlännermatch Italien-Lëtzebuerg de 15. Mee 1938 op der Websäit vum European Football]</ref> * [[1940]]: Déi éischt [[Nylonsstrëmp]] kommen an [[Vereenegt Staate vun Amerika|Amerika]] op de Maart. * [[1955]]: An [[Éisträich]] gëtt de Staatsvertag ënnerschriwwen, deen dem Land seng Souveränitéit erëmgëtt. * [[1985]]: De [[Poopst]] [[Jean-Paul II. (Poopst)|Jean-Paul II.]] ass op Visitt zu [[Lëtzebuerg (Land)|Lëtzebuerg]]. == Gebuer == <gallery> Fichier:Le Brun - Vauban.jpg|Vauban Fichier:Kierkegaard.jpg|Søren Kierkegaard Fichier:Williamina Paton Stevens Fleming circa 1890s.jpg|Williamina Fleming Fichier:Pierrecurie.jpg|Pierre Curie Fichier:Albrightmadeleine.jpg|Madeleine Albright Fichier:Mireille Darc 2010.jpg|Mireille Darc </gallery> * [[1633]]: [[Sébastien Le Prestre de Vauban]], franséische Minister a Festungsingenieur. * [[1813]]: [[Søren Kierkegaard]], dänesche Philosoph, Schrëftsteller an Theolog. * [[1841]]: [[Charles Rischard]], lëtzebuergesche Politiker a Jurist. * [[1851]]: [[Ernest Werling]], lëtzebuergescche Moler. * [[1857]]: [[Williamina Fleming]], US-amerikanesch Astronomin. * [[1859]]: [[Pierre Curie]], franséische Physiker a Cheemiker. * [[1862]]: [[Arthur Schnitzler]], éisträichesche Schrëftsteller. * [[1863]]: [[Frank Hornby]], engleschen Erfinder, Geschäftsmann a Politiker. * [[1892]]: [[Frantz Heldenstein]], lëtzebuergesche Sculpteur a Bannenarchitekt. * 1892: [[André Luguet]], franséische Schauspiller. * [[1896]]: [[Fritz Wagner]], däitsche Moler. * [[1898]]: [[Arletty]], franséisch Schauspillerin. * [[1902]]: [[Anny Ondra]], däitsch Filmschauspillerin. * [[1905]]: [[Joseph Cotten]], US-amerikanesche Schauspiller. * [[1909]]: [[James Mason]], brittesche Schauspiller. * [[1911]]: [[Max Frisch]], Schwäizer Schrëftsteller an Architekt. * [[1914]]: [[Tenzing Norgay]], nepaleeseschen Alpinist. * [[1915]]: [[Paul Anthony Samuelson]], US-amerikaneschen Ekonomist, Philosoph an Nobelpräisdréier. * [[1920]]: [[Michel Audiard]], franséischen Auteur, Journalist, Dréibuchauteur a Filmregisseur. * [[1921]]: [[Alphonse Halleux]], belsche Moler. * [[1922]]: [[Dora Doll]], fransèisch Schauspillerin. * [[1923]]: [[Richard Avedon]], US-amerikanesche Fotograf. * [[1924]]: [[Ursula Thiess]], däitsch-US-amerikanesch Schauspillerin. * [[1926]]: [[William A. Graham (Filmregisseur)|William A. Graham]], US-amerikanesche Filmregisseur a Filmproduzent. * [[1929]]: [[Andrew Bertie]], Groussmeeschter vum Malteeseruerden. * [[1930]]: [[Jasper Johns]], US-amerikanesche Kënschtler. * [[1931]]: [[Yvonne Stoffel-Wagner]], lëtzebuergesch Turnerin. * [[1933]]: [[Marianne Hold]], däitsch Schauspillerin. * [[1934]]: [[Fernand Brosius]], lëtzebuergesche Foussballspiller. * [[1937]]: [[Madeleine Albright]], US-amerikanesch Politikerin. * [[1938]]: [[Mireille Darc]], franséisch Schauspillerin. * [[1941]]: [[Edy Schütz]], lëtzebuergesche Vëlossportler. * [[1956]]: [[Mirek Topolánek]], tschechesche Politiker. * [[1957]]: [[Jean vu Lëtzebuerg (1957)|Jean Nassau]], lëtzebuergeschen Ekonomist a Manager. * 1957: [[Margaretha vu Lëtzebuerg]], seng Zwillingsschwëster. * 1963: [[Jackie Messerich]], lëtzeburgesch Pedagogon a Schrëftstellerin. * [[1964]]: [[Lars Løkke Rasmussen]], dänesche Politiker. * [[1968]]: [[Cecilia Malmström]], schweedesch Politologin a Politikerin. * [[1995]]: [[Omar Ontiveros]], US-amerikanesche Foussballspiller. == Gestuerwen == * [[1891]]: [[Théophile Picard]], lëtzebuergesche Geeschtlechen. * [[1926]]: [[Emile Lavandier]], lëtzebuergeschen Ingenieur. * [[1937]]: [[Jean Gérard]], lëtzebuergeschen Industriellen a Politiker. * [[1952]]: [[Joseph Biwer]], lëtzebuegresche Geeschtlechen. * [[1956]]: [[Jacques Delahaye]], lëtzebuergesche Riichter a Member vum Staatsrot. * [[1967]]: [[Edward Hopper]], US-amerikanesche Moler. * [[1969]]: [[Joseph Sünnen]], lëtzebuergesche Moler. * [[1977]]: [[Herbert Wilcox]], brittesche Filmproduzent a Filmregisseur. * [[1988]]: [[Andrew Duggan]], US-amerikanesche Schauspiller. * 1988: [[Jean-Pierre Hoscheid]], lëtzebuergesche Foussballspiller, Olympionik a Foussballtrainer. * [[1999]]: [[Colette Ripert]], franséisch Schauspillerin. * [[2002]]: [[Albert van Houtte]], belsche Jurist. * [[2003]]: [[Benny Carter]], US-amerikaneschen Jazzmuseker. * [[2003]]: [[Rik van Steenbergen]], belsche Vëlossportler. * [[2004]]: [[Robert K. Morgan]], US-Amerikanesche Pilot. * [[2012]]: [[Carlos Fuentes]], mexikanesche Schrëftsteller. * [[2014]]: [[Jean-Luc Dehaene]], belsche Politiker. * [[2015]]: [[Willy Hagara]], éistreichesche Schlagersänger a Schauspiller. * [[2016]]: [[Erika Berger]], däitsch Moderatorin a Sexberoderin. == Feierdeeg == == Um Spaweck == {{Commonscat|15 May|{{PAGENAME}}}} {{Referenzen}} [[Kategorie:Dag am Mee| 15]] cnx7ilkpab5h9yfu936oc52vnb0e5my 2668725 2668724 2026-03-28T08:54:53Z Robby 393 /* Gebuer */ méi blo 2668725 wikitext text/x-wiki {{Mountkalenner}} De '''15. [[Mee]]''' ass den 135. Dag vum Joer (136. am [[Schaltjoer]]) am [[Gregorianesche Kalenner]]. == Evenementer == * [[1916]]: Den afroamerikanesche Jugendlechen [[Lynche vum Jessy Washington|Jessy Washington]] gëtt bei engem Lynchmord zu [[Waco (Texas)|Waco]] am [[Texas]] ëmbruecht. * [[1938]]: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp verléiert zu [[Mailand]] 0:4 géint Italien.<ref>[http://eu-football.info/_match.php?id=92 D'Detailer vum Foussballlännermatch Italien-Lëtzebuerg de 15. Mee 1938 op der Websäit vum European Football]</ref> * [[1940]]: Déi éischt [[Nylonsstrëmp]] kommen an [[Vereenegt Staate vun Amerika|Amerika]] op de Maart. * [[1955]]: An [[Éisträich]] gëtt de Staatsvertag ënnerschriwwen, deen dem Land seng Souveränitéit erëmgëtt. * [[1985]]: De [[Poopst]] [[Jean-Paul II. (Poopst)|Jean-Paul II.]] ass op Visitt zu [[Lëtzebuerg (Land)|Lëtzebuerg]]. == Gebuer == <gallery> Fichier:Le Brun - Vauban.jpg|Vauban Fichier:Kierkegaard.jpg|Søren Kierkegaard Fichier:Williamina Paton Stevens Fleming circa 1890s.jpg|Williamina Fleming Fichier:Pierrecurie.jpg|Pierre Curie Fichier:Albrightmadeleine.jpg|Madeleine Albright Fichier:Mireille Darc 2010.jpg|Mireille Darc </gallery> * [[1633]]: [[Sébastien Le Prestre de Vauban]], franséische Minister a Festungsingenieur. * [[1813]]: [[Søren Kierkegaard]], dänesche Philosoph, Schrëftsteller an Theolog. * [[1841]]: [[Charles Rischard]], lëtzebuergesche Politiker a Jurist. * [[1851]]: [[Ernest Werling]], lëtzebuergescche Moler. * [[1857]]: [[Williamina Fleming]], US-amerikanesch Astronomin. * [[1859]]: [[Pierre Curie]], franséische Physiker a Cheemiker. * [[1862]]: [[Arthur Schnitzler]], éisträichesche Schrëftsteller. * [[1863]]: [[Frank Hornby]], engleschen Erfinder, Geschäftsmann a Politiker. * [[1892]]: [[Frantz Heldenstein]], lëtzebuergesche Sculpteur a Bannenarchitekt. * 1892: [[André Luguet]], franséische Schauspiller. * [[1896]]: [[Fritz Wagner]], däitsche Moler. * [[1898]]: [[Arletty]], franséisch Schauspillerin. * [[1902]]: [[Anny Ondra]], däitsch Filmschauspillerin. * [[1905]]: [[Joseph Cotten]], US-amerikanesche Schauspiller. * [[1909]]: [[James Mason]], brittesche Schauspiller. * [[1911]]: [[Max Frisch]], Schwäizer Schrëftsteller an Architekt. * [[1914]]: [[Tenzing Norgay]], nepaleeseschen Alpinist. * [[1915]]: [[Paul Anthony Samuelson]], US-amerikaneschen Ekonomist, Philosoph an Nobelpräisdréier. * [[1920]]: [[Michel Audiard]], franséischen Auteur, Journalist, Dréibuchauteur a Filmregisseur. * [[1921]]: [[Alphonse Halleux]], belsche Moler. * [[1922]]: [[Dora Doll]], fransèisch Schauspillerin. * [[1923]]: [[Richard Avedon]], US-amerikanesche Fotograf. * [[1924]]: [[Ursula Thiess]], däitsch-US-amerikanesch Schauspillerin. * [[1926]]: [[William A. Graham (Filmregisseur)|William A. Graham]], US-amerikanesche Filmregisseur a Filmproduzent. * [[1929]]: [[Andrew Bertie]], Groussmeeschter vum Malteeseruerden. * [[1930]]: [[Jasper Johns]], US-amerikanesche Kënschtler. * [[1931]]: [[Yvonne Stoffel-Wagner]], lëtzebuergesch Turnerin. * [[1933]]: [[Marianne Hold]], däitsch Schauspillerin. * [[1934]]: [[Fernand Brosius]], lëtzebuergesche Foussballspiller. * [[1937]]: [[Madeleine Albright]], US-amerikanesch Politikerin. * [[1938]]: [[Mireille Darc]], franséisch Schauspillerin. * [[1941]]: [[Edy Schütz]], lëtzebuergesche Vëlossportler. * [[1956]]: [[Mirek Topolánek]], tschechesche Politiker. * [[1957]]: [[Jean vu Lëtzebuerg (1957)|Jean Nassau]], lëtzebuergeschen Ekonomist a Manager. * 1957: [[Margaretha vu Lëtzebuerg]], seng Zwillingsschwëster. * [[1963]]: [[Jackie Messerich]], lëtzeburgesch Pedagogon a Schrëftstellerin. * [[1964]]: [[Lars Løkke Rasmussen]], dänesche Politiker. * [[1968]]: [[Cecilia Malmström]], schweedesch Politologin a Politikerin. * [[1995]]: [[Omar Ontiveros]], US-amerikanesche Foussballspiller. == Gestuerwen == * [[1891]]: [[Théophile Picard]], lëtzebuergesche Geeschtlechen. * [[1926]]: [[Emile Lavandier]], lëtzebuergeschen Ingenieur. * [[1937]]: [[Jean Gérard]], lëtzebuergeschen Industriellen a Politiker. * [[1952]]: [[Joseph Biwer]], lëtzebuegresche Geeschtlechen. * [[1956]]: [[Jacques Delahaye]], lëtzebuergesche Riichter a Member vum Staatsrot. * [[1967]]: [[Edward Hopper]], US-amerikanesche Moler. * [[1969]]: [[Joseph Sünnen]], lëtzebuergesche Moler. * [[1977]]: [[Herbert Wilcox]], brittesche Filmproduzent a Filmregisseur. * [[1988]]: [[Andrew Duggan]], US-amerikanesche Schauspiller. * 1988: [[Jean-Pierre Hoscheid]], lëtzebuergesche Foussballspiller, Olympionik a Foussballtrainer. * [[1999]]: [[Colette Ripert]], franséisch Schauspillerin. * [[2002]]: [[Albert van Houtte]], belsche Jurist. * [[2003]]: [[Benny Carter]], US-amerikaneschen Jazzmuseker. * [[2003]]: [[Rik van Steenbergen]], belsche Vëlossportler. * [[2004]]: [[Robert K. Morgan]], US-Amerikanesche Pilot. * [[2012]]: [[Carlos Fuentes]], mexikanesche Schrëftsteller. * [[2014]]: [[Jean-Luc Dehaene]], belsche Politiker. * [[2015]]: [[Willy Hagara]], éistreichesche Schlagersänger a Schauspiller. * [[2016]]: [[Erika Berger]], däitsch Moderatorin a Sexberoderin. == Feierdeeg == == Um Spaweck == {{Commonscat|15 May|{{PAGENAME}}}} {{Referenzen}} [[Kategorie:Dag am Mee| 15]] 304ogdrljulrh2b563upgf4hdqo1up1 0 2064 2668741 2644589 2026-03-28T10:25:19Z Johnny Chicago 17 /* Gebuer */ 2668741 wikitext text/x-wiki {{Mountkalenner}} Den '''3. [[September]]''' ass den 246. Dag vum Joer (247. am [[Schaltjoer]]) am [[Gregorianesche Kalenner]]. == Evenementer == * {{0}}[[301]]: De [[Marinus (Hellegen)|Marinus]] grënnt der Iwwerliwwerung no déi spéider no him genannt Republik [[San Marino]], déi eelst Republik op der Welt. * [[1189]]: De Richard Léiwenhäerz gëtt als [[Richard I. vun England|Richard I.]] zum englesche Kinnek gekréint. * [[1658]]: De [[Richard Cromwell]] gëtt [[Lord Protector]] vun [[England]], [[Schottland]] an [[Irland]]. * [[1791]]: [[Frankräich]]: D'[[Constitutioun vu 1791]] gëtt vun der [[Assemblée constituante (1789)|Nationalversammlung]] a vum [[Louis XVI. vu Frankräich|Louis XVI.]] ugeholl a [[Frankräich]] gëtt eng [[konstitutionell Monarchie]]. * [[1939]]: [[Frankräich]] a [[Vereenegt Kinnekräich|Groussbritannien]] erklären [[Däitschland]] de [[Zweete Weltkrich|Krich]]. * [[1967]]: ''[[Dagen H]]'' a [[Schweden]]; de Stroossentrafic gëtt vu Lénks- op Rietsverkéier ëmgestallt. * [[1971]]: De [[Katar]] gëtt vum Vereenegte Kinnekräich onofhängeg. === Lëtzebuerg === * [[1906]]: De [[Buffalo Bill]] trëtt mat sengem Spektakel ''Buffallo Bill's Wild West Show'' an der [[Lëtzebuerg (Stad)|Stad Lëtzebuerg]] op. ==Sport== * [[1974]]: Déi [[lëtzebuergesch Foussballnationalekipp]] verléiert an der [[Lëtzebuerg (Stad)|Stad Lëtzebuerg]] 0:5 géint d'Bundesrepublik Däitschland.<ref>[http://eu-football.info/_match.php?id=223 D'Detailer vum Foussballlännermatch Lëtzebuerg-Däitschland den 3. September 1974 op der Websäit vun European Football]</ref> * [[2000]]: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp verléiert an der Stad Lëtzebuerg, am Kader vun der Qualifikatioun fir d'[[Foussball-Weltmeeschterschaft 2002]], 0:2 géint Jugoslawien.<ref>[http://eu-football.info/_match.php?id=24530 D'Detailer vum Foussballlännermatch Lëtzebuerg-Jugoslawien den 3. September 2000 op der Websäit vun European Football.info]</ref> * [[2005]]: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp verléiert zu [[Faro]], am Kader vun der Qualifikatioun fir d'[[Foussball-Weltmeeschterschaft 2006]], 0:6 géint Portugal.<ref>[http://www.eu-football.info/_match.php?id=615 D'Detailer vum Foussballlännermatch Portugal-Lëtzebuerg den 3. September 2005 op der Websäit vun European Football.info]</ref> * [[2010]]: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp verléiert an der Stad Lëtzebuerg, am Kader vun der Qualifikatioun fir d'[[Foussball-Europameeschterschaft 2012]], 0:3 géint Bosnien-Herzegowina.<ref>[http://www.eu-football.info/_match.php?id=652 D'Detailer vum Foussballlännermatch Lëtzebuerg - Bosnien-Herzegowina den 3. September 2010 op der Websäit vun European Football]</ref> * [[2017]]: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp spillt zu Toulouse 1:1 géint Frankräich.<ref>http://www.rtl.lu/sport/1072059.html</ref> == Gebuer == <gallery> Fichier:Jean jaures.jpg|Jean Jaurès Fichier:Memphis Slim.jpg|Memphis Slim Fichier:Thorn_Van_Agt_1980_cropped.jpg|Gaston Thorn Fichier:JP Jeunet.jpg|Jean-Pierre Jeunet Fichier:Drucker Jempy Déifferdeng2007.JPG|Jempy Drucker jun. </gallery> * [[1187]]: [[Louis VIII. (Frankräich)|Louis VIII.]], franséische Kinnek. * [[1811]]: [[Jean Pierre Michaelis]], lëtzebuergesche Professer a Schoulinspekter. * [[1816]]: [[Jean Worré]], lëtzebuergeschen Ingenieur. * [[1829]]: [[Louis-Ferdinand Fix]], lëtzebuergesche Beruffsmilitär. * [[1837]]: [[Ralph Copeland]], britteschen Astronom. * [[1850]]: [[Alphonse Munchen]], Buergermeeschter vun der Stad Lëtzebuerg. * [[1858]]: [[Francis Preserved Leavenworth]], US-amerikaneschen Astronom. * [[1859]]: [[Jean Jaurès]], franséische Politiker. * [[1861]]: [[Georges Ernest Faber]], lëtzebuergeschen Naturfuerscher. * [[1880]]: [[Ernest Lamborelle]], lëtzebuergeschen Dokter a Politiker. * [[1890]]: [[Pierre Hentges (1890)|Pierre Hentges sen.]], lëtzebuergeschen Turner, Auteur an Olympionik. *1890: [[Marcel Feller]], lëtzebuergesche Politiker. *[[1902]]: [[Pierre Ponath]], lëtzebuergesche Resistenzler. * 1902: [[Christiane Delyne]], franséisch Schauspillerin. * [[1909]]: [[Guillaume Konsbruck]], lëtzebuergesche Politiker. * [[1913]]: [[Lisette Lanvin]], franséisch Schauspillerin. * [[1914]]: [[Théo Loesch]], lëtzebuergesche Foussballspiller. * [[1915]]: [[Memphis Slim]], US-amerikanesche Museker. * [[1918]]: [[Susi Nicoletti]], däitsch-éisträichesch Schauspillerin. * [[1925]]: [[Marcel Dierkens]], belsch-lëtzebuergesche Vëlossportler. * [[1926]]: [[Irene Papas]], griichesch Schauspillerin. * [[1928]]: [[Gaston Thorn]], lëtzebuergesche Politiker a Manager. * [[1929]]: [[Victor Conzemius]], lëtzebuergesche Geschichtsprofesser, Kierchenhistoriker an Auteur. * [[1931]]: [[Guy Spitaels]], belsche Politiker. * [[1932]]: [[Gerald Neugebauer]], US-amerikaneschen Astronom. * [[1936]]: [[Zine el-Abidine Ben Ali]], tuneesesche Politiker. * [[1939]]: [[Vivi Bach]], dänesch Sängerin, Schauspillerin an TV-Moderatorin. * 1939: [[Jean Link]], lëtzebuergesche Geschäftsmann a Fechter. * 1939: [[Carlo Losch]], lëtzebuergesche Professer, Moler an Auteur. * 1939: [[Bernhard vom Brocke]], däitschen Historiker. * [[1940]]: [[Pauline Collins]], brittesch Schauspillerin. * 1940: [[Eduardo Galeano]], uruguayesche Schrëftsteller. * 1940: [[Macha Méril]], franséisch Schauspillerin. * [[1943]]: [[Valerie Perrine]], US-amerikanesch Schauspillerin. * [[1947]]: [[Mario Draghi]], italieeneschen Ekonomist, Zentralbanker a Ministerpresident. * [[1951]]: [[Maithripala Sirisena]], sri-lankesche Politiker. * [[1953]]: [[Jean-Pierre Jeunet]], franséische Regisseur. * [[1954]]: [[Jean-Claude Merlin]], franséischen Informatiker an Astronom. * [[1965]]: [[Charlie Sheen]], US-amerikanesche Schauspiller. * [[1971]]: [[Peter Fox]], däitsche Reggae- an Hip-Hop-Museker. * [[1973]]: [[Mirja Boes]], däitsch Komikerin, Schauspillerin a Sängerin. * [[1983]]: [[Alexander Klaws]], däitsche Popsänger a Musicalacteur. * [[1984]]: [[David Fiegen]], lëtzebuergesche Liichtathleet. * [[1986]]: [[Jempy Drucker jun.|Jempy Drucker]], lëtzebuergesche Vëlossportler. * [[1988]]: [[Jérôme Boateng]], däitsche Foussballspiller. == Gestuerwen == * [[1520]]: [[Ippolito I. d'Este]], Äerzbëschof a Kardinol. * [[1609]]: [[Jean Richardot (1540-1609)|Jean Richardot]], Diplomat a Staatsmann an de Spueneschen Nidderlanden. * [[1658]]: [[Oliver Cromwell]], [[Lëscht vun de brittesche Monarchen|Lord Protector]] vun England, Schottland an Irland. * [[1877]]: [[Adolphe Thiers]], President vun der franséischer Republik. * [[1890]]: [[Alexandre Chatrian]], franséische Schrëftsteller. * [[1919]]: [[Jean Weicherding]], lëtzebuergesche Geeschtlechen an Auteur. *[[1920]]: [[Antoine Bordang]], lëtzebuergeschen Turner. * [[1926]]: [[Jean-François Theisen]], lëtzebuergesche Schoulmeeschter a Politiker. * [[1942]]: [[Ernest Toussaint]], lëtzebuergesche Sportler a Resistenzler. * [[1947]]: [[Nicolas Thurm]], lëtzebuergeschen Dokter, Botaniker a Geolog. * 1947: [[Félix Heuertz]], lëtzebuergesche Wëssenschaftler. * [[1948]]: [[Edvard Beneš]], tschechesche Politiker. * [[1971]]: [[Alphonse Neyens]], lëtzebuergesche Politiker. * [[1991]]: [[Frank Capra]], US-amerikanesche Filmregisseur. * [[1992]]: [[Adrienne d'Huart]], lëtzebuergesch Molerin. * [[2001]]: [[Pauline Kael]], US-amerikanesch Filmkritikerin. * [[2004]]: [[André Dumortier]], belsche Pianist. * [[2011]]: [[Henri Muller]], lëtzebuergeschen Enseignant an Iwwersetzer. * [[2019]]: [[Peter Lindbergh]], däitsche Fotograf a Filmmécher. * [[2020]]: [[Birol Ünel]], däitsche Schauspiller. * [[2022]]: [[Conny Scheel]], lëtzebuergesche Fotograf, Schauspiller an Theaterregisseur. == Feierdeeg == * [[Nationalfeierdag]] zu [[San Marino]] an am [[Katar]]. == Um Spaweck == {{Commonscat|3 September|{{PAGENAME}}}} {{Referenzen}} [[Kategorie:Dag am September| 03]] ih2ksae9kcdkq9iifaqi2t9edylinmz 0 3031 2668740 2668600 2026-03-28T10:24:28Z Johnny Chicago 17 /* Gebuer */ 2668740 wikitext text/x-wiki {{Artikel Joer}} [[Fichier:Stroop Report - Warsaw Ghetto Uprising 06b.jpg|thumb|350px|D'[[Revolt am Warschauer Ghetto]] gëtt no engem Mount vun der [[Schutzstaffel|SS]] niddergeschloeen.]] [[Fichier:Royal Air Force Bomber Command, 1942-1945. CL3400 (cropped).jpg|thumb|350px|''Operation Gomorrha'': Ugrëff vun der Royal Air Force op [[Hamburg]].]] == Evenementer == === Europa === * [[14. Januar]]: [[Konferenz vu Casablanca]]. Déi [[Alliéiert am Zweete Weltkrich|Alliéiert]] fuerderen eng „[[Kapitulatioun ouni Konditiounen|Kapitulatioun ouni Konditioune]] vun [[Däitscht Räich vun 1933 bis 1945|Däitschland]], [[Italien]] a [[Japan]].“ * [[31. Januar]]: De Generolfeldmarschall [[Friedrich Paulus]] kapituléiert an der [[Schluecht vu Stalingrad]]. * [[18. Februar]]: Den NS-Propagandaminister [[Joseph Goebbels]] bläert am [[Berliner Sportpalast]] nom ''totale Krich''. * [[22. Februar]]: D'[[Sophie Scholl|Sophie]] an den [[Hans Scholl]] an hire Frënn [[Christoph Probst]] ginn als Membere vun der Resistenzorganisatioun „[[Weiße Rose]]“ higeriicht. * [[13. Abrëll]]: De ''[[Großdeutscher Rundfunk|Großdeutsche Rundfunk]]'' mellt, datt zu [[Katyn]] bei [[Smolensk]] Massegriewer mat polneschen Offizéier fonnt goufen (kuckt: [[Massaker vu Katyn]]). * [[19. Abrëll]]: Ufank vum [[Opstand am Warschauer Ghetto]]. * [[10. Juni]]: D'[[Kommunistesch International]] léist sech selwer op. * {{5. Juli}} bis [[13. Juli]]: Schluecht bei Kursk ("Unternehmen Zitadelle"); déi gréisst Panzerschluecht am Zweete Weltkrich gëtt vun den däitsche verluer. * [[10. Juli]]: ''[[Operation Husky]]'': Déi Alliéiert landen op [[Sizilien]]. * [[25. Juli]]: Den italieeneschen Diktator [[Benito Mussolini]] gëtt ofgesat. * [[27. Juli]]: ''[[Operation Gomorrha]]'' d'[[Royal Air Force]] bombardéiert [[Hamburg]]; 35.000 Mënsche kommen ëm d'Liewen. * [[18. August]]: D'Royal Air Force bombardéiert d'Versuchsanstalt fir Rakéiten zu [[Peenemünde]]. * {{3. September}}: D'Alliéiert fänke mat der Invasioun vum italieenesche Festland un. * {{8. September}}: Italien an d'[[Alliéiert (Zweete Weltkrich)|Alliéiert]] schléissen e Waffestëllstandsofkommes zu Cassibile; däitsch Truppe besetzen [[Albanien]] a [[Roum]]. * [[21. September]]: [[Massaker op Kefalonia]]: D'Wehrmacht erschéisst 5.200 italieenesch Krichsgefaangener. * {{6. November}}: An der Schluecht beim [[Dnepr]] eruewert d'Rout Arméi [[Kiew]] nees zeréck. * [[28. November]] – [[1. Dezember]]: [[Konferenz vun Teheran]], wéi Europa nom Krich soll nei organiséiert ginn. * [[13. Dezember]]: Massaker vu [[Kalavrita]]. D'Wehrmacht ermuert eng 650 Bewunner vum griicheschen Duerf. ==== Lëtzebuerg ==== [[Fichier:Zerstéierung vun der Stater Synagog-103.jpg|thumb|upright|Zerstéierung vun der Stater Synagog.]] * [[25. Mäerz]]: De Joergang vun 1925 gëtt an de [[Reichsarbeitsdienst]] (RAD) an an d'Wehrmacht [[zwangsrekrutéierten (Lëtzebuerg)|zwangsrekrutéiert]]. * {{6. Abrëll}} bis [[17. Juni]]: 108 [[Juddentum zu Lëtzebuerg|Judde]] ginn an de [[Ghetto]] [[Theresienstadt]] (Terezin) deportéiert. * {{0}}Hierscht: Déi [[Synagog Stad Lëtzebuerg|Stater Synagog]] an der Ënneschtgaass gëtt vun den däitsche Besatzer ofrappe gelooss. * {{8. Dezember}}: De Joergang vun 1926 gëtt an de Reichsarbeitsdienst an an d'Wehrmacht zwangsrekrutéiert. === Afrika === * [[23. Januar]]: [[Tripolis]] gëtt vu Britteschen Unitéiten ageholl; d'Truppe vun den [[Achsemächt]] zéie sech zeréck. * [[13. Mee]]: Déi däitsch Truppe kapituléieren an [[Tunesien]]. === Amerika === ==== USA ==== ==== Südamerika ==== === Asien === * [[12. Mee]]: Beim [[Massaker vu Changjiao]] (Provënz [[Hunan]]) duerch d'japanesch Arméi ginn eng 30.000 chineesesch Zivilisten ermuert. * [[20. November|20.]]-[[23. November]]: Schluecht ëm d'Atoll [[Tarawa]] am [[Pazifikkrich]]. === Ozeanien & Pazifik === === Arabesch Welt an Noen Osten=== * [[22. November]]: De [[Libanon]] gëtt onofhängeg. == Konscht a Kultur == === Molerei === === Literatur === === Musek === === Film === * ''[[Der Fuehrer's Face]]'', Zeechentrickfilm. == Wëssenschaft an Technik == == Gebuer == * {{eidelt Joer}}[[Pat O'Connor (Filmregisseur)|Pat O’Connor]], iresche Filmregisseur. * {{eidelt Joer}}[[Jules Speller]], lëtzebuergesche Philosoph an Auteur. * {{1. Januar}}: [[Mohamed Mahmoud Ould Louly]], President vu Mauretanien. * {{5. Januar}}: [[Marthe Thyes-Walch]], lëtzebuergesch Nottär a Politikerin. * [[11. Januar]]: [[Stan Ivar]], US-amerikanesche Schauspiller. * [[17. Januar]]: [[René Préval]], haitianesche Politiker a Staatspresident. * [[19. Januar]]: [[Janis Joplin]], US-amerikanesch Sängerin. * [[20. Januar]]: [[Armando Guebuza]], President vu Mosambik. * [[24. Januar]]: [[Sharon Tate]], US-amerikanesch Schauspillerin. * 24. Januar: [[Peter Struck]], däitsche Politiker a Verdeedegungsminister. * [[25. Januar]]: [[Dagmar Berghoff]], däitsch Speakerin an Tëleesmoderatorin. * 25. Januar: [[Roy Black]], däitsche Schlagersänger a Schauspiller. *[[26. Januar]]: [[Bernard Tapie]], franséische Geschäftsmann a Politiker. *[[28. Januar]]: [[Henri Nanquette]], lëtzebuergesche Buergermeeschter an Deputéierten * {{2. Februar}}: [[Jean Regenwetter]], lëtzebuergesche Gewerkschaftler, Politiker a Sportsfonctionnaire. * [[3. Februar]]: [[Dennis Edwards]], amerikanesche Sänger. * {{9. Februar}}: [[Edy Dublin]], lëtzebuergesche Foussballist. * {{0}}9. Februar: [[Henri Kraus]], lëtzebuergesche Moler an Zeechner. * {{0}}9. Februar: [[Joe Pesci]], US-amerikanesche Schauspiller. * {{0}}9. Februar: [[Joseph E. Stiglitz]], US-amerikaneschen Ekonomist. * [[11. Februar]]: [[Serge Lama]], franséische Sänger. * 11. Februar: [[Alan Rubin]], US-amerikanesche Trompettist. * [[14. Februar]]: [[Lucien Thiel]], lëtzebuergesche Politiker a Journalist. * [[15. Februar]]: [[Elke Heidenreich]], däitsch Autorin, Kabarettistin, Moderatorin a Journalistin. * [[20. Februar]]: [[Yvan-Chrysostome Dolto]], genannt Carlos, franséische Sänger. * [[21. Februar]]: [[Roberto Faenza]], italieenesche Filmregisseur. * [[22. Februar]]: [[Josy Kirchens]], lëtzebuergesche Foussballspiller an -trainer. * 22. Februar: [[Horst Köhler]], däitsche Politiker, Bundespresident 2004–2010. * [[25. Februar]]: [[George Harrison]], brittesche Museker (''[[The Beatles]]'') * {{4. Mäerz}}: [[Lucio Dalla]], italieenesche Sänger a Museker. * {{9. Mäerz}}: [[Bobby Fischer]], US-amerikanesche Schachspiller. * {{0}}9. Mäerz: [[Richard Brent Tully]], US-amerikaneschen Astronom a Kosmolog. * [[13. Mäerz]]: [[André Téchiné]], franséische Filmregisseur. * [[15. Mäerz]]: [[David Cronenberg]], kanadesche Regisseur. * [[16. Mäerz]]: [[Robert Weides]], lëtzebuergeschen Ekonomist. * [[17. Mäerz]]: [[Jean-Paul Olinger (Sportler)|Jean-Paul Olinger]], lëtzebuergesche Fechter. * [[18. Mäerz]]: [[Nobuko Imai]], japanesch Braatschistin. * [[19. Mäerz]]: [[Mario Monti]], italieeneschen Ekonomist a Politiker. * [[20. Mäerz]]: [[Nico Stocklausen]], lëtzebuergesch Foussballspiller. * [[26. Mäerz]]: [[Robert Woodward]], US-amerikanesche Journalist a Reporter. * [[29. Mäerz]]: [[Robin Davis]], franséische Filmregisseur an Dréibuchauteur. * 29. Mäerz: [[Eric Idle]], brittesche Schauspiller, Filmproduzent, Regisseur, Komponist an Auteur. * 29. Mäerz: [[John Major]], brittesche Politiker. * 29. Mäerz: [[Vangelis]], griichesche Komponist. * [[31. Mäerz]]: [[Christopher Walken]], US-amerikanesche Schauspiller. * {{2. Abrëll}}: [[Antonio Sabato]], italieenesche Schauspiller. * {{6. Abrëll}}: [[Paul Faber (Diplomat)|Paul Faber]], lëtzebuergeschen Diplomat. * [[11. Abrëll]]: [[Poul Nielson]], dänesche Politiker. * [[13. Abrëll]]: [[Jochen Herling]], Fotograf an Auteur. * [[15. Abrëll]]: [[Mariann Fischer Boel]], dänesch Politikerin. * [[21. Abrëll]]: [[Philippe Séguin]], franséische Politiker. * [[24. Abrëll]]: [[Joseph Weyland]], lëtzebuergeschen Diplomat. * [[28. Abrëll]]: [[Jacques Dutronc]], franséische Chansonnier a Schauspiller. * [[29. Abrëll]]: [[Ian Kershaw]], engleschen Historiker. * 29. Abrëll: [[Dominique Labourier]], franséisch Schauspillerin. * {{5. Mee}}: [[Michael Palin]], brittesche Schauspiller. * {{6. Mee}}: [[Andreas Baader]], däitschen Terrorist, Matgrënner vun der RAF. * {{8. Mee}}: [[Paul Kremer]], lëtzebuergesche Philosophieprofesser an Auteur. * [[12. Mee]]: [[Antoine Émile Henry Labeyrie]], franséischen Astronom. * {{2. Juni}}: [[Frank Shu]], US-amerikaneschen Astronom. * [[14. Mee]]: [[Ólafur Ragnar Grímsson]], islännesche Politiker. * [[28. Mee]]: [[Lou Castel]], schweedesche Schauspiller. * [[13. Juni]]: [[Malcolm McDowell]], englesche Schauspiller. * [[14. Juni]]: [[Piet Keizer]], hollännesche Futtballist. * [[15. Juni]]: [[Johnny Hallyday]], franséische Rocksänger a Schauspiller. * 15. Juni: [[Poul Nyrup Rasmussen]], dänesche Politiker. * [[16. Juni]]: [[Dagmar Lassander]], däitsch Schauspillerin. * [[22. Juni]]: [[Emile Antony]], lëtzebuergesche Foussballspiller. * [[23. Juni]]: [[Vinton G. Cerf]], US-amerikaneschen Informatiker. * 23. Juni: [[James Levine]], US-amerikaneschen Dirigent a Pianist. * [[24. Juni]]: [[Chris Baldo]], lëtzebuergesche Schlagersänger. * [[26. Juni]]: [[Alvin Sold]], lëtzebuergesche Journalist. * [[29. Juni]]: [[Fred Robsahm]], norwegesche Schauspiller. * {{1. Juli}}: [[Michel Gretsch]], lëtzebuergeschen Offizéier vun der Lëtzebuerger Arméi. * {{0}}1. Juli: [[Alphonse Hutsch]], lëtzebuergeschen Zeechner, Moler, Illustrator, Graphiker a Karikaturist. * {{7. Juli}}: [[Toto Cutugno]], italieenesche Sänger. * {{9. Juli}}: [[Soledad Miranda]], spuenesch Schauspillerin. * [[12. Juli]]: [[Christine McVie]], brittesch Sängerin. * [[15. Juli]]: [[Jocelyn Bell Burnell]], brittesch Radioastronomin. *[[23. Juli]]: [[Tony Joe White]], US-amerikanesche Gittarist a Sänger. * [[26. Juli]]: [[Mick Jagger]], brittesche Rockmuseker. * [[29. Juli]]: [[Peter Del Monte]], italieenesche Filmregisseur. * {{4. August}}: [[Margaret Lee]], englesch Schauspillerin. * [[11. August]]: [[Pervez Musharraf]], President vu Pakistan. * [[12. August]]: [[Jean-Pierre Talbot]], belsche Professer a Schauspiller. * [[13. August]]: [[Bill L. Norton]], US-amerikanesche Filmregisseur. * [[15. August]]: [[Barbara Bouchet]], US-amerikanesch Schauspillerin. * [[17. August]]: [[Alain Corneau]], franséische Filmregisseur. * 17. August: [[Robert De Niro]], US-amerikanesche Schauspiller. * [[18. August]]: [[Marco Schroell]], lëtzebuergesche Kannerdokter a Politiker. * [[25. August]]: [[Jean Künsch]], lëtzebuergesche Sculpteur. * [[27. August]]: [[Tuesday Weld]], US-amerikanesch Schauspillerin. * [[28. August]]: [[David Soul]], US-amerikanesche Schauspiller a Sänger. * [[30. August]]: [[Robert Crumb]], US-amerikanesche Comiczeechner an -auteur. * {{3. September}}: [[Valerie Perrine]], US-amerikanesch Schauspillerin. * {{6. September}}: [[Roger Waters]], brittesche Museker a Grënnungsmember vu ''[[Pink Floyd]]''. * {{7. September}}: [[Lena Valaitis]], litauesch-däitsch Schlagersängerin. * [[12. September]]: [[François Marthouret]], franséische Schauspiller. * [[13. September]]: [[Fernand Boden]], lëtzebuergesche Politiker. * [[16. September]]: [[Oskar Lafontaine]], däitsche Politiker. * 16. September: [[Erwin Kuffer]], lëtzebuergesche Foussballspiller. * [[21. September]]: [[Buddy Richard]], chileenesche Sänger. * 21. September: [[Albert Mambourg]], lëtzebuergesch/schwäizeresche Schrëftsteller. * [[23. September]]: [[Gaby Dohm]], däitsch-éisträichesch Schauspillerin. * 23. September: [[Julio Iglesias]], spuenesche Sänger. * [[24. September]]: [[Josy Linkels]], lëtzebuergesche Moler. * [[29. September]]: [[Lech Wałęsa]], polnesche Politiker. * {{0}}[[1. Oktober]]: [[Jean-Jacques Annaud]], franséische Regisseur. * {{8. Oktober}}: [[Norbert Leszczynski]], lëtzebuergesche Foussballspiller. * [[13. Oktober]]: [[Guido Schiltz]], lëtzebuergeschen Offizéier. * [[15. Oktober]]: [[Penny Marshall]], US-amerikanesch Filmregisseurin, -produzentin a -schauspillerin. * [[17. Oktober]]: [[Christian Brückner]], däitsche Synchronspriecher an Audiobuch-Virlieser. * [[22. Oktober]]: [[Catherine Deneuve]], franséisch Schauspillerin. * 22. Oktober: [[Jan de Bont]], hollännesche Filmregisseur. * [[28. Oktober]]: [[Cornelia Froboess]], däitsch Schauspillerin a Schlagersängerin. * [[30. Oktober]]: [[Joanna Shimkus]], kanadesch Schauspillerin. * {{1. November}}: [[Salvatore Adamo]], belsche Museker a Sänger. * {{0}}1. November: [[Jacques Attali]], franséischen Ekonomist. * {{2. November}}: [[Bob Swaim]], US-amerikanesche Filmregisseur. * {{5. November}}: [[Sam Shepard]], US-amerikaneschen Theaterauteur a Schauspiller. * [[12. November]]: [[Giulio-Enrico Pisani]], lëtzebuergeschen Auteur. * [[14. November]]: [[Tommy Kontz]]: lëtzebuergesche Geschäftsmann * 14. November: [[Henri Kugener]], lëtzebuergeschen Dokter, Medezinhistoriker an Auteur. * 14. November: [[Jos Scheuer]], lëtzebuergesche Politiker. * [[15. November]]: [[Menn Bodson]], lëtzebuergeschen Televisiounsregisseur a -produzent. * [[17. November]]: [[Lauren Hutton]], US-amerikanesch Schauspillerin. * [[20. November]]: [[Jean Goedert (Moler)|Jean Goedert]], lëtzebuergesche Moler. * [[22. November]]: [[John Muller]], lëtzebuergesche Lokalpolitiker. * [[23. November]]: [[Denis Sassou-Nguesso]], Offizéier a Staatspresident aus der Republik Kongo. * [[26. November]]: [[Edward L. G. Bowell]], amerikaneschen Astronom. * [[28. November]]: [[Alphonse Cruchten]], lëtzebuergeschen Auteur. * [[30. November]]: [[Terrence Malick]], US-amerikanesche Filmregisseur. * 30. November: [[Kaoru Ikeya]], japaneschen Amateurastronom. * {{4. Dezember}}: [[Björn-Hergen Schimpf]], däitsche Speaker an Tëleesmoderator. * {{6. Dezember}}: [[Jean Leyder]], lëtzebuergesche Moler. * {{7. Dezember}}: [[Peter Chatel]], däitsche Schauspiller. * {{8. Dezember}}: [[James Douglas Morrison]], US-amerikanesche Rock-Sänger (''[[The Doors]]'') * [[10. Dezember]]: [[James Richard Fisher]], US-amerikaneschen Astronom. * [[11. Dezember]]: [[John Kerry]], US-amerikanesche Ausseminister. * [[13. Dezember]]: [[Gertraud Jesserer]], éisträichesch Schauspillerin. * [[17. Dezember]]: [[Dave Dee]], englesche Sänger. * [[18. Dezember]]: [[Keith Richards]], brittesche Gittarist (''The Rolling Stones'') * [[23. Dezember]]: [[Silvia vu Schweden|Silvia]], Fra vum Kinnek Karl XVI. Gustaf vu Schweden. * [[24. Dezember]]:[[Tarja Halonen]], finnesch Politikerin; Staatspresidentin. * 24. Dezember: [[Claude Brosset]], franséische Schauspiller. * [[25. Dezember]]: [[Hanna Schygulla]], däitsch Schauspillerin. * [[31. Dezember]]: [[Ben Kingsley]], brittesche Schauspiller. * 31. Dezember: [[Benny Quick]], däitsche Popsänger. * 31. Dezember: [[Roland Blanche]], franséische Schauspiller. == Gestuerwen == * [[10. Januar]]: [[Nicolas Wagner (Lokalpolitiker)|Nicolas Wagner]], lëtzebuegresche Lokalpolitiker. * [[13. Januar]]: [[Else Ury]], däitsch Schrëftstellerin. * [[13. Februar]]: [[Isidor Lippert]], lëtzebuergesche Geeschtlechen. * [[14. Februar]]: [[David Hilbert]], däitsche Mathematiker. * [[22. Februar]]: [[Sophie Scholl]], däitsch Resistenzlerin. * [[28. Februar]]: [[Alexandre Yersin]], schwäizeresch-franséischen Dokter a Bakteriolog. * {{7. Mäerz}}: [[Mathias Koener]], Direkter vun Arbed-Schëffleng. * [[12. Mäerz]]: [[Gustav Vigeland]], norwegesche Sculpteur. * [[28. Mäerz]]: [[Sergei Wassiljewitsch Rachmaninow]], russesche Pianist, Dirigent a Komponist. * {{3. Abrëll}}: [[Conrad Veidt]], däitsch-englesche Schauspiller. * {{8. Abrëll}}: [[Kiyotsugu Hirayama]], japaneschen Astronom. * [[15. Abrëll]]: [[Josy Haendel]], lëtzebuergeschen Zwangsrekrutéierten. * [[24. Abrëll]]: [[Louis Klein]], lëtzebuergeschen Ingenieur a Moler. * {{8. Mee}}: [[Guillaume Leidenbach]], lëtzebuergesche Politiker a Riichter. * [[14. Mee]]: [[Alfred Kowalsky]], Komponist a Musekspedagog zu Lëtzebuerg. * {{2. Juni}}: [[Max Dearly]], franséische Schauspiller. * {{8. Juli}}: [[Jean Moulin (Resistenzler)|Jean Moulin]], franséische Prefekt a Resistenzler. * [[21. Juli]]: [[Claus Schenk von Stauffenberg]], däitschen Offizéier. * {{1. August}}: [[Joseph Forman]], lëtzebuergeschen Dokter. * {{4. August}}: [[Félix Lux]], lëtzebuergesche Resistenzler. * [[24. August]]: [[Simone Weil]], franséisch Philosophin a Schrëftstellerin. * [[29. August]]: [[Gregor Spedener]], lëtzebuergesche Postbeamten an Auteur. * {{9. September}}: [[Michel Haagen]], lëtzebuergesche Sculpteur, Konschtschmadd a Moler. * {{8. Oktober}}: [[Gustave de Smet]], belsche Moler. * [[19. Oktober]]: [[Camille Claudel]], franséisch Sculptrice. * [[21. Oktober]]: [[Richard Warnier]], lëtzebuergesche Vëlossportler. * [[29. Oktober]]: [[Louis Beicht]], lëtzebuergesche Komponist. * {{8. November}}: [[Mathias Martin (Architekt)|Mathias Martin]], lëtzebuergeschen Architekt an Auteur. * [[25. November]]: [[Bernard Weber (Resistenzler)|Bernard Weber]], lëtzebuergesche Resistenzler. * {{7. Dezember}}: [[Ruth Belville]], brittesch Entrepreneuse: 'Greenwich Time Lady' * [[15. Dezember]]: [[Fats Waller]], US-amerikaneschen Jazzmuseker. == Um Spaweck == {{Commonscat}} g0jsacml2uvf1fldichnm8xpyr6s72a 0 3052 2668726 2661948 2026-03-28T08:56:19Z Robby 393 /* Gebuer */ + [[:Jackie Messerich]] 2668726 wikitext text/x-wiki {{Artikel Joer}} D'Joer '''1963''' huet op engem [[Dënschdeg]] ugefaangen. Et war kee [[Schaltjoer]]. == Evenementer == === Europa === * [[14. Januar]]: De franséische Staatspresident [[Charles de Gaulle]] deelt mat, hie géif e [[Veto]] aleeën, wann iwwer de Bäitrëtt vu [[Vereenegt Kinnekräich|Groussbritannien]] zu der [[EU|EG]] gestëmmt géif. * [[22. Januar]]: De Charles de Gaulle an de [[Konrad Adenauer]] ënnerschreiwen den [[Élysée-Traité]].[[Fichier:Kennedy in Berlin.jpg|thumb|200px|De Kennedy an den Adenauer beim [[Checkpoint Charlie]].]] * [[28. Abrëll]]: Den [[éisträich]]esche [[Bundespresident (Éisträich)|Bundespresident]] [[Adolf Schärf]] ([[SPÖ]]) gëtt erëmgewielt. * [[26. Juni]]: Den John F. Kennedy besicht West-[[Berlin]] a seet an enger Ried „''Ich bin ein Berliner''“. * [[30. Juni]]: Den Giovanni Battista Enrico Antonio Maria Montini gëtt als [[Paul VI. (Poopst)|Paul VI.]] zum Poopst ernannt. * [[26. Juli]]: [[Äerdbiewen]] zu [[Skopje]], [[Jugoslawien]], zirka 1.100 Doudeger. * [[15. Oktober]]: De Konrad Adenauer trëtt als [[Bundeskanzler (Däitschland)|Bundeskanzler]] zeréck * [[16. Oktober]]: De [[Ludwig Erhard]] gëtt 2. [[Bundeskanzler (Däitschland)|Bundeskanzler]] vun der Bundesrepublik Däitschland. * [[22. Dezember]]: Ufank vun engem Biergerkrich op [[Zypern]], well griichesch Extremisten tierkesch Awunner massakréiert hunn. ([[Zypernkonflikt]]). * {{9. Oktober}}: An de belluneseschen [[Alpen]] ([[Italien]]) falen 260 Mio. Kubikmeter Buedem an de [[Vajont]]-Stauséi. D'Uertschaft Longarone mat hire knapps 2000 Awunner gëtt duerch déi riseg Waasserwell, déi iwwer de Bord vun der Staumauer gehäit gouf, komplett ausradéiert. ==== Lëtzebuerg ==== [[Fichier:Fokker_F.27-100_LX-LGA_Luxair_RWY_25.06.66_edited-2.jpg|thumb|Fokker F.27 "Prince Henri"]] * D'[[Lëtzebuerg (Stad)|Stad Lëtzebuerg]] feiert 1000 Joer. * [[29. Mäerz]]: 180 Uebstproduzente vun der [[Musel]] an der [[Sauer|Ënnersauer]] grënnen eng Qualitéitsgenossenschaft, d'''[[Luxfruit]]''. * [[12. Mee]]: D'[[Luxair]] deeft hiren éischten eegene Fliger, eng [[Fokker F-27 Friendship]] op den Numm ''[[Henri vu Lëtzebuerg|Prince Henri]]''. * [[20. Juni]]: Première am [[Groussen Theater vun der Stad Lëtzebuerg|neie Stadtheater]] vum [[Norbert Weber]] sengem historeschen Drama ''[[Jean Chalop]]''. * [[20. Juni]]: De Grondstee fir d'''[[Groussherzogin-Charlotte-Bréck]]'' gëtt geluecht. * [[23. Juni]]: De [[Lëtzebuerger Nationalfeierdag]] gëtt fir d'éischt am [[Summer]] gefeiert, amplaz am [[Wanter]]. * [[26. September]]: Zu [[Esch-Uelzecht]] gëtt den Eisebunnsviadukt ageweit. * {{4. November}}: De Vizepresident vun den [[Vereenegt Staate vun Amerika|USA]], de [[Lyndon B. Johnson]], ass op Staatsbesuch. === Afrika === * [[13. Januar]]: Den éischte Staatspresident vun [[Togo]] [[Sylvanus Olympio|Sylvanus Épiphanio Olympio]] gëtt bei engem [[Putsch]] ermuert. * [[11. Juli]]: Bei enger Razzia a [[Südafrika]] gi vill [[African National Congress|ANC]]-Leaderen, dorënner den [[Nelson Mandela]], festgeholl. * [[2. August|2.]]-[[4. August]]: D'[[Front fir d'Befreiung vun der Cabinda-Enklav]] (FLEC) gëtt gegrënnt * {{1. Oktober}}: [[Nigeria]] gëtt eng Republik. * [[10. Dezember]]: [[Sansibar]] gëtt en onofhängegt Sultanat. * [[12. Dezember]]: [[Kenia]] gëtt vu Groussbritannien onofhängeg; De [[Jomo Kenyatta]] gëtt éischte Premierminister. === Amerika === ==== USA ==== [[Fichier:1963 march on washington.jpg|thumb|200px|De "Marsch op Washington".]] * [[28. August]]: Beim „Marsch op Washington“ hält de [[Martin Luther King]] seng bekannt Ried „''I have a dream''“. * [[22. November]]: De President vun den [[Vereenegt Staate vun Amerika|USA]], den [[John Fitzgerald Kennedy|John F. Kennedy]] gëtt bei engem [[Attentat vun Dallas|Attentat zu Dallas]] am [[Texas]] erschoss. De [[Lyndon B. Johnson]] gëtt 36. President vun den USA. * [[24. November]]: Den [[Jack Ruby]] erschéisst zu Dallas de [[Lee Harvey Oswald]], de presuméierte Mäerder vum Kennedy. ==== Mëttel- a Südamerika ==== * [[27. Februar]]: De [[Juan Bosch]] gëtt Staatspresident an der [[Dominikanesch Republik|Dominikanescher Republik]]. * [[25. September]]: Militärputsch géint de Juan Bosch. === Asien === * [[24. Februar]]: De [[Vulkan]] [[Gunung Agung]] brécht op [[Bali]], [[Indonesien]], aus; zirka 1.500 Doudeger. * {{9. Mäerz}}: De Premierminister vun [[Afghanistan]] [[Daud Khan|Mohammad Daud]] trëtt zeréck. * {{1. Mee}}: [[West-Neuguinea]] gëtt vun [[Indonesien]] iwwerholl. * {{1. September}}: [[Singapur]] gëtt vu Groussbritannien onofhängeg. * {{1. November}}: Militärputsch am [[Südvietnam]], de President [[Ngô Đình Diệm]] a säi Brudder Nhu Dinh kommen deen Dag duerno ëm d'Liewen. === Ozeanien & Pazifik === === Arabesch Welt an Noen Osten === * {{8. Februar}}: D'[[irak]]esch [[Baath-Partei]] putscht géint de Generol [[Abd al-Karim Qasim]]. == Konscht a Kultur == === Molerei === === Literatur === === Musek === * [[23. Mäerz]]: D'[[Grethe & Jørgen Ingmann]] gewanne fir [[Dänemark]] mam Lidd ''[[Dansevise]]'' den [[Eurovision Song Contest 1963|8. Eurovision Song Contest]] zu [[London]]. == Wëssenschaft an Technik == * [[Philips]] bréngt den éischte [[Kassetterecorder]] eraus. * [[Polaroid]] bréngt deen éischte Faarffilm op de Maart. * [[Krupp]] produzéiert déi éischt [[Haartmetallspikes]] fir Autospneuen. == Sport == * D'[[Jeunesse Esch]] gëtt nationale Champion am Fooussball, d'[[Union Lëtzebuerg]] gewënnt d'Coupe du Luxembourg. * {{3. Mäerz}}: Déi [[lëtzebuergesch Foussballnationalekipp]] verléiert zu [[Ostende]] 0:3 géint Belsch.<ref>[http://eu-football.info/_match.php?id=193 D'Detailer vum Foussballlännermatch Belsch-Lëtzebuerg vum 3. Mäerz 1963 op der Websäit vun European Football]</ref> * {{7. Abrëll}}: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp verléiert an der [[Lëtzebuerg (Stad)|Stad Lëtzebuerg]] 0:2 géint Italien.<ref>[http://eu-football.info/_match.php?id=194 D'Detailer vum Foussballlännermatch Lëtzebuerg-Italie vum 7. Abrëll 1963 op der Websäit vun European Football]</ref> * {{1. Mee}}: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp verléiert zu [[Mulhouse]] 0:4 géint Frankräich.<ref>[http://eu-football.info/_match.php?id=195 D'Detailer vum Foussballlännermatch Frankräich-Lëtzebuerg vum 1. Mee 1963 op der Websäit vun European Football]</ref> * [[11. September]]: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp spillt zu [[Amsterdam]], am Kader vun der Qualifikatioun fir d'[[Foussball-Europameeschterschaft 1964]], 1:1 géint Holland. De Gol fir d'Lëtzebuerger huet de [[Paul May (Foussballspiller)|Paul May]] geschoss.<ref>[http://eu-football.info/_match.php?id=13394 D'Detailer vum Foussballlännermatch Holland-Lëtzebuerg vum 11. September 1963 op der Websäit vun European Football]</ref> * [[27. Oktober]]: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp spillt zu [[Esch-Uelzecht]] 3:3 géint Frankräich. D'Goler fir d'Lëtzebuerger hunn de [[Jean Hemmerling]], Paul May an [[Henri Klein]] geschoss.<ref>[http://eu-football.info/_match.php?id=196 D'Detailer vum Foussballlännermatch Lëtzebuerg-Frankräich vum 27. Oktober 1963 op der Websäit vun European Football]</ref> * [[30. Oktober]]: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp gewënnt zu [[Rotterdam]], am Kader vun der Qualifikatioun fir d'Foussball-Europameeschterschaft 1964, 2:1 géint Holland. Déi zwéi Goler fir d'Lëtzebuerger huet de [[Camille Dimmer]] geschoss.<ref>[http://eu-football.info/_match.php?id=13421 D'Detailer vum Foussballlännermatch Holland-Lëtzebuerg vum 30. Oktober 1963 op der Websäit vun European Football]</ref> * {{1. Dezember}}: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp verléiert zu [[Beringen (Belsch)]] 2:4 géint Belsch. Déi zwéi Goler fir d'Lëtzebuerger hunn de [[Johny Léonard]] a [[Jean-Pierre Fiedler (Foussballspiller)|Jean-Pierre Fiedler]] geschoss.<ref>[http://eu-football.info/_match.php?id=197 D'Detailer vum Foussballlännermatch Belsch-Lëtzebuerg vum 1. Dezember 1963 op der Websäit vun European Football]</ref> * {{4. Dezember}}: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp spillt an der Stad Lëtzebuerg, am Kader vun der Qualifikatioun fir d'Foussball-Europameeschterschaft 1964, 3:3 géint Dänemark. D'Goler fir d'Lëtzebuerger hunn den Henri Klein (2) a [[Louis Pilot]] geschoss.<ref>[http://eu-football.info/_match.php?id=13437 D'Detailer vum Foussballlännermatch Lëtzebuerg-Dänemark vum 4. Dezember 1963 op der Websäit vun European Football]</ref> * [[10. Dezember]]: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp spillt zu [[Kopenhagen]], am Kader vun der Qualifikatioun fir d'Foussball-Europameeschterschaft 1964, 2:2 géint Dänemark. D'Goler fir d'Lëtzebuerger hunn de Johny Léonard an [[Ady Schmit]] geschoss.<ref>[http://eu-football.info/_match.php?id=13438 D'Detailer vum Foussballlännermatch Dänemark-Lëtzebuerg vum 10. Dezember 1963 op der Websäit vun European Football]</ref> * [[18. Dezember]]: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp verléiert zu Amsterdam, am Kader vun der Qualifikatioun fir d'Foussball-Europameeschterschaft 1964, 0:1 géint Dänemark.<ref>[http://eu-football.info/_match.php?id=13441 D'Detailer vum Foussballlännermatch Dänemark-Lëtzebuerg vum 18. Dezember 1963 op der Websäit vun European Football]</ref> == Gebuer == *{{Eidelt Joer}}[[Carlo Migy]], lëtzebuergesche Sänger. *{{Eidelt Joer}}[[Lucile Risch]], lëtzebuergesch Fotografin. * {{3. Januar}}: [[Roberto Traversini]], lëtzebuergesche Politiker. * {{4. Januar}}: [[Théo Scholten]], lëtzebuergesche Foussballspiller. * [[14. Januar]]: [[Steven Soderbergh]], US-amerikanesche Filmregisseur. * [[17. Januar]]: [[Geneviève Mersch]], lëtzebuergesch Filmregisseurin an Dréibuchautorin. * [[18. Januar]]: [[Phillip Boa]], däitsche Museker a Komponist. * [[20. Januar]]: [[Guy Helminger]], lëtzebuergeschen Auteur. * 20. Januar: [[Claude Mangen (Journalist)|Claude Mangen]], lëtzebuergesche Journalist a Schauspiller. * [[28. Januar]]: [[Jean-Luc Koenig]], lëtzebuergesche Fotograf. * 28. Januar: [[Thomas Wolf]], däitsch-lëtzebuergesche Foussballspiller. * [[30. Januar]]: [[Thomas Brezina]], éisträichesche Kannerbuchauteur. * {{2. Februar}}: [[Andrej Kiska]], slowakesche Politiker. * {{4. Februar}}: [[Pirmin Zurbriggen]], Schwäizer Schileefer. * {{9. Februar}}: [[Roland Meyer]], lëtzebuergeschen Auteur. * [[13. Februar]]<span><nowiki>: </nowiki></span>[[Robert Theissen]]<span>, lëtzebuergesche Foussballspiller an Olympionik.</span> * [[17. Februar]]: [[Michael Jordan]], US-amerikanesche Basketballspiller. * [[19. Februar]]: [[Seal]], brittesche Sänger. * [[21. Februar]]: [[William Baldwin]], US-amerikanesche Schauspiller. * [[23. Februar]]: [[Andrea Sawatzki]], däitsch Schauspillerin. * [[28. Februar]]: [[Claudio Chiappucci]], italieenesche Vëlossportler. * {{3. Mäerz}}: [[Khaltmaagiin Battulga]], mongolesche Ringer, Geschäftsmann, Politiker a Staatspresident. * {{8. Mäerz}}: [[Michel Clees]], lëtzebuergesche Gynekolog, Schrëftsteller, Liddermécher a Schauspiller. * [[11. Mäerz]]: [[Marc Tarabella]], belsche Politiker. * [[12. Mäerz]]: [[Marc Angel (Politiker)|Marc Angel]], lëtzebuergesche Politiker. * [[15. Mäerz]]: [[Carlo Jans]], lëtzebuergesche Museker an Dirigent. * [[20. Mäerz]]: [[Anouk Grinberg]], franséisch Schauspillerin. * [[27. Mäerz]]: [[Quentin Tarantino]], US-amerikanesche Regisseur, Schauspiller an Dréibuchauteur. * [[30. Mäerz]]: [[Tsachiagiin Elbegdordj]], mongolesche Politiker. * 30. Mäerz: [[Oleksij Mychajlytschenko]], ukrainesche Foussballspiller an -trainer. * {{3. Abrëll}}: [[Stevo Pendarovski]], mazedonesche Politiker a Staatspresident. * {{0}}3. Abrëll: [[Antonella Attili]], italieenesch Schauspillerin. * {{4. Abrëll}}: [[Yves Wengler]], lëtzebuergesche Lokalpolitiker. * {{6. Abrëll}}: [[Rafael Vicente Correa Delgado]], ecuadorianesche Politiker. * {{0}}6. Abrëll: [[Pauline Lafont]], franséisch Schauspillerin. * [[10. Abrëll]]: [[Marc Spautz]], lëtzebuergesche Gewerkschaftler a Politiker. * [[11. Abrëll]]: [[François Besch]], lëtzebuergesche Journalist, Fotograf, Auteur a Moler. * [[13. Abrëll]]: [[Garri Kimowitsch Kasparow]], russesch-amerikanesche Schachspiller. * [[15. Abrëll]]: [[Beata Szydło]], polnesch Politikerin. * [[23. Abrëll]]: [[Pia Cramling]], schweedesch Schachspillerin. * 23. Abrëll: [[Robby Naish]], US-amerikanesche Wandsurf-Weltmeeschter. * [[24. Abrëll]]: [[Tony Blackplait]], estnesch-US-amerikanesche Rocksänger. * {{1. Mee}}: [[Vera Spautz]], lëtzebuergesch Politikerin. * {{8. Mee}}: [[Françoise Peschon]], US-amerikanesch Oenologin vu Lëtzebuerger Ofstamung * [[11. Mee]]: [[Natasha Richardson]], brittesch Filmschauspillerin. * [[15. Mee|15. Mee:]] [[Jackie Messerich]], lëtzeburgesch Pedagogon a Schrëftstellerin. * [[24. Mee]]: [[Jhemp Bastin]], lëtzebuergesche Sculpteur. * [[25. Mee]]: [[Mike Myers]], kanadesche Schauspiller. * [[31. Mee]]: [[Viktor Orbán]], ungaresche Politiker. * {{2. Juni}}: [[Bernard Cazeneuve]], franséische Politiker. * {{5. Juni}}: [[Claude Waringo]], lëtzebuergesche Filmproduzent. * {{9. Juni}}: [[Johnny Depp]], US-amerikanesche Schauspiller. * [[15. Juni]]: [[Helen Hunt]], US-amerikanesch Schauspillerin. * [[18. Juni]]: [[Rumen Radew]], bulgaresche Generol a Staatspresident. * [[25. Juni]]: [[George Michael]], brittesche Sänger a Komponist. * 25. Juni: [[Jean-Claude Kremer]], lëtzebuergesche Schéisser. * [[26. Juni]]: [[Michail Borissowitsch Chodorkowski]], russeschen Entreprener. * [[27. Juni]]: [[Ollanta Humala]], peruanesche Politiker. * [[29. Juni]]: [[Anne-Sophie Mutter]], däitsch Violonistin. * {{4. Juli}}: [[Ute Lemper]], däitsch Sängerin, Dänzerin a Schauspillerin. * {{0}}4. Juli: [[Ni Xia Lian]], lëtzebuergesch Dëschtennisspillerin. * [[15. Juli]]: [[Brigitte Nielsen]], dänesch Schauspillerin. * [[16. Juli]]: [[Phoebe Cates]], US-amerikanesch Schauspillerin. * [[17. Juli]]: [[Letsie III. vu Lesotho|Letsie III.]], Kinnek vu Lesotho. * [[18. Juli]]: [[Marc Girardelli]], éisträichesch-lëtzebuergesche Schifuerer. * [[30. Juli]]: [[Pol Cruchten]], lëtzebuergesche Filmregisseur. * [[31. Juli]]: [[Junji Itō]], japanesche Mangaka. * {{1. August}}: [[Coolio]], US-amerikanesche Rapper. * {{3. August}}: [[Jos Biever]], lëtzebuergeschen Handballspiller. * {{9. August}}: [[Whitney Houston]], US-amerikanesch Sängerin. * [[14. August]]: [[Emmanuelle Béart]], franséisch Schauspillerin. * [[15. August]]: [[Alejandro González Iñárritu]], mexikanesche Filmregisseur an Dréibuchauteur. * [[21. August]]: [[Mohammed VI. vu Marokko|Mohammed VI.]], Kinnek vu Marokko. * [[23. August]]: [[Park Chan-wook]], südkoreanesche Filmregisseur. * [[25. August]]: [[Miro Cerar]], sloweenesche Politiker. * [[27. August]]: [[Paul Wirtgen]], lëtzebuergeschen Dokter a Member vum Staatsrot. * [[29. August]]: [[Jos Mauruschatt]], lëtzebuergeschen Handballspiller. * {{1. September}}: [[Mylène Bergami]], lëtzebuergesch Molerin. * {{2. September}}: [[Stanislaw Salamowitsch Tschertschessow]], russesche Foussballspiller an -trainer. * {{6. September}}: [[Paul Lesch]], lëtzebuergesche Geschichtsprofesser, Filmhistoriker a Regisseur an direkter vum CNA. * [[14. September]]: [[Pierre Funck (Museker)|Pierre Funck]], lëtzebuergesche Museker a Filmmusekskomponist. * [[16. September]]: [[Luc Frieden]], lëtzebuergesche Politiker. * [[25. September]]: [[Danielle Hoffelt]], lëtzebuergesch Schrëftstellerin. * [[27. September]]: [[Pierre Beccu]], franséische Filmregisseur. * [[28. September]]: [[Luis Arce]], bolivianeschen Ekonomist a Politiker. * [[18. Oktober]]: [[Claude Ernster]], lëtzebuergesch Molerin. * [[19. Oktober]]: [[Laurent vun der Belsch]], belsche Prënz. * [[20. Oktober]]: [[Iurie Leancă]], moldawesche Politiker. * 20. Oktober: [[Thierry Lutz]], lëtzebuergesche Moler. * 20. Oktober: [[Domingos Simões Pereira]], bissau-guineanesche Politiker. * [[28. Oktober]]: [[Eros Ramazzotti]], italieenesche Popsänger. * [[25. Oktober]]: [[Stina Rautelin]], finnesch-schweedesch Schauspillerin. * {{1. November}}: [[Katja Riemann]], däitsch Schauspillerin. * {{2. November}}: [[Borut Pahor]], sloweenesche Politiker. * {{4. November}}: [[Marc Thomé]], lëtzebuergesche Foussballspiller an -trainer. * {{5. November}}: [[Tatum O'Neal]], US-amerikanesch Schauspillerin. * {{0}}5. November: [[Jean-Pierre Papin]], franséische Foussballspiller. * [[12. November]]: [[Marco Sowa]], lëtzebuergesche Liichtathleet. * [[14. November]]: [[Stéphane Bern]], franséischen Tëlees- a Radiosmoderateur. * [[17. November]]: [[Pascal Becker]], lëtzebuergesche Journalist a Filmregisseur. * {{9. Dezember}}: [[Surab Jwania]], georgesche Politiker. * [[12. Dezember]]: [[Gipi]], italieeneschen Zeechner. * 12. Dezember: [[Juan Carlos Varela]], panamesesche Politiker. * 12. Dezember: [[Yulduz Usmonova]], usbeekesch Sängerin. * [[16. Dezember]]: [[Viorica Dăncilă]], rumänesch Politikerin. * 16. Dezember: [[James Mangold]], amerikanesche Filmregisseur an Dréibuchauteur. * [[18. Dezember]]: [[Brad Pitt]], US-amerikanesche Schauspiller. * [[19. Dezember]]: [[Til Schweiger]], däitsche Schauspiller a Produzent. * [[20. Dezember]]: [[Elena vu Spuenien]], spuenesch Prinzessin, Herzogin vu Lugo. * [[29. Dezember]]: [[Ulf Kristersson]], schweedesche Politiker. * 29. Dezember: [[Graciano Rocchigiani|Graciano „Rocky“ Rocchigiani]], däitsche Boxer. * [[30. Dezember]]: [[Mike Pompeo]], US-amerikanesche Politiker. == Gestuerwen == * {{eidelt Joer}} [[Louis Ackermann]], lëtzebuergeschen Industriellen. * [[20. Januar]]: [[Marguerite Pierry]], franséisch Schauspillerin. * [[23. Januar]]: [[Józef Gosławski]], polnesche Sculpteur a Medailleur. * [[28. Januar]]: [[John Farrow]], australesch-US-amerikaneschen Dréibuchauteur a Filmregisseur. * 28. Januar: [[Gustave Garrigou]], franséische Vëlossportler an Tour de France-Gewënner. * [[29. Januar]]: [[Othon Decker]], lëtzebuergesche Politiker an Zänndokter. * [[17. Februar]]: [[Jean-Pierre Schuster]], lëtzebuergesche Lokalpolitiker. * {{7. Mäerz}}: [[Emile Lanners]], lëtzebuergeschen Turner an Olympionik. * [[19. Mäerz]]: [[Rita Reining]], lëtzebuergesch Sculptrice. * [[26. Mäerz]]: [[Jean Bruce]], franséischen Auteur. * [[29. Mäerz]]: [[Michel Stoffel]], lëtzebuergesche Moler. * {{6. Abrëll}}: [[Otto von Struve]], russesch-amerikaneschen Astronom. * {{5. Mee}}: [[Paul Feierstein]], lëtzebuergesche Foussballspiller, Olympionik an Trainer vun der lëtzebuergescher Foussballnationalekipp. * [[12. Mee]]: [[Ernst Marischka]], éisträichesche Filmregisseur, Dréibuchauteur a Filmproduzent. * [[17. Mee]]: [[Jean-Baptiste Gillardin]], lëtzebuergesche Lokalpolitiker. * [[24. Mee]]: [[Elmore James]], Bluesmuseker. * {{3. Juni}}: [[Jean XXIII. (Poopst)|Jean XXIII.]], Poopst vun 1958 bis 1963. * [[15. Juni]]: [[Max Menager]], lëtzebuergesche Museker. * [[18. Juni]]: [[Pedro Armendáriz]], mexikanesche Schauspiller. * [[19. Juni]]: [[Simon Wright]], brittesche Museker. * {{2. Juli}}: [[Seth Barnes Nicholson]], US-amerikaneschen Astronom. * {{7. Juli}}: [[Yvan Noé]], franséischen Auteur, Filmregisseur an Dréibuchauteur. * {{1. August}}: [[Jean-Pierre Hoffmann (Auteur)|Jean-Pierre Hoffmann]], lëtzebuergesche Schoulmeeschter, Auteur a Gemengesekretär. * {{2. August}}: [[Nelly Flick]], lëtzebuergesch Affekotin a Politikerin. * {{5. August}}: [[Annie Rosar]], éisträichesch Schauspillerin. * [[25. August]]: [[Edward L. Cahn]], US-amerikanesche Filmregisseur a Filmediteur. * [[26. August]]: [[Pierre Clemens]], lëtzebuergesche Vëlossportler. * [[31. August]]: [[Georges Braque]], franséische Moler, Graphiker a Sculpteur. * {{4. September}}: [[Robert Schuman]], franséische Politiker. * [[10. September]]: [[Honorio Siccardi]], argentinesche Komponist. * {{7. Oktober}}: [[Gustaf Gründgens]], däitsche Schauspiller, Regisseur an Intendant. * [[11. Oktober]]: [[Jean Cocteau]], franséische Moler, Komponist, Schrëftsteller a Filmregisseur. * [[11. Oktober]]: [[Edith Piaf]], franséisch Chansonsängerin. * [[13. Oktober]]: [[Jean Noerdinger]], lëtzebuergesche Moler. * [[20. Oktober]]: [[Jean-Pierre Thommes]], lëtzebuergeschen Turnere an Olympionik. * [[29. Oktober]]: [[Adolphe Menjou]], US-amerikanesche Schauspiller. * {{2. November}}: [[Aldous Huxley]], englesche Schrëftsteller. * {{4. November}}: [[Henri Lehnen]], lëtzebuergesche Gewiichthiewer an Olympionik. * [[22. November]]: [[John Fitzgerald Kennedy|John F. Kennedy]], 35. President vun de Vereenegte Staaten. * [[24. November]]: [[Lee Harvey Oswald]], presuméierte Mäerder vum John F. Kennedy. * [[26. November]]: [[Amelita Galli-Curci]], italieenesch Sopranistin. * {{5. Dezember}}: [[Guillaume Rischard]], Direkter vun der lëtzebuergescher Forstverwaltung. * {{9. Dezember}}: [[Jean-Pierre Stein]], lëtzebuergeschen Enseignant. * [[12. Dezember]]: [[Theodor Heuss]], däitsche Journalist a Politiker. * [[22. Dezember]]: [[Joseph Kill]], Buergermeeschter vun Iechternach. * [[28. Dezember]]: [[Paul Hindemith]], däitsche Komponist a Museker. == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Referenzen}} a5sa365m4mkvau7xv5l6e5vsrmgwsdo 10 23563 2668679 2598465 2026-03-27T15:44:34Z Volvox 4050 Elo gëtt den Text am däischtere Modus net méi schwaarz ugewisen 2668679 wikitext text/x-wiki <includeonly><div id="{{{2}}}" style="padding:3px 3px 0px 3px; text-align: left; font-family: Gill Sans, Futura, sans-serif; font-size:120%; font-stretch: condensed; border-bottom: solid 1px #{{{1}}}; {{#if:{{{3|}}}|background-color: #{{{3}}}}}; {{#if:{{{4|}}}|color: #{{{4}}}}}">{{{2}}}</div></includeonly><noinclude>{{Dokumentatioun}}</noinclude> 3ewli3pc62m8zvxqfl0b4ucrgwuxhdm 0 27291 2668723 2646410 2026-03-28T08:52:28Z Les Meloures 580 k 2668723 wikitext text/x-wiki {{Coor dms1 uewen|49|43|09|N|06|15|50|O}} [[Fichier:Junglinster, RTL transmitter.jpg|thumb|Sendemaste vu [[Jonglënster]]]] [[Fichier:Junglinster, station émettrice d'ondes (102).jpg|thumb|Gebai vum Sender]] De '''Sender vu Jonglënster''' ass eng Anlag, déi [[1932]] vu [[RTL Radio Lëtzebuerg|Radio Lëtzebuerg]] opgeriicht gouf. D'Maste vun der Anlag an d'Leeschtung goufen am Laf vun de Joren e puermol verännert, an haut ass se nach haaptsächlech do, fir am Fall vun enger Noutsituatioun bei aneren Anlage vun [[RTL]] als Ersatz anzesprangen. D'Masten, déi een haut gesäit, hunn eng Héicht vun 215 Meter a si sti bausst [[Jonglënster]] laanscht d'[[Iechternach|Iechternacher Strooss]] ([[Nationalstrooss 11]]) op enger Héicht vun 356 m op der Kopp déi ''Bichel'' heescht. Am Oktober 2025 gouf bekannt gemaach, datt et virgesinn ass fir d'Masten ewech ze rappen an de ganzen Areal (36 Hektar) als Wunnquartier z'amenagéieren, virausgesat, d'Faisabilitéitsetude déi gemaach musse ginn erlaben et<ref>{{Citation|URL=https://www.rtl.lu/news/national/a/2348888.html|Titel=Silhouette vu Jonglënster changéiert: Sendemaste solle Plaz fir Wunnraum maachen|Gekuckt=2025-11-23|Wierk=www.rtl.lu|Sprooch=lb}}</ref>. D'Gebai vum Sender, dat net wäit ewech vum ëstlechste Mast steet, ass op Basis vun engem Arrêté ministériel vum 19. Dezember 2022 als [[Nationaalt Kulturierwe vu Lëtzebuerg|nationaalt Kulturierwe]] geschützt. [[RTL Group|CLT-Ufa]] huet als Proprietär vum Gebai virum Verwaltungsgeriicht géint den nationale Schutz geklot, krut awer an éischter Instanz net Recht<ref>{{Citation|URL=https://www.rtl.lu/news/national/a/2346962.html|Titel=Urteel vum Verwaltungsgeriicht: Sendegebai nieft Radiosantennen zu Jonglënster bleift denkmalgeschützt|Gekuckt=2025-11-23|Wierk=www.rtl.lu|Sprooch=lb}}</ref>. == Geschicht == 1932, ee Joer no der Grënnung vun der [[RTL Group|Compagnie luxembourgeoise de radiodiffusion]] (CLR), goufen déi dräi 180 m héich Masten opgeriicht an de 15. Mäerz 1933 a Betrib geholl, andeems doriwwer Sendungen an [[Englesch]]er a [[Franséisch]]er Sprooch ausgestraalt goufen. Et war deemools dee stäerkste [[Laangwellen|Langwellesender]] an Europa. Am [[Zweete Weltkrich]] huet de Jonglënster Sender zum [[Großdeutscher Rundfunk]] gehéiert. No der Befreiung vu Lëtzebuerg, hunn d'Amerikaner de Sender kuerzzäiteg – vun Abrëll bis November 1945 – fir [[Propaganda]] a Richtung vun den [[Däitschland|Däitsche]] benotzt. Duerno huet d'CLR de Sender awer nees selwer gebrauche kënnen. 1954 goufen zwéin zousätzlech Gittermaste vu jee 250 m opgeriicht, absënns fir besser a Richtung [[Süden]], bis op déi franséisch [[Mëttelmier]]küst senden ze kënnen. No an no gouf d'Leeschtung vun der Anlag bis [[1960]] op 750&nbsp;kW erop gesat. D'Stäerkt mat där vu Jonglënster aus gesent gouf, huet e Phenomeen bewierkt, dat méi spéit als „Lëtzebuerg-Effekt” am Fachjargon vun der [[Radiotechnik]] bekannt gouf: d'Tatsaach datt een a rouege Momenter op engem Laang- oder Mëttelwellesender am Hannergrond en anere Programm héiere kann, obwuel béid Senderen op anere Frequenze senden. {{Méi Info 1|Lëtzebuerg-Effekt}} Vu Jonglënster aus sinn 1955 den éischten Tëleesprogramm, 1957 den RTL Programm op Däitsch an 1959 deen op Lëtzebuergesch ausgestraalt ginn. Déi dräi ursprénglech Maste goufen demontéiert nodeems déi zwéin nei vun 1954 a Betrib waren. 1959 koum nach en Drëtte vum selwechte Modell derbäi. Wéinst ze grousse Schwéngungen, sinn d'Masten 1983 vun 250 m op 215 m gekierzt ginn, dat zu enger Zäit an där se just nach als Reserv fungéiert hunn an nëmmen nach geleeëntlech a Betrib waren. 2020 huet den [[RTL Group]] zesumme mat der [[Enovos]] ronderëm dem Site vu Jonglënster e Solarpark fir d'Produktioun vu [[Elektrizitéit|Stroum]] iwwer [[Photovoltaik]] opgeriicht. == Technesch Detailer == * 1 Sender vun 234&nbsp;kHz - 1200&nbsp;kW (Als Hëllef fir de [[Sender vu Beidler]]) * 1 Sender vu 6090&nbsp;kHz - 500&nbsp;kW (inaktiv) * 1 Sender vu 15350&nbsp;kHz - 10&nbsp;kW (inaktiv) {|align="center" border="1" width="800" |+ '''Chronologie vum Sender''' ! Joer!! Laangwell!! Mëttelwell!! Kuerzwell!! UKW!!Verännerungen |- |align="center" | 1932 |align="center" | 150&nbsp;kW |align="center" | - |align="center" | - |align="center" | - |align="center" | Bau vun der Anlag an éischt [[Laangwellen|LW]]-Sendunge mat engem CHIREIX Sender |- |align="center" | 1939 |align="center" | - |align="center" | - |align="center" | 6&nbsp;kW |align="center" | - |align="center" | Éischt [[Kuerzwellen|Kuerzwelle]]-Sendungen |- |align="center" | 1951 |align="center" | 250&nbsp;kW |align="center" | - |align="center" | - |align="center" | - |align="center" | De Laangwelle-Sender gëtt verstäerkt |- |align="center" | 1952 |align="center" | - |align="center" | 150&nbsp;kW |align="center" | - |align="center" | - |align="center" | Éischt [[Mëttelwellen|Mëttelwelle]]-Sendungen |- |align="center" | 1953 |align="center" | - |align="center" | - |align="center" | 50&nbsp;kW |align="center" | - |align="center" | En zweete Kuerzwelle-Sender kënnt bäi |- |align="center" | 1954 |align="center" | 500&nbsp;kW |align="center" | - |align="center" | - |align="center" | - |align="center" | Installatioun vun engem zweete Laangwelle-Sender |- |align="center" | 1954 |align="center" | - |align="center" | - |align="center" | - |align="center" | - |align="center" | Déi zwéin éischt Gittermaste ginn opgeriicht (Héicht 250 m) |- |align="center" | 1955 |align="center" | - |align="center" | 0 |align="center" | - |align="center" | - |align="center" | D'Mëttelwell gëtt op [[Maarnech]] verluecht |- |align="center" | 1959 |align="center" | - |align="center" | - |align="center" | - |align="center" | 12&nbsp;kW |align="center" | Een [[Ultrakuerzwellen|UKW]]-Sender fir 92.5&nbsp;{{MHz}} gëtt a Betrib geholl |- |align="center" | 1959 |align="center" | - |align="center" | - |align="center" | - |align="center" | - |align="center" | Den drëtte Gittermast gëtt gebaut |- |align="center" | 1960 |align="center" | 750&nbsp;kW |align="center" | - |align="center" | - |align="center" | - |align="center" | Deen drëtte Laangwelle-Sender geet a Betrib |- |align="center" | 1964 |align="center" | 1000&nbsp;kW |align="center" | - |align="center" | - |align="center" | - |align="center" | Den éischte Laangwelle-Sender vu 1932 gëtt duerch en neie vu 600&nbsp;kW ersat |- |align="center" | 1970 |align="center" | - |align="center" | - |align="center" | 250&nbsp;kW |align="center" | - |align="center" | Installatioun vun engem [[TELEFUNKEN]]-Kuerzwellesender. Déi zwéi vu 6 an 50&nbsp;kW ginn ofgeschalt awer a Reserve gehalen |- |align="center" | 1971 |align="center" | - |align="center" | - |align="center" | 500 |align="center" | - |align="center" | Installatioun vun engem zweeten TELEFUNKEN-Sender |- |align="center" | 1971 |align="center" | - |align="center" | - |align="center" | - |align="center" | 0 |align="center" | Den UKW gëtt op [[Housen]] verluecht |- |align="center" | 1973 |align="center" | - |align="center" | - |align="center" | 500 + 50 |align="center" | - |align="center" | Den ale 50&nbsp;kW Kuerzwellesender (deen 1970 ofgeschalt gouf) gëtt erëm mat 15.350&nbsp;kHz a Betrib geholl |- |align="center" | 1976 |align="center" | - |align="center" | - |align="center" | 500 + 10 |align="center" | - |align="center" | De 50&nbsp;kW Sender gëtt nees ofgeschalt (bleift an der Reserve) a gëtt duerch een neien 10&nbsp;kW ersat |- |align="center" | 1983 |align="center" | - |align="center" | - |align="center" | - |align="center" | - |align="center" | Déi dräi Gittermaste gi vun 250 m bis op 215 m gekäppt |- |align="center" | 1987 |align="center" | 1200 kw |align="center" | - |align="center" | - |align="center" | - |align="center" | Den zweete Laangwelle-Sender (vun 1954) gëtt ofgerappt an duerch e neien 600&nbsp;kW [[THOMSON]]-Sender ersat. |} ==Literatur== * Herzog, Marc, 1999. ''Der Sender''. [[nos cahiers|nos cahiers - Lëtzebuerger Zäitschrëft fir Kultur]]. Nr. 3 (1999), S. 181-198. *[[Joseph Colbach]], [[Rob Kieffer]], 2020, „Luxemburg : eine Zeitreise”, Luxembourg : Ernster éd., ISBN 978-2-919944-80-4, S. 208-211 == Um Spaweck == {{Commonscat|Junglinster Transmitter|Sender vu Jonglënster}} * [https://play.rtl.lu/shows/lb/pisa-de-wessensmagazin/episodes/r/3348645 Vu Lëtzebuerg aus a bal ganz Europa], Reportage op play.rtl.lu, gekuckt den 30.10.2023 {{Navigatioun Senderen zu Lëtzebuerg}} {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:Masten|Jonglenster]] [[Kategorie:Radiossendanlagen|Jonglenster]] [[Kategorie:Gemeng Jonglënster|Sender Jonglenster]] [[Kategorie:National Monumenter a Landschaften zu Lëtzebuerg]] if0cufdhatp1ahm904tftqtao38uvxs 0 29686 2668664 2647909 2026-03-27T14:45:50Z ~2026-19104-12 70492 2668664 wikitext text/x-wiki {{SkizzEkonomie}} [[Fichier:After Reymerswaele Tax collectors in their office.jpg|thumb|De Steierandreiwer]] Eng '''Steier''' ass e Prelevement op de Besëtz duerch eng Kollektivitéit, deen hautdesdaags nëmmen nach a Form vu Geld agezu gëtt, mä fréier och an [[Natur]] konnt sinn. Steiere ginn agezunn fir de Budget vun der Kollektivitéit ze fëllen, (Staat, Departement, Regioun, Provënz asw.). Et gëtt verschidden Zorte vu Steieren, déi sech an zwou grouss Kategorien andeele loossen: [[direkt Steieren]] an [[indirekt Steieren]], woubei zu Lëtzebuerg d'Situatioun sou ass, datt den Haaptënnerscheed tëschent deenen zwou doranner besteet, datt d'direkt Steiere vum Revenu vun deem deen d'Steiere bezillt ofhänken, wärend d'indirekt Steieren dovun onofhängeg sinn. Esou ass zum Beispill d'TVA (bis op Spezialfäll beim Hausbau) onofhängeg vun deem deen se bezillt. Zu [[Lëtzebuerg (Land)|Lëtzebuerg]] ginn d'direkt Steiere vun der [[Administration des contributions directes]], der Steierverwaltung agezunn. Fir ë.&nbsp;a. d'Stempelsteier, d'Ierfschaftssteier an [[TVA]] ass d'[[Administration de l'enregistrement et des domaines]] zoustänneg, an ëm d'[[Akzisen]], d'Alkohol-, d'Auto- an d'Cabaretagesteier këmmert sech d'[[Administration des douanes et accises (Lëtzebuerg)|Administration des douanes et accises]]. == Steierufräischter == Lëtzebuergesch Incentiven enthalen eng komplett Ofsetzbarheet vun R&D Käschten an dat attraktiv "IP Box" Regime, dat Gewënn aus qualifizéierendem geeschtege Proprietéit zu enger effektiver Taux vu manner wéi 2,44% bestëeft. Dës Mesuren posementéieren Lëtzebuerg als Zentrum fir IP Verwaltung.<ref>[http://swansonreed.lu/ "E praktesche Guide fir d’Beweisung vun den Ureizer fir Fuerschung an Entwécklung zu Lëtzebuerg"]</ref> == Kuckt och == * [[Steierwiesen zu Lëtzebuerg]] * [[Kapitalsteier]] * [[Grondsteier]] * [[Akommessteier]] * [[Gemengesteier]] == Um Spaweck == {{Commonscat|Tax|Steier}} * {{de}} [https://web.archive.org/web/20070108005147/http://www.forum-steuern.de/steuern.htm Linksammlung zu internationale Steierrechter] * {{en}} [https://web.archive.org/web/20061110015215/http://www.oecdwash.org/PUBS/ELECTRONIC/SAMPLES/revenue_methodology2004.pdf OECD-Steieranalys] [[Kategorie:Steieren| ]] 3n6761iz99e869mpinza0ehq5j8fp2x 2668693 2668664 2026-03-27T16:40:21Z Les Meloures 580 Ännerung vum [[Special:Contributions/~2026-19104-12|~2026-19104-12]] ([[User talk:~2026-19104-12|Diskussioun]]) zeréckgesat op déi lescht Versioun vum [[User:InternetArchiveBot|InternetArchiveBot]] 2647909 wikitext text/x-wiki {{SkizzEkonomie}} [[Fichier:After Reymerswaele Tax collectors in their office.jpg|thumb|De Steierandreiwer]] Eng '''Steier''' ass e Prelevement op de Besëtz duerch eng Kollektivitéit, deen hautdesdaags nëmmen nach a Form vu Geld agezu gëtt, mä fréier och an [[Natur]] konnt sinn. Steiere ginn agezunn fir de Budget vun der Kollektivitéit ze fëllen, (Staat, Departement, Regioun, Provënz asw.). Et gëtt verschidden Zorte vu Steieren, déi sech an zwou grouss Kategorien andeele loossen: [[direkt Steieren]] an [[indirekt Steieren]], woubei zu Lëtzebuerg d'Situatioun sou ass, datt den Haaptënnerscheed tëschent deenen zwou doranner besteet, datt d'direkt Steiere vum Revenu vun deem deen d'Steiere bezillt ofhänken, wärend d'indirekt Steieren dovun onofhängeg sinn. Esou ass zum Beispill d'TVA (bis op Spezialfäll beim Hausbau) onofhängeg vun deem deen se bezillt. Zu [[Lëtzebuerg (Land)|Lëtzebuerg]] ginn d'direkt Steiere vun der [[Administration des contributions directes]], der Steierverwaltung agezunn. Fir ë.&nbsp;a. d'Stempelsteier, d'Ierfschaftssteier an [[TVA]] ass d'[[Administration de l'enregistrement et des domaines]] zoustänneg, an ëm d'[[Akzisen]], d'Alkohol-, d'Auto- an d'Cabaretagesteier këmmert sech d'[[Administration des douanes et accises (Lëtzebuerg)|Administration des douanes et accises]]. == Kuckt och == * [[Steierwiesen zu Lëtzebuerg]] * [[Kapitalsteier]] * [[Grondsteier]] * [[Akommessteier]] * [[Gemengesteier]] == Um Spaweck == {{Commonscat|Tax|Steier}} * {{de}} [https://web.archive.org/web/20070108005147/http://www.forum-steuern.de/steuern.htm Linksammlung zu internationale Steierrechter] * {{en}} [https://web.archive.org/web/20061110015215/http://www.oecdwash.org/PUBS/ELECTRONIC/SAMPLES/revenue_methodology2004.pdf OECD-Steieranalys] [[Kategorie:Steieren| ]] tcjyzboicb6ypw3c3ty5i1g9yut7far 0 33747 2668655 2609096 2026-03-27T13:59:37Z Bdx 7724 Tumeur 2668655 wikitext text/x-wiki {{Infobox Biographie}} De '''Charles-Maurice de Talleyrand-Périgord''', gebuer den [[2. Februar]] [[1754]], a gestuerwen de [[17. Mee]] [[1838]] zu [[Paräis]], meeschtens einfach '''Talleyrand''' genannt, war e franséische Politiker an Diplomat. Hie war eng wichteg Perséinlechkeet vun der franséischer Politik am ''[[Ancien Régime]]'', wärend der [[Franséisch Revolutioun|Franséischer Revolutioun]], dem ''[[Directoire]]'', dem ''[[Consulat]]'', dem ''[[Premier Empire]]'', der [[Franséisch Restauratioun|Restauratioun]] an der [[Julimonarchie]], a war bei véier Kréinungen dobäi<ref>Kréinung vum [[Louis XVI. vu Frankräich|Louis XVI.]], wou säi Papp déi éischt Roll gespillt huet, Kréinung vum [[Napoleon Bonaparte|Napoléon I.]] als ''Grand chambellan'', Kréinung vum [[Charles X. vu Frankräich|Charles X.]] a Kréinung vum [[Louis-Philippe I. vu Frankräich|Louis-Philippe I.]]. De [[Louis XVIII. vu Frankräich|Louis XVIII.]] gouf net gekréint.</ref>. == Liewen == === Kandheet a Jugend === [[Famill Talleyrand-Périgord|Seng Famill]] huet behaapt, Nokomme vum [[Adalbert]], Grof vum [[Périgord]] a [[Vassal]] vum [[Hugues Capet]] am Joer [[990]], ze sinn. Op jiddwer Fall war et eng Famill vum héijen Adel, wat duerch kinneklech [[Patentbréif|Patentbréiwer]] aus de Joren [[1613]] a [[1735]] attestéiert ass. Seng Elteren, de Charles-Daniel de Talleyrand-Périgord an d'Alexandrine de [[Famill Damas|Damas d'Autigny]], hate wichteg Charge wärend der Herrschaft vum [[Louis XV. vu Frankräich|Louis XV.]]. Den Talleyrand war den [[Neveu]] vum [[Alexandre Angélique de Talleyrand-Périgord]] ([[1736]]-[[1821]]), Äerzbëschof vu [[Reims]], Kardinol an Äerzbëschof vu [[Paräis]]. Den Talleyrand ass den [[2. Februar]] [[1754]] um Nummer 4, Rue Garancière zu Paräis op d'Welt komm. Säi Monni Alexandre gouf bei der [[Daf (Sakrament)|Daf]] de selwechten Dag zu sengem Pätter ernannt. Den Talleyrand gouf du bei eng Nourrice ginn, déi sech véier Joer ëm hien am [[Faubourg Saint-Jacques]] bekëmmert huet. Laut senge Biographen huet hien ënner dem [[Marfan-Syndrom]] (geneetesch Krankheet) gelidden, oder ass am Alter vu véier Joer gefall (seng eege Versioun a senge Memoiren): d'Resultat dovu war, datt hien e [[Klompfouss]] hat. Dat huet him eng militäresch Carrière onméiglech gemaach, an hien huet säin [[Eelsterecht]] verluer. Seng Elteren hu fir hien eng geeschtlech Carrière virgesinn, a säi Brudder Archambaut huet seng Plaz iwwerholl. === Geeschtlech Karriär=== [[Fichier:Talleyrand-perigord.jpg|thumb|left|upright|Den Talleyrand (H.F. Helmolt, ''History of the World'', New York, 1901).]] [[1769]], am Alter vu 15 Joer, ass hien op de [[Seminaire]] vu [[Saint-Sulpice]] komm. Dat huet hien awer net dru gehënnert, sech mat enger Schauspillerin vun der ''[[Comédie française]]'', der Dorothée Dorinville, reegelméisseg ze treffen. Den [[28. Mee]] [[1774]] krut hien d'"''ordres mineurs''". Den [[22. September]] [[1774]], krut hie säi ''Baccalauréat'' fir [[Theologie]] op der [[Sorbonne]], wuel éischter duerch säin Numm wéi duerch seng Aarbecht. Den Direkter vu senger Thees, de M. Mannay, huet e gudden Deel vun der Thees<ref>''Quaenam est scientia quam custodient labea sacerdotis'': « Quelle est la science que doivent garder les lèvres du prêtre », zitéiert vum Jean Orieux.</ref> selwer geschriwwen. Am Alter vun 21 Joer, den [[1. Abrëll]] [[1775]], krut hien d'"''premiers ordres''", obschonn hien d'Leit virgewarnt huet: « ''On me force à être ecclésiastique, on s'en repentira'' ». Den [[11. Juni]] [[1775]] war den Talleyrand beim ''Sacre'' vum [[Louis XVI. vu Frankräich|Louis XVI.]] dobäi, de [[Koadjutor]] vum Bëschof war keen anere wéi säi Monni ; dräi Méint méi spéit krut hien d'Rent vun der Abtei Saint-Rémy vu [[Reims]]. Am Fréijoer [[1778]] ass hien de [[Voltaire]] besiche gaangen. Den [[18. Dezember]] [[1779]], de Moie vu senger Ordinatioun, huet säi Frënd [[Auguste de Choiseul-Gouffier]] hien ausser sech an an Tréinen opgeléist fonnt. De Choiseul-Gouffier huet him geroden, einfach zeréckzetrieden, mä den Talleyrand huet him geentwert: « ''Non, il est trop tard, il n'y a plus à reculer.'' » Kee Member vu senger Famill war bei der Ordinatioun dobäi, mä seng Eltere sinn a seng éischt [[Mass (Zeremonie)|Mass]] komm. D'Joer drop, [[1780]], gouf hien duerch säi Monni [[Generalagent vum Klerus vu Frankräich]] (''agent général du clergé de France'') ; hie war dofir zoustänneg, de Besëtz vun der Kierch géint de [[Louis XVI. vu Frankräich|Louis XVI.]] ze verdeedegen, deen ëmmer méi Sue gebraucht huet (besonnesch am Joer [[1785]]). Hei huet hie gemierkt, wéi räich de franséische Klerus wierklech war. Hie war zu dëser Zäit e Frënd vum [[Charles Alexandre de Calonne]], Minister vum [[Louis XVI. vu Frankräich|Louis XVI.]] ; hie war och bei der Negociatioun vum Handelsvertrag mat [[England]] [[1786]] dobäi. Duerch säi wëlle Liewensstil (hien huet gespillt, hat vill Maîtressen) deen de Kinnek schockéiert huet, konnt hir sech keng Hoffnungen op de Bëschofstitel maachen, an dat obschonn hien ëmmer méi Sue gebraucht huet. Vu [[1783]] bis [[1792]] war ënner anerem d'Gräfin [[Adélaïde de Flahaut]] seng Maîtresse, déi him [[1785]] e Kand gebuer huet, de [[Charles de Flahaut]]<ref>[http://perso.orange.fr/jean-paul.flahaut/origine2.html Eng Säit iwwer de Charles de Flahaut déi 45 vu 50 Biographen ernimmt, déi der Meenung sinn, datt den Talleyrand säi Papp war.]</ref>. Den Talleyrand war dacks an de [[Liberalismus|liberale]] Salonsen ze gesinn. Hien huet an der Rue de Bellechasse gewunnt, a säin Noper war keen anere wéi de [[Honoré Gabriel Riqueti de Mirabeau|Mirabeau]]. [[1788]] huet de Kinnek hien endlech zum Bëschof vun [[Autun]] ernannt, dat duerch eng Requête vu sengem Papp un de [[Louis XVI. vu Frankräich|Louis XVI.]] (« ''Cela le corrigera'' », soll de Kinnek dozou gesot hunn). Dräi Woche méi spéit, nodeem hien zum Deputéierte vum [[Klerus]] bei de [[Generalstänn]] gewielt gi war, huet hien [[Autun]] nees verlooss. === Den Talleyrand an d'Franséisch Revolutioun === Wärend de [[Generalstänn]] huet sech den Talleyrand dem [[Drëtte Stand]] ugeschloss ; de [[14. Juli]] [[1789]] gouf den Talleyrand éischte Member vum [[Comité de constitution]] vun der Nationalversammlung, wou hien eng wichteg Roll gespillt huet. Hie war och ee vun de Signataire vun der [[Constitutioun]] déi dem Kinnek presentéiert gouf an déi hien de [[14. September]] [[1791]] akkzeptéiert huet: hie war och den Auteur vum Artikel 6 vun der [[Deklaratioun vun de Mënschen- a Biergerrechter vu 1789|Deklaratioun vun de Mënschen- a Biergerrechter]]: « ''La loi est l'expression de la volonté générale. [...] Elle doit être la même pour tous, soit qu'elle protège, soit qu'elle punisse [...]'' ». [[Fichier:Federation.jpg|thumb|400px|D'Federatiounsfest]] Den [[10. Oktober]] [[1789]] huet hien der Assemblée virgeschloen, « ''les grands moyens'' » ze benotzen, fir d'Staatskeess nees ze fëllen: d'Konfiskatioun vum Besëtz vun der Kierch. Laut him, « ''le clergé n'est pas propriétaire à l'instar des autres propriétaires puisque les biens dont il jouit et dont il ne peut disposer ont été donnés non pour l'intérêt des personnes mais pour le service des fonctions'' »<ref>Jean Orieux, ''Talleyrand ou Le sphinx incompris''.</ref>. Ënnerstëtzt vum [[Honoré Gabriel Riqueti de Mirabeau|Mirabeau]] gouf de Projet den [[2. November]] gestëmmt. De [[14. Juli]] [[1790]] huet hien d'Mass um [[Champ-de-Mars]] am Kader vum [[Federatiounsfest]] gehalen. Den [[28. Dezember]] [[1790]] huet hien en Eed op d'[[Zivilkonstitutioun vum Klerus]] geleescht, an als Bëschof demissionéiert. Hie war zoustänneg, den zwee éischte konstitutionelle Bëscheef hire ''Sacre'' ze ginn, déi och « ''Talleyrandistes'' » genannt goufen. Den [[10. Mäerz]] huet de Poopst [[Pius VI. (Poopst)|Pius VI.]] seng Péng iwwer dës Akte bekanntgemaach. Um Ufank vum Joer [[1792]] gouf den Talleyrand an diplomatescher Missioun op [[London]] geschéckt. Hien ass nacheemol dohin zeréckgefuer, zesumme mam [[François Bernard Chauvelin]] fir d'[[Vereenegt Kinnekräich|brittesch]] [[Monarchie]] iwwer d'franséisch Politik ze rassuréieren. Obschonn d'Atmosspär alles anescht wéi frëndlech war, konnte si de [[25. Mee]] d'Neutralitéit vun de Britte kréien. De [[5. Juli]] ass den Talleyrand nees op Paräis komm, mä, well d'''[[Terreur]]'' virun der Dir stoung, ass hie séier nees Richtung London ënnerwee gewiescht, mat enger Missioun déi hien de [[7. September]] dem [[Georges Jacques Danton|Danton]] ewechgeholl hat. Dat huet him erlaabt ze behaapten, hie wier ni emigréiert. De [[5. Dezember]] gouf eng Uschëllegung géint de « ''ci-devant évêque d'Autun'' » erausginn, nodeem d'ominéis ''[[Armoire de fer]]'' opgemaach gi war ; den Talleyrand ass net a Frankräich zeréckkomm, a stoung op der Emigrantelëscht. [[1794]] gouf hien aus [[Vereenegt Kinnekräich|Groussbritannien]] erausgehäit, an ass weider an d'[[Vereenegt Staate vun Amerika|Vereenegt Staate]] gezunn, wou hien an de Bëscher vu [[Massachusetts]] als Immobiliëprospekter geschafft huet. [[1796]] ass hien nees a Frankräich zeréckkomm, nodeem d'[[Convention nationale|Convention]] d'Uschëllegunge géint hie fale gelooss hat. Hie gouf vun der Emigrantelëscht gestrach an huet e Frankräich um Ufank vum ''[[Directoire]]'' erëmfonnt. === Ënner dem ''Directoire'' === [[Fichier:Madame de Staël.jpg|thumb|left|350px|[[Madame de Staël]]]] Kuerz nodeem hien nees zeréck a Frankräich war, ass den Talleyrand dem [[Institut de France]] bäigetrueden<ref>Den Talleyrand war schonn zum Member vun der [[Académie des Sciences morales et politiques]] viru senger Rees an Amerika, de [[14. Dezember]] [[1795]], gewielt ginn.</ref>, an huet zwéin Essaiën iwwer déi nei international Situatioun geschriwwen, no sengen Erfarungen op senge Reese baussent Frankräich. Hien ass dem republikanesche ''Cercle constitutionnel'' bäigetrueden, obschonn hie Frënn bei den Orléanisten hat, an d'''Conventionnels'' hunn an him e Géige-Revolutionär gesinn. De [[17. Juli]] [[1797]], huet d'[[Madame de Staël]] — mat där hien eng Affär hat — e gutt Wuert fir hie beim wichtegste vun de fënnef Direkteren, dem [[Paul Barras|Barras]], ageluecht, an huet fäerdegbruecht, him d'Plaz vum [[Charles Delacroix]] als Ausseminister ze beschafen, deen als Ambassadeur an d'[[batavesch Republik]] geschéckt gouf. Et gëtt Zweiwelen iwwer de Papp vum Moler [[Eugène Delacroix]]: no verschiddenen Zäitgenossen an Historiker, wier säi Papp den Talleyrand. Verschidde Grënn ënnerstëtzen dës Theorie: * den Talleyrand hat zu dëser Zäit eng Affär mat der M^me Delacroix (hien huet dem Charles Delacroix Fra a Ministère ewechgeholl) ; * de Charles Delacroix huet, bis sechs Méint virun der Gebuert vum Eugène, un enger [[Tumeur]] un den Testikele gelidden ; * sengen Zäitgenossen no hu sech den Eugène Delacroix an den Talleyrand geglach ; * den Talleyrand huet den Eugène wärend senger ganzer Carrière ënnerstëtzt a beschützt. Bei senger Nominatioun zum Minister soll den Talleyrand gesot hunn: « ''Nous tenons la place, il faut y faire une fortune immense, une immense fortune'' ». Hien huet effektiv vun dësem Moment u grouss Geldzomme vun de Staate kritt, mat deenen hie verhandelt huet. Laut dem [[Charles Augustin Sainte-Beuve]], « ''M. de Talleyrand évaluait lui-même à soixante millions ce qu'il pouvait avoir reçu en tout des puissances grandes ou petites dans sa carrière diplomatique''. »<ref>[[Charles Augustin Sainte-Beuve]], ''Nouveaux lundis'', « M. de Talleyrand » (1870) [http://agora.qc.ca/reftext.nsf/Documents/Charles-Maurice_de_Talleyrand_-_Perigord--Talleyrand_vu_par_Sainte-Beuve_par_Charles-Augustin_Sainte-Beuve Encyclopédie de l'Agora].</ref> Kuerz drop huet den Talleyrand de jonke Generol [[Napoleon Bonaparte|Bonaparte]] kennegeléiert, dee mat Succès vun der [[Italiecampagne]] zeréckkomm war, an huet eng aktiv Korrespondenz mat him ënnerhalen. Begeeschtert vum Personnage huet de Bonaparte un den ''Directoire'' geschriwwen, a gesot, den Talleyrand « ''fait honneur à son discernement'' ». A Wierklechkeet huet de Bonaparte an [[Italien|Italie]] gemaach wat hie wollt, an den Directoire, deen den Talleyrand am A behalen huet, huet déi wichteg saachen iwwerholl. Déi zimmlech perséinlech Politik vum Talleyrand hat als Zil, d'europäesch Staaten ze versécheren, fir Fridden um Kontinent ze kréien. Hien huet d'Administratioun vun de franséischen ''Affaires étrangères'' an d'Liewe geruff (d'Organisatioun gouf um Ufank vum ''[[Consulat]]'' fäerdeggestallt), an huet Leit dora gesat, déi vill geschafft hunn, diskreet an him trei waren. Hien huet säin Afloss weider ausgebaut. Den [[3. Januar]] [[1798]] huet hien e grousst Fest fir den Napoleon Bonaparte am [[Hôtel de Galliffet]], wou de Ministère säi Sëtz hat, ginn. Hien huet d'Egyptenexpeditioun ënnerstëtzt, mä refuséiert, aktiv drun deelzehuelen. Den [[13. Juli]] [[1799]] huet hie wéinst verschidde Skandaler demissionéiert. Hien huet de [[Staatsstreech vum 18. an 19. Brumaire]] virbereet, an e Komplott géint den Directoire mat [[Napoleon Bonaparte|Bonaparte]] a [[Emmanuel-Joseph Sieyès|Sieyès]] ausgeschafft. === Napoleonesch Ära === [[Fichier:Destruction of the French gun-boats.jpg|thumb|450px|« ''La destruction des cannonières françaises'' » oder « ''Le petit Boney et son ami Talley dans une grande joie'' », brittesch Karikatur.]] Nom Staatsstreech krut den Talleyrand säi Ministerposten nees zeréck an huet déi wichteg Traitéë fir dem Bonaparte seng Eruewerungspolitik ausgeschafft. D'Traitéë vu [[Traité vu Mortefontaine|Mortefontaine]] a [[Traité vu Lunéville|Lunéville]] goufe quasi ouni seng Interventioun ofgeschloss, de jonke ''[[Consulat|Premier Consul]]'' huet net ville Leit an der Aussepolitik Plaz gemaach. Den Talleyrand war awer mat dësen zwéin Traitéen averstanen. Beim [[Konkordat]] huet de Poopst no Streidereien akkzeptéiert, beim Talleyrand en A zouzedrécken, dee sech offiziell nees am weltleche Liewe gesinn huet. Am [[1801|Joer X]] huet den Talleyrand seng mat der Catherine Noël Worlee (oder Verlee) bestuet, déi vum Georges-François Grand gescheet gi war, an déi hien zanter dräi Joer kannt huet. Si koum aus Dänesch-Indien an hat [[Bretagne|bretonesch]] Originnen. Zäitgenossen hunn iwwer si gesot « ''c'était la Belle et la Bête réunies en une seule personne'' ». Si haten zesummen e Meedchen, wat [[1799]] op d'Welt komm ass, wou de Papp ni deklaréiert gouf, mä dat hien [[1803]] adoptéiert huet, a géint [[1815]] mam Barong Alexandre-Daniel de Talleyrand bestuet huet. Am selwechte Joer huet hien d'[[Schlass vu Valençay]] kaaft, mat der finanzieller Hëllef vum Bonaparte. Spéider wunnen do d'Infante vu Spuenien, d'Gefaange vum Keeser. Den Domaine vum Schlass waren eng 120&nbsp;km², an domat ee vun de gréisste Privatdomainer vun der Zäit. Den Talleyrand war reegelméisseg a sengem Schlass, virun allem vir an no senge Thermalkuren zu [[Bourbon-l'Archambault]]. [[1804]], wéi d'Attentater vun de Royalisten ëmmer méi heefeg goufen, huet den Talleyrand eng Roll an der [[Affär vum Herzog vun Enghien|Hiriichtung vum Herzog vun Enghien]] gespillt. Den [[11. Juli]] [[1804]] gouf hien zum ''[[Grand chambellan]]'' ernannt a war den [[2. Dezember]] [[1804]] bei der Kréinung vum Napoléon dobäi. Am Joer [[1805]], no der brillanter [[Campagne vun Éisträich]] an der schwéierer [[Schluecht vun Trafalgar|Néierlag Trafalgar]] huet den Talleyrand den [[Traité vu Pressburg]] ënnerschriwwen, deen hien net selwer opgesat hat. [[1806]] krut hien den Titel vum « ''Prënz vu [[Benevento]]'' », enger kleng Principautéit déi dem Poopst gehéiert hat. Den [[12. Juli]] huet hien de Vertrag ënnerschriwwen, deen de [[Rhäinbond]] an d'Liewe geruff huet, nach ëmmer op Uerder vum Napoléon, op deen den Talleyrand nach ëmmer e groussen Afloss hat, mä dee sech wéineg ëm d'Projete vun enger europäescher Harmonie bekëmmert huet. Den Talleyrand huet d'Krichspolitik vum Napoléon ganz duuss kritiséiert, an huet ugefaangen, dem Zar [[Alexander I. vu Russland|Alexander I.]], iwwer säi Frënd Dalberg, Informatiounen zoukommen ze loossen. [[1807]] huet hien den [[Traité vun Tilsit]] verhandelt an ënnerschriwwen, an huet wuel hei schonn den Entschloss gefaasst, ze demissionéieren, wat hien effektiv den [[10. August]] [[1807]] gemaach huet. Den Talleyrand huet sech lues awer sécher vum Keeser distanzéiert: am September 1808, zu [[Erfurt]] wou dësen den Talleyrand lassgeschéckt huet, fir eng Allianz mat Russland ofzeschléissen, ass hie sou wäit gaangen, dem Zar dovun ofzeroden, eng Allianz mam Napoléon anzegoen: « ''Le peuple français est civilisé, son souverain ne l'est pas ; le souverain de la Russie est civilisé, son peuple ne l'est pas'' ». Dëse "Verrod vun Erfurt" huet den Napoléon an deem Moment net verstanen, a war iwwerrascht datt hie mam Zar op kee gemeinsame Nenner komm ass. Nodeem keng Noriichte vum Keeser aus [[Spuenien]] koumen, an et scho Rumeure gouf, hie wier gestuerwen, huet den Talleyrand, deen d'spuenesch Prënzen als Gefaange vum Keeser bei sech um Schlass hat, mam [[Joseph Fouché]] intrigéiert, fir der Keeserin d'Regence z'iwwerginn, an huet d'Ënnerstëtzung vum [[Joachim Murat]] gesicht. Den Napoléon ass a Spuenien iwwer dës Ëmstänn informéiert ginn, an ass direkt nees zeréck op [[Paräis]] komm. Den [[28. Januar]] [[1809]] huet den Napoléon den Talleyrand virun engem Conseil beleidegt<ref>« ''Vous êtes de la merde dans un bas de soie'' »</ref> an den Talleyrand soll geäntwert hunn: « ''Quel dommage, messieurs, qu'un si grand homme soit si mal élevé.'' ». Den Napoléon huet hie wéinst Verrot beschëllegt, an him seng Plaz als ''Grand chambellan'' ewechgeholl. Trotz dësen Ëmstänn an obschonn d'Oppositioun sech net verstoppt huet<ref>« ''Napoléon avait eu la maladresse d'abreuver de dégoût ce personnage si délié, d'un esprit si brillant, d'un goût si exercé et si délicat, qui, d'ailleurs, en politique lui avait rendu autant de services pour le moins que j'avais pu lui en rendre moi-même dans les hautes affaires de l'état qui intéressaient la sûreté de sa personne. Mais Napoléon ne pouvait pardonner à Talleyrand d'avoir toujours parlé de la guerre d'Espagne avec une liberté désapprobatrice. Bientôt, les salons et les boudoirs de Paris devinrent le théâtre d'une guerre sourde entre les adhérents de Napoléon d'une part, Talleyrand et ses amis de l'autre, guerre dont l'épigramme et les bons mots étaient l'artillerie, et dans laquelle le dominateur de l'Europe était presque toujours battu.'' », in ''Mémoires de Joseph Fouché.''</ref>, huet sech den Talleyrand awer keng allzegrouss Suerge gemaach, seng aner Plaze behalen a gouf nach ëmmer vum Keeser ëm Rod gefrot. Laut dem Jean Orieux war den Talleyrand fir den Napoléon « ''insupportable, indispensable et irremplaçable'' ». [[1813]] huet hien den Ausseministerposten, deen de Keeser him nacheemol wollt ginn, refuséiert. [[1814]] huet hie vum Stuerz vum [[Premier Empire|Keeserräich]] profiéiert, a [[Paräis]] den Alliéierten an dem [[Louis XVIII. vu Frankräich|Louis XVIII.]] ausgeliwwert. === Éischt Restauratioun === [[Fichier:Dorothée de dino.jpg|thumb|left|350px|[[Dorothée de Courlande]], Herzogin vun Dino]] Am Mäerz koumen d'Alliéiert op [[Paräis]]. Den [[1. Abrëll]] [[1814]] gouf den Talleyrand vum Senat zum « ''Président du gouvernement provisoire'' » gewielt. Hien huet de Waffestëllstand mat den Alliéierte verhandelt, an de Louis XVIII. op den Troun bruecht, deen hien zum Ausseminister ernannt huet. D'Prinzipautéit vu Benevento ass zeréck un de Poopst gaangen, mä den Talleyrand konnt den Titel behalen. De Louis XVIII. huet him den Optrag ginn, Frankräich um [[Wiener Kongress]] ze vertrieden. De [[Wiener Kongress]] ass de [[16. September]] [[1814]] opgaangen, an obscho Frankräich net um Verhandlungsdësch duerft sëtzen, war den Talleyrand dobäi. Hien huet et fäerdegbruecht, andeems hien d'Streidereien tëscht den Alliéierten ausgenotzt huet, d'Sanktioune géint Frankräich ze limitéieren. Als Alliéierte vun Éisträich a Groussbritannien huet hie sech géint [[Preisen]] a [[Russland]] gestallt: Preise konnt [[Sachsen]] vergiessen, an och Russland huet misse [[Polen]] opginn. Den Talleyrand konnt awer net verhënneren, datt Preisen eng Grenz mat Frankräich krut. Hien huet de finalen Akt vum Kongress den [[9. Juni]] [[1815]] ënnerschriwwen. Um Pabeier konnt Frankräich seng Eruewerunge vu [[1792]] behalen, wat awer net agetrueden ass. Den Napoléon ass aus sengem Exil vun [[Elba]] nees zeréckkomm, a gouf triomphal vun de Fransousen empfaangen, wat d'Meenung vun den Alliéierte verschlëmmert huet. Den Talleyrand ass mam Louis XVIII. wärend de [[Cent-Jours]] an den Exil gezunn, an huet deklaréiert: « ''C'est une question de semaines, il [Napoléon] sera vite usé.'' » No der [[Schluecht vu Waterloo]] huet de Louis XVIII. säin Troun nees zeréckkritt. Den Talleyrand ass Ausseminister bliwwen, an den [[9. Juli]] [[1815]] gouf hien zum President vum Conseil vun de Ministeren ernannt. Fir dem Drock vun den Ultraroyalisten nozeginn, huet de Louis XVIII. den Talleyrand zur Demissioun gezwongen, an hien de [[24. September]] [[1815]] zum ''Grand chambellan de France'' ernannt. Dëst ass déi éischt Kéier zanter hien aus Amerika zeréckkomm ass, datt hien net un der Muecht war. Hien huet sech vu senger Fra getrennt. Seng politesch Aktivitéit war bis op e puer Rieden an der Chamber limitéiert (dorënner d'Oppositioun géint d'Spuenienexpeditioun a géint de [[François-René de Chateaubriand]]), hien huet Memoirë geschriwwen an hat Kontakt mat Liberalen an Orléanisten. Zu dëser Zäit huet hien d'Bekanntschaft vum [[Adolphe Thiers]] gemaach, deen de jonken [[Eugène Delacroix]] héich gelueft huet. Den Talleyrand huet e groussen Deel vu senger Zäit zu Valencay verbruecht, zesumme mat der [[Dorothée de Courlande]], déi mat sengem [[Neveu]] Édmond bestuet war, a mat där hie wuel eng Affär hat. D'Meedche [[Pauline de Talleyrand-Périgord|Pauline]] ass héchstwarscheinlech vum Talleyrand. === Julimonarchie === Am Juli [[1830]] ass de [[Louis-Philippe I. vu Frankräich|Louis-Philippe]] no den ''[[Trois glorieuses]]'' déi de [[Charles X. vu Frankräich|Charles X.]] verdriwwen haten, op de franséischen Troun komm. Hien huet den Talleyrand zum Ambassadeur zu [[London]] ernannt, fir d'Neutralitéit vun England vis-à-vis vum neie Regime ze garantéieren<ref>Dës Nominatioun vum Ministeschconseil, déi den [[3. September]] [[1830]] ausgeschwat gouf, huet Poleemik ervirgeruff. De jonken [[Ferdinand-Philippe d'Orléans|Herzog vun Orléans]] huet sech dogéint gestallt an de [[Victor Hugo]] war traureg driwwer, datt net de [[Marie-Joseph Paul Yves Roch Gilbert du Motier de la Fayette|La Fayette]] d'Plaz krut, well sou hätt een « ''dételé [sa] boiture de Douvres à Londres avec douze cent mille Anglais en cortège'' » an « ''[[Arthur Wellesley vu Wellington|Wellington]] eût été paralysé devant La Fayette. Qu'avons-nous fait ? Nous avons envoyé Talleyrand. Le vice et l'impopularité en personne, avec cocarde tricolore. Comme si la cocarde couvrait le front [...] À toutes les cicatrices que nos divers régimes ont laissées à la France, on trouve sur Talleyrand une tache correspondante.'' »</ref>. Knapps zu London ukomm, ass den Talleyrand dem Wellington begéint deen d<nowiki>'</nowiki> « ''malheureuse révolution de juillet'' » ernimmt huet. Den Ambassadeur huet versicht dem Premierminister kloer ze maachen, datt dës Revolutioun weeder eppes Schlechtes fir Frankräich, nach fir déi aner Staate wier, mat deenen den neie Regime gutt Relatioune wéilt ënnerhalen. E bësse méi spéit huet hien d'[[Dorothée vu Benkendorf|Prinzessin vu Lieven]], Fra vum Ambassadeur vu [[Russland]], op hir Plaz verwisen « ''Vous avez bien raison, Madame. Seulement, ce qui est à regretter, c'est qu'elle n'ait pas eu lieu quinze ans plus tôt, comme le désirait et le voulait l'empereur Alexandre votre maître<ref>[[1815]] hat den [[Alexander I. vu Russland|Alexander I.]] envisagéiert, d'Bourbone vun der Muecht ewechzekréien, an den Herzog vun Orléans op de franséischen Troun ze setzen. Den Talleyrand huet vergiess z'ernimmen, datt hie selwer dodogéint war.</ref> !'' » [[Fichier:Chateau Valencay 20050726.jpg|thumb|450px|D'[[Schlass vu Valençay]]]] Den Talleyrand huet un der Onofhängegkeet vun der [[Belsch]] matgeschafft, a versicht Frankräich an England nees méi no beienaner ze bréngen. Säi Raffinement a seng Habilitéit waren zu London berüümt, a Frankräich war seng Reputatioun op engem Déifpunkt ukomm: « ''Le prince a évité à la France le démembrement, on lui doit des couronnes, on lui jette de la boue.'' »<ref>[[Honoré de Balzac]], ''Le père Goriot''.</ref>. Zu dëser Zäit koum et zu engem generellen Haass vun alle Parteie géint den Talleyrand. Hie gouf zum « ''diable boîteux'' », deen, deen all Mënsch verroden huet. Hien huet reegelméisseg den [[Alphonse de Lamartine]] empfaangen, an hat e gutt Verhältnes zum [[Arthur Wellesley vu Wellington|Wellington]]. Den Talleyrand ass bis [[1834]] zu London bliwwen, an huet sech duerno op säi Schlass vu Valençay zeréckgezunn. Do huet hien den [[Honoré de Balzac]] empfaangen, a seng Memoirë fäerdeggeschriwwen. [[1837]] ass hie vu [[Valençay]] fortgaangen, an huet sech a sengem [[Hôtel de Saint-Florentin]] zu Paräis néiergelooss. Wéi den Dag vu sengem Doud ëmmer méi no geréckelt ass, huet hien zeréck bei d'[[Relioun]] fonnt, an dem Abt [[Félix Dupanloup|Dupanloup]] opgedroen, seng Retraktioun ze verfaassen, déi hien nëmme véier Stonne viru sengem Doud ënnerschriwwen huet, fir d'lescht Salwung ze kréien. An deem Moment wou de Paschtouer dëst Sakrament iwwerreche wollt, huet den Talleyrand nach deklaréiert: « ''N'oubliez pas que je suis évêque.'' » (an dësem Fall gouf d'Sallef mam Réck vun der Hand opgedroen, an net mat der Handfläch). Dëst Evenement gouf vu ganz Paräis verfollegt, an den [[Ernest Renan]] sot dozou, datt den Talleyrand et fäerdegbruecht hätt, « ''à tromper le monde et le Ciel'' ». Wéi de Kinnek [[Louis-Philippe I. vu Frankräich|Louis-Philippe]] gewuer ginn ass, datt den Talleyrand am Stierwe géif leien, huet hien decidéiert, hien ze besichen. Den Talleyrand sot zu him: « ''Sire, c'est un grand honneur que le roi fait à ma maison''. »<ref>Guy Antonetti, ''Louis-Philippe'', Fayard, Paräis, 2002, S. 792.</ref> D'Begriewnis war den [[22. Mee]]. Den Talleyrand gouf an enger Kapell beim Schlass vu Valençay an der Familljekrypta begruewen. Op der Marberplack steet geschriwwen: « ''Ici repose le corps de Charles-Maurice de Talleyrand Périgord, prince duc de Talleyrand, duc de Dino, né à Paris le 2 février 1754, mort dans la même ville le 17 mai 1838.'' » == Zäitgenëssesch Meenungen a Posteritéit == * [[Gustave Flaubert]]: « ''Talleyrand (Prince de): s'indigner contre'' » (''Dictionnaire des idées reçues'') ; * [[Honoré de Balzac]]: « ''Certain prince qui n'est manchot que du pied, que je regarde comme un politique de génie et dont le nom grandira dans l'histoire'' » ; * [[Alphonse de Lamartine]]: « ''L'opulence, pour M. de Talleyrand était autant une politique qu'une élégance de sa vie'' » ; * [[George Sand]]: « ''Une exception de la nature, une monstruosité si rare que le genre humain, tout en le méprisant, l'a contemplé avec une imbécile admiration.'' » ; * [[Napoleon Bonaparte|Napoleon]]: « ''De la merde dans un bas de soie'' ». * [[Charles Augustin Sainte-Beuve]]: « ''Le problème moral que soulève le personnage de Talleyrand, en ce qu'il a d'extraordinaire et d'original, consiste tout entier dans l'assemblage, assurément singulier et unique à ce degré, d'un esprit supérieur, d'un bon sens net, d'un goût exquis et d'une corruption consommée, recouverte de dédain, de laisser-aller et de nonchalance.'' » Den Talleyrand hat de Spëtznumm « ''le diable boiteux'' » vu senge Géigner kritt, a Géigner hat den Talleyrand genuch: Fir d'Monarchiste war hien e Revolutionär, vun der Kierch hat hien de Besëtz konfiszéiere gelooss, fir d'Jakobiner hat hien d'Revolutioun verroden, a fir d'Bonapartisen hire Keeser ("Verrot vun Erfurt"). Vill Memorialisten, wéi de [[François-René de Chateaubriand]]<ref>« ''Ces faits historiques, les plus curieux du monde, ont été généralement ignorés, c'est encore de même qu'on s'est formé une opinion confuse des traités de Vienne, relativement à la France: on les a crus l'œuvre inique d'une troupe de souverains victorieux acharnés à notre perte ; malheureusement, s'ils sont durs, ils ont été envenimés par une main française: quand M. de Talleyrand ne conspire pas, il trafique''. », François-René de Chateaubriand, ''Mémoires d'Outre-tombe.'' [http://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k1013503]</ref> hunn an hire Wierker kee Geheimnis draus gemaach, wat si vun him gehalen hunn. Zu dëser Zäit war eng Anekdot am Ëmlaf, datt de [[Louis-Philippe I. vu Frankräich|Louis-Philippe]] bei sengem Doudebett stoung, an den Talleyrand hätt zu him gesot « ''Sire, je souffre comme un damné''. » « ''Déjà !'' », soll dem Kinnek seng Äntwert gewiescht sinn. D'Anekdot konnt ni bewise ginn, mä huet sech séier weiderverbreet. Sou soll och den Däiwel den Talleyrand an der Häll mat de Wierder « ''Prince, vous avez dépassé mes instructions.'' » empfaangen hunn. D'[[20. Joerhonnert]] huet versicht, den Talleyrand ze rehabilitéieren<ref>Sou gëtt et eng « rue Talleyrand » zu [[Reims]] a [[Périgueux]], mä och zu Paräis, net wäit ewech vun den [[Invalides]]; an dëser Strooss ass och d'Ambassad vu [[Polen]].</ref>, virun allem seng Biographen hunn a sengen Handlungen eng Kontinuitéit gesinn, den Talleyrand als e Mann deen ëmmer "fir Frankräich" gehandelt huet. == Wierk== * ''Essai sur les Avantages à retirer des colonies nouvelles'' * ''Mémoire sur les relations commerciales des États-Unis avec l'Angleterre'' * ''Mémoires ou opinion sur les affaires de mon temps'' (4 Bänn) ** ''1754 - 1807: La Révolution'' ** ''1807 - 1814: L'Empire'' ** ''1814 - 1815: Le congrès de Vienne'' ** ''1815: La Restauration'' == Literatur zum Theema == * Franz Blei, ''Talleyrand homme d'État''; Paräis (Payot), 1980. {{small|(ISBN 2-228-70150-5)}} * Duff Cooper, ''Talleyrand''; Paräis (Cercle Historia), 1964. * Guglielmo Ferrero, ''Talleyrand a Vienna (1814-1815)''; Mailand (Corbaccio), 1999. {{small|(ISBN 88-7972-276-X)}} * Georges Lacour-Gayet, ''Talleyrand''; Paräis (Payot), 1928 (4 Bänn). * Léon Noël, ''Énigmatique Talleyrand''; Paräis (Fayard), 1975. {{small|(ISBN 2-213-00253-3)}} * Jean Orieux, ''Talleyrand ou Le sphinx incompris''; Paräis (Flammarion), 1998. {{small|(ISBN 2-08-067674-1)}}; Rééditioun vum Wierk, dat 1970 erauskomm war! * André Castelot, ''Talleyrand ou le cynisme''; Paräis (Librairie Académique Perrin), 1980. * Emmanuel de Waresquiel, ''Talleyrand - Le prince immobile''; Paräis (Fayard), 2003; 799 Säiten; ISBN 2-213-61326-5 * Emmanuel de Waresquiel, ''Talleyrand - Dernières nouvelles du Diable''; Paräis (CNRS Éditions), 2011; 211 Säiten; ISBN 978-2-271-07237-5 == Um Spaweck == {{Commonscat|Charles-Maurice de Talleyrand}} * {{en}} [http://www.talleyrand.be Talleyrand, The Prince of Diplomats] * {{fr}} [http://www.talleyrand.org Charles Maurice de Talleyrand Perigord 1754-1838] * {{fr}} [https://web.archive.org/web/20071212074443/http://www.amis-talleyrand.asso.fr/ L'association des amis de Talleyrand] * {{fr}} [http://www.canalacademie.com/article369.html ''Talleyrand, le prince immobile'' - eng Emissioun vu Canal Académie] {{Autoritéitskontroll}} {{Referenzen an Notten}} {{DEFAULTSORT:Talleyrand-Perigord Charles-Maurice de}} [[Kategorie:Kathoulesch Bëscheef]] [[Kategorie:Gebuer 1754]] [[Kategorie:Gestuerwen 1838]] [[Kategorie:Persoune vun der Franséischer Revolutioun]] [[Kategorie:Membere vun der Assemblée constituante vu 1789]] [[Kategorie:Franséisch Ausseministeren]] [[Kategorie:Franséisch Diplomaten]] [[Kategorie:Persoune vum Premier Empire]] [[Kategorie:Persoune vun der franséischer Restauratioun]] [[Kategorie:Persoune vun der Julimonarchie]] [[Kategorie:Famill Talleyrand-Périgord]] [[Kategorie:Bëscheef vun Autun]] [[Kategorie:Presidente vun der Assemblée nationale française]] [[Kategorie:Membere vun der Académie des sciences morales et politiques]] ahsbk6f02asu12fsidhcqfbon447f1z 0 35644 2668730 2638722 2026-03-28T09:18:05Z InternetArchiveBot 50611 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2668730 wikitext text/x-wiki {{Infobox Franséischt Departement | Logo= [[Fichier:Blason département fr Vosges.svg|100px]] | Departement=Vosges (88) | Regioun= {{Grand Est}} | Prefecture= [[Épinal]] | Ënnerprefecture= [[Neufchâteau (Vosges)|Neufchâteau]]<br>[[Saint-Dié-des-Vosges]] | Bevëlkerung=380.952 | DatumBevëlkerung=1999 | Bevëlkerungsdicht=65 | Fläch=5.874 | Arr=3 | Kanton=31 | Interkomm= 37| Gemeng=515 | President=Christian Poncelet | Loc= }} D''''Departement Vosges''' ('''88''') ass e [[Frankräich|franséischt]] [[Franséisch Departementer|Departement]], an der Regioun [[Grand Est]]. Säin Numm huet et vun de [[Vogesen]] ([[franséisch|fr]].: ''Vosges''), engem Biergmassiv, dat sech iwwer wäit Deeler vu sengem Territoire ausbreet. == Geschicht == D'Departement Vosges gouf zesumme mat 82 aneren Departementer ënner der [[franséisch Revolutioun|Franséischer Revolutioun]], de [[4. Mäerz]] [[1790]] op Grondlag vum Gesetz vum [[22. Dezember]] [[1789]] geschaf. [[1793]] ass d'[[Fürstentum Salm]], dat bis dohin eng [[Enklav]] war, ugefrot, fir Deel vu Frankräich ze ginn. [[1795]] ass d'Géigend vu [[Schirmeck]], dat zum [[Departement Bas-Rhin]] gehéiert huet, un d'Vosges rattachéiert ginn. [[1871]], duerch den [[Traité vu Frankfurt]], huet [[Däitschland]] de [[Canton de Schirmeck|Kanton Schirmeck]] an d'Hallschent vum [[Canton de Saales|Kanton Saales]] annexéiert an un de [[Departement Bas-Rhin|Bas-Rhin]] ugegliddert. Do blouwe se weiderhin, och nodeem, nom [[Traité vu Versailles (1919)|Traité vu Versailles]], d'[[Elsass]] nees franséisch gouf. == Geographie == D'Departement Vosges gehéiert zu der Regioun [[Grand Est]], ronderëm leien d'[[lëscht vun de franséischen Departementer|Departementer]] [[Departement Meuse|Meuse]] a [[Departement Meurthe-et-Moselle|Meurthe-et-Moselle]] am Norden, [[Bas-Rhin]] an [[Haut-Rhin]] am Osten, den [[Territoire de Belfort]] an d'[[Departement Haute-Saône|Haute-Saône]] am Süden an [[Departement Haute-Marne|Haute-Marne]] am Westen. Dräi Flossbasenge leien an dësem Departement: dee vum [[Rhäin]] (mat der [[Musel]] an hiren Nieweflëss, dorënner d'[[Vologne]] an d'[[Meurthe (Floss)|Meurthe]]), dee vum [[Rhône (Floss)|Rhône]] duerch d'[[Saône (Floss)|Saône]] an dee vun der [[Meuse (Floss)|Meuse]]. Et gëtt zwou grouss Landschaften: Westlech vun Epinal ass eng hiwweleg Géigend. Den Osten, zum Deel op [[Granit]], zum Deel op [[Sandsteen]] ass méi héich a vun Nolebëscher dominéiert. Deen héchste Punkt läit am ''[[Parc naturel régional des Ballons des Vosges|parc régional des Ballons]]''. == Demographie == D'Awunner ginn op Franséisch ''Vosgien(ne)s'' genannt. == Leit, déi am Departement Vosges gebuer sinn == * [[Jeanne d'Arc]] * [[Jack Lang]] * [[Jean-Marie Cavada]] * [[Jules Ferry]] * [[Claude Gellée]] * [[Maurice Barrès]] == Fir ze liesen == * Bertrand Munier, ''1791-2003: Le Grand livre des élus vosgiens (conseillers généraux et régionaux - députés - sénateurs - ministres),'' Harouey, Éditions Gérard Louis, 2004, 381 S. ISBN 2-914554-34-6. {{fr}} * Albert Ronsin (sous la direction de), ''Les Vosgiens célèbres. Dictionnaire biographique illustré'', Vagney, Éditions Gérard Louis, 1990, 394 S. ISBN 2-907016-09-1. {{fr}} == Kuckt och == * [[Lëscht vun de Gemengen am Departement Vosges]] == Um Spaweck == * '''[http://www.tourismevosges.fr Site vum Comité Départemental du Tourisme des Vosges]''' * [https://web.archive.org/web/20071104055700/http://www.vosges.pref.gouv.fr/ Préfecture] * [https://web.archive.org/web/20070728023908/http://www.vosges.fr/ Conseil général] {{Navigatioun Departementer a Frankräich}} {{Commonscat|Vosges}} [[Kategorie:Departement Vosges|*]] 4pmc3o0w5m42ibzwxcwxd7aoaszq5tv 0 37477 2668728 2661724 2026-03-28T09:13:19Z InternetArchiveBot 50611 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2668728 wikitext text/x-wiki {{Infobox Franséischt Departement | Logo= [[Fichier:Blason département fr Pas-de-Calais.svg|90px]] | Departement=Pas-de-Calais (62) | Regioun={{Hauts-de-France}} | Prefecture= [[Arras]] | Ënnerprefecture= [[Béthune]]<br>[[Boulogne-sur-Mer]]<br>[[Calais]]<br>[[Lens (Pas-de-Calais)|Lens]]<br>[[Montreuil-sur-Mer|Montreuil]]<br>[[Saint-Omer (Pas-de-Calais)|Saint-Omer]] | Bevëlkerung=1.455.00| DatumBevëlkerung=<small>[[2005]]</small> | Bevëlkerungsdicht=216 | Fläch=6.671 | Arr=7 | Kanton=77 | Interkomm=45 | Gemeng=894 | President=Dominique Dupilet | Loc= [[Fichier:Pas-de-Calais-Position.png]] }} De '''Pas-de-Calais''' ('''62''') ass e [[frankräich|franséischt]] [[Lëscht vun de franséischen Departementer|Departement]] an der [[Franséisch Regiounen|Regioun]] [[Hauts-de-France]]. Säin Numm geet op de ''Pas de Calais'' zeréck, d.&nbsp;h. de Passage an der Mierenkt vum [[Äermelkanal]] tëscht [[Calais]] a [[Vereenegt Kinnekräich|Groussbritannien]]. == Geschicht == D'Departement Pas-de-Calais gouf ënner der [[Franséisch Revolutioun|Franséischer Revolutioun]] de [[4. Mäerz]] [[1790]], wéi am Gesetz vum [[22. Dezember]] [[1789]] virgesinn, mat 83 aneren Departementer gegrënnt. == Geographie == De Pas-de-Calais ass en Deel vun der [[Franséisch Regiounen|Regioun]] [[Hauts-de-France]]. E grenzt un d'Departementer [[Departement Nord|Nord]] a [[Departement Somme|Somme]]. E stéisst och un den [[Äermelkanal]] an un d'[[Nordmier]]. Stréim a Flëss déi derduerch lafen, sinn: [[Authie (Floss)|Authie]], [[Canche]], [[Ternoise]], [[Liane]], [[Sensée]], [[Scarpe]], [[Deûle]], [[Leie]] an [[Aa]]. Stied mat méi wéi 15.000 Awunner sinn: [[Arras]], [[Béthune]], [[Lens (Pas-de-Calais)|Lens]], [[Liévin]], [[Calais]], [[Boulogne-sur-Mer]], [[Saint-Omer (Pas-de-Calais)|Saint-Omer]], [[Hénin-Beaumont]], [[Bruay-la-Buissière]], [[Avion (Pas-de-Calais)|Avion]] a [[Carvin]]. == Demographie == D'Awunner vum Pas-de-Calais ginn op Franséisch ''Pas-de-Calaisien(ne)s'' genannt. == Kuckt och == * [[Lëscht vun de Gemengen am Departement Pas-de-Calais]] == Um Spaweck == {{Commonscat|Pas-de-Calais}} * [https://web.archive.org/web/20131023053723/http://www.pas-de-calais.pref.gouv.fr/ Préfecture] * [http://www.cg62.fr/ Conseil général] * [https://web.archive.org/web/20071010132951/http://www.pas-de-calais.com/ Comité Départemental du tourisme du Pas-de-Calais] {{Navigatioun Departementer a Frankräich}} [[Kategorie:Departement Pas-de-Calais| ]] rnr2s5evb6emekjvzt2tk5iemr8mg39 0 39083 2668709 2655935 2026-03-27T19:25:05Z InternetArchiveBot 50611 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2668709 wikitext text/x-wiki {| border="0" width="300" cellpadding="2" cellspacing="1" style="float:right; margin-left:0.5em; background:#FBBFFA;" ! colspan="2" | Cassini-Huygens |- bgcolor="#FFFAFA" | align="center" colspan="2" | [[Fichier:Cassini Huygens Titan.jpg|thumb|300px|center|Kënschtleresch Duerstellung vum Cassini (grouss Sond) an Huygens (lénks) virum Titan (ganz vir) a Saturn (Hannergrond)]] |- bgcolor="#FFFAFA" | Missiounszil || [[Saturn (Planéit)|Saturn]] a seng Mounden |- bgcolor="#FFFAFA" | [[COSPAR-Bezeechnung]] || 1997-061A |- bgcolor="#FFFAFA" | Dréierrakéit || [[Titan (Rakéit)#Titan IVB|Titan-IV(401)B]] |- bgcolor="#FFFAFA" | Optrag vun der || [[NASA]] | align="center" colspan="2" | |- bgcolor="#FFFAFA" | Startmass || 2523&nbsp;kg |- bgcolor="#FFFAFA" | Start || [[15. Oktober]] [[1997]], 8:43:00 UTC |- bgcolor="#FFFAFA" | Startplaz || [[Cape Canaveral Air Force Station|Cape Canaveral]] [[Cape Canaveral AFS Launch Complex 40|SLC-40]] |- bgcolor="#FFFAFA" | Missiounsenn || [[15. September]] [[2017]], 12:08 UTC<ref>[https://saturn.jpl.nasa.gov/mission/grand-finale/overview/ JPL - The Grand Finale Toolkit], gekuckt den [[19. Abrëll]] [[2017]]</ref> |-bgcolor="#FFFAFA" |colspan="2"| [[Fichier:Cassini assembly.jpg|thumb|center|Cassini wärend der Montage]] |} '''Cassini-Huygens''' ass eng Missioun mat zwou [[Raumsond]]e fir d'Erfuersche vum Planéit [[Saturn (Planéit)|Saturn]] a senge [[Lëscht vun de Saturnmounden|Mounden]]. De Cassini ass en [[Orbiter (Raumfaart)|Orbiter]], deen op Bestellung vun der [[NASA]] vum [[Jet Propulsion Laboratory]] gebaut gouf, fir d'Objeten aus der Saturnëmlafbunn z'ënnersichen. Den Huygens (gebaut vun [[Aérospatiale]] op Bestellung vun der [[Europäesch Weltraumorganisatioun|ESA]]) gouf als [[Lander]] konzipéiert, dee vum Cassini ofgekoppelt gouf an um Mound [[Titan (Mound)|Titan]] gelant ass, fir do d'[[Atmosphär]] an d'Uewerfläch z'erfuerschen. Wéinst der dichter Atmosphär vum Mound wier et net méiglech gewiescht, dat vun engem Orbiter aus ze maachen. Un där Missioun war och déi italieenesch Raumfaartagentur [[Agenzia Spaziale Italiana|ASI]] bedeelegt. Déi béid uneneegekoppelt Sonde goufen de [[15. Oktober]] [[1997]] vum [[Cape Canaveral AFS Launch Complex 40|Launch Complex 40]] op [[Cape Canaveral Air Force Station|Cape Canaveral]] mat enger [[Titan (Rakéit)#Titan IVB|Titan-IVB]]-Rakéit gestart. Den [[1.&nbsp;Juli]] [[2004]] ass de Cassini an d'Saturnëmlafbunn ëm de Saturn ageschwenkt, an de [[14.&nbsp;Januar]] [[2005]] ass d'Huygens dräi Wochen no der Trennung vum Cassini um Mound Titan gelant an huet dono 72 Minutte laang Daten op d'Äerd geschéckt. De Lander, wéi och de Cassini-Orbiter, hu mat hire wëssenschaftlechen Instrumenter vill nei, deelweis revolutionär Erkenntnesser am Bezuch op de Saturn a seng Mounde geliwwert. D'Missioun gouf dacks verlängert an ass de 15. September 2017 mam Antrëtt vun der Sond an d'Saturnatmosphär op en Enn gaangen. == Virgeschicht == === Entwécklung === Eng Missioun op der Saturn an op den Titan gouf scho kuerz nom Erfolleg vun de Sonden [[Voyager 1]] an [[Voyager 2]] (gestart 1977, 1980 beim Saturn) a Betruecht gezunn. Am Joer [[1983]] gouf eng Studie vum [[Solar System Exploration Committee]] virgestallt, déi véier Planéitemissioune bis d'Joer [[2000]] virgesinn hunn. De Kommitee war en Zesummeschloss tëscht de Gremie fir Weltraumfuerschung vun der [[Europäesch Wëssenschaftsstëftung|europäescher Wëssenschaftsstëftung]] an der [[National Academy of Sciences]], dee schonn [[1982]] mat senger Aarbecht ugefaangen hat. Nieft der Cassini-Missioun (deemools nach als ''Saturn Orbiter/Titan Probe''-Programm resp. SOTP bezeechent) entstounge sou och d'[[Magellan (Sond)|Magellan]]-Raumsond an de [[Mars Observer]]. Am Ufank huet d'Saturn/Titan-Missioun nach zum Mariner Mark II-Projet gehéiert, an deem senge Kader och eng änlech gebaut Sond fir de Laanschtfluch bei engem [[Asteroid]] oder [[Koméit]], genannt ''Comet Rendezvous/Asteroid Flyby'' (CRAF), entwéckelt sollt ginn. Fir Käschten ze spueren, war geplangt, béid Sonden aus méiglechst villen Instrumenter a Systemer déi sech gläichen, ze bauen. No positiven Expertisen, déi zesumme vun der ESA an der NASA gemaach goufen, hat d'ESA déi éischt Studie vun der Sond [[1986]] akzeptéiert. D'Sond krut den Numm "Cassini", genannt nom [[Giovanni Domenico Cassini]], deen d'Saturnmounde [[Iapetus (Mound)|Iapetus]], [[Rhea (Mound)|Rhea]], [[Dione (Mound)|Dione]] an [[Tethys (Mound)|Tethys]] entdeckt hat. Am Zäitraum [[1987]] bis 1988 ass d'Entwécklung vun der Mariner-Mark-II-Sond weider viru gaangen, wärend an Europa am Kader vum „Horizon 2000“-Programm éischt Studien zu der Titan-Landesond duerchgefouert goufen. D'Landesond ass nom [[Christiaan Huygens]] genannt ginn, deen de Mound entdeckt hat an d'[[Saturnrank|Saturnréng]] als éischte korrekt verstanen hat. Am Joer [[1989]] goufen d'Mëttele fir d'Entwécklung vun der Mariner Mark II bewëllegt, awer schonn dräi Joer méi spéit goufen d'Ausgabe fir d'Sond vum Kongress begrenzt, soudatt d'CRAF-Missioun gestrach gouf. Duerch d'Astellung vum CRAF-Projet koum sou och dat ganzt Cassini-Projet a Gefor. Doropshin huet den deemolegen Direkter vun der ESA, de [[Jean-Marie Luton]], e Bréif un den [[Vizepresident vun de Vereenegte Staate vun Amerika]] [[Al Gore]], an den [[Aussenminister vun de Vereenegte Staate vun Amerika]] [[Warren Christopher]] an un de Goldin (NASA-Direkter) geschriwwen. Besonnesch huet hien den Alenggank vun den USA an där Ugeleeënheet kritiséiert: [[Fichier:Cassini preflight testing.jpg|thumb|Virbereedung vum Cassini-Huygens am Oktober 1996 fir en Temperatur- a Vibratiounstest]] Kuerz Zäit méi spéit huet de Goldin d'Weiderféierung vum Projet akzeptéiert. Trotzdeem war d'Missioun [[1995]] nees eng Kéier an d'Bléckfeld vum [[United States Senate Committee on Appropriations]] geroden, deen de Projet astelle wollt. Déi Entscheedung gouf nees zeréckgeholl. Déi eenzel Komponente vun de Sonde goufen [[1996]] zesummegebaut an éischten Tester ënnerzunn. De Cassini gouf den [[21. Abrëll]] [[1997]] op Cape Canaveral transportéiert, wou am Summer déi lescht Tester gemaach goufen. Parallel zum Cassini-Programm an den USA gouf an Europa die Huygens-Landesonde entwéckelt, woubäi och d'NASA bei wichtegen Decisioune bedeelegt war. Wärend der Entwécklung vum Huygens goufen am Ganzen dräi Prototype gebaut, fir eenzel Aspekter wéi zum Beispill d'elektresch Systemer oder d'Drofähegkeet vun der Konstruktioun ze testen. Am Abrëll [[1991]] goufen d'Definitioune vun den Ufuerderungen an den éischten Designvirschlag akzeptéiert. Am Fréijoer [[1994]] goufen dann d'Konzepter fir déi mechanesch an elektresch Systemer verifizéiert. Déi lescht a wichtegst Hürd, eng kritesch Ënnersich vum ganzen Design, gouf am September [[1995]] ofgeschloss. An de nächsten zwee Joer huet nach eng extern Kommissioun vun der NASA d'Konzept op seng Asazméiglechkeet ënnersicht. Allerlescht Tester waren am Joer vum Start ([[1997]]). De Start war de [[15. Oktober]] [[1997]]. 5.000 Leit aus 18 Natioune weltwäit waren un der Missioun bedeelegt. === Käschten === D'Käschte vum Projet gi vun der NASA esou uginn:<ref>[http://saturn.jpl.nasa.gov/mission/quickfacts/ NASA – ''Quick Facts''], gekuckt de [[6. Dezember]] [[2009]]</ref> {| class="wikitable" |- style="background:#DDDDDD" ! Posten ! Käschten |- | Entwécklung virum Start || 1422 Mio. US$ |- | Missiounsënnerstëtzung || {{0}}710 Mio. US$ |- | Suivi vun der Missioun || {{0}}{{0}}54 Mio. US$ |- | Start || {{0}}442 Mio. US$ |- | Käschte vun der ESA || {{0}}500 Mio. US$ |- | colspan="2" |... dovun aus Däitschland<ref>[https://web.archive.org/web/20170814141809/http://www.dlr.de/saturn/desktopdefault.aspx/tabid-307/7425_read-12252/ – ''Mission am Ringplaneten verlängert – Raumsonde Cassini umkreist Saturn bis mindestens Mitte 2010''], gekuckt de [[14. Januar]] [[2010]]</ref>:&nbsp;&nbsp; zirka 120 Mio. [[Euro|EUR]]&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; |- | Käschte vun der [[Agenzia Spaziale Italiana|ASI]] || {{0}}160 Mio. US$ |- | Total || 3288 Mio. US$ |} Et goufen all Joer Käschte vu 60 Milliounen US-Dollar.<ref>[http://www.astronews.com/news/artikel/2010/02/1002-007.shtml astronews – ''NASA verlängert Saturnmissioun bis 2017''], 4. Februar 2010. Gekuckt den [[13. Dezember]] [[2010]]</ref> == Missiounsziler == D'Cassini-Huygens-Missioun gouf konzipéiert, fir d'Versteesdemech iwwer vill Objeten a Virgäng am Saturnsystem ze verbesseren. Virum Start goufe vun der NASA an der ESA follgend Fuerschungsschwéierpunkten definéiert: === Titan === * Bestëmmung vun der Atmosphärzesummesetzung an d'[[Isotopenverhältnes]]ser, inklusiv den enthalenen [[Edelgas]]er; historesch Entwécklung * Observatioun vun der Gasverdeelung an der Atmosphär, Sich no weideren [[Organesch Chimie|organesche Verbindungen]] an der Energiequell fir cheemesch Prozesser an der Atmosphär, Studium vun der Verdeelung vun [[Aerosol]]en * Miessung vu Wanden an [[Temperatur]], Ënnersich vun der Wollekebildung an der saisonale Verännerungen an der Atmosphär, Siche no elektreschen Entluedungen * Ënnersich vun der ieweschter Atmosphär, besonnesch am Hibléck op [[Ionisatioun]]seffete an hir Roll als Quell fir elektresch gelueden an ongelueden Deelercher fir d'[[Magnéitosphär]] * Erfaassung vun der Uewerflächestruktur an -zesummesetzung souwéi Ënnersich zum Moundkär === Magnetosphär === * Bestëmmung vun der geneeën Konfiguratioun vum axial-symmetresche [[Magnéitfeld]] a seng Bezéiung zu der Radiostralung am Kilometerberäich * Bestëmmung vun der Zesummesetzung, Quellen a Senke vu geluedenen Deelercher an der Magnéitosphär * Ënnersich vun de Wellen-Deelercher-Interaktiounen, Dynamik vun der Magnéitosphär op der Dagsäit, dem Magnéitotail vu Saturn an de Wiesselwierkunge mat [[Sonnewand]], Mounden an de Reng * Studien zu der Wiesselwierkung vun der Titanatmosphär an [[Exosphär]] mam Plasma dee ronderëm ass === Veräist Mounden === * Ermëttlung vun de generellen Eegenschaften a geologescher Vergaangenheet vun de Mounden * Erfuerschung vun de Mechanisme fir Verformung vun der uewerflächlecher a bannenzeger Kuuscht * Ënnersich vun der Zesummesetzung a Verdeelung vum Uewerflächematerial, besonnesch donkel, organesch Matière souwéi déi mat niddregem [[Schmëlzpunkt]] * Erfuerschung vun de Wiesselwierkunge mat der Magnéitosphär an dem Ranksystem, souwéi méiglech Gasabréngung an d'Atmosphär === Saturn a säi Ranksystem === * Studie vun der Konfiguratioun vun de Réng a vun den dynamesche Prozesser, duerch déi d'Réng entstane sinn * Kartéierung vun der Zesummesetzung a gréisstenofhängeger Verdeelung vum Rankmaterial * Ënnersich vun de Wiesselwierkunge vun de Réng mat der Magnetosphär vum Saturn, Atmosphär an [[Ionosphär]] souwéi mat de Mounden * Bestëmmung vun der Stëbs- a [[Meteorit]]teverdeelung an der Géigend vun de Saturnréng * Bestëmmung vun der Temperatur, Wollekeneegeschaften an Zesummesetzung vun der Atmosphär * Miessung vun de globale Wanden, inklusiv vun de Wellen- a Wierbelstrukturen * Observatioun vun de Wollekestrukturen a -prozesser * Erfuerschung vun der bannenzeger Struktur a Rotatiounseegeschafte vun der déiwer Atmosphär * Studium vun den deeglechen Ännerungen an dem Afloss vun der Magnéitosphär op d'Ionosphär * Bestëmmung vun de Restriktioune fir Modeller fir d'Erfuersche vun der Genesisgeschicht vum Saturn * Ënnersich vu Quellen an der Struktur vu Blëtzer a stateschen Entluedungen an der Atmosphär == Technik vum Cassini-Orbiter == [[Fichier:Cassini3.jpg|500px|right]]Mat enger Startmass vu 5.364&nbsp;kg (dovun 3.132&nbsp;kg Dreifstoff) ass de Cassini déi schwéierst US-amerikanesch Raumsond, déi jeemools gebaut gouf. Hir zylinderfërmeg 6,7 m héich a 4 m breet Zell besteet haaptsächlech aus [[Aluminium]] an ass a verschidde Flächen agedeelt (vun ënnen no uewen: Undriff, ënnescht Ausrëschtungsfläch plus Energieversuergung, iewescht Ausrëschtungsfläch, Kommunikatioun). Wéinst der Fluchbunn vun der Sond ass e komplext Klimasystem integréiert ginn, dat d'Asazfäegkeet souwuel bei der Venus wéi och beim Saturn sécherstellt. Wärend dem [[Swing-by|Swing-by-Manöver]] bei der Venus muss de Cassini wéinst der kuerzer Distanz zu der Sonn gekillt ginn, wat mat goldbeschichte [[Mylar|Mylar-Folien]]<ref>[http://www.nasaimages.org/luna/servlet/detail/NVA2~1~1~1263~101325:Cassini-Saturn-Probe-Undergoes-Pref NASA Images – ''Cassini Saturn Probe Undergoes Preflight Testing'', 31. Oktober 1996]. Gekuckt den [[29. August]] [[2009]].</ref> op der sonnenzougedréiter Säit a [[Radiateur]]en op der sonnenofgedréiter Säit vun der Sond realiséiert gouf. Beim Saturn ass d'Sonnestralung nees esou kleng, datt d'Elektronik an déi wëssenschaftlech Instrumenter musse gehëtzt ginn. Dat geschitt haaptsächlech duerch d'Benotze vun der [[Reschthëtzt|verluerener Hëtzt]] vun den dräi Radionuklidbatterien, an anersäits duerch kleng [[Heizwidderstand|Heizwidderstänn]]. === Energieversuergung === [[Fichier:Cassini RTG.jpg|thumb|Eng vun den dräi Radionuklidbatterien]] [[Fichier:Cutdrawing of an GPHS-RTG.png|thumb|Schnëttduerstellung vun engem GPHS-RTG]] Wéinst der grousser Distanz zu der Sonn beim Saturn goufen bei Cassini dräi [[Radionuklidbatterie]]n (Bezeechnung: „GPHS RTG“) als d'Energiequell agesat, well [[Solarzell]]e wéinst der gebrauchter Gréisst a Mass net ze gebrauche waren. Gefëllt sinn déi 56&nbsp;kg schwéier Batterië mat jee 12,2&nbsp;kg vun der Verbindung [[Plutonium(IV)-oxid|Plutoniumdioxid]] (dovun sinn jee 9,71&nbsp;kg [[Plutonium#Isotope|²³⁸Pu]]), dat duerch säi [[Radioaktivitéit|radioaktiven]] [[Alphastralung|α-Zerfall]] ([[Hallefwäertszäit]]: 87 Joer) pro Batterie 4400 Watt Leeschtung fräisetzt.<ref name="bernd_rtg">[http://www.bernd-leitenberger.de/cassini-rtg.shtml Bernd Leitenberger – ''Die Radioisotopenelemente an Bord von Raumsonden'']. Gekuckt den [[29.&nbsp;August]] [[2009]]</ref> D'Wäermt gëtt mëttels [[Silicium]]-[[Germanium]]-[[Thermoelement]]er mat enger Effizienz vu 6,5 bis 7 % an [[elektresch Energie]] ëmgewandelt. Déi elektresch Leeschtung pro Radioisotopenbatterie ass beim Start 285 Watt (am ganzen 855 Watt) an hëlt zanterhir pro Joer ëm 3,1 % of, well d'[[Aktivitéit (Physik)|Aktivitéit]] vum Plutonium stänneg ofhëlt an d'Thermoelementer duerch Ofnotzen ëmmer méi ineffizient ginn. [[2010]] hunn all Batterien zesummen ongeféier 670 Watt elektresch Leeschtung geliwwert, zum Enn vun der Missioun 2017 sollen nach ronn 605 Watt zur Dispositioun stoen.<ref>[https://web.archive.org/web/20120402002307/http://saturn.jpl.nasa.gov/news/cassiniinsider/insider20100823/ Todd J. Barber – Insider's Cassini: Power, Propulsion, and Andrew Ging], 23.&nbsp;August 2010. Gekuckt, den [[18.&nbsp;Dezember]] [[2010]]</ref> Well déi 29,4&nbsp;kg Plutonium héichgëfteg an eng ganz staark Quell vu Radioaktivitéit sinn, gouf bei der Konstruktioun vun der RTGs e méischichtegt Sécherheetssystem entwéckelt: De Plutonium läit als [[Sinter|gesintert]] Plutoniumdioxid vir, dat eng [[Keramik]]matrix bilt,<ref>[http://www.bernd-leitenberger.de/cassini-rtg.shtml Bernd Leitenberger: Die Radioisotopenelemente an Bord von Raumsonden, gekuckt: 8.&nbsp;Abrëll 2011]</ref> déi bei mechanescher Belaaschtung a gréisser Stécker zerbrécht, awer net zu rengem Stëbs gëtt, deen ageotemt kéint ginn. Ausserdeem widdersteet d'Verbindung Plutoniumdioxid der Hëtzt beim eventuellen Neesantrëtt an d'Atmosphär, ouni ze verdämpen, a reagéiert cheemesch net mam Sauerstoff oder Stéckstoff vun der Loft, nach mam Waasser an och kaum mat anere Stoffer. An der Batterie ass d'Plutoniumkeramik an 18 eenzel Kapselen ënnerbruecht, déi all en eegent [[Hëtzschëld]] an en opprallséchert Gehais hunn. Bannenzeg vun de Kapselen ass d'Keramik vun ettleche Loe vun ënnerschiddlechem Material ëmginn (dorënner [[Iridium]] a [[Graphit]]), déi duerch hiren héije [[Glouspunkt]] an hir grouss Resistenz géigeniwwer [[Korrosioun]] den Austrëtt vu radioaktive Stoffer no engem Opschlag verhënnere sollen. Déi baussenzeg Schutzbarrière besteet aus enger [[Kuelestofffaser|Kuelefaserëmmantelung]] an dem Aluminiumgehais. Fir d'Energieverdeelung ass d'''Power and Pyrotechnic Subsystem'' (PPS) zoustänneg. Et suergt fir d'Produktioun vun der Bordspannung vun 30 Volt [[Gläichspannung]] (op zwou Leitunge mat jee +15&nbsp;V an −15&nbsp;V) an initiéiert [[Pyrotechnik|pyrotechnesch]] Virgäng, zum Beispill d'Oftrennung vun der Centaur-Uewerstuf. De Stroum gëtt iwwer e Kabelsubsystem (''Cabling Subsystem'', CABL) verdeelt, dat aus iwwer 20.000 Kabelverbindunge besteet an zirka 1630 Verbindungskniet opweist. Am Ganze goufen iwwer 12&nbsp;km Kabelsträng am Cassini-Orbiter verbaut. D'Verkabelung ass elektresch vollstänneg passiv an huet keng [[Leeschtungselektronik]] oder Komponente fir d'Datenveraarbechtung, woumat si nëmmen der Stroumféierung an dem Datentransfer déngt. [[Fichier:Cassini-subsys-command.jpg|thumb|upright|Den ''Engineering Flight Computer'']] [[Fichier:Cassini-subsys-ssrecorder.jpg|thumb|upright|De Massespäichermodul]] [[Fichier:Cassini-subsys-electronic.jpg|thumb|upright|E Modul vum EPS]] === Elektronik === Déi béid wichtegst Elementer vun der Elektronik sinn déi béid [[Solid-State-Drive|SSD]]-[[Massespäicher]] an den ''Engineering Flight Computer (EFC)'' vun der Firma [[IBM]],<ref name="nasa_sub">[https://web.archive.org/web/20110123035315/http://saturn.jpl.nasa.gov/spacecraft/cassiniorbiterengineeringsubsystems/ JPL – ''Cassini Orbiter Engineering Subsystems'']. Gekuckt den [[31. August]] [[2009]]</ref> dee fir all Steierungsaufgabe vun der Sond zoustänneg ass. Hien huet iwwer am Ganzen 58 [[Mikroprozesser]]en<ref name="bernd">[http://www.bernd-leitenberger.de/cassini.shtml Bernd Leitenberger – ''Cassini und ihre Mission: Die Raumsonde und Mission bis zum Saturn'']. Gekuckt den [[31. August]] [[2009]].</ref>, dorënner ee vum Typ [[MIL-STD-1750A]]. Dee Prozesser koum schonn an ettleche Militärsystemer (ë.&nbsp;a. [[Northrop B-2]], [[General Dynamics F-16]] an [[Hughes AH-64]]) zum Asaz a gouf déi éischt Kéier fir eng Raumfaartmissioun benotzt. Hie baséiert op enger [[16-Bit-Architektur]], huet eng Recheleeschtung vun 1,7&nbsp;[[Instruktioune pro Sekonn|MIPS]] an huet intern iwwer 8&nbsp;kbit Späicher.<ref>[http://www.bernd-leitenberger.de/computer-raumfahrt2.shtml Bernd Leitenberger – ''Computer in der Raumfahrt Teil 2'']. Gekuckt den [[31. August]] [[2009]]</ref> De [[Random-Access Memory|Aarbechtsspäicher]] vum EFC ass 32 Mbit grouss a besteet aus [[Static random-access memory|SRAM]]-Späicherzellen, déi géigeniwwer konventionellen [[Dynamic Random Access Memory|SDRAM]]-Zellen zwar wiesentlech manner Capacitéit hunn, awer méi stralungsresistent sinn a méi héich Datequoten erlaben. Déi béid Massespäicher (''Solid State Recorder'', ''SSR'' genannt) baséiere fir di éischt Kéier an der Raumfaartgeschicht net op [[Magnéitband|Magnéitbänner]], mä op DRAM-[[Solid-State-Drive|SSD]]-Technik.<ref>https://web.archive.org/web/20120313021716/http://trs-new.jpl.nasa.gov/dspace/bitstream/2014/26062/1/96-1080.pdf |format=PDF; 1,4&nbsp;MB</ref> Géigenowwer de Magnéitbänner huet déi agesate SSD-Architektur ënner anerem follgend Virdeeler: * méi héich Zouverlässegkeet (keng beweeglech Deeler) * simultant Liesen a Schreiwen * kleng [[Zougrëffszäit]]en * méi héich Datequoten * manner Energieverbrauch. All Rekorder huet eng Späicherkapazitéit vun 2,56&nbsp;Gbit, woubäi 560 Mbit fir d'Späicherung vun [[Préifzomm]]e reservéiert sinn. D'Rekorder sinn a jee 640&nbsp;DRAM-Zelle mat jee 4&nbsp;Mbit Späicherplaz opgedeelt, déi simultan mat enger Datequot vun 2&nbsp;Mbit pro Sekonn ausgelies a beschriwwe kënne ginn. Wéinst der intensiver Stralung am oppene Weltraum an am [[Jupiter (Planéit)|Jupitersystem]] si Feeler an de Späicherzelle net ze vermeiden. Dofir gouf hardwaresäiteg e Feelererkennungs- a Korrektursystem integréiert, dee futtis Späicherberäicher erkennt, Daten sou wäit wéi méiglech restauréiert an d'Späicherplaz als futti zeechent. Déi benotzte [[Gate-Array]]s hunn eng Logik fir de [[Boundary Scan Test]], fir Iwwerdroungs- a Formatfeeler mat enger Warscheinlechkeet vun iwwer 99 % z'erkennen. Beim Systementworf gouf ageplangt, datt bis zum Enn vun der Missioun zirka 200 Mbit Späicherplaz duerch Stralung an Ofnotzung verluer ginn. Jiddwer SSR weit 13,6&nbsp;kg, ass 0,014&nbsp;m³ grouss a brauch 9&nbsp;Watt elektresch Leeschtung. D'SSR- an d'EFC-Komponenten sinn zesumme mat aneren elektronesche Baudeeler am zylinderfërmegen ''Electronic Packaging Subsystem (EPS)'' ënnerbruecht, dat sech an der ieweschter Ausrëschtungsfläch direkt ënner der Antennesektioun läit. Den EPS ass an 12&nbsp;standardiséierte Moduler ënnerdeelt, déi di enthalen elektresch Systemer viru Stralung an [[Stéierausstralung (EMV)|Stéiersignaler]] vun der benoperten Elektronik schützt. Ausserdeem suergt et mat engem Temperaturkontrollsystem dofir, datt d'Komponente bannen hirer Temperaturspezifikatioune schaffen a kee Schued duerch Ënnerkillung oder Iwwerhëtzung erliewen. === Kommunikatioun === [[Fichier:Cassini-subsys-antenna.jpg|thumb|D'Héichgewënnantenn bei engem Test]] [[Fichier:Cassini's High and Low Gain Antenna.jpg|thumb|D'Antennesektioun wärend der Montag]] D'Radiosignaler fir d'Kommunikatioun mam Cassini gi vum ''Radio Frequency Subsystem'' (RFS) erzilt. Kär vum System sinn zwou [[Wanderfeldréier]]-[[Verstärker (Elektrotechnik)|Verstärker]] mat enger Leeschtung vu jee 20&nbsp;Watt. Déi kënnen och gläichzäiteg agesat ginn, fir d'Sende- an Empfanksleeschtung z'erhéijen, kënnen awer och allengstoend schaffen, wann e Verstärker futti ass (Prinzip vun der [[Redundanz (Technik)|Redundanz]]).<ref>[https://web.archive.org/web/20100606144158/http://cassini-huygens.jpl.nasa.gov/cassini/Spacecraft/comm.shtml JPL – ''Communications''], Gekuckt den [[31.&nbsp;August]] [[2009]]</ref> Duebel sinn och d'Baugruppen [[Telemetrie]]kontroll, Signalveraarbechtung an [[Transponder]]. Weider Komponente sinn en héchstabillen [[Oszillator]], en [[Diplexer]] an eng Schaltung zu der Usteierung vun den Antennen. Iwwerdroe ginn déi erschafe Signaler uschléissend iwwer d'''Antenna Subsystem'' (ANT). Wichtegste Bestanddeel ass d'[[Antennegewënn|Héichgewënnantenn]] (HGA) op der Spëtzt vun der Sond, déi als [[Parabolantenn#Cassegrain-Antenn|Cassegrain-Parabolantenn]] konzipéiert ass. Si huet en Duerchmiesser vu 4&nbsp;m a gouf vun der italieenescher Raumfaartagentur [[Agenzia Spaziale Italiana]] bereetgestallt. D'HGA huet eng héich [[Richtwiirkung]], wouduerch zum engen d'Datequot bei der selwechter Sendeleeschtung staark erhéicht konnt ginn, zum anere muss d'Antenn awer och ganz prezis op d'Äerd ausgeriichtet ginn. Weider sinn nach zwou Niddreggewënnantennen (LGA) do, déi op der Spëtzt vum HGA-Subreflekter an um aneren Enn vun der Sond festgemaach sinn, soudatt bei jiddwer Fluchlag Daten iwwerdroe kënne ginn. Well d'Datequot wéinst der kompakter Antennekonstruktioun nëmme ganz kleng ausfält, ass se haaptsächlech als Noutléisung geduecht, wann d'HGA net op d'Äerd ausgeriicht ka ginn. Wärend der Marschfluchphas goufen d'Antennen och fir d'plangméisseg Kommunikatioun benotzt, well fir déi kuerz routineméisseg Systemchecker keng héich Datequoten néideg waren. Well d'HGA-Antenn nieft der Kommunikatioun och Capacitéite fir en ettlech wëssenschaftlech Radioexperimenter bidde muss, ass hiren Opbau vill méi komplex wéi bei anere Raumsonden. Et follegt eng Iwwersiicht vun de benotze Frequenzen a Systemer: {| class="wikitable" |- style="background:#DDDDDD" ! Antenn ! [[Frequenzband|Frequenz-<br>band]] ! [[Mëttfrequenz|Mëtt-<br>frequenzen]] ! [[Bandbreet]] /<br>[[Antennegewënn]] ! Iwwerdroungs-<br>richtung ! Assoziéiert<br>System ! Aarbechten |- |rowspan = "13" | HGA |- | rowspan="4" | S-Band |- | 2040&nbsp;MHz || rowspan="3"| 10&nbsp;MHz / 35 dBi || rowspan="2" | Empfang || rowspan="2" |RFS || rowspan="2" | Kommunikatioun mam Huygens |- | 2098&nbsp;MHz |- | 2298&nbsp;MHz || Senden || [[#Radio Science Subsystem (RSS)|RSS]] || radiotechnesch Atmosphärefuerschung |- | rowspan="4" | X-Band |- | 7175&nbsp;MHz || rowspan="3" | 50&nbsp;MHz / 47 dBi || Empfang || rowspan="2" | RFS || rowspan="2" | Kommunikatioun mat der Äerd |- | 8425&nbsp;MHz || Senden |- | k. A.|| Senden || RSS || radiotechnesch Atmosphärefuerschung |- | K_u-Band || 13.776&nbsp;MHz || 200&nbsp;MHz / 51 dBi || Senden,<br>Empfänken || [[#Radar|RADAR]] || [[Synthetic Aperture Radar|SAR]]-Radarbiller |- | rowspan="3" | K_a-Band |- | 32.028&nbsp;MHz || rowspan="2" | 200&nbsp;MHz / 57 dBi || Senden || rowspan="2" | RSS || rowspan="2" | radiotechnesch Atmosphärefuerschung |- | 34.316&nbsp;MHz || Empfang |- | rowspan="4" | LGA |- | rowspan="3" | X-Band |- | 7175&nbsp;MHz || rowspan="2" |50&nbsp;MHz / k. A. || Empfang || rowspan="2" | RFS || rowspan="2" | Kommunikatioun mat der Äerd<br>(nëmmen techneschTelemetrie) |- | 8425&nbsp;MHz || Senden |- |} Am Zentrum vun der HGA-Parabolantenn ass eng Konstruktioun, déi d'Transmitter fir d'X-Band an d'K_a-Band ophëlt, well op där Positioun den héchsten [[Antennegewënn]] erzilt ka ginn. D'K_u-Band Radarsystem huet e ganzt anert Aufgabegebitt wéi déi aner Radioinstrumenter, woufir e komplexen Opbau néideg ass: Nieft dem Transmëtter an der Mëtt sinn nach am Ganzen 100 [[Welleleeder]] do, déi an 4&nbsp;Modulgruppen ëm dee Beräich erëm montéiert sinn. Den S-Band-Transmëtter ass am Subreflekter hanner enger spezieller Uewerfläch, déi fir déi aner Frequenzbänner onduerchléisseg ass a sou als Reflekter wiirkt, a stralt d'Parabolantenn direkt un. D'Héichgewënnantenn gouf wärend dem Marschfluch och als Hëtzeschëld géint d'Wärmtstralung vun der Sonn benotzt, soulang déi manner wéi 2,7&nbsp;[[Astronomesch Eenheet|AE]] ewech war. Zesumme mat den äerdgebonnenen Antenne vum [[Deep Space Network]] goufe follgend Sendequoten erreecht: * bei Jupiter 249 kbit/s mat 70-m-Antenn, zirka 62 kbit/s mat 34-m-Antenn;<ref name="bernd" /> * bei Saturn 166 kbit/s mat 70-m-Antenn, zirka 42 kbit/s mat 34-m-Antenn.<ref name="bernd" /> * Iwwer déi Niddreggewënnantenn ginn, jee no Distanz zu der Äerd, d'Datequote vu bis zu 948&nbsp;Bit/sec erreecht.<ref>[https://web.archive.org/web/20140819083503/http://mapsview.engin.umich.edu/data_descriptions/mission_overview.php University of Michigan – ''MAPSview – Cassini/Huygens Mission Overview''], Gekuckt den [[1.&nbsp;September]] [[2009]]</ref> * Déi klengstméiglech Datequot läit bei 5 bit/s.<ref>[http://sci.esa.int/science-e/www/object/index.cfm?fobjectid=35026&fbodylongid=1632 ESA – ''Engineering – Communication''], Gekuckt, den [[1. September]] [[2009]].</ref> Fir d'Kommunikatioun mat der Huygens-Sond koum déi Héichgewënnantenn a Kombinatioun mam S-Band-Transmëtter zum Asaz.<ref name="huy_comm">[https://web.archive.org/web/20100727183750/http://saturn.jpl.nasa.gov/mission/missionarchive/huygensmissiontotitan/ JPL – ''Huygens Mission to Titan''], Gekuckt den [[1.&nbsp;September]] [[2009]].</ref> Empfaange gouf op zwéin Kanäl mat jee 8 kbit/s, woubäi ee Kanal wéinst engem Designfeeler ausgefall war (Detailer kuckt wgl. bei Missiounsverlaf).<ref name="huy_comm" /> [[Fichier:cassini propulsion.jpg|thumb|upright|Iwwersiicht vun der Fluchsteierung]] === Fluchsteierung === [[Fichier:Both Cassini main engines.jpg|thumb|Déi béid Haaptdreifwierker]] De Cassini huet en Undriffsystem (''Propulsion Module Subsystem'', PMS) an e Lagkontrollsystem (''Attitude and Articulation Control Subsystem'', AACS), fir seng [[Trajektorie (Physik)|Fluchbunn]] an Ausriichtung am Raum reguléieren ze kënnen. Béid Sektioune sinn um ënneschten Enn vun der Sond. Den AACS huet en eegene Computer, deen och op engem MIL-STD-1750A-Prozesser baséiert an iwwer 8&nbsp;MBit RAM huet.<ref name="bernd" /> Seng Haaptaufgab ass d'Berechnung vu Korrekturmanöveren op Basis vun den Date béider [[Stäresensor]]e, déi véier bis fënnef besonnesch hell Stären an hirem 15°-[[Siichtfeld]] als [[Leetstär]] auswielen. Nieft deene Sensore komme fir d'Lagbestëmmung nach dräi [[Trägheetsnavigatiounssystem|inertiale Navigatiounssystemer]] zum Asaz. De Cassini huet och zwéin Haaptdreifwierker mat jee 440 [[Newton (Eenheet)|Newton]] Schub, déi fir all gréisser Fluchbunnkorrekture zoustänneg sinn. Als Dreifstoff déngt [[Monomethylhydrazin]] (1870&nbsp;kg), als Oxidationsmëttel [[Distéckstofftetroxid]] (1130&nbsp;kg). Déi Komponente gi mat [[Helium]]-[[Drockgas]] un d'[[Brennkummer]]e vu béiden Haaptdreifwierker gefërdert an entzünde sech direkt bei Kontakt ([[Hypergol]]).<ref name="bernd" /> Béid Komponente sinn an engem groussen Tank, getrennt duerch eng intern Oftrennung.<ref name="bernd" /> Den Tank hëlt déi allergréisste Plaz an der Raumsond an, ëm deen déi elektresch a wëssenschaftlech Moduler rankfërmeg ugemaach sinn. Den zylinderfërmegen Heliumtank faasst 9&nbsp;kg an ass säitlech un der Sond installéiert. Fir d'Manövere vun der Lagännerung komme 16 kleng Dreifwierker an den Asaz, déi jee 0,5 Newton Schub liwweren an a Véierergruppen u véier Ausleeër festgemaach sinn.<ref name="bernd" /> Als Dreifstoff déngt hei [[Hydrazin]], deem säi kugelfërmegen 132-kg-Tank op der géigeniwwerleiender Säit installéiert ass.<ref name="bernd" /> All Tanke gi geheizt, fir d'Afréiere vum Contenu ze verhënneren. D'Ausriichtung vun der Sond am Raum gëtt mat véier [[Reaktiounsrad|Reaktiounsrieder]] virgeholl, déi sech an der Géigend vun den Haapt- a Lagkontrolldreifwierker befannen. == Technik vun der Huygens-Sond == [[Fichier:Huygens probe dsc03686.jpg|thumb|E Modell vun der Huygens-Sond (ouni Hëtzschëld)]] D'Huygens-Landesond déngt der Erfuerschung vum Saturnmound [[Titan (Mound)|Titan]] a gouf vun der [[Europäesch Weltraumorganisatioun|Europäescher Weltraumorganisatioun]] (ESA) bereetgestallt. Si ass mat engem Adapter um Cassini-Orbiter ugemaach. Si huet e Gewiicht vun 318&nbsp;kg a méisst 1,6&nbsp;m am Duerchmiesser.<ref>[http://sci.esa.int/cassini-huygens/47052-huygens/ ESA – Huygens], Gekuckt de [[7. Dezember]] [[2013]]</ref> Hir Zell besteet haaptsächlech aus Aluminium, dat a verschidden décke [[Sandwichplacke mat Wabekär|Sandwich-Wabekärfläche]] benotzt gouf (25 bis 72&nbsp;mm). D'Fläche ginn an de meeschte Fäll duerch ettlech [[Titan (Element)|Titan]]-Striewe banne verbonnen a verstäift. Huygens ass wärend dem Marschfluch fest mam Cassini verbonnen. Iwwer e Stecker geschitt niewent der Kommunikatioun och d'Energieversuergung (bis 210&nbsp;W) vun der Huygens-Landesond, fir datt déi net hir Batterië fir Funktiounstester belaaschte muss.<ref name="bernd_huy" /> D'Oftrennung geschitt 22&nbsp;Deeg virun der Landephas mat dräi klenge Sprengluedunge. De néidegen Impuls kritt Huygens duerch dräi Stolfiederen, déi eng Kraaft vu jee 500&nbsp;N opbrénge kënnen.<ref name="bernd_huy" /> Si acceleréiert no der Trennung mat zirka 0,3&nbsp;m/s vum Cassini.<ref name="bernd_huy" /> Féierungsrolle suergen dann fir eng Rotatioun vun der Sond ëm déi eegen Achs mat 7 Ëmdréiunge pro Minutt. Fir d'Energieversuergung vum Huygens sinn fënnef Batterië zoustänneg. Jiddwer Batterie besteet aus zwéi Moduler mat jee dräizéng a [[Serieschaltung|Serie geschalteten]] [[Lithium-Schwieweldioxid-Batterie|LiSO₂]]-Zelle mat enger Capacitéit vu 15,2&nbsp;[[Amperestonn|Ah]].<ref>[http://sci.esa.int/science-e/www/object/index.cfm?fobjectid=33006&fbodylongid=1095 ESA – ''Engineering – Electrical Power Subsystem''] Gekuckt den [[2. September]] [[2009]]</ref> Domat stinn der Sond am Ganzen 76&nbsp;Ah bei enger Spannung vun 28&nbsp;V zur Dispositioun. Wärend dem Marschfluch si bal all elektresch Systemer deaktivéiert, fir Energie ze spueren; et gi just e puer kleng Funktiounstester periodesch duerchgefouert. Den Energieverbrauch klëmmt dann op bis zu 351&nbsp;W, woubäi d'Energiesystem maximal 400&nbsp;W liwwere kann. De Verbrauch wärend den eenzele Missiounsphase war wéi follegt geplangt:<ref name="bernd_huy">[http://www.bernd-leitenberger.de/huygens.shtml Bernd Leitenberger – ''Huygens''], Gekuckt den [[2. September]] [[2009]]</ref> [[Fichier:Huygens probe opened.jpg|thumb|E Bléck vun uewen an den Huygens]] {| class="wikitable" |- style="background:#DDDDDD" !Missiounsphas ! Leeschtungs-<br>ophuel ! Dauer ! Verbrauch |- | Marschfluch no der Oftrennung || {{0}}{{0}}0,3 W || 22 d || {{0}}158 Wh |- | Phas virum Antrëtt || 125 W || 18 min || {{0}}{{0}}37 Wh |- | Éischt Ofstiigsphas || 339 W || 80 min || {{0}}452 Wh |- | Zweet Ofstiigsphas || 351 W || 73 min || {{0}}427 Wh |- | Uewerflächemissioun || 351 W || 45 min || {{0}}263 Wh |- | colspan="2" | '''Am Ganzen''' || 22,15 d|| 1338 Wh |- | colspan="2" | '''Reserv''' || || {{0}}790 Wh (37 %) |} Fir d'Steierung vun der Sond ass d'''Command & Data Management Subsystem'' (CDMS) zoustänneg. Well nom Oftrenne vum Cassini keng Kommandoe méi un d'Sond geschéckt kënne ginn, ass d'Elektronik an engem ganz héijem Mooss op Ausfallsécherheet ausgeluecht.<ref name="esa_huy_comm">[http://sci.esa.int/science-e/www/object/index.cfm?fobjectid=33006&fbodylongid=1098 ESA – ''Engineering – Command & Data Management Subsystem'']</ref> Dofir ass den CDMS-Haaptcomputer duebel ausgeluecht. Jiddwer Computer benotzt ee MIL-STD1750A-Prozesser mat engem 1&nbsp;MBit [[Erasable Programmable Read-Only Memory|EPROM]] fir d'Späicherung vun der Software, déi nei programméiert ka ginn, soulaang d'Sond mam Cassini-Orbiter verbonnen ass.<ref name="bernd_huy" /> Follgend Systemer sinn och redundant:<ref name="esa_huy_comm" /> * ''Mission Timer Unit'' (dräifach, Zäitgiewer) * ''Central Acceleration Sensor Unit'' (dräifach, [[Accelleratiounssensor]]) * [[Radar-Altimeter|Radarhéichtemiesser]] (zweefach) * ''Solid State Recorder'' (zweefach, Datenspäicherung) * ''Probe Data Relay Subsystem'' (zweefach, Kommunikatioun) [[Fichier:Huygens thermal multilayer insulation.jpg|thumb|Bléck op d'Hëtzschëld vum Huygens (mat zousätzlecher Isolatiounsfolie)]] Dat redundant Kommunikatiounssystem besteet aus jee engem 10-Watt-S-Band-Sender an enger omnidirektionaler Antenn.<ref name="bernd_huy" /> D'Datequot zu der Héichgewënnantenn vum Cassini zielt 1 bis 8&nbsp;KBit/sec. Déi zwou Sendeanlage schaffen zur Sécherheet gläichzäiteg, si senden déi selwecht Date (mat Ausnam vu Biller) noenee ëm sechs Sekonne zäitversat.<ref name="bernd_huy" /> D'Date ginn mam Cassini [[#Elektronik|SSR]]-Massespäicher opgezeechent an no Enn vun der Missioun op d'Äerd iwwerdroen. Wärend dem Marschfluch kënnen Daten auch direkt zur Äerd iwwermëttelt ginn, wann d'Antenne vum [[Deep Space Network]] fir den Empfang disponibel sinn.<ref name="esa_huy_comm" /> Well den Huygens an déi dicht Atmosphär vum Mound antriede muss, gëtt si vun engem 79,3&nbsp;kg schwéieren [[Hëtzschëld]] virun den héijen Temperaturen (bis zu 1500&nbsp;°C) geschützt.<ref name="bernd_huy" /> Dat viischt Haaptschëld ass keegelfërmeg an huet en Duerchmiesser vun 2,75&nbsp;m. Et besteet haaptsächlech aus [[Keramik]]-[[Hëtzschutzkachel]]e mat enger Déckt vu 17 bis 18&nbsp;cm.<ref name="bernd_huy" /> D'Drostruktur besteet aus [[Kuelestofffaserverstäerkter Konschtstoff|kuelestofffaserverstäerktem Konschtstoff]] (CFK) an [[Sandwichplack mat Wabekär|Sandwich-Wabekär-Bauweis]].<ref name="esa_huy_heat">[http://sci.esa.int/science-e/www/object/index.cfm?fobjectid=33006&fbodylongid=1151 ESA – ''Engineering – Heat Shield''], Gekuckt den [[2. September]] [[2009]]</ref> Och déi iewescht Säit vun der Sond gëtt duerch e Schëld geschützt. Hien huet bei engem Duerchmiesser vun 1,6 m nëmmen e Gewiicht vun 11,4&nbsp;kg, well hien op der Récksäit vill manner Hëtzt ofkritt. Als Material gouf eng Konstruktioun aus versteiftem Aluminiumblech an enger dënner Schicht aus opgespréiten [[Silicium]]kigelcher benotzt.<ref name="esa_huy_heat" /> Nodeems d'Sond den Deel vum Antrëtt iwwerstanen huet, muss si staark ofgebremst ginn, fir bei der Landung op der Uewerfläch net zerstéiert ze ginn. Heizou kommen dräi Fallschiermer hannerenee zum Asaz.<ref name="esa_huy_para">[http://sci.esa.int/science-e/www/object/index.cfm?fobjectid=33006&fbodylongid=1094 ESA – ''Engineering – Mechanical & Thermal Subsystems''], Gekuckt den [[2. September]] [[2009]]</ref> Den éischte gëtt an enger Héicht vun zirka 160&nbsp;km opgemaach, kuerz nodeem eng kleng Ofdeckung um ieweschten Hëtzschëld ofgesprengt ginn ass. Hien huet en Duerchmiesser vun 2,59 m an hänkt un engem 27 m laange Seel an déngt dem Erauszéie vum 8,3-m-Haaptschierm.<ref name="esa_huy_para" /> Well e sou grousse Schierm d'Sénkvitess ze staark faale géif (d'Batterië zu der Energieversuergung hunn nëmmen eng staark begrenzte Liewensdauer), gëtt dee Schierm kuerz nom Ofworf vum viischten Hëtzschëld bei 0,6 [[Mach-Zuel|Mach]] ofgetrennt.<ref name="esa_huy_para" /> De leschte Fallschierm huet en Duerchmiesser vun 3,03 m an iwwerhëlt d'Votesskontroll vum leschte Fluchdeel. All Schiermer bestinn aus engem [[Aramid|Kevlar]]-[[Polyamid#Nylon|Nylon]]-Material a sinn an zwéin reiwungsaarme [[Lager (Maschinnenelement)|Lager]] festgemaach, fir datt si vun der Dréibeweegung vun der Sond lass gekoppelt ginn.<ref name="esa_huy_para" /> == Wëssenschaftlech Instrumenter vum Cassini == === Iwwerbléck === Follgend Grafik weist d'Positioun vun de meeschte wëssenschaftlechen Instrumenter vum Cassini. De [[#Radio Science Subsystem (RSS)|Radio Science Subsystem]] an den [[#Cosmic Dust Analyzer (CDA)|Cosmic Dust Analyzer]] sinn net ze gesinn, well si op der Récksäit vum Orbiter leien. <imagemap> Fichier:Cassini_spacecraft_instruments_1.png| rect 565 380 687 416 [[#Ultraviolet Imaging Spectrograph (UVIS)|Ultraviolet Imaging Spectrograph]] rect 0 324 164 344 [[#Imaging Science Subsystem (ISS)|Imaging Science Subsystem]] rect 378 307 357 271 [[#Ultraviolet Imaging Spectrograph (UVIS)|Ultraviolet Imaging Spectrograph]] rect 275 265 352 322 [[#Imaging Science Subsystem (ISS)|Imaging Science Subsystem]] rect 15 175 161 211 [[#Visible and Infrared Mapping Spectrometer (VIMS)|Visible and Infrared Mapping Spectrometer]] rect 286 196 369 262 [[#Visible and Infrared Mapping Spectrometer (VIMS)|Visible and Infrared Mapping Spectrometer]] rect 41 365 165 400 [[#Composite Infrared Spectrometer (CIRS)|Composite Infrared Spectrometer]] rect 283 320 368 365 [[#Composite Infrared Spectrometer (CIRS)|Composite Infrared Spectrometer]] rect 564 110 607 128 [[#Radar|Radar]] rect 397 162 442 209 [[#Radar|Radar]] rect 17 253 167 288 [[#Radio and Plasma Wave Science Instrument (RPWS)|Radio and Plasma Wave Science Instrument]] rect 244 206 281 256 [[#Radio and Plasma Wave Science Instrument (RPWS)|Radio and Plasma Wave Science Instrument]] rect 62 102 164 139 [[#Dual Technique Magnetometer (MAG)|Dual Technique Magnetometer]] rect 234 136 317 183 [[#Dual Technique Magnetometer (MAG)|Dual Technique Magnetometer]] rect 558 199 737 217 [[#Cassini Plasma Spectrometer (CAPS)|Cassini Plasma Spectrometer]] rect 448 217 477 251 [[#Cassini Plasma Spectrometer (CAPS)|Cassini Plasma Spectrometer]] rect 559 284 715 322 [[#Magnetospheric Imaging Instrument (MIMI)|Magnetospheric Imaging Instrument]] rect 408 234 431 263 [[#Magnetospheric Imaging Instrument (MIMI)|Magnetospheric Imaging Instrument]] rect 476 213 493 232 [[#Magnetospheric Imaging Instrument (MIMI)|Magnetospheric Imaging Instrument]] rect 563 147 697 184 [[#Ion and Neutral Mass Spectrometer (INMS)|Ion and Neutral Mass Spectrometer]] rect 456 190 490 212 [[#Ion and Neutral Mass Spectrometer (INMS)|Ion and Neutral Mass Spectrometer]] </imagemap> Déi follgend Grafik gëtt en Iwwerbléck op déi ofgedeckten [[Elektromagnéitesche Spektrum|elektromagnéitesch Spektren]] vun den opteschen Instrumenter vum Cassini: <imagemap> Fichier:Cassini_instr_spectrum_v1_german.png| rect 159 69 382 95 [[#VIMS-V|Visible and Infrared Mapping Spectrometer – Visible]] rect 382 70 462 96 [[#Visible and Infrared Mapping Spectrometer (VIMS)|Visible and Infrared Mapping Spectrometer – Visible & -Infrared]] rect 463 71 563 96 [[#VIMS-IR|Visible and Infrared Mapping Spectrometer – Infrared]] rect 344 44 389 63 [[#Visible and Infrared Mapping Spectrometer (VIMS)|Visible and Infrared Mapping Spectrometer]] rect 71 122 112 138 [[#Ultraviolet Imaging Spectrograph (UVIS)|Ultraviolet Imaging Spectrograph]] rect 62 153 89 178 [[#EUV|Extreme Ultraviolet Spectrograph (UVIS)]] rect 89 154 116 178 [[#FUV|Far Ultraviolet Spectrograph (UVIS)]] rect 1 137 82 152 [[#HDAC|Hydrogen-Deuterium Absorption Cell (UVIS)]] rect 281 125 311 142 [[#Imaging Science Subsystem (ISS)|Imaging Science Subsystem]] rect 124 152 204 176 [[#NAC|Narrow Angle Camera (ISS)]] rect 205 152 325 177 [[#Imaging Science Subsystem (ISS)|Wide & Narrow Angle Camera (ISS)]] rect 325 151 466 178 [[#NAC|Wide Angle Camera (ISS)]] rect 637 123 679 143 [[#Composite Infrared Spectrometer (CIRS)|Composite Infrared Spectrometer]] rect 577 150 731 180 [[#spektr|Spektrometer (CIRS)]] </imagemap> Follgend Grafik weist d'[[Siichtfeld]]er vum Cassini sengen opteschen Instrumenter: <imagemap> Fichier:Cassini_instruments_field_of_view_human_v1_german.PNG| rect 0 117 40 136 [[#Visible and Infrared Mapping Spectrometer (VIMS)|Visible and Infrared Mapping Spectrometer]] rect 1 417 43 432 [[#HDAC|Hydrogen-Deuterium Absorption Cell (UVIS)]] rect 46 416 89 434 [[#Ultraviolet Imaging Spectrograph (UVIS)|Ultraviolet Imaging Spectrograph]] rect 374 447 442 466 [[#spektr|3. Spektrometer (CIRS)]] rect 441 447 485 466 [[#Composite Infrared Spectrometer (CIRS)|Composite Infrared Spectrometer]] rect 408 407 444 422 [[#WAC|Wide Angle Camera (ISS)]] rect 446 408 479 422 [[#Imaging Science Subsystem (ISS)|Imaging Science Subsystem]] rect 416 44 443 57 [[#HSP|High Speed Photometer (UVIS)]] rect 445 43 483 58 [[#Ultraviolet Imaging Spectrograph (UVIS)|Ultraviolet Imaging Spectrograph]] rect 426 57 455 69 [[#NAC|Narrow Angle Camera (ISS)]] rect 457 56 484 71 [[#Imaging Science Subsystem (ISS)|Imaging Science Subsystem]] rect 1 50 30 67 [[#FUV|Far Ultraviolet Spectrograph (UVIS)]] rect 42 49 73 66 [[#EUV|Extreme Ultraviolet Spectrograph (UVIS)]] rect 32 67 76 84 [[#Ultraviolet Imaging Spectrograph (UVIS)|Ultraviolet Imaging Spectrograph]] rect 657 132 732 164 [[#WAC|Wide Angle Camera (ISS)]] </imagemap> === Ultraviolet Imaging Spectrograph (UVIS) === [[Fichier:Cassini uvis2.jpg|thumb|D'UVIS-Instrument]] [[Fichier:Cassini uvis2 cut.png|thumb|Coupe vum FUV-Instrument:<br>Den EUV ënnerscheet sech nëmmen duerch déi feelend Pompel am ënneschten Deel.]] D'UVIS ass d'Primärinstrument fir d'Fuerschung am [[Ultraviolettstralung|Ultraviolett]]-Spektrum. Zu de Fuerschungsschwéierpunkte gehéiert d'Ënnersiche vun der Zesummesetzung vun Atmosphären an Uewerfläche vum Saturn souwéi senge Mounden a Réng. Am Fokus stinn heibäi d'Elementer [[Waasserstoff]], [[Stéckstoff]] a [[Kuelestoff]].<ref name="uvis">[https://web.archive.org/web/20170424174946/http://lasp.colorado.edu/~horanyi/graduate_seminar/UV_Imaging.pdf University of Colorado – ''The Cassini Ultraviolet Imaging Spectrograph Investigation''] (PDF; 854&nbsp;kB), Gekuckt de [[27. September]] [[2009]]</ref> D'Instrument gëtt ausserdeem och fir d'Ënnersich vu Liichtevenementer a [[Polarliicht|Aurorae]] agesat, déi duerch Magnéitfelder entstinn.<ref name="uvis" /> Fir all wëssenschaftlech Ufuerderungen ze erfëllen, huet d'UVIS véier verschidden Teleskopkonstruktioune mat entspriechenden Detekteren: d'EUV fir den extremen UV-Beräich, den FUV fir de wäiten UV-Beräich, den HSP fir breetbandeg Intensitéitsmiessunge an den HDAC, fir d'Konzentratioun vu Waasserstoff an [[Helium]] z'ermëttelen. Dat ganzt Instrument huet e Gewiicht vu 14,46&nbsp;kg, a brauch maximal 11,83&nbsp;W elektresch Leeschtung an erreecht eng Datequot vu bis zu 32&nbsp;Kilobit pro Sekonn.<ref>[http://saturn.jpl.nasa.gov/spacecraft/cassiniorbiterinstruments/instrumentscassiniuvis/ NASA – ''UVIS''], Gekuckt de [[27. September]] [[2009]]</ref> Den éischte Kanal bilt den ''Far Ultraviolet Spectrograph''-Instrument (FUV); hie méisst d'Stralung am wäiten UV-Beräich bei enger [[Wellelängt]] vun 110 bis 190&nbsp;nm.<ref name="uvis" /> Et benotzt en Teleskop mat enger [[Brennwäit]] vun 100&nbsp;mm bei engem Duerchmiesser vun 20&nbsp;mm.<ref name="uvis" /> Duerch dräi Schlitzer virun deem mat [[Magnesiumfluorid]]/[[Aluminium]] beschichtete Spigel kënne follgend horizontal Siichtfelder ausgewielt ginn (vertikal fest bei 3,6°): 0,043°, 0,086° an 0,34°. Dat afalend UV-Liicht gëtt uschléissend duerch eng Gitterkonstruktioun an 1024 Spektren opgedeelt, déi da vu 64 linear bestëmmten [[Caesiumiodid]]-[[Photokathod]]e gemooss ginn, déi eng [[Quantenausbeut]] vun 8 % erreechen.<ref name="uvis" /> De ganzen Detekter ass 25,6&nbsp;mm&nbsp;×&nbsp;6,4&nbsp;mm grouss, woubäi en eenzele Pixel 25&nbsp;µm&nbsp;×&nbsp;100&nbsp;µm huet.<ref name="uvis" />. Den ''Extreme Ultraviolet Spectrograph''-Instrument (EUV) bilt den zweete Moosskanal an erfaasst Stralung am extremen UV-Beräich bei 56 bis 118&nbsp;nm.<ref name="uvis" /> Hie benotzt déi selwecht Teleskopkonstruktioun wéi de FUV, huet awer en anere Spigel (hei mat [[Borcarbid]] beschicht) an een Detekter, deen am extremen UV-Spektralberäich empfindlech ass. Seng Gréisst gläicht dem FUV, allerdéngs baséieren d'Photokathoden op [[Kaliumbromid]] an huet eng wiesentlech méi héich Quantenausbeut vun 25 %.<ref name="uvis" /> [[Fichier:Cassini hsp.png|thumb|Opbau vum HSP]] En anert opgebauten Instrument ass den ''High Speed Photometer'' (HSP). Et soll d'Réng vum Saturn ënnersichen, andeem et d'UV-Liicht analyséiert, dat bei enger [[Okkultatioun]] vun engem Stär duerch d'Réng déi passéiert.<ref name="uvis" /> Heizou kënnt en Teleskop mat enger Brennwäit vun 200&nbsp;mm, engem Duerchmiesser vun 135&nbsp;mm an engem Siichtfeld vun 0,35 Grad zum Asaz. De Spigel konzentréiert d'UV-Stralung op eng Magnesiumfluorid-[[Lëns (Optik)|Lëns]], déi kuerz virum Detekter läit. Dee baséiert op Caesiumiodid an ass am Beräich vun 115 an 190&nbsp;nm empfindlech.<ref name="uvis" /> E besonnescht Kennzeeche vum Sensor ass seng extreem kuerz Beliichtungszäit vun nëmme 2&nbsp;ms.<ref name="uvis" /> Dat ass néideg, fir wärend der relativ kuerzer Okkultatioun-Phas méiglechst vill, fäin opgeléiste Miessungen duerchféieren ze kënnen. [[Fichier:Casini hdac.png|thumb|Coupe vum d'HDAC-Instrument]] De véierten a leschte Kanal bilt den ''Hydrogen-Deuterium Absorption Cell Channel''-Instrument (HDAC). Well et nëmmen d'Spektren vu Waasserstoff an Helium (déi Haaptbestanddeeler vun der Saturnatmosphär) miesse soll, mussen ettlech Absorptiounsschichte benotzt ginn. Déi bestinn aus dräi Kummeren, déi mat Waasserstoff, [[Sauerstoff]] an [[Deuterium]] gefëllt an duerch Fënster aus Magnesiumfluorid getrennt sinn.<ref name="uvis" /> D'Sauerstoffzelle hu misse virum Start entlëft ginn, well sech do Waasser niddergeschloen hat, woumat d'Absorptiounsschicht keng Wierkung gehat hätt.<ref name="uvis" /> An de Waasserstoff- an Deuterium-Zelle sinn [[Wolfram]]-[[Gléiwendl]], déi duerch héich Temperaturen d'Absorptiounseegenschafte vun dëse Stoffer verännere kënnen a sou differentiell Miessunge vum UV-Spektrum erméiglechen<ref name="uvis" /> Als Detekter déngt en [[Kanalelektronenkopéierer]], deen d'Waasserstoff- an Deuterium-Spektre vun der [[Lyman-Serie]] bei 121,53 an 121,57&nbsp;nm miesst.<ref name="uvis" /> === Imaging Science Subsystem (ISS) === Dëst optescht Instrumentesystem déngt der Fabrikatioun vu Biller am [[Liicht|visuelle]] Spektrum souwéi am noen [[Infraroutstralung|Infrarout]]- an Ultraviolettberäich. Et ass an eng Wäitwénkel- an eng Telekamera ënnerdeelt, déi béid fest un der Struktur vun der Sond festgemaach sinn. Fir en Objet ze fotograféieren, muss also déi ganz Sond entspriechend ausgeriicht ginn. De System féiert eng breet Pallett vu wëssenschaftleche Missiounen duerch, haaptsächlech am Beräich Atmosphärefuerschung, Uewerflächenanalys an d'Ënnersich vun de Saturnréng.<ref name="nasa_iss">[http://saturn.jpl.nasa.gov/spacecraft/cassiniorbiterinstruments/instrumentscassiniiss/ISS_Engineering_Technical_Write-up.htm NASA – ''ISS Engineering Technical Write-up''], Gekuckt den [[19. September]] [[2009]]</ref> Sekundär déngt d'System och fir d'0[[Astronomesch Navigatioun|optesch Navigatioun]].<ref name="nasa_iss" /> Den ISS huet e Gewiicht vu 57,83&nbsp;kg a brauch maximal 55,90 Watt el. Leeschtung.<ref name="nasa_iss" /> [[Fichier:Cassini iss-wac2.jpg|thumb|Grafik vun der Wäitwénkelkamera (WAC)]] Béid Kamerasystemer benotzen eng Elektronik, déi zimmlech d'selwecht ass. D'Kärstéck bilt e MIL-STD-1750A-Prozessor a generéiert pro Sekonn bis zu 366&nbsp;kBit un Daten.<ref name="bernd_iss">[http://www.bernd-leitenberger.de/cassini-instrumente1.shtml Bernd Leitenberger – ''Cassinis optische Instrumente''], Gekuckt de [[26. September]] [[2009]]</ref> De stralungsgeschützten [[CCD-Sensor|CCD]]-Bildsensor huet eng Opléisung vun 1024×1024 Pixelen an ass empfindlech am Spektrum vun 200 bis 1050&nbsp;nm.<ref name="nasa_iss" /><ref name="bernd_iss" /> D'UV-Empfindlechkeet gëtt duerch eng dënn [[Phosphor]]beschichtung um Sensor erméiglecht.<ref name="nasa_iss" /> Pro Pixel ginn Hellegkeetsinformatioune mat 12 Bit erfaasst, woubäi déi zu der Kierzung vun der Datequot och op bis zu aacht Bit erof gerechent ka ginn. D'Beliichtungsdauer ass a 64 Schrëtt vu 0,005 bis 1200 Sekonne ze wielen.<ref name="bernd_iss" /> Nodeem d'Elektronik d'Bilddaten aus dem jeeweilege Sensor erausgelies huet, ginn déi kompriméiert, fir Späicherplaz an Iwwerdroungsvolumen ze spueren. Heizou gëtt et souwuel verloscht wéi och verloschtfräi Methoden. Déi lescht deelt an de meeschte Fäll d'Bildgréisst, ouni datt d'Qualitéit méi schlecht gëtt.<ref name="bernd_iss" /> Bei Biller mat villen Detailer hëlt d'Effizienz vum Algorithmus allerdéngs staark of.<ref name="bernd_iss" /> Déi verloschträicht [[Diskret Kosinustransformatioun|DCT]]-Method (Basis vun der [[JPEG]]-Kompressioun) erreecht méi héich Kompressiounsquoten, féiert allerdéngs zu däitleche Artefakten a gëtt dofir nëmme ganz rar agesat.<ref name="bernd_iss" /> Eng weider Kompressiounsmethod ass d'Zesummerechne vu Pixelen. Heibäi kënnen 2×2 oder 4×4 Pixel zu engem eenzegen zesummegefaasst ginn, wat d'Opléisung an domat d'Dateigréisst ëm dat 4- resp. 16-facht reduzéiert.<ref name="bernd_iss" /> [[Fichier:Cassini iss-nac2.jpg|thumb|Grafik vun der Telekamera (NAC)]] D'Wäitwénkelkamera (''WAC'' – Wide Angle Camera) déngt der Observatioun vu grousse Raumberäicher an huet dofir e verhältnesméisseg grousst Siichtfeld vun 3,5° op.<ref name="nasa_iss" /> D'Optik baséiert op der Konstruktiounsweis vun de Voyager-Sonden, huet en Duerchmiesser vu 57,15&nbsp;mm an huet eng Brennwäit vun 200&nbsp;mm.<ref name="nasa_iss" /><ref name="bernd_iss" /> Am Ganze sinn 18 Filteren disponibel, déi mat engem zweeriederege Mechanismus virun de Bildsensor geschalt kënne ginn. Déi beweeglech Komponente vum System baséieren op Experienze mat der [[Hubble-Weltraumteleskop#Instrumenter|WFPC]]-Kamera vum [[Hubble-Weltraumteleskop]].<ref name="nasa_iss" /> Wéinst de speziellen [[Transmissioun (Physik)|Transmissiounseegenschaften]] vun der Optik ass d'Wäitwénkelkamera nëmmen am Beräich vu 400 bis 700&nbsp;nm héichempfindlech, woubäi eng kleng Empfindlechkeet nach bis zirka 1000&nbsp;nm ginn ass. D'Telekamera (''NAC'' – Narrow Angle Camera) huet een ëm de Facteur 10 méi engt Siichtfeld, wat zu zéngmol méi héijen Opléisunge féiert. Dofir gëtt d'NAC primär fir detailléiert Ënnersich vun eenzele Raumgebidder benotzt. D'Brennwäit läit bei 2002&nbsp;mm bei engem Teleskop-Duerchmiesser vun 190,5&nbsp;mm.<ref name="bernd_iss" /> Och dës Kamera huet en zweeriederegt Filtersystem, mat am Ganzen 24 Filteren. Fir d'[[Bildrauschen]] z'eliminéieren, ass de CCD-Sensor mat engem kombinéierten Heiz- a Killsystem ausgeriicht, dat vum Rescht vun der Kamera isoléiert ass.<ref name="nasa_iss" /> Duerch besser Transmissiounseegeschafte kann d'Telekamera am ganze Spektralberäich vum Sensor héichempfindlech schaffen. === Visible and Infrared Mapping Spectrometer (VIMS) === [[Fichier:Cassin VIMS.jpg|thumb|De VIMS]] D'selwecht wéi den ISS ass de VIMS primär fir Ënnersich vun den Atmosphären a Réng geduecht, woubäi en och an der Lag ass, d'Uewerfläch vum Titan ofzeliichten.<ref name="nasa_vims">[http://saturn.jpl.nasa.gov/spacecraft/cassiniorbiterinstruments/instrumentscassinivims/instcassinivimsdetails/ NASA – ''VIMS Engineering Technical Write-up''], Gekuckt de [[27. September]] [[2009]]</ref> Et schafft am Beräich vum noen UV-Spektrum iwwer dat visuellt Liicht bis hin zum mëttleren Infrarout-Spektrum. Vill organesch [[Moleküll]]e hunn hei hiren [[Absorptiounsspektrum]], wouduerch déi mam VIMS-Instrument besonnesch gutt erfaasst kënne ginn.<ref name="bernd_iss" /> Dëst huet géigeniwwer dem ISS e bessert Kontrastverméigen, huet awer eng verhältnesméisseg méi niddreg Opléisung als Folleg, soudatt béid Instrumenter sech ergänzen, statt sech z'ersetzen.<ref name="bernd_iss" /> De VIMS ass an zwéin separat Teleskope opgedeelt, déi nëmmen duerch eng kollektiv Auslieselektronik matenee verbonne sinn: de VIMS-V fir de visuelle Spektralberäich an de VIMS-IR fir den infraroude Beräich. Dat komplett VIMS-Instrument huet e Gewiicht vu 37,14&nbsp;kg, a brauch bis zu 27,20 Watt el. Leeschtung (nominal: 21,83&nbsp;W) a produzéiert bis zu 183&nbsp;kBit Date pro Sekonn.<ref name="nasa_iss" /> Dat am visuelle Beräich schaffend VIMS-V-Instrument huet en Teleskop mat enger Brennwäit vun 143&nbsp;mm bei engem Duerchmiesser vu 45&nbsp;mm an engem Siichtfeld vun 1,83 Grad.<ref name="vims">[https://web.archive.org/web/20120131095046/http://www.ifsi-roma.inaf.it/vims/downloads/doc/VIMS-paper.pdf The Visual And Infrared Mapping Spectrometer For Cassini] (PDF; 161&nbsp;kB), Gekuckt de [[27. September]] [[2009]]</ref> Den CCD-Sensor besteet aus 256 × 512 Pixelen an ass a 96 Spektren am Beräich vun 0,30 bis 1,05&nbsp;µm (noen Ultraviolett bis noen Infrarout) empfindlech.<ref name="vims" /> Déi siliciumbaséiert Pixelelementer sinn 24&nbsp;µm² grouss, erreechen e Quantegewënn vun 13 bis 41 Prozent a liwweren jee 12 Bit Hellegkeetsinformatiounen<ref name="vims" /> Fir d'Kalibréierung kommen zwou speziell [[Liichtdiod]]en a Referenzstären zum Asaz. [[Fichier:Cassin VIMSw.gif|thumb|Opbau vum VIMS]] Zum VIMS-IR gehéiert en Teleskop mat enger Brennwäit vu 426&nbsp;mm an engem Siichtfeld vun 1,83°. Den CCD-Sensor op [[Indium]]-[[Antimon]]-Basis besteet aus 256 lineare Pixelen an erreecht e Quantegewënn vun iwwer 70 %.<ref name="vims" /> Hien ass an 256 Spektren am Beräich 0,85 bis 5,1&nbsp;µm empfindlech an e Pixelelement ass 103&nbsp;µm × 200&nbsp;µm grouss.<ref name="vims" /> D'Kalibréierung erfollegt mat enger [[Laserdiod]], Hellegkeetsinformatioune gi pro Pixel mat 12 Bit erfaasst. Am Géigesaz zum VIMS-V gëtt d'Instrument opwendeg gekillt, well schonn d'Eegewäermt vun der Elektronik zu däitleche Stéierunge féiere géifen. De Sensor selwer ass direkt un e Radiateur ugeschloss, fir d'Wäermt ofzeféieren, an ass vum Rescht vum Instrument, besonnesch vun der Elektronik, héichgradeg isoléiert.<ref name="vims" /> Am Beräich vum Teleskop komme speziell Materialien zum Asaz, déi bei Erwäermung nëmmen e Minimum un Infraroutstralung am Spektralberäich vum VIMS-IR emittéieren. Dat ganzt Instrument ass zum Weltraum an zu der Sond selwer zousätzlech isoléiert, woubäi och speziell Kabele benotzt ginn, déi manner Wäermt leede wéi konventionell Kofferkabel.<ref name="vims" /> Duerch déi Aktioune kann de Sensor bis op 60&nbsp;[[Kelvin]] (−213&nbsp;°C) erofgekillt ginn, wärend d'Elektronik bei där fir si optimale Temperature vun 288&nbsp;K (+15&nbsp;°C) gehale gëtt.<ref name="vims" /> Déi kollektiv Elektronik benotzt en [[80C86]]-Prozesser fir Dateveraarbechtung, woubäi deen op 64&nbsp;kByte [[Random-Access Memory|RAM]] an 96&nbsp;kByte [[Programmable Read-Only Memory|PROM]] zougräife kann.<ref name="vims" /> E 4-Mbyte-Puffer tëschespäichert d'Date virun der Iwwerdroung zum Bussystem vum Cassini. D'Bilddate vun de VIMS-Instrumenter kënne sou och verloschtfräi kompriméiert ginn, fir Späicherplaz an Iwwerdroungsvolumen ze spueren. Dobäi kënnt e separaten [[Reduced Instruction Set Computer|RISC]]-[[Koprozesser]] vum Typ [[ADSP 2100]] an den Asaz, dee mat 9&nbsp;MHz gebilt ass an op der [[Harvard-Architektur]] baséiert.<ref name="vims" /> Fir d'Kompressioun stinn 8&nbsp;kByte RAM zur Dispositioun, d'Zäitsignal gëtt mat engem 24&nbsp;MHz [[Oszillater]]-Bausteng ausgeléist. De Prozesser brauch 1,76 ms, fir e Spektralkanal ze kompriméieren, woubäi d'Kompressioun meeschtens eng verloschtfräi Dateigréisstenreduktioun ëm dat 2,5- bis 3-facht erreecht.<ref name="vims" /> Wéi beim ISS ass och d'Zesummerechne vu Pixele méiglech (konkreet an de Modi 3-zu-1 an 5-zu-1). === Composite Infrared Spectrometer (CIRS) === [[Fichier:Cassini cirs2.jpg|thumb|D'CIRS-Instrument]] Mat deem am Infraroutberäich schaffenden CIRS solle primär Uewerfläche- an Atmosphäretemperature souwéi hir Zesummesetzung erfuerscht ginn. Et besteet aus engem Teleskop, deem säi ganzt Liicht op eng vun dräi ënnerschiddlechen Detektere geriicht gëtt. Déi ginn all vun enger kollektiver Elektronik ausgelies. Déi produzéiert bis zu sechs kBit Date pro Sekonn.<ref name="nasa_cirs" /> D'Teleskop huet eng Brennwäit vun 304,8&nbsp;mm bei engem Duerchmiesser vu 50,8&nbsp;mm.<ref name="nasa_cirs">[http://saturn.jpl.nasa.gov/spacecraft/cassiniorbiterinstruments/instrumentscassinicirs/instcassinicirsdetails/ CIRS Engineering Technical Write-up], Gekuckt de [[26. September]] [[2009]]</ref> E Sonneschutz kierzt Stéieraflëss an déngt gläichzäiteg als Killelement. Den CIRS huet e Gewiicht vu 39,24&nbsp;kg a brauch maximal 32,89 Watt el. Leeschtung, woubäi am Normalbetrib e Gebrauch vun zirka 26 Watt virläit.<ref name="nasa_cirs" /> Dat éischt Spektrometer schafft am Beräich vu 7,16 bis 9,09&nbsp;µm an huet eng Opléisung vun 0,237&nbsp;mrad.<ref name="bernd_iss" /> Den Detekter baséiert op [[Cadmiumtellurid]] (CdTe) a besteet aus zéng linear Pixelen.<ref name="bernd_iss" /> Den zweete Spektrometer gesäi d'selwecht aus wéi den éischten, schafft awer am Beräich vun 9,09 bis 16,7&nbsp;µm. Fir eng gutt Kalibréierung z'erméiglechen, ass e weidert Spektrometer derbäi, dat d'Referenzstralung aus enger LED-Infraroutquell auswäerte kann.<ref name="bernd_iss" /> Den drëtte Spektrometer huet e Siichtfeld von 0,25° an ass am Spektralberäich vu 16,67 bis 1000&nbsp;µm empfindlech.<ref name="bernd_iss" /><ref name="nasa_cirs" /> Dee Beräich ass op d'Wärmestralung vun de Saturnmounden an de Réng ofgestëmmt, woufir dee Spektrometer primär fir [[Temperatur#Miessung unhand vun der Wärmestralung|Temperaturmiessunge]] benotzt gëtt. === Radar === [[Fichier:Cassini-radar.jpeg|thumb|left|E puer Betribsmodi fir d'Radarsystem]] Well de Saturnmound Titan eng ganz dicht [[Atmosphär]] huet, ka seng Uewerfläch duerch passiv optesch Instrumenter nëmme begrenzt ënnersicht ginn. Als Léisung gouf bei Cassini e bildméissege [[Radar]] agebaut, dat d'Atmosphär ouni nennenswäert Qualitéitsaboussen duerchdrénge kann an dräidimensional Terrainsprofiller vun der Uewberfläch hierstelle kann. Fir de Konstruktiounsopwand ze reduzéieren, benotzt d'System d'Kommunikatiounsantenn mat, wouduerch allerdéngs Dateniwwerdroung an d'Radarbiller net gläichzäiteg méiglech sinn. D'Instrument huet dräi Subsystemer: e [[Radar-Altimeter|Radarhéichtemiesser]], en [[Synthetic Aperture Radar]] firr d'Produktioun vun 3D-Terrainsprofiller an e passive [[Radiometer]]. Dat ganzt Instrument huet e Gewiicht vun 41,43&nbsp;kg, a brauch eng elektresch Leeschtung vu maximal 108,40 Watt a produzéiert eng Datequot vu bis zu 365&nbsp;kBit pro Sekonn.<ref name="nasa_radar">[http://saturn.jpl.nasa.gov/spacecraft/cassiniorbiterinstruments/instrumentscassiniradar/instcassiniradardetails/ NASA – ''RADAR Engineering Technical Write-up''], Gekuckt den [[30. September]] [[2009]]</ref> De Synthetic Aperture Radar ass dat wichtegst Subsystem, well et 3D-Terrainsprofiller mat relativ héijer Genauegkeet produzéiere kann. De Sender erreecht eng Ofstralleeschtung vun zirka 46 Watt, woubäi fir d'Verstäerkung eng [[Wanderfeldröhre]] mat enger Betribsspannung vu 4000 Volt zum Asaz kënnt.<ref name="space_radar">Space Review Mäerz 2008 – ''Radar: The Cassini Titan Radar Mapper''</ref> Jee no Betribsmodus schafft d'System mat enger [[Impulsfollegfrequenz]] (PRF) vun 1,8 bis 6,0&nbsp;kHz an enger Sendezäit (och ''Pulsbreet'') vun 200 bis 400 Millisekonne bei enger [[Bandbreet]] vun 0,43 oder 0,85&nbsp;MHz.<ref name="space_radar" /> Fir d'Bild kann tëschent héijer an niddreger Opléisung gewielt ginn. Am héichopléisende Modus läit d'Distanzopléisung, jee no Orbitalpositioun an Distanz, bei 0,48 bis 0,64&nbsp;km an d'horizontal Opléisung beweegt sech am Beräich vun 0,35 bis 0,41&nbsp;km.<ref name="space_radar" /> De niddreg opléisende Modus bitt eng Distanzopléisung vun 0,48 bis 2,70&nbsp;km an eng horizontal Opléisung vun 0,41 bis 0,72&nbsp;km. Béid Modi bilde pro Miessung ënner 1,1 % vun der Titanuewerfläch of.<ref name="space_radar" /> [[Fichier:Cassini-radar-electronics.jpg|thumb|En Deel vun der Radar-Elektronik]] Bei der Energieversuergung gouf et wärend der Entwécklung Problemer, well de Radar vill méi Energie fir déi gefuerdert Opléisung benotzt huet, wéi d'Radionuklidbatterië liwwere konnten.<ref name="space_radar" /> An den éischten Entwërf waren dofir Batterien als Puffer virgesinn, déi wärend der inaktiver Phas geluede ginn an da bei Radaroperatiounen zousätzlech Energie liwwere kënnen. Allerdéngs huet d'Ofnotzungsproblematik, déi duerch d'Stralung am oppene Weltraum nach verschäerft gouf, an d'Gréisst vun de Batterien den Ingenieuren Suerge gemaach, woufir schliisslech eng Léisung op Basis vu [[Kondensator (Elektrotechnik)|Kondensatoren]] als Energiepuffer benotzt gouf.<ref name="space_radar" /> Well den [[Tastgrad]] vum Radar bei maximal zéng % läit, kënne sech d'Kondensatore wärend den aneren 90 % mat 34 Watt oplueden an déi gespäichert Energie an engem 90 bis 3000 Millisekonne laange Sendeimpuls mat enger Leeschtung vu bis zu 200 Watt komplett ofginn.<ref name="space_radar" /> Dee Komplex gëtt als ''Energy Storage Subsystem '' (ESS) bezeechent a konnt de Spëtzenenergiegebrauch bei ongeféier selwechter mëttlerer Leeschtung däitlech kierzen. Fir d'Distanz vun der Sond zu der Titanuewerfläch exakt ze bestëmmen, gëtt e Radarhéichtemiesser benotzt. Hie mécht keng Biller a méisst d'Distanz mat enger Opléisung vu 60 m.<ref name="space_radar" /> D'Impulsfollegfrequenz läit bei 4,7 bis 5,6&nbsp;kHz an d'Sendezäit ass 150&nbsp;ms bei enger Bandbreet vu 4,25&nbsp;MHz.<ref name="space_radar" /> Wann den Héichtemiesser mat klenger Opléisung schafft, kann d'[[Réckstreeung]] vun der Uewerfläch gemooss ginn. Déi gewonne Date ginn op der Äerd mat de SAR-Biller kombinéiert, well déi wéinst de variéierende [[Radarquerschnëtt]]er vun der Uewerfläch soss u Qualitéit abousse géifen.<ref name="space_radar" /> D'Impulsfollegfrequenz läit bei 1 bis 3&nbsp;kHz an d'Sendezäit ass 500&nbsp;ms bei enger Bandbreet vun 0,11&nbsp;MHz.<ref name="space_radar" /> Et kënnen 20 % vun der Titanuewerfläch an engem Miessduerchgank erfaasst ginn, déi horizontal Opléisung läit bei 55 bis 140&nbsp;km. D'Radarsystem kann och an engem passive Modus schaffen, an deem et d'Radiostralung bei 13,78&nbsp;GHz méisst, déi vum Titan oder aneren Objeten ofgestralt ginn. An engem Miessduerchgank ka 40 % vun der Titan-Uewerfläch mat enger horizontaler Opléisung vu 6 bis 600&nbsp;km erfaasst ginn, woubäi d'Bandbreet bei 135&nbsp;MHz läit.<ref name="space_radar" /> Duerch déi gewonnen Date kënne bei der Auswäertung Réckschlëss op d'Temperatur (bis op 5&nbsp;Kelvin genee) an op d'[[Photochemie]] vum Titan an anere Mounde gezu ginn. === Radio Science Subsystem (RSS) === [[Fichier:Rss operation.gif|thumb|links|Skizz mat der Funktiounsweis vum RSS]] Mam RSS sollen d'Atmosphären an déi genee Masse vum Saturn a senge Mounden ënnersicht ginn. Och d'Erfuerschung vum Ranksystem an d'Verbesserung vun den [[Ephemeriden]]-Date gehéieren zum Asazspektrum. Dofir ginn dräi Sende-Empfangs-Anlagen agesat, déi d'Verännerung vu Radiowelle miessen, wa se d'Atmosphären oder d'Ranksystem duerchdréngen, fir esou hir Temperatur, Dicht an Zesummesetzung z'ermëttelen.<ref name="jpl_rss">[https://web.archive.org/web/20100527181813/http://cassini-huygens.jpl.nasa.gov/spacecraft/inst-cassini-rss-details.cfm JPL – ''RSS Engineering Technical Write-up''], Gekuckt de [[27. Dezember]] [[2009]]</ref> Jee no Frequenzband ginn d'Signaler duerch Cassini selwer oder duerch d'Anlage vum [[Deep Space Network]] (DSN) ausgewäert. Am Beräich vum S-Band sent Cassini eng héchstabill Drowell a Richtung vum DSN, ouni selwer Signaler z'empfänken.<ref name="jpl_rss" /> Heibäi gëtt de Sender vun der Kommunikatiounsanlag benotzt, deen d'Drowell mat enger Leeschtung vun zéng Watt ofstralt. Analog gëtt och am X-Band gesent, woubäi och ofgestralte Signaler vum DSN empfaangen an ausgewäert kënne ginn. Fir Miessungen am K_a-Band (bei 32,028&nbsp;GHz an 34,316&nbsp;GHz) benotzt den RSS en eegene Transmitter, dee speziell fir d'Usrëch vum Instrument konstruéiert goufen.<ref name="jpl_rss" /> Et ka sowuel Signaler zum DSN sende wéi och empfänken. Fir d'Verstäerkung kënnt eng Wanderfeldröhre zum Asaz, woubäi d'Drowell mat enger Leeschtung vu siwe Watt ofgestralt gëtt.<ref name="jpl_rss" /> Den Transmitter huet e Gewiicht vu 14,38&nbsp;kg an dat ganzt Instrument brauch bis zu 80,70 Watt elektresch Leeschtung.<ref name="jpl_rss" /> === Radio and Plasma Wave Science Instrument (RPWS) === [[Fichier:Cassini-rpws2.jpg|thumb|D'Antennenanlag (ouni Ausleeër) vum RPWS]] [[Fichier:Cassini rpws3.jpg|thumb|D'Langmuir-Sond]] Den RPWS soll primär d'Wiesselwierkung von interplanetarem [[Plasma (Physik)|Plasma]] mat de Magnéitfelder an ieweschten Atmosphärschichte vum Saturn a senge Mounden erfuerschen. Heizou wäert et déi nidderfrequent [[Radiowell]]e mat grousser Wellelängt aus, well déi haaptsächlech bei de genannte Wiesselwierkunge entstinn. Et ginn dräi verschidden Detektere gebraucht: eng [[Langmuir-Sond]], en Empfänger fir magnéitesch an ee fir elektresch Wellen. Dee leschte benotzt fir den Empfang dräi Y-fërmeg placéiert 10 Meter laang [[Marconi-Antenn|Stafantennen]], déi aus engem [[Alliage]] vu [[Beryllium]] a [[Koffer]] fabrizéiert sinn an déi wéinst hirer Gréisst eréischt nom Start auserneegefaalt ginn.<ref name="bernd_wt">[http://www.bernd-leitenberger.de/cassini-instrumente2.shtml Bernd Leitenberger – ''Cassinis Teilchen und Wellenexperimente''], Gekuckt den [[28. September]] [[2009]]</ref> Di dräi Antenne fir magnéitesch Welle si mat 25&nbsp;cm laang an hunn en Duerchmiesser vun 2,5&nbsp;cm. Si hunn e [[Virverstäerker]] a stinn jee senkrecht zuenee, soudatt dräidimensional Miessunge méiglech sinn.<ref name="bernd_wt" /> D'Langmuir-Sond huet en Ausleeëraarm mat enger Längt vun 1 m, an hiert Enn eng Kugel mat engem Duerchmiesser vu 5&nbsp;cm. Si kann [[Elektronendicht]]e vu 5 bis 10.000&nbsp;Elektronen/cm³ an Energiespektre vu 0,1 bis 4 [[Elektronenvolt]] erfaassen.<ref name="bernd_wt" /> All vun den Antennenanlagen opgefaange Welle kënne mat Hëllef vun enger Schaltlogik an eng vu fënnef Empfängeranlage geleet ginn:<ref name="space_rev">Space Review – ''The Cassini Radio And Plasma Wave Investigation'', September [[2002]]</ref> * Héichfrequenz-Empfänger: 440 Kanäl am Beräich vun 3,5 bis 16&nbsp;MHz, nëmmen elektresch Antennen * Mëttelfrequenz-Empfänger: 80 Kanäl am Beräich vun 0,024 bis 16&nbsp;kHz, eng magnéitesch oder elektresch Antenn * Nidderfrequenz-Empfänger: 28 Kanäl am Beräich vun 1 bis 26&nbsp;Hz, zwou verschidden Antennen * 5-Kanal-Welleform-Empfänger: empfindlech an de Beräicher 1 bis 26&nbsp;Hz an 3 bis 2,5&nbsp;kHz. Fënnef Antennen aller Aart parallel * Breetbandempfänger: empfindlech an de Beräicher 60 bis 10,5&nbsp;kHz an 0,8 bis 75&nbsp;kHz, eng Antenn D'Elektronik vum RPWS besteet am Wiesentlechen aus dräi Veraarbechtungseenheeten: dem Low-rate-Prozesser (LRP), dem High-rate-Prozesser (HRP) an dem Kompressiounsprozesser (DCP).<ref name="space_rev" />. D'Kärstéck vun allen dräi Komponenten ass e 16-Bit-[[80C85]]-Mikroprozesser, dee mat 3&nbsp;Megahertz getackt ass an op 64 bis 96 kByte RAM zougräife kann<ref name="space_rev" />. Dat ganzt Instrument weit 37,68&nbsp;kg, brauch bis zu 16,38 Watt elektresch Leeschtung a generéiert bis zu 366&nbsp;kBit Date pro Sekonn.<ref name="space_rev" /> === Dual Technique Magnetometer (MAG) === [[Fichier:Cassini magnetometer.jpg|thumb|Den V/SHM-Detekter (Deel vum MAG-Instrument)]] Dëst Instrument soll den Opbau vun de [[Magnéitfeld]]er am Saturn-System ënnersichen an hir Verännerung duerch d'Sonnenaktivitéit observéieren. Heizou kommen zwee Subsystemer zum Asaz, déi un engem 11&nbsp;m laangen net-magnéiteschen Ausleeër festgemaach sinn: de ''Vector/Scalar Helium Magnéitometer'' (V/SHM) fir d'Feldrichtungs- oder Stäerkemiessung an d'''[[Fluxgate-Magnéitometer]]'' dat gläichzäiteg d'Richtung an d'Stäerkt vun engem Magnéitfeld moosse kann. Béid Systemer gi vun enger zentraler Elektronik gesteiert. Däre Kär stellt en duebelt redundante Prozesser vum Typ [[80C86]] duer, dee mat 4&nbsp;MHz getakt ass an op 128&nbsp;kByte RAM fir Programmcode zougräife kann.<ref name="imperial_dpu">[http://www3.imperial.ac.uk/spat/research/missions/space_missions/cassini/mag_instrument/dpu Imperial College London – ''The Data Processing Unit (DPU)''], Gekuckt den [[2. Oktober]] [[2009]]</ref> Zousätzlech sinn 32&nbsp;kByte PROM an 16&nbsp;MB RAM fir wëssenschaftlech Daten ugebonnen.<ref name="imperial_dpu" /> Déi zentral Elektronik ka pro Sekonn 16 bis 250 Miessunge ausliesen ([[Oftaschtung (Signalveraarbechtung)|Oftaschtung]]), woubäi jiddwer Datepak 16 bis 19 Bit grouss ass. D'Date ginn an engem stralungstoleranten 64-kByte-Späichermodul gepuffert an iwwermëttelt am Standardmodus all véier Sekonnen 136 Miessunge an de Cassini-Bordcomputer.<ref name="imperial_dpu" /> Dat ganzt Instrument huet e Gewiicht vun 3&nbsp;kg, brauch 3,10&nbsp;Watt elektresch Leeschtung a produzéiert bis zu 3,60&nbsp;kBit Date pro Sekonn.<ref>[http://saturn.jpl.nasa.gov/spacecraft/cassiniorbiterinstruments/instrumentscassinimag/nstcassinimagdetails/ NASA – ''MAG Engineering Technical Write-up''], Gekuckt den [[2. Oktober]] [[2009]]</ref> De ''Vector/Scalar Helium Magnéitometer'' schafft entweeder am Magnéitfeldstäerkt- oder am Richtungsmodus. Bei dem leschte Modus kann d'Instrument entweeder am Stäerkteberäich vun ±32 [[Tesla (Eenheet)|Nanotesla]] mat enger Opléisung vu 3,9&nbsp;Pikotesla schaffen oder Miessungen am Beräich ±256&nbsp;nT bei enger Genauegkeet vun 31,2&nbsp;pT duerchféieren.<ref>[http://www3.imperial.ac.uk/spat/research/missions/space_missions/cassini/mag_instrument/v_shm Imperial College London – ''The Vector/Scalar Helium Magnetometer (V/SHM)''], Gekuckt den [[2. Oktober]] [[2009]]</ref> Am Stäerktemodus kënnen d'Magnéitfelder mat enger Stäerkt vu 256 bis 16.384&nbsp;nT erfaasst ginn. Parallel Richtungs- a Stäerktemiessunge kënne mam ''Fluxgate-Magnéitometer'' duerchgefouert ginn. Et stinn véier Miessberäicher mat ënnerschiddlechen Eegenschaften zur Dispositioun:<ref>[http://www3.imperial.ac.uk/spat/research/missions/space_missions/cassini/mag_instrument/fgm Imperial College London – ''The Fluxgate Magnetometer (FGM)''], Gekuckt den [[2. Oktober]] [[2009]]</ref> * Beräich: ±40 nT Opléisung: 4,9 pT * Beräich: ±400 nT Opléisung: 48,8 pT * Beräich: ±10.000 nT Opléisung: 1,2 nT * Beräich: ±44.000 nT Opléisung: 5,4 nT. === Cassini Plasma Spectrometer (CAPS) === [[Fichier:Cassini-caps2.jpg|thumb|left|D'CAPS-Instrument. Lénks ass d'IBS ze gesinn, riets den IMS (Ëffnung ass dem Observer zougedréit) an uewen den ELS.]] D'CAPS méisst den Ionen- an Elektrone-[[Floss (Physik)|Floss]] mat de Funktione ''Mass pro Transport'' (nëmme fir Ionen) an ''Energie pro Transport'', souwéi den Optreffwénkel vun dësen Deelercher. Et soll primär d'Zesummesetzung vu geluedene Deelercher feststellen, déi aus der Atmosphär vum Titan a Saturn entweechen, souwéi hir Wiesselwiirkunge mat de Magnéitfelder am Saturn-System. Heizou kommen dräi Instrumenter zum Asaz: en Ionen-[[Massespektrometer]] (IMS), en Elektrone-Massespektrometer (ELS) an en Ionestral-Spektrometer (IBS), dat déi dräidimensional Vektrodate liwwert. All Instrumenter ginn iwwer eng kollektiv Elektronik ugesteiert, däre Kärstéck zwou bal identesch [[Leederplack]]e sinn. Si sinn mat eegenem RAM, ROM an engem 16-Bit-Prozesser vum Typ [[PACE 1750A]] ausgeriicht, deen op der Basis vum [[MIL-STD-1750A]] schafft.<ref name="esa_caps">[http://sci.esa.int/science-e/www/object/index.cfm?fobjectid=34954&fbodylongid=1613 Instruments – ''CAPS: Cassini Plasma Spectrometer''], Gekuckt den [[11. Februar]] [[2010]]</ref> All Miessinstrumenter vum CPAS ginn duerch e Motor stänneg mat ënnerschiddlecher Vitess iwwer e Beräich vun 216° beweegt, wouduerch och d'Ursprongsplaz vun optreffenden Deelercher ermëttelt ka ginn. Dat ganzt System huet e Gewiicht vun 12,5&nbsp;kg, an huet eng elektresch Leeschtung vu 14,50 Watt a generéiert 8 kBit Date pro Sekonn<ref name="bernd_wt" /> Den Ione-Massespektrometer (IMS) besteet aus engem [[torus]]fërmegen, elektrostatesche Filter, dee nëmme positiv gelueden Deelercher mat engem bestëmmten Energiespektrum zum [[Fluchzäitmassespektrometer]] duerchléisst. De Filter méisst doriwwer eraus och d'Energie pro Deelchen a verklengert den Ëffnungswénkel, wat zu enger besserer Opléisung féiert. De Spektrometer méisst dann uschléissend d'Mass pro Transport. Fir datt et och Deelercher mat klenge Luedunge vun bis zu 1 eV erfaasse kann, ginn déi virum Antrëtt an d'Instrument duerch eng Glidderung vun 8 dënne [[Kuelenstoff]]-Folien acceleréiert, déi e lineart elektrescht Feld mat engem [[V|Potential]] vu 15 kV opbauen.<ref name="esa_caps" /> Beim Passéiere vun de Folie gi weider grouss Moleküllen an hir atomar Bestanddeeler zerluecht. No der Acceleratioun treffen d'Deelercher op zwou [[Mikrokanalplack]]e, déi aus [[Bläiglas]] bestinn an zirka 300 [[Elektron]]e pro Deelchenaschlag produzéieren, déi dann zu der Ermëttlung vum Spektrum gemooss ginn.<ref name="esa_caps" /> Den Elektronespektrometer (EMS) méisst nëmmen de Floss an den Optreffwénkel vun de negativ geluedenen Elektronen. Soss schafft et mat de selwechte Prinzipië wéi den Ionespektrometer, allerdéngs huet et keng Kuelestoff-Folie fir d'Acceleratioun vun den Elektronen.<ref name="esa_caps" /> Den Ionestral-Spektrometer (IBS) ass a sengem Opbau bal d'selwecht wéi den Ione-Massespektrometer (IMS), awer et feelen och him d'Kuelestoff-Folië, wouduerch och grouss ioniséiert Molekülle miessbar sinn. Weider verschafftt et 100-mol méi Elektrone pro Zäiteenheet, woubäi allerdéngs keng Miessunge vun der Mass pro Luedung duerchgefouert ginn.<ref name="esa_caps" /> {{clearleft}} [[Fichier:Cassini-mimi-lemm2.jpg|thumb|De LEMMS-Instrument (Deel vum MIMI)]] === Magnetospheric Imaging Instrument (MIMI) === D'selwecht wéi de CAPS, soll dat Instrument de Plasma am Saturn-System ënnersichen, allerdéngs an engem méi héijem Energieberäich. Et besteet aus dräi Detektere mat ënnerschiddlechen Aufgaben: de "Low Energy Magnetospheric Measurement Systems" (LEMMS) fir d'Miessung vun Ionen, Protonen an Elektronen, de "Charge-Energy-Mass Spectrometer" (CHEMS) fir Luedungsmiessung an d'"Ion and Neutral Camera" (INCA), déi d'dräidimensional Verdeelung an d'Zesummesetzung vun Ionen ofbilde kann. Dat ganzt Instrument huet e Gewiicht vun 28,1&nbsp;kg, brauch duerchschnëttlech 20,3 Watt elektresch Leeschtung a produzéiert ongeféier 1–4 kBit Date pro Sekonn.<ref>[http://sd-www.jhuapl.edu/CASSINI/arch2.html JPL -''MIMI Instrumentation''], Gekuckt den 23. Dezember</ref> De LEMMS ka follgend Energiespektre miessen: Elektrone mat 0,015 bis 10&nbsp;MeV, Protone mat 0,015 bis 130&nbsp;keV an Ione mat 0,02 bis 130&nbsp;MeV.<ref name="jpl_lemmst">[http://sd-www.jhuapl.edu/CASSINI/lemms2.html JPL – ''Low Energy Magnetospheric Measurement System''], Gekuckt den [[23. Dezember]] [[2009]]</ref> Fir d'Miessung treffen d'Deelercher op verschidde Folien, woubäi aus de Stroumimpulser déi dobäi entstinn, deenen hir Energie errechent gëtt. D'Instrument huet zwou Ëffnungen, dovun eng mat engem Siichtfeld vu 15° fir Deelercher mat niddreger Energie an eng fir héichenergetesch Deelercher mat engem 30° Siichtfeld.<ref name="jpl_lemmst" /> Fir och Wénkel moossen ze kënnen, rotéiert de LEMMS ëm 360°. D'Instrument huet e Gewiicht vu 6,27&nbsp;kg a brauch nominal 5,2 Watt elektresch Leeschtung.<ref name="jpl_lemmst" /> De CHEMS analyséiert de Plasma an der Géigend vum Saturn. Den Energiespektrum läit bei 10 bis 220&nbsp;keV.<ref name="jpl_chems">[http://sd-www.jhuapl.edu/CASSINI/chems2.html JPL – ''Charge Energy Mass Spectrometer''], Gekuckt den [[23. Dezember]] [[2009]]</ref> D'Siichtfeld ass 160°. Fir Miessung kënnt e Fluchzäitmassespektrometer an en zousätzlechen Detekter zum Asaz.<ref name="jpl_chems" /> De CHEMS huet e Gewiicht vu 6,66&nbsp;kg a brauch an der Moyenne 3,5 Watt elektresch Leeschtung.<ref name="jpl_chems" /> D'INCA-Instrument zeechent sech aus duerch seng Fäegkeet fir d'Erstelle vun dräidimensionale Kaarte vun der Verdeelung vun Ionen- a erhëtztem Neutrone-Plasma. Den Neutrone-Plasma gëtt duerch seng thermesch Stralung erfaasst, de Spektrum reecht vu 7&nbsp;keV bis 8&nbsp;MeV pro Nukleon.<ref name="jpl_inca">[http://sd-www.jhuapl.edu/CASSINI/incabase.html JPL – ''Ion and Neutral Camera''], Gekuckt den [[2. September]] [[2011]]</ref> D'Siichtfeld méisst 120° × 90°.<ref name="bernd_wt" /> D'INCA huet e Gewiicht vu 6,92&nbsp;kg a brauch am Normalbetrib 3 Watt elektresche Leeschtung.<ref name="jpl_inca" /> === Ion and Neutral Mass Spectrometer (INMS) === [[Fichier:Cassini-inms2.jpg|thumb|Den INMS]] Beim INMS handelt et sech ëm e weidere Spektrometer fir Ënnersich vun der ieweschter Titanatmosphär souwéi hirer cheemescher Zesummesetzung. Heizou ginn Ionen an Neutronen agefaangen an ënnersicht. Dat ganzt Instrument huet e Gewiicht vu 9&nbsp;kg, brauch am Schnëtt 27,70 Watt elektresch Leeschtung a generéiert nominal 1,5 kBit/sec.<ref name="jpl_inms">[http://saturn.jpl.nasa.gov/spacecraft/cassiniorbiterinstruments/instrumentscassiniinms/instcassiniinmsdetails/ JPL – ''INMS Engineering Technical Write-up''], Gekuckt den [[23. September]] [[2010]]</ref> Den INMS huet eng zouen an eng oppe [[Ionequell]]. Doduerch erginn sech dräi méiglech Betribsmodië fir d'Instrument: * zouen Ionequell: Detektioun vun neutrale Molekülle * oppe Quell: Erfaassung vu fräie [[Radikale (Chemie)|Radikale]] * oppe Quell plus Ioniséierung: Nowäis vu positiv geluedenen Ione mat enger Energie vun ënner 100 eV Déi agefaangen Deelercher gi fir d'éischt mat engem [[Massespektrometrie#Quadrupol-Massespektrometer|Quadrupol-Massespektrometer]] no hirer Mass getrennt an uschléissend op d'Ionendetektere vun de béide Quelle geleet. Déi sinn als [[Sekundärelektronekopéierer]] ausgeluecht an hunn zwee Moossberäicher fir Atommasse vun 1 bis 12 [[Atomar Masseneenheet|u]] an 12 bis 199 u.<ref name="bernd_wt" /> Déi ënnescht Nowäisgrenz am zouene Modus läit bei 70.000 Deelercher/cm³, am oppene Modus läit d'Grenz bei 700.000 Deelercher/cm³.<ref name="bernd_wt" /> Zousätzlech gëtt et nach zwee weider Detektere fir d'Erfaassung vu [[Spueregas]]e, déi bis zu zwou Milliounen Deelercher/s auswäerten a Verbindunge mat Stoffmasse bis erof op 100 [[Virsätz fir Moosseenheeten|piko]]-[[mol]] bestëmme kënnen.<ref name="bernd_wt" /> [[Fichier:Cassini-cda2b.jpg|thumb|links|CDA-Instrument]] === Cosmic Dust Analyzer (CDA) === {{Haaptartikel|Cosmic Dust Analyzer}} Den CDA soll d'Eegenschafte vum [[Interplanetare Stëbs|interplanetarem Stëbs]] bannenzeg vum Saturn-System ënnersichen. Weider solle Partikelen aus dem interstellare Raum a Meteoritten no bei de Réng erfuerscht ginn. D'Instrument, dat sech ëm bis zu 270 Grad fräi schwenke léisst, huet eng Ëffnung mat engem Duerchmiesser vun 41&nbsp;cm, mat deem Stëbs agefaangen an uschléissend duerch véier Gitter geleet gëtt.<ref name="bernd_wt" /> Dat éischt an dat lescht Gitter ass geäerd, soudatt sech déi béid aner, elektresch geluede Gitter an engem faradayesche Käfeg befannen. Treffen elo elektresch geluede Stëbsdeelercher, wéi si am Saturn-System heefeg unzetreffe sinn, op d'Gitter, sou kann hir Charge op e Billiardstel Coulomb genee bestëmmt ginn. Déi béid Gitter stinn ausserdeem och ëm jee 9 Grad schréi zu hirer Achs, soudatt och d'Afallswénkel mat enger Genauegkeet vun 10 Grad gemooss ka ginn.<ref name="bernd_wt" /> No der Passage vun de Gitter treffen d'Partikel op zwou baugläich 16&nbsp;mm grouss [[Rhodium]]-Placken.<ref name="bernd_wt" /> Duerch den Aschlag ginn d'Atome vun der Plack ioniséiert a streeën an de Raum. Déi Ione ginn elo mat enger Spannung vun 1.000 Volt acceleréiert, fir uschléissend op enger Streck vun 230&nbsp;mm an engem Fluchzäitmassespektrometer duerch hir Vitess getrennt ze ginn.<ref name="bernd_wt" /> Fir d'lescht treffen d'Ione op Elektronemultiplikatore an Ionekolliminatore, déi hir Mass an Energie moossen. Pro Sekonn ka maximal ee Partikel analyséiert ginn. Zwar kënne mat der beschriwwener Method all wichteg Parameter vu Stëbspartikele bestëmmt ginn, allerdéngs kann d'System bei enger héijer Zuel vun optreffende Partikele, zum Beispill no bei de Réng, net méi zouverlässeg schaffen. Dofir huet den CDA nach den "High-Rate Detector" (HRD), deen och bei héijen Aschlagsquoten effizient schaffe kann. Hie baséiert op zwou 50&nbsp;cm² grouss [[Polyvinylidenfluorid]]-Folie mat enger Déckt vu jee 6 an 28&nbsp;µm.<ref name="bernd_wt" /> Bei engem Partikelaschlag kënnt et zu engem Stroumstouss, aus deem déi kinetesch Energie berechent ka ginn. Déi Miessung ass zwar nëmme rudimentär, allerdéngs kënne sou bis zu 10.000 Aschléi pro Sekonn verschafft ginn. Dat ganzt Instrument huet e Gewiicht vu 16,36&nbsp;kg, a brauch an der Moyenne 11,38 Watt elektresch Leeschtung (maximal 18,38 W) a produzéiert pro Sekonn bis zu 524 Bit Daten. == Wëssenschaftlech Instrumenter vum Huygens == === Iwwerbléck === Follgend Grafik bitt en Iwwerbléck iwwer d'Instrumenter an d'Systemer vum Huygens: <imagemap> fichier:Huygens cut away german.png| rect 57 135 86 157 [[#Huygens Atmosphere Structure Instrument (HASI)|HASI Miessond]] rect 1 99 75 127 [[#Huygens Atmosphere Structure Instrument (HASI)|HASI Miessond]] rect 114 116 163 159 [[#Huygens Atmosphere Structure Instrument (HASI)|HASI Elektronik]] rect 0 74 106 91 [[#Huygens Atmosphere Structure Instrument (HASI)|HASI Elektronik]] rect 456 95 586 160 [[#Huygens Atmosphere Structure Instrument (HASI)|HASI Miessonde (2)]] rect 380 67 508 83 [[#Huygens Atmosphere Structure Instrument (HASI)|HASI Miessonde (2)]] rect 667 188 722 224 [[#Huygens Atmosphere Structure Instrument (HASI)|HASI Miessond]] rect 630 124 708 152 [[#Huygens Atmosphere Structure Instrument (HASI)|HASI Miessond]] rect 0 331 123 377 [[#Huygens Atmosphere Structure Instrument (HASI)|Antenn vum Radarhéichtemiesser (HASI, 1 vu 4)]] rect 173 275 221 328 [[#Huygens Atmosphere Structure Instrument (HASI)| Antenn vum Radarhéichtemiesser (HASI, 1 vu 4)]] rect 585 109 629 154 [[#Huygens Atmosphere Structure Instrument (HASI)| Antenn vum Radarhéichtemiesser (HASI, 1 vu 4)]] rect 611 60 735 103 [[#Huygens Atmosphere Structure Instrument (HASI)| Antenn vum Radarhéichtemiesser (HASI, 1 vu4)]] rect 125 162 160 199 [[#Doppler Wind Experiment (DWE)|DWE Oszillator]] rect 9 262 79 294 [[#Doppler Wind Experiment (DWE)|DWE Oszillator]] rect 164 128 202 184 [[#Gas Chromatograph and Mass Spectrometer (GCMS)|GCMS (ieweschten Deel)]] rect 217 87 341 103 [[#Gas Chromatograph and Mass Spectrometer (GCMS)|GCMS (ieweschten Deel)]] poly 526 213 580 214 580 246 570 270 528 269 [[#Gas Chromatograph and Mass Spectrometer (GCMS)|GCMS (ënneschten Deel)]] rect 395 337 524 355 [[#Gas Chromatograph and Mass Spectrometer (GCMS)|GCMS (ënneschten Deel)]] rect 238 136 295 189 [[#Surface Science Package (SSP)|SSP Elektronik]] rect 280 112 375 128 [[#Surface Science Package (SSP)|SSP Elektronik]] rect 482 220 522 273 [[#Surface Science Package (SSP)|SSP]] rect 447 298 475 311 [[#Surface Science Package (SSP)|SSP]] rect 301 321 380 340 [[#Descent Imager / Spectral Radiometer (DISR)|DISR Optik]] rect 269 214 312 267 [[#Descent Imager / Spectral Radiometer (DISR)|DISR Optik]] poly 522 275 566 277 555 298 557 305 522 303 [[#Aerosol Collector and Pyrolyser (ACP)|ACP]] rect 583 346 616 362 [[#Aerosol Collector and Pyrolyser (ACP)|ACP]] rect 442 204 478 250 [[#huy_bat|Batterie (1 vu 5)]] rect 375 251 428 285 [[#huy_bat|Batterie (1 vu 5)]] rect 606 305 733 338 [[#huy_bat|Energiemanagment-System]] poly 591 216 654 219 609 299 559 299 [[#huy_bat|Energiemanagment-System]] rect 253 350 361 367 [[#Descent Imager / Spectral Radiometer (DISR)|DISR Elektronik]] poly 259 236 260 192 232 193 232 193 231 177 207 176 207 176 209 189 198 191 202 223 217 234 [[#Descent Imager / Spectral Radiometer (DISR)|DISR Elektronik]] </imagemap> [[Fichier:Probe-disr-sensor-front.jpg|thumb|Den DISR-System mat sengen ënnerschiddleche Komponenten]] === Descent Imager / Spectral Radiometer (DISR) === Beim DISR handelt et sech ëm dat komplext Instrument u Bord vum Huygens. Et ass geduecht fir d'Ënnersich vun der Atmosphär mat Biller an Spektrum-Miessunge wärend der Landung an dem Uewerflächenopenthalt. Den DISR ass an zwou Sektiounen agedeelt: Eng riicht hir Instrumenter haaptsächlech no uewen a Richtung Himmel an déi aner no ënnen a Richtung Buedem. Am ganze sinn dräi no ënnen oder op d'Säit geriichte Kameraen, sechs Spektrometer an ettlech [[Fotodiod]]e disponibel. D'Instrumenter hunn zwar all eng eegen Optik, allerdéngs gëtt dat opgefaanged Liicht mat [[Faseroptik]]sträng op en zentralen CCD-Bildsensor geleet, dee nees a verschidde Beräicher opgedeelt ass. Virum sende vun de Bilddate ginn si an zwou Stufe kompriméiert. Fir d'éischt gëtt d'[[Faarfdéift (Computergrafik)|Faarfdéift]] op 8-Bit reduzéiert, wat 256 Grostufen entsprécht.<ref name="bernd_huy" /> Da ginn 16&nbsp;×&nbsp;16-Bit-Bléck mat der [[diskreet Kosinustransformatioun]] kompriméiert, wat d'Dategréisst ëm dat Dräi- bis Aachtfacht erofdrécke soll. Trotzdeem war déi nach esou grouss, datt déi béid disponibel Sendere fir d'Sende vu Biller hu misse benotzt ginn, soudatt déi duebel Redundanz bei der Iwwerdroung verluer goung. De ganzen Instrumentekomplex huet e Gewiicht vun 8,1&nbsp;kg, a brauch 13 bis 70 Watt elektresch Leeschtung (am ganzen 48 Wh wärend der Landung) a produzéiert pro Sekonn 4,8 kBit Daten a brauch sou zirka d'Hallschent vun der Iwwerdroungsbandbreet.<ref name="bernd_huy" /> Déi héichopléisend Kamera (HRI) bléckt an engem Wénkel vu 25,6° no ënnen, deen dozougehéierenden CCD-Chipdeel huet eng Opléisung vun 160 × 256 Pixelen an ass am Beräich vu 660 bis 1000&nbsp;nm empfindlech (vu Rout bis an de noen Infraroutberäich).<ref name="dsir">[http://sci.esa.int/science-e/www/object/index.cfm?fobjectid=31193&fbodylongid=734 ESA – ''DISR: Descent Imager/Spectral Radiometer''], Gekuckt den [[20. Dezember]] [[2009]]</ref> Well sech d'Sond beim Ofstig ëm déi eegen Achs dréit, sinn d'Fotoe mat enger Breet vu bis zu 21,5° méiglech. Dat vertikaalt Siichtfeld huet 9,6°, dat horizontalt 15°. D'Kamera fir mëttel Opléisunge (MRI) huet an der Vertikaler wéi och an der Horizontaler e gréissert Siichtfeld (21,1° resp. 30,5°) wéi d'HRI, produzéiert wéinst dem nëmmen onwiesentlech gréissere Chips (179&nbsp;×&nbsp;256 Pixel) nëmmen hallef sou héich opgeléiste Biller.<ref name="dsir" /> Déi säitlech kuckend Kamera (SRI) liwwert géigeniwwer der MRI nach ëm ongeféier en Drëttel méi niddreg opgeléiste Biller. Dat ass bedéngt duerch dat nach gréissert Siichtfeld (vertikal 25,6° an horizontal 50,8°) bei enger klengerer Chipgréisst vun 128 × 256 Pixelen.<ref name="dsir" /> Duerch d'Dréiung vun der Sond kann d'SRI-Kamera een aus 30 Eenzelbiller bestoend Panorama am Beräich vum Horizont maachen. Nieft de Kamerae sinn dräi Spektrometer fir dat visuellt, ultraviolett an infrarout Spektrum jee no uewe an no ënne geriicht. All no uewe geriichte Spektrometer hunn e Siichtfeld vun 170° an der Horizontaler an 3° an der Vertikaler, ënnerscheede sech awer soss net vun den no ënne geriichte Sensoren. Déi kollektiv Charakteristika gesi wéi follegt aus: * UV-Spektrometer: 350–480&nbsp;nm Miessberäich, Ee-Pixel-Detekter * Liichtspektrometer: 480–960&nbsp;nm Miessberäich, 8 × 200-Pixel-Detekter, 2,4&nbsp;nm Opléisung * IR-Spektrometer: 870–1700&nbsp;nm Miessberäich, 132-Pixel-Detekter (linear zesummegestallt), 6,3&nbsp;nm Opléisung. Fir d'Miessungen no beim Buedem ze verbesseren, ass eng no ënnen ausgeriicht Luucht installéiert, déi bei ënner 100 Meter aktivéiert gëtt. Si brauch 20 [[Watt (Eenheet)|Watt]], huet e [[Gléidrot]] aus [[Wolfram]], deem seng Emissioune mat engem 5&nbsp;cm grousse Reflekter a Richtung Buedem gesteiert ka ginn. Den drëtte Miesskomplex gëtt "Solar Aureolen Experiment" genannt an ass fir d'Bestëmmung vum [[Briechung (Physik)|Briechungs]]- an Absorptiounsverhale vun der Titan-Atmosphär bei 500&nbsp;nm an 939&nbsp;nm. D'Detektere miesse jee 6 × 50 Pixel a weisen eng Bandbreet vu 50&nbsp;nm op. Ausserdeem ass e [[Sonnesensor]] fir d'Ermëttlung vun [[Interplanetar Navigatioun|Navigatiounsdaten]] disponibel. [[Fichier:Probe-acp.jpg|thumb|Den ACP-System]] === Aerosol Collector and Pyrolyser (ACP) === D'Instrument féiert keng wëssenschaftlech Miessungen duerch, well et nëmme fir d'Sammele an d'Opbereede vun [[Aerosol]] konstruéiert gouf. Et sammelt an zwou Héichteregioune vu 140 bis 32&nbsp;km an 22 bis 17&nbsp;km an exakte Zäitspanen ettlech Aerosol-Prouwen.<ref>[http://sci.esa.int/science-e/www/object/index.cfm?fobjectid=31193&fbodylongid=1605 ESA – ''ACP: Aerosol Collector and Pyrolyser''], Gekuckt de [[16. Dezember]] [[2009]]</ref> D'Atmosphär gëtt mat enger Pompel duerch een op der viischter Säit vun der Sond montéierte Filter gesaugt. De Filter gëtt uschléissend an e klengen Uewen transferéiert an a Stufen erhëtzt. Déi eenzel Stufe sinn jee ënnerschiddlech staark (20&nbsp;°C, 250&nbsp;°C an 650&nbsp;°C) fir verschidde Molekülle a Verbindungen duerch [[Verdonsten]] oder [[Pyrolys]] ze trennen.<ref name="bernd_huy" /> Besonnesch gëtt no follgenden Elementer a Verbindunge gesicht:<ref name="bernd_huy" /> * [[Waasserstoff]] * [[Stéckstoff]] * [[Kuelestoff]] * [[Kuelestoffdioxid]] * [[Methan]] * [[Ethan]] * [[Cyanwaasserstoff]] * [[Cyanoacetylen]] No der Opbereedung gëtt d'Gas dem [[#Gas Chromatograph and Mass Spectrometer (GCMS)|GCMS]] zu der Analys zougefouert. Den ACP huet e Gewiicht vu 6,3&nbsp;kg, a brauch tëscht 3 an 85 Watt el. Leeschtung (wärend dms Ofstig ginn am Ganzen 78 Wh verbraucht) a schafft mat engem Datestroum vun 128 Bit/sec.<ref name="bernd_huy" /> === Gas Chromatograph and Mass Spectrometer (GCMS) === [[Fichier:Probe-gcms.jpg|thumb|De GCMS]] De GCMS ënnersicht d'Zesummesetzung vun der Atmosphär ënner 170&nbsp;km a bestëmmt d'[[Isotopeverhältnes]] vun den heefegste Gasaarte um Titan. D'Instrument huet e Gewiicht vu 17,3&nbsp;kg (dat schwéierst vun der ganzer Sond), a brauch 28 bis 79 Watt elektresch Leeschtung a generéiert d'Date mat an der Moyenne 960 Bit pro Sekonn.<ref name="bernd_huy" /> D'System ass an engem [[Quadrupol]]-Massespektrometer an an engem virschaltbare [[Gaschromatographie|Gaschromatograph]] opgedeelt. Dat lescht déngt haaptsächlech der Trennung a Viranalys vum astréimende Gas, fir d'Daten, déi uschléissend vum Massespektrometer generéiert ginn, besser asortéieren ze kënnen. Heizou kommen dräi Kapillarseile mat Waasserstoff als Drogas zum Asaz. Déi getrennte Gase ginn uschléissend an de Massespektrometer agespeist, wou d'Atome ioniséiert an uschléissend analyséiert ginn. De Spektrometer kann an engem Spektrum vun 2 bis 146 [[Atomar Masseneenheet|u]] mat enger Opléisung vun zirka engem µu Miessungen duerchféieren,<ref>[http://sci.esa.int/science-e/www/object/index.cfm?fobjectid=31193&fbodylongid=1604 ESA – ''Instruments in Brief''], Gekuckt den [[8. Dezember]] [[2009]]</ref> woubäi [[Edelgas]]e bis erof zu 10 bis 100 Deeler pro Milliard detektéiert kënne ginn.<ref name="esa_gcms">[http://sci.esa.int/science-e/www/object/index.cfm?fobjectid=31193&fbodylongid=736 ESA – ''GCMS: Gas Chromatograph and Mass Spectrometer''], Gekuckt den [[8. Dezember]] [[2009]]</ref> De Spektrometer huet en ettlech Gasagäng, déi situatiounsofhängeg op-an och zpugemaach kënne ginn: E Kanal fir direkt, net beaarbecht Miessunge, dräi Verbondstécker zu de Kapillarsäile vum Gaschromatograph an e Kanal zum [[#Aerosol Collector and Pyrolyser (ACP)|ACP]]-Instrument, soudatt déi gesammelt an opbereete Aerosole analyséiert kënne ginn.<ref name="esa_gcms" /> === Doppler-Wand-Experiment (DWE) === Den DWE déngt der Ënnersich vun Titan-Wand an Turbulenzen. Dat geschitt mat Hëllef vun engem klenge Radar, deen e stabilen Oszillator huet, dee Radiosignaler mat enger Frequenz vun 10&nbsp;MHz generéiert.<ref name="esa_dwe">[http://sci.esa.int/science-e/www/object/index.cfm?fobjectid=31193&fbodylongid=735 ESA – ''DWE: Doppler Wind Experiment''], Gekuckt den [[21.Dezember]] [[2009]]</ref> D'Ofwäichung ass wärend dem dräistënnegen Asaz nëmmen 0,014&nbsp;Hz, wouduerch héichprezis Miessunge vun de Wande duerch den [[Dopplereffekt]] méiglech sinn.<ref name="esa_dwe" /> Déi gewonne Vitessopléisung läit bei 1&nbsp;mm/s.<ref name="bernd_huy" /> D'System gëtt ënner enger Héicht vun 160&nbsp;km aktivéiert a schafft bis zum Opschlag op der Uewerfläch. D'Gewiicht ass 1,9&nbsp;kg, an et brauch bis zu 18 Watt elektresch Leeschtung (am ganzen 28 Wh wärend dem Ofstig) a generéiert 10 Bit Date pro Sekonn.<ref name="bernd_huy" /> === Huygens Atmosphere Structure Instrument (HASI) === [[Fichier:Probe-hasi-image.jpg|thumb|Eng HASI-Miesssond]] D'Instrument soll déi physikalesch Eegenschaften an den Opbau vum Titan senger Atmosphär ënnersichen. Heizou huetet véier onofhängeg Sensorpäck: en [[Acceleratiounssensor]] (ACC), en Drockmiesssystem (PPI), zwee Temperaturmiesser (TEM) an e Komplex zu der Ermëttlung vun der Leetfäegkeet, Wellebildung an Héicht iwwer de Grond (PWA). Den HASI ass dat éischt System, dat aktivéiert gëtt; et schafft scho vun enger Héicht ab 1300&nbsp;km – zéng Minutte virun der Fallschiermëffnung.<ref name="bernd_huy" /> Dat komplett Instrument huet e Gewiicht vu 6,3&nbsp;kg, a verbrauch 15 bis 85 Watt Stroum (am ganzen 38 Wh wärend dem Ofstig) a liwwert pro Sekonn 896 Bit Date.<ref name="bernd_huy" /> Den Acceleratiounsmiesser méisst d'Acceleratioun vun der Sond op allen dräi Achse mat enger Prezisioun vun engem Prozent a mat enger Opléisung vun ënner engem mikro-[[Gravitatiounsacceleratioun|g]].<ref name="esa_hasi">[http://sci.esa.int/science-e/www/object/index.cfm?fobjectid=31193&fbodylongid=737 ESA – ''HASI: Huygens Atmosphere Structure Instrument''], Gekuckt den [[21. Dezember]] [[2009]]</ref> D'Drockmiesssystem besteet aus enger [[Kielsond]] an dräi [[Drockmiesinstrument]]e mat de Moossberäicher 0–400 [[Pascal (Eenheet)|hPa]], 400–1200 hPa an 1200–1600 hPa.<ref name="bernd_huy" /> Déi béid [[Platin]]-Temperatursensore schaffe mat enger Genauegkeet vun 0,5 Kelvin bei enger Opléisung vun 0,02 Kelvin.<ref name="esa_hasi" /> D'[[Leetfäegkeet]] vun der Atmosphär gëtt mat zwee Sensore gemooss,déi d'wiesselsäiteg [[Impedanz]] a schwaach elektresch [[Wiesselspannung]] mat enger Genauegkeet vun 10 Prozent ënnersichen.<ref name="esa_hasi" /> Domat kënnen och Blëtzer bannenzeg der Atmosphär opgespiert a gemooss ginn. En anere Sensor méisst d'elektresch [[Gläichspannung]] an d'Leeitfäegkeet vun den Ionen. Fir d'Miessung vu Geräischer kënnt e [[Mikrofon]] zum Asaz, deen eng Genauegkeet vu 5 Prozent opweist a Geräischer mat enbgem Drock vu méi wéi 10 mPa detektéiere kann.<ref name="esa_hasi" /> Zum Enn gëtt et och nach e Radarhéichtemiesser, dee vun enger Héicht vu 60&nbsp;km aktiv gëtt an eng Opléisung vu 40 m an enger Héicht vu 24&nbsp;km opweist.<ref name="bernd_huy" /> D'Prezisioun läit hei bei 1,5&nbsp;dB. === Surface Science Package (SSP) === [[Fichier:Probe-ssp-image.jpg|thumb|Den SSP-Komplex]] Den SSP soll d'Beschafenheet vum Titanbuedem direkt op der Landeplaz ënnersichen, woubäi bei der Landung och op [[Methan]]séie opgepasst muss ginn. D'System huet néng Sensorpäck, fir Ënnersich vun der Uewerfläch maachen ze kënnen. All Instrumenter, déi direkt Miessunge maache, sinn op der ënneschter Säit vun der Sond montéiert an hunn entweeder direkte Kontakt mam Buedem oder sinn direkt driwwer. Den SSP huet e Gewiicht vun 3,9&nbsp;kg, a brauch 11 Watt elektresch Leeschtung (wärend dem Ofstig am Ganzen 30 Wh) a produzéiert am Schnëtt 704 Bit Date pro Sekonn.<ref name="bernd_huy" /> Zwar schafft D'System haaptsächlech um Buedem, ettlech Sensore ginn awer scho vill méi fréi wärend der Landung aktivéiert. Heizou gehéiert en Acceleratorsensor, dee mat zwéin [[Piezoelement]]e schafft, fir Acceleratioune wärend der Landung a beim Opschlag ze moossen.<ref name="esa_ssp">[http://sci.esa.int/science-e/www/object/index.cfm?fobjectid=31193&fbodylongid=740 ESA – ''SSP: Surface Science Package''], Gekuckt den 21. Dezember</ref> Dee leschten erméiglecht Réckschlëss op d'Häert an d'Dicht vun der Uewerfläch op der Landeplaz. De Sensor gëtt zesumme mam Schréimiesser schonn an enger Héicht vun 153&nbsp;km aktivéiert. D'Schréi gëtt mat engem mat [[Methanol]]-gefëllte Rouer mat engem Platindeckel ermëttelt. Jee no Wénkelschréi verännert sech d'Kontaktfläch mam Platin an domat d'Leetfäegkeet vum System. Sou kënne Wénkelschréie bis 47° ermëttelt ginn.<ref name="bernd_huy" /> Ab 120&nbsp;km Héicht gëtt eng Grupp aus ville Keramik-Piezoelementen aktivéiert, déi solchen aus [[Sonar]]geräten ähneln.<ref name="esa_ssp" /> Zwee Elementer schaffe am Sende- oder Empfangsmodus, fir d'[[Schallvitess]] ze moossen, e weidert ass als Transmitter ausgeluecht an ënnersicht d'Uewerfläch mat [[Ultraschall]].<ref name="esa_ssp" /> Wann d'Sond sollt an engem Methanséi landen, da schafft s'als Sonar a kann d'[[Stréimungsvitess]] moossen.<ref name="bernd_huy" /> Vun 18&nbsp;km Héicht un, ginn Temperatursensoren an d'[[Refraktometer]]en aktivéiert. De Refraktometer ermëttelt den optesche [[Briechungsindex]] vun Uewerflächen a Flëssegkeeten. Dofir senden zwou [[Liichtdiod]]en Liicht duerch e spezielle Prisma a Richtung Buedem.<ref name="esa_ssp" /> Dat reflektéiert Liicht gëtt uschléissend op e Feld aus [[Photodiod]]en dirigéiert, fir de Briechungsindex z'ermëttelen. Kuerz virum Opschlag op der Uewerfläch ginn déi lescht Sensore aktivéiert. Heizou gehéiert ënner anerem e Komplex fir d'Ermëttlung vun der [[Wärmeleetfäegkeet]], Temperatur a [[Wärmekapazitéit]] vum Buedem. Zu der Miessung kommen zwéin 5&nbsp;cm laang Platindréit mat engem Duerchmiesser vun 10 resp. 25&nbsp;µm zum Asaz.<ref name="esa_ssp" /> Si stinn am direkte Kontakt zu der Uewerfläch a ginn ënner Stroum gesat. Aus dem elektresche Widerstand loosse sech da Réckschlëss op d'thermesch Parameter vum ambiente Material zéien. En anert Instrument méisst mat enger [[Elektrod]] d'[[elektresch Capacitéit]] vum Buedem. Sollt d'Sond an engem Séi landen, sou kann et d'Existenz vu [[Polaritéit (Chemie)|polare]] Molekülle feststellen.<ref name="bernd_huy" /> Als lescht Sensore sinn nach zwéin gekoppelt [[Dichtmiesser]] derbäi, déi mat Hëllef vum [[Archimedescht Prinzip|archimedesche Prinzip]] d'Dicht vum Material ënner Huygens moosse kënnen.<ref name="bernd_huy" /> == Missiounsverlaf bis bei de Saturn == === Start a Fluch am bannenzege Sonnesystem === [[Fichier:Cassini Interplanet traject DE.svg|thumb|D'Fluchbunn vum Cassini-Huygens bis bei de Saturn]] De Cassini-Huygens war de [[15. Oktober]] [[1997]] um 08:43 [[Koordinéiert Weltzäit|UTC]] vum [[Launch Complex 40]] op [[Cape Canaveral AFS|Cape Canaveral]] gestart. Als Drorakéit koum eng [[Titan (Rakéit)#Titan IVB|Titan IVB]] mat enger [[Centaur (Rakéit)|Centaur]]-Uewerstuf zum Asaz, déi d'Sond ufanks mat enger Vitess vun 8&nbsp;km/s op eng Fluchbunn a Richtung [[Venus (Planéit)|Venus]] bruecht hat. Dat war néideg, well d'Rakéit keng 15,1&nbsp;km/s fir en direkte Fluch net opbrénge konnt (et hat sech ëm eng Titan IVB gehandelt, déi deemools schonn déi stäerkst Drorakéit war).<ref name="bernd_mission_start">[http://www.bernd-leitenberger.de/cassini.shtml Bernd Leitenberger – ''Cassini und ihre Mission: Die Raumsonde und Mission bis zum Saturn''], Gekuckt de [[7. Februar]] [[2010]]</ref> Esou konnt d'Sond duerch zwee [[Swing-by]]-Manöver am Abrëll 1998 a [[Juni 1999]] zousätzlech Energie sammelen, wat zu enger Vergréisserung vun der Vitess op 13,6&nbsp;km/s gefouert hat.<ref name="bernd_mission_start" /> Virum Opbroch zu de [[bannen- a baussenzeg Planéite|baussenzege Planéite]] hat d'Sond den [[18. August]] [[1999]] nach e weidere Swing-by-Manöver bei der Äerd duerchgefouert, fir d'Vitess op 19,1&nbsp;km/s zu erhéijen a Kurs op de [[Jupiter (Planéit)|Jupiter]] ze huelen. Wärend der ganzer vergaangener Missiounsphas gouf d'[[#Kommunikatioun|Héichgewënnantenn]] op d'Sonn ausgeriicht, fir als Hëtzschutz fir déi empfindlech Elektronik ze fungéieren. Eréischt den [[1. Dezember]] [[1999]] war d'Intensitéit vun der Sonnestralung kleng genuch, fir d'Antenn nees vun der Sonn ofzedréien. Den [[23. Januar]] [[2000]] koum et zu engem Rendez-vous mam [[Asteroid]] [[(2685) Masursky]], deen awer wéinst senger minimaler Gréisst an der Distanz vun zirka 1,5 Mio. km nëmmen als klenge Punkt op de Biller vun der [[#Imaging Science Subsystem (ISS)|Telekamera]] ze gesi war.<ref name="bernd_mission_start" /> === Schued un der Kommunikatiounsanlag === [[Fichier:Cassini receiver fault german v1.png|thumb|Illustratioun vun der Problematik]] Wärend der fënnefter Routineprouf vun de Sondesystemer hat sech am Februar [[2000]] eng massiv Feelfunktioun an der Cassini Kommunikatiounsanlag gewisen. Den Test gouf iwwer den [[Deep Space Network|Deep-Space-Network]]-System op der Äerd duerchgefouert, dee simuléiert Date vun der Huygens-Sond zum Cassini geschéckt hat,<ref>[https://web.archive.org/web/20111126044427/http://klabs.org/richcontent/Reports/Failure_Reports/ESA_Cassini/huygens_enquiry_board.PDF | wayback=20111126044427 | text=Huygens Communications Link Enquiry Board Report. 20. Dezember 2000}} (PDF; 85&nbsp;kB)</ref> vun deenen dann 90 % verluer goungen.<ref name="bernd_mission_start" /> D'Ursaach gouf no ettleche Méint endlech am Empfangsystem vum "Bit Loop-Detector" fonnt, dat den [[Dopplereffekt]] net verschaffe konnt. Zwar hat den Empfänger op den éischte Bléck eng ausreechend [[Bandbreet]], fir d'Frequenzverrécklunge ze kompenséieren, allerdéngs war dat nëmme fir déi reng [[Drowell]] an net fir d'[[Säiteband|Säitebänner]], déi de [[Modulatioun (Technik)|moduléierten]] Datestroum ëmfaassten. Doduerch war d'Signal mat den Date gréisstendeels baussenzeg vun der Bandbreet vum Empfänger a goung verluer. Déi Tatsaach gouf wärend der ganzer Entwécklungs- a Konstruktiounsphas vu kenger Agentur bemierkt. E kompletten Test, deen de Feeler hätt misste gesinn, gouf wéinst dem héijen Opwand och net gemaach. An den anere Funktiounstester war de Feeler och net opgefall, well et keng Spezifikatioun fir de moduléierten Datestroum gouf, op déi een hätt zeréckgräife kéint. Zum Schluss war och eng Ëmprogramméierung vun der Software zu der Kompensatioun vum Konstruktiounsfeeler net méi méiglech, well dat nëmme virum Start vun der Sond hätt misse geschéien. Bis zum Dezember 2000 goufen ettlech Pläng fir d'Rettung vun der Huygens-Deelmissioun entwéckelt, vun deenen déi meescht drop ofgesinn hunn, fir den Dopplereffekt sou wäit wéi méiglech ze reduzéieren a sou gréisser Deeler vun de Säitebänner an de Frequenzberäich vum Empfänger ze bréngen. Dat géif dann am Endeffet d'Gréisst un auswäertbaren Date klamme loossen. Am Juli [[2001]] hat ee sech entschloss, d'Fly-by-Héicht vum Cassini beim Titan ze vergréisseren, wouduerch d'Sond manner staark acceleréiertsollt ginn. Dat hat reduzéiert géigeniwwer dem originale Fluchplang déi relativ Vitess zum Huygens, wouduerch d'Frequenzverrécklung duerch den Dopplereffekt verklengert gouf a soumat e méi groussen Deel vum Säiteband mat den Date bannenzeg der Bandbreet vum Empfänger louch. De neie Plang hat an de follgenden zwee Joer eng kontinuéierlech Modifikatioun vun der Fluchbunn erfuedert.<ref name="bernd_mission_start" /> === Laanschtfluch beim Jupiter === [[Fichier:Portrait of Jupiter from Cassini.jpg|thumb|Héichopgeléist Foto vum Jupiter]] Nom Passéiere vun der Äerd ([[Gravity Assist]] am August [[1999]]) an der Marsbunn (Enn 1999) huet d'Sond Kurs op de Planéit [[Jupiter (Planéit)|Jupiter]] gehalen. Ufanks waren aus Käschtegrënn keng Observatioune vum Riseplanéit virgesinn, wat allerdéngs bei de bedeelegte [[Wëssenschaftler]] zu Protester gefouert hat. Si argumentéierten, datt de [[Fly-by]] beim Jupiter ideal wier fir d'Instrumenter ze [[Kalibréierung|kalibréieren]] a mat hinne Miessunge mat héchster Prezisioun duerchzeféieren.<ref name="bernd_mission_start" /> D'Virschléi goufen zum Schluss ugeholl, an den [[1. Oktober]] [[2000]] entstoungen aus enger Distanz vu 84,3 Millioune km déi éischt Biller mat der [[Teleobjektiv|Telekamera]]. Cassini konnt wärend de nächste fënnef Méint déi och am Jupitersystem aktiv Raumsond [[Galileo (Raumsond)|Galileo]] ergänzen. Si huet entgéint den Ufankspläng haaptsächlech d'[[Jupitermound|Mounde]] ënnersicht. Wéinst engem Feeler vun der Antenn vum Galileo hu missen nämlech all wëssenschaftlech Daten iwwer déi wäit manner leeschtungsstaark Niddreggewënnantennen iwwerdroe ginn,<ref name="bernd_mission_start" /> woufir Galileo déi meescht fotografesch Aktivitéiten agestallt hat, well déi eng héich [[Datequot]] gebraucht hunn. Wärend hirem Openthalt beim Jupitersystem huet d'Cassinni-Sond vill héichopléisend Fotoe vum Jupiter gemaach an hat fir eng gewëssen Zäit en Deel vun den Aarbechte vun der Galileo-Sond iwwerholl. Am Laf vun dësem Missiounsdeel gouf och dat bis haut héchstopgeléiste [[Fotomosaik]] vum Planéit zesummegebaut (kuckt d'Bild riets). Vum [[#Imaging Science Subsystem (ISS)|ISS]]-System sinn am Ganze 26.287 Fotoe, woubäi och eng grouss Zuel u Filtere benotzt goufen, fir d'Gasverteelung an der Atmosphär vum Jupiter z'ënnersichen.<ref name="bernd_mission_start" /> Mëtt Dezember gouf et fir d'Cassini-Sond och eng Geleegenheet fir Fotoe vun ettleche Mounde ze maachen. Allerdéngs koum et de 17. Dezember zu engem gréisseren Tëschefall am Beräich vun de [[Reaktiounsrad|Reaktionsrieder]], déi d'Orientéierung vun der Sond am Raum kontrolléierten (kuckt [[Interplanetar Navigatioun]]). Wou d'Rad mat der Nummer dräi zu der Lagännerung vu 50 op 208 Ëmdréiunge pro Minutt acceleréiert gouf, hat een eng däitlech Temperaturerhéijung un de [[Lager (Mechanik)|Lager]] festgestallt.<ref name="bernd_mission_start" /> De Bordcomputer hat dat als Vergréisserung vun der Reiwung interpretéiert an hat dann d'Reaktiounsrieder ofgeschalt, wourophin d'Lag iwwer d'[[Schubdüs]] gereegelt gouf. Well dat awer vill Dreifstoff verbraucht hat, gouf vum Buedem aus d'Instrumenteplattform vum 19. bis 27. Dezember deaktivéiert an et gouf nëmmen déi lagonofhängeg Instrumenter (z.&nbsp;B. [[#Radio and Plasma Wave Science Instrument (RPWS)|RPWS]] oder [[#Dual Technique Magnetometer (MAG)|MAG]]) weiderlafe gelooss. Beim neien ufuere vum Rad gouf eng ongläichméisseg Verdeelung vun der [[Schmierueleg|Schmierflëssegkeet]] festgestallt. D'Problem war mat zouhuelender Betribsdauer verschwonnen, a sou konnten d'wëssenschaftlech Observatioune wéi geplangt fortgesat ginn.<ref name="bernd_mission_start" /> Wärend der aachtdeegeger Rouephas gouf d'Geleegenheet fir virgesinne Fotoe vu Jupitermounde verpasst, soudatt nëmme vum [[Himalia (Mound)|Himalia]] e puer Biller méiglech waren. Déi konnten de klenge Mound wéinst der grousser Distanz vu 4,4 Millioune km nëmmen an e puer Pixelen opléisen. Trotzdeem war dat besser wéi bei fréiere Fotoe, déi den Himalia nëmmen als einfache Punkt gewisen hunn. Domat hat sech fir d'éischt déi längelzeg Form an d'Gréisst (zirka 120&nbsp;km × 150&nbsp;km) bestëmme gelooss.<ref name="bernd_mission_start" /> Duerch d'[[#Magnetospheric Imaging Instrument (MIMI)|MIMI]]-Instrument konnten och fir d'éischt dräidimensionaal Biller vum Jupiter-Magnéitfeld gemaach ginn. Den 22. Mäerz war d'Observatioun vum Jupiter eriwwer, an de Cassini war um Wee zum Saturn, wou d'Primärmissioun gestart soll ginn. === Beweis vun der Relativitéitstheorie === Wärend dem Summer [[2002]] war d'Sonn genee tëscht Cassini-Huygens an der Äerd, wat eng Iwwerpréiwung a Miessung vun der [[Allgemeng Relativitéitstheorie|allgemenger Relativitéitstheorie]] erméiglecht hunn. Déi huet viraus gesot, datt ee vum Cassini op d'Äerd gesente Radiosignal eng méi laang Lafzeit opweist, wéi ee bei der entspriechender Distanz unhuele géif. De [[Shapiro-Verschleefung]] genannte Effet soll duerch déi staark Gravitatioun an déi domat verbonne [[Raumkrëmmung]] verursaacht ginn. Well d'Signal déi „Dell“ an der [[Raumzäit]] passéiere muss, verlängert sech d'Lafzäit géigeniwwer dem soss bal riichtem, direkte Wee ëm e puer Sekonnebrochdeeler. D'Verschleefung konnt dann och vun den Antenne vum Deep Space Networks festgestallt ginn, wouduerch d'allgemeng Relativitéitstheorie eng weider Kéier experimentell bestätegt gouf. == Primärmissioun beim Saturn == [[Fichier:Phoebe cassini.jpg|thumb|left|De Mound Phoebe]] === Laanschtfluch beim Phoebe === Mat dem finale Kurskorrektiounsmanöver den [[30. Juni]] [[2004]] war d'Cassini-Huygens-Sond an en Orbit ëm de Saturn ageschwenkt, woumat d'Primärmissioun vun de Sonde ugefaangen huet.<ref>[https://web.archive.org/web/20100728231850/http://saturn.jpl.nasa.gov/news/newsreleases/newsrelease20040630/ JPL – ''Cassini Spacecraft Arrives at Saturn''], 30. Juni 2004. Gekuckt de [[27. Februar]] [[2010]]</ref> Vill Instrumenter goufe scho vun deem Datum un aktivéiert (déi éischt schonn am Mäerz) an den 12. Juni gouf de [[Phoebe (Mound)|Phoebe]] bei engem [[Laanschtfluch]] ënnersicht. D'Sond war dem Mound bis op 2000&nbsp;km erukoum an hat Biller vun exellenter Qualitéit gemaach. De Phoebe hat sech als alen Himmelskierper presentéiert, deen haaptsächlech aus [[Äis]] besteet a bedeckt ass mat enger ettlech honnert Meter décker Schicht aus däischterem Material.<ref name="news1">[https://web.archive.org/web/20100611145827/http://saturn.jpl.nasa.gov/news/newsreleases/newsrelease20040612/ JPL – ''Cassini's Flyby of Phoebe Shows a Moon with a Battered Past''], 12. Juni 2010. Gekuckt de [[27. Februar]] [[2010]]</ref> D'Uewerfläch vum Phoebe huet eng grouss Zuel vun [[Aschlagkrater]]en, wat vun ettleche Fuerscher als Hiwäis gesi gëtt, datt de Mound en Iwwerrescht aus der [[Genesis vum Sonnesystem]] vu virun zirka 4,5 Milliarde Joer ass.<ref name="news1" /> Munnech Krater hunn en Duerchmiesser vu bis zu 50&nbsp;km an hunn d'Uewerfläch massiv ëmgewandelt. Duerch d'Rotatioun vum Phoebe konnt déi komplett Uewerfläch erfaasst ginn, woubäi ganz héich Opléisunge bis erof op 12 m pro Pixel erreecht konnte ginn.<ref name="bernd_2004">[http://www.bernd-leitenberger.de/cassini-mission.shtml Bernd Leitenberger – ''Die Cassini Mission 2004''], Gekuckt de [[27. Februar]] [[2010]]</ref> === Fluch duerch d'Réng === [[Fichier:Saturn rings PIA06425.jpg|thumb|Temperaturverdeelung vun de Réng (Falschfaarwen, Rout: −163&nbsp;°C, Blo: −203&nbsp;°C)]] Op dem Wee zum éischte Fly-by beim Saturn hat d'Cassini-Huygens-Sond duerch d'Saturnréng misse fléien, wouduerch héich opgeléiste Biller d'Struktur aus noer Distanz méiglech waren. Allerdéngs war d'Manöver wéinst de ville Gestengsstécker net ongeféierlech, soudatt een eng eidel Plaz tëscht de [[Saturnréng#Radien an Ëmlafzäite vun de Saturnréng|E- an F-]]Rank uviséiert hat, deen op de Biller vun de Voyager-Sonden als matièrefräie Raum z'erkenne waren.<ref name="bernd_2004" /> Wann op de Biller vum [[#Imaging Science Subsystem (ISS)|ISS]] trotzdeem Stéierungen z'erkenne gewiescht wieren, dann hätt fir auszewäichen, den Orbit misse gehuewe ginn. Dat hätt allerdéngs zousätzlechen Dreifstoffverbrauch als Folleg gehat. Beim Duerchfluch gouf d'Sond sou gedréit, datt d'Héichgewënnantenn als improviséiert Schutzschëld géint kleng Partikele gedéngt hat.<ref name="bernd_2004" /> D'Réng goufe primär mat den Instrumenter ISS an [[#Ultraviolet Imaging Spectrograph (UVIS)|UVIS]] ënnersicht, déi vill nei Erkenntnesser iwwer den Opbau an d'Zesummesetzung vun de Réng liwwerten. Sou bestinn déi net primär aus Äis, wéi fréier ugeholl gouf, mä haaptsächlech aus Stëbs, deen deem op der Uewerfläch vum Phoebe staark gläicht.<ref>[https://web.archive.org/web/20100726103824/http://saturn.jpl.nasa.gov/news/newsreleases/newsrelease20040702/ JPL – ''Cassini Exposes Puzzles About Ingredients in Saturn's Rings''], 2. Juli 2004. Gekuckt de [[27. Februar]] [[2010]]</ref> Doriwwer eraus gouf och eng ongewéinlech héich Konzentratioun vun atomarem [[Sauerstoff]] um Rand vun de Réng entdeckt. Well d'Bestanddeeler vu bannen no baussen ëmmer méi jonk ginn (d'selwecht wéi bei de [[Joresréng]] vun de Beem) gëtt ugeholl, datt de Sauerstoff aus enger Kollisioun am Januar vum selwechte Joer stame kéint. === Laanschtfluch beim Saturn an nei Mounden === [[Fichier:Cassini SOI.jpg|thumb|left|Manöver kuerz virum bis kuerz nom Antrëtt an d'Ëmlafbunn]] Beim éischten an engste Fly-by vun der Missioun flog ass Cassini-Huygens op enger Distanz vun nëmmen 18.000&nbsp;km un der Wolleksgrenz vum Saturn laanscht geflunn, fir dono nees d'Réng ze passéieren. Bei der Auswäertung vun alle Biller konnt ee schliisslech zwee ganz kleng an nach net bekannt [[Lëscht vun de Saturnmounden|Saturnmounde]] identifizéieren, déi ee provisoresch „S/2004 S1“ an „S/2004 S2“ bezeechent huet.<ref>[https://web.archive.org/web/20120318223823/http://saturn.jpl.nasa.gov/news/newsreleases/newsrelease20040816/ JPL – ''Out from the Shadows: Two New Saturnian Moons''], 16. August 2004. Gekuckt den [[28. Februar]] [[2010]]</ref> Den éischten huet en Duerchmiesser vun 3&nbsp;km, deen zweeten huet véier Kilometer. Déi béid Mounde si ronn 200.000&nbsp;km vum Saturn ewech an hiren Orbit läit tëscht deene vum [[Mimas (Mound)|Mimas]] an [[Enceladus (Mound)|Enceladus]]. D'Mounde goufen op staark [[Langzäitbeliichtung|langzäitbeliichtete]] Biller entdeckt, woubäi S/2004 S1 eventuell scho bei der Voyager-Missioun fonnt gouf; en änlechen Objet krut schonn [[1981]] d'Bezeechnung „S/1981 S14“. Spéider goufen d'Mounde an [[Methone (Mound)|Methone]] (S1) a [[Pallene (Mound)|Pallene]] (S2) ëmbenannt. === Éischte Laanschtfluch beim Titan === [[Fichier:Tortola Facula Cassini c12.jpg|thumb|Foto vum Titan mam [[#Visible and Infrared Mapping Spectrometer (VIMS)|VIMS]]-Instrument. Am Ausschnëtt ass een eventuellen Äisvulkan ze gesinn.]] De [[26. Oktober]] [[2004]] war den éischte Laanschtfluch beim [[Titan (Mound)|Titan]] op enger Distanz vun 1174&nbsp;km. Dobäi gouf d'Uewerfläche mat enger bis dohin onerreechter Prezisioun erfaasst. Fir d'Observatioun goufen 11 vun den 12 Instrumenter benotzt, woubäi e Softwarefeeler am [[#Composite Infrared Spectrometer (CIRS)|CIRS]] eng genee Ënnersich am Infrarout-Spektrum verhënnert hat.<ref>[https://web.archive.org/web/20100613012307/http://saturn.jpl.nasa.gov/news/newsreleases/newsrelease20041027/ JPL – ''Cassini Peeks Below Cloud Shroud Around Titan.''] 27. Oktober 2004. Gekuckt den [[28. Februar]] [[2010]]</ref> Vu besonneschem Interessi waren d'Fotoe vum Radarsystem, well d'Uewerfläch mat optesche Instrumenter wéinst der dichter Atmosphär vum Titan nëmme schwéier z'ënnersichen ass. Beim [[Laanschtfluch (Raumfaart)|Laanschtfluch]] konnten ongeféier ee Prozent vun der Uewerfläch mat enger Opléisung vu bis zu 300 m pro Pixel erfaasst ginn.<ref>[https://web.archive.org/web/20100724135437/http://saturn.jpl.nasa.gov/news/newsreleases/newsrelease20041029/ JPL – ''Cassini's Radar Shows Titan's Young Active Surface.''] 29. Oktober 2009. Gekuckt den [[28. Februar]] [[2010]]</ref> A Kombinatioun mat aner Instrumenter konnt d'Uewerfläch vum Titan als verhältnesméisseg jonk charakteriséiert ginn, woubäi och dynamesch Virgäng z'observéiere waren. Dat gouf als Hiwäis op fléissend, eventuell organescht Material gesinn. Och gouf et Indizien, déi op d'Existenz vu Gletscher a Séien hindeiten. Wärend dem Laanschtfluch konnt warscheinlech och en [[Äisvulkan]] entdeckt ginn (kuckt d'Bild riets). === D'Huygens-Missioun === ==== Oftrennung a Marschfluch ==== [[Fichier:Huygens-mission.jpg|thumb|Fluchprofil vum Cassini-Huygens véier Woche virun der Landung]] D'Huygens-Missioun hat mat der Oftrennung vu Cassini de [[25. Dezember]] [[2004]] um 3 Auer [[mëtteleuropäesch Zäit]] ugefaangen. Déi dräi kleng Sprengluedunge trennten d'Huygens erfollegräich of an acceleréierten d'Sond op 0,35&nbsp;m/s (relativ zu Cassini) bei engem Spin vu 7,5 Ëmdréiunge pro Minutt.<ref>[http://www.esa.int/SPECIALS/Cassini-Huygens/SEMY0HQ3K3E_0.html ESA – ''Huygens sets off with correct spin and speed''], 11. Januar 2005. Gekuckt den [[28. Februar]] [[2010]]</ref> D'Miessung vun der Rotatioun gouf erréischt duerch dat schwaacht, geriichte Magnéitfeld vun der Sond erméiglecht. Dat konnt mat dem héichempfindleche Magnéitometer vum Cassini erfaasst ginn, woubäi den Huygens eigentlech net magnéitesch hätt dierfe sinn, fir d'Instrument net ze stéieren. D'Magnéitfeld gouf erréischt no der Fäerdegstellung bemierkt, woubäi et esou schwaach war, datt et net als kritescht Problem fir d'Missioun agestuft gouf. 12 Stonne no der Trennung hat Cassini mat der Telekamera vum ISS eng Foto vum Huygens gemaach, déi no der Vermiessung bestätegt hat, datt sech d'Sond op engem korrekte Kurs befënnt.<ref name="bernd_huy_mission">[http://www.bernd-leitenberger.de/huygens-mission.shtml Bernd Leitenberger – ''Die Huygens Mission''], Gekuckt den [[28. Februar]] [[2010]]</ref> Dem Fluchplang no sollt d'Huygens no der Trennung den Titan an 20 Deeg erreechen. ==== Landung um Titan ==== [[Fichier:Titansurface-2-hi-1-.jpg|thumb|Kënschtleresch Duerstellung vum Huygens wärend der Landung]] 20 Deeg no der Oftrennung, de [[14. Januar]] [[2005]], huet d'wëssenschaftlech Missioun fir d'Huygens ugefaangen. D'Evenementer sinn hei chronologesch ([[Mëtteleuropäesch Zäit|MEZ]]) opgezielt (all Zäite bezéie sech op den Empfangszäitpunkt op der Äerd; wéinst der Signallafzäit 67&nbsp;Minutten nom jeeweilegen Evenement).<ref>[http://www.esa.int/SPECIALS/Cassini-Huygens/SEMQOI71Y3E_0.html ESA – ''Huygens descent timeline''], Gekuckt den [[1. Mäerz]] [[2010]]</ref> Huygens huet Daten all mat 1 bis 8 KBit/sec un de Cassini geschéckt, wou si tëschegespäichert goufen, fir si an den Deeg no der Huygens-Missioun op d'Äerd z'iwwerdroen. [[Fichier:Huygens Probe Descent Profile.jpg|thumb|D'Landeseqenz vum Huygens]] ;'''06:51''': Déi intern Auer aktivéiert d'Elektronik vun der Sond a versetzt d'Transmitter an de Niddregenergiemodus, fir op den Ufank vun der Dateniwwerdroung ze warden. ;'''11:13''': Den Huygens trëtt op enger Héicht vun 1270&nbsp;km an d'Atmosphär vum Titan eran. ;'''11:17''': D'Sond huet eng Vitess vu 400&nbsp;m/s ënnerschratt, wat an enger Héicht vun zirka 180&nbsp;km d'Ëffnung vum éischte Fallschierm initiéiert. Deen trennt duerch säi Widerstand dat iewescht Hëtzschëld of a mécht 2,5 s spéider den Haaptfallschierm op. ;'''11:18''': An enger Héicht vun zirka 160&nbsp;km gëtt de groussen ënneschten Hëtzschëld ofgetrennt. Heiduerch konnt de [[#Descent Imager / Spectral Radiometer (DISR)|DISR]] aktivéiert ginn, dat elo e fräie Bléck no ënnen hat an déi éischt Biller a Spektre gemaach huet. ;'''11:32''': Den Haaptfallschierm trennt sech op enger Héicht vu ronn 125&nbsp;km, wourophin sech den drëtte a leschte Fallschierm opmécht. ;'''11:49''': Op enger Héicht vu 60&nbsp;km gëtt de Radarhéichtemiesser vum [[#Huygens Atmosphere Structure Instrument (HASI)|HASI]] aktivéiert, wouduerch den Huygens Bordcomputer weider Entscheedungen op Basis vun der Héicht treffe kann, amplaz duerch déi intern Auer gesteiert ze ginn. ;'''12:57''': De [[#Gas Chromatograph and Mass Spectrometer (GCMS)|GCMS]] gëtt zum Schluss aktivéiert. ;'''13:30''': D'Luucht vum DISR gëtt aktivéiert, fir déi a kuerzer Zäit nächst Landung gutt Spektre vun der Uewerfläch ze kréien. ;'''13:34''' (± 15 min): Den Huygens ass mat enger Vitess vu 17&nbsp;km/h erfollegräich op d'Uewerfläch vum Titan gelant. D'Temperatur ass −180&nbsp;°C, den Drock läit bei 1467 [[Bar (Eenheet)|Millibar]]. ;'''15:44''': Den Huygens verléiert de Kontakt zum Cassini, well d'Siichtverbindung ënnerbrach gëtt. Zu deem Zäitpunkt ass d'Missioun fir den Huygens fäerdeg. ;'''16:14''': De Cassini riicht seng Antenn nees zeréck op d'Äerd an iwwerdréit déi éischt Daten. [[Fichier:Drainage channels and shoreline on Titan, by Huygens probe.jpg|thumb|Eent vun den éischte Biller. Ze gesinn ë.&nbsp;a. Kanäl (lénks), déi op eng Küstlinn féieren (riets).]] ==== Resultater ==== Bei der Registréierung vun den ukommenden Huygens-Date gouf et e weideren technesche Feeler: Den Empfangssystem vum Cassini hat nëmmen Date vum Kanal B opgezeechent. Den Huygens huet zwéi redundant Senderen (Kanal A a B), vun deene jiddwereen all déi gesammelt Miessdate zäitversat iwwerdréit. Vun där Redundanz waren allerdéngs zwee Experimenter ausgeholl: den [[#Doppler Wind Experiment (DWE)|Doppler Wind Experiment (DWE)]] fir d'Miessung vun der Wandvitess an d'Bilddate vum [[#Descent Imager / Spectral Radiometer (DISR)|DISR]].<ref name="bernd_huy" /> D'Miessung duerch d'DWE-Instrument sollten u Bord vum Cassini an duerch e [[Very Long Baseline Interferometry|VLBI]]-Netzwierk op der Äerd passéieren. Heizou benotzt d'Instrument den héchstabilen [[Oszillater]] vum Kanal-A-Sender. Well op dësem Kanal keng Daten empfaange goufen, waren och keng Miessunge duerch de Cassini méiglech. Zwar konnt een aus d'Date vum VLBI-Netzwierk d'Wandvitesse rekonstruéieren, déi waren awer ëm e Villfacht manner genee wéi déi geplangte Miessunge duerch de Cassini. D'DISR-Instrument dogéint hat déi gemaache Biller wiesselsäiteg op d'Kanäl A a B iwwerdroen, well d'Datenunheefung ze grouss gewiescht wier, fir se sou dacks ze schécken. Dofir gouf d'Hallschent vun den 1215 Biller beim Empfank verluer.<ref name="bernd_huy" /> D'Netaktivéierung vum Kanal-A-Empfänger war op e Programméierfeeler zeréckzeféieren, deen an de Verantwortungsberäich vun der ESA gefall ass. E weidere Problem goung op de Sonnesensor, dee wéinst der onerwaarten réckwäerteger Rotatioun d'Sonn net erfaasse konnt. Soumat konnt ufanks net bestëmmt ginn, a wéi enger Richtung d'Kamerae gekuckt a wou sech d'Huygens genee opgehalen huet.<ref name="bernd_huy_mission" /> Duerch opwenneg Rekonstruktioune konnten déi néideg Parameteren awer zwéi Méint no der Landung mat enger Genauegkeet vun zirka 5° bestëmmt ginn. [[Fichier:Huygens surface color.jpg|left|thumb|D'Uewerfläch vum Saturnmound [[Titan (Mound)|Titan]] no der Landung]] [[Fichier:Mercator region by huygens.jpg|thumb|Bléck op d'Landeregioun vum Huygens aus 10 km Héicht]] Wärend der Missioun goufen an 3:44 Stonnen 474 MBit Date gesammelt an iwwertdroen, dovu 606 Biller.<ref name="esa_bul">[http://www.esa.int/esapub/bulletin/bulletin121/bul121a_lebreton.pdf ''Europe Arrives at the New Frontier – The Huygens Landing on Titan''] (PDF; 405&nbsp;kB), Februar 2005. Gekuckt den [[23. September]] [[2010]]</ref> Et gouf festgestallt, datt d'Atmosphär vum Mound haaptsächlech aus Stéckstoff a [[Methan]] besteet, woubäi d'Konzentratioun vu Methan mat ofhuelender Héicht klëmmt. An enger Héicht vun 20&nbsp;km goufe Wolleken aus Methan entdeckt, déi dann a Form vun Niwwel bis op de Buedem reechen.<ref name="esa_bul" /> An der Atmosphär gouf och den [[Isotop]] [[Argon|Argon-40]] detektéiert, wat op vulkanesch Aktivitéit schléisse léisst. Allerdéngs kënnt et heibäi net zum Ausworf vu [[Lava]] wéi op der Äerd, mä zum Ausbroch vu Waasseräis an [[Ammoniak]]. Iwwerraschenderweis goufe keng Isotope vum Typ Argon-36 an Argon-38 fonnt, déi nach aus den Ufäng vum Sonnesystem staammen. Doraus follegt, datt den Titan op d'mannst eemol a senger Geschicht seng komplett Atmosphäre muss verluer hunn.<ref name="bernd_huy_mission" /> Erwartungsgemäß selten waren die [[Edelgas]]e [[Krypton]] a [[Xenon]], well déi an Aerosole gebonne sinn a sou op de Buedem transportéiert ginn. D'Auswäertung vun de [[Stéckstoff]]molekülle weist, datt d'Atmosphär vum Titan an der Vergaangenheet fënnefmol méi dicht gewiescht huet misse sinn.<ref name="bernd_huy_mission" /> Fir de Verloscht sollen ënner anerem dräi [[Ausgasung]]swelle verantwortlech sinn: Déi éischt war bei der Formung vum Mound geschitt, déi zweet virun zirka 2 Milliarde Joer (dee sech verdichtende Silikatkär ausgeléist grouss Iwwerschëss Wäermt) an déi lescht viru ronn 500 Millioune Joer, wou et [[Konvektioun]]sstréim am Mantel vum Titan gi war.<ref name="bernd_huy_mission" /> D'Wandmiessunge hunn eng Vitess vun zirka 35&nbsp;m/s an enger Héicht vu ronn 60&nbsp;km erginn, woubäi d'Wande mat ofhuelender Héicht ëmmer méi lues ginn, bis si schliisslech ënner enger Héicht vun 10&nbsp;km bal zum Erleie kommen.<ref name="bernd_huy_mission" /> D'[[Wandrichtung]] war bis zu den 10&nbsp;km konstant "Ost", hat awer ënner där Grenz ganz séier op "West" ëmgedréit. D'Stréimunge bannent der Atmosphär gi net wéi op der Äerd duerch wiesselnd Sonnenastralung verursaacht, well deenen hir Intensitéit wéinst der vill méi grousser Distanz ongeféier 100-mol méi kleng ass wéi op der Äerd. Am Géigenzuch ass den Afloss vun der Gravitatioun vum Saturn op den Titan 400-mol méi staark wéi dee vum Äerdmound op d'Äerd, wouduerch an der Atmosphär en [[Ebbe]]-[[Flut]]-Mechanissem produzéiert gëtt.<ref name="bernd_huy_mission" /> Duerch d'Gréisst vun de Biller a Kombinatioun mat Spektren a Radar-Miessunge konnt den Huygens vill iwwer d'Uewerfläch vum Titan an Erkenntness bréngen, wat bis zu deem Zäitpunkt wéinst der dichter Atmosphär kaum méiglech war. D'Uewerfläch war duerch Oflagerunge vun organeschem Material méi däischter wéi erwaart an de Buedem, op deem d'Sond gelant war, huet a sengen Eegenschaften naassem Sand oder [[Tounmineral|Toun]] op der Äerd geglach.<ref name="esa_bul" /> D'Substanz besteet haaptsächlech aus verdrecktem Waasser- a [[Kuelewaasserstoff]]-Äis. Duerch d'Wäermt vun der Sond koum et ënner der Sond scho kuerz no der Landung zu klengen Ausbréch vun am Buedem gebonnenem Methan.<ref name="esa_bul" /> D'Biller vun der op d'Säit kuckender Kamera (SRI) hunn eng flaach Fläch mat kiselaartege Kierper gewisen, déi en Duerchmiesser vu 5 bis 15&nbsp;cm hunn. Wärend der Landung hat den DISR spektakulär Biller vun der Titanuewerfläch gemaach, besonnesch kuerz virun der Landung, wou e groussen Deel vun der Donscht- a Wollekeschicht duerchkräizt goufen. De [[Relief (Geologie)|Relief]] weist villfälteg Formatioune, ënner anerem Bierger, Däller an och Dünen, déi bis zu 1500&nbsp;km laang sinn.<ref name="bernd_huy_mission" /> Et goufen och vill Kanäl fonnt, déi zesumme mat den ofgeronnte Forme vun de Steng op der Uewerfläch an an der Konsistenz vum Buedem op [[Erosioun]] duerch Flëssegkeeten hiweisen. Scho fréi gouf dem Methan heibäi eng primär Roll zougeschwat, wat sech zum Enn och bestätegt huet.<ref name="bernd_huy_mission" /> Op dem Titan existéiert e konstante Methan-Kreeslaf mat Reen, Flësse a Séien, déi fir d'Erosioun vum Relief verantwortlech ass. ==== Video vun der Landung ==== [[Fichier:Huygens descent.ogg|thumb|800px|thumbtime=12]] De follgende Video weist d'Landung vum Huygens aus der Siicht vum [[#Descent Imager / Spectral Radiometer (DISR)|DISR]]-Instrument, woubäi e puer Daten och vun aneren Instrumente staamen. D'Zäit gouf virum Opschlag ëm dat 40-facht acceleréiert an nom Opschlag ëm dat 100-facht. {{Anker|zentrum}} Am zentrale Bléckfeld ginn d'Fluchbunn vun der Sond an hir fotografesch Biller duergestallt. Faarweg Overlays weisen, datt ee Bild duerch dat faarwlech zesummegehéierend Instrument (riets) am entspriechende Bildberäich erfollegt ass. Am Ufank vum Video ginn och d'Himmelsrichtungen an d'Landezon kuerz fir Orientéierung ugewisen. {{Anker|ecken}} Am Eck uewe lénks gëtt de Status vum Huygens hisiichtlech vun de Fallschiermer an dem Hëtzschëld ugewisen, souwéi eng Skala zum Verglach mat engem Mënsch. Ënne lénks gëtt d'Fluchbunn vun der Sond ofgebilt (Bléck vu Süd), souwéi d'Richtunge zum Cassini (blo) an der Sonn (rout). Weider ass eng Skala vum [[Mount Everest]] ofgebilt. Am Eck riets ënne ginn d'Bléckrichtung zum Cassini (blo), zu der Sonn (rout) an der säitlech kuckender Kamera (SRI, gréng) ugezeechent. Uewe riets ass eng [[Koordinéiert Weltzäit|UTC]]-Auer an e Missiouns-Timer. {{Anker|riets}} Op der rietser Säit gi verschidden Daten an Aktivitéiten ugewisen. Een Opblénke vum jeeweilege Faarfpunkt bedeit eng Foto duerch dat entspriechend zougeuerdert Instrument. Dat fotograféiert Gebitt gëtt gläichzäiteg och op dem zentrale Bléckfeld mat der selwechter Faarf markéiert. Faarfpunkte, déi ënne riets mat engem klenge zousätzleche rosa Quadrat gekennzeechent sinn, weisen un, datt dat zougeuerdent Instrument no uewen, statt no ënne kuckt. An der Stereo-Audioausgab si weider Informatioune akustesch integréiert. De lénksen Audio-Kanal gëtt mat senger Frequenz d'Dréivitess vum Huygens zeréck, e Klicke bedeit den Ofschloss vun enger Dréiung. De rietse Kanal gëtt Besonnesches bei der Datesammlung zeréck. D'Frequenz vum Hannergrondgeräisch ass mat der Signalstäerkt zum Cassini gekoppelt, eenzel Téin weisen Instrumentenaktivitéit un. Jiddwer Instrument ass eng gewësse Tounfrequenz zougestallt, woubäi déi analog zu der Instrumentelëscht riets ëmmer méi ofhëlt. === Missiounsverlaf 2005 === [[Fichier:Enceladus PIA06191.jpg|thumb|Mosaik-Bild vun der Uewerfläch vum Enceladus]] Nom Enn vun der Huygens-Missioun führte huet d'Cassini-Sond de [[17. Februar]] [[2005]] an enger Héicht vu 1577&nbsp;km hiren éischte Laanschtfluch beim Mound [[Enceladus (Mound)|Enceladus]] duerchgefouert.<ref name="jpl_encla">[https://web.archive.org/web/20100614231218/http://saturn.jpl.nasa.gov/news/newsreleases/newsrelease20050218/ JPL – ''Saturn's Moons Titan and Enceladus Seen by Cassini''], 18. Februar 2005. Gekuckt den [[23. September]] [[2010]]</ref> D'Opléisung vun de Biller waren ëm dat zéngfacht besser wéi déi vun de Voyager-Sonden. Déi haten zu hirer Zäit scho festgestallt, datt de Mound vill Liicht reflektéiert hat a kaum däischter Plaze hat. De Grond dofir konnte Spektralanalyse vum Cassini liwweren: De Mound ass ganz mat rengem Waasseräis iwwerzunn. Op dem Äispanzer hu sech zwar Kanäl an Hiwwele gebilt, déi an hirem Muster deenen um [[Europa (Mound)|Europa]] a [[Ganymed (Mound)|Ganymed]] gläichen; allerdéngs weist déi kleng Zuel a Gréisst vun Aschléikrateren op een éischter jonke Mound hin.<ref name="jpl_encla" /> Bei engem zweete Laanschtfluch de 16.&nbsp;Mäerz konnten ausserdeem e Magnéitfeld an eng Atmosphär nogewise ginn.<ref>[https://web.archive.org/web/20130501004830/http://saturn.jpl.nasa.gov/news/newsreleases/newsrelease20050316/ JPL – ''Cassini Finds an Atmosphere on Saturn's Moon Enceladus''], 16. März 2005. Gekuckt den [[12. Mäerz]] [[2010]]</ref> Well den Enceladus net genuch Gravitatioun entwéckelt, fir eng stänneg Atmosphär ze halen, muss et eng Quell ginn, déi stänneg Gas zouféiert. Et gëtt ugeholl, datt et eng Form vu vulkanescher Aktivitéit um Mound misst ginn. [[Fichier:Daphnis edge wave shadows.jpg|thumb|left|De Mound Daphnis an déi duerch hie verursaacht Wellen (mat Schiet no uewen)]] Den 10.&nbsp;Mee hat de JPL bekannt gemaach, datt nees e neie Mound entdeckt konnt ginn, dee virleefeg d'Bezeechnung "S/2005 S1" krut huet a spéider op [[Daphnis (Mound)|Daphnis]] ëmbenannt gouf. De Mound gouf mat der NAC-Kamera an enger fräier Plaz vum A-Rank fonnt, wou sou e Kierper schonn zanter enger gewësser Zäit ugeholl gi war.<ref name="daphnis">[https://web.archive.org/web/20110209092018/http://saturn.jpl.nasa.gov/news/newsreleases/newsrelease20050510/ JPL – ''Cassini Finds New Saturn Moon that Makes Waves''], 10. Mai 2005. Gekuckt den [[12. Mäerz]] [[2010]]</ref> Daphnis huet en Duerchmiesser vun zirka 7&nbsp;km, an huet eng Mass vu ronn 80 Milliarden Tonnen a kreest ëm de Saturn op enger Distanz vu bis zu 136.500&nbsp;km. D'Gravitatioun vum Mound huet zu enger Wellebildung um Rand vun de Réng, déi a senger Géigend sinn, gefouert. D'Welle vun de séiere Partikelen am bannenzege Rank lafen heibäi dem Mound viraus, déi lues am baussenzege Rank lafen him no. Den 11.&nbsp;Juli hat de Cassini op enger Distanz vun 10.000&nbsp;km de Mound [[Hyperion (Mound)|Hyperion]] passéiert an huat Fotoe mat der [[#NAC|NAC]]-Kamera an enger Opléisung vu bis zu 1&nbsp;km gemaach.<ref>[https://web.archive.org/web/20100614223125/http://saturn.jpl.nasa.gov/news/newsreleases/newsrelease20050711/ JPL – ''Spongy-Looking Hyperion Tumbles into View''], 11. Juli 2005. Gekuckt den [[20. September]] [[2010]]</ref> Miessunge vun der Dicht am Verglach zu der Uewerfläch weisen drop hin, datt ongeféier 40 % vum Moundkär huel ass. [[Fichier:Hyperion PIA07740.jpg|thumb|De Mound Hyperion]] Den 29. Juli gouf publizéiert, datt beim Laanschtfluch beim Saturnmound Enceladus de 14.&nbsp;Juli däitlech Zeeche fir aktive Vulkanismus fonnt gouf.<ref>[https://web.archive.org/web/20100703082652/http://saturn.jpl.nasa.gov/news/newsreleases/newsrelease20050729/ JPL – ''Cassini Finds an Active, Watery World at Saturn's Enceladus''], 29. Juli 2005. Gekuckt den [[20. September]] [[2010]]</ref> Dat stëtzt sech virun allem op d'Entdeckung vu lokal begrenzte Waasserdampwolleken an [[Hotspot (Geologie)|Hotspots]], besonnesch um Südpol vum Mound. Duerch déi vulkanesch Prozesser konnt sech eng Atmosphär forméieren, well déi produzéiert Gase hir lues Verdonstung an de Weltraum duerch déi kleng Gravitatioun kompenséieren. D'Atmosphär besteet haaptsächlech aus 65 % Waasserdamp an 20 % molekularem Waasserstoff, de leschten Deel ass gréisstendeels nach [[Kuelestoffdioxid]]. Doriwwer eraus hat de [[#Cosmic Dust Analyzer (CDA)|Cosmic Dust Analyzer]] eng héich Konzentratioun vu Partikelen an der Atmosphär gemooss. Déi huet sech als primär Quell fir dem Saturn säin E-Rank erausgestallt. Nodeem de Cassini de 24. September de Mound [[Tethys (Mound)|Tethys]] passéiert hat a Fotoe vum bis elo onbekannte Südpol gemaach hat, as si zwéin Deeg méi spéit ganz no (zirka 500&nbsp;km) laanscht den Hyperion geflunn.<ref>[https://web.archive.org/web/20100615004158/http://saturn.jpl.nasa.gov/news/newsreleases/newsrelease20050929/ JPL – ''Cassini's Doubleheader Flybys Score Home Run''], 29. September 2005. Gekuckt den [[20. Oktober]] [[2010]]</ref> Déi detailléiert Fotoe weisen eng eenzegaarteg Schwamm-änlech Uewerflächestruktur, fir deenen hire Genesisprozess et bis haut nach keng Erklärung gëtt. Vu besonneschem Interessi ass dat schwaarzt Material, dat a ville Kratere vum Mound läit, wéi z.&nbsp;B. dem groussen Impaktkrater mam Duerchmiesser vun 200&nbsp;m. Speziell ass och déi komplett net virausberechebar, chaotesch Rotatioun, déi fir e Mound am Sonnesystem eenzegaarteg ass. === Missiounsverlaf 2006 === [[Fichier:Titan dunes.jpg|thumb|left|Düne vum Titan (ënnen) am Verglach mat Dünen am [[Namibia]] (uewen)]] [[Fichier:PIA08333 Saturn storm.jpg|thumb|left|D'Stuermsystem a verschiddene Spektralberäicher:<br>'''uewen:''' 460nm, 752nm, 728nm; '''ënnen:''' 890nm, 2,8µm, 5µm]] Den 1. Mäerz gouf bekanntgemaach, datt ee no grëndlecher Datenauswäertung vum Cassini an Huygens d'Quell fir de Methan an der Atmosphär vum Titan fonnt gouf.<ref>[https://web.archive.org/web/20100623012635/http://saturn.jpl.nasa.gov/news/newsreleases/newsrelease20060301/ University of Arizona – ''Scientists Solve the Mystery of Methane in Titan's Atmosphere''], 1. März 2006. Gekuckt den [[21. September]] [[2010]]</ref> Et läit am methanräiche Waasseräis, dat eng Kuuscht iwwer engem [[Ozean]] aus flëssegem Waasser an [[Ammoniak]] bilt. Dat Äis gouf an dräi Ausgasungsphasen deelweis geschmolt, soudatt de Methan an d'Atmosphär konnt fort fléien. Déi heizou gebrauchte Wiermt staamt aus dem Kär vum Mound, wou en ettlech [[Radioaktivitéit|radioaktiv]] Elementer duerch hiren Zerfall genuch Wiermt liwwwerten, fir vun Zäit zu Zäit Konvektiounsstréimunge am Kär ze produzéieren, déi dës Wiermt zum Schluss zu der Uewerfläch transportéieren, wou si d'Äis schmëlze léisst. Am Mäerz an Abrëll hunn Ënnersich vun de Réng zum Resultat gefouert, datt am A-Rank 35 % méi Partikelen a Brochstécker sinn wéi ufanks ugeholl gouf.<ref>[https://web.archive.org/web/20100616165218/http://saturn.jpl.nasa.gov/news/newsreleases/newsrelease20060406/ JPL – ''New Cassini Image At Saturn Shows 'A' Ring Contains More Debris Than Once Believed''], 6. April 2006. Gekuckt den [[21. September]] [[2010]]</ref> Dat läit un der Tatsaache, datt d'Transparenz vum Rank staark vum Bléckwénkel ofhänkt. Am Rank konnten och Hiweiser op bis zu 10 Millioune ganz kleng Mounde, sougenannte „Moonlets“, fonnt ginn, déi zirka 100 m grouss sinn.<ref>[https://web.archive.org/web/20100616195937/http://saturn.jpl.nasa.gov/news/newsreleases/newsrelease20060329/ JPL – ''Cassini Finds 'Missing Link' Moonlet Evidence in Saturn's Rings''], 29. März 2006. Gekuckt den [[21. September]] [[2010]]</ref> Si kéinten weideren Opschldss driwwer ginn, wéi d'Réng vum Saturn entstane sinn. De 4. Mee gouf bekannt, datt déi virdrun als Ozeane interpretéiert donkel Flächen an den equatoriale Regioune vum Titan a Wierklechkeet Sanddüne sinn<ref>[https://web.archive.org/web/20100611154825/http://saturn.jpl.nasa.gov/news/newsreleases/newsrelease20060504-3/ University of Arizona – ''Titan's Seas Are Sand''], 4. Mai 2006. Gekuckt den 21. September</ref> Dat hu Resultater an Analyse mam Radarsystem vum Cassini erginn. D'Struktur vun den Dünen ähnelen deenen op der Äerd (kuckt Bild riets). Si entstoungen duerch eng Kombinatioun vu staarke Gezäiteneffeter duerch de Saturn a luese Wande an der Héicht vum Buedem. Beim Laanschtfluch konnten den 22. Juli mam Radarsystem en ettlech Methan-Séie um Nordpol vum Titan entdeckt ginn.<ref>[https://web.archive.org/web/20100727150751/http://saturn.jpl.nasa.gov/news/newsreleases/newsrelease20060727-2/ JPL – ''Cassini Finds Lakes on Titan's Arctic Region''], 27. Juli 2006. Gekuckt den [[21.September]] [[2010]]</ref> Si konnte mat héijer Warscheinlechkeet als Quell fir d'[[Kuelewaasserstoff]]er an der Atmosphär identifizéiert ginn, woumat e wichtegt Missiounszil erreecht gouf. D'Séien hunn Duerchmiesser vun 1 bis 100&nbsp;km. [[Fichier:PIA08322 fig1.jpg|thumb|right|Foto mam neientdeckte Rank (mat engem Kräiz markéiert)]] Den 19. September hat de JPL bekannt gemaach, datt d'Entdeckung vun engem neie [[Saturnréng|Saturnrank]] gelonge war.<ref>[https://web.archive.org/web/20100727035135/http://saturn.jpl.nasa.gov/news/newsreleases/newsrelease20060919/ JPL – ''Scientists Discover New Ring and Other Features at Saturn''], [[19. September]] [[2006]]. Zugriff am 21. September</ref> D'Entdeckung gouf gemaach, wou de Saturn d'Sonn iwwer déi bis elo längste Zäit verdeckt hat (12 Stonnen), wouduerch d'Réng extreem staark ugestraalt goufen, ouni datt direkt Sonneliicht d'Instrumenter vum Cassini iwwerlaascht huet. De neie Rank ass am Beräich vum E- a G-Rank a stëmmt mat den Ëmlafbunne vum [[Janus (Mound)|Janus]] an [[Epimetheus (Mound)|Epimetheus]] iwwerenee. Dofir huelen d'[[Astronom]]en un, datt Meteorittenaschléi op deene Mounde d'Quell fir d'Partikele vum Rank sinn. Duerch déi laang Observatiounszäit konnt och sécher festgestallt ginn, datt vum Enceladus entweechend Äispartikelen an den E-Rank wanderen a sou haaptsächlech un sengem Entstoe bedeelegt sinn. Den 11. Oktober gouf vum JPL publizéiert, datt een däitlech Ännerungen an der Struktur vum bannenzege Rank, dem D-Rank, entdeckt hat.<ref>[https://web.archive.org/web/20100531204058/http://saturn.jpl.nasa.gov/news/newsreleases/newsrelease20061011-2/ JPL – ''Saturn's Rings Show Evidence of a Modern-day Collision''], 11. Oktober 2006. Gekuckt den [[22. September]] [[2010]]</ref> Hien hat vill hell Plaze gewisen, an deenen et vertikal Verzerrunge gouf. Opfälleg sinn och déi reegelméisseg Ofstänn vu Stéierunge, déi ongeféier all 30&nbsp;km virkommen. Méiglecherweis goufen déi Verzerrunge vun der Rankstruktur entweeder duerch eng Kollisioun mat engem Meteorit oder mat engem klenge Mound verursaacht. Scho [[1995]] konnt den [[Hubble-Weltraumteleskop]] Verännerunge an der Struktur vum D-Rank gesinn an a Kombinatioun mat de Cassinis-Date de Kollisiounszäitpunkt op d'Joer [[1984]] datéieren. De 9. November koum eng weider Noriicht, datt de Cassini beim Laanschtfluch um Südpol vum Saturn en aussergewéinleche Stuerm entdeckt hat.<ref>[https://web.archive.org/web/20100609051122/http://saturn.jpl.nasa.gov/news/newsreleases/newsrelease20061109/ JPL – ''NASA Sees into the Eye of a Monster Storm on Saturn''], 9. November 2006. Gekuckt den [[22. September]] [[2010]]</ref> Hien huet e kloer definéiert A, ëm dat héich Wollekebierger kreesen. Domat ähnelt seng Struktur engem [[Hurrikan]] op der Äerd. De Stuerm erreecht Vitesse vu 550&nbsp;km/h, méisst zirka 8000&nbsp;km am Duerchmiesser an d'Tuermwolleken erreechen Héichte vu bis zu 75&nbsp;km. Am Géigesaz zu Hurrikanen op der Äerd beweegt sech d'Stuermsystem net, mä et bleift op senger Plaz um Südpol. Den 12. Dezember hat de JPL bekannt gemaach, datt si um Titan eng Biergformatioun mat deem bis elo héchste Bierg vum Mound fonnt hätten.<ref>[https://web.archive.org/web/20100723194053/http://saturn.jpl.nasa.gov/news/newsreleases/newsrelease20061212/ JPL – ''Massive Mountain Range Imaged on Saturn's Moon Titan''], 12. Dezember 2006. Gekuckt den [[22. September]] [[2010]]</ref> D'Formatioun gouf mam Radar- an Infrarout-System entdeckt an ass knapps 150&nbsp;km laang an 30&nbsp;km breet. Duerch déi héich Opléisung vu bis zu 400 m pro Pixel konnten och Strukturen erkannt ginn, déi Lavaflëss gläichen. D'Spëtzte vum Massiv klamme bis zu 1,5&nbsp;km an den Himmel a sinn op hiren Héichte vu ville Schichte aus organeschem, wäisse Material bedeckt, woubäi et sech eventuell ëm Methanschnéi handele kéint. === Missiounsverlaf 2007 === [[Fichier:JetStream Saturn IMG002593-br500.jpg|thumb|Foto vun engem Jetstream mat engem hien undreiwende Stuerm (donkle Fleck lénks)]] Eng méiglech Erklärung fir d'Geysire um [[Enceladus (Mound)|Enceladus]] goufen den 12. Mäerz publizéiert.<ref>[https://web.archive.org/web/20141205032530/http://saturn.jpl.nasa.gov/news/newsreleases/newsrelease20070312/ JPL – ''A Hot Start Might Explain Geysers on Enceladus''], 12. März 2007. Gekuckt den [[2. Oktober]] [[2010]]</ref> Déi fir hir Entwécklung gebrauchte Wäermt soll vu verhältnesméisseg kuerzliewege radioaktive Isotope vun [[Aluminium]] an [[Eisen]] staamen, déi de Kär vum Mound scho kuerz no senger Genesis virun ettleche Milliarde Joer staark opgehëtzt sollten hunn. Spéider sollen dann laanglieweg radioaktiv Elementer an déi enorm Gezäitekraafte vum Saturn de Kär waarm a flësseg gehalen hunn. Dat gëtt duerch de Fond vu Molekülle aus de Fontäne gestëtzt, déi nëmme bei héije Temperature (bis 577&nbsp;°C) entstoe kënnen. Dee Modell (allgemeng als "hot start" bezeechent) a Miessunge vum der Cassini weise weider op flëssegt Waasser a vill organesch Verbindungen ënner der Mounduewerfläch, déi doduerch och Liewen ophuele kéint. [[Fichier:Iapetus as seen by the Cassini probe - 20071008.jpg|thumb|left|Foto vum Iapetus. Um rietse Bildrand ass de Biergrank gutt z'erkennen.]] [[Fichier:False color Cassini image of jets in the southern hemisphere of Enceladus.jpg|thumb|Ausgestoussen Äispartikele vun den Enceladus Geysiren a Falschfaarwen]] Den 8. Mee gouf matgedeelt, datt d'[[Jetstream]]s um Saturn duerch grouss Stierm an der Atmosphär ugedriwwe ginn.<ref>[https://web.archive.org/web/20100609043646/http://saturn.jpl.nasa.gov/news/newsreleases/newsrelease20070508/ JPL – ''Cassini Finds that Storms Power Saturn's Jet Streams''], 8. Mai 2007. Gekuckt den [[2. Oktober]] [[2010]]</ref> Am Ufank hat een dat geneet Géigendeel ugeholl, nämlech datt d'Jetstream d'Stierm produzéieren. Laangzäitobservatioune iwwer ettlech Stonnen ewech, hunn awer gewisen, datt Stierm un hirer baussenzeger Grenz Impulsenergie un d'Wande ofginn. Dat erkläert och, wéisou dat ofwiesselnd Muster aus west- an ostwäerts blosend Jetstream iwwer laang Zäit stabil bleiwe kann. De 14. Juni gouf bekanntgemaach, datt d'Mounde [[Tethys (Mound)|Tethys]] an [[Dione (Mound)|Dione]] entgéint ale Kenntnesser héchstwarscheinlech geologesch aktiv sinn.<ref>[https://web.archive.org/web/20100823135443/http://saturn.jpl.nasa.gov/news/newsreleases/newsrelease20070614/ ESA/JPL/SWRI/STFC – ''Cassini Finds Saturn Moons Are Active''] 14. Juni, 2007. Gekuckt de [[5. Oktober]] [[2010]]</ref> Zu där Erkenntnes ass ee gelongen duerch d'Réckverfollegung vun ioniséierte Gase aus de Saturnréng. Berechnungen hu gewisen, datt grouss Deeler vum Plasma vun de béide Mounde staamen, soudatt déi iwwer eng gewësse Form geologescher Aktivitéit, evtl. souguer Vulkanismus, mussen hunn, déi d'Fräisetze vun de Gase bewierkt. Wärend engem noe Laanschtfluch (an 1640&nbsp;km Héicht) beim Saturnmound [[Iapetus (Mound)|Iapetus]] hat de Cassini Honnerte vun héich opgeléiste Biller vun der Mounduewerfläch gemaach.<ref>[https://web.archive.org/web/20100823170821/http://saturn.jpl.nasa.gov/news/newsreleases/newsrelease20070912/ JPL – ''Saturn's Moon Iapetus is the Yin-and-Yang of the Solar System''], 12. September 2007. Gekuckt de [[5. Oktober]] [[2010]]</ref> Vu besonneschem Interessi war heibäi de ronn 20&nbsp;km héije Biergrank, deen e groussen Deel vum Moundequator ëmfaasst. Dee Rank besteet schonn zanter senger Genesisphas, wou de Iapetus nach ganz séier rotéiert huet a sech sou Gestengs duerch déi héich Zentrifugalkräften um Equator opgetiermt hunn.<ref>[https://web.archive.org/web/20100611192621/http://saturn.jpl.nasa.gov/news/newsreleases/newsrelease20070717/ JPL – ''Saturn's Old Moon Iapetus Retains its Youthful Figure''], 17. Juli 2007. Gekuckt de [[5. Oktober]] [[2010]]</ref> Duerch de séieren Zerfall vun de radioaktive Isotope Aluminium-26 an Eisen-60 hat d'Temperatur vum Kär an der Kuuscht séier ofgeholl, wouduerch de Biergsrank sech verhäert hat, nach ier d'Gezäitekraafte vum Saturn d'Rotatiounsvitess genuch reduzéierten, wat eng Offlaachung zur Folleg gehat hätt. Duerch d'Ofwiesenheet vu geologescher Prozesser an [[Erosioun]] blouf de Rank bis haut, e puer Milliarde Joer no senger Genesis, zu groussen Deeler erhalen. Den 10. Oktober gouf matgedeelt, datt déi vum Enceladus ausgestoussen Äispartikelen, wéi scho virdrun ugeholl, vu Geysire staamen.<ref>[https://web.archive.org/web/20100612212541/http://saturn.jpl.nasa.gov/news/newsreleases/newsrelease20071010/ Space Science Institute – ''Cassini Pinpoints Hot Sources of Jets on Enceladus''], 10. Oktober 2007. Gekuckt de [[6. Oktober]] [[2010]]</ref> Si ginn als "Tiger Stripes" bezeechent, well si op de Biller ausgesinn wéi Muster vun [[Tiger]]pelzer. D'Sträife si mat enger Temperatur vu bis zu 90 Kelvin déi wäermst Plaze um Enceladus (d'Uewerflächentemperatur läit bei zirka 75–80 K), soudatt Äis a Gase genuch opgewiermt ginn, fir an d'Atmosphär a spéider an de Weltraum z'entwäichen. D'Hypothees, datt et an der Géigend vun de Saturnréng eng grouss Zuel vu klenge Mounde (sougenannt "Moonlets") gëtt, gouf mat enger Meldung de 24. Oktober confirméiert.<ref>[https://web.archive.org/web/20100616215938/http://saturn.jpl.nasa.gov/news/newsreleases/newsrelease20071024/ University of Colorado at Boulder – ''First Known Belt of Moonlets in Saturn's Rings''], 24. Oktober 2007. Gekuckt de [[6. Oktober]] [[2010]]</ref> Déi éischt goufen am A-Rank mat hirer [[propeller]]aarteger Struktur fonnt. Heibäi handelt et sech ëm Rankmaterial, dat sech duerch d'Gravitatioun vun de klenge Mounde vir an hannert deene konzentréiert huet. Déi "Propellerblieder" sinn zirka 15&nbsp;km laang. Wéi d'Mounde selwer entstane sinn, ass nach net sécher geklärt, et gëtt ugeholl, datt Kollisioune mat aneren Himmelskierper an d'Zerbrieche wéinst der [[Gravitatioun]] vum Saturn schold dru sinn. Den 12. Dezember gouf matgedeelt, datt dem Saturn seng Reng warscheinlech bill méi al sinn wéi bis elo ugeholl gouf.<ref>[http://saturn.jpl.nasa.gov/news/newsreleases/newsrelease20071212/ JPL/University of Colorado at Boulder – ''Saturn's Rings May Be Old Timers''],12. Dezember 2007. Gekuckt de [[6. Oktober]] [[2010]]</ref> Fréier Observatiounen duerch den Hubble-Weltraumteleskop a vun de Voyager-Sonde loossen op eng Genesis vu virun zirka 100 Milliounn Joer schléissen, wärend Miessunge mat de Cassini-Instrumenter drop hiweisen, datt d'Reng ongeféier 4,5 Milliarde Joer al sinn. Et konnt och eng Form vun [[Recycling]] an de Réng observéiert ginn: Géigewäerteg kleng Mounde ginn ëmmer weider zerluecht a stelle sou Material fir d'Réng bereet, wou sech dat da nees zesummeklompt an nei Mounde formt. === Missiounsverlaf 2008 === De 6. Mäerz gouf bekannt gemaach, datt de Mound Rhea als éischte vu senger Aart op d'mannst een eegene Rank soll hunn.<ref>[https://web.archive.org/web/20101208233522/http://saturn.jpl.nasa.gov/news/newsreleases/newsrelease20080306/ JPL – ''Saturn's Moon Rhea Also May Have Rings''], 6. März 2008. Gekuckt den [[12. November]] [[2010]]</ref> De Rank, wou entdeckt gouf, besteet aus enger grousser Zuel vu Brochstécke an huet en Duerchmiesser vun e puer dausend Meilen. E weidere Rank aus Stëbs kéint sech bis zu 5900&nbsp;km vum Moundzentrum ewech befannen. De Fond bestätegt mathematesch Modeller, no deenen e Rank méiglech wier. Den direktsten Hinwäis hat d'[[#Magnetospheric Imaging Instrument (MIMI)|Magnetospheric Imaging Instrument]] wärend engem noe Laanschtfluch am Joer [[2005]] geliwwert. Beim Laanschtfléie vun enger bestëmmter Héicht war d'Mass vun den optreffenden [[Elektron]]en rapid an däitlech gefall, soudatt Matière do muss sinn, déi d'Instrument ofgeschiermt muss hunn. Wou dee selwechten Effet op der anerer Säit vum Rhea op der selwechter Distanz nees opgetratt war, koum Theorie séier op datt e Rank ëm de Mound misst sinn, well schonn dem Uranus seng Réng op déi selwecht Aart a Weis fonnt goufen. Als Quell fir d'Brochstécker an de Stëbs gëtt eng Kollisioun mat engem grousse Koméit oder Asteroid ugeholl, wéi et ville Mounde am Saturnsystem ergaangen ass. Zanter August [[2010]] gëllt d'Ranktheorie als widerluecht, well op Fotoe keng fonnt konnte ginn.<ref>[http://www.astronomie-heute.de/ Astronomie-Heute] Artikel von Tilmann Althaus: [http://www.astronomie-heute.de/artikel/1041092&_z=798889 Keine Ringe um Saturnmond Rhea] Datum: 2. August 2010, dieser gibt als Quelle an: „Cornell University: von Laure Gold: [http://www.news.cornell.edu/stories/July10/RheaRingless.html No rings around Saturn's Rhea, astronomers find.] Datum: 29. Juli 2010“. Béid gekuckt den: [[28. November]] [[2010]]</ref> [[Fichier:F Ring Dynamism PIA08290.jpg|thumb|Eng Foto vum F-Rank:<br>Däitlech ass eng Stéierung duerch e Moonlet ze gesinn.]] Den 20. Mäerz gouf bekannt gemaach, datt ënner der Kuuscht vum Titan eventuell e Waasser/[[Ammoniak]]-Ozean kéint sinn.<ref>[https://web.archive.org/web/20100623044157/http://saturn.jpl.nasa.gov/news/newsreleases/newsrelease20080320/ JPL – ''Strong inference of a liquid water layer in Titan's interior''], 20. März 2008. Gekuckt den [[12. November]] [[2010]]</ref> Dat gëtt als Ursaach fir eng liicht Ännerung vun der Moundrotatioun gesinn. Déi Ännerung konnte duerch d'Radar-Neivermiessung vu ronn 50 eenzegaartege Landmarke festgestallt ginn, déi sech am Verglach zu fréiere Miessunge ëm bis zu 30&nbsp;km vun hirer erwartener Positioun ewech beweegt haten. No der Meenung vun den zoustännege Wëssenschaftler kann esou eng staark Beweegung da geschéien, wann dem Titan seng [[Gestengskuuscht]] vu sengem Kär ofgekoppelt ass. En Ozeanan enger Déift vun zirka 100&nbsp;km ënner der Kuuscht soll déi Ofkopplung verursaachen. Doriwwer eraus sollt hie räich un organesche Verbindunge sinn, wat hie besonnesch fir Astrobiologen interessant mécht. De 6. Juni gouf notéiert, datt et bannenzeg vum Saturn sengem F-Rank zu Kollisioune vu klenge Mounden (sougenannt „Moonlets“) mam Rankkär kënnt, wouduerch sech hir heefeg Verännerungen a kuerzer Zäit erkläre loossen.<ref>[https://web.archive.org/web/20100614091224/http://saturn.jpl.nasa.gov/news/newsreleases/newsrelease20080606/ The Science and Technology Facilities Council – ''Cassini Sees Collisions of Moonlets on Saturn's Ring''], 6. Juni 2008. Gekuckt den [[12. November]] [[2010]]</ref> Et ass nom aktuelle Stand vun der Wëssenschaft déi eenzeg Plaz am Sonnesystem, wou Kollisiounen op deeglecher Basis geschéien. D'Fotoe, op deenen d'Erkenntnes baséiert, entstounge schonn an de Joren [[2006]] an [[2007]]. Den 30. Juli hat d'NASA gemellt, datt op d'mannst ee vun den entdeckte Séien um Titan mat flëssegem Kuelewaasserstoffer gefëllt ass.<ref>[https://web.archive.org/web/20100623044157/http://saturn.jpl.nasa.gov/news/newsreleases/newsrelease20080320/ JPL – ''Cassini Spacecraft Finds Ocean May Exist Beneath Titan's Crust''], 30. Juli 2008. Gekuckt den [[12. November]] [[2010]]</ref> Domat ass de Mound no der Äerd déi éischt Plaz am Sonnesystem, op deem Flëssegkeeten nogewise goufen. Am Verlaf vun iwwer 40 Laanschtflich hat een och festgestallt, datt et keen, wéi virun der Missioun dacks ugeholl globalen Ozean gëtt, mäeng grouss Zuel u Séien, déi iwwer déi ganz Uewerfläch verdeelt sinn. D'Entdeckung verifizéiert och déi Hypothees vun engem zouene Methankreeslaf um Titan, deen dem Waasserkreeslaf op der Äerd staark gläicht. [[Fichier:Northern aurora of Saturn.jpg|thumb|E Bild vun der neier Aurora (blo) um Nordpol mat den Infrarout-Emissiounen (rout) aus dem Kär vum Saturn als Hannergrond]] Den 13. Oktober gouf publizéiert, datt um Nordpol vum Saturn e weidere grousse Stuerm fonnt gouf.<ref>[https://web.archive.org/web/20100624142924/http://saturn.jpl.nasa.gov/news/newsreleases/newsrelease20081013/ JPL – ''Giant Cyclones at Saturn's Poles Create a Swirl of Mystery''], 13. Oktober 2008. Gekuckt den [[12. November]] [[2010]]</ref> D'Wollekeformatioune sinn nëmme géint den Hannergrond vun der zentraler Wäermt vum Saturn ze gesinn, woufir fir d'Observatioun nëmmen Instrumenter mat Infraroutdetekteren agesat konnte ginn. De Stuerm rotéiert mat enger Vitess vu 530&nbsp;km/h an ass vun enger hexagon-fërmeger Struktur ëmginn, déi sech trotz der héijer Vitess visuell net beweegt. Weider Fotoe vum Südpol loossen unhuelen, datt gewalteg Wiedere an den ënneschte Schichte vun der Atmosphär déi lokal Stierm undreiwen. No enger Publikatioun vum 12. November gouf um Nordpol vum Saturn eng am Sonnesystem eenzegaarteg Form vun Aurora entdeckt.<ref>[https://web.archive.org/web/20100726055401/http://saturn.jpl.nasa.gov/news/newsreleases/cassinifindsmysteriousnewauroraonsaturn/ JPL – ''Cassini Finds Mysterious New Aurora on Saturn''], 12. November 2008. Gekuckt den [[12. November]] [[2010]]</ref> Si stralt am Infraroutspektrum an deckt eng ganz grouss Fläch of, ouni dobäi eng Struktur aus villen eenzelen [[Polarliicht#Formen|Auroraréng]] (Korona) ze weisen. Weider dierft déi no de normale Modeller net existéieren. Si läit am Beräich vum 82° Nord bis zum Pol a läit fir Infraroutobservatioune an engem blanne Beräich vum Hubble-Teleskop. Am Géigesaz zu der Haaptaurora vum Saturn, déi am ultraviolette Spektrum stralt, ass hir Gréisst net konstant. Si verännert sech mat héijer Vitess a ka kuerzzäiteg souguer komplett verschwannen. Déi iwwerraschend Observatioune weisen, datt Magnéitfeld vum Saturn nach net vollstänneg verstaane gouf an e puer besonnesch, onentdeckt Eegenschaften huet. De 15. Dezember goufe weider Asiichte zu de geologescher Aktivitéit vum Enceladus publizéiert. Déi nei Biller weisen, datt sech déi veräiste Uewerfläche verännert, besonnesch um Südpol, wou sech d'Äisgeysire befannen, déi dem Saturn säin [[Réng vum Saturn|E-Rank]] mat neiem Material versuergen a sou bestoe loossen.<ref>[https://web.archive.org/web/20100620024456/http://saturn.jpl.nasa.gov/news/newsreleases/20081215enceladusactivity/ JPL – ''Saturn's Dynamic Moon Enceladus Shows More Signs of Activity''], 15. Dezember 2008. Gekuckt den [[12. November]] [[2010]]</ref> D'Äismasse verhale sech wéi tektonesch Placken op der Äerd, woubäi si vum Südpol aus an all Richtunge geréckelt ginn. Dee Phenomeen, deen och déi sougenannt Tiger Stripes produzéieren, ass ze vergläiche mam [[Mëttelatlantesche Réck]]. D'Energiequell fir d'Beweegung ass nach net sécher bestëmmt, awer d'Musteren deiten op e Mechanissem aus Wäermt a [[Konvektioun]] d'selwecht wéi op der Äerd. D'Billauswäertungsteam konn och feststellen, datt d'Äisgeysire iwwer d'Zäit eraus net stabil sinn. Et gëtt ugeholl, datt si vu kondenséiertem Waasser verstopft an dann vun eraffalendem Äis verdeckt ginn. Duerch d'Schléissung baut sech dann en Drock op, dee sech an der Form vun neie Geysire entluet. === Missiounsverlaf 2009 === [[Fichier:PIA11147 Changes in Titan's Lakes.jpg|mini|D'Verännerung vun de Séien iwwer en Zäitraum vun ettleche Joer]] Den 29. Januar verséchert d'NASA, datt op d'mannst e puer vun den donkle Flächen um Südpol vum Titan wierklech kuelewaasserstoffgefëllte Séie sinn.<ref>[https://web.archive.org/web/20100629005159/http://saturn.jpl.nasa.gov/news/newsreleases/20090129Titan/ JPL – ''Cassini Finds Hydrocarbon Rains May Fill Titan Lakes''], 29. Januar 2009. Gekuckt den [[11. Dezember]] [[2010]]</ref> Dat gouf aus de Verännerungen iwwer déi vergaange Joer ofgeleet. Déi observéiert Fläche wiesselten méi dacks hiren Albedo-Wäert, wat een drop zeréckféiert, datt et sech ëm Séien handelt, déi duerch Reen gefëllt ginn an uschléissend nees verdonsten. Et gouf och festgestallt, datt de Verdonstungseffet d'Atmosphär net genuch mat Methan versuerge kann, soudatt et nach aner Quelle muss ginn. Ënner Bezuch vu fréieren Observatioune geet een elo vun ënnerirdesche Methanreservoiren aus. An der Tëschenzäit gouf och déi ganz Uewerfläch vum Mound duerch d'ISS-Instrument erfaasst, wouduerch d'Opfanne vu weidere Séien iwwer Bildverglach däitlech erliichtert gëtt. De 24. Juni gouf bekannt gemaach, datt ee mat deem an Däitschland entwéckelten [[#Cosmic Dust Analyzer (CDA)|Cosmic Dust Analyzer]] d'Element [[Natrium]] am E-Rank vum Saturn fonnt huet.<ref>[https://web.archive.org/web/20150912045511/http://saturn.jpl.nasa.gov/news/newsreleases/newsrelease20090624/ JPL – ''Salt Finding From NASA's Cassini Hints at Ocean Within Saturn Moon''], 24. Juni 2009. Gekuckt den [[11. Dezember]] [[2010]]</ref> Well d'Rankmaterial (primär Waasseräis) vu Geysire vum Enceladus staamt, konnten ettlech Réckschlëss op him sengem Banneliewe gezu ginn. Aktuell geet een dovun aus, datt op d'mannst Kaverne mat flëssegem Waasser ënner senger Uewerfläch existéieren. Nëmmen esou kéint déi enorm Gréisst un detektéiertem Natrium erkläert ginn, well déi duerch direkt Sublimatioun net méiglech wier. Et muss also duerch luest Auswäsche mat flëssegem Waasser aus dem Fielsgesteng vum Mound geléist gi sinn. Des Weider goufen och Carbonate (ë.&nbsp;a. [[Natriumcarbonat|Soda]]) am Rankmaterial nogewisen, wat d'Hypothees vun engem globalen Ozean ënner der Enceladusuewerfläch stëtzt, well déi vun entspriechende Modeller virausgesot gouf. Duerch de liicht baseschen [[pH-Wäert]] vun der Léisung bestinn ausserdeem gënschteg Bedingunge fir d'Entstoe vu [[Virleeferstoff]]er am flëssege Waasser. Vun engem anere Fuerscherteam vun der Missioun gëtt allerdéngs ze bedenken, datt bei direkte Miessunge vum ausgestoussene Enceladusmaterial bis elo nach keng Salzer fonnt goufen. Dat deit dorop hin, datt d'Natrium net iwwer déi periodesch ausbriechend Geysire, mä duerch lues, kleng a stabil Austrëttsëffnungen entwäichen. Den 22. Juli goufen d'Fuerschungsresultater publizéiert, déi d'Theorie vu flëssegem Waasser ënner der Uewerfläch vum Enceladus stëtzen.<ref>[https://web.archive.org/web/20100602131246/http://saturn.jpl.nasa.gov/news/cassinifeatures/feature20090722/ JPL – ''Saturnian Moon Shows Evidence of Ammonia''], 22. Juli 2009. Gekuckt den [[11. Dezember]] [[2010]]</ref> Konkreet gouf wärend dem Laanschtfluch den [[8. Oktober]] [[2008]] mat dem INMS-Instrument eendeiteg Ammonium an den Äis-/Waasserjets vum Mound nogewisen. Ammonium gëtt ënner anerem als staarkt [[Gefréierschutzmëttel]] agesat, soudatt mat him versate Waasser bei Temperature bis erof op 176 Kelvin flësseg bleift. Well un den "tiger stripes" Temperature vun 180 K a méi gemooss goufen, ass also flëssegt Waasser ënner der Uewerfläch nees méi warscheinlech ginn. Wéinst der weiderer Degradéierung vun den aacht primäre [[#Fluchsteierung|Lagekontrolldreifwierker]] goufe s'ofgeschalt an d'Sekundärdreifwierker aktivéiert.<ref>[http://www.raumfahrer.net/news/raumfahrt/03022009143032.shtml Raumfahrer.net – ''CASSINI – Umschalten auf redundanten Antrieb''], 3. Februar 2010, Gekuckz den [[13. Dezember]] [[2010]]</ref> De Virgang hat Mëtt Mäerz eng ganz Woch ageholl, wouduerch wëssenschaftlech Observatioune reduzéiert goufen. [[Fichier:PIA11668 The Tallest Peaks.jpg|mini|left|Vertikal Strukturen um Rand vum B-Saturnrank (Héicht bis zu 2,5 km)]] Den 21. September gouf bekanntgemaach, datt d'Réng vum Saturn entgéint fréierer Meenung net flaach sinn, mä en däitlech dräidimensionaalt Profil hunn.<ref>[https://web.archive.org/web/20100602170253/http://saturn.jpl.nasa.gov/news/newsreleases/newsrelease20090921/ JPL – ''Cassini Reveals New Ring Quirks, Shadows During Saturn Equinox''], 21. September 2009. Gekuckt den [[11. Dezember]] [[2010]]</ref> Déi Erkenntnesser goufe wärend engem ëmfankräichem Observatiounsprogramm ëm den 11. August gemaach, wou d'Réng vun der Sonn wärend dem [[Equinoktium]] an engem Wénkel vun 0° (also exakt vun der Säit) beliicht goufe. Sou konnte scho virdrun identifizéiert Onreegelméissegkeeten och hisiichtlech hirer Héicht vermooss ginn. [[Fichier:Modulation Periods of Saturn Kilometertic Radiation.jpg|mini|Detailer zu der Modulatioun an Ëmdréiungsperioden iwwer d'Zäit]] Nom JPL war déi interessantest Entdeckung vum Joer [[2009]] déi speziell Modulatioun där vum Saturn ofgestralte Radiosignaler am Kilometerberäich (bis 300&nbsp;kHz).<ref>[https://web.archive.org/web/20101203041058/http://saturn.jpl.nasa.gov/news/cassinifeatures/feature20100203/#modulations JPL – ''Modulation Periods of Saturn Kilometeric Radiation in the Northern and Southern Hemispheres of Saturn''], Ende 2009. Gekuckt den [[11. Dezember]] [[2010]]</ref> Wou een iwwer déi vergaange Joer d'Rotatiounsdauer vum Planéit aus der Radiostralung vun der Magnéitosphär extrapoléiert hat, huet ee festgestallt, datt d'Resultater wäit ofsäits vun deenen aus aneren Observatioune luchen: All zéng Minutte hätt sech eng Ofwäichung vun 30 Sekonnen erginn. Ausserdeem hat sech déi Ofwäichung stänneg geännert a war zudeem vum Breetegrad ofhängeg. Doraus gëtt resultéiert, datt d'Magnéitfeld vum Saturn, dat d'Kilometerstralung produzéiert, net mam Kär vum Planéit "verbonnen" ass a soumat vun der Rotatioun entkoppelt ass. Zousätzlech sinn déi observéiert Modulatiounsperioden am Norde méi kuerz wéi déi op der südlecher Hallefkugel. Als Ursaach gëtt ënner anerem déi duerch Sonnenastralung beaflosst Leetfäegkeet vun der südlecher Hemisphär ugeholl. Am Verlaf vum Joer konnten och zwou ënnerschiddlech Wollekentyppen identifizéiert ginn, déi mat Wiederen um Saturn a Bezéiung bruecht ginn.<ref>[https://web.archive.org/web/20101203041058/http://saturn.jpl.nasa.gov/news/cassinifeatures/feature20100203/#thunderstorms JPL – ''Thunderstorms on Saturn and Carbon Soot''], 2009. Gekuckt den [[11. Dezember]] [[2010]]</ref> Zum enge sinn dat relativ hell [[Ammoniak]]-Wolleken, zum aneren ongewéinlech däischter Wolleken, déi Liicht am visuellen an infraroude Spektrum staark absorbéieren. Et hat een d'Uwiesenheet vun Ammoniakäis schonn ugeholl, awer eréischt déi hell Wolleke vun de Wiedere konnten dat beleeën. Déi däischter Wolleken enthalen no Analyse méi e groussen Deel vu Kuelestoff, deen duerch d'Hëtzt vun de Blëtzer duerch [[Pyrolys]] aus Methan gebilt gëtt. === Missiounsverlaf 2010 === [[Fichier:Mimas-temperature full.jpg|thumb|right|D'Temperaturverdeelung um Mimas]] Eng am Mäerz mam [[#Composite Infrared Spectrometer (CIRS)|CIRS]]-Instrument hiergestallt, héichopgeléist Kaart vun der Temperaturverdeelung vum Mound Mimas hat zu enger iwwerraschender Entdeckung gefouert. D'Muster vun der Temperaturverdeelung um Mound gläicht staark dem [[Pac-Man]], enger Figur aus dem gläichnimmege Videospill vun 1980.<ref>[https://web.archive.org/web/20100402224834/http://saturn.jpl.nasa.gov/news/newsreleases/newsrelease20100329/ JPL – ''1980s Video Icon Glows on Saturn Moon''], 29. März 2010. Gekuckt den [[19. Dezember]] [[2010]]</ref> Eigentlech hat een erwaart, datt d'Temperatur a weechen Iwwergäng variéiert an um fréie Nomëtteg hire Maximum erreeche géif. Dogéint awer huet déi Pac-Man-aarteg Regioun hire Maximum schonn um fréie Mueren (92 Kelvin, géigeniwwer 77 Kelvin op de grousse Rescht vun der Uewerfläch) erreecht. Den [[Herschel (Mimaskrater)|Herschel-Krater]] ass mat 81 Kelvin och däitlech méi waarm an ass als Punkt am Pac-Man sengem Mond z'erkennen. Deen Temperaturënnerscheed léisst sech duerch déi bis zu 5&nbsp;km héich Kraterränn erklären. D'Wäermt gëtt duerch d'Wänn méi laang sm Krater gehalen. Ganz ongekläert bleift awer d'Ursaach fir d'"Pac-Man-Temperaturverdeelung". Ettlech Planetologe huelen un, datt Materialënnerschidder op der Uewerfläch verantwortlech kéint sinn. An de kale Regioune géif alt, dicht Äis d'Wärmt séier an d'Moundbannenzegt offéieren, wärend eng jonk, pudderaarteg Schicht a munche Regiounen duerch Isolatioun d'Wäermtleetfäegkeet verklebgere kéint. Als Ursaach fir déi Ongläichverdeelung sinn ënner anerem Réckstänn vu Meteoritte an de gravitativen Afloss vum Saturn am Gespréich. Den 11. Mäerz goufe méi detailléiert Resultater zum Banneliewe vum Titan publizéiert.<ref>[https://web.archive.org/web/20100314170619/http://saturn.jpl.nasa.gov/news/newsreleases/newsrelease20100311/ JPL – ''Cassini Data Show Ice and Rock Mixture Inside Titan''], 11. März 2010. Gekuckt den [[18. Dezember]] [[2010]]</ref> Duerch vill Gravitatiounsmiessungen ass een zum Schluss komm, datt an Déiften déi méi grouss wéi 500&nbsp;km sinn, e Gemësch aus Gestengs an Äis besteet. Dat bedeit, datt de Moundkär ni besonnesch waarm ginn ass, well dat iwwer d'Zäit zu der Formung vu kloer ofgegrenzte Beräicher gefouert hätt, d'selwecht wéi bei der [[Äerdkuuscht]]. D'Uewerfläch vum Titan ass soumat elo bis an Déifte vun zirka 500&nbsp;km homogeen, well dee Beräich bal nëmmen aus rengem Äis besteet. Déi Entdeckunge bëllegen zwar net d'Hypothees vun engem Ozean ënner der Mounduewerfläch, allerdéngs bleift si weider plausibel. [[Fichier:Saturn Lightning.OGG|mini|thumbtime=0|Video iwwer Blëtzer um Saturn]] De 14. Abrëll hat d'NASA den éischte Video vu Blëtzer op engem anere Planéit (Saturn) publizéiert.<ref>[https://web.archive.org/web/20150912053105/http://saturn.jpl.nasa.gov/news/newsreleases/newsrelease20100414/ JPL – ''Flash: NASA's Cassini Sees Lightning on Saturn''], 14. Abrëll 2010. Gekuckt den [[18. Dezember]] [[2010]]</ref> Déi Fotoe ware bis zu deem Zäitpunkt net méiglech, well de Planéit selwer op der Nuetsäit ze hell war duerch d'Réng déi vill Liicht reflektéiert hunn. Wàinst der aktueller Stellung vum Planéit zu der Sonn hat déi Reflexioun awer däitlech ofgeholl, soudatt Blëtzer elo och optesch ze gesi waren. Bei de Miessunge gouf festgestallt, datt d'Blëtzer op maqnnst esou staark sinn, wéi déi gréissten op eiser Äerd. D'Stierm, an deene si entstinn, sinn zwar relativ rar (op der ganzer Uewerfläch meeschtens nëmmen eer zur selwechter Zäit), kënnen allerdéngs e puer Méint undaueren. Den 2. November hat sech de Cassini aus ongekläerte Grënn automatesch an de sougenannte „safe mode“ gesat (fir sechste Kéier zanter dem Start,<ref>[https://web.archive.org/web/20101211030905/http://saturn.jpl.nasa.gov/news/newsreleases/newsrelease20101104/ JPL – ''Status Report: Engineers Assessing Cassini Spacecraft''], 4. November 2010. Gekuckt den [[11. Dezember]] [[2010]]</ref> fir déi zweet Kéier am Saturn-System<ref>[https://web.archive.org/web/20120402002046/http://saturn.jpl.nasa.gov/news/newsreleases/newsrelease20101109/ JPL – ''Status Update: Cassini to Resume Nominal Operations''], 8. November 2010. Gekuckt den [[11. Dezember]] [[2010]]</ref>), wouduerch all wëssenschaftlech Instrumenter ofgeschalt goufen an nëmmen d'Bunnreegelung an d'Kommunikatiounssystem aktiv blouwen.<ref>[https://web.archive.org/web/20101211030910/http://saturn.jpl.nasa.gov/news/newsreleases/newsrelease20101124/ JPL – ''Status Report: Cassini Back to Normal, Ready for Enceladus''], 24. November 2010. Gekuckt den [[11. Dezember]] [[2010]]</ref> Doduerch koum et zu engem schwéiere Feeler an der Hard- oder Software vun der Sond. No e puer Woche gouf de Feeler am „command and data subsystem“ entdeckt. Ee Bit hat säi Wäert gewiesselt ([[Single Event Upset]]), soudatt e wichtege Kommando net an de [[Register (Computer)|Register]] vum dozougehéierende Prozesser geschriwwe konnt ginn. Dat hat d'Sécherheetssystem vum Cassini korrekt als kritesche Feeler erkannt an hat sech direkt an de „safe mode“ versat. No engem Neistarte vun de Systemer konnten de 24. November déi wëssenschaftlech Systemer nees komplett a Betrib geholl ginn. Den 30. November ass d'Sond wéi geplangt laanscht de Mound Enceladus geflunn. Wärend der verlängerter Missioun „Solstice“ soll zanter dem [[10. Oktober]] [[2010]] de Saturn am Ganzen 155-mol ëmkreest ginn a laanscht d'Mounde Titan an Enceladus 54-mol resp. 11-mol geflunn ginn.<ref>[http://www.lpi.usra.edu/decadal/sbag/topical_wp/LindaJSpilker.pdf JPL – ''Cassini-Huygens Solstice Mission''] (PDF; 149&nbsp;kB), Zugriff am 13. Februar 2011</ref> [[Fichier:TitanCryovolcano.ogg|mini|thumbtime=51|Video zu méigleche Kryovulkaner]] De 14. Dezember mellt d'NASA, datt op dem Titan ettlech potenziell [[Kryovulkan]]er fonnt goufen.<ref>[https://web.archive.org/web/20230514180426/https://solarsystem.nasa.gov/news/12465/cassini-spots-potential-ice-volcano-on-saturn-moon/ JPL – ''Cassini Spots Potential Ice Volcano on Saturn Moon''], 14. Dezember 2010. Gekuckt den [[18. Dezember]] [[2010]]</ref> Op enger neier 3D-Kaart vum Bierg "Sotra Facula" goufen däitlech Parallelen zu Vulkanen op der Äerd erkannt (wéi z.&nbsp;B. den Etna an Italien). Vill Formatioune konnte bis elo als Folleg vun [[Erosioun]] oder Tektonik interpretéiert ginn, d'Sotra Faculas zwéin iwwer 1&nbsp;km héich Bierger loosse sech awer am beschte mat Kryovulkanismus erklären. Dat konnt mat direkten Observatiounen nach net geséchert ginn, dofir soll de Bierg méi genee observéiert ginn. No enger Notiz vum 14.&nbsp;Dezember konnten elo déi vum Saturn emitéiert wiesselhaft Radiowellen am Kilometerberäich erkläert ginn, déi am Joer virdrun nach fir [[#km radio|Duerchenee gesuergt haten]].<ref>[https://web.archive.org/web/20160310133805/http://saturn.jpl.nasa.gov/news/cassinifeatures/feature20101214/ JPL – ''Hot Plasma Explosions Inflate Saturn's Magnetic Field''], 14. Dezember 2010. Gekuckt den [[18. Dezember]] [[2010]]</ref> Et goufe riseg Wolleken aus erhëtztem [[Plasma (Physik)|Plasma]], déi periodesch entstinn a sech ëm de Planéi beweegen. Dës Beweegung beaflosst schwéier d'Magnéitfeld vum Planéit, wouduerch sech och nees d'Radioemissioune veränneren. No den zoustännege Wëssenschaftler sinn d'Plasmaausbréch op e Kollaps vum sougenannten "magneto-tail" zeréckzeféieren. Heibäi handelt et sech ëm deen der Sonn ofgedréitenem Deel vum Saturn [[Magnéitosphär]], wou si duerch de [[Sonnewand]] gestreckt gëtt. === Missiounsverlaf 2011 === [[Fichier:PIA14905.jpg|mini|left|D'Entwécklung vum Stuerm tëscht Dezember 2010 an August 2011]] Iwwer dat ganzt Joer ewech hat de Cassini reegelméisseg de Stuerm op der Nordhallefkugel observéiert. Déi éischt Unzeeche goufen Enn [[2010]] opgeholl.<ref>[https://web.archive.org/web/20150906003414/http://saturn.jpl.nasa.gov/news/cassinifeatures/feature20111117/ JPL – ''Cassini Chronicles the Life and Times of Saturn's Giant Storm''], 17. November 2011. Gekuckt de [[7. Mee]] [[2012]]</ref> An der Tëschenzäit spaant sech de Stuerm däitlech iwwer de ganze Planéit. Hien huet eng Nord-Süd-Ausdeenung vu 15.000&nbsp;km an eng Fläch vun ongeféier fënnef Milliarde km². D'Stuermobservatioun ass an der Tëschenzäit e reegelméissege Bestanddeel vum Oflafplang, woubäi och äerdgebonnen Teleskope wéi de VLT vum [[Paranal-Observatoire]] zum Asaz kommen.<ref>[https://web.archive.org/web/20160307090230/http://saturn.jpl.nasa.gov/news/newsreleases/newsrelease20110519/ JPL – ''Cassini and Telescope See Violent Saturn Storm''], 19. Mai 2011. Gekuckt de [[7. Mee]] [[2012]]</ref> Am Mäerz konnten um Mound Titan fir d'éischt Methan-Reenfäll um Flaachland nogewise ginn.<ref>[https://web.archive.org/web/20160307162343/http://saturn.jpl.nasa.gov/news/newsreleases/newsrelease20110317/ JPL – ''Cassini Sees Seasonal Rains Transform Titan's Surface''], 17. März 2011. Gekuckt de [[7. Mee]] [[2012]]</ref> Dat war duerch d'Observatioun vun enger grousser Wollekeformatioun méiglech, well no hirem Laanschtzéien de Buedem vill méi däischter gi war. Déi Ännerung, déi sech iwwer 500.000&nbsp;km² zitt, léisst sech am beschte mat Methan-Nidderschlag iwwer déi Flächen erklären. Am Allgemengen ass d'Klima mat den tropesche Regioune vun der Äerd ze vergläichen, wou et jee no Joreszäit däitlech Ënnerscheeder an der Nidderschlagsgréisst gëtt. Den 22. Juni huet de JPL bekannt gemaach, datt een däitlech Hiwäiser op en déiwe Salzséi oder -ozean op dem Mound Enceladus fonnt hätt.<ref>[https://web.archive.org/web/20120317030428/http://saturn.jpl.nasa.gov/news/newsreleases/newsrelease20110622/ JPL – ''Cassini Captures Ocean-like Spray at Saturn Moon''], 22. Juni 2011. Gekuckt de [[7. Mee]] [[2012]]</ref> Bei engem niddregen Duerchfluch vun de Geysirfontäne vum Mound huet d'[[#Cosmic Dust Analyzer (CDA)|CDA]]-Instrument iwwerraschend héich Konzentratioune vun [[Natrium]] a [[Kalium]] fonnt. Well déi Elementer duerch de Prozess vun der Äisformatioun an uschléissendem Verdämpen aus dem Waasser eliminéiert gi wieren, muss dat a flësseger Form mat Fiels a Gestengs a Kontakt komm sinn. Dat implizéiert e méi grousse Waasserreservoir ënner der Uewerfläch vum Mound, Schätzunge schwätze vun Déifte bis 80&nbsp;km. Laangfristeg Observatioune vum [[#Ultraviolet Imaging Spectrograph (UVIS)|UVIS]]-Instrument stëtzen déi Hypothees. Mat der Méiglechkeet vun engem Salzwaasserozean klammen, nom Projetleeder vun der ESA, d'Chance fir Liewen och op veräiste Welten. Enn Mäerz goufen an der Fachzäitschrëft [[Science]] zwou Aarbechten zu den Anomalien am C- an am D-Rank vum Saturn publizéiert.<ref>[https://web.archive.org/web/20120825183708/http://saturn.jpl.nasa.gov/news/newsreleases/newsrelease20110331/ JPL – ''Forensic Sleuthing Ties Ring Ripples to Impacts''], 31. März 2011. Gekuckt de [[15. Mee]] [[2012]]</ref> Déi resultéieren d'wellenaarteg Bockelen an de Réng op eng Kollisioun mat Koméiteniwwerreschten an der zweeter Hallschent vum Joer [[1983]] zeréck. Dat stëtzt sech ënner anerem op Änlechkeete mat de Réngstéierunge vum Jupiter guerch d'Kollisioun mam [[Shoemaker-Levy 9]] am Summer [[1994]]. Am Abrëll publizéiert de JPL éischt Material zu enger kierzlech entdeckter elektromagnétescher Verbindung tëscht dem Saturn a sengem Mound Enceladus.<ref>[https://web.archive.org/web/20160421185214/http://saturn.jpl.nasa.gov/news/newsreleases/newsrelease20110420/ JPL – ''Cassini Sees Saturn Electric Link with Enceladus''], 20. April 2011. Gekuckt de [[15. Mee]] [[2012]]</ref> Déi gouf no Ënnersich vun de Cassinis Daten aus dem Joer [[2008]] fonnt an erkläert déi rankfërmeg ultraviolett Aurora um Nordpol vum Saturn. Si entsteet duerch d'Optreffe vun Elektronen, déi aus dem Waasserplasma uewerhalb vum Enceladus staamen an duerch dat verbonne Magnéitfeld vun do bis zum Nordpol geleet ginn. === Missiounsverlaf 2012 === [[Fichier:PIA15607.jpg|mini|Konzeptzeechnung zum méigleche bannenzegen Opbau vum Titan]] Den 2. Mäerz mellt de JPL, datt de Cassini mat Hëllef vum [[#Ion and Neutral Mass Spectrometer (INMS)|INMS]] fir d'éischt Kéier ioniséierte molekulare Sauerstoff an d'Ëmgéigend vum Dione detektéiert huet.<ref>[https://web.archive.org/web/20131011155234/http://saturn.jpl.nasa.gov/news/cassinifeatures/feature20120302/ JPL – ''Cassini Detects Hint of Fresh Air at Dione''], 2. März 2012. Gekuckt den [[18. August]] [[2013]]</ref> Soumat huet de Mound eng extreem dënn Atmosphär mat nëmmen engem Sauerstoffmolekül pro 11&nbsp;cm³ Raumvolumen, wat dem ierdeschen Atmosphärendrock an enger Héicht vu 480&nbsp;km Héicht entsprécht. Als Quell gëtt Waasseräis ugeholl, aus deem d'Molekülle entweeder duerch kosmesch Stralung oder Sonnephotonen erausgeléist ginn. Den 31. Mäerz goufen zwou wëssenschaftlech Aarbechten zu enger neien Aart [[Plasma (Physik)|Plasma]] an der Géigend vum Enceladus publizéiert.<ref>[https://web.archive.org/web/20130312124546/http://saturn.jpl.nasa.gov/news/newsreleases/newsrelease20120531/ JPL – ''Enceladus Plume is a new Kind of Plasma Laboratory''], 31. März 2012. Gekuckt den [[18. August]] [[2013]]</ref> Duerch d'Auswäertung vun Daten aus engem noe Laanschtfluch am Joer [[2008]] konnt e sougenannte "Stëbs-Plasma" nogewise ginn, dat virdrun nëmme theoreetesch virausgesot gi war. Et entsteet duerch Wiesselwirkungen tëscht den ausgestoussene Materialien aus den "Tigersträifen" um Südpol vum Mound mat den am Saturn-Magnéitfeld agefaangenen Ionen. D'Partikele vum Enceladus hunn eng riicht passend Gréisst, fir Elektrone mat dem schonn uwiesendem Plasma auszetauschen, wat d'Eegenschafte vum Gemësch däitlech verännert a beaflosst. Dat steet am Géigesaz zu der typescher "Stëbs-a-Plasma“-Kombinatioun, bei där sech béid Stoffer zwar raimlech no sinn, awer kaum matenee interagéieren, well d'Gréisst oder de cheemeschen Opbau net passt. De Stëbs-Plasma beim Enceladus ass nieft der ieweschter [[Äerdatmosphär]] déi eenzeg Gelegenheet, dat an natierlecher Ëmgéigend z'ënnersichen, an ass dofir fir d'Plasmafuerschung vu besonneschem Interessi. De 27. Juli publizéiert de JPL eng Ënnersich, déi sech mam bannenzegen Opbau vum Mound Titan beschäftegt. Eng ganz genee Miessung vun senger Uewerflächendeformatioun léisst unhuelen, datt sech ënner der Uewerfläch e globalen Ozean aus Waasser läit.<ref>[https://web.archive.org/web/20130724232055/http://saturn.jpl.nasa.gov/news/newsreleases/newsrelease20120628/ JPL – ''Cassini Finds Likely Subsurface Ocean on Saturn Moon''], 28. Juni 2012. Gekuckt den [[18. August]] [[2013]]</ref> Wann de Mound ganz aus Fiels opgebaut wier, da géif sech d'Uewerfläch wärend engem Saturnëmlaf duerch deem seng enorm Gravitatiounskräften nëmmen ëm ongeféier 1 m hiewen a falen. Duerch d'Auswäertung vun Acceleratiouns- a Positiounsdate vum Cassini wärend noe Laanschtflich konnt een allerdéngs Hiwwele vu bis zu 10 m feststellen. Dat kann no Usiicht vun de bedeelegte Wëssenschaftler nëmme mat engem ënnerirdeschen Ozean erkläert ginn, deen héchstwarscheinlech aus Waasser besteet. Heiduerch hätt déi iewescht Kuuscht vum Mound den néidege Beweegungsspillraum, fir sech wéi observéiert, verforme ze kënnen. [[Fichier:PIA16198.jpg|mini|left|Pac-Man-Muster op Mimas (lénks) an Tethys (riets)]] Am Juni konnt de Cassini déi éischt Unzeeche fir de Joreszäitewiessel um Titan entdecken.<ref>[https://web.archive.org/web/20131029061747/http://saturn.jpl.nasa.gov/news/newsreleases/newsrelease20120710/ JPL – ''The Titanian Seasons Turn, Turn, Turn''], 10. Juli 2012. Gekuckt den [[18. August]] [[2013]]</ref> Dat léisst sech unhand vu visuelle [[Wirbel (Stréimungsléier)|Wirbelen]] um Südpol erkennen. Am Géigesaz zu der Äerd trieden déi allerdéngs net nëmmen an Uewerflächegéigend op, mä reeche bis an d'[[Stratosphär]] vum Mound. Op deem Wee ginn och grouss Deeler Aerosole an d'iewescht Atmosphär transportéiert, wouduerch sech iwwer déi eng onofhängeg Donschtschicht geformt huet. Den 28. Oktober publizéiert de JPL Date zu de Nowierkunge vum [[#Missiounsverlaf 2011|grousse Stuerm]] aus dem leschte Joer, deen an der Tëschenzäit zimmlech ofgeklongen ass.<ref>[https://web.archive.org/web/20140107233315/http://saturn.jpl.nasa.gov/news/newsreleases/newsrelease20121025/ JPL – ''NASA's Cassini Sees Burp at Saturn After Large Storm''], 25. Oktober 2012. Gekuckt den [[18. August]] [[2013]]</ref> Sou konnt een enormen Temperaturopstig vun 83 Kelvin an der Stratosphär vum Saturn gemooss ginn, wat eng Differenz tëscht dem wanterlechen [[Alaska]] an der [[Mojave-Wüst]] am Summer entsprécht. Ausserdeem goufe e gréissere Quantum un [[Ethen]] entdeckt, woubäi d'Quell, wou se hir kënnt, nach onbekannt ass. D'Resultater sinn fir d'[[Planetologie|Planetologen]] iwwerraschend, well d'Stratosphär vum Planéit eigentlech als ganz stabil a roueg gëllt. D'Miessunge goufen haaptsächlech mam [[#Composite Infrared Spectrometer (CIRS)|CIRS]]-Instrument gemaach, dat och Wellelängeberäicher ofdeckt, déi irdesch Teleskope wéinst der Absorptioun duerch d'[[Äerdatmosphär]] net auswäerte kënnen ([[atmosphäresch Fënster]]). De 26. November huet de JPL bekannt gemaach, datt mat Hëllef vum [[#Composite Infrared Spectrometer (CIRS)|CIRS]]-Instrument eng weider "[[Pac-Man]]"-Wäermesignatur fonnt gouf.<ref>[https://web.archive.org/web/20121129045655/http://saturn.jpl.nasa.gov/news/cassinifeatures/feature20121126/ JPL – ''Cassini Finds a Video Gamers' Paradise at Saturn''], 26. November 2012. Gekuckt den [[18. August]] [[2013]]</ref> Esou ee Muster, dat [[#Missiounsverlaf 2010|fir d'éischt beim Mimas nogewise]] gouf, ass och um Mound [[Tethys (Mound)|Tethys]] ze fannen. Dee Fond bestäerkt d'Hypothees, datt héichenergetesch Elektronen d'Eegenschafte vun der Uewerfläch staark veränneren. Si treffe virun allem déi der Fluchrichtung zougedréiten equatorial Regiounen, wou si déi allgemeng lacker Uewerfläch a fest Äis ëmformen. Doduerch hëtze sech d'Arealer wärend dem Sonneschäi manner staark op a killen nuets méi lues of wéi déi manner staark betraffen Deeler vun der Uewerfläch. Dat suergt op Tethys fir Temperaturdifferenzen vu bis zu 15 Kelvin tëscht den eenzele Regiounen. === Missiounsverlaf 2013 === [[Fichier:Earth-Moon system as seen from Saturn (PIA17171).jpg|mini|Dem Saturn säi Ranksystem an eis Äerd (ënne riets)]] Den 19. Juli hat de Cassini eng Foto vun der Äerd mam Saturn a senge Réng gemaach. Wéinst der grousser Distanz (1,5 Mrd. km) ass d'Äerd nëmmen als klenge bloe Punkt ze gesinn an erënnert un d'[[Pale Blue Dot]]-Foto vum [[Voyager 1]]. D'Foto war nëmme wéinst der Stellung vum Saturn zur Sonn méiglech, well hir extreem Hellegkeet vum Planéit ofgeschiermt gouf.<ref>[https://web.archive.org/web/20140904092638/http://saturn.jpl.nasa.gov/news/newsreleases/newsrelease20130722/ JPL – ''NASA Releases Images of Earth Taken by Distant Spacecraft''], 22. Juli 2013. Gekuckt den [[29. September]] [[2014]]</ref> [[Fichier:PIA17039.jpg|mini|Gréisser Fontänen-Aktivitéit op Enceladus bei maximaler Distanz (lénks) a klengster bei minimaler Distanz vum Saturn (riets)]] Enn vum Mount goufe weider Erkenntnesser zu de Fontänen op Enceladus publizéiert. Si ginn duerch d'Gravitatiounseffeter vum Saturn gesteiert. Ass e Mound a senger Géigend, sinn d'Fontäne wéineg aktiv, wärend si bei groussenn Distanzen däitlech méi aktiv sinn. Et gëtt ugeholl, datt dat duerch d'Schléisse resp. Opmaache vun den „Tigersträifen“ duerch d'Gravitatiounskraafte vum Saturn geschitt. Doriwwer eraus liwwert d'Verhale vum Mound och weider Indizie fir een Ozean aus flëssegem Waasser ënner der Uewerfläch vum Mound.<ref>[https://web.archive.org/web/20141024001414/http://saturn.jpl.nasa.gov/news/newsreleases/newsrelease20130731/ JPL – ''NASA's Cassini Spacecraft Reveals Forces Controlling Saturn Moon Jets''], 31. Juli 2013. Gekuckt den [[29. September]] [[2014]]</ref> Den 30. September goufe Resultater publizéiert, déi d'Existenz vu [[Propylen]] an der Atmosphär vum Titan noweisen. Heibäi handelt et sech ëm eng organesch Verbindung, déi och fir d'Produktioun vu [[Plastik]] benotzt gëtt. Et handelt sech ëm den éischte Nowäis vun deem Stoff baussenzeg vun der Äerd a fëllt eng eidel Plaz an der ugehollener Kuelestoffkette vum Mound. D'Entdeckung hat sech wéinst der schwaacher an onopfälleger Signatur vum Propylen iwwer méi laang Zäit ewech gezunn. Zum Schluss liwwerten awer detailléiert Analyse vun den CRIS-Daten den néidegen Nowäis.<ref>[https://web.archive.org/web/20140820105628/http://saturn.jpl.nasa.gov/news/newsreleases/newsrelease20130930/ JPL – ''NASA's Cassini Spacecraft Finds Ingredient of Household Plastic in Space''], 30. September 2013. Gekuckt den [[29. September]] [[2014]]</ref> Enn [[2013]] konnten d'Landmassen a virun allem d'Kuelewaasserstoffséie mat Hëllef vum Radar méi genee ënnersicht a kartéiert ginn. Heibäi konnt och vun enger neien Analystechnik profitéiert ginn, déi et méiglech mécht, Radarsignaler och vum Séibuedem z'empfänken. Heibäi gouf op d'mannst op enger Plaz Déifte vun iwwer 85 m gemooss. Allgemeng konnt och festgestallt ginn, datt sech praktesch all Séien op engem Gebitt vu 900&nbsp;mol 1800&nbsp;km Gréisst konzentréieren, wou déi geologesch Bedéngunge fir hir Formatioun besonnesch gënschteg sinn. Bannenzeg vun deem Areal falen dofir ongeféier 97 % vum ganzen Nidderschlag.<ref>[https://web.archive.org/web/20140918222512/http://saturn.jpl.nasa.gov/news/newsreleases/newsrelease20131023/ JPL – ''Cassini Gets New Views of Titan's Land of Lakes''], 23. Oktober 2013. Gekuckt den [[29. September]] [[2014]]</ref> === Missiounsverlaf 2014 === Duerch Analyse vun deenen iwwer Jore gesammelte Cassini-Daten iwwer den Enceladus gouf den 3. Abrëll bekannt gemaach, datt een d'Existenz vun engem schonn ettlech Kéier virausgesoten ënnerirdeschen Ozean fir sécher erkläre kann. Wärend den 19 Laanschtflich gouf d'Gravitatiounsfeld vum Mound iwwer den observéierten Doppler-Effet am Radiosignal vun der Sond exakt vermooss. A Kombinatioun mat den observéierten Ofwäichunge vun de Fluchbunnen no dräi besonnesch noe Laanschtflich konnt sou ermëttelt ginn, datt eng Regioun vum Südpol méi dicht ass, wéi ee vun de Fotoe vun der Uewerfläch unzehuele war. Als warscheinlechst Ursaach gëtt en Ozean aus flëssegem Waasser ugeholl. Ob deen och déi intensiv ënnersichte Geysire speist, ass zum Zäitpunkt nach net kloer, gëtt awer als méiglech ugeholl.<ref>[https://web.archive.org/web/20160410104447/http://saturn.jpl.nasa.gov/news/newsreleases/newsrelease20140403/ JPL – ''NASA Space Assets Detect Ocean inside Saturn Moon''], 3. April 2014. Gekuckt de [[15. Abrëll]] [[2016]]</ref> Den 23. Juni goufen d'Resultater vun enger matfinanzéierter Studie vun der ESA publizéiert, déi weisen, datt d'Grondbausteng vum Titan aus der Zäit vu virun dem Sonnesystem staamen, also nach ier d'Sonn gebuer war. Domat konnt déi verbreeten Usiicht, datt d'Elementer wärend der Genesis vum Saturn entstane wieren, widerluecht ginn. Dat gouf iwwer d'Moossung vum [[Isotopenverhältnes]] vu [[Stéckstoff]]-14 an -15 ermëttelt, wouraus sech den Alter vun den Atomkäre ableede léisst.<ref>[https://web.archive.org/web/20160415143611/http://saturn.jpl.nasa.gov/news/newsreleases/newsrelease20140623/ JPL – ''Titan's Building Blocks Might Pre-date Saturn''], 23. Juni 2014. Gekuckt de [[15. Anrëll]] [[2016]]</ref> Weider Datenënnersich zum Ozean op Enceladus goufen den 2. Juli publizéiert. Sou soll säi Salzgehalt méiglecherweis op dem Niveau vum [[Doudegt Mier|Doudege Mier]] leien. Dat gëtt wéinst der ugehollener Dicht vum Ozean resultéiert. Déi ass sou héich, datt vun enger héijer Konzentratioun vu Salzer aus [[Schwiewel]], [[Kalium]] an [[Natrium]] ausgaange gëtt. Doriwwer eraus deit déi haart Äisschicht vum Enceladus op eng lues Afréiere vum Ozean hin. Heiduerch kann och davun ausgaange ginn, datt all Ausgasunge vu Methan an de wéinegen Duerchbrëch lokal begrenzt geschéien. Dat kann awer mat de Cassini-Instrumenter kaum genee festgestallt ginn, heifir wier eng weider Missioun mat spezialiséierten Instrumenter noutwendeg.<ref>[https://web.archive.org/web/20160415143612/http://saturn.jpl.nasa.gov/news/newsreleases/newsrelease20140702/ JPL – ''Ocean on Saturn Moon Could be as Salty as the Dead Sea''], 2. Juli 2014. Gekuckt de [[15. Abrëll]] [[2016]]</ref> [[Fichier:PIA18431-SaturnMoon-Titan-SouthPoleVortex-Cloud-20121129.jpg|mini|Fotoe vun der Wollek aus Cyanwaasserstoff am ultraviolette (lénks) a visuellem Spektrum (riets)]] Den 1. Oktober gouf d'Entdeckung vun enger grousser Wollek um Südpol vum Titan bekannt gemaach. Si besteet aus héichgëftegem [[Cyanwaasserstoff]] a méisst e puer honnert Kilometer am Duerchmiesser. No deene bis dohin gebrauchte Modeller sollt dat awer net méiglech sinn, well eng Temperatur vun ongeféier −50&nbsp;°C fir déi betraffe Fläch virausgesot gouf, wat bedeitend ze waarm fir d'Bildung vun där Verbindung wier. Miessunge vun de [[#Composite Infrared Spectrometer (CIRS)|CIRS]]-Instrumenter bestëmmen awer däitlech niddreg Temperature vun ënner −150&nbsp;°C. Soumat killt dem Titan seng südlech Hemisphär wärend deem do antriedenden Hierscht bedeitend méi staark of wéi bis elo ugeholl.<ref>[https://web.archive.org/web/20160415143613/http://saturn.jpl.nasa.gov/news/newsreleases/newsrelease20141001/ JPL – ''Swirling Cloud at Titan's Pole is Cold and Toxic''], 1. Oktober 2014. Gekuckt de [[15. Abrëll]] [[2016]]</ref> Ënnersich vun der Ëmlafbunn vum Mound Mimas deiten no enger Notiz vum 16. Oktober dorop hin, datt och de Mimas en Ozean ënner senger Uewerfläch kéint hunn. Ob deen awer nach flësseg oder scho gefruer ass, léisst sech zum Zäitpunkt nach net soen. D'Dichtanomalie gouf entdeckt, wou een aus de Fotoe vum Mound mam Saturn seng genee Ëmlafbunn berechent huet. Déi entdeckte Bunnstéierunge waren heibäi duebelt sou grouss, wéi si fir en "dréchene" Mound virausgesot goufen, a loosse sou de Schluss vun enger däitlech anerer bannenzeger Struktur zou. Sollt et sech ëm e flëssege Waasserozean handelen, sou géif deen an enger Déift vun 30&nbsp;km leien.<ref>[https://web.archive.org/web/20160415143614/http://saturn.jpl.nasa.gov/news/newsreleases/newsrelease20141016/ JPL -''Saturn Moon May Hide a 'Fossil' Core or an Ocean''], 16. Oktober 2014. Gekuckt de [[15. Abrëll]] [[2016]]</ref> An enger Publikatioun vum 18. Dezember goufen d'Date vum Laanschtfluch beim Jupitermound [[Europa (Mound)|Europa]] aus dem Joer [[2000]] nach eng Kéier analyséiert. Heibäi gouf virun allem op d'Date vum [[#Ultraviolet Imaging Spectrograph (UVIS)|UVIS]]-Instrument zeréckgegraff, fir d'Atmosphär vum Mound méi genee z'ënnersichen. Heibäi gouf festgestallt, datt déi vill méi dënn ass, wéi ugeholl. Wéinst de Geysire op Europa goung een dovun aus, datt déi grouss Mass Waasser, Sauerstoff a Plasma an die Ëmgéigend vum Jupitersystem ofginn gouf. D'Miessunge hunn allerdéngs gewisen, datt dem Europa seng Atmosphär u sech schonn 100-mol méi dënn war wéi ugeholl a 60-mol manner Sauerstoff an de Weltraum ofgëtt wéi erwaart. Déi bei fréieren Ënnersich festgestallt Gasen a Plasmen an der Ëmgéigend vum Europa-Orbit stame wuel haaptsächlech vum vill méi aktive Mound [[Io (Mound)|Io]] of.<ref>[https://web.archive.org/web/20160415143616/http://saturn.jpl.nasa.gov/news/newsreleases/newsrelease20141218/ JPL – ''Signs of Europa Plumes Remain Elusive in Search of Cassini Data''], 18. Dezember 2014. Gekuckt de [[15. Abrëll]] [[2016]]</ref> === Missiounsverlaf 2015 === [[Fichier:PIA19059-SaturnMoon-Enceladus-OceanMethane-20150311.png|mini|Schematesch Duerstellung vun de méigleche Methanquellen op Enceladus]] Den 11. März gouf bekannt gemaach, datt elo éischt Beweiser fir [[Hydrothermal Léisung|hydrothermal Aktivitéit]] op Enceladus virléichen. Zum enge gouf mat Hëllef vum [[#Cosmic Dust Analyzer (CDA)|Cosmic Dust Analyzers]] zanter dem Antreffe vum Cassini am ganze Saturnsystem mikroskopesch kleng Fiëlspartikele fonnt. No véier Joer intensiver Fuerschung an Experimenter ass een zum Schluss komm, datt déi aus dem Ozean vum Mound staamen. Et gëtt ugeholl, datt déi nëmme wéineg Nanometer grouss Partikelen entstinn, wa gliddeg Waasser aus hydrothermale Quelle vum Grond eropkënnt an déi dora geléist Mineraler a Kontakt mat méi kalem, uewerflächennoe Waasser kommen. Dee Prozess ass vun der Äerd bekannt an erfuedert Austrëttstemperature vun iwwer 90&nbsp;°C. D'Natur vun de Methan-Emissioune vum Mound deit och op hydrothermal Quellen hin. Duerch den héijen Drock um Ozeanbuedem ass d'Bildung vun [[Clathrate]] méiglech. Déi Kristallstrukturen aus Waasseräis kéinten dat bei de Quellen austriedend Methan afänken a sécher zu de Geysiren transportéieren, woumat sech op d'mannst en Deel vum doran enthalenem Methan erkläre géif.<ref>[https://web.archive.org/web/20160605092141/https://saturn.jpl.nasa.gov/news/2529/ JPL – ''Spacecraft Data Suggest Saturn Moon's Ocean May Harbor Hydrothermal Activity''], 11. März 2015. Gekuckt de [[5. Juni]] [[2016]]</ref> Den 13. Abrëll gouf en Artikel publizéiert, deen e méigleche Grond fir de [[#Missiounsverlaf 2011|grousse Stuerm um Saturn]] aus dem Joer [[2011]] liwwert. Hien ass en Deel vun engem 30-järegem Zyklus, deen duerch d'Verhale vu waasserräiche Wolleke verursaacht gëtt. Wann déi bannen am Planéit ofreenen an déi iewescht Atmosphär duerch Wäermtofstralung an de Weltraum ofkillt, kënne si bis zu der Wollekenuewerfläch eropklammen. Heibäi stéiere si déi gewéinlech [[Konvektioun]] a fabrizéiere sou déi observéiert Stierm. Et gëtt an der Tëschenzäit och ugeholl, datt de Saturn iwwer wiesentlech méi Waasser huet wéi de Jupiter, well beim Jupiter keen Zyklus observéiert konnt ginn.<ref>[https://web.archive.org/web/20160605092143/https://saturn.jpl.nasa.gov/news/2531/ JPL – ''NASA-funded Study Explains Saturn's Epic Tantrums''], 13. April 2015. Geluckt de [[5. Juni]] [[2016]]</ref> [[Fichier:PIA17655 crop Titan north polar seas and lakes.jpg|mini|Usiicht vun de groussen a ville klenge Séien um Nordpol vum Titan]] Eng kooperativ Studie vun NASA an ESA hat am Juni zu neien Erkenntnesser zu de ville klenge Séien op Titan gefouert. Et ass zwar bekannt, datt déi mat [[Kuelewaasserstoff]]e gefëllt sinn, wéi d'Däller entstane sinn, war bis haut net kloer. An der Tëschenzäit gëtt ugeholl, datt heifir e Prozess verantwortlech ass, dee schonn op der Äerd a [[Karst]]regiounen zu der Formatioun vun Höhlen an [[Äerdfall|Äerdfäll]] féiert. Um Titan geschittt d'Erosioun awer net duerch Reen aus Waasser, mä duerch Nidderschléi aus flëssege Kuelenwaasserstoffer. Duerch d'cheemesch Zesummesetzung an de niddrege Temperaturen (ongeféier −180&nbsp;°C) dauert de Prozess bal 50-mol méi laang wéi op der Äerd. Aus deem Grond ass déi hrouss Zuel vun den Däller a Séien och an de Polregiounen ze fannen, well hei méi Nidderschlag ass wéi an der drécherner Equatorregioun.<ref>[https://web.archive.org/web/20160605092145/https://saturn.jpl.nasa.gov/news/2796/ JPL – ''The Mysterious ‘Lakes' on Saturn's Moon Titan''], 19. Juni 2015. Gekuckt de [[5. Juni]] [[2016]]</ref> Wärend dem [[New Horizons#Pluto a Charon|Laanschtfluch vun der Sond ''New Horizons'' beim Pluto]] unterstützte hat de Cassini d'Missioun duerch eng parallel Observatioun vum Planéit aus dem Saturn-System eraus. Duerch déi grouss Distanz erschéngt deen zwar nëmmen als klenge Punkt, awer kënne mat Hëllef vum Cassini an anere Sonden (z.&nbsp;B. [[Hubble-Weltraumteleskop|Hubble]] oder [[Spitzer-Weltraumteleskop|Spitzer]]) sou Miessungen aus anere Bléckwénkele an iwwer méi laang Zäit Zeit erfollegen, wouduerch d'Date vun New Horizons besser an ee Kontext agebett kënne ginn.<ref>[https://saturn.jpl.nasa.gov/news/2797/ JPL – ''NASA Missions Have Their Eyes Peeled on Pluto''], 9. Juli 2015. Gekuckt den [[20. Mee]] [[2016]]</ref> Am September gouf eng Studië publizéiert, déi drop hiweist, datt ee vun de Saturn-Réng aus Waasseräis besteet. Wärend der [[Daganuetgläiche]] am August [[2009]] goufen déi exakt vuon der Säit beliicht, wéisou si kuerzzäiteg auskillten, bis uschléissend nees Sonneliicht op d'Réng gefall ass. Temperaturmiessungen duerch de Cassini hunn erginn, datt déi baussenzeg Regioun vum [[Réng vum Saturn|A-Rank]] vill méi waarm war, wéi vun de Modeller virausgesot. No ettleche neie Modellrechnunge koum een zum Schluss, datt dee Beräich vum Rank aus Äisstécker mat engem Duerchmiesser vun zirka 1 m besteet. Hir Originne si bis elo net bekannt, et gëtt ugeholl, datt et Iwwerreschter vun engem fréiere Mound sinn, deen a jéngster Zäit duerch eng massiv Kollisioun zerstéiert gouf.<ref>[https://saturn.jpl.nasa.gov/news/2541/ JPL – ''At Saturn, One of These Rings is not like the Others''], 2. September 2015. Gekuckt den [[20. Mee]] [[2016]]</ref> Weider Ënnersich vum Mound Enceladus hunn d'Existenz vun engem globalen ënnerierdeschen Ozean befestegt. Heibäi hat een déi iwwer Joer gesammelt héichopgeléistende Fotoe nees nei analyséiert, fir Verzéiunge vun der Uewerfläch méi prezis vermiesse ze kënnen. Heibäi gouf eng schwaach Taumelbeweegung fonnt, déi och als [[Libratioun]] bekannt ass. Modellrechnungen hunn erginn, datt déi observéiert Ausmoossen ze grouss wieren, wann d'Uewerfläch fest mam Kär vum Planéit verbonne wier. Ënner dem Unhuele vun engem globalen a flëssegen Ozean awer wieren déi Wäerter z'erklären.<ref>[https://saturn.jpl.nasa.gov/news/2542/ JPL – ''Cassini Finds Global Ocean in Saturn's Moon Enceladus''], 15. September 2015. Gekuckt den [[20. Mee]] [[2016]]</ref> === Missiounsverlaf 2016 === Am Mee gouf bekannt gemaach, datt neisten Ënnersich vun de Fontänen op Enceladus fréier Fotoen iwwer hiert Verhale widerluecht hunn. Sou goung een ufanks d0vun aus, datt de Mound bei grousser Distanz vum Saturn wéinst de Gezäitekräfte vill méi Waasser an de Weltraum entloosse géif. D'Mass hat sech awer nëmmen ëm 20 % erhéicht. Dat huet een aktuell op eng komplex bannenzeg Struktur vum Mound zeréck, déi ënner dem Afloss vun der Gravitatioun Kanäl net nëmmen opmaachen, mä och schléisse kann.<ref>JPL: [https://saturn.jpl.nasa.gov/news/2901/enceladus-jets-surprises-in-starlight/ ''Enceladus Jets: Surprises in Starlight.''] 5.&nbsp;Mai 2016, gekuckt den [[29.&nbsp;August]] [[2017]].</ref> Méi genee Ënnersich vun den Titan-Séien hunn am Abrëll zu der Erkenntnes gefouert, datt déi grouss Séien op Titan mat rengem Methan gefëllt sinn. Virun der Cassini-Missioun goufe laangjäreg Observatioune mam Radar an den Infraroutinstrumenter. Et konnt och fir d'éischt Kéier op engem extraterrestreschen Objet de Mieresbuedem ënnersicht ginn. Si ass bis zu 160 Meter déif an ass vun enger décker Schicht aus organesche Verbindunge bedeckt. Doriwwer eraus sinn d'Küsten zimmlech porös a mat Kuelewaasserstoffer duerchdréngt.<ref>''[https://web.archive.org/web/20170720014052/https://saturn.jpl.nasa.gov/news/2897/cassini-explores-a-methane-sea-on-titan/ Cassini Explores a Methane Sea on Titan.]'' 26.&nbsp;April 2016, gekuckt den [[10.&nbsp;Mäerz]] [[2017]].</ref> [[Fichier:PIA21053 - Saturnian Hexagon Collage.jpg|mini|Den Nordpol-Vortex a 4 verschidde Spektren]] De [[24. Mäerz]] [[2016]] identifizéiert d'Sond den héchste Punkt um Mound [[Titan (Mound)|Titan]] mat enger Héicht vun 3.337 Meter.<ref>JPL: [https://saturn.jpl.nasa.gov/the-journey/timeline/#titans-tallest-peaks ''Cassini Spies Titan's Tallest Peaks.''] 24.&nbsp;März 2016, gekuckt de [[27.&nbsp;Abrëll]] [[2017]].</ref> Den [[30.&nbsp;Mäerz]] [[2016]] reduzéierte d'Sond Cassini-Huygens d'Inklinatioun vum Orbit, fir nees méi laanscht Mounden ze fléien.<ref>JPL: [https://saturn.jpl.nasa.gov/the-journey/timeline/#returning-to-the-realm-of-icy-moons ''Returning to the Realm of Icy Moons.''] 30.&nbsp;März 2016, gekuckt de [[27.&nbsp;Abrëll]] [[2017]].</ref> Von der Polregioun vum Saturn aus goufen den 30.&nbsp;November 22 héichopgléiste Biller vun de Réng gemaach.<ref>JPL: [https://saturn.jpl.nasa.gov/the-journey/timeline/#f-ring-orbits ''F Ring Orbits.''] 30.&nbsp;November 2016, gekuckt de [[27.&nbsp;Abrëll]] [[2017]].</ref> De 9. August wurde gouf bekannr gemaach, datt Ënnersich vu Radarmiessunge aus dem Joer [[2013]] d'Presenz vu ganz géie Canyons op der Uewerfläch vum Titan geséchert sinn. Si hunn eng Schréi vu bis zu 40° a si bis zu engem hallwe Kilometer déif. Entstane sinn d'Canyons no aller Warscheinlechkeetop Grond vun intensiver [[Erosioun]] duerch Flëssegkeeten. Dat deit op e groussen atmosphäreschen Ëmsaz vu Methan hin, dee sech och op dem Grond sammelt.<ref>JPL: [https://web.archive.org/web/20170717115529/https://saturn.jpl.nasa.gov/news/2927/cassini-finds-flooded-canyons-on-titan/ ''Cassini Finds Flooded Canyons on Titan.''] 9.&nbsp;August 2016, gekuckt den [[29.&nbsp;August]] [[2017]].</ref> De 9. Dezember goufen déi éischt Fotoe vum leschte Saturn-Nordpol-Iwwerfluch publizéiert, deen eréischt duerch d'Bunnupassunge fir den allerleschte Missiounsofschnëtt vum Cassini méiglech gouf. Ze gesinn ass e profiléierten a schaarf begrenzte sechseckege Vortex, deen ëm de Nordpol rotéiert.<ref>JPL: [https://web.archive.org/web/20170717100953/https://saturn.jpl.nasa.gov/news/2975/cassini-beams-back-first-images-from-new-orbit/ ''Cassini Beams Back First Images from New Orbit.''] 9.&nbsp;Dezember 2016, gekuckt den [[29.&nbsp;August]] [[2017]].</ref> === Missionsverlaf 2017 === Den [[13. Abrëll]] [[2017]] hunn d'Wëssenschaftler d'Entdeckung vu [[Waasserstoff]] um Mound [[Enceladus (Mound)|Enceladus]] gemellt. Et ginn hydrothermal Quellen um Himmelskierper ugeholl.<ref>[https://saturn.jpl.nasa.gov/the-journey/timeline/#energy-for-life ''Energy for life.''] 13.&nbsp;Abrëll 2017, gekuckt de [[27.&nbsp;Abrëll]] [[2017]].</ref> De [[26.&nbsp;Abrëll]] [[2017]] huet dem Cassini-Huygens' säi leschte Missounsdeel ugefaangen. Wärend den Ëmkresunge vum Saturn sollte lafend nei Gebidder um Planéit erfuerscht ginn, ier d'Sond kontrolléiert an der Saturnatmosphär verglouse soll.<ref>[https://saturn.jpl.nasa.gov/the-journey/timeline/#the-grand-finale ''The Grand Finale.''] Gekuckt de [[27.&nbsp;Abrëll]] [[2017]].</ref> De [[26.&nbsp;Abrëll]] [[2017]] gouf fir d'éischt mat der Sond Cassini-Huygens d'Splék tëscht dem Planéit Saturn a senge bannenzege Réng duerchflunn. Dobäi goufe vill héichopgeléist Biller vum bannenzege Ranksystem gemaach.<ref>[https://saturn.jpl.nasa.gov/the-journey/timeline/#first-ring-dive ''First Ring Dive.''] 26.&nbsp;April 2017, gekuckt de [[5.&nbsp;September]] [[2017]].</ref> De [[24.&nbsp;Mee]] [[2017]] observéiert d'Sond de Wiessel vun de Joreszäiten an der nërdlecher an an der südlecher Hemisphär vum Saturn.<ref>[https://saturn.jpl.nasa.gov/the-journey/timeline/#solstice-arrives-at-saturn ''Solstice Arrvies at Saturn.''] 24.&nbsp;Mee 2017, ofgeruff de [[5.&nbsp;September]] [[2017]].</ref> == The Grand Finale 2017 == [[Fichier:Cassini solstice mission big.jpg|mini|Iwwerbléck iwwer déi ganz Missioun beim Saturn]] [[Fichier:Cassini orbits.jpg|mini|D'Orbiter vun den eenzele Missiounsofschnëtter]] D'Missioun Cassini-Huygens ass de [[15.&nbsp;September]] [[2017]] op en Enn gaangen. Eng weider Verlängerung war wéinst Dreifstoffmangel net méi méiglech. Zum Enn vun der Missioun ass d'Sond Cassini kontrolléiert an der Saturnatmosphär vergloust. Heiduerch sollt verhënnert ginn, datt [[Mikroorganismen]], déi méiglecherweis un der Sond peschen, d'Mounden Titan oder Enceladus [[Kontaminatioun|kontaminéieren]]. Déi lescht Phas gouf duerch eng Reih vu Kursännerungen Enn [[2016]] virbereet, déi d'Sond op e Kurs iwwer d'Polregioune bruecht huet, dee gläichzäiteg no laanscht den F-Rank gefouert huet. Aus dëser Perspektiv konnten déi sechseckeg Stréimung vun der Polarregioun an d'Réng observéiert ginn. D'"Grand Finale" gouf den 21.&nbsp;Abrëll duerch en enke Laanschtfluch beim Titan ageleet. Vum 26.&nbsp;Abrëll un, gouf et 22 !emkreesungen duerch d'Spléck tëscht de Réng an der Atmosphär. Déi lescht Duerchleef hunn duerch déi iewescht Atmosphärschichte gefouert, wou Miessunge vu Rankpartikelen a fir d'éischt Kéier direkt Miessunge vun der Saturnatmosphär duerchgefouert goufen. De Cassini sollt méiglechst vill Daten iwwer d'Réng an d'Atmosphär sammelen. Déi lescht Ëmkreesunge waren riskant, well d'Sond hätt duerch Rankmaterial oder duerch Kontakter mat der Atmosphär Schied kënne kréien oder an Trudele komme kënnen, dofir gouf déi Missioun un d'Enn geluecht. De Kurs ass dem fräie Fall gefollegt, an hat nëmmen nach minimal Stabiliséierung a war sou gewielt, datt en Ausfall vu Systemer oder Dreifstoffmangel a kengem Fall méi zu engem Kontakt mat engem Mound féiere konnt. De Cassini hat seng Ëmleef och benotzt fir Ënnersich mam RSS, fir méi iwwer d'Gravitatiounsfeld, d'Atmosphär an d'Réng vum Saturn z'erfuerschen. Aus der Fluchbunn an de Miessunge vum Deep-Space-Netzwierk léisst sech d'Mass vun de Réng berechnen. Beim leschten Ëmlaf krut de Cassini eng lescht minimal Kursännerung duerch den Titan, soudatt si uschléissend an d'Atmosphär vum Saturn erakoum. Wärend der leschter Phas vum [[15.&nbsp;September]] [[2017]] huet d'Sond keng Daten méi gespäichert an och keng Biller méi opgeholl, mä hat seng Antenn op d'Äerd geriicht an hat bis zum Missiounsenn gewonnenen Daten op d'Äerd gesend, ier si an der Atmosphäre vergoust ass. Iwwer d'Antenne vum europäeschen [[ESTRACK]]-Netzwierk an dem NASA-eegenen DSN goufen dobäi kollektiv d'Funksignaler vum Cassini empfaangen, fir dee beschte wëssenschaftleche Notzen z'erzilen. == Kuckt och == {{Kuckt och Portal:Astronomie}} == Um Spaweck == {{Commonscat}} * [http://saturn.jpl.nasa.gov/ Websäit vun der NASA zu Cassini] * [http://sci.esa.int/science-e/www/area/index.cfm?fareaid=12 Websäite vun der ESA zu der Missioun, besonnesch iwwer den Huygens] * [http://www.bernd-leitenberger.de/raumsonden-cassini.shtml Ettlech Artikelen zu der Missioun vum Bernd Leitenberger] * [https://web.archive.org/web/20110105232827/http://cassini-huygens.jpl.nasa.gov/overview/index.cfm Al Homepage vun der JPL zu Cassini-Huygens] * [http://www.raumfahrer.net/raumfahrt/cassini/home.shtml Mehr als 100 deutschsprachige Sonderseiten zu Cassini-Huygens bei Raumfahrer.net] * [https://web.archive.org/web/20170921000849/https://raumzeit-podcast.de/2011/12/16/rz030-cassini-huygens/ Raumzäit-Podcast zu Cassini-Huygens] {{Referenzen}} {{DEFAULTSORT:Cassinihuygens}} [[Kategorie:Raumsonden]] [[Kategorie:1997 an der Raumfaart]] 0ttaifnno7l9urhzqu9e1m8eac920s0 10 44169 2668744 2668005 2026-03-28T10:28:31Z Johnny Chicago 17 2668744 wikitext text/x-wiki <!-- No Méiglechkeet net méi wéi 4-5 Zeilen, jee no Héicht vun der Foto (130px de breede Wee, 100px den héije Wee) --- Setzt wa méiglech den Numm beim Datum a Joer vum Gebuerts- an Doudesdag bäi!--> [[File:Lionel Jospin 2008 - 2.jpg|90px|right|Lionel Jospin (2008)]] * [[23. Mäerz]]: [[Valerie Perrine]], US-amerikanesch Schauspillerin. * [[22. Mäerz]]: '''[[Lionel Jospin]]''', franséische Politiker. * [[20. Mäerz]]: [[Nicholas Brendon]], US-amerikanesche Schauspiller. * [[19. Mäerz]]: [[Chuck Norris]], US-amerikanesche Kämpfer a Schauspiller. * [[14. Mäerz]]: [[Jürgen Habermas]], däitsche Philosoph a Soziolog. {{Small|[[2026#Gestuerwen|Éischter am Joer]] -}} [http://lb.wikipedia.org/w/index.php?title=Schabloun:RIP&action=edit {{Small|änneren}}] <noinclude>[[Kategorie:Haaptsäit]]<noinclude /> bnopp2bwi6e3m1wjorm7frr2j7hj09q 0 45363 2668729 2668629 2026-03-28T09:13:31Z Les Meloures 580 /* Wousst Dir schonn datt… */ k 2668729 wikitext text/x-wiki {| |bgcolor=#FFFFEE| <br>'''Dat hei ass d'Reserv vun neie Sätz a Biller fir an d'[[Haaptsäit/WDS|Wousst Dir schonn…]]-Rubrik''', déi duerch d'[[Schabloun:WDS no Joer]] aus der Lëscht vu momentan 2&nbsp;x&nbsp;366 Sätz a Biller dohigesat ginn. Wann der hei nach eng Kéier 366 neier zesummekomm sinn, kënnen déi dann déi aktuell ersetzen oder [[Schabloun:WDS no Joer/Joer x|mat hinnen an e Roulement kommen]]. Wann Dir deemno Iddie fir weider Verweiser op Artikelen (oder kuriéis Detailer dodran) hutt, da sëtzt se wgl. hei ënnendrënner derbäi. Logescherweis musse se sech op Saachen/Aussoe bezéien, déi an engem verlinkten Artikle stinn oder erkläert ginn. |} ---- == Wousst Dir schonn datt… == * ... dat [[Héich Konstruktiounen zu Lëtzebuerg|héchst Gebai zu Lëtzebuerg]] no där [[Giustina Rocca|éischter Affekotin an der Geschicht]] genannt gouf? * ... de [[Jean-Baptiste Determe]] vu [[Soller]] der [[Maria Theresia vun Éisträich]] hire ''Beichtpapp'' war? * ... dem däitsche Museker, Komponist a Museksproduzent [[Frank Farian]] (''Boney M, Milli Vanilli'') seng Karriär duerch d'Feierlechkeete vum ''Rememberence Day'' zu [[Ettelbréck]] en entscheedenden Impuls krut? * ... bei der Ëmsetzung vun engem internationalen Ofkommes vum Europarot [[Henri Sinner|e lëtzebuergeschen Deputéierten]] en Tippfeeler an deem Text entdeckt hat, bei deem d'Bluttgruppen A a B vertosch gi waren? * ... [[Saint Lucia]] dat eenzegt Land op der Welt ass, dat no enger Fra genannt ass? * ... den [[CR101]] zu [[Féngeg]] sträppweis de Waaserscheed tëscht [[Rhäin]] a [[Meuse (Floss)|Meuse]] mécht? * ... d'[[Lydie Schmit]], wéi se 1974 Presidentin vun der [[LSAP]] gouf, déi éischt Fra an Europa war, déi un der Spëtzt vun enger Partei stoung? * ... e [[fossil|fossiliséiert]] Exemplar vun engem ausgestuerwene Verwandte vum [[Vampirtëntefësch]] 2022 zu Nidderkäerjeng entdeckt gouf? * ... déi alleréischt Kéier, wéi e [[Beatles]]-Lidd um Radio gespillt gouf, de 5. Oktober 1962 ''Love Me Do'' op [[RTL|Radio Luxembourg]] war? * ... d'Schwëmmerin [[Laure Koster]] eng Nieweroll an der Operett ''[[An der Schwemm (Operett)|An der Schwemm]]'' gespillt huet, déi vun hirer Schwëster [[Lou Koster|Lou]] komponéiert gouf, an där hir Haaptfigur Lori no hir genannt war? * ... d'[[Odonym]]men an der [[Gemeng Wëntger]] de lokalen Dialektvariante Rechnung droen: Sou heescht z. B. d'Haaptstrooss zu [[Kréindel]] an [[Hannerhaassel]] ''Duarrefstrooss'' iwwerdeems et zu [[Helzen]] an [[Houfelt]] ''Duärrefstrooss'' ass? * .. wéi de Grand-Duc Adolphe, den éischte Grand-Duc deen net méi a Personalunioun mam hollännesche Kinnek war, op den Troun koum, och de ''[[Wilhelmus]]'', d'Hymn vun de Groussherzoge vu Lëtzebuerg, säin eegene Wee gaangen ass? * ... dee vum [[Jérôme vu Bauschelt]] gestëfte ''[[Collegium Trilingue]]'' zu [[Léiwen]] vum [[François I. vu Frankräich|François Ier]] zum Virbild geholl gouf fir de ''Collège royal'' zu Paräis, den haitege [[Collège de France]]? * ... d'[[Knéischeif]] dat gréisst [[Sesambeen]] am mënschleche Kierper ass? * ... de [[Félix Dufays]], deen als [[Wäiss Pateren|Wäisse Pater]] am Ruanda an am Burundi missionéiert huet, Auteur vun engem ''Wörterbuch Deutsch-Kinyarwanda'' ass? * ... 2022 déi jorelaang ''Whiskey Wars'' ëm d'[[Hans-Insel]] duerch Grenzzéiung op en Enn bruecht konnte ginn? * ... den [[Nicolas Meyers (1880)|Nicolas Meyers]] 88 Joer hat, wéi en als Buergermeeschter vun [[Gemeng Uewerwampech|Uewerwampech]] ernannt gouf? * ... et an der [[Gemeng Sandweiler]] bis ewell 5 verschidde Buergermeeschtere mam Familljennumm [[Mousel]] gouf? * ... den [[Gemeng Nidderkäerjeng|Nidderkäerjenger]] Buergermeeschter [[Pierre Clement]] 1803 vum Déngscht suspendéiert gouf, wéi opgeflunn ass, dass e Jongen, déi hätte kënnen am Napoleon seng Arméi agezu ginn, am Gebuerteregëschter als Meedercher ëmdeklaréiert hat? * ... deen [[Astérix (Satellit)|éischte franséische Satellit]] no enger [[Astérix|Comicsfigur]] genannt gouf? * ... dem Kënschtler [[Nicolas Greeff (Papp)|Nicolas Greeff]] (1662-1728) vun Alzeng seng Hellegestatue sech duerch opfälleg breet Féiss (oder Schong) auszeechnen? * ... d'Familljennimm [[Majerus]] oder [[Faber]] zu de [[Metonomasie]]n zielen? * ... d'Operett ''[[D'Wonner vu Spéisbech]]'' zu Bréissel an enger adaptéierter Iwwersetzung als ''La mare aux grenouilles'' opgefouert gouf? * ... wann ee mam Zuch an d'[[Gare Paradiso|Paradiso]] wëll, dem [[Chef de train]] Bescheed muss soen, fir erausklammen ze kënnen? * ... op der Pazifik-Insel [[Neiguinea]], wou ronn 11,6 Millioune Leit liewen, iwwer dausend verschidde Sprooche geschwat ginn? * ... de gebiertege Lëtzebuerger [[Louis-Ferdinand Fix]] Beruffszaldot an den Arméien, resp. der Marinn, vun der Belsch, vum Däitsche Bond, vum Kinnekräich Piemont-Sardinien, vum Giuseppe Garibaldi senge Routhiemer a vun den Unionisten am Amerikanesche Biergerkrich war? * … [[Zypern|ee vun Memberstaate vun der Europäescher Unioun]] geografesch an [[Asien|Asie]] läit? * .., ''[[de Letzeburger (1872-1873)|de Letzeburger]]'' (1872-1873) déi éischt Zeitung mat engem Titel op Lëtzebuergesch war; d'Artikelen awer op Däitsch oder op Franséisch waren? * … déi [[Ferizaj|drëttgréisst Stad am Kosovo]] nom Patron vun engem Hotel genannt gouf? * ... den [[Massacre pour une orgie|éischte lëtzebuergesche Spillfilm]] a Frankräich verbuede war, zu Lëtzebuerg awer en ''"erstaunleche Publikumserfolleg"'' war, absënns ënnert de ''"virwëtzege Membere vun der Lëtzebuerger 'Intelligentsia' "''? * … d'Iddi vum [[Kanal vu Korinth]] schonn am 7. Joerhonnert v. Chr. opkomm ass, awer eréischt 1882 mam Bau dovun ugefaange gouf? * ... déi [[Le gratis luxembourgeois|éischt Gratiszeitung zu Lëtzebuerg]] schonns 1857 erauskoum? * … deen eelste bekannte Plang vun der Stad Lëtzebuerg dee vum [[Jacob van Deventer]] vun ëm 1550 ass? * … et sech beim magnéitesche [[Nordpol]] am physikalesche Sënn ëm e magnéitesche Südpol handelt? * … d'[[Anna Madeleine Beicht|Komponistin vum Lidd]] ''Léiwe Kleeschen, gudde Kleeschen'' just 11 Joer hat, wéi se déi Melodie geschriwwen huet? * … de [[Poul Nyrup Rasmussen|Rasmussen]], de [[Anders Fogh Rasmussen|Rasmussen]] an de [[Lars Løkke Rasmussen|Rasmussen]] noenee Premierminister an Dänemark waren? * … de [[Markusbierg]] 1936 deen éischte Wéngertsbierg zu Lëtzebuerg war, op deem, am Kader vun engem Remembrement, kleng Wéngerten zu méi groussen zesummegeluecht goufen? * … den [[Alain Delon]] am Film ''[[L'Insoumis]]'' (1964) ee Lëtzebuerger Friemelegionär gespillt huet? * … [[Reykjavik]] ([[Island]]), [[Wellington]] ([[Neiséiland]]) a [[La Paz]] ([[Bolivien]]) déi respektiv nërdlechst, südlechst an am héchste geleeën [[Haaptstad|Haaptstied]] sinn? * … ''Luxembourgichthys'' eng monotypesch [[fossil]]l Fëschaart-Gattung ass, déi beim Kenntnisstand vun haut<!-- Stand 2023--> just eng Aart, d'''[[Luxembourgichthys friedeni]]'' enthält? * … zanter 1986 eng [[Tak]] vum Knüllgebirgsverein am Interessentenwald Rommershausen-Dittershausen un e [[Meteorit vun Treysa|kosmescht Evenement]] erënnert? [[Fichier:Luxembourg, 68 rue de Strasbourg (6).JPG|thumb|80px]] * … op der Fassad vum [[Haus 68 Stroossbuerger-Strooss]] an der Stad Opschrëften ubruecht goufen, déi un d'Entkoppelung vun der [[Belsch-Lëtzebuerger Wirtschaftsunioun|Paritéit vum belschen a lëtzebuergesche Frang]] erënneren? * … ''Krung Thep Mahanakhon Amon Rattanakosin Mahinthara Ayuthaya Mahadilok Phop Noppharat Ratchathani Burirom Udomratchaniwet Mahasathan Amon Piman Awatan Sathit Sakkathattiya Witsanukam Prasit'' den offiziellen thailänneschen Numm fir [[Bangkok]] ass? * … d'[[Schëld E, 20]], obwuel et vum [[Code de la route (Lëtzebuerg)|Code de la route]] virgeschriwwen ass, op kenger [[Stater Tram|Tramshalt]] zu Lëtzebuerg opgestallt ass?<!-- Stand Nov. 2022--> * … de [[Christoph Salzmann]] 1772 mat der ''Lutzemburgische Handbibel Neuen Testaments'' déi bis ewell eenzeg Bibel erausbruecht huet, déi zu Lëtzebuerg publizéiert gouf? * … bei engem Vulkanausbroch 1973 op der [[Island|islännescher]] Insel Heimaey (där gréisster vun den [[Vestmannaeyjar]]-Inselen) mat Hëllef vun Dosende vu Pompelen d'Lava mat Mierwaasser ofgekillt konnt ginn, an sou verhënnert gouf, dass de Fëschereihafen zougeschott gi wier, an domat d'wirtschaftlech Grondlag vun der Insel gerett konnt ginn? * … de [[Stengeforter Stauweier]] 1930 eidellafe gelooss gouf, fir d'Läich vun engem erdronkene Fierschter erauszehuelen, an zanterdeem net méi opgefëllt gouf? * … d'Lëtzebuerger beim [[Referendum vum 28. September 1919 iwwer eng Wirtschaftsunioun|Referendum vum 28. September 1919]] mat 73% fir eng Wirtschaftsunioun mat Frankräich gestëmmt hunn; et schlussendlech awer 1921 mat der Belsch war, mat där [[Union économique belgo-luxembourgeoise|esou eng ofgeschloss gouf]]? * … ''[[Ewige Madonna]]'' deen éischte professionell gedréinte Faarffilm ass, deen zu Lëtzebuerg gedréint gouf? * ... et vum [[Alfred Hitchcock]] sengem Film ''[[Blackmail (Film 1929)|Blackmail]]'' souwuel eng [[Stommfilm]]- wéi och eng Tounfilmversioun gëtt? * … 1907 bei archeologeschen Ausgruewungen um [[kelteschen Oppidum um Tëtelbierg]] Reschter vun engem [[Hypokaust]] fräigeluecht goufen; dës dunn awer vun engem entloossenen Aarbechter zerstéiert goufen? * … d'[[Hollännesch Karibik]] an d'[[Karibescht Holland]] allebéid an der [[Karibik]] leien, ma net dat selwecht sinn? * … d'[[Keelbaach]] bei [[Nonkeel]] quasi eng zweet Kéier entspréngt, nodeems se am Uewerlaf am karstege Kalleksteen an an de Galerien aus der Géigend versickert ass, an dann do hiert Bett nees duerch eng Pompelstatioun mat Waasser aus der Grouf Ëtteng II gefiddert gëtt? * … de Bongert Altenhoven ''[[Naturschutzgebitt Um Bierg|Um Bierg]]'' dee gréisste [[Bongert]] zu Lëtzebuerg ass? * … de Lëtzebuerger [[Jean Kuffer]] eng Goldmedail am Bobfuere gewonnen huet, d'Medail awer zur Belsch gezielt gëtt? * … den [[Iechternacher Verschéinerungsveräin]] den éischten ''Syndicat d'initiative'' zu Lëtzebuerg war? * … ''[[Glück und Liebe in Monaco]]'' e liechtensteinesche Film ass, mat [[Germaine Damar|enger Lëtzebuergerin]] an der Haaptroll? * … de Prinzip vum [[Sens unique]] schonn am [[Antiquitéit|anticke]] [[Roum]] bestoung? * … den [[Nicolaus Mameranus]] (1500-1567), en Haffschreiwer vum Keeser [[Karel V. (HRR)|Karel V.]], ë.&nbsp;a. e Lueflidd op de [[Kanal vu Willebroek]] zu Bréissel, en Text iwwer de spueneschen Handkuss a Gedichter mat Wierder, déi mat C oder P ufänken, geschriwwen huet? * … de [[Charles Bech]], den eenzege Lëtzebuerger war, dee fir [[United States Air Force|US-Airforce]] Asätz op enger [[B-17 Flying Fortress]] geflunn ass? * … datt et zu Lëtzebuerg eng [[Lëscht vun de Lëtzebuerger Stied#Fréier Stied|Stad gouf, déi just sechs Joer laang bestoung]]? ===''Déi rout Linke musse fir d'éischt gebléitst ginn…''=== * ... déi jiddesch Besëtzer vun der [[Händschefabréck Reinhard am Stadgronn]] am Zweete Weltkrich expropriéiert goufen fir dodra [[Gasmask]]en ze produzéieren? * ... [[Uewerkuer]] an engem Instrumentalstéck vun der Pop-Band [[Depeche Mode]] veréiwegt gouf (''Oberkorn (It's a Small Town)''), nodeems déi 1982 do an enger Disco opgetruede war? * … ee sech mat der [[Ieselsbréck]] ''Voilà'' déi fënnef längste Flëss a Russland mierke kann? ([[Volga]], [[Ob]], [[Ienissei]], [[Lena (Floss)|Lena]] an [[Amur]]) * … de [[Batman]] net zu [[Batman (Tierkei)|Batman City]] mä zu ''Gotham City'' wunnt? * … an Däitschland zwéi Beem – d<nowiki>'</nowiki>''[[Bräutigamseiche]]'' zu [[Eutin]] an d'''[[Himmelgeister Kastanie]]'' zu [[Düsseldorf]] – eng eege Postleitzuel hunn? * … den [[F91 Diddeleng]] sech 2018, als éischt lëtzebuergesch Ekipp iwwerhaapt, fir d'Gruppephas vun der [[Europa League]] qualifizéiert huet? * … de Schauspiller [[Michael Keaton]] fir richteg ''Michael Douglas'' heescht, ma sech dee [[Pseudonym]], nom [[Buster Keaton]], zougeluecht huet, fir net mat [[Michael Douglas|deem anere Schauspiller mat deem Numm]] verwiesselt ze ginn? * … net [[New York City|New York]] d'Haaptstad vum [[New York (Bundesstaat)|Bundesstaat New York]] ass, ma [[Albany]]? * … d'[[Hänkbéck vu Saint-Martin-d'Ardèche|Hänkbréck iwwer d'Ardèche]] tëscht [[Saint-Martin-d'Ardèche]] an [[Aiguèze]] [[1905]] gebaut gouf awer eréischt [[2005]] offiziell ageweit gouf. * … [[Flecht]]en (Lichen) e symbiotescht Zesummeliewen tëscht engem [[Pilzeräich|Pilz]] mat enger [[Algen|Alg]] oder enger [[Bakteerien|Bakteerie]] sinn? * … d'[[Chilehaus]] zu [[Hamburg]] säin Numm dohier huet, datt de Bauhär mam [[Salpéiter]]handel aus [[Chile]] räich gi war? *… d'[[Wëllkar]] net zu de [[Grieser]] zielt, wéi déi aner [[Fruucht (Kären)|Fruucht]]-Aarten, ma zu der Famill vun de [[Polygonaceae]], zu där och de [[Rubbarb]] an de [[Sauerampel]] gehéiert? * … den Numm ''[[Molotowcocktail]]'' op de [[Finnesch-Sowjetesche Wanterkrich]] zeréckgeet, wéi d'Finne sech mat dëser Waff géint sowjetesch Tankse gewiert hunn? * … d'[[Chareli]]sbréck zu [[Dummeldeng]] déi éischt Bréck an Europa war, déi mat '''[[Greyträger]]e''' gebaut war? * … den Nullmeridian, wéi e mam [[UTM-Koordinatesystem|UTM]]- [[Koordinatesystem]] WGS84 gemooss gëtt, eng 100 Meter ëstlech vum Nullmeridian vum [[Royal Greenwich Observatory]] läit? * … De Markennumm [[Elle & Vire]], vum Numm vun de Flëss [[Elle (Vire)|Elle]] a [[Vire (Floss)|Vire]] am [[Departement Manche]] hierkënnt. * … den Ausbroch vum Vulkan [[Tambora]] an Indonesien am Joer 1815, dat [[Joer ouni Summer|Joer duerno]] en grouss [[Hongersnout]] an Amerika an an Europa provozéiert hat? * … den [[Däitsch-Hollännesch-Belschen Dräilännereck]] um [[Vaalserberg]] vun 1839 bis 1919 e Véierlännereck war? * … der [[Ruth Belville]] hire Beruff dora bestoung, déi genee [[Auerzäit]] ze verkafen, a si dowéinst ''[[Greenwich Mean Time|Greenwich Time]] Lady'' genannt gouf? * … den [[Tyrrell P34]] den e [[Formel 1]] Auto mat 6 Rieder war? * … d'Pompjeeë vun Tréier den 23. Abrëll 1941 an d'Stad Lëtzebuerg hëllefe koume fir d'Feier am [[Hôtel des Terres Rouges|Terres-Rouges-Gebai]] ze läschen? * … bis ewell just dräi Leit gläichzäiteg fir en [[Oscar]] fir dat bescht Original-Dréibuch an ee fir dee beschte Schauspiller an engem nämmlechte Film nominéiert goufen, nämlech de [[Charlie Chaplin]], den [[Orson Welles]] an de [[Sylvester Stallone]]? * … de [[Robert Tappan Morris]] 1988 den éischte [[Computerwuerm]] entwéckelt hat? * … den Turner [[Georg Eyser]] bei den [[Olympesch Summerspiller 1904|olympesche Spiller 1904 zu St. Louis]] 6 Medaile gewonnen huet, an dat trotz enger hëlzener Beeprothees? * … de [[Charles Maurice de Talleyrand-Périgord]] a Frankräich souwuel ënnert dem ''[[Ancien Régime]]'', wéi och wärend der [[Franséisch Revolutioun|Franséischer Revolutioun]], dem ''[[Directoire]]'', dem ''[[Consulat]]'', dem ''[[Premier Empire]]'', der [[Franséisch Restauratioun|Restauratioun]] an der [[Julimonarchie]] wichteg Funktiounen am Staat hat, a bei véier Kréinungen derbäi war? * … de Geograph [[Mathias Ringmann]], deen éischte war, deen der [[Nei Welt|Neier Welt]] den Numm ''[[Amerika (Kontinent)|America]]'' ginn hat? * … verschidde [[Schof]]s- a [[Geess]]erasse méi wéi 2 [[Har]]en hunn? * … de [[Richard Halliburton]], wéi hien 1928 duerch de [[Panamakanal]] geschwommen ass, eng Tax vun 0,36 $ huet misse bezuelen? [[Kategorie:WDS]] cfh1yw4ko9o8uv33sxs3quw29jmrn2j 2668731 2668729 2026-03-28T09:26:42Z Les Meloures 580 k 2668731 wikitext text/x-wiki {| |bgcolor=#FFFFEE| <br>'''Dat hei ass d'Reserv vun neie Sätz a Biller fir an d'[[Haaptsäit/WDS|Wousst Dir schonn…]]-Rubrik''', déi duerch d'[[Schabloun:WDS no Joer]] aus der Lëscht vu momentan 2&nbsp;x&nbsp;366 Sätz a Biller dohigesat ginn. Wann der hei nach eng Kéier 366 neier zesummekomm sinn, kënnen déi dann déi aktuell ersetzen oder [[Schabloun:WDS no Joer/Joer x|mat hinnen an e Roulement kommen]]. Wann Dir deemno Iddie fir weider Verweiser op Artikelen (oder kuriéis Detailer dodran) hutt, da sëtzt se wgl. hei ënnendrënner derbäi. Logescherweis musse se sech op Saachen/Aussoe bezéien, déi an engem verlinkten Artikle stinn oder erkläert ginn. |} ---- == Wousst Dir schonn datt… == * ... de [[Jean-Baptiste Determe]] vu [[Soller]] der [[Maria Theresia vun Éisträich]] hire ''Beichtpapp'' war? * ... dem däitsche Museker, Komponist a Museksproduzent [[Frank Farian]] (''Boney M, Milli Vanilli'') seng Karriär duerch d'Feierlechkeete vum ''Rememberence Day'' zu [[Ettelbréck]] en entscheedenden Impuls krut? * ... bei der Ëmsetzung vun engem internationalen Ofkommes vum Europarot [[Henri Sinner|e lëtzebuergeschen Deputéierten]] en Tippfeeler an deem Text entdeckt hat, bei deem d'Bluttgruppen A a B vertosch gi waren? * ... [[Saint Lucia]] dat eenzegt Land op der Welt ass, dat no enger Fra genannt ass? * ... den [[CR101]] zu [[Féngeg]] sträppweis de Waaserscheed tëscht [[Rhäin]] a [[Meuse (Floss)|Meuse]] mécht? * ... d'[[Lydie Schmit]], wéi se 1974 Presidentin vun der [[LSAP]] gouf, déi éischt Fra an Europa war, déi un der Spëtzt vun enger Partei stoung? * ... e [[fossil|fossiliséiert]] Exemplar vun engem ausgestuerwene Verwandte vum [[Vampirtëntefësch]] 2022 zu Nidderkäerjeng entdeckt gouf? * ... déi alleréischt Kéier, wéi e [[Beatles]]-Lidd um Radio gespillt gouf, de 5. Oktober 1962 ''Love Me Do'' op [[RTL|Radio Luxembourg]] war? * ... d'Schwëmmerin [[Laure Koster]] eng Nieweroll an der Operett ''[[An der Schwemm (Operett)|An der Schwemm]]'' gespillt huet, déi vun hirer Schwëster [[Lou Koster|Lou]] komponéiert gouf, an där hir Haaptfigur Lori no hir genannt war? * ... d'[[Odonym]]men an der [[Gemeng Wëntger]] de lokalen Dialektvariante Rechnung droen: Sou heescht z. B. d'Haaptstrooss zu [[Kréindel]] an [[Hannerhaassel]] ''Duarrefstrooss'' iwwerdeems et zu [[Helzen]] an [[Houfelt]] ''Duärrefstrooss'' ass? * .. wéi de Grand-Duc Adolphe, den éischte Grand-Duc deen net méi a Personalunioun mam hollännesche Kinnek war, op den Troun koum, och de ''[[Wilhelmus]]'', d'Hymn vun de Groussherzoge vu Lëtzebuerg, säin eegene Wee gaangen ass? * ... dee vum [[Jérôme vu Bauschelt]] gestëfte ''[[Collegium Trilingue]]'' zu [[Léiwen]] vum [[François I. vu Frankräich|François Ier]] zum Virbild geholl gouf fir de ''Collège royal'' zu Paräis, den haitege [[Collège de France]]? * ... d'[[Knéischeif]] dat gréisst [[Sesambeen]] am mënschleche Kierper ass? * ... de [[Félix Dufays]], deen als [[Wäiss Pateren|Wäisse Pater]] am Ruanda an am Burundi missionéiert huet, Auteur vun engem ''Wörterbuch Deutsch-Kinyarwanda'' ass? * ... 2022 déi jorelaang ''Whiskey Wars'' ëm d'[[Hans-Insel]] duerch Grenzzéiung op en Enn bruecht konnte ginn? * ... den [[Nicolas Meyers (1880)|Nicolas Meyers]] 88 Joer hat, wéi en als Buergermeeschter vun [[Gemeng Uewerwampech|Uewerwampech]] ernannt gouf? * ... et an der [[Gemeng Sandweiler]] bis ewell 5 verschidde Buergermeeschtere mam Familljennumm [[Mousel]] gouf? * ... den [[Gemeng Nidderkäerjeng|Nidderkäerjenger]] Buergermeeschter [[Pierre Clement]] 1803 vum Déngscht suspendéiert gouf, wéi opgeflunn ass, dass e Jongen, déi hätte kënnen am Napoleon seng Arméi agezu ginn, am Gebuerteregëschter als Meedercher ëmdeklaréiert hat? * ... deen [[Astérix (Satellit)|éischte franséische Satellit]] no enger [[Astérix|Comicsfigur]] genannt gouf? * ... dem Kënschtler [[Nicolas Greeff (Papp)|Nicolas Greeff]] (1662-1728) vun Alzeng seng Hellegestatue sech duerch opfälleg breet Féiss (oder Schong) auszeechnen? * ... d'Familljennimm [[Majerus]] oder [[Faber]] zu de [[Metonomasie]]n zielen? * ... d'Operett ''[[D'Wonner vu Spéisbech]]'' zu Bréissel an enger adaptéierter Iwwersetzung als ''La mare aux grenouilles'' opgefouert gouf? * ... wann ee mam Zuch an d'[[Gare Paradiso|Paradiso]] wëll, dem [[Chef de train]] Bescheed muss soen, fir erausklammen ze kënnen? * ... op der Pazifik-Insel [[Neiguinea]], wou ronn 11,6 Millioune Leit liewen, iwwer dausend verschidde Sprooche geschwat ginn? * ... de gebiertege Lëtzebuerger [[Louis-Ferdinand Fix]] Beruffszaldot an den Arméien, resp. der Marinn, vun der Belsch, vum Däitsche Bond, vum Kinnekräich Piemont-Sardinien, vum Giuseppe Garibaldi senge Routhiemer a vun den Unionisten am Amerikanesche Biergerkrich war? * … [[Zypern|ee vun Memberstaate vun der Europäescher Unioun]] geografesch an [[Asien|Asie]] läit? * .., ''[[de Letzeburger (1872-1873)|de Letzeburger]]'' (1872-1873) déi éischt Zeitung mat engem Titel op Lëtzebuergesch war; d'Artikelen awer op Däitsch oder op Franséisch waren? * … déi [[Ferizaj|drëttgréisst Stad am Kosovo]] nom Patron vun engem Hotel genannt gouf? * ... den [[Massacre pour une orgie|éischte lëtzebuergesche Spillfilm]] a Frankräich verbuede war, zu Lëtzebuerg awer en ''"erstaunleche Publikumserfolleg"'' war, absënns ënnert de ''"virwëtzege Membere vun der Lëtzebuerger 'Intelligentsia' "''? * … d'Iddi vum [[Kanal vu Korinth]] schonn am 7. Joerhonnert v. Chr. opkomm ass, awer eréischt 1882 mam Bau dovun ugefaange gouf? * ... déi [[Le gratis luxembourgeois|éischt Gratiszeitung zu Lëtzebuerg]] schonns 1857 erauskoum? * … deen eelste bekannte Plang vun der Stad Lëtzebuerg dee vum [[Jacob van Deventer]] vun ëm 1550 ass? * … et sech beim magnéitesche [[Nordpol]] am physikalesche Sënn ëm e magnéitesche Südpol handelt? * … d'[[Anna Madeleine Beicht|Komponistin vum Lidd]] ''Léiwe Kleeschen, gudde Kleeschen'' just 11 Joer hat, wéi se déi Melodie geschriwwen huet? * … de [[Poul Nyrup Rasmussen|Rasmussen]], de [[Anders Fogh Rasmussen|Rasmussen]] an de [[Lars Løkke Rasmussen|Rasmussen]] noenee Premierminister an Dänemark waren? * … de [[Markusbierg]] 1936 deen éischte Wéngertsbierg zu Lëtzebuerg war, op deem, am Kader vun engem Remembrement, kleng Wéngerten zu méi groussen zesummegeluecht goufen? * … den [[Alain Delon]] am Film ''[[L'Insoumis]]'' (1964) ee Lëtzebuerger Friemelegionär gespillt huet? * … [[Reykjavik]] ([[Island]]), [[Wellington]] ([[Neiséiland]]) a [[La Paz]] ([[Bolivien]]) déi respektiv nërdlechst, südlechst an am héchste geleeën [[Haaptstad|Haaptstied]] sinn? * … ''Luxembourgichthys'' eng monotypesch [[fossil]]l Fëschaart-Gattung ass, déi beim Kenntnisstand vun haut<!-- Stand 2023--> just eng Aart, d'''[[Luxembourgichthys friedeni]]'' enthält? * … zanter 1986 eng [[Tak]] vum Knüllgebirgsverein am Interessentenwald Rommershausen-Dittershausen un e [[Meteorit vun Treysa|kosmescht Evenement]] erënnert? [[Fichier:Luxembourg, 68 rue de Strasbourg (6).JPG|thumb|80px]] * … op der Fassad vum [[Haus 68 Stroossbuerger-Strooss]] an der Stad Opschrëften ubruecht goufen, déi un d'Entkoppelung vun der [[Belsch-Lëtzebuerger Wirtschaftsunioun|Paritéit vum belschen a lëtzebuergesche Frang]] erënneren? * … ''Krung Thep Mahanakhon Amon Rattanakosin Mahinthara Ayuthaya Mahadilok Phop Noppharat Ratchathani Burirom Udomratchaniwet Mahasathan Amon Piman Awatan Sathit Sakkathattiya Witsanukam Prasit'' den offiziellen thailänneschen Numm fir [[Bangkok]] ass? * … d'[[Schëld E, 20]], obwuel et vum [[Code de la route (Lëtzebuerg)|Code de la route]] virgeschriwwen ass, op kenger [[Stater Tram|Tramshalt]] zu Lëtzebuerg opgestallt ass?<!-- Stand Nov. 2022--> * … de [[Christoph Salzmann]] 1772 mat der ''Lutzemburgische Handbibel Neuen Testaments'' déi bis ewell eenzeg Bibel erausbruecht huet, déi zu Lëtzebuerg publizéiert gouf? * … bei engem Vulkanausbroch 1973 op der [[Island|islännescher]] Insel Heimaey (där gréisster vun den [[Vestmannaeyjar]]-Inselen) mat Hëllef vun Dosende vu Pompelen d'Lava mat Mierwaasser ofgekillt konnt ginn, an sou verhënnert gouf, dass de Fëschereihafen zougeschott gi wier, an domat d'wirtschaftlech Grondlag vun der Insel gerett konnt ginn? * … de [[Stengeforter Stauweier]] 1930 eidellafe gelooss gouf, fir d'Läich vun engem erdronkene Fierschter erauszehuelen, an zanterdeem net méi opgefëllt gouf? * … d'Lëtzebuerger beim [[Referendum vum 28. September 1919 iwwer eng Wirtschaftsunioun|Referendum vum 28. September 1919]] mat 73% fir eng Wirtschaftsunioun mat Frankräich gestëmmt hunn; et schlussendlech awer 1921 mat der Belsch war, mat där [[Union économique belgo-luxembourgeoise|esou eng ofgeschloss gouf]]? * … ''[[Ewige Madonna]]'' deen éischte professionell gedréinte Faarffilm ass, deen zu Lëtzebuerg gedréint gouf? * ... et vum [[Alfred Hitchcock]] sengem Film ''[[Blackmail (Film 1929)|Blackmail]]'' souwuel eng [[Stommfilm]]- wéi och eng Tounfilmversioun gëtt? * … 1907 bei archeologeschen Ausgruewungen um [[kelteschen Oppidum um Tëtelbierg]] Reschter vun engem [[Hypokaust]] fräigeluecht goufen; dës dunn awer vun engem entloossenen Aarbechter zerstéiert goufen? * … d'[[Hollännesch Karibik]] an d'[[Karibescht Holland]] allebéid an der [[Karibik]] leien, ma net dat selwecht sinn? * … d'[[Keelbaach]] bei [[Nonkeel]] quasi eng zweet Kéier entspréngt, nodeems se am Uewerlaf am karstege Kalleksteen an an de Galerien aus der Géigend versickert ass, an dann do hiert Bett nees duerch eng Pompelstatioun mat Waasser aus der Grouf Ëtteng II gefiddert gëtt? * … de Bongert Altenhoven ''[[Naturschutzgebitt Um Bierg|Um Bierg]]'' dee gréisste [[Bongert]] zu Lëtzebuerg ass? * … de Lëtzebuerger [[Jean Kuffer]] eng Goldmedail am Bobfuere gewonnen huet, d'Medail awer zur Belsch gezielt gëtt? * … den [[Iechternacher Verschéinerungsveräin]] den éischten ''Syndicat d'initiative'' zu Lëtzebuerg war? * … ''[[Glück und Liebe in Monaco]]'' e liechtensteinesche Film ass, mat [[Germaine Damar|enger Lëtzebuergerin]] an der Haaptroll? * … de Prinzip vum [[Sens unique]] schonn am [[Antiquitéit|anticke]] [[Roum]] bestoung? * … den [[Nicolaus Mameranus]] (1500-1567), en Haffschreiwer vum Keeser [[Karel V. (HRR)|Karel V.]], ë.&nbsp;a. e Lueflidd op de [[Kanal vu Willebroek]] zu Bréissel, en Text iwwer de spueneschen Handkuss a Gedichter mat Wierder, déi mat C oder P ufänken, geschriwwen huet? * … de [[Charles Bech]], den eenzege Lëtzebuerger war, dee fir [[United States Air Force|US-Airforce]] Asätz op enger [[B-17 Flying Fortress]] geflunn ass? * … datt et zu Lëtzebuerg eng [[Lëscht vun de Lëtzebuerger Stied#Fréier Stied|Stad gouf, déi just sechs Joer laang bestoung]]? ===''Déi rout Linke musse fir d'éischt gebléitst ginn…''=== * ... dat [[Héich Konstruktiounen zu Lëtzebuerg|héchst Gebai zu Lëtzebuerg]] no där [[Giustina Rocca|éischter Affekotin an der Geschicht]] genannt gouf? * ... déi jiddesch Besëtzer vun der [[Händschefabréck Reinhard am Stadgronn]] am Zweete Weltkrich expropriéiert goufen fir dodra [[Gasmask]]en ze produzéieren? * ... [[Uewerkuer]] an engem Instrumentalstéck vun der Pop-Band [[Depeche Mode]] veréiwegt gouf (''Oberkorn (It's a Small Town)''), nodeems déi 1982 do an enger Disco opgetruede war? * … ee sech mat der [[Ieselsbréck]] ''Voilà'' déi fënnef längste Flëss a Russland mierke kann? ([[Volga]], [[Ob]], [[Ienissei]], [[Lena (Floss)|Lena]] an [[Amur]]) * … de [[Batman]] net zu [[Batman (Tierkei)|Batman City]] mä zu ''Gotham City'' wunnt? * … an Däitschland zwéi Beem – d<nowiki>'</nowiki>''[[Bräutigamseiche]]'' zu [[Eutin]] an d'''[[Himmelgeister Kastanie]]'' zu [[Düsseldorf]] – eng eege Postleitzuel hunn? * … den [[F91 Diddeleng]] sech 2018, als éischt lëtzebuergesch Ekipp iwwerhaapt, fir d'Gruppephas vun der [[Europa League]] qualifizéiert huet? * … de Schauspiller [[Michael Keaton]] fir richteg ''Michael Douglas'' heescht, ma sech dee [[Pseudonym]], nom [[Buster Keaton]], zougeluecht huet, fir net mat [[Michael Douglas|deem anere Schauspiller mat deem Numm]] verwiesselt ze ginn? * … net [[New York City|New York]] d'Haaptstad vum [[New York (Bundesstaat)|Bundesstaat New York]] ass, ma [[Albany]]? * … d'[[Hänkbéck vu Saint-Martin-d'Ardèche|Hänkbréck iwwer d'Ardèche]] tëscht [[Saint-Martin-d'Ardèche]] an [[Aiguèze]] [[1905]] gebaut gouf awer eréischt [[2005]] offiziell ageweit gouf. * … [[Flecht]]en (Lichen) e symbiotescht Zesummeliewen tëscht engem [[Pilzeräich|Pilz]] mat enger [[Algen|Alg]] oder enger [[Bakteerien|Bakteerie]] sinn? * … d'[[Chilehaus]] zu [[Hamburg]] säin Numm dohier huet, datt de Bauhär mam [[Salpéiter]]handel aus [[Chile]] räich gi war? *… d'[[Wëllkar]] net zu de [[Grieser]] zielt, wéi déi aner [[Fruucht (Kären)|Fruucht]]-Aarten, ma zu der Famill vun de [[Polygonaceae]], zu där och de [[Rubbarb]] an de [[Sauerampel]] gehéiert? * … den Numm ''[[Molotowcocktail]]'' op de [[Finnesch-Sowjetesche Wanterkrich]] zeréckgeet, wéi d'Finne sech mat dëser Waff géint sowjetesch Tankse gewiert hunn? * … d'[[Chareli]]sbréck zu [[Dummeldeng]] déi éischt Bréck an Europa war, déi mat '''[[Greyträger]]e''' gebaut war? * … den Nullmeridian, wéi e mam [[UTM-Koordinatesystem|UTM]]- [[Koordinatesystem]] WGS84 gemooss gëtt, eng 100 Meter ëstlech vum Nullmeridian vum [[Royal Greenwich Observatory]] läit? * … De Markennumm [[Elle & Vire]], vum Numm vun de Flëss [[Elle (Vire)|Elle]] a [[Vire (Floss)|Vire]] am [[Departement Manche]] hierkënnt. * … den Ausbroch vum Vulkan [[Tambora]] an Indonesien am Joer 1815, dat [[Joer ouni Summer|Joer duerno]] en grouss [[Hongersnout]] an Amerika an an Europa provozéiert hat? * … den [[Däitsch-Hollännesch-Belschen Dräilännereck]] um [[Vaalserberg]] vun 1839 bis 1919 e Véierlännereck war? * … der [[Ruth Belville]] hire Beruff dora bestoung, déi genee [[Auerzäit]] ze verkafen, a si dowéinst ''[[Greenwich Mean Time|Greenwich Time]] Lady'' genannt gouf? * … den [[Tyrrell P34]] den e [[Formel 1]] Auto mat 6 Rieder war? * … d'Pompjeeë vun Tréier den 23. Abrëll 1941 an d'Stad Lëtzebuerg hëllefe koume fir d'Feier am [[Hôtel des Terres Rouges|Terres-Rouges-Gebai]] ze läschen? * … bis ewell just dräi Leit gläichzäiteg fir en [[Oscar]] fir dat bescht Original-Dréibuch an ee fir dee beschte Schauspiller an engem nämmlechte Film nominéiert goufen, nämlech de [[Charlie Chaplin]], den [[Orson Welles]] an de [[Sylvester Stallone]]? * … de [[Robert Tappan Morris]] 1988 den éischte [[Computerwuerm]] entwéckelt hat? * … den Turner [[Georg Eyser]] bei den [[Olympesch Summerspiller 1904|olympesche Spiller 1904 zu St. Louis]] 6 Medaile gewonnen huet, an dat trotz enger hëlzener Beeprothees? * … de [[Charles Maurice de Talleyrand-Périgord]] a Frankräich souwuel ënnert dem ''[[Ancien Régime]]'', wéi och wärend der [[Franséisch Revolutioun|Franséischer Revolutioun]], dem ''[[Directoire]]'', dem ''[[Consulat]]'', dem ''[[Premier Empire]]'', der [[Franséisch Restauratioun|Restauratioun]] an der [[Julimonarchie]] wichteg Funktiounen am Staat hat, a bei véier Kréinungen derbäi war? * … de Geograph [[Mathias Ringmann]], deen éischte war, deen der [[Nei Welt|Neier Welt]] den Numm ''[[Amerika (Kontinent)|America]]'' ginn hat? * … verschidde [[Schof]]s- a [[Geess]]erasse méi wéi 2 [[Har]]en hunn? * … de [[Richard Halliburton]], wéi hien 1928 duerch de [[Panamakanal]] geschwommen ass, eng Tax vun 0,36 $ huet misse bezuelen? * … d'[[Leeëndecker (Vull)|Leeëndecker]] Vulle sinn déi iwwer dem Fléie schlofe kënnen. [[Kategorie:WDS]] 634fqkdtlbjvqrdijz83ag6gec7ucjd 2668747 2668731 2026-03-28T10:38:59Z Les Meloures 580 /* Déi rout Linke musse fir d'éischt gebléitst ginn… */ .... 2668747 wikitext text/x-wiki {| |bgcolor=#FFFFEE| <br>'''Dat hei ass d'Reserv vun neie Sätz a Biller fir an d'[[Haaptsäit/WDS|Wousst Dir schonn…]]-Rubrik''', déi duerch d'[[Schabloun:WDS no Joer]] aus der Lëscht vu momentan 2&nbsp;x&nbsp;366 Sätz a Biller dohigesat ginn. Wann der hei nach eng Kéier 366 neier zesummekomm sinn, kënnen déi dann déi aktuell ersetzen oder [[Schabloun:WDS no Joer/Joer x|mat hinnen an e Roulement kommen]]. Wann Dir deemno Iddie fir weider Verweiser op Artikelen (oder kuriéis Detailer dodran) hutt, da sëtzt se wgl. hei ënnendrënner derbäi. Logescherweis musse se sech op Saachen/Aussoe bezéien, déi an engem verlinkten Artikle stinn oder erkläert ginn. |} ---- == Wousst Dir schonn datt… == * ... de [[Jean-Baptiste Determe]] vu [[Soller]] der [[Maria Theresia vun Éisträich]] hire ''Beichtpapp'' war? * ... dem däitsche Museker, Komponist a Museksproduzent [[Frank Farian]] (''Boney M, Milli Vanilli'') seng Karriär duerch d'Feierlechkeete vum ''Rememberence Day'' zu [[Ettelbréck]] en entscheedenden Impuls krut? * ... bei der Ëmsetzung vun engem internationalen Ofkommes vum Europarot [[Henri Sinner|e lëtzebuergeschen Deputéierten]] en Tippfeeler an deem Text entdeckt hat, bei deem d'Bluttgruppen A a B vertosch gi waren? * ... [[Saint Lucia]] dat eenzegt Land op der Welt ass, dat no enger Fra genannt ass? * ... den [[CR101]] zu [[Féngeg]] sträppweis de Waaserscheed tëscht [[Rhäin]] a [[Meuse (Floss)|Meuse]] mécht? * ... d'[[Lydie Schmit]], wéi se 1974 Presidentin vun der [[LSAP]] gouf, déi éischt Fra an Europa war, déi un der Spëtzt vun enger Partei stoung? * ... e [[fossil|fossiliséiert]] Exemplar vun engem ausgestuerwene Verwandte vum [[Vampirtëntefësch]] 2022 zu Nidderkäerjeng entdeckt gouf? * ... déi alleréischt Kéier, wéi e [[Beatles]]-Lidd um Radio gespillt gouf, de 5. Oktober 1962 ''Love Me Do'' op [[RTL|Radio Luxembourg]] war? * ... d'Schwëmmerin [[Laure Koster]] eng Nieweroll an der Operett ''[[An der Schwemm (Operett)|An der Schwemm]]'' gespillt huet, déi vun hirer Schwëster [[Lou Koster|Lou]] komponéiert gouf, an där hir Haaptfigur Lori no hir genannt war? * ... d'[[Odonym]]men an der [[Gemeng Wëntger]] de lokalen Dialektvariante Rechnung droen: Sou heescht z. B. d'Haaptstrooss zu [[Kréindel]] an [[Hannerhaassel]] ''Duarrefstrooss'' iwwerdeems et zu [[Helzen]] an [[Houfelt]] ''Duärrefstrooss'' ass? * .. wéi de Grand-Duc Adolphe, den éischte Grand-Duc deen net méi a Personalunioun mam hollännesche Kinnek war, op den Troun koum, och de ''[[Wilhelmus]]'', d'Hymn vun de Groussherzoge vu Lëtzebuerg, säin eegene Wee gaangen ass? * ... dee vum [[Jérôme vu Bauschelt]] gestëfte ''[[Collegium Trilingue]]'' zu [[Léiwen]] vum [[François I. vu Frankräich|François Ier]] zum Virbild geholl gouf fir de ''Collège royal'' zu Paräis, den haitege [[Collège de France]]? * ... d'[[Knéischeif]] dat gréisst [[Sesambeen]] am mënschleche Kierper ass? * ... de [[Félix Dufays]], deen als [[Wäiss Pateren|Wäisse Pater]] am Ruanda an am Burundi missionéiert huet, Auteur vun engem ''Wörterbuch Deutsch-Kinyarwanda'' ass? * ... 2022 déi jorelaang ''Whiskey Wars'' ëm d'[[Hans-Insel]] duerch Grenzzéiung op en Enn bruecht konnte ginn? * ... den [[Nicolas Meyers (1880)|Nicolas Meyers]] 88 Joer hat, wéi en als Buergermeeschter vun [[Gemeng Uewerwampech|Uewerwampech]] ernannt gouf? * ... et an der [[Gemeng Sandweiler]] bis ewell 5 verschidde Buergermeeschtere mam Familljennumm [[Mousel]] gouf? * ... den [[Gemeng Nidderkäerjeng|Nidderkäerjenger]] Buergermeeschter [[Pierre Clement]] 1803 vum Déngscht suspendéiert gouf, wéi opgeflunn ass, dass e Jongen, déi hätte kënnen am Napoleon seng Arméi agezu ginn, am Gebuerteregëschter als Meedercher ëmdeklaréiert hat? * ... deen [[Astérix (Satellit)|éischte franséische Satellit]] no enger [[Astérix|Comicsfigur]] genannt gouf? * ... dem Kënschtler [[Nicolas Greeff (Papp)|Nicolas Greeff]] (1662-1728) vun Alzeng seng Hellegestatue sech duerch opfälleg breet Féiss (oder Schong) auszeechnen? * ... d'Familljennimm [[Majerus]] oder [[Faber]] zu de [[Metonomasie]]n zielen? * ... d'Operett ''[[D'Wonner vu Spéisbech]]'' zu Bréissel an enger adaptéierter Iwwersetzung als ''La mare aux grenouilles'' opgefouert gouf? * ... wann ee mam Zuch an d'[[Gare Paradiso|Paradiso]] wëll, dem [[Chef de train]] Bescheed muss soen, fir erausklammen ze kënnen? * ... op der Pazifik-Insel [[Neiguinea]], wou ronn 11,6 Millioune Leit liewen, iwwer dausend verschidde Sprooche geschwat ginn? * ... de gebiertege Lëtzebuerger [[Louis-Ferdinand Fix]] Beruffszaldot an den Arméien, resp. der Marinn, vun der Belsch, vum Däitsche Bond, vum Kinnekräich Piemont-Sardinien, vum Giuseppe Garibaldi senge Routhiemer a vun den Unionisten am Amerikanesche Biergerkrich war? * … [[Zypern|ee vun Memberstaate vun der Europäescher Unioun]] geografesch an [[Asien|Asie]] läit? * .., ''[[de Letzeburger (1872-1873)|de Letzeburger]]'' (1872-1873) déi éischt Zeitung mat engem Titel op Lëtzebuergesch war; d'Artikelen awer op Däitsch oder op Franséisch waren? * … déi [[Ferizaj|drëttgréisst Stad am Kosovo]] nom Patron vun engem Hotel genannt gouf? * ... den [[Massacre pour une orgie|éischte lëtzebuergesche Spillfilm]] a Frankräich verbuede war, zu Lëtzebuerg awer en ''"erstaunleche Publikumserfolleg"'' war, absënns ënnert de ''"virwëtzege Membere vun der Lëtzebuerger 'Intelligentsia' "''? * … d'Iddi vum [[Kanal vu Korinth]] schonn am 7. Joerhonnert v. Chr. opkomm ass, awer eréischt 1882 mam Bau dovun ugefaange gouf? * ... déi [[Le gratis luxembourgeois|éischt Gratiszeitung zu Lëtzebuerg]] schonns 1857 erauskoum? * … deen eelste bekannte Plang vun der Stad Lëtzebuerg dee vum [[Jacob van Deventer]] vun ëm 1550 ass? * … et sech beim magnéitesche [[Nordpol]] am physikalesche Sënn ëm e magnéitesche Südpol handelt? * … d'[[Anna Madeleine Beicht|Komponistin vum Lidd]] ''Léiwe Kleeschen, gudde Kleeschen'' just 11 Joer hat, wéi se déi Melodie geschriwwen huet? * … de [[Poul Nyrup Rasmussen|Rasmussen]], de [[Anders Fogh Rasmussen|Rasmussen]] an de [[Lars Løkke Rasmussen|Rasmussen]] noenee Premierminister an Dänemark waren? * … de [[Markusbierg]] 1936 deen éischte Wéngertsbierg zu Lëtzebuerg war, op deem, am Kader vun engem Remembrement, kleng Wéngerten zu méi groussen zesummegeluecht goufen? * … den [[Alain Delon]] am Film ''[[L'Insoumis]]'' (1964) ee Lëtzebuerger Friemelegionär gespillt huet? * … [[Reykjavik]] ([[Island]]), [[Wellington]] ([[Neiséiland]]) a [[La Paz]] ([[Bolivien]]) déi respektiv nërdlechst, südlechst an am héchste geleeën [[Haaptstad|Haaptstied]] sinn? * … ''Luxembourgichthys'' eng monotypesch [[fossil]]l Fëschaart-Gattung ass, déi beim Kenntnisstand vun haut<!-- Stand 2023--> just eng Aart, d'''[[Luxembourgichthys friedeni]]'' enthält? * … zanter 1986 eng [[Tak]] vum Knüllgebirgsverein am Interessentenwald Rommershausen-Dittershausen un e [[Meteorit vun Treysa|kosmescht Evenement]] erënnert? [[Fichier:Luxembourg, 68 rue de Strasbourg (6).JPG|thumb|80px]] * … op der Fassad vum [[Haus 68 Stroossbuerger-Strooss]] an der Stad Opschrëften ubruecht goufen, déi un d'Entkoppelung vun der [[Belsch-Lëtzebuerger Wirtschaftsunioun|Paritéit vum belschen a lëtzebuergesche Frang]] erënneren? * … ''Krung Thep Mahanakhon Amon Rattanakosin Mahinthara Ayuthaya Mahadilok Phop Noppharat Ratchathani Burirom Udomratchaniwet Mahasathan Amon Piman Awatan Sathit Sakkathattiya Witsanukam Prasit'' den offiziellen thailänneschen Numm fir [[Bangkok]] ass? * … d'[[Schëld E, 20]], obwuel et vum [[Code de la route (Lëtzebuerg)|Code de la route]] virgeschriwwen ass, op kenger [[Stater Tram|Tramshalt]] zu Lëtzebuerg opgestallt ass?<!-- Stand Nov. 2022--> * … de [[Christoph Salzmann]] 1772 mat der ''Lutzemburgische Handbibel Neuen Testaments'' déi bis ewell eenzeg Bibel erausbruecht huet, déi zu Lëtzebuerg publizéiert gouf? * … bei engem Vulkanausbroch 1973 op der [[Island|islännescher]] Insel Heimaey (där gréisster vun den [[Vestmannaeyjar]]-Inselen) mat Hëllef vun Dosende vu Pompelen d'Lava mat Mierwaasser ofgekillt konnt ginn, an sou verhënnert gouf, dass de Fëschereihafen zougeschott gi wier, an domat d'wirtschaftlech Grondlag vun der Insel gerett konnt ginn? * … de [[Stengeforter Stauweier]] 1930 eidellafe gelooss gouf, fir d'Läich vun engem erdronkene Fierschter erauszehuelen, an zanterdeem net méi opgefëllt gouf? * … d'Lëtzebuerger beim [[Referendum vum 28. September 1919 iwwer eng Wirtschaftsunioun|Referendum vum 28. September 1919]] mat 73% fir eng Wirtschaftsunioun mat Frankräich gestëmmt hunn; et schlussendlech awer 1921 mat der Belsch war, mat där [[Union économique belgo-luxembourgeoise|esou eng ofgeschloss gouf]]? * … ''[[Ewige Madonna]]'' deen éischte professionell gedréinte Faarffilm ass, deen zu Lëtzebuerg gedréint gouf? * ... et vum [[Alfred Hitchcock]] sengem Film ''[[Blackmail (Film 1929)|Blackmail]]'' souwuel eng [[Stommfilm]]- wéi och eng Tounfilmversioun gëtt? * … 1907 bei archeologeschen Ausgruewungen um [[kelteschen Oppidum um Tëtelbierg]] Reschter vun engem [[Hypokaust]] fräigeluecht goufen; dës dunn awer vun engem entloossenen Aarbechter zerstéiert goufen? * … d'[[Hollännesch Karibik]] an d'[[Karibescht Holland]] allebéid an der [[Karibik]] leien, ma net dat selwecht sinn? * … d'[[Keelbaach]] bei [[Nonkeel]] quasi eng zweet Kéier entspréngt, nodeems se am Uewerlaf am karstege Kalleksteen an an de Galerien aus der Géigend versickert ass, an dann do hiert Bett nees duerch eng Pompelstatioun mat Waasser aus der Grouf Ëtteng II gefiddert gëtt? * … de Bongert Altenhoven ''[[Naturschutzgebitt Um Bierg|Um Bierg]]'' dee gréisste [[Bongert]] zu Lëtzebuerg ass? * … de Lëtzebuerger [[Jean Kuffer]] eng Goldmedail am Bobfuere gewonnen huet, d'Medail awer zur Belsch gezielt gëtt? * … den [[Iechternacher Verschéinerungsveräin]] den éischten ''Syndicat d'initiative'' zu Lëtzebuerg war? * … ''[[Glück und Liebe in Monaco]]'' e liechtensteinesche Film ass, mat [[Germaine Damar|enger Lëtzebuergerin]] an der Haaptroll? * … de Prinzip vum [[Sens unique]] schonn am [[Antiquitéit|anticke]] [[Roum]] bestoung? * … den [[Nicolaus Mameranus]] (1500-1567), en Haffschreiwer vum Keeser [[Karel V. (HRR)|Karel V.]], ë.&nbsp;a. e Lueflidd op de [[Kanal vu Willebroek]] zu Bréissel, en Text iwwer de spueneschen Handkuss a Gedichter mat Wierder, déi mat C oder P ufänken, geschriwwen huet? * … de [[Charles Bech]], den eenzege Lëtzebuerger war, dee fir [[United States Air Force|US-Airforce]] Asätz op enger [[B-17 Flying Fortress]] geflunn ass? * … datt et zu Lëtzebuerg eng [[Lëscht vun de Lëtzebuerger Stied#Fréier Stied|Stad gouf, déi just sechs Joer laang bestoung]]? ===''Déi rout Linke musse fir d'éischt gebléitst ginn…''=== * ... dat [[Héich Konstruktiounen zu Lëtzebuerg|héchst Gebai zu Lëtzebuerg]] no där [[Giustina Rocca|éischter Affekotin an der Geschicht]] genannt gouf? * ... d'[[Händschefabréck Reinhard am Stadgronn]] am Zweete Weltkrich expropriéiert gouf, fir dodra [[Gasmask]]en ze produzéieren? * ... [[Uewerkuer]] an engem Instrumentalstéck vun der Pop-Band [[Depeche Mode]] veréiwegt gouf (''Oberkorn (It's a Small Town)''), nodeems déi 1982 do an enger Disco opgetruede war? * … ee sech mat der [[Ieselsbréck]] ''Voilà'' déi fënnef längste Flëss a Russland mierke kann? ([[Volga]], [[Ob]], [[Ienissei]], [[Lena (Floss)|Lena]] an [[Amur]]) * … de [[Batman]] net zu [[Batman (Tierkei)|Batman City]] mä zu ''Gotham City'' wunnt? * … an Däitschland zwéi Beem – d<nowiki>'</nowiki>''[[Bräutigamseiche]]'' zu [[Eutin]] an d'''[[Himmelgeister Kastanie]]'' zu [[Düsseldorf]] – eng eege Postleitzuel hunn? * … den [[F91 Diddeleng]] sech 2018, als éischt lëtzebuergesch Ekipp iwwerhaapt, fir d'Gruppephas vun der [[Europa League]] qualifizéiert huet? * … de Schauspiller [[Michael Keaton]] fir richteg ''Michael Douglas'' heescht, ma sech dee [[Pseudonym]], nom [[Buster Keaton]], zougeluecht huet, fir net mat [[Michael Douglas|deem anere Schauspiller mat deem Numm]] verwiesselt ze ginn? * … net [[New York City|New York]] d'Haaptstad vum [[New York (Bundesstaat)|Bundesstaat New York]] ass, ma [[Albany]]? * … d'[[Hänkbéck vu Saint-Martin-d'Ardèche|Hänkbréck iwwer d'Ardèche]] tëscht [[Saint-Martin-d'Ardèche]] an [[Aiguèze]] [[1905]] gebaut gouf awer eréischt [[2005]] offiziell ageweit gouf. * … [[Flecht]]en (Lichen) e symbiotescht Zesummeliewen tëscht engem [[Pilzeräich|Pilz]] mat enger [[Algen|Alg]] oder enger [[Bakteerien|Bakteerie]] sinn? * … d'[[Chilehaus]] zu [[Hamburg]] säin Numm dohier huet, datt de Bauhär mam [[Salpéiter]]handel aus [[Chile]] räich gi war? *… d'[[Wëllkar]] net zu de [[Grieser]] zielt, wéi déi aner [[Fruucht (Kären)|Fruucht]]-Aarten, ma zu der Famill vun de [[Polygonaceae]], zu där och de [[Rubbarb]] an de [[Sauerampel]] gehéiert? * … den Numm ''[[Molotowcocktail]]'' op de [[Finnesch-Sowjetesche Wanterkrich]] zeréckgeet, wéi d'Finne sech mat dëser Waff géint sowjetesch Tankse gewiert hunn? * … d'[[Chareli]]sbréck zu [[Dummeldeng]] déi éischt Bréck an Europa war, déi mat '''[[Greyträger]]e''' gebaut war? * … den Nullmeridian, wéi e mam [[UTM-Koordinatesystem|UTM]]- [[Koordinatesystem]] WGS84 gemooss gëtt, eng 100 Meter ëstlech vum Nullmeridian vum [[Royal Greenwich Observatory]] läit? * … De Markennumm [[Elle & Vire]], vum Numm vun de Flëss [[Elle (Vire)|Elle]] a [[Vire (Floss)|Vire]] am [[Departement Manche]] hierkënnt. * … den Ausbroch vum Vulkan [[Tambora]] an Indonesien am Joer 1815, dat [[Joer ouni Summer|Joer duerno]] en grouss [[Hongersnout]] an Amerika an an Europa provozéiert hat? * … den [[Däitsch-Hollännesch-Belschen Dräilännereck]] um [[Vaalserberg]] vun 1839 bis 1919 e Véierlännereck war? * … der [[Ruth Belville]] hire Beruff dora bestoung, déi genee [[Auerzäit]] ze verkafen, a si dowéinst ''[[Greenwich Mean Time|Greenwich Time]] Lady'' genannt gouf? * … den [[Tyrrell P34]] den e [[Formel 1]] Auto mat 6 Rieder war? * … d'Pompjeeë vun Tréier den 23. Abrëll 1941 an d'Stad Lëtzebuerg hëllefe koume fir d'Feier am [[Hôtel des Terres Rouges|Terres-Rouges-Gebai]] ze läschen? * … bis ewell just dräi Leit gläichzäiteg fir en [[Oscar]] fir dat bescht Original-Dréibuch an ee fir dee beschte Schauspiller an engem nämmlechte Film nominéiert goufen, nämlech de [[Charlie Chaplin]], den [[Orson Welles]] an de [[Sylvester Stallone]]? * … de [[Robert Tappan Morris]] 1988 den éischte [[Computerwuerm]] entwéckelt hat? * … den Turner [[Georg Eyser]] bei den [[Olympesch Summerspiller 1904|olympesche Spiller 1904 zu St. Louis]] 6 Medaile gewonnen huet, an dat trotz enger hëlzener Beeprothees? * … de [[Charles Maurice de Talleyrand-Périgord]] a Frankräich souwuel ënnert dem ''[[Ancien Régime]]'', wéi och wärend der [[Franséisch Revolutioun|Franséischer Revolutioun]], dem ''[[Directoire]]'', dem ''[[Consulat]]'', dem ''[[Premier Empire]]'', der [[Franséisch Restauratioun|Restauratioun]] an der [[Julimonarchie]] wichteg Funktiounen am Staat hat, a bei véier Kréinungen derbäi war? * … de Geograph [[Mathias Ringmann]], deen éischte war, deen der [[Nei Welt|Neier Welt]] den Numm ''[[Amerika (Kontinent)|America]]'' ginn hat? * … verschidde [[Schof]]s- a [[Geess]]erasse méi wéi 2 [[Har]]en hunn? * … de [[Richard Halliburton]], wéi hien 1928 duerch de [[Panamakanal]] geschwommen ass, eng Tax vun 0,36 $ huet misse bezuelen? * … d'[[Leeëndecker (Vull)|Leeëndecker]] Vulle sinn déi iwwer dem Fléie schlofe kënnen. [[Kategorie:WDS]] lxqzpov3j8qc1yb9e1etd58xi00087i 2668748 2668747 2026-03-28T10:41:03Z Les Meloures 580 /* Déi rout Linke musse fir d'éischt gebléitst ginn… */ expropriéiert ass net richteg 2668748 wikitext text/x-wiki {| |bgcolor=#FFFFEE| <br>'''Dat hei ass d'Reserv vun neie Sätz a Biller fir an d'[[Haaptsäit/WDS|Wousst Dir schonn…]]-Rubrik''', déi duerch d'[[Schabloun:WDS no Joer]] aus der Lëscht vu momentan 2&nbsp;x&nbsp;366 Sätz a Biller dohigesat ginn. Wann der hei nach eng Kéier 366 neier zesummekomm sinn, kënnen déi dann déi aktuell ersetzen oder [[Schabloun:WDS no Joer/Joer x|mat hinnen an e Roulement kommen]]. Wann Dir deemno Iddie fir weider Verweiser op Artikelen (oder kuriéis Detailer dodran) hutt, da sëtzt se wgl. hei ënnendrënner derbäi. Logescherweis musse se sech op Saachen/Aussoe bezéien, déi an engem verlinkten Artikle stinn oder erkläert ginn. |} ---- == Wousst Dir schonn datt… == * ... de [[Jean-Baptiste Determe]] vu [[Soller]] der [[Maria Theresia vun Éisträich]] hire ''Beichtpapp'' war? * ... dem däitsche Museker, Komponist a Museksproduzent [[Frank Farian]] (''Boney M, Milli Vanilli'') seng Karriär duerch d'Feierlechkeete vum ''Rememberence Day'' zu [[Ettelbréck]] en entscheedenden Impuls krut? * ... bei der Ëmsetzung vun engem internationalen Ofkommes vum Europarot [[Henri Sinner|e lëtzebuergeschen Deputéierten]] en Tippfeeler an deem Text entdeckt hat, bei deem d'Bluttgruppen A a B vertosch gi waren? * ... [[Saint Lucia]] dat eenzegt Land op der Welt ass, dat no enger Fra genannt ass? * ... den [[CR101]] zu [[Féngeg]] sträppweis de Waaserscheed tëscht [[Rhäin]] a [[Meuse (Floss)|Meuse]] mécht? * ... d'[[Lydie Schmit]], wéi se 1974 Presidentin vun der [[LSAP]] gouf, déi éischt Fra an Europa war, déi un der Spëtzt vun enger Partei stoung? * ... e [[fossil|fossiliséiert]] Exemplar vun engem ausgestuerwene Verwandte vum [[Vampirtëntefësch]] 2022 zu Nidderkäerjeng entdeckt gouf? * ... déi alleréischt Kéier, wéi e [[Beatles]]-Lidd um Radio gespillt gouf, de 5. Oktober 1962 ''Love Me Do'' op [[RTL|Radio Luxembourg]] war? * ... d'Schwëmmerin [[Laure Koster]] eng Nieweroll an der Operett ''[[An der Schwemm (Operett)|An der Schwemm]]'' gespillt huet, déi vun hirer Schwëster [[Lou Koster|Lou]] komponéiert gouf, an där hir Haaptfigur Lori no hir genannt war? * ... d'[[Odonym]]men an der [[Gemeng Wëntger]] de lokalen Dialektvariante Rechnung droen: Sou heescht z. B. d'Haaptstrooss zu [[Kréindel]] an [[Hannerhaassel]] ''Duarrefstrooss'' iwwerdeems et zu [[Helzen]] an [[Houfelt]] ''Duärrefstrooss'' ass? * .. wéi de Grand-Duc Adolphe, den éischte Grand-Duc deen net méi a Personalunioun mam hollännesche Kinnek war, op den Troun koum, och de ''[[Wilhelmus]]'', d'Hymn vun de Groussherzoge vu Lëtzebuerg, säin eegene Wee gaangen ass? * ... dee vum [[Jérôme vu Bauschelt]] gestëfte ''[[Collegium Trilingue]]'' zu [[Léiwen]] vum [[François I. vu Frankräich|François Ier]] zum Virbild geholl gouf fir de ''Collège royal'' zu Paräis, den haitege [[Collège de France]]? * ... d'[[Knéischeif]] dat gréisst [[Sesambeen]] am mënschleche Kierper ass? * ... de [[Félix Dufays]], deen als [[Wäiss Pateren|Wäisse Pater]] am Ruanda an am Burundi missionéiert huet, Auteur vun engem ''Wörterbuch Deutsch-Kinyarwanda'' ass? * ... 2022 déi jorelaang ''Whiskey Wars'' ëm d'[[Hans-Insel]] duerch Grenzzéiung op en Enn bruecht konnte ginn? * ... den [[Nicolas Meyers (1880)|Nicolas Meyers]] 88 Joer hat, wéi en als Buergermeeschter vun [[Gemeng Uewerwampech|Uewerwampech]] ernannt gouf? * ... et an der [[Gemeng Sandweiler]] bis ewell 5 verschidde Buergermeeschtere mam Familljennumm [[Mousel]] gouf? * ... den [[Gemeng Nidderkäerjeng|Nidderkäerjenger]] Buergermeeschter [[Pierre Clement]] 1803 vum Déngscht suspendéiert gouf, wéi opgeflunn ass, dass e Jongen, déi hätte kënnen am Napoleon seng Arméi agezu ginn, am Gebuerteregëschter als Meedercher ëmdeklaréiert hat? * ... deen [[Astérix (Satellit)|éischte franséische Satellit]] no enger [[Astérix|Comicsfigur]] genannt gouf? * ... dem Kënschtler [[Nicolas Greeff (Papp)|Nicolas Greeff]] (1662-1728) vun Alzeng seng Hellegestatue sech duerch opfälleg breet Féiss (oder Schong) auszeechnen? * ... d'Familljennimm [[Majerus]] oder [[Faber]] zu de [[Metonomasie]]n zielen? * ... d'Operett ''[[D'Wonner vu Spéisbech]]'' zu Bréissel an enger adaptéierter Iwwersetzung als ''La mare aux grenouilles'' opgefouert gouf? * ... wann ee mam Zuch an d'[[Gare Paradiso|Paradiso]] wëll, dem [[Chef de train]] Bescheed muss soen, fir erausklammen ze kënnen? * ... op der Pazifik-Insel [[Neiguinea]], wou ronn 11,6 Millioune Leit liewen, iwwer dausend verschidde Sprooche geschwat ginn? * ... de gebiertege Lëtzebuerger [[Louis-Ferdinand Fix]] Beruffszaldot an den Arméien, resp. der Marinn, vun der Belsch, vum Däitsche Bond, vum Kinnekräich Piemont-Sardinien, vum Giuseppe Garibaldi senge Routhiemer a vun den Unionisten am Amerikanesche Biergerkrich war? * … [[Zypern|ee vun Memberstaate vun der Europäescher Unioun]] geografesch an [[Asien|Asie]] läit? * .., ''[[de Letzeburger (1872-1873)|de Letzeburger]]'' (1872-1873) déi éischt Zeitung mat engem Titel op Lëtzebuergesch war; d'Artikelen awer op Däitsch oder op Franséisch waren? * … déi [[Ferizaj|drëttgréisst Stad am Kosovo]] nom Patron vun engem Hotel genannt gouf? * ... den [[Massacre pour une orgie|éischte lëtzebuergesche Spillfilm]] a Frankräich verbuede war, zu Lëtzebuerg awer en ''"erstaunleche Publikumserfolleg"'' war, absënns ënnert de ''"virwëtzege Membere vun der Lëtzebuerger 'Intelligentsia' "''? * … d'Iddi vum [[Kanal vu Korinth]] schonn am 7. Joerhonnert v. Chr. opkomm ass, awer eréischt 1882 mam Bau dovun ugefaange gouf? * ... déi [[Le gratis luxembourgeois|éischt Gratiszeitung zu Lëtzebuerg]] schonns 1857 erauskoum? * … deen eelste bekannte Plang vun der Stad Lëtzebuerg dee vum [[Jacob van Deventer]] vun ëm 1550 ass? * … et sech beim magnéitesche [[Nordpol]] am physikalesche Sënn ëm e magnéitesche Südpol handelt? * … d'[[Anna Madeleine Beicht|Komponistin vum Lidd]] ''Léiwe Kleeschen, gudde Kleeschen'' just 11 Joer hat, wéi se déi Melodie geschriwwen huet? * … de [[Poul Nyrup Rasmussen|Rasmussen]], de [[Anders Fogh Rasmussen|Rasmussen]] an de [[Lars Løkke Rasmussen|Rasmussen]] noenee Premierminister an Dänemark waren? * … de [[Markusbierg]] 1936 deen éischte Wéngertsbierg zu Lëtzebuerg war, op deem, am Kader vun engem Remembrement, kleng Wéngerten zu méi groussen zesummegeluecht goufen? * … den [[Alain Delon]] am Film ''[[L'Insoumis]]'' (1964) ee Lëtzebuerger Friemelegionär gespillt huet? * … [[Reykjavik]] ([[Island]]), [[Wellington]] ([[Neiséiland]]) a [[La Paz]] ([[Bolivien]]) déi respektiv nërdlechst, südlechst an am héchste geleeën [[Haaptstad|Haaptstied]] sinn? * … ''Luxembourgichthys'' eng monotypesch [[fossil]]l Fëschaart-Gattung ass, déi beim Kenntnisstand vun haut<!-- Stand 2023--> just eng Aart, d'''[[Luxembourgichthys friedeni]]'' enthält? * … zanter 1986 eng [[Tak]] vum Knüllgebirgsverein am Interessentenwald Rommershausen-Dittershausen un e [[Meteorit vun Treysa|kosmescht Evenement]] erënnert? [[Fichier:Luxembourg, 68 rue de Strasbourg (6).JPG|thumb|80px]] * … op der Fassad vum [[Haus 68 Stroossbuerger-Strooss]] an der Stad Opschrëften ubruecht goufen, déi un d'Entkoppelung vun der [[Belsch-Lëtzebuerger Wirtschaftsunioun|Paritéit vum belschen a lëtzebuergesche Frang]] erënneren? * … ''Krung Thep Mahanakhon Amon Rattanakosin Mahinthara Ayuthaya Mahadilok Phop Noppharat Ratchathani Burirom Udomratchaniwet Mahasathan Amon Piman Awatan Sathit Sakkathattiya Witsanukam Prasit'' den offiziellen thailänneschen Numm fir [[Bangkok]] ass? * … d'[[Schëld E, 20]], obwuel et vum [[Code de la route (Lëtzebuerg)|Code de la route]] virgeschriwwen ass, op kenger [[Stater Tram|Tramshalt]] zu Lëtzebuerg opgestallt ass?<!-- Stand Nov. 2022--> * … de [[Christoph Salzmann]] 1772 mat der ''Lutzemburgische Handbibel Neuen Testaments'' déi bis ewell eenzeg Bibel erausbruecht huet, déi zu Lëtzebuerg publizéiert gouf? * … bei engem Vulkanausbroch 1973 op der [[Island|islännescher]] Insel Heimaey (där gréisster vun den [[Vestmannaeyjar]]-Inselen) mat Hëllef vun Dosende vu Pompelen d'Lava mat Mierwaasser ofgekillt konnt ginn, an sou verhënnert gouf, dass de Fëschereihafen zougeschott gi wier, an domat d'wirtschaftlech Grondlag vun der Insel gerett konnt ginn? * … de [[Stengeforter Stauweier]] 1930 eidellafe gelooss gouf, fir d'Läich vun engem erdronkene Fierschter erauszehuelen, an zanterdeem net méi opgefëllt gouf? * … d'Lëtzebuerger beim [[Referendum vum 28. September 1919 iwwer eng Wirtschaftsunioun|Referendum vum 28. September 1919]] mat 73% fir eng Wirtschaftsunioun mat Frankräich gestëmmt hunn; et schlussendlech awer 1921 mat der Belsch war, mat där [[Union économique belgo-luxembourgeoise|esou eng ofgeschloss gouf]]? * … ''[[Ewige Madonna]]'' deen éischte professionell gedréinte Faarffilm ass, deen zu Lëtzebuerg gedréint gouf? * ... et vum [[Alfred Hitchcock]] sengem Film ''[[Blackmail (Film 1929)|Blackmail]]'' souwuel eng [[Stommfilm]]- wéi och eng Tounfilmversioun gëtt? * … 1907 bei archeologeschen Ausgruewungen um [[kelteschen Oppidum um Tëtelbierg]] Reschter vun engem [[Hypokaust]] fräigeluecht goufen; dës dunn awer vun engem entloossenen Aarbechter zerstéiert goufen? * … d'[[Hollännesch Karibik]] an d'[[Karibescht Holland]] allebéid an der [[Karibik]] leien, ma net dat selwecht sinn? * … d'[[Keelbaach]] bei [[Nonkeel]] quasi eng zweet Kéier entspréngt, nodeems se am Uewerlaf am karstege Kalleksteen an an de Galerien aus der Géigend versickert ass, an dann do hiert Bett nees duerch eng Pompelstatioun mat Waasser aus der Grouf Ëtteng II gefiddert gëtt? * … de Bongert Altenhoven ''[[Naturschutzgebitt Um Bierg|Um Bierg]]'' dee gréisste [[Bongert]] zu Lëtzebuerg ass? * … de Lëtzebuerger [[Jean Kuffer]] eng Goldmedail am Bobfuere gewonnen huet, d'Medail awer zur Belsch gezielt gëtt? * … den [[Iechternacher Verschéinerungsveräin]] den éischten ''Syndicat d'initiative'' zu Lëtzebuerg war? * … ''[[Glück und Liebe in Monaco]]'' e liechtensteinesche Film ass, mat [[Germaine Damar|enger Lëtzebuergerin]] an der Haaptroll? * … de Prinzip vum [[Sens unique]] schonn am [[Antiquitéit|anticke]] [[Roum]] bestoung? * … den [[Nicolaus Mameranus]] (1500-1567), en Haffschreiwer vum Keeser [[Karel V. (HRR)|Karel V.]], ë.&nbsp;a. e Lueflidd op de [[Kanal vu Willebroek]] zu Bréissel, en Text iwwer de spueneschen Handkuss a Gedichter mat Wierder, déi mat C oder P ufänken, geschriwwen huet? * … de [[Charles Bech]], den eenzege Lëtzebuerger war, dee fir [[United States Air Force|US-Airforce]] Asätz op enger [[B-17 Flying Fortress]] geflunn ass? * … datt et zu Lëtzebuerg eng [[Lëscht vun de Lëtzebuerger Stied#Fréier Stied|Stad gouf, déi just sechs Joer laang bestoung]]? ===''Déi rout Linke musse fir d'éischt gebléitst ginn…''=== * ... dat [[Héich Konstruktiounen zu Lëtzebuerg|héchst Gebai zu Lëtzebuerg]] no där [[Giustina Rocca|éischter Affekotin an der Geschicht]] genannt gouf? * ... d'[[Händschefabréck Reinhard am Stadgronn]] am Zweete Weltkrich beschlagnaamt gouf, fir dodra [[Gasmask]]en ze produzéieren? * ... [[Uewerkuer]] an engem Instrumentalstéck vun der Pop-Band [[Depeche Mode]] veréiwegt gouf (''Oberkorn (It's a Small Town)''), nodeems déi 1982 do an enger Disco opgetruede war? * … ee sech mat der [[Ieselsbréck]] ''Voilà'' déi fënnef längste Flëss a Russland mierke kann? ([[Volga]], [[Ob]], [[Ienissei]], [[Lena (Floss)|Lena]] an [[Amur]]) * … de [[Batman]] net zu [[Batman (Tierkei)|Batman City]] mä zu ''Gotham City'' wunnt? * … an Däitschland zwéi Beem – d<nowiki>'</nowiki>''[[Bräutigamseiche]]'' zu [[Eutin]] an d'''[[Himmelgeister Kastanie]]'' zu [[Düsseldorf]] – eng eege Postleitzuel hunn? * … den [[F91 Diddeleng]] sech 2018, als éischt lëtzebuergesch Ekipp iwwerhaapt, fir d'Gruppephas vun der [[Europa League]] qualifizéiert huet? * … de Schauspiller [[Michael Keaton]] fir richteg ''Michael Douglas'' heescht, ma sech dee [[Pseudonym]], nom [[Buster Keaton]], zougeluecht huet, fir net mat [[Michael Douglas|deem anere Schauspiller mat deem Numm]] verwiesselt ze ginn? * … net [[New York City|New York]] d'Haaptstad vum [[New York (Bundesstaat)|Bundesstaat New York]] ass, ma [[Albany]]? * … d'[[Hänkbéck vu Saint-Martin-d'Ardèche|Hänkbréck iwwer d'Ardèche]] tëscht [[Saint-Martin-d'Ardèche]] an [[Aiguèze]] [[1905]] gebaut gouf awer eréischt [[2005]] offiziell ageweit gouf. * … [[Flecht]]en (Lichen) e symbiotescht Zesummeliewen tëscht engem [[Pilzeräich|Pilz]] mat enger [[Algen|Alg]] oder enger [[Bakteerien|Bakteerie]] sinn? * … d'[[Chilehaus]] zu [[Hamburg]] säin Numm dohier huet, datt de Bauhär mam [[Salpéiter]]handel aus [[Chile]] räich gi war? *… d'[[Wëllkar]] net zu de [[Grieser]] zielt, wéi déi aner [[Fruucht (Kären)|Fruucht]]-Aarten, ma zu der Famill vun de [[Polygonaceae]], zu där och de [[Rubbarb]] an de [[Sauerampel]] gehéiert? * … den Numm ''[[Molotowcocktail]]'' op de [[Finnesch-Sowjetesche Wanterkrich]] zeréckgeet, wéi d'Finne sech mat dëser Waff géint sowjetesch Tankse gewiert hunn? * … d'[[Chareli]]sbréck zu [[Dummeldeng]] déi éischt Bréck an Europa war, déi mat '''[[Greyträger]]e''' gebaut war? * … den Nullmeridian, wéi e mam [[UTM-Koordinatesystem|UTM]]- [[Koordinatesystem]] WGS84 gemooss gëtt, eng 100 Meter ëstlech vum Nullmeridian vum [[Royal Greenwich Observatory]] läit? * … De Markennumm [[Elle & Vire]], vum Numm vun de Flëss [[Elle (Vire)|Elle]] a [[Vire (Floss)|Vire]] am [[Departement Manche]] hierkënnt. * … den Ausbroch vum Vulkan [[Tambora]] an Indonesien am Joer 1815, dat [[Joer ouni Summer|Joer duerno]] en grouss [[Hongersnout]] an Amerika an an Europa provozéiert hat? * … den [[Däitsch-Hollännesch-Belschen Dräilännereck]] um [[Vaalserberg]] vun 1839 bis 1919 e Véierlännereck war? * … der [[Ruth Belville]] hire Beruff dora bestoung, déi genee [[Auerzäit]] ze verkafen, a si dowéinst ''[[Greenwich Mean Time|Greenwich Time]] Lady'' genannt gouf? * … den [[Tyrrell P34]] den e [[Formel 1]] Auto mat 6 Rieder war? * … d'Pompjeeë vun Tréier den 23. Abrëll 1941 an d'Stad Lëtzebuerg hëllefe koume fir d'Feier am [[Hôtel des Terres Rouges|Terres-Rouges-Gebai]] ze läschen? * … bis ewell just dräi Leit gläichzäiteg fir en [[Oscar]] fir dat bescht Original-Dréibuch an ee fir dee beschte Schauspiller an engem nämmlechte Film nominéiert goufen, nämlech de [[Charlie Chaplin]], den [[Orson Welles]] an de [[Sylvester Stallone]]? * … de [[Robert Tappan Morris]] 1988 den éischte [[Computerwuerm]] entwéckelt hat? * … den Turner [[Georg Eyser]] bei den [[Olympesch Summerspiller 1904|olympesche Spiller 1904 zu St. Louis]] 6 Medaile gewonnen huet, an dat trotz enger hëlzener Beeprothees? * … de [[Charles Maurice de Talleyrand-Périgord]] a Frankräich souwuel ënnert dem ''[[Ancien Régime]]'', wéi och wärend der [[Franséisch Revolutioun|Franséischer Revolutioun]], dem ''[[Directoire]]'', dem ''[[Consulat]]'', dem ''[[Premier Empire]]'', der [[Franséisch Restauratioun|Restauratioun]] an der [[Julimonarchie]] wichteg Funktiounen am Staat hat, a bei véier Kréinungen derbäi war? * … de Geograph [[Mathias Ringmann]], deen éischte war, deen der [[Nei Welt|Neier Welt]] den Numm ''[[Amerika (Kontinent)|America]]'' ginn hat? * … verschidde [[Schof]]s- a [[Geess]]erasse méi wéi 2 [[Har]]en hunn? * … de [[Richard Halliburton]], wéi hien 1928 duerch de [[Panamakanal]] geschwommen ass, eng Tax vun 0,36 $ huet misse bezuelen? * … d'[[Leeëndecker (Vull)|Leeëndecker]] Vulle sinn déi iwwer dem Fléie schlofe kënnen. [[Kategorie:WDS]] 0ctlxxy7ujoe3l2bmrrbk93x2ery8q1 0 46166 2668700 2668584 2026-03-27T17:25:52Z GilPe 14980 Upassungen 2668700 wikitext text/x-wiki {{Skizz}} {{Infobox Faarf |HEX = FF00FF |CMYK = 0&nbsp;%, 100&nbsp;%, 0&nbsp;%, 0&nbsp;% |HSV = 300°, 100&nbsp;%, 100&nbsp;% |RGB = 255, 0, 255 }} [[Fichier:Magenta--w.jpg|thumb|260px|En Dëppe mat Magenta-Drockfaarf]] '''Magenta''' oder '''Fuchsia '''ass e spezifesche Faarftoun vu [[Violett]]-[[Rout]] oder [[Purpur]], deen als Resultat vun der [[Additiv Faarfmëschung|additiver Faarfmëschung]] vu [[Rout]] a [[Blo]] wouergeholl gëtt. D'Faarf ass [[1859]] fir d'éischt Kéier syntheetesch produzéiert ginn. Well et kuerz no der [[Schluecht bei Magenta]] am [[Sardinesche Krich]] war, koum d'Faarf esou zu hirem Numm. An der [[Subtraktiv Faarfmëschung|subtraktiver Faarfmëschung]] ass Magenta nieft [[Cyan]], [[Giel]] a [[Schwaarz]] eng vun de [[Grondfaarf|Grondfaarwen]] am [[Véierfaarwendrock]] (''Quadrichromie'') an am [[Dréckereiwiesen]]. An der additiver Faarfmëschung ass Magenta eng sekundär Faarf, se kann also nëmmen duerch eng Mëschung vu [[Blo]] a Rout entstoen. Et ass d'[[Komplementarfaarf]] zu [[Gréng]]. E [[Magenta-Filter]] léisst also nëmme Rout a Blo duerch; en ënnerdréckt Gréng. Am [[RGB-Faarfmodell|RGB-Faarfsystem]] huet Magenta de Wäert ''255, 0, 255''. Bei den [[Hexadezimalsystem|hexadezimale]] [[Webfaarf|Webfaarwen]] huet se de Code ''FF00FF''. Am Véierfaarwendrock, dee sech op de [[CMYK-Faarfmodell|CMYK-Faarfsystem]] stäipt, ass de Magenta-Wäert 0&nbsp;''%, 100%, 0&nbsp;''%'', 0&nbsp;''%. Beim [[HSL-Faarfmodell|HSL-Faarfraum]] gëtt Magenta ''300°, 100&nbsp;%, 100&nbsp;%'' geschriwwen. == Verschidde Magentatéin == {| |{{Faarfmuster lénks|Fuchsin|#CA1F7B}} {{Faarfmuster lénks|Magenta vun „mobiliteit.lu“ |#d10074}} {{Faarfmuster lénks|Magenta vun der „Deutsche Telekom“|#E20074}} |- |{{Faarfmuster lénks|Päerdsbier|#C54B8C}} {{Faarfmuster lénks|Kiischterout|#DE3163}} {{Faarfmuster lénks|Aubergine|#614051}} |} {{Clr}} ==Kuckt och== * [[:de:Hilfe:Farbtabelle#140 Farbnamen|Tabell mat de Faarfcoden]] op der däitscher Wiki == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Autoritéitskontroll}} [[Kategorie:Faarwen]] 2vqt6obwkeqoivjnu42f9oen27f14il 2668736 2668700 2026-03-28T10:20:33Z GilPe 14980 +aner Bedeitungen 2668736 wikitext text/x-wiki {{Skizz}} {{Aner Bedeitungen op Mooss|der '''Faarf '''Magenta|aner Bedeitungen|Magenta}} {{Infobox Faarf |HEX = FF00FF |CMYK = 0&nbsp;%, 100&nbsp;%, 0&nbsp;%, 0&nbsp;% |HSV = 300°, 100&nbsp;%, 100&nbsp;% |RGB = 255, 0, 255 }} [[Fichier:Magenta--w.jpg|thumb|260px|En Dëppe mat Magenta-Drockfaarf]] '''Magenta''' oder '''Fuchsia '''ass e spezifesche Faarftoun vu [[Violett]]-[[Rout]] oder [[Purpur]], deen als Resultat vun der [[Additiv Faarfmëschung|additiver Faarfmëschung]] vu [[Rout]] a [[Blo]] wouergeholl gëtt. D'Faarf ass [[1859]] fir d'éischt Kéier syntheetesch produzéiert ginn. Well et kuerz no der [[Schluecht bei Magenta]] am [[Sardinesche Krich]] war, koum d'Faarf esou zu hirem Numm. An der [[Subtraktiv Faarfmëschung|subtraktiver Faarfmëschung]] ass Magenta nieft [[Cyan]], [[Giel]] a [[Schwaarz]] eng vun de [[Grondfaarf|Grondfaarwen]] am [[Véierfaarwendrock]] (''Quadrichromie'') an am [[Dréckereiwiesen]]. An der additiver Faarfmëschung ass Magenta eng sekundär Faarf, se kann also nëmmen duerch eng Mëschung vu [[Blo]] a Rout entstoen. Et ass d'[[Komplementarfaarf]] zu [[Gréng]]. E [[Magenta-Filter]] léisst also nëmme Rout a Blo duerch; en ënnerdréckt Gréng. Am [[RGB-Faarfmodell|RGB-Faarfsystem]] huet Magenta de Wäert ''255, 0, 255''. Bei den [[Hexadezimalsystem|hexadezimale]] [[Webfaarf|Webfaarwen]] huet se de Code ''FF00FF''. Am Véierfaarwendrock, dee sech op de [[CMYK-Faarfmodell|CMYK-Faarfsystem]] stäipt, ass de Magenta-Wäert 0&nbsp;''%, 100%, 0&nbsp;''%'', 0&nbsp;''%. Beim [[HSL-Faarfmodell|HSL-Faarfraum]] gëtt Magenta ''300°, 100&nbsp;%, 100&nbsp;%'' geschriwwen. == Verschidde Magentatéin == {| |{{Faarfmuster lénks|Fuchsin|#CA1F7B}} {{Faarfmuster lénks|Magenta vun „mobiliteit.lu“ |#d10074}} {{Faarfmuster lénks|Magenta vun der „Deutsche Telekom“|#E20074}} |- |{{Faarfmuster lénks|Päerdsbier|#C54B8C}} {{Faarfmuster lénks|Kiischterout|#DE3163}} {{Faarfmuster lénks|Aubergine|#614051}} |} {{Clr}} ==Kuckt och== * [[:de:Hilfe:Farbtabelle#140 Farbnamen|Tabell mat de Faarfcoden]] op der däitscher Wiki == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Autoritéitskontroll}} [[Kategorie:Faarwen]] mfk8zz41t3hradmqeo9r94z15buepco 10 46184 2668660 2668592 2026-03-27T14:04:29Z GilPe 14980 2668660 wikitext text/x-wiki {{Infobox | above = {{{titel|{{PAGENAME}}}}} <!--| abovestyle = background-color:#{{#if:{{{HEX|}}} | {{{HEX}}} | {{#statements:P465}} }}; color:inherit; padding:4px; font-weight:bold; | headerstyle = background-color:#{{#if:{{{HEX|}}} | {{{HEX}}} | {{#statements:P465}} }}; color:inherit; padding:4px; font-weight:bold; --> | subheader = {{#if:{{{HEX|}}}|&nbsp;}} | subheaderstyle = background-color:#{{#if:{{{HEX|}}} | {{{HEX}}}; border:1px solid black; | {{#statements:P465}} }}; color:inherit; padding:4px; font-weight:bold; | image = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{If empty|{{{Bild|}}}|{{wikidata|property|raw|P18}}}}|maxsize=200px|alt={{{alt|}}}}} | caption = {{If empty|{{#if:{{{Bild|}}}|{{{Bildtext|}}}}}|{{#if:{{wikidata|property|raw|P18}}|{{#invoke:Wikidata|getImageLegend|FETCH_WIKIDATA}}}}}} | label1 = An anere Sproochen | data1 = {{fr}} {{#invoke:WikidataIB|getLabel|qid={{#invoke:WikidataIB|getQid}}|lang=fr}}, {{de}} {{#invoke:WikidataIB|getLabel|qid={{#invoke:WikidataIB|getQid}}|lang=de}} | label2 = Typ | data2 = {{If empty|{{{Typ|}}}|{{wikidata|properties|linked|P31}}}} | header3 = {{#if:{{{Symbolik|}}}{{wikidata|properties|linked|P4878}}|Symbolik}} | label4 = Symboliséiert | data4 = {{If empty|{{{Symbolik|}}}|{{wikidata|properties|linked|P4878}}}} | header5 = {{#if:{{{Wellelängt|{{{Frequenz|}}}}}}{{wikidata|property|linked|P2808}}{{wikidata|property|linked|P2144}}|[[Spektralfaarf|Spektral Informatiounen]]}} | label6 = [[Wellelängt]] | data6 = {{If empty|{{{Wellelängt|}}}|{{wikidata|property|linked|P2808}}}} | label7 = [[Frequenz]] | data7 = {{If empty|{{{Frequenz|}}}|{{wikidata|property|linked|P2144}}}} | header9 = {{#if:{{{HEX|{{{RGB|{{{CMYK|}}}}}}}}}|Zesummesetzung}} | label10 = [[Webfaarf|HEX]] | data10 = {{If empty|{{{Webfaarf|}}}|{{#statements:P465}}}} | label11 = [[RGB-Faarfmodell|RGB]] {{small|([[Rout|R]], [[Gréng|G]], [[Blo|B]])}} | data11 = {{{RGB|}}} | label12 = [[CMYK-Faarfmodell|CMYK]] {{small|([[Cyan|C]], [[Magenta (Faarf)|M]], [[Giel|Y]], [[Schwaarz|K]])}} | data12 = {{{CMYK|}}} | label13 = [[HSV-Faarfmodell|HSV]] {{small|([[Faarftoun|H]], [[Saturatioun (Faarf)|S]], [[Hellegkeet (Faarf)|V]])}} | data13 = {{{HSV|}}} | label14 = [[CIELUV-Faarfraum|CIELUV]] {{small|([[Hellegkeet (Faarf)|L]], [[Saturatioun (Faarf)|C]], [[Faarftoun|h]])}} | data14 = {{{CIELUV|}}} | below = {{#ifeq:{{#invoke:Wikibase|id}}|no entity||[[Fichier:Wikidata-logo-without-paddings.svg|20px|right|link=https://www.wikidata.org/wiki/{{#invoke:Wikibase|id}}]]}} }}<noinclude>{{Dokumentatioun}}</noinclude> fy9crrrwsrimdt3pa8i0b39014oefqa 0 58658 2668641 2657941 2026-03-27T12:08:48Z Mobby 12 60927 nei Kaart 2668641 wikitext text/x-wiki {{skizzGeo}} [[Fichier:IMF advanced economies and UN least developed countries.svg|thumb|450px|D'Entwécklungslänner sinn orange ofgebilt.]] En '''Entwécklungsland''' ass nom allgemenge Sproochgebrauch eng eegestänneg national Communautéit, där hir Bevëlkerung an der Majoritéit als [[aarmut|aarm]] betruecht gëtt an e Liewensstandard huet, deen ënner enger international unerkannter Aarmutsgrenz läit. Wéi e Land als Entwécklungsland ze betruechten ass, hänkt vun den applizéierte Krittären of. De Begrëff gëtt meeschtens am Zesummenhank mat der Entwécklungspolitik gebraucht an ass net ëmmer riguros festgeluecht. == Lëscht vun den Entwécklungslänner == Follgend Länner ginn als ''Emerging and Developing Economies'' (Entwécklungslänner) vum [[Fonds monétaire international]] a sengem ''Economic Outlook Report'' (Abrëll 2008) betruecht:<ref>[http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2008/01/weodata/groups.htm#oem IMF Emerging and Developing Economies List. World Economic Outlook Database, April 2008.]</ref> {| |valign="top"| * {{flagicon|Afghanistan}}[[Afghanistan]] * {{flagicon|Albania}}[[Albanien]] * {{flagicon|Algeria}}[[Algerien]] * {{flagicon|Angola}}[[Angola]] * {{flagicon|Antigua and Barbuda}}[[Antigua a Barbuda]] * {{flagicon|Argentina}}[[Argentinien]] * {{flagicon|Armenia}}[[Armenien]] * {{flagicon|Azerbaijan}}[[Aserbaidjan]] * {{flagicon|Barbados}}[[Barbados]] * {{flagicon|Belarus}}[[Wäissrussland]] * {{flagicon|Benin}}[[Benin]] * {{flagicon|Bhutan}}[[Bhutan]] * {{flagicon|Bolivia}}[[Bolivien]] * {{flagicon|Botswana}}[[Botswana]] * {{flagicon|Bosnia and Herzegovina}}[[Bosnien an Herzegowina]] * {{flagicon|Brazil}}[[Brasilien]] * [[Fichier:Flag of Brunei.svg|20px|Brunei]][[Brunei]] * {{flagicon|Bulgaria}}[[Bulgarien]] * {{flagicon|Burkina Faso}}[[Burkina Faso]] * {{flagicon|Cameroon}}[[Kamerun]] * [[Fichier:Flag of Cape Verde.svg|Cape Verde|20px]][[Kap Verde]] * [[Fichier:Flag of the Central African Republic.svg|20px|Zentralafrikanesch Republik]][[Zentralafrikanesch Republik]] * {{flagicon|Chad}}[[Tschad]] * {{flagicon|Chile}}[[Chile]] * {{flagicon|China}}[[China]] * {{flagicon|Colombia}}[[Kolumbien]] * [[Fichier:Flag of the Comoros.svg|20px|Komoren]][[Komoren]] * [[Fichier:Flag of the Democratic Republic of the Congo.svg|20px|Demokratesch Republik Congo]][[Demokratesch Republik Kongo]] * [[Fichier:Flag of the Republic of the Congo.svg|20px|Republik Congo]][[Republik Kongo]] * {{flagicon|Costa Rica}}[[Costa Rica]] * [[Fichier:Flag of Cote d'Ivoire.svg|20px]][[Côte d'Ivoire]] * {{flagicon|Croatia}}[[Kroatien]] * [[Fichier:Flag of the Czech Republic.svg|20px|Tschechesch Republik]][[Tschechesch Republik]] * {{flagicon|Djibouti}}[[Dschibuti]] * [[Fichier:Flag of Dominica.svg|20px|Dominica]][[Dominica]] * [[Fichier:Flag of the Dominican Republic.svg|20px|Dominikanesch Republik]][[Dominikanesch Republik]] |valign="top"| * {{flagicon|Ecuador}}[[Ecuador]] * {{flagicon|Egypt}}[[Egypten]] * {{flagicon|El Salvador}}[[El Salvador]] * {{flagicon|Equatorial Guinea}}[[Equatorialguinea]] * {{flagicon|Estonia}}[[Estland]] * {{flagicon|Eritrea}}[[Eritrea]] * [[Fichier:Flag of Ethiopia.svg|20px|Ethiopien]][[Ethiopien]] * [[Fichier:Flag of Fiji.svg|20px|Fidschi]][[Fidschi]] * [[Fichier:Flag of Gabon.svg|20px|Gabun]][[Gabun]] * [[Fichier:Flag of The Gambia.svg|20px|Gambia]][[Gambia]] * {{flagicon|Georgia}}[[Georgien]] * {{flagicon|Ghana}}[[Ghana]] * {{flagicon|Grenada}}[[Granada]] * {{flagicon|Guatemala}}[[Guatemala]] * {{flagicon|Guinea}}[[Guinea]][[Guinea]] * {{flagicon|Guinea-Bissau}}[[Guinea-Bissau]] * {{flagicon|Guyana}}[[Guyana]] * {{flagicon|Haiti}}[[Haiti]] * {{flagicon|Honduras}}[[Honduras]] * {{flagicon|Hungary}}[[Ungarn]] * {{flagicon|India}}[[Indien]] * {{flagicon|Indonesia}}[[Indonesien]] * {{flagicon|Iran}}[[Iran]] * {{flagicon|Iraq}}[[Irak]] * {{flagicon|Jamaica}}[[Jamaika]] * {{flagicon|Jordan}}[[Jordanien]] * {{flagicon|Kazakhstan}}[[Kasachstan]] * {{flagicon|Kenya}}[[Kenia]] * {{flagicon|Kiribati}}[[Kiribati]] * {{flagicon|Kuwait}}[[Kuwait]] * {{flagicon|Kyrgyzstan}}[[Kirgisistan]] * {{flagicon|Laos}}[[Laos]] * {{flagicon|Latvia}}[[Lettland]] * {{flagicon|Lebanon}}[[Libanon]] * {{flagicon|Lesotho}}[[Lesotho]] * {{flagicon|Liberia}}[[Liberia]] * {{flagicon|Libya}}[[Libyen]] * {{flagicon|Lithuania}}[[Litauen]] * [[Fichier:Flag of the Republic of Macedonia.svg|20px|North Macedonia]][[Nordmazedonien]] |valign="top"| * [[Fichier:Flag of Madagascar.svg|20px|Madagascar]][[Madagaskar]] * {{flagicon|Malawi}}[[Malawi]] * {{flagicon|Maldives}}[[Malediven]] * {{flagicon|Mali}}[[Mali]] * {{flagicon|Mauritania}}[[Mauretanien]] * {{flagicon|Mauritius}}[[Mauritius]] * {{flagicon|Mexico}}[[Mexiko]] * [[Fichier:Flag of Moldova.svg|20px|Moldova]][[Moldova]] * {{flagicon|Mongolia}}[[Mongolei]] * {{flagicon|Montenegro}}[[Montenegro]] * {{flagicon|Morocco}}[[Marokko]] * [[Fichier:Flag of Mozambique.svg|20px|Mosambik]][[Mosambik]] * {{flagicon|Myanmar}}[[Myanmar]] * {{flagicon|Namibia}}[[Namibien]] * {{flagicon|Nepal}}[[Nepal]][[Nepal]] * {{flagicon|Nicaragua}}[[Nicaragua]] * {{flagicon|Niger}}[[Niger]] * {{flagicon|Nigeria}}[[Nigeria]] * {{flagicon|Oman}}[[Oman]] * {{flagicon|Pakistan}}[[Pakistan]] * {{flagicon|Panama}}[[Panama]] * {{flagicon|Papua New Guinea}}[[Papua Neiguinea]] * {{flagicon|Paraguay}}[[Paraguay]] * {{flagicon|Peru}}[[Peru]] * {{flagicon|Philippines}}[[Philippinnen]] * {{flagicon|Poland}}[[Polen]] * {{flagicon|Qatar}}[[Katar]] * {{flagicon|Romania}}[[Rumänien]] * {{flagicon|Rwanda}}[[Ruanda]] * {{flagicon|Samoa}}[[Samoa]] * [[Fichier:Flag of Sao Tome and Principe.svg|20px|São Tomé and Príncipe]][[São Tomé a Príncipe]] * [[Fichier:Flag of Saudi Arabia.svg|20px|Saudi-Arabien]][[Saudi-Arabien]] * {{flagicon|Senegal}}[[Senegal]] * {{flagicon|Serbia}}[[Serbien]] * [[Fichier:Flag of the Seychelles.svg|20px|Seychellen]][[Seychellen]] * {{flagicon|Sierra Leone}}[[Sierra Leone]] * {{flagicon|Slovakia}}[[Slowakei]] * [[Fichier:Flag of the Solomon Islands.svg|20px|Solomon Islands]][[Salomonen]] |valign="top"| * {{flagicon|Somalia}}[[Somalia]] * {{flagicon|South Africa}}[[Südafrika]] * {{flagicon|Sri Lanka}} [[Sri Lanka]] * {{flagicon|Saint Kitts and Nevis}}[[Saint Kitts an Nevis]] * {{flagicon|Saint Lucia}}[[Santa Lucia]] * {{flagicon|Saint Vincent and the Grenadines}}[[Saint Vincent an d'Grenadinnen]] * {{flagicon|Sudan}}[[Sudan]] * {{flagicon|Surinam}} [[Surinam]] * {{flagicon|Swaziland}}[[Swasiland]] * {{flagicon|Syria}}[[Syrien]] * {{flagicon|Tajikistan}}[[Tadjikistan]] * [[Fichier:Flag of Tanzania.svg|20px|Tanzania]][[Tansania]] * {{flagicon|Thailand}}[[Thailand]] * [[Fichier:Flag of East Timor.svg|20px|East Timor]][[Timor]] * {{flagicon|Togo}}[[Togo]] * {{flagicon|Tonga}}[[Tonga]] * {{flagicon|Tunisia}}[[Tunesien]] * {{flagicon|Turkmenistan}}[[Turkmenistan]] * {{flagicon|Uganda}}[[Uganda]] * {{flagicon|Ukraine}}[[Ukrain]] * [[Fichier:Flag of the United Arab Emirates.svg|20px|Vereenegt Arabesch Emirater]][[Vereenegt Arabesch Emirater]] * {{flagicon|Uruguay}}[[Uruguay]] * [[Fichier:Flag of Uzbekistan.svg|20px|Uzbekistan]][[Usbekistan]] * {{flagicon|Vanuatu}}[[Vanuatu]] * {{flagicon|Venezuela}}[[Venezuela]] * {{flagicon|Vietnam}}[[Vietnam]] |} == Allgemenge Sproochgebrauch == === Fundamental Virbemierkungen === Fir de Begrëff „Entwécklungsland“ gëtt et eng Rei vu [[Synonym]]en, wéi '''Drëtt Welt''' oder '''Véiert Welt'''. Dës Begrëffer sinn - gradewéi „Entwécklungsland“ - zum Deel ëmstridden a gi vu verschiddenen Experte kontestéiert. D'Kritiker vum Begrëff „Entwécklungsland“ soen z.&nbsp;B. datt en eppes ënnerstellt, dat net passéiert: nämlech ''Entwécklung''. Ee vun de prominentste Kritiker vun dësem Begrëff ass de [[Schweden|schweedeschen]] Ekonom [[Gunnar Myrdal]]. Net méi gebraucht ginn: „ënnerentwéckelt Länner“ (''underdeveloped countries''), oder „réckstänneg Länner“ (''backward countries''), well se pejorativ sinn. === International an national Sproochreegelungen === International gëtt et keng eendeiteg Sproochreegelung. Sou gouf zum Beispill opgrond vun enger [[UN-Vollversammlung]] am Joer [[1971]] tëscht [[Least Developed Countries]] (LLDC) a [[Less Developed Countries]] (LDC) ënnerscheet. Net all UN-Organisatiounen ënnerscheeden awer tëscht dëse béide Gruppen. === Den Ausdrock Nord-Süd === Den Ausdrock „Nord-Süd“ gëtt ëmmer manner vun den Entwécklungslänner selwer benotzt. === Industriestaaten an Net-Industriestaaten === Mat „[[Industriestaat]]en“ gëtt versicht, industrialiséiert Staate sproochlech vun den Entwécklungslänner ofzegrenzen, dat zu engem Zäitpunkt wou net méi d'Industrie, mä d'Déngschtleeschtungen déi dreiwend Kraaft vun der wirtschaftlecher Weiderentwécklung sinn. === De Begrëff Drëtt Welt === De Begrëff „Drëtt Welt“ staamt aus den 1950er Joren an hat dunn e politeschen Nogeschmaach, well en op d'blockfräi Staaten, déi weeder dem kommunisteschen nach dem kapitalistesche Block zougeuerdent konnte ginn, higewisen huet. == Kuckt och == * [[Entwécklungshëllef]] == Um Spaweck == * [http://siteresources.worldbank.org/DATASTATISTICS/Resources/CLASS.XLS Lëscht vun Entwécklungslänner sou wéi d'Weltbank se klasséiert huet] {{Referenzen}} [[Kategorie:Liewensqualitéit]] [[Kategorie:Wirtschaftsgeographie]] ecbjba3kfj41b0oa0zfajee8mmp7y8z 2668642 2668641 2026-03-27T12:09:10Z Mobby 12 60927 2668642 wikitext text/x-wiki {{skizzGeo}} [[Fichier:IMF advanced economies and UN least developed countries.svg|thumb|450px|D'Entwécklungslänner sinn a [[rout]] ofgebilt.]] En '''Entwécklungsland''' ass nom allgemenge Sproochgebrauch eng eegestänneg national Communautéit, där hir Bevëlkerung an der Majoritéit als [[aarmut|aarm]] betruecht gëtt an e Liewensstandard huet, deen ënner enger international unerkannter Aarmutsgrenz läit. Wéi e Land als Entwécklungsland ze betruechten ass, hänkt vun den applizéierte Krittären of. De Begrëff gëtt meeschtens am Zesummenhank mat der Entwécklungspolitik gebraucht an ass net ëmmer riguros festgeluecht. == Lëscht vun den Entwécklungslänner == Follgend Länner ginn als ''Emerging and Developing Economies'' (Entwécklungslänner) vum [[Fonds monétaire international]] a sengem ''Economic Outlook Report'' (Abrëll 2008) betruecht:<ref>[http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2008/01/weodata/groups.htm#oem IMF Emerging and Developing Economies List. World Economic Outlook Database, April 2008.]</ref> {| |valign="top"| * {{flagicon|Afghanistan}}[[Afghanistan]] * {{flagicon|Albania}}[[Albanien]] * {{flagicon|Algeria}}[[Algerien]] * {{flagicon|Angola}}[[Angola]] * {{flagicon|Antigua and Barbuda}}[[Antigua a Barbuda]] * {{flagicon|Argentina}}[[Argentinien]] * {{flagicon|Armenia}}[[Armenien]] * {{flagicon|Azerbaijan}}[[Aserbaidjan]] * {{flagicon|Barbados}}[[Barbados]] * {{flagicon|Belarus}}[[Wäissrussland]] * {{flagicon|Benin}}[[Benin]] * {{flagicon|Bhutan}}[[Bhutan]] * {{flagicon|Bolivia}}[[Bolivien]] * {{flagicon|Botswana}}[[Botswana]] * {{flagicon|Bosnia and Herzegovina}}[[Bosnien an Herzegowina]] * {{flagicon|Brazil}}[[Brasilien]] * [[Fichier:Flag of Brunei.svg|20px|Brunei]][[Brunei]] * {{flagicon|Bulgaria}}[[Bulgarien]] * {{flagicon|Burkina Faso}}[[Burkina Faso]] * {{flagicon|Cameroon}}[[Kamerun]] * [[Fichier:Flag of Cape Verde.svg|Cape Verde|20px]][[Kap Verde]] * [[Fichier:Flag of the Central African Republic.svg|20px|Zentralafrikanesch Republik]][[Zentralafrikanesch Republik]] * {{flagicon|Chad}}[[Tschad]] * {{flagicon|Chile}}[[Chile]] * {{flagicon|China}}[[China]] * {{flagicon|Colombia}}[[Kolumbien]] * [[Fichier:Flag of the Comoros.svg|20px|Komoren]][[Komoren]] * [[Fichier:Flag of the Democratic Republic of the Congo.svg|20px|Demokratesch Republik Congo]][[Demokratesch Republik Kongo]] * [[Fichier:Flag of the Republic of the Congo.svg|20px|Republik Congo]][[Republik Kongo]] * {{flagicon|Costa Rica}}[[Costa Rica]] * [[Fichier:Flag of Cote d'Ivoire.svg|20px]][[Côte d'Ivoire]] * {{flagicon|Croatia}}[[Kroatien]] * [[Fichier:Flag of the Czech Republic.svg|20px|Tschechesch Republik]][[Tschechesch Republik]] * {{flagicon|Djibouti}}[[Dschibuti]] * [[Fichier:Flag of Dominica.svg|20px|Dominica]][[Dominica]] * [[Fichier:Flag of the Dominican Republic.svg|20px|Dominikanesch Republik]][[Dominikanesch Republik]] |valign="top"| * {{flagicon|Ecuador}}[[Ecuador]] * {{flagicon|Egypt}}[[Egypten]] * {{flagicon|El Salvador}}[[El Salvador]] * {{flagicon|Equatorial Guinea}}[[Equatorialguinea]] * {{flagicon|Estonia}}[[Estland]] * {{flagicon|Eritrea}}[[Eritrea]] * [[Fichier:Flag of Ethiopia.svg|20px|Ethiopien]][[Ethiopien]] * [[Fichier:Flag of Fiji.svg|20px|Fidschi]][[Fidschi]] * [[Fichier:Flag of Gabon.svg|20px|Gabun]][[Gabun]] * [[Fichier:Flag of The Gambia.svg|20px|Gambia]][[Gambia]] * {{flagicon|Georgia}}[[Georgien]] * {{flagicon|Ghana}}[[Ghana]] * {{flagicon|Grenada}}[[Granada]] * {{flagicon|Guatemala}}[[Guatemala]] * {{flagicon|Guinea}}[[Guinea]][[Guinea]] * {{flagicon|Guinea-Bissau}}[[Guinea-Bissau]] * {{flagicon|Guyana}}[[Guyana]] * {{flagicon|Haiti}}[[Haiti]] * {{flagicon|Honduras}}[[Honduras]] * {{flagicon|Hungary}}[[Ungarn]] * {{flagicon|India}}[[Indien]] * {{flagicon|Indonesia}}[[Indonesien]] * {{flagicon|Iran}}[[Iran]] * {{flagicon|Iraq}}[[Irak]] * {{flagicon|Jamaica}}[[Jamaika]] * {{flagicon|Jordan}}[[Jordanien]] * {{flagicon|Kazakhstan}}[[Kasachstan]] * {{flagicon|Kenya}}[[Kenia]] * {{flagicon|Kiribati}}[[Kiribati]] * {{flagicon|Kuwait}}[[Kuwait]] * {{flagicon|Kyrgyzstan}}[[Kirgisistan]] * {{flagicon|Laos}}[[Laos]] * {{flagicon|Latvia}}[[Lettland]] * {{flagicon|Lebanon}}[[Libanon]] * {{flagicon|Lesotho}}[[Lesotho]] * {{flagicon|Liberia}}[[Liberia]] * {{flagicon|Libya}}[[Libyen]] * {{flagicon|Lithuania}}[[Litauen]] * [[Fichier:Flag of the Republic of Macedonia.svg|20px|North Macedonia]][[Nordmazedonien]] |valign="top"| * [[Fichier:Flag of Madagascar.svg|20px|Madagascar]][[Madagaskar]] * {{flagicon|Malawi}}[[Malawi]] * {{flagicon|Maldives}}[[Malediven]] * {{flagicon|Mali}}[[Mali]] * {{flagicon|Mauritania}}[[Mauretanien]] * {{flagicon|Mauritius}}[[Mauritius]] * {{flagicon|Mexico}}[[Mexiko]] * [[Fichier:Flag of Moldova.svg|20px|Moldova]][[Moldova]] * {{flagicon|Mongolia}}[[Mongolei]] * {{flagicon|Montenegro}}[[Montenegro]] * {{flagicon|Morocco}}[[Marokko]] * [[Fichier:Flag of Mozambique.svg|20px|Mosambik]][[Mosambik]] * {{flagicon|Myanmar}}[[Myanmar]] * {{flagicon|Namibia}}[[Namibien]] * {{flagicon|Nepal}}[[Nepal]][[Nepal]] * {{flagicon|Nicaragua}}[[Nicaragua]] * {{flagicon|Niger}}[[Niger]] * {{flagicon|Nigeria}}[[Nigeria]] * {{flagicon|Oman}}[[Oman]] * {{flagicon|Pakistan}}[[Pakistan]] * {{flagicon|Panama}}[[Panama]] * {{flagicon|Papua New Guinea}}[[Papua Neiguinea]] * {{flagicon|Paraguay}}[[Paraguay]] * {{flagicon|Peru}}[[Peru]] * {{flagicon|Philippines}}[[Philippinnen]] * {{flagicon|Poland}}[[Polen]] * {{flagicon|Qatar}}[[Katar]] * {{flagicon|Romania}}[[Rumänien]] * {{flagicon|Rwanda}}[[Ruanda]] * {{flagicon|Samoa}}[[Samoa]] * [[Fichier:Flag of Sao Tome and Principe.svg|20px|São Tomé and Príncipe]][[São Tomé a Príncipe]] * [[Fichier:Flag of Saudi Arabia.svg|20px|Saudi-Arabien]][[Saudi-Arabien]] * {{flagicon|Senegal}}[[Senegal]] * {{flagicon|Serbia}}[[Serbien]] * [[Fichier:Flag of the Seychelles.svg|20px|Seychellen]][[Seychellen]] * {{flagicon|Sierra Leone}}[[Sierra Leone]] * {{flagicon|Slovakia}}[[Slowakei]] * [[Fichier:Flag of the Solomon Islands.svg|20px|Solomon Islands]][[Salomonen]] |valign="top"| * {{flagicon|Somalia}}[[Somalia]] * {{flagicon|South Africa}}[[Südafrika]] * {{flagicon|Sri Lanka}} [[Sri Lanka]] * {{flagicon|Saint Kitts and Nevis}}[[Saint Kitts an Nevis]] * {{flagicon|Saint Lucia}}[[Santa Lucia]] * {{flagicon|Saint Vincent and the Grenadines}}[[Saint Vincent an d'Grenadinnen]] * {{flagicon|Sudan}}[[Sudan]] * {{flagicon|Surinam}} [[Surinam]] * {{flagicon|Swaziland}}[[Swasiland]] * {{flagicon|Syria}}[[Syrien]] * {{flagicon|Tajikistan}}[[Tadjikistan]] * [[Fichier:Flag of Tanzania.svg|20px|Tanzania]][[Tansania]] * {{flagicon|Thailand}}[[Thailand]] * [[Fichier:Flag of East Timor.svg|20px|East Timor]][[Timor]] * {{flagicon|Togo}}[[Togo]] * {{flagicon|Tonga}}[[Tonga]] * {{flagicon|Tunisia}}[[Tunesien]] * {{flagicon|Turkmenistan}}[[Turkmenistan]] * {{flagicon|Uganda}}[[Uganda]] * {{flagicon|Ukraine}}[[Ukrain]] * [[Fichier:Flag of the United Arab Emirates.svg|20px|Vereenegt Arabesch Emirater]][[Vereenegt Arabesch Emirater]] * {{flagicon|Uruguay}}[[Uruguay]] * [[Fichier:Flag of Uzbekistan.svg|20px|Uzbekistan]][[Usbekistan]] * {{flagicon|Vanuatu}}[[Vanuatu]] * {{flagicon|Venezuela}}[[Venezuela]] * {{flagicon|Vietnam}}[[Vietnam]] |} == Allgemenge Sproochgebrauch == === Fundamental Virbemierkungen === Fir de Begrëff „Entwécklungsland“ gëtt et eng Rei vu [[Synonym]]en, wéi '''Drëtt Welt''' oder '''Véiert Welt'''. Dës Begrëffer sinn - gradewéi „Entwécklungsland“ - zum Deel ëmstridden a gi vu verschiddenen Experte kontestéiert. D'Kritiker vum Begrëff „Entwécklungsland“ soen z.&nbsp;B. datt en eppes ënnerstellt, dat net passéiert: nämlech ''Entwécklung''. Ee vun de prominentste Kritiker vun dësem Begrëff ass de [[Schweden|schweedeschen]] Ekonom [[Gunnar Myrdal]]. Net méi gebraucht ginn: „ënnerentwéckelt Länner“ (''underdeveloped countries''), oder „réckstänneg Länner“ (''backward countries''), well se pejorativ sinn. === International an national Sproochreegelungen === International gëtt et keng eendeiteg Sproochreegelung. Sou gouf zum Beispill opgrond vun enger [[UN-Vollversammlung]] am Joer [[1971]] tëscht [[Least Developed Countries]] (LLDC) a [[Less Developed Countries]] (LDC) ënnerscheet. Net all UN-Organisatiounen ënnerscheeden awer tëscht dëse béide Gruppen. === Den Ausdrock Nord-Süd === Den Ausdrock „Nord-Süd“ gëtt ëmmer manner vun den Entwécklungslänner selwer benotzt. === Industriestaaten an Net-Industriestaaten === Mat „[[Industriestaat]]en“ gëtt versicht, industrialiséiert Staate sproochlech vun den Entwécklungslänner ofzegrenzen, dat zu engem Zäitpunkt wou net méi d'Industrie, mä d'Déngschtleeschtungen déi dreiwend Kraaft vun der wirtschaftlecher Weiderentwécklung sinn. === De Begrëff Drëtt Welt === De Begrëff „Drëtt Welt“ staamt aus den 1950er Joren an hat dunn e politeschen Nogeschmaach, well en op d'blockfräi Staaten, déi weeder dem kommunisteschen nach dem kapitalistesche Block zougeuerdent konnte ginn, higewisen huet. == Kuckt och == * [[Entwécklungshëllef]] == Um Spaweck == * [http://siteresources.worldbank.org/DATASTATISTICS/Resources/CLASS.XLS Lëscht vun Entwécklungslänner sou wéi d'Weltbank se klasséiert huet] {{Referenzen}} [[Kategorie:Liewensqualitéit]] [[Kategorie:Wirtschaftsgeographie]] 2cbghwuluzq7cniejae994wxl3ncfj2 4 63668 2668674 2668251 2026-03-27T15:20:13Z Zinneke 34 Neien Abschnitt /* Nationale Präis fir d'Verdéngschter ëm d'Lëtzebuerger Sprooch fir Wikimedia Lëtzebuerg */ 2668674 wikitext text/x-wiki {{Schabloun:Stamminee}} == Wikiiessen 2026 == D'Wikiiessen 2026 ass e Samschdeg, de 7. Mäerz, ab 11:45 Auer am Restaurant „De Spackelter“ zu Leideleng an direkt am Uschloss ab 15:00 Auer ass d'Generalversammlung vu [[Wikimedia Lëtzebuerg]] am Kulturzenter „An der Eech“, och zu Leideleng. Jiddwer Wikipedianer ass häerzlechst agelueden um Wikiiessen, un der Generalversammlung oder u béiden deelzehuelen. Dës Kéier ass fir d'éischte Kéier d'Erweiderung [[:mw:Help:Extension:CampaignEvents|CampaignEvents]] am Asaz, iwwer déi ee sech fir dat jeeweilegt Evenement umelle kann ([[Wikipedia:Wikiiessen 2026]] a [[Wikipedia:Generalversammlung Wikimedia Lëtzebuerg 2026]]). Organisateure si meng Wéinegkeet an de [[Benotzer:Sultan Edijingo|Sultan Edijingo]]. Wee selwer en Evenement organiséiere well, muss een Administrateur sinn oder zur Benotzergrupp <code>event-organizer</code> gehéieren; an déi leschtgenannte Benotzergrupp kann ee vu jiddwer Admin gesat ginn, ouni eng formal Prozedur duerchlafen ze mussen. Ee Mount virum Wikiiesse maachen ech nach eng Kéier e Reminder a kontaktéieren déi aktiivste Benotzer op der lbwiki. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 16:26, 4. Okt. 2025 (UTC) :Update: D'Generalversammlung gouf op 14:00 Auer virgeréckelt. Kuckt [[Wikipedia:De Stamminee#Wikiiessen 2026 a Generalversammlung Wikimedia Lëtzebuerg]]. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 12:27, 15. Feb. 2026 (UTC) == Cheemesch Elementer == Gudde Mëtteg, Ech hunn eng Infobox mat de Besisinformatiounen fir d'Cheemesch Elementer ugeluecht an d'Këscht och elo am Artikel [[Waasserstoff]] agebaut. Wann een all d'Artikelen iwwer d'cheemesch Elementer kuckt, gesäit een, datt do sengerzäit ee sech vill Aarbecht gemaach hat fir eng Zort Tabell mat den Eegenschaften unzeleeën. Ier ech elo all Artikel upasse ginn, wollt ech wëssen: soll déi Tabell esou bestoe bleiwen oder ka s'ersat ginn mat engem Bild (Positioun am Periodesystem) esou wéi ech et beim Waasserstoff gemaach hunn? Merci fir Äre Feedback. | [[Benotzer:GilPe|GilPe]] ([[Benotzer Diskussioun:GilPe|Diskussioun]]) 14:25, 7. Okt. 2025 (UTC) :Moien, :ech denken d'Tabell z'ersetzten wier déi bescht Léisung. :Mee ass et méiglech dat Bild (vun der Positioun am Periodesystem) an d'Infobox z'integréieren? | [[Benotzer:Mobby 12|Mobby 12]] ([[Benotzer Diskussioun:Mobby 12|Diskussioun]]) 18:57, 7. Okt. 2025 (UTC) Okee, ech waarden emol nach wien sech nach vläicht zum Theema mellt. Esouwäit ech weess, kann ee just 2 Biller an der Këscht abauen (also uewen d'Bild a ënnen d'Scheema); an ech hunn op Wikidata keng Property fonnt, wou d'Bild mat der Positioun am Periodesystem kéint agesat ginn. | :Ech fannen déi Tabell mam Periodesystem an der Positioun vum jeeweilegen Element sollt an der Infobox stoen. E Bild vum Element aus Wikidata an d'Scheema vun den Elektronekusche kann ee jo am Artikel oder eben eent dovunner och an der Box ënnerbréngen. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 19:38, 18. Okt. 2025 (UTC) Merci, jo dat ass eng gutt Méiglechkeet; ech waarden nach op dem @[[Benotzer:Marko Kafé|Marko Kafé]] seng Meenung. | [[Benotzer:GilPe|GilPe]] ([[Benotzer Diskussioun:GilPe|Diskussioun]]) 20:06, 18. Okt. 2025 (UTC) Entschëllegt déi spéit Äntwert, mee mir ware am Congé. Ech fannen et eng gutt Iddi, d'Bild vun der Positioun am Periodesystem anzebauen. Daat ass wischtesch, well mir op der WikiCon 2025 diskutéiert hunn, wéi mir Wikipedia op d'Zukunft virbereede kënnen. Vill Leit waren der Meenung, mir sollten méi Biller an aner Mediendateien abannen, well zukennfteg Generatiounen domat am Internet vertraut sinn.[[Benotzer:Marko Kafé|Marko Kafé]] 13.05, 25. Okt. 2025 :Merci [[Benotzer:Marko Kafé|Marko Kafé]]. Ech bauen d'Këscht ëm, soubal ech mat mengem aktuelle Projet fäerdeg sinn. | [[Benotzer:GilPe|GilPe]] ([[Benotzer Diskussioun:GilPe|Diskussioun]]) 13:28, 25. Okt. 2025 (UTC) == Zuelen == Moien, do ech an der nächster Zäit geplangt hat, d'Artikele vun den Zuelen auszebauen an eventuell weider Artikelen unzeleeën, hunn ech mir d'Fro gestallt, op et eventuell trotzdeem net besser wier, d'Zuelen am Lemma net méi auszeschreiwen mee als Zuelen dohin ze schreiwen. Bespill: net '''Fënnefanzwanzeg''', mee '''25 (Zuel)'''. A mengen Aeën kéint een d'Zuelen doduerch méi séier fannen... Wat ass är Meenung dozou? | [[Benotzer:Mobby 12|Mobby 12]] ([[Benotzer Diskussioun:Mobby 12|Diskussioun]]) 11:12, 9. Okt. 2025 (UTC) :Ech mengen net, datt dat en Ënnerscheed fir d'Fannbarkeet mécht, ob en Artikel elo ''25 (Zuel)'' amplaz ''Fënnefanzwanzeg'' heescht, soulaang et eng Viruleedung vu ''25 (Zuel)'' op ''Fënnefanzwanzeg'' gëtt (an dat ass bei allen Zuele bis elo de Fall). Mee wann ech ''25'' an d'Sichfeld aginn, gesinn ech fir d'éischt d'Joer an duerno all Datum, dee mat ''25.'' ufänkt, dohier schéngt een den Zuelenartikel souwisou net duerch d'Antippe vun der Zuel fannen ze kënnen ouni zumindest bis ''25 ('' anzetippen. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 12:17, 11. Okt. 2025 (UTC) ::Jo, do ginn ech dir Recht, fir den Artikel méi séier ze fannen mécht an deem Kontext wéineg Sënn. ::Wann een elo awer beispillsweis eng Zuel wéi '''zweedausendfënnefanzwanzeg''' hätt, hätt ech mir geduecht, datt '''2025 (Zuel)''' als Lemma besser wier. D'Wuert ''zweedausendfënnefanzwanzeg'' géif een da jo souwisou an den Artikel schreiwen; Beispill: D'Zuel 2025, ausgeschriwwen, zweedausendfënnefanzwanzeg, ass eng natierlech Zuel asw. | [[Benotzer:Mobby 12|Mobby 12]] ([[Benotzer Diskussioun:Mobby 12|Diskussioun]]) 14:08, 11. Okt. 2025 (UTC) :::Wéi wier et dann, wa mer mol einfach bei de Warscheinlechkeete bleiwen an all déi Zuele vergiessen, déi héchstwarscheinlech ni en Artikel misste kréien. :::Dann nach eppes zum Lëtzebuergeschen: ''<b>do</b> ech an der nächster Zäit'' ass falsch. Et soll heeschen ''<b>well</b> ech an der nächster Zäit''. :::Dat däitscht Wuert ''da'' kann als Konjunktioun oder als Adverb gebraucht ginn. Wann et als Abverb gebraucht gëtt dann heescht et op Lëtzebuergesch ''do''. Wann et als Konjunktioun gebraucht gëtt dann heescht et ''well'' (Duden de:''weil'' als Synonym vun ''da''). :::Doriwwer ass de Saz och falsch, well ''an der nächster Zäit'' ass an der Zukunft, a ''geplangt hat'' ass an der Vergaangenheet, an dat passt net zesummen (weder am Lëtzebuergeschen nach an enger anerer Sprooch). [[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] ([[Benotzer Diskussioun:Les Meloures|Diskussioun]]) 15:36, 11. Okt. 2025 (UTC) ::::Ech mengen och, mer sollte beim Ausgeschriwwene bleiwen an eng Weiderleedung vun z. &nbsp;B. [[2025 (Zuel)]] dohinner maachen. | [[Benotzer:GilPe|GilPe]] ([[Benotzer Diskussioun:GilPe|Diskussioun]]) 16:02, 11. Okt. 2025 (UTC) :::::Okee, merci fir är Äntweren a Meenungen. :::::@[[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] Merci. (Wëll och net bis d'Zuel 2025, mee maximal bis 99 maachen. Méi brauch een och wierklech net.) | [[Benotzer:Mobby 12|Mobby 12]] ([[Benotzer Diskussioun:Mobby 12|Diskussioun]]) 19:26, 11. Okt. 2025 (UTC) == Virtrag op der AdminCon 2026 iwwer d'lbwiki? == Gudde Mëtteg Administrateuren an alleguer, et steet d'Iddi am Raum op der [[:de:Wikipedia:AdminConvention 2026|AdminCon 2026]] (30.01.-01.02. zu Bremen) e klenge Virtrag iwwer d'Administratorentätegkeet op der lëtzebuergescher Wikipedia ze halen. De Gedanken dohannert ass et, datt d'Lëtzebuerger an déi Däitschsproocheg sech austausche kënnen iwwert déi ënnerschiddlech Praktiken an Erausfuerderunge vun den Administrateuren op der lbwiki an der dewiki, déi (warscheinlech) gréisstendeels duerch de risege Gréisstenënnerscheed bedéngt ass. Ech denken, datt dobäi haaptsächlech mir vun der dewiki hirer Erfarung profitéiere kënnen; mee dofir muss een hinnen ee Bild vun eiser Situatioun ginn. Dofir wollt ech hei Punkte sammelen, déi een an esou engem Virtrag behandele kéint. Schreift gär Är Iddien hei ënnendrënner. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 20:29, 30. Okt. 2025 (UTC) :* Entwécklung vun der Administratorenzuel iwwer d'Zäit, falls déi Informatioune rekonstruéiert kënne ginn, an dat virum Hannergrond vun der Gesamtbenotzerzuel. :::Am Archiv vun der Communautéitsäit/Aktuelles misst dat ernimmt gi sinn. --Z. :* Walmechanismus a Krittäre fir Administratore beschreiwen. :* D'lbwiki huet kaum formaliséiert Richtlinnen, déi Reegelen opstellen, wéi en Admin seng erweidert Rechter benotzen däerf oder soll. Et huet sech eng informell Praxis entwéckelt, wou éischter d'Gewunnechtsrecht gëllt, wéi geschriwwe Reegelen. :::Kuckt mäi Commetaire ënnendrënner --Z. :* Läschen: Mir hu Reegelen fir d'Läsche vu Säiten no Ofstëmmung (och wann d'Delaie vum Ofstëmmen net ëmmer agehale ginn), mee wat d'Direkt-läschen (resp. Schnellläschen) ugeet, hu mer zwar eppes ales opgeschriwwen, mee dat huet guer näischt mat der vill méi wäit goender Praxis vum direkt läschen ze dinn huet. De Mangel u Riichtlinnen ass eppes, wat mer opschaffe mussen, mee et feelt eis och u Prozedure fir Riichtlinne verbindlech z'erstellen. :* Wat géif bei eis am Fall vun Admin-Abus geschéien? Weess do een, ob resp. wat et an der Vergaangenheet fir Fäll gouf a wéi domat ëmgaange gouf? :::Ee Fall vun 2008; hie krut vun engem Stewart d'Rechter entzunn. Kuck: [[Wikipedia:De_Stamminee/Archiv2008/Juni#Amoklaf_hënnt]] :* Mir si manner mat Vandalismus konfrontéiert (well mer e manner attraktiivt Zil sinn?). Hei kéint ee Benotzer-/IP-Späre pro Zäiteenheet absolut a relativ op der lbwiki mat der dewiki vergläichen, oder de Grad vum Réckgängeg maachen; wéi vill geläscht gëtt, seet net vill aus, well dat meeschtens net vu Vandalismus kënnt; eventuell Säiten, déi geschützt sinn; eng Versioun geläscht gouf laut dem Robby just eemol an der Geschicht vun der lbwiki. :::Eng Problematik, déi mer och idealerweis prophylaktesch mat Reegelen encadréiere sollten, ass déi, wa Leit insistéieren, dass Artikelen iwwer si solle geännert/gekierzt/ganz geläscht ginn, mat der Grondsätzlecher Fro vun der Definitioun vun allgemengem Intressi vs. Perséinlechkeetsrechter (do hat sech d'Dateschutzkommissioun schonn eng Kéier ageschallt - kuckt d'Causa "v. T.") --Z. :* Mir si sou kleng, datt et theoreetesch méiglech ass, datt een d'Rezent Ännerunge komplett duerchgeet, wat op grousse Wikie warscheinlech net machbar ass, wou deemno méi onkonstruktiv Kontributiounen iwwersi gi kéinten? Et kéint een uginn, wéi vill nei Ännerunge mer am Schnëtt pro Zäiteenheet hunn. :* Et kéint een och eppes iwwer den Zougrëff op de MediaWiki-Nummraum a Konfiguratiouns-Spezialsäite soen a wat fir een Notze vun deene Méiglechkeet mir maachen. ::--[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 20:35, 30. Okt. 2025 (UTC) :* Grondsätzlech sollt een déi Presentatioun an de méi allgemenge Kader 'framen', wat eng 'kleng' vun enger 'grousser' Wiki ënnerscheet, d.h., wat fir Froen a Méiglechkeeten sech duerch déi/wéinst der respektiv(er) Gréisst stellen - oder och net. Aner Wikie vun änleche Gréisst si warscheinl. mat deene selwechte Froe konfrontéiert. Dat relativéiert dann och déi Probleematike vun eiser. :* An dann och e puer Wuert iwwer d'Partikularitéit vun der Méisproochegkeet, d.h, 99,9 % déi Lëtzebuergesch liesen a schreiwe kënnen. kënnen och op d'mannst eng aner Sprooch, an dâr se schreiwe kéinten, a wat dat op Artikelauswiel, Prioritéiten asw. bedeit. :* ... a wa mer scho bei de méi allgemengen Theme sinn: Wat maache mat Maschinneniwwersetzungen, déi ëmmer méi heefeg optauchen, an déi de Leit, déi sech ëm Qualitéitssécherung këmmeren, d'Liewen net onbedingt méi einfach maachen? ::--[[Benotzer:Zinneke|Zinneke]] ([[Benotzer Diskussioun:Zinneke|Diskussioun]]) 13:24, 6. Nov. 2025 (UTC) ===Kommentaren === Merci fir déi Kompilatioun! E puer Commentairë vu mir: Nieft faktuelle Beschreiwunnge wërfs d'eng Rëtsch Froen op, déi sech doraus erginn. Ech giff dofir proposéieren, méi däitlech ze differenzéieren tëscht Punkten, déi an engem Exposé virun internationalem Publikum ernimmt an/oder beschriwwe ginn, an, bei verschiddenen dovun, den operative Konklusioune déi sech doraus fir eis hei giffen erginn; an déi tëschent eis diskutéiert, ma net onbedingt an der Ëffentlechkeet breetgetrëppelt sollt ginn. Ech mengen domat z.B. déi Saachenn, wou et éischter Gewunnechte wéi niddegeschriwwe Reegele sinn, déi d'Saach um Rullen halen: Hei wier et gutt, an eegenen Diskussiounen ze kucken, wéi dat leeft, wat d'Vir- an Nodeeler sinn, an ob een dat misst duerch eng méi streng Formaliséierung ersetzen, oder och net, a wa jo, wéi déi soll ausgesinn. Dast ass e Batz Aarbecht déi mer Stéck fir Stéck sollen ugoen, ma wéi gesot net engem externe Public souzesoen zur Diskussioun ginn, ier mer eis selwer dermat ausernee gesat hunn. ----[[Benotzer:Zinneke|Zinneke]] ([[Benotzer Diskussioun:Zinneke|Diskussioun]]) 11:40, 6. Nov. 2025 (UTC) === Virtrag ugeholl === Ech wollt Bescheed soen, datt de Virtrag offiziell op de Programm gesat gouf an den 31. Januar vun 9:15 bis 9:30 Auer wäert sinn: [[:de:Wikipedia:AdminConvention 2026/Themen]] --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 17:00, 5. Dez. 2025 (UTC) ===Slides === An hei nogedroen [[:File:Kurzvortrag AdminCon 2026 – Admin auf der luxemburgischsprachigen Wikipedia.pdf|d'Slides]] vum Volvox sengem Virtrag. --[[Benotzer:Zinneke|Zinneke]] ([[Benotzer Diskussioun:Zinneke|Diskussioun]]) 21:13, 9. Feb. 2026 (UTC) :Merci fir d'Deele vum Link! Fir de Kontext hei nach de [[:de:Wikipedia:AdminConvention 2026/Themen|Programm]] vun der AdminCon 2026, vun deem aus een och op all déi aner Säite kënnt. Natierlech hunn ech op der Plaz och e bësse méi erzielt, wéi op de Slidë steet. Mee réckbléckend am Beschte fir mech un der AdminCon war, datt ech do liicht mat Leit an d'Gespréich komm sinn, wat natierlech doduerch bedéngt war, datt ech relativ um Ufank de Kuerzvirtrag gehalen hunn an d'Leit deemno eppes mat mir unzefänke wossten, awer och well d'AdminCon weesentlech méi kleng am Kader ass wéi eng WikiCon oder eng Wikimania. Ech kann den Interesséierten d'AdminCon 2027 also just un d'Häerz leeën! Wee sech allerdéngs méi fir aner Theemen interesséiert wéi just fir adminspezifescht Geschier, deen ass natierlech besser bedéngt mat enger [[:de:Wikipedia:WikiCon 2026|WikiCon]] oder enger [[:wikimania:2026:Wikimania|Wikimania]] (déi nächst ass Enn Juli zu Paräis! Méi no kënnt se warscheinlech net méi). Ech gouf och mat enger Rei vun Iddie geimpft, déi ech, sou wéi et sech ergi wäert, hei an/oder um Wikiiessen/Generalversammlung zur Sprooch brénge wäert. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 21:44, 9. Feb. 2026 (UTC) == <span lang="de" dir="ltr">Migration zu Parsoid</span> == <div lang="de" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> <em>[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation/Product and Technology/Parsoid Read Views/Read View Announcement|Lies dies in einer anderen Sprache]]</em> <div class="mw-translate-fuzzy"> Hallo zusammen! Ich freue mich, euch mitteilen zu können, dass als nächster Schritt des Projekts [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification|Parser-Vereinheitlichung]] Parsoid bald als Standard-Renderer für Artikel in deinem $wiki aktiviert wird. Wir erhöhen schrittweise die Anzahl der Wikis, die Parsoid verwenden, mit der Absicht, es zum Standard-Wikitext-Parser für die nächste langfristig unterstützte Version von MediaWiki zu machen. Dadurch werden unsere Wikis für Autoren, Leser und Tools zuverlässiger und konsistenter und die Entwicklung zukünftiger Wikitext-Funktionen wird einfacher. </div> Wenn dies deinen Arbeitsablauf stört, mache dir keine Sorgen! Du kannst dies immer noch über eine Benutzereinstellung deaktivieren oder Parsoid auf der aktuellen Seite über das Werkzeuge-Untermenü deaktivieren, wie in der Dokumentation zur [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:ParserMigration|Erweiterung:ParserMigration]] beschrieben. Es stehen [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification/Confidence Framework|weitere Informationen zu unserer Einführungsstrategie]] zur Verfügung, einschließlich der Tests, die durchgeführt werden, bevor wir Parsoid für ein neues Wiki aktivieren. Um Fehler und Probleme zu melden, sieh dir bitte unsere Dokumentation zu [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification/Known Issues|bekannten Problemen]] an und wenn du einen neuen Fehler findest, erstelle bitte ein Phab-Ticket und markiere das [[phab:project/view/5846|Team Content Transform im Phabricator]]. <section end="announcement-content" /> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[mw:User:ABreault (WMF)|Content Transform Team]]</bdi> 21:43, 28. Nov. 2025 (UTC) (Diese Nachricht wurde an [[:Wikipedia:De Staminee]] gesendet und wird aufgrund einer Weiterleitung hier veröffentlicht.) <!-- Message gouf vum User:ABreault (WMF)@metawiki geschéckt, deen d'Lëscht op https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Wikimedia_Foundation/Product_and_Technology/Parsoid_Read_Views/2025-12-01_Wikipedias&oldid=29723884 benotzt huet--> == Komma bei Referenzen ewechloossen == Ech proposéieren, datt mer den héichgestallte Komma bei méi Referenzen hannerteneen ewechloossen. Konkreet schwätzen ech vum <code><nowiki>{{,}}</nowiki></code>, deen a Fäll wéi deem heite gesat gëtt: <blockquote> <code><nowiki>Wikipedia ass eng Enzyklopedie<ref>Quell 1</ref>{{,}}<ref>Quell 2</ref>.</nowiki></code><br>→ Wikipedia ass eng Enzyklopedie<ref>Quell 1</ref>{{,}}<ref>Quell 2</ref>. </blockquote><div style="display:none"><references/></div> Amplaz wéilt ech einfach dat heiten: <blockquote> <code><nowiki>Wikipedia ass eng Enzyklopedie<ref>Quell 1</ref><ref>Quell 2</ref>.</nowiki></code><br>→ Wikipedia ass eng Enzyklopedie<ref>Quell 1</ref><ref>Quell 2</ref>. </blockquote><div style="display:none"><references/></div> '''Grënn fir d'Ewechloossen''': * De Komma féiert zu Feeler bei allméiglechen Geschier, dat den Artikelufank scannt fir eng Zesummefaassung unzeweisen. Dobäi ginn nämlech Referenzen (an alles tëscht Klammeren etc.) ewechgelooss, mee den&nbsp;{{,}} bleift dann isoléiert am Saz stoen. Dat betrëfft zum Beispill d'Linkvirschau, déi een ugewise kritt, wann ee mat der Maus iwwer ee Link fiert, oder an der Wikipedia-App, wärend een eng Artikelbeschreiwung derbäisetzt. Wee sech en Androck dovunner maache wëll, kann dat liicht ausprobéieren. * Ech denken datt keen, deen et net scho weess, déi speziell Kommaschabloun vu sech aus setzt. Et muss een et also schonn enzwousch gesinn an ofgekuckt oder gesot kritt hunn, fir dat systematesch ze maachen. Dat féiert vum selwen zu enger oneenheetlecher Praxis, déi da vun deene korrigéiert muss ginn, déi „wëssen“, datt do ee Komma higehéiert. * Et ass beim Schreiwen en zousätzlechen Opwand, deen a mengen Aen net wierklech eppes bréngt. Den éischtgenannte Grond ass a mengen Aen dee wichtegsten an d'Ursaach, firwat ech proposéieren déi duerch d'Praxis begrënnt Reegel, datt e Komma kënnt, duerch déi ënner [[Hëllef:Referenzen]] néierzeschreiwend Reegel z'ersetzen, datt kee kënnt. '''Grënn fir d'Bäibehalen''': * Villäicht fanne verschidde Leit et mat Komma méi schéin? Fir Grënn fir d'Behale freet ee besser déi Leit, déi d'Praxis agefouert hunn. Dir gesitt, ech sinn net ganz neutral, mee ech weess wierklech net, firwat mir dee Komma setzen –ech hunn op allefall näischt fonnt ausser [[Schabloun:,/doc]] –; do kann ech also net vill schreiwen. '''Wéi maachen déi aner Wikien et?''' * Op der dewiki an der enwiki gëtt kee Komma gesat. Op der frwiki gëtt ee gesat, mee do gëllt [[:fr:Wikipédia:Résumé introductif#Références]], d.&nbsp;h. et soll een am ''Résumé introductif'' evitéiere fir Referenzen ze setzen (mat der Begrënnung, datt an der Aleedung näischt stoe soll, wat net spéider am Artikel developpéiert an do mat Referenze beluecht gëtt). Domat gëtt mäin Haaptgrond géint de Komma – nämlech datt et an der Aleedung zu Feeler am Affichage féiert – evitéiert. Op der lbwiki ass déi Riichtlinn awer net praktikabel, well mir grad am éischte Saz oft souguer déi meeschte Referenzen hunn (Gebuerts- an Doudesdonnéeën …), och well d'Artikele meeschtens net grouss genuch sinn, fir alles nach eng Kéier an engem aparten Abschnitt breet ze trëppelen. Dat meng Argumentatioun. Sot mer Är Meenung. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 21:11, 6. Jan. 2026 (UTC) :Ech hu [[Hëllef:Referenzen]] mol an d'Géigewaart bruecht. Zur Kommaugeleeënheet hunn ech awer nach näischt Siichtbares geschriwwen (just am Beispill hunn ech en net gesat). --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 22:00, 6. Jan. 2026 (UTC) ::Fir et kuerz ze maachen: 'T ass mir ees wéi ees; eng minimal Preferenz fir dee Komma aus esteetesche Grënn (da kludderen déi eckeg Klameren net sou uneneen), ma wann et aner Grënn dergéint ginn - keen Drama. --[[Benotzer:Zinneke|Zinneke]] ([[Benotzer Diskussioun:Zinneke|Diskussioun]]) 08:41, 7. Jan. 2026 (UTC) :Perséinlech gesinn ech kee praktesche Wäert bei deem Komma. --[[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] ([[Benotzer Diskussioun:Les Meloures|Diskussioun]]) 10:34, 7. Jan. 2026 (UTC) ::Ech hunn de Komma meeschtens net gesat, ganz einfach well et et vergiess hunn… an et gefält mer iwweregens och besser (ganz perséinlech Meenung) wa kee Komma tëscht de Klamere steet ;-) Vu mir aus kann en deemno fort! | [[Benotzer:GilPe|GilPe]] ([[Benotzer Diskussioun:GilPe|Diskussioun]]) 13:46, 7. Jan. 2026 (UTC) ::: Loosse mer dee Komma eweg, deen a mengen An kee weideren Notzen huet.--[[Benotzer:Sultan Edijingo|Sultan Edijingo]] ([[Benotzer Diskussioun:Sultan Edijingo|Diskussioun]]) 14:26, 7. Jan. 2026 (UTC) ::::Gesinn et genee esou, de Komma ka fort. | [[Benotzer:Mobby 12|Mobby 12]] ([[Benotzer Diskussioun:Mobby 12|Diskussioun]]) 15:11, 7. Jan. 2026 (UTC) :::::Majo tipptopp a Merci fir de Feerback! Dann ass d'Lag jo relativ kloer. Op [[Hëllef:Referenzen#Méi Referenzen op enger Plaz]] steet lo explizitt, datt ee kee Komma oder soss Trennzeeche setze soll. Da schécken ech mäi Bot lo op grouss Missioun. :::::Fir d'Frënn vun den Zuelen: Stand elo gouf d'Variant mat Komma op {{formatnum:1781}} Säiten (Sich mat <code><nowiki>insource:/\>\{\{,\}\}\<ref/</nowiki></code>) an d'Variant ouni Komma op {{formatnum:1458}} Säiten (Sich mat <code><nowiki>insource:/\>\<ref/</nowiki></code>) benotzt. Dobäi feelen natierlech Varianten, wou z.&nbsp;B. ee Leerzeichen nach enzwousch steet etc. :::::--[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 17:57, 7. Jan. 2026 (UTC) ==Koordinaten== Moien alleguer, Wéi et schéngt fonctionéiert de Geohack net méi wann een a senge Sproochastellunge Lëtzebuergesch huet. Wees do ee méi firwat dat ass, a wéi dat ka behuewe ginn? --[[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] ([[Benotzer Diskussioun:Les Meloures|Diskussioun]]) 18:29, 15. Jan. 2026 (UTC) :Moien. Ech hunn och festgestallt, datt et net méi funktionéiert wann ech ageloggt sinn (ech hunn och lb als Sprooch agestallt). D'Feelermelduzng déi kënnt ass: „Dës Säit huet aktuell keen Text. Dir kënnt op anere Säiten no dësem Säitentitel sichen, an den entspriechende Logbicher nokucken oder dës Säit uleeën.“ Ouni sech anzeloggen oder mat den Astellungen an enger anerer Sprooch klappt et. | [[Benotzer:GilPe|GilPe]] ([[Benotzer Diskussioun:GilPe|Diskussioun]]) 07:47, 16. Jan. 2026 (UTC) ::@[[Benotzer:GilPe|GilPe]] Wat gesäis du dann, wann s de ausgeloggt bass oder eng aner Sprooch am Interface hues? Bei mir klappt et nämlech och dann net. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 16:22, 16. Jan. 2026 (UTC) :::Esoubal ech eng Sprooch astellen déi net-Lëtzebuergesch ass (oder net ageloggt sinn, dann ass d'Sprooch d'office ''en''), klappt et normal, d.&nbsp;h. ech kréien d'GeoHack-Säit. | [[Benotzer:GilPe|GilPe]] ([[Benotzer Diskussioun:GilPe|Diskussioun]]) 16:54, 16. Jan. 2026 (UTC) ::::Normalerweis gëtt d'Ausgesi vu GeoHack fir eng Sprooch duerch Schablounen op der jeeweileger Wikipedia festgeluecht. Därer hu mer keng a laut [[:mw:GeoHack]] misst deemno den englesche Layout gräifen. Dat ass awer net méi geschitt a wärend ech dat heiten tippen, gesinn ech, datt GeoHack elo guer net méi erreechbar ze si schéngt (''404 Not Found''), och net op de oder en. Et schéngt also e Problem mam Tool selwer ze sinn. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 22:00, 16. Jan. 2026 (UTC) :::::Ech gesinn zwee Weeër: :::::# Mir leeën eng Schabloun mam Numm {{tl|GeoTemplate}} un, déi den Inhalt vun deem, wat op [https://geohack.toolforge.org/geohack.php?params=43.85638888888889_N_18.413055555555555_E_globe:earth&language=lb GeoHack] (hei mat Beispillkoordinaten) gewise gëtt, definéiert. Dobäi kënne mer eis un [[:en:Template:GeoTemplate]] oder [[:de:Vorlage:GeoTemplate]] inspiréieren. Dat ass de proppere Wee a sou, wéi et geduecht ass. :::::# Mir leeden d'GeoHack-Linken, déi iwwer {{tl|wikidata}} generéiert ginn (dat dierften déi meeschten an eisen Infoboxschabloune sinn), explizitt op déi englesch (oder däitsch oder ...) Versioun ëm. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 19:35, 18. Jan. 2026 (UTC) :::::Souwäit wéi ech gesinn schéngt et elo rëm ze fonctionéieren. D'Iddi datt et e generelle Problem mam ''Tool'' war schéngt deemno richtegt gewwiescht ze sinn. --[[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] ([[Benotzer Diskussioun:Les Meloures|Diskussioun]]) 11:17, 19. Jan. 2026 (UTC) :::::::Ps: Iertum mengersäits, de Problem besteet weider bei de Wäerter déi vu Wikidata kommen. Do wou se manuell agesat goufen, besteet de Problem net.--[[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] ([[Benotzer Diskussioun:Les Meloures|Diskussioun]]) 11:22, 19. Jan. 2026 (UTC) == Zürech oder Zürich? == Moien, Ech beschäftege mech momentan mat Schwäizer Artikelen. D'Fro déi ech mer stellen: schreiwe mer Zür'''e'''ch oder Zür'''i'''ch? (momentan ass de gros op der lb.wiki ''Zürich''). Well mer jo awer gemenkerhand och ''Oochen ''an net ''Aachen ''schreiwen, wär ech och fir d'Variant ''Zürech''. Wat mengt d'Communautéit? | [[Benotzer:GilPe|GilPe]] ([[Benotzer Diskussioun:GilPe|Diskussioun]]) 21:52, 15. Jan. 2026 (UTC) :Naiv gefrot: Ass „Zürech“ wierklech verbreet oder etabléiert am Lëtzebuergeschen? Ofgesi vun de „Lëtzebuerger Studente vun Zürech“ fannen ech net direkt Beispiller. Virun dengem Message hei hät ech mech net mol gefrot, ob et eng Alternativ zu „Zürich“ gëtt, mee dat seet villäicht méi iwwer mech aus wéi iwwer d'Sprooch. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 07:53, 16. Jan. 2026 (UTC) :Idem Volvox. Ech hu beim googelen nach just d'Schreifweis ''Zürech'' bei Medie fonnt, déi bekannt sinn, fir net dat bescht Lëtzebuergesch vu sech ze ginn. --[[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] ([[Benotzer Diskussioun:Les Meloures|Diskussioun]]) 08:13, 16. Jan. 2026 (UTC) :Fir mech ass "Zürech" de lëtzebuergeschen Numm, deen ech selwer och géif benotzen, an "Zürich" eben den Originalnumm. --[[Benotzer:MMFE|MMFE]] ([[Benotzer Diskussioun:MMFE|Diskussioun]]) 08:22, 16. Jan. 2026 (UTC) ::PS. Ech géif mol soen datt wa mer keen honnertprozentege Beleeg hunn, datt dat eent méi heefeg gebraucht gëtt wéi dat anert, da solle mer den Originalnumm als Lemma huelen, mat deem si mer mol op jiddwerfall ëmmer richteg. --[[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] ([[Benotzer Diskussioun:Les Meloures|Diskussioun]]) 12:14, 16. Jan. 2026 (UTC) Ech hunn elo nach e bësse gesicht a fannen ''Zürech ''nieft dem Studenteclub och nach vereenzelt beim 100,7 an RTL. An der Logik vu Garnich → Garnech, Gasperich → Gaasperech oder Hollerich → Hollerech kann et awer net ganz falsch sinn; ech sinn awer domat averstanen, datt mer bei ''Zürich ''bleiwen, well et effektiv néierens beluecht ass. | [[Benotzer:GilPe|GilPe]] ([[Benotzer Diskussioun:GilPe|Diskussioun]]) 12:54, 16. Jan. 2026 (UTC) :Moien, ech schloen "Zürich" als Lemma fir Stad a Kanton vir, mat "Zürech" tëscht Klameren am Aféierungssaz): ::'''Zürich''' (geleeëntl. op Lëtzebuergesch ''Zürech'') ass eng Stad/e Kanton ... :"Zürech" schéngt mer éischter eng net richteg gefestegt Niewevraint ze sinn. --[[Benotzer:Zinneke|Zinneke]] ([[Benotzer Diskussioun:Zinneke|Diskussioun]]) 14:24, 16. Jan. 2026 (UTC) == 25 Joer == Just fir et och hei festzehalen: De 25. Gebuertsdag (15. Januar 2026) vun der Wikipedia gouf a sëllege Medien uechter d'Welt thematiséiert. Zu Lëtzebuerg hunn der hirer dräi prominent doriwwer bericht, andeems s'och spezifesch op déi Lëtzebuergesch Versioun agaange sinn. 3 Membere vu Wikimedia Lëtzebuerg stounge fir Interviewe bereet (Kuckt: [[Wikipedia:Presserevue]]). -- [[Benotzer:Zinneke|Zinneke]] ([[Benotzer Diskussioun:Zinneke|Diskussioun]]) 14:31, 16. Jan. 2026 (UTC) == Historique vun den Administrateuren == Salut, ech hunn als Virbereedung fir de Virtrag op der AdminCon nogesicht, wien zu wat fir enger Zäit Admin op der lëtzebuergescher Wikipedia war, an dat hei zesumme gedroen: [[Benotzer:Volvox/Historique vun den Administrateuren]]. Fir z'evitéieren, datt ech aus iergendwelleche Grënn gewëssen Adminen net fonnt hunn: Kënnen d'Wikipedianer vun der éischter Stonn mer soen, ob hei ee feelt? --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 22:03, 18. Jan. 2026 (UTC) :Et huet op allefall soss kee wéi d'Briséis an de Cornischong eng Säit geläscht, éint d'Logbuch vun de Benotzerrechter gegraff huet. Also ginn ech dovunner aus, datt et se all sinn. :Den Historique steet lo op [[Wikipedia:Administrateuren#Historique vun den Adminen]]. :D'Interface-Adminen a Bürokraten hunn och hiren Historique kritt: [[Wikipedia:Interface-Administrateuren#Historique vun den Interface-Adminen]] a [[Wikipedia:Bürokraten#Historique vun de Bürokraten]] --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 23:34, 23. Jan. 2026 (UTC) == „Easter Eggs“ fir 25 Joer Wikipedia == Ech sinn dorop gestouss, datt et fir 25 Joer Wikipedia eng [[:meta:Wikipedia 25/Easter egg experiments|Easter-Egg-Campagne]] gëtt, déi de 16. Februar bis de 16. Mäerz 2026 lafe soll. Dat ass eng kleng Spillerei, wou op vereenzelten Artikele jee no Theema e passende Beebee-Globus gewise gëtt, deen eppes mécht, wann een en uklickt. Wa mir dëse sougenannte „Gebuertsdagsmodus“ op der lbwiki wëllen hunn, brauche mer de Konsens vun der Communautéit a kënnen dann ufroen, datt mer de Gebuertsdagsmodus hei zur Verfügung gestallt kréien. Doropshi kënne mir (resp. Adminen) selwer iwwer d'Spezialsäite vun der Community Configuration festleeën, op wat fir Säiten iwwerhaapt ee Beebee-Globus gewise soll ginn a wat fir een dat da soll sinn. Ausserdeem kënne mir selwer d'Astellung maachen a spéider änneren, ob de Gebuertsdagsmodus ''opt-out'' ass (also datt all Lieser déi verstreete Beebee-Globusse gesäit, et sief dann en deaktivéiert de Modus) oder ''opt-in'' (et gesäit kee Lieser d'Beebee-Globussen, et sief dann e géif de Modus explizitt aktivéieren). Ech fannen dat eng witzeg Spillerei, déi keng Méi mécht (ech hunn déi néideg Interface-Messagë schonn all iwwersat a „Wëllkomm op der Wikipedia“ op Lëtzebuergesch als Audio-Fichier opgeholl – de Beebee-Globus schwätzt och heiansdo), a géif dat flott fannen, wa mer dat hei ee Mount laang hätten. Mir kënne jo mol mat der ''Opt-In''-Versioun starte fir ze kucken, ob et éischter flott oder nerveg ass, an da jee nodeems d'Palett erweideren oder de Beebee-Globus ganz ofschalten. Wat sot Dir dozou:<br/> '''Sidd dir dofir, datt ech ufroen, datt mir d'Erweiderung ''WP25 Easter Eggs'' op der lëtzebuergescher Wikipedia installéiert kréien?'''<br/> --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 16:27, 9. Feb. 2026 (UTC) :{{Pro}} Ech sinn natierlech dofir, dofir hunn ech jo gefrot. ;-) --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 16:30, 9. Feb. 2026 (UTC) :{{Pro}} Weess net richteg wéi et funktionéiert, mä komm, mir probéieren dat emol aus | [[Benotzer:GilPe|GilPe]] ([[Benotzer Diskussioun:GilPe|Diskussioun]]) 17:07, 9. Feb. 2026 (UTC) :{{pro}} Net grad Ménges, mee firwat net. --[[Benotzer:Zinneke|Zinneke]] ([[Benotzer Diskussioun:Zinneke|Diskussioun]]) 17:26, 9. Feb. 2026 (UTC) : {{pro}} wéi den Zinneke hei driwwer. --[[Benotzer:Cayambe|Cayambe]] ([[Benotzer Diskussioun:Cayambe|Diskussioun]]) 21:43, 9. Feb. 2026 (UTC) :{{Pro}} mol probéieren --[[Benotzer:MMFE|MMFE]] ([[Benotzer Diskussioun:MMFE|Diskussioun]]) 23:07, 9. Feb. 2026 (UTC) :{{Pro}} --[[Benotzer:Mobby 12|Mobby 12]] ([[Benotzer Diskussioun:Mobby 12|Diskussioun]]) 09:52, 10. Feb. 2026 (UTC) :{{Pro}} --[[Benotzer:Robby|Robby]] ([[Benotzer Diskussioun:Robby|Diskussioun]]) 11:54, 10. Feb. 2026 (UTC) :{{Kommentar}} Well et net méi laang bis de 16. Februar ass, hunn ech elo schonn op [[:meta:Talk:Wikipedia 25/Easter egg experiments#Enable on Luxembourgish Wikipedia]] op dës Ofstëmmung verlinkt a gefrot fir de Gebuertsdagsmodus ''opt-in'' z'aktivéieren. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 22:42, 10. Feb. 2026 (UTC) === Update === Den Gebuertsdagsmodus gouf op den Zäitraum vum 23. Februar bis de 6. Abrëll no hanne geréckelt, fir nach kënnen deen een oder anere Problem ze behiewen. D'Funktioun kann awer schonn ab dem 16. Februar hei getest ginn, allerdéngs net standardméisseg fir all Benotzer aktiv (wat mer jo souwisou fir d'éischt emol net wëllen). Et gëtt och elo eng Lëscht, op wat fir Säite wat fir ee Beebee-Globus optaucht: [[:meta:Wikipedia 25/Easter egg experiments/article configuration]]. Ënner [[Spezial:CommunityConfiguration/WP25EasterEggs]] kann all Admin de Gebuertsdagsmodus konfiguréieren. Hei kann een alles noliesen: [[:meta:Wikipedia 25/Easter egg experiments#Go-live date and configuration update – 12 Feb]]. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 22:46, 15. Feb. 2026 (UTC) :Lo, wou en aktiv ass: De Gebuertsdagsmodus kann all Benotzer, dee wëll, selwer aktivéieren, andeems een en an den Astellunge vum Ausgesinn – dat ass dee „Brëll“ uewe riets nieft dem Benotzernumm, wou een och d'Schrëftgréisst, d'Breet an d'Faarfscheema astelle kann – aktivéiert. Da kënnt riets iwwer d'Geschierkëscht eng thematesch passend Globusanimatioun, wann een op bestëmmten Artikele geréit. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 13:05, 16. Feb. 2026 (UTC) == Wikiiessen 2026 a Generalversammlung Wikimedia Lëtzebuerg == Gudde Mëtteg alleguer, wéi all Joer invitéiere mir op eist traditionellt Wikiiessen, wat dëst Joer samschdes, de 7. Mäerz, vun 11:45 Auer un zu Leideleng am Restaurant „De Spackelter“ ass. Hei kënne sech all Wikipedianer treffe fir gemittlech zesummen e Maufel z'iessen a sech iwwer Erfarungen, Problemer oder Projeten op der Wikipedia auszetauschen. Et ass och eng gutt Geleeënheet fir aner Wikipedianer perséinlech kennenzeléieren. Nom Iessen ass ab 14:00 Auer d'Generalversammlung vu [[Wikimedia Lëtzebuerg]] zu Leideleng am Kulturzenter „An der Eech“, op déi och jiddereen – ob Member vu Wikimedia Lëtzebuerg oder net – häerzlechst invitéiert ass. '''Umeldung''': Fir d'Wikiiessen kann ee sech iwwer d'Säit [[Wikipedia:Wikiiessen 2026]] umellen a fir d'Generalversammlung iwwer d'Säit [[Wikipedia:Generalversammlung Wikimedia Lëtzebuerg 2026]]. Alternativ kann ee sech och mat engem Kommentar hei drënner umellen; ech setzen déi Leit da bei déi offiziell Umeldungen iwwer déi zwou Evenementssäiten derbäi. Mellt iech wgl. bis '''spéitstens den 02.03.''' u fir d'Reservatiounen! --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 12:26, 15. Feb. 2026 (UTC) Schéine gudde Moien. Heimat mellen ech mech fir d’Wikiiesesen an d’Assemblée Générale 2026 un. Ech kommen och dëst Joer mam Zuch op de Leidelenger Gare. Villmoos Merci Marco Braun == Weider Deletion requests op Commons == Salut, De User A1Cafel wütet weider zu Lëtzebuerg op Commons.</br> Hien huet elo en Deletion request gesat fir d'Biller op [[:Commons:Commons:Deletion requests/Files in Category:Centre Hamilius|Commons:Deletion requests/Files in Category:Centre Hamilius]].<br> Op der Säit hunn ech e [[commons:Keep|Keep!]] gesat mam Zousaz:<br> :Do not delete these files. The building was demolished in 2015; it no longer exists. See here: [https://lb.wikipedia.org/wiki/Centre_%C3%89mile-Hamilius]<br> Ob dat hëlleft weess ech awer net. BG, --Cayambe (talk) 22:17, 23 March 2026 (UTC) This page was last edited on 23 March 2 [[Benotzer:Cayambe|Cayambe]] ([[Benotzer Diskussioun:Cayambe|Diskussioun]]) 18:26, 24. Mäe. 2026 (UTC) == Nationale Präis fir d'Verdéngschter ëm d'Lëtzebuerger Sprooch fir Wikimedia Lëtzebuerg == Stellvertriedend fir '''all''' Mataarbechter op dëser Wikipedia-Versioun a Lëtzebuerger Sprooch gëtt Wikimedia Lëtzebuerg asbl dëst Joer mam [[Nationale Präis fir d'Verdéngschter ëm d'Lëtzebuerger Sprooch]] ausgezeechent. Déi offiziell Zeremonie ass de 5. Mee 2026 um 19 Auer an der Nationalbibliothéik. Jiddereen ass häerzlech invitéiert; Méi Informatioune fënnt een, a umelle kann ee serch, [https://bnl.public.lu/fr/a-la-une/agenda/2026/letzebuerger-sprooch.html HEI] (Communiqué op bnl.public.lu, 27.03.2026). -- [[Benotzer:Zinneke|Zinneke]] ([[Benotzer Diskussioun:Zinneke|Diskussioun]]) 15:20, 27. Mäe. 2026 (UTC) fljn1tb2i06y2h3zyeu5lxt81pmf0z3 0 73032 2668734 2667177 2026-03-28T09:34:44Z Robby 393 /* Buergermeeschteren */ Duebeles eraus 2668734 wikitext text/x-wiki {{Infobox Uertschaft Lëtzebuerg | Numm = Hengescht | Wopen = Coat of arms heinerscheid luxbrg.png | Numm (Franséisch) = Heinerscheid | Numm (Däitsch) = Heinerscheid | Land = [[Lëtzebuerg (Land)|Lëtzebuerg]] | Kanton = {{Kanton Klierf}} | Buergermeeschter = | Awunner = 1.286 | Awunnerdatum = 01.11.2011 | Fläch = 3.429,67&nbsp;[[Hektar|ha]] | Koordinaten = {{coor dms|50|5|44|N|6|5|16|O}} | Kaart = Map Heinerscheid.PNG | Kaartentext = D'fréier Gemeng Hengescht (orange)<br>am Kanton Klierf (rout) }} D''''Gemeng Hengescht''', oder '''''Hengischt''''', wéi d'Leit aus där Géigend soen, war bis de [[5. Dezember]] [[2011]] eng vun den deemools 116 [[Gemeng (Lëtzebuerg)|Gemeng]]en am [[Lëtzebuerg (Land)|Groussherzogtum Lëtzebuerg]]. Hiren Numm hat se vun der Uertschaft [[Hengescht]]. == Uertschaften a Lieu-diten an der fréierer Gemeng<ref>{{Kadaster Nimm}}</ref> == * '''Uertschaften an der fréierer Gemeng:''' ** [[Fëschbech (Hengescht)|Fëschbech]] (Fischbach) ** [[Grandsen]] (Grindhausen) ** [[Hengescht]] (Heinerscheid) ** [[Hëpperdang]] (Hupperdange) ** [[Kaalber]] (Kalborn) ** [[Léiler]] (Lieler) * '''Lieu-diten an der fréierer Gemeng:''' **[[Fossen]]haff ** [[Kéisfuert (Klierf)|Kéisfuert]] (Kaesfurt) ** [[Kaalber Millen]] ** [[Lausduer]] (Lausdorn) - deelweis mat der [[Gemeng Wäiswampech]] gedeelt ** [[Tëntesmillen]] (Tintesmühle) == Geographie == D'Gemeng Hengescht huet am nordëstlechen [[Éislek]] am Kanton [[Klierf (Kanton)|Klierf]] geleeën, matzen am [[Naturpark Our]] mat engem Héichtenënnerscheed vun 266 m tëscht dem besiidelte Plateau (542 m) an dem [[Our (Sauer)|Ourdall]] (276 m). Zu [[Léiler]] huet d'Gemeng um Lieu-dit ''Trois-frontières'' d'Grenz mat der [[Belsch]] an [[Däitschland]] gemaach, a ronderëm louchen d'Gemenge [[Gemeng Klierf|Klierf]], [[Gemeng Munzen|Munzen]], [[Gemeng Wäiswampech|Wäiswampech]] a [[Gemeng Wëntger|Wëntger]]. == Gemengefusioun 2012 == Am Joer [[2002]] hunn d'[[Schäfferot|Schäfferéit]] vun de Gemenge [[Gemeng Klierf|Klierf]], Hengescht a [[Gemeng Munzen|Munzen]] sech bei deem deemolegen Inneminister [[Michel Wolter]] fir eng méi enk Zesummenaarbecht staark gemaach. De 4. Mee [[2006]] hunn déi dräi Schäfferéit dem Inneminister hir Absicht matgedeelt fir ze fusionéieren. Doropshi gouf zesumme mam [[Ministère de l'intérieur|Inneministère]] en Investitiounsprogramm op d'Bee gesat, deen am Kader vun der Fusioun soll ëmgesat ginn. Et gouf en Informatiounsdokument fir d'Bevëlkerung erstallt, an de Fusiounsprojet gouf de 25. September [[2008]] a Presenz vum Inneminister [[Jean-Marie Halsdorf]] de Leit aus den dräi betraffene Gemengen zu Klierf virgestallt. Den 12. Oktober [[2008]] ass an deenen dräi Gemengen e [[Gemengereferendum zu Lëtzebuerg|Referendum]] organiséiert ginn, an dee Referendum ass och zu Gonschte vun där Fusioun ausgaangen. D'[[Gemengerot|Gemengeréit]] vu Klierf, Hengescht a Munzen hu sech Enn 2008 definitiv fir déi geplangt Fusioun ausgeschwat an hunn enger entspriechender Konventioun mam Lëtzebuerger Staat zougestëmmt. Dës Konventioun gouf de 16. Januar [[2009]] vun de betraffene [[Regierung]]smemberen ënnerschriwwen. De 17. Februar 2009 huet den Inneminister de Gesetzesprojet iwwer déi geplangt Fusioun an der [[Chamber]] deposéiert. De [[Staatsrot (Lëtzebuerg)|Staatsrot]] huet säin Avis den 21. Abrëll 2009 ginn, an d'Gesetz iwwer d'Fusioun vun de Gemenge Klierf, Hengescht a Munzen ass de 7. Mee 2009 eestëmmeg an der Chamber guttgeheescht ginn. D'Fusioun vun de Gemenge Klierf, Hengescht a Munzen zu enger neier Gemeng mam Numm ''' Gemeng Klierf''' ass de 5. Dezember 2011 rechtsgülteg gi wéi deen nei gewielte Gemengerot no de [[Gemengewalen (Lëtzebuerg)|Gemengewale]] vum 9. Oktober [[2011]] vum [[Buergermeeschter]] vereedegt gouf. De Buergermeeschter an déi dräi [[Schäffen|Schäffe]] goufen de [[24. November]] 2011 vum Inneminister Jean-Marie Halsdorf vereedegt. == Schoulinfrastruktur == D'Kanner vun der Gemeng Hengescht sinn op [[Reiler]] an déi deemoleg interkommunal Grondschoul vun de Gemenge [[Gemeng Klierf|Klierf]], Hengescht a [[Gemeng Munzen|Munzen]] gaangen. == Buergermeeschteren == {{Kapitel Info feelt}} * ... * 24.11.2005 - 05.12.2011: Raymond Thielen * 13.02.1996 - 23.11.2005: Camille Eilenbecker<ref>[https://persist.lu/ark:70795/46gn1f/pages/38/articles/DTL373 Norden; Ende des Sonderwegs.] In: d'Lëtzebuerger Land, 52. Jg., nº 41 (14.10.2005), p. 10 [Numérisé par la Bibliothèque nationale du Luxembourg].</ref> * 01.08.1989 - 05.12.1995: Jean Lentz * 01.01.1970 - 01.06.1989: Bernard Linckels * ... == Kuckt och == * [[Entwécklung vun der Gemengenzuel zu Lëtzebuerg]] [[Kategorie:Fréier Gemengen zu Lëtzebuerg|Hengescht]] 58fguqtbging331gu8wvseor3s15vmh 0 83102 2668705 2478368 2026-03-27T17:55:56Z Les Meloures 580 k 2668705 wikitext text/x-wiki {{SkizzArchitektur}} {{Infobox Biographie}} Den '''Isidore Engler''', gebuer den [[31. Oktober]] [[1888]] zu [[Bous]] bei [[Réimech]], a gestuerwen den [[20. Juni]] [[1962]] zu [[Bad Ems]], war e [[Lëtzebuerg (Land)|lëtzebuergeschen]] Architekt. Als Stadarchitekt vun Esch war hien den Nofollger vum [[Paul Wigreux]] an de Virgänger vum [[Robert van Hulle]]. == Wierker == * Spidol (1925-1930) zu [[Esch-Uelzecht]], zesumme mam Ingenieur Ruppel vun [[Hamburg]] * Den Ëmbau vum Escher Schluechthaus an den 1920er Joren, elo d'[[Kulturfabrik]] * [[Stadhaus Esch-Uelzecht|Stadhaus zu Esch-Uelzecht]] * ''Bains municipaux'' zu Esch-Uelzecht * Primärschoul ''Brouch'' zu Esch-Uelzecht * [[Kierch Esch-Lalleng|Kierch]] zu Esch-Lalleng == Literatur == * [[Pierre Gilbert (Architekt)|Gilbert, P.]], 1986. ''La capitale et ses architectes: illustration critique de l'architecture dans la métamorphose d'une ville en un siècle.'' Institut grand-ducal, section des arts et des lettres, 222 S. Imprimerie Saint-Paul. [[Lëtzebuerger Nationalbibliothéik|BNL]] LB 1061, Ss. 188-189 == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{DEFAULTSORT:Engler Isidore}} [[Kategorie:Lëtzebuergesch Architekten]] [[Kategorie:Gebuer 1888]] [[Kategorie:Gestuerwen 1962]] 1be3gxxz210dakmxn0gq4c26qzdmvui 0 88884 2668751 2109566 2026-03-28T10:57:00Z Mobby 12 60927 k 2668751 wikitext text/x-wiki D''''Vereenegt Staate vun Europa''' ass eng méiglech Optioun, déi vu verschiddene Politiker vertratt gëtt, fir eng Weiderentwécklung vun der [[Europäesch Unioun|Europäescher Unioun]] nom Virbild vun de [[Vereenegt Staate vun Amerika]]. == Um Spaweck == {{Commonscat}} * [http://www.zeit.de/politik/ausland/2011-08/idee-vereinigtes-europa Zeit.de: Idee vereinigtes Europa] (däitsch) * [http://www.spiegel.de/politik/deutschland/0,1518,782879,00.html Spiegel.de: Von der Leyen fordert die Vereinigten Staaten von Europa] (däitsch) {{Autoritéitskontroll}} [[Kategorie:Europäesch Unioun]] [[Kategorie:Politik]] 8bjd9bla8y5aih8nat1e8vxisfqbp7z 0 121139 2668719 2532209 2026-03-28T08:43:06Z Robby 393 + Referenz - Ons Jongen a Meedercher 2668719 wikitext text/x-wiki {{Infobox Biographie}} De '''Charles Waringo''', gebuer den [[28. Januar]] [[1920]] zu [[Hesper]], a gestuerwen den [[23. Juni]] [[2015]] zu [[Esch-Uelzecht]]<ref>{{Citation|URL=http://www.ons-jongen-a-meedercher.lu/archives/personnes/detail/waringo-charles|Titel=Fédération des enrôlés de force - Charles Waringo|Gekuckt=2026-03-28|Wierk=www.ons-jongen-a-meedercher.lu}}</ref>, war e [[Lëtzebuerg (Land)|lëtzebuergesche]] Postbeamten, [[Gewerkschaft]]ler, Lokalpolitiker an Auteur. De Charles Waringo huet 1939 säi Premièresdiplom (section commerciale) an der [[Lycée de garçons d'Esch-sur-Alzette|Escher Industrieschoul]] kritt.<ref>''Vun der Industrieschoul zum Jongelycée vun Esch, 1901-2001.'' Luxembourg 2001, S. 447.</ref> == Zwangsrekrutéierten an Deserteur == Am Oktober 1942 gouf de Ch. Waringo [[Zwangsrekrutéierten (Lëtzebuerg)|zwangsrekrutéiert]]. Am Oktober 1943 ass hien an Italien desertéiert an an d'Gefaangelager [[Camp Ellis]] ([[Illinois]]) an de [[Vereenegt Staate vun Amerika|Vereenegte State]] bruecht ginn, dono an de [[Camp McCain]] (Mississippi). Am Mäerz 1944 huet hie sech fräiwëlleg gemellt, fir bei den Alliéierten ze kämpfen. Hie krut am Abrëll 1944 gesot, hie géif an d'[[Forces belges libres]] opgeholl ginn a koum “en attendant” an de [[Camp Butner]] (North Carolina), wou nach aner Lëtzebuerger waren. Ufanks 1945 war hien awer nach ëmmer als Prisonéier an deem Camp<ref>[http://www.ons-jongen-a-meedercher.lu/uploads/media/document/0001/93/9e65df0a50ef59245ca2f88cfcfa57b5f8cdfe4c.pdf ''Gefaangene Camp Butner North Carolina, Lëscht vun de Lëtzebuerger, déi Ufangs 1945 do zesumme waren.'']</ref>. Am Mäerz 1945 huet hien zwar eng englesch Uniform kritt a koum op en amerikanescht Schëff, dat hien op d'europäesch Festland brénge sollt. Wéi hien awer zu [[Le Havre]] u Land goung, gouf hie festgeholl an an [[England]] an engem englesche Gefaangelager internéiert, dat hien eréischt de 6. Juni 1945 huet dierfe verloossen. Elo huet hien erëm en “normalen” alliéierten Zaldot duerfe sinn. Den 20. Juli 1945 koum hien op Lëtzebuerg zeréck a gouf den Dag drop aus dem Militärdengscht entlooss.<ref>Charles Waringo: ''Erst Deserteur, dann “Prisoner of war”.'' [http://www.ons-jongen-a-meedercher.lu/archives/personnes/waringo-charles/documents].</ref> == Postbeamten a Gewerkschaftler == Vun 1945 bis 1982 huet de Charles Waringo als Beamten op der [[Post Luxembourg|Post]] geschafft<ref>Zenner 2015. — Enger anerer Quell no wir hie vun 1947 bis 1983 bei der Post gewiescht. [http://www.ons-jongen-a-meedercher.lu/archives/personnes/waringo-charles/documents]</ref>, zum Schluss an der Direktioun als ''Inspecteur premier en rang''. De Charles Waringo war an der [[Confédération générale de la fonction publique|CGFP]] engagéiert; vun 1965 bis 1985 war hien an der [[Chambre des fonctionnaires et employés publics]]. == Schëfflenger Lokalpolitiker == Politesch war hien an der [[Chrëschtlech-Sozial Vollekspartei|CSV]] aktiv. Vun 1970 bis 1975 a vum 3. Dezember 1979 bis de 14. Juli 1988 war hie Member vum [[Schëffleng]]er Gemengerot; vum 1. Mäerz 1980 bis den 30. Abrëll 1985 war hie Schëffen.<ref>''Noruff op den Här Charles Waringo.'' CSV News: Op De Punkt. Mount Juli 2015. [https://schifflange.csv.lu/2015/07/noruff-op-den-har-charles-waringo/]</ref> De Charles Waringo war och laangjärege Member vum Schëfflenger Kiercherot, Sekretär vun 1971 bis 1976 a President vun 1976 bis 1999.<ref>Luxemburger Wort 2015, Nr.177 (1./2. August), S. 90 (Avis mortuaires: Remerciements).</ref> == Lokalhistoriker == De Charles Waringo huet sech och fir Lokalgeschicht intresséiert an doriwwer publizéiert, z.&nbsp;B. iwwer d'Pankratiuskapell oder iwwer d'Leit vu Schëffleng, déi 1766 an de Banat ausgewandert sinn. == Publikatiounen == * ''Versuch einer Identifizierung der Familie Waringo aus Hüncheringen: Kriegstageblätter - in Bildern.'' Beim Verfasser, Schifflingen 2001, 72 S.<ref>Kuck: Paul Margue: ''Charles Waringo, Versuch einer identifizierung der Familie Waringo/Kriegstageblätter, 72 S., beim Verfasser, Schifflingen, 2001.'' Hémecht 2001, 53 (3), S. 469.</ref> * ''Schifflinger Banatauswanderer im Jahre 1766: eine Episode der 1200jährigen Geschichte unserer Ortschaft.'' Schifflingen: Oeuvres paroissiales St.-Martin, Luxemburg 1999, 101 S.<ref>Kuck: Pierre Hannick: ''Compte rendu d'un ouvrage de Charles Waringo sur le Banat.'' De Familjefuerscher 58, Mee 2000, S. 33.</ref> * ''Kriegstageblätter - in Bildern: in Erinnerung an meinen Freund Teodor.'' Letzeburger Sonndesblad, Jg. 129 (1996), Nr. 30, S. 11 ; Nr. 31, S. 14 ; Nr. 32, S. 16 ; Nr. 33, S. 14 ; Nr. 34, S. 14 ; Nr. 35, S. 14. * ''Die Schifflinger Pankratiuskapelle: ihre Präsenz im Laufe der Jahrhunderte: ein Beitrag zur 1200jährigen Geschichte der Ortschaft Schifflingen.'' Schifflange: Oeuvres paroissiales St.-Martin, Luxembourg 1995, 75 S. * ''Schifflingen 1916.'' In: ''Société avicole Schifflange: 1916-1991.'' Schifflingen, 1991, S. 49-77. * ''Abt Bertels in Schifflingen.'' In: ''Lëtzebuerger Scouten. Groupe St. Martin Schëffleng: 1930-1990.'' Schëffleng 1990, S. 28-33. * ''Ceux d'antan: esquisses historiques autour d'un document de 1656.'' In: ''75 Joër HMS: d'Schëfflenger Musék.'' Comité d'organisation du 75e anniversaire, Schifflingen 1988, S. 91-94. * ''100 Jahre Telephon in Luxemburg.'' Luxemburger Marienkalender, Jg. 104(1983), S. 116-122. == Literatur == * [[Roby Zenner|Zenner, R.]], 2015. ''À la mémoire de Charles Waringo de Schifflange.'' Luxemburger Wort 2015, Nr. 173 (28. Juli), S. 57. {{Autoritéitskontroll}} {{Referenzen}} {{DEFAULTSORT:Waringo Charles}} [[Kategorie:Gebuer 1920]] [[Kategorie:Gestuerwen 2015]] [[Kategorie:Lëtzebuergesch Gewerkschaftler]] [[Kategorie:Zwangsrekrutéiert]] niyo8ybkptpi8jyb1pqxlx6ylmlfg08 0 126690 2668661 2668555 2026-03-27T14:08:47Z Bdx 7724 cf. LOD 2668661 wikitext text/x-wiki <!-- {{Infobox Partei}} --> {| border="0" cellpadding="2" cellspacing="1" align="right" style="margin-left:1em; background:#CADCFB;" ! Logo ! Parteizentral |- bgcolor="#FFFFFF" | align="center" | [[Fichier:Groen logo 2022.svg|170px]] | align="center" | Sergeant De Bruynestraat 78-82<br>1070 [[Anderlecht]]<br>{{BEL}} |- ! colspan="2" | Basisdonnéeën |- bgcolor="#FFFFFF" | Grënnungsdatum: || 1981: Agalev <br>2003: Groen |- bgcolor="#FFFFFF" | Memberen: || 7.800 <small>(2014)</small><ref>De Redactie (online): [http://deredactie.be/cm/vrtnieuws/politiek/1.2133806 ''Open VLD heeft de meeste leden en steekt CD&V voorbij''] (30. Oktober 2014)</ref> |- bgcolor="#FFFFFF" | Ideologie: || [[Gréng Politik]] |- bgcolor="#FFFFFF" | Faarwen: || Gréng |- bgcolor="#FFFFFF" | Europäesch Affiliatioun: || [[Europäesch Gréng Partei]] |- bgcolor="#FFFFFF" | Websäit: || [https://www.groen.be/ www.groen.be] |} '''Groen''' ([[hollännesch]] fir ''Gréng'') ass eng [[belsch]] [[Gréng Politik|gréng]] [[politesch Partei]], déi a [[Flandern]] an an der [[Haaptstadregioun Bréissel]] aktiv ass. Si ass och am [[Federaalt Parlament vun der Belsch|federale Parlament]] an am [[Europaparlament]] vertrueden. Hir frankophon Schwësterpartei ass [[Ecolo]], mat där si enk zesummeschafft. Groen ass dacks déi klengst flammännesch Partei, déi an de verschiddene Parlamenter vertrueden ass. Si ass 1981 vum [[Jesuitten|Jesuitt]] Luc Versteylen mam Numm ''Agalev'' ('''An'''ders '''Ga'''an '''Lev'''en) gegrënnt ginn. Dës Beweegung huet [[Ëmweltschutz]] mat Lénkskatholizismus verbonnen. Bei de Walen am selwechte Joer krut si direkt zwéi Sëtz an der [[Chamber (Belsch)|belscher Chamber]]. No engem schlechte Walresultat 2003 huet d'Partei hiren aktuellen Numm ugeholl. == Um Spaweck == {{Commonscat|}} {{Autoritéitskontroll}} {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:Politesch Parteien an der Belsch]] [[Kategorie:Gréng politesch Parteien]] keau5mvq8i036yq9bn4g9x3s8zm5z92 0 126691 2668662 2668556 2026-03-27T14:09:19Z Bdx 7724 cf. LOD 2668662 wikitext text/x-wiki {| border="0" cellpadding="2" cellspacing="1" align="right" style="margin-left:1em; background:#CADCFB;" ! Logo ! Parteizentral |- bgcolor="#FFFFFF" | align="center" | [[Fichier:Ecolo Logo.svg|170px]] | align="center" | Sergeant De Bruynestraat 78-82<br>1070 [[Anderlecht]]<br>{{BEL}} |- ! colspan="2" | Basisdonnéeën |- bgcolor="#FFFFFF" | Grënnungsdatum: || 1981: Agalev <br>2003: Groen |- bgcolor="#FFFFFF" | Memberen: || 6.515 <small>(2015)</small><ref>dh.be (online): [http://www.dhnet.be/actu/belgique/les-vrais-chiffres-des-adhesions-aux-partis-politiques-le-ptb-au-top-le-ps-fait-flop-infographies-56d744253570ebb7a8e7ee04 ''Les vrais chiffres des adhésions aux partis politiques: le PTB au top, le PS fait flop)''] (2. Mäerz 2016)</ref> |- bgcolor="#FFFFFF" | Ideologie: || [[Gréng Politik]] |- bgcolor="#FFFFFF" | Faarwen: || Gréng |- bgcolor="#FFFFFF" | Europäesch Affiliatioun: || [[Europäesch Gréng Partei]] |- bgcolor="#FFFFFF" | Websäit: || [https://web.archive.org/web/20080913230903/http://www.ecolo.be/ www.ecolo.be] |} '''Ecolo''' ass eng [[belsch]] [[Gréng Politik|gréng]] [[politesch Partei]], déi a [[Wallounesch Regioun|Wallounien]] an an der [[Haaptstadregioun Bréissel]] aktiv ass. Si ass och am [[Federaalt Parlament vun der Belsch|federale Parlament]] an am [[Europaparlament]] vertrueden. Hir flammännesch Schwësterpartei ass [[Groen (Belsch Partei)|Groen]], mat där si enk zesummeschafft. Ecolo ass 1980 gegrënnt ginn a krut bei de Walen 1981 hir sechs éischt Sëtz an der [[Chamber (Belsch)|belscher Chamber]]. Hire gréisste Succès hat si bei de Walen 1999, no deene si an enger Koalitioun aus de liberalen, sozialisteschen a grénge Parteien un der Regierung vum [[Guy Verhofstadt]] bedeelegt waren. Zënter 2003 ass d'Partei nees an der Oppositioun. {{Referenzen}} [[Kategorie:Politesch Parteien an der Belsch]] [[Kategorie:Gréng politesch Parteien]] 15t03mpujmppncinb2ngzkrotgticv4 0 132788 2668713 2654002 2026-03-27T21:38:50Z InternetArchiveBot 50611 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2668713 wikitext text/x-wiki {{SkizzFilm}}{{Infobox Biographie}} De '''Christopher "Chris" L. McKenna''', gebuer den [[18. Oktober]] [[1977]] zu [[Queens]] bei der [[New York City|Stad New York]], ass en [[Vereenegt Staate vun Amerika|US-amerikanesche]] Filmschauspiller. Hien huet seng Carrière 1991 ugefaangen.<ref>[http://www.imdb.com/name/nm0571343/ Fiche op IMDb] {{en}}</ref> Hie gouf mat Rollen a [[Seefenoper]]en<ref>https://soapshows.com/bold-and-beautiful/cast-list-bold/bold-and-the-beautiful-bb-newcomer-chris-mckenna/</ref><ref>{{Citation |URL=http://www.inquisitr.com/2724207/the-bold-and-the-beautiful-casting-news-chris-mckenna-of-young-and-restless-tackles-new-role-on-bb/ |Titel=Archive copy |Gekuckt=2017-06-28 |archivedate=2016-11-08 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20161108160410/http://www.inquisitr.com/2724207/the-bold-and-the-beautiful-casting-news-chris-mckenna-of-young-and-restless-tackles-new-role-on-bb/ }}</ref><ref>{{Citation|URL=http://soapcentral.com/yr/news/2015/0831-mckenna_exit.php |Titel=Archive copy |Gekuckt=28.06.2017 |Archiv-Datum=22.02.2016 |Archiv-URL=https://web.archive.org/web/20160222184420/http://soapcentral.com/yr/news/2015/0831-mckenna_exit.php }}</ref> an an [[Horrorfilm]]er<ref>{{Citation|URL=http://www.horror-asylum.com/interview/chrismckenna/interview.asp |Titel=Archive copy |Gekuckt=28.06.2017 |Archiv-Datum=07.09.2017 |Archiv-URL=https://web.archive.org/web/20170907180025/http://www.horror-asylum.com/interview/chrismckenna/interview.asp }}</ref> bekannt. Zweemol (1993, 1994) gouf de McKenna fir e [[Young Artist Awards|Young Artist Award]] mat der Roll als ''Joey Buchanan'' an der Seefenoper ''[[One Life to Live]]'' nominéiert.<ref>http://www.imdb.com/name/nm0571343/awards?ref_=nm_awd</ref> == Filmographie (Auswiel) == * 1991: ''[[The Boy Who Cried Bitch]]'' * 1997: ''[[In & Out (Film)|In & Out]]'' * 2000: ''[[Cement (Film)|Cement]]'' * 2002: ''[[Wishcraft]]'' * 2003: ''[[King of the Ants]]'' * 2006: ''[[Art School Confidential (Film)|Art School Confidential]]'' * 2007: ''[[Daydreamer (Film)|Daydreamer]]'' * 2007: ''[[Forfeit (Film)|Forfeit]]'' * 2015: ''[[Blind Pass]]'' == Um Spaweck == {{Autoritéitskontroll}} {{Referenzen}} {{DEFAULTSORT:Mckenna Chris}} [[Kategorie:Gebuer 1977]] [[Kategorie:US-amerikanesch Filmschauspiller]] [[Kategorie:US-amerikanesch Televisiounsschauspiller]] hetogcmhykuas86llpfdrswpoiifba0 0 136378 2668656 2499962 2026-03-27T14:00:14Z Bdx 7724 Geschwulst 2668656 wikitext text/x-wiki {{Medezin}} [[Fichier:Dr. Placik Breast Augmentation .jpg|thumb|300px|Broschtvergréisserung: virdrun an duerno]] Eng '''Broschtvergréisserung''' ass e [[Plastesch Chirurgie|plastesch-rekonstruktive chirurgeschen Agrëff]], bei deem eng [[Prothes]] agesat gëtt fir de Volume vun enger [[Weiblech Broscht|weiblecher Broscht]] ze vergréisseren. Munchmol handelt et sech dobäi ëm eng medezinesch indizéiert [[Operatioun]], z.&nbsp;B. wann no enger [[Mastektomie|Broschtamputatioun]] nees eng Rekonstruktioun gemaach soll ginn. Meeschtens ginn esou Operatiounen awer aus reng [[Esthetik|estheetesche]] Grënn gemaach; virun esou engem Agrëff soll eng Consultatioun erfollege fir rauszefannen, ob de reelle Grond net éischter vu [[Psychologie|psychologescher]] Natur ass an anescht geléist muss ginn<ref>Sarwer DB, Brown GK, Evans DL. (2007), ''Cosmetic breast augmentation and suicide'', Am J Psychiatry, Juli 2007; 164(7):1006-13 ([http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/15232039 Resümmee])</ref>. Gemenkerhand ginn [[Implantat]]er geholl, deenen hir Baussenhaut aus mëllem [[Silikon]] ass, an déi mat [[Physiologesch Kachsalzléisung|physiologescher Kachsalzléisung]] oder mat Silikongel gefëllt sinn. Aner Variante mat [[Soja]]ueleg oder aus [[Polypropylen-Broschtimplantat|Polypropylen]] hunn aus prakteschen oder gesondheetleche Grënn nees vum Marché geholl misse ginn. Bei der Operatioun, déi meeschtens a [[Narkos|Vollnarkos]] gemaach gëtt, gëtt vun engem Fachchirurg als éischt en Hautschnëtt gemaach, deen een herno sou mann wéi méiglech soll gesinn an deen dowéinst entweeder an der nei forméierter Ënnerbroschtfal (inframammären Zougank), ëm oder duerch de Waarzenhaff (transareolären Zougank), ënnert dem Aarm (transaxillären Zougank) oder beim Gebrauch vu Kachsalzléisung och am Bauchnuebel placéiert ka ginn. Duerno gëtt d'Broschtgeweebe ugehuewen an eng Zort Täsch geformt an déi d'Implantat kënnt, entweeder deelweis oder vollstänneg ënnert dem Broschtmuskel (submuskulär Implantatioun, v.&nbsp;a. bei ganz dënne Frae mat wéineg Fett-/Drüsegeweebe), ënnert der Broschtdrüs iwwer dem Broschtmuskel (subglandulär Implantatioun) oder direkt bannent der Muskelstrëmp an ënner d'[[Fascia (Membran)|Faszien-Schicht]], déi de Muskel bedeckt (subfaszial Implantatioun). De Kriibsrisiko bei Frae mat Broschtimplantater ass net méi grouss wéi bei der Moyenne vun der Populatioun. Et ass awer dovun auszegoen, datt d'Implantater net e Liewe laang kënnen dra bleiwen, mä mat längerem Liewensalter bei enger neier Operatioun nees erausgeholl oder ausgetosch musse ginn. Grënn heifir kënne Rupturen, Falebildungen, Asymmetrien, Läinzeechebildungen, Péng an/oder Infektioune sinn. Besonnesch uerg gi kann et bei enger Friemkierperreaktioun oder engem Rass am Silikon-Transplantat, déi zu staarke Verformunge vun der Broscht oder och enger [[Geschwulst]] féiere kënnen. <gallery> Breast implants in hand 01.jpg|Silikonimplantat Subglandular breast implants.png|'''Subglandulär''':<br>tëscht Broschtdrüs a<br>Fascia vum Muskel Schaubild_subfasziale_Brustvergrößerung.jpg|'''Subfaszial''':<br>tëscht Fascia a Muskel Submuscular breast implants.png|'''Submuskulär''':<br>tëscht Muskel a Mauer vum Broschtkuerf </gallery> == Um Spaweck == {{Commonscat|Breast augmentation|{{PAGENAME}}}} {{Referenzen}} {{DEFAULTSORT:Broschtvergreisserung}} [[Kategorie:Plastesch Chirurgie]] [[Kategorie:Kierpermodifikatiounen]] g9fyh7pe7onqpcehhsr2dovx342vs2l 0 137072 2668742 2668002 2026-03-28T10:26:07Z Johnny Chicago 17 /* Gestuerwen */ 2668742 wikitext text/x-wiki {{Artikel Joer}} [[Fichier:Welcome to the euro Bulgaria 01.jpg|thumb|200px|Calicot fir d'Aféiere vum Euro a Bulgarien ze begréissen.]] D'Joer '''2026''' huet op engem [[Donneschdeg]] ugefaangen. Et ass kee [[Schaltjoer]]. == Evenementer == === Europa === * {{1. Januar}}: [[Bulgarien|Bulgarie]] gëtt Member vun der [[Eurozon]] a féiert den [[Euro]] an. * {{0}}1. Januar: 41 Doudeger an iwwer 100 Blesséierter bei engem Feier op enger Silvesterfeier an enger Bar zu [[Crans-Montana]] an der [[Schwäiz]]. * [[18. Januar]]: Bei engem Eisebunnsaccident mat zwéin Héichvitesszich an der spuenescher [[Provënz Córdoba]] kommen ëm 42 Leit ëm d'Liewen. * [[21. Januar]]: D'[[Ilijana Jotowa]] gëtt nom Récktrëtt vum [[Rumen Radew]] Presidentin vu [[Bulgarien]]. * {{8. Februar}}: Den [[António José Seguro]] gewënnt am 2. Tour d'Presidentewalen a [[Portugal]], hie gëtt den 11. Mäerz vereedegt. * [[23. Februar]]: De [[Rob Jetten]] ([[Democraten 66|D66]]) gëtt als neie Premierminister an [[Holland]] vereedegt. ==== Lëtzebuerg ==== === Afrika === * {{3. Januar}}: Am [[Equatorialguinea]] gëtt [[Ciudad de la Paz]] nei Haaptstad, a léist [[Malabo]] als Haaptstad of. * [[15. Januar]]: De [[Yoweri Museveni]] gëtt bei de Presidentewalen am [[Uganda]] a senger Funktioun erëmgewielt. * [[15. Mäerz]]: Den [[Denis Sassou-Nguesso]] gëtt als President vun der [[Republik Kongo]] erëmgewielt. === Amerika === ==== Nordamerika ==== ==== Mëttel- a Südamerika ==== * {{3. Januar}}: D'[[Vereenegt Staate vun Amerika]] attackéiere [[Caracas]] am [[Venezuela]]. De President [[Nicolás Maduro]] a seng Fra goufe gefaange geholl an aus dem Land bruecht. * [[17. Februar]]: No der Ofsetzung vum [[José Jerí]] gëtt de [[José María Balcázar]] nei Staatspresident vum [[Peru]]. * [[11. Mäerz]]: De [[José Antonio Kast]] gëtt als neie President vun [[Chile]] vereedegt. === Asien === * {{8. Februar}}: D'[[Sanae Takaichi]] huet bei de virgezunne Parlamentswalen a [[Japan]] am Parlament eng Zwee-drëttel Majoritéit gewonnen. ==== Arabesch Welt an Noen Osten ==== * {{9. Januar}}: Opléisung vum südlechen Iwwergangsconseil am [[Jemen]]. * [[6. Januar|6.]] bis [[20. Januar]]: D'syresch Arméi eruewert gréisstendeels den Nordoste vum Land, deen ënnert de ''[[Syrian Democratic Forces]]'' stoung. * [[8. Januar|8.]] an [[9. Januar]]: Bei Masseprotester am [[Iran]] géint d'Regierung ginn Dausende vu Leit vun de Sécherheetsunitéiten ëmbruecht. * [[28. Februar]]: [[Israel]] an d'[[USA]] gräifen den [[Iran]] un; eng Rëtsch héich miltäresch a staatlech Representanten, dorënner den Ieweschte Guide [[Ali Chamenei]], ginn dobei ëmbruecht. Den Iran revanchéiert sech mat Attacke géint Israel, souwéi US-Militärbasen am [[Persesche Golf]]. == Konscht a Kultur == === Molerei === === Literatur === === Musek === === Kino === * ''[[Oscar]]'' fir de beschte Film: ''[[One Battle After Another]]'' vum [[Paul Thomas Anderson]]. == Ekonomie == == Wëssenschaft an Technik == == Sport == * [[6. Februar|6.]] bis [[22. Februar]]: [[Olympesch Wanterspiller 2026|Olympesch Wanterspiller]] zu [[Mailand]]/[[Cortina d'Ampezzo]]. == Gebuer == {{Méi Biller | direction = vertical | width = 100 | Bild1 = Robert Goebbels MEP 2009.jpg | Text1 = Robert Goebbels | Bild2 = 1658018219365 19990000 Flesch Colette MOBILE.jpg | Text2 = Colette Flesch | Bild3 = Lucien Weiler EP 2005 (cropped).jpg | Text3 = Lucien Weiler | Bild4= Rita Süssmuth im Bundestag (cropped).jpg | Text4= Rita Süssmuth | Bild5= Flickr - Josh Jensen - Robert Duvall.jpg | Text5= Robert Duvall | Bild6= | Text6= | Bild7= | Text7= | Bild8= | Text8= | Bild9= | Text9= | Bild10 = | Text10 = }} == Gestuerwen == * {{6. Januar}}: [[Robert Goebbels]], lëtzebuergesche Politiker. * [[10. Januar]]: [[Erich von Däniken]], Schwäizer Auteur. * [[11. Januar]]: [[Catherine Samie]], franséisch Schauspillerin. * [[19. Januar]]: [[Valentino Garavani]], italieenesche Moudendesigner. * [[21. Januar]]: [[Colette Flesch]], lëtzebuergesch Politikerin. * [[22. Januar]]: [[Jean-Pierre Bastid]], franséische Schrëftsteller a Filmregisseur. * [[26. Januar]]: [[Steve Rollmann]], lëtzebuergeschen Handballspiller. * 26. Januar: [[Jacques Zeimet]], lëtzebuergeschen Handballspiller a Spillerentwéckler. * [[30. Januar]]: [[Catherine O'Hara]], US-amerikanesch Schauspillerin. * {{1. Februar}}: [[Lucien Weiler]], lëtzebuergesche Politiker. * {{0}}1. Februar: [[Rita Süssmuth]], däitsch Politikerin. * {{4. Februar}}: [[François Beukelaers]], belsche Schauspiller. * < 6. Februar: [[Patrick Hastert]], lëtzebuergesche Schauspiller. * {{0}}[[6. Februar]]: [[Prosper Klein]], lëtzebuergesche Riichter. * [[11. Februar]]: [[Bud Cort]], US-amerikanesche Schauspiller. * 11. Februar: [[Cees Nooteboom]], hollännesche Schrëftsteller. * 11. Februar: [[James Van Der Beek]], US-amerikanesche Schauspiller. * [[12. Februar]]: [[Robert Everling]], lëtzebuergesche Schoulmeeschter a Lokalpolitiker. * [[15. Februar]]: [[Robert Duvall]], US-amerikanesche Schauspiller. * 15. Februar: [[Pol Greisch]], lëtzebuergeschen Auteur a Schauspiller. * [[17. Februar]]: [[Jesse Jackson]], US-amerikanesche Politiker a Biergerrechtler. * 17. Februar: [[José van Dam]], belschen Operesänger. * [[19. Februar]]: [[Eric Dane]], amerikanesche Schauspiller. * [[20. Februar]]: [[Roger Bofferding]], lëtzebuergesche Liichtathleet. * [[23. Februar]]: [[Léon Faber]], lëtzebuergesche Lokalpolitiker. * [[27. Februar]]: [[Neil Sedaka]], US-amerikanesche Sänger a Songschreiwer. * [[28. Februar]]: [[Mahmud Ahmadinedschad]], iranesche Politiker. * 28. Februar: [[Ali Chamenei]], iranesche Reliounsleader a Politiker. * {{5. Mäerz}}: [[António Lobo Antunes]], portugisesche Schrëftsteller. * {{6. Mäerz}}: [[Antonio Marsina]], italieenesche Schauspiller. * {{7. Mäerz}}: [[Country Joe McDonald]], amerikanesche Folk- a Rocksänger. * [[14. Mäerz]]: [[Jürgen Habermas]], däitsche Philosoph a Soziolog. * [[19. Mäerz]]: [[Chuck Norris]], US-amerikanesche Kämpfer a Schauspiller. * [[20. Mäerz]]: [[Nicholas Brendon]], US-amerikanesche Schauspiller a Kënschtler. * [[22. Mäerz]]: [[Lionel Jospin]], franséische Politiker. * [[23. Mäerz]]: [[Valerie Perrine]], US-amerikanesch Schauspillerin. == Um Spaweck == {{Commonscat}} remey2podhlowztve17tnz1sfe4lyru 0 157138 2668706 2623854 2026-03-27T18:20:24Z Les Meloures 580 k 2668706 wikitext text/x-wiki [[Fichier:Ensors Logo.png|thumb|Logo vun den Ensors]] D''''Ensors''' sinn déi wichtegst [[Filmpräis]]ser vu [[Flämesch Regioun|Flandern]]. Si sinn nom belsche Graveur a Moler [[James Ensor]] benannt a ginn zënter 2010 all Joer am Januar um leschten Dag vum [[Filmfestival Oostende]] verdeelt.<ref>ensors.be: [https://web.archive.org/web/20211121171122/https://www.ensors.be/nl/ensors/de-ensors-1 ''De Ensors vieren jaarlijks het talent van de Vlaamse audiovisuele sector!''] (gekuckt den 21. November 2021)</ref> D'Ensors gi vun der TV- a Filmakademie [[Ensor Academie]] organiséiert, déi och d'Gewënner auswielt. 2010 an 2011 hunn d'Ensors nach ''Vlaamse Filmprijzen'' (Flammännesch Filmpräisser) geheescht. Si sinn de Successeur vum fréiere belsche Filmpräis [[Prix Joseph-Plateau]]. D'franséischsproocheg Gemeinschaft an der Belsch huet mat de [[Magritte du cinéma]] zënter 2011 hiren eegene Filmpräis. Zënter 2018 ginn och Fernseeprogrammer geéiert. D'Präisstatu gouf vum Kënschtler Yves Velter vun [[Oostende]] entworf a stellt e Mann ouni Gesiicht duer. == Um Spaweck == * [https://www.ensors.be www.ensors.be] (Offiziell Websäit) {{Referenzen}} [[Kategorie:Belsch Filmpräisser]] hmp3qinrshajpw1ujstbnulezml0d75 0 159388 2668651 2576281 2026-03-27T13:35:05Z Zinneke 34 /* Laureaten */ 25 a 26 2668651 wikitext text/x-wiki De '''Präis fir d'Verdéngschter ëm d'Lëtzebuerger Sprooch''' gouf mam [[Groussherzoglecht Reglement|Règlement grand-ducal]] vum 4. August 2022<ref>{{Citation|URL=http://data.legilux.public.lu/eli/etat/leg/rgd/2022/08/04/a457/jo|Titel=Règlement grand-ducal du 4 août 2022 portant sur les modalités d'attribution d'un prix national de la langue luxembourgeoise|Gekuckt=04.09.2022|Auteur=legilux.lu|Datum=08.08.2022|Editeur=legilux.lu|Sprooch=fr}}</ref> an d'Liewe geruff a gëtt un Organisatiounen oder Persoune verginn, déi besonnesch Verdéngschter ëm d'[[Lëtzebuergesch]]t opweises hunn. De Präis, dee mat 5.000&nbsp;€ dotéiert ass, gëtt eemol d'Joer verginn, ausser d'Jury stellt fest, datt kee Verdéngscht besteet. E gëtt a Form vun enger Skulptur vun engem [[Kaweechelchen]] iwwerreecht, déi vun enger Klass aus dem BTS Game Art and Game Design vum [[Lycée des arts et métiers]] kreéiert ginn ass.<ref name=Feb2023/> == Laureaten == * 2022: [[Lex Roth]]<ref name=Feb2023>[https://men.public.lu/en/actualites/communiques-conference-presse/2023/02/23-prix-national-langue-luxembourgeoise-lb.html "Nationale Präis fir d’Verdéngschter ëm d’Lëtzebuerger Sprooch: Lex Roth an Alain Atten fir hiert laangjäregt Engagement geéiert."] Communiqué op men.public.lu, 23.02.2023</ref><ref name=":0">{{Citation|URL=https://vimeo.com/802018030|Titel=Nationale Präis fir d'Verdéngschter ëm d'Lëtzebuerger Sprooch 2022/2023|Gekuckt=03.03.2023|Datum=23.02.2023|Editeur=vimeo.com}}</ref> * 2023: [[Alain Atten]] <ref name=Feb2023/><ref name=":0" /> * 2024: * 2025: [[Jackie Messerich]]<ref name=25-26>[https://bnl.public.lu/fr/a-la-une/agenda/2026/letzebuerger-sprooch.html Agenda - "Nationale Präis fir d’Verdéngschter ëm d’Lëtzebuerger Sprooch."] Communiqué op bnl.public.lu, (nogekuckt: 27.03.2026).</ref> * 2026: Wikimedia Lëtzebuerg asbl.<ref name=25-26/> == Jury vum Präis == D'Jury besteet aus fënnef Persounen: # dem [[Kommissär fir d'Lëtzebuerger Sprooch]] (President vun der Jury); # dem Direkter vum [[Zenter fir d'Lëtzebuerger Sprooch]]; # dem President vum [[Conseil fir d'Lëtzebuerger Sprooch]]; # dem Direkter vum [[Institut national des langues Luxembourg]]; # engem Vertrieder vun der [[Universitéit Lëtzebuerg]]. <!--== Editioune vum Präis ==--> {{Referenzen an Notten}} {{DEFAULTSORT:Prais fir d'Verdengschter em d'Letzebuerger Sprooch}} [[Kategorie:Präis fir d'Verdéngschter ëm d'Lëtzebuerger Sprooch| ]] 7u698rhu17gwrbb2tcdp7m4g6ondijn 2668665 2668651 2026-03-27T14:49:52Z Zinneke 34 De(n) Zinneke huet d'Säit [[Präis fir d'Verdéngschter ëm d'Lëtzebuerger Sprooch]] op [[Nationale Präis fir d'Verdéngschter ëm d'Lëtzebuerger Sprooch]] geréckelt: beim Ministère ass en "nationaliséiert" 2668651 wikitext text/x-wiki De '''Präis fir d'Verdéngschter ëm d'Lëtzebuerger Sprooch''' gouf mam [[Groussherzoglecht Reglement|Règlement grand-ducal]] vum 4. August 2022<ref>{{Citation|URL=http://data.legilux.public.lu/eli/etat/leg/rgd/2022/08/04/a457/jo|Titel=Règlement grand-ducal du 4 août 2022 portant sur les modalités d'attribution d'un prix national de la langue luxembourgeoise|Gekuckt=04.09.2022|Auteur=legilux.lu|Datum=08.08.2022|Editeur=legilux.lu|Sprooch=fr}}</ref> an d'Liewe geruff a gëtt un Organisatiounen oder Persoune verginn, déi besonnesch Verdéngschter ëm d'[[Lëtzebuergesch]]t opweises hunn. De Präis, dee mat 5.000&nbsp;€ dotéiert ass, gëtt eemol d'Joer verginn, ausser d'Jury stellt fest, datt kee Verdéngscht besteet. E gëtt a Form vun enger Skulptur vun engem [[Kaweechelchen]] iwwerreecht, déi vun enger Klass aus dem BTS Game Art and Game Design vum [[Lycée des arts et métiers]] kreéiert ginn ass.<ref name=Feb2023/> == Laureaten == * 2022: [[Lex Roth]]<ref name=Feb2023>[https://men.public.lu/en/actualites/communiques-conference-presse/2023/02/23-prix-national-langue-luxembourgeoise-lb.html "Nationale Präis fir d’Verdéngschter ëm d’Lëtzebuerger Sprooch: Lex Roth an Alain Atten fir hiert laangjäregt Engagement geéiert."] Communiqué op men.public.lu, 23.02.2023</ref><ref name=":0">{{Citation|URL=https://vimeo.com/802018030|Titel=Nationale Präis fir d'Verdéngschter ëm d'Lëtzebuerger Sprooch 2022/2023|Gekuckt=03.03.2023|Datum=23.02.2023|Editeur=vimeo.com}}</ref> * 2023: [[Alain Atten]] <ref name=Feb2023/><ref name=":0" /> * 2024: * 2025: [[Jackie Messerich]]<ref name=25-26>[https://bnl.public.lu/fr/a-la-une/agenda/2026/letzebuerger-sprooch.html Agenda - "Nationale Präis fir d’Verdéngschter ëm d’Lëtzebuerger Sprooch."] Communiqué op bnl.public.lu, (nogekuckt: 27.03.2026).</ref> * 2026: Wikimedia Lëtzebuerg asbl.<ref name=25-26/> == Jury vum Präis == D'Jury besteet aus fënnef Persounen: # dem [[Kommissär fir d'Lëtzebuerger Sprooch]] (President vun der Jury); # dem Direkter vum [[Zenter fir d'Lëtzebuerger Sprooch]]; # dem President vum [[Conseil fir d'Lëtzebuerger Sprooch]]; # dem Direkter vum [[Institut national des langues Luxembourg]]; # engem Vertrieder vun der [[Universitéit Lëtzebuerg]]. <!--== Editioune vum Präis ==--> {{Referenzen an Notten}} {{DEFAULTSORT:Prais fir d'Verdengschter em d'Letzebuerger Sprooch}} [[Kategorie:Präis fir d'Verdéngschter ëm d'Lëtzebuerger Sprooch| ]] 7u698rhu17gwrbb2tcdp7m4g6ondijn 2668675 2668665 2026-03-27T15:25:23Z Volvox 4050 /* Laureaten */mat Wikilink 2668675 wikitext text/x-wiki De '''Präis fir d'Verdéngschter ëm d'Lëtzebuerger Sprooch''' gouf mam [[Groussherzoglecht Reglement|Règlement grand-ducal]] vum 4. August 2022<ref>{{Citation|URL=http://data.legilux.public.lu/eli/etat/leg/rgd/2022/08/04/a457/jo|Titel=Règlement grand-ducal du 4 août 2022 portant sur les modalités d'attribution d'un prix national de la langue luxembourgeoise|Gekuckt=04.09.2022|Auteur=legilux.lu|Datum=08.08.2022|Editeur=legilux.lu|Sprooch=fr}}</ref> an d'Liewe geruff a gëtt un Organisatiounen oder Persoune verginn, déi besonnesch Verdéngschter ëm d'[[Lëtzebuergesch]]t opweises hunn. De Präis, dee mat 5.000&nbsp;€ dotéiert ass, gëtt eemol d'Joer verginn, ausser d'Jury stellt fest, datt kee Verdéngscht besteet. E gëtt a Form vun enger Skulptur vun engem [[Kaweechelchen]] iwwerreecht, déi vun enger Klass aus dem BTS Game Art and Game Design vum [[Lycée des arts et métiers]] kreéiert ginn ass.<ref name=Feb2023/> == Laureaten == * 2022: [[Lex Roth]]<ref name=Feb2023>[https://men.public.lu/en/actualites/communiques-conference-presse/2023/02/23-prix-national-langue-luxembourgeoise-lb.html "Nationale Präis fir d’Verdéngschter ëm d’Lëtzebuerger Sprooch: Lex Roth an Alain Atten fir hiert laangjäregt Engagement geéiert."] Communiqué op men.public.lu, 23.02.2023</ref><ref name=":0">{{Citation|URL=https://vimeo.com/802018030|Titel=Nationale Präis fir d'Verdéngschter ëm d'Lëtzebuerger Sprooch 2022/2023|Gekuckt=03.03.2023|Datum=23.02.2023|Editeur=vimeo.com}}</ref> * 2023: [[Alain Atten]] <ref name=Feb2023/><ref name=":0" /> * 2024: * 2025: [[Jackie Messerich]]<ref name=25-26>[https://bnl.public.lu/fr/a-la-une/agenda/2026/letzebuerger-sprooch.html Agenda - "Nationale Präis fir d’Verdéngschter ëm d’Lëtzebuerger Sprooch."] Communiqué op bnl.public.lu, (nogekuckt: 27.03.2026).</ref> * 2026: [[Wikimedia Lëtzebuerg|Wikimedia Lëtzebuerg asbl.]]<ref name=25-26/> == Jury vum Präis == D'Jury besteet aus fënnef Persounen: # dem [[Kommissär fir d'Lëtzebuerger Sprooch]] (President vun der Jury); # dem Direkter vum [[Zenter fir d'Lëtzebuerger Sprooch]]; # dem President vum [[Conseil fir d'Lëtzebuerger Sprooch]]; # dem Direkter vum [[Institut national des langues Luxembourg]]; # engem Vertrieder vun der [[Universitéit Lëtzebuerg]]. <!--== Editioune vum Präis ==--> {{Referenzen an Notten}} {{DEFAULTSORT:Prais fir d'Verdengschter em d'Letzebuerger Sprooch}} [[Kategorie:Präis fir d'Verdéngschter ëm d'Lëtzebuerger Sprooch| ]] d47tis80hqzyshgkpi0uosj9mwewm1i 4 161276 2668678 2660284 2026-03-27T15:33:35Z Zinneke 34 2025 komplett archivéeirt 2668678 wikitext text/x-wiki == 2025 == === Dezember 2025 === {{Annonce Verschiddenes|14.|3 lb-Wikipedianer hu sech informell mat engem de-Wikipedianer zu Beetebuerg getraff.}} {{Annonce Verschiddenes|4.|2 Wikipedianer ware bei der Journée du Bénévolat am ''Centre Atert'' zu [[Bartreng]].}} === November 2025 === {{Annonce Verschiddenes|16.|6 Wikipedianer hu sech zu Leideleng getraff en vue vun enger Bedeelegung un der [[:de:Wikipedia:AdminConvention 2026/Themen#Programm|AdminCon 2026]] vum 30.01 bis den 01.02 zu Bremen.}} === Oktober 2025 === {{Annonce Verschiddenes|3.-5.|2 Wikipedianer waren op der [[:de:Wikipedia:WikiCon 2025|WikiCon 2025]] zu [[Potsdam]].}} === August 2025 === [[Fichier:Group photo at Wikimania 2025.jpg|miniatur|Gruppefoto vun der Wikimania 2025]] {{Annonce Verschiddenes|6.-9.|1 Wikipedianer war op der [[Wikimania]] 2025 zu [[Nairobi]].}} === Juni 2025 === [[Fichier:Wikimedia-Stand zu Leideleng bei der Marche gourmande 01.jpg|miniatur|Stand vu Wikimedia Lëtzebuerg fir d'Auswäertung vum Quiz vun der Marche gourmande]] {{Annonce Verschiddenes|29.|''Marche gourmande'' vun der Leidelenger Kommissioun ''vivre-ensemble interculturel''. D'ASBL huet e Quiz mat 25 Froe mam Theema Leideleng ausgeschafft. Den Dag vun der Marche waren 2 Wikipedianer present fir de Quiz ze verbesseren.}} === Mee 2025 === [[Fichier:Wikimedia-Stand - Welcome Day 2025 Leudelange 01.jpg|miniatur|Stand vu Wikimedia Lëtzebuerg um Welcome Day an der Leidelenger Sportshal de 16. Mee 2025]] {{annonce Verschiddenes|16.|''Pot de bienvenue'' fir nei Awunner vu Leideleng. Wéi all Leidelenger Veräiner wäerte mir als ASBL do vertruede sinn.}} === Abrëll 2025 === {{Annonce Verschiddenes|25.|Ee Wikipedianer an eng Wikipedianerin waren op der Feier fir d'20-järegt Bestoe vun der Moien a.s.b.l.}} {{Annonce Verschiddenes|24.|Wikipedia-Formatioun mat 3 Wikipedianer bei [https://www.gero.lu/produit/wikipedia-praktesch-erklaert-3 Gero.lu] an hirem Sëtz zu Bouneweg um [[Leschte Steiwer]].}} === Mäerz 2025 === [[Fichier:Wiki-Treffen Leudelange Mäerz 2025.jpg|miniatur|Generalversammlung vu Wikimedia Lëtzebuerg 8. Mäerz 2025]] {{Annonce Verschiddenes|11.|Zwéi Wikipedianer ware beim LOD op Besuch.}} {{Annonce Verschiddenes|8.|Generalversammlung vun der ASBL Wikimedia Lëtzebuerg am Kulturzentrum zu Leideleng.}} === Januar 2025 === {{annonce Verschiddenes|25.|3 Wikipedianer hunn eis ASBL um Neijoerschpatt vun der [[Actioun Lëtzebuergesch]] vertrueden.}} ==2024== ===Dezember 2024 === {{annonce Verschiddenes|16.|* [[Nos cahiers]] Nr 4, 2024}}: ** Jean-Louis Gindt, ''20 Joer Wikipedia a Lëtzebuerger Sprooch'', nos cahiers, 4, 2024, S. 33-40; ** Tom Diderich, ''Wikipedia op Lëtzebuergesch'', nos cahiers, 4. 2024, S. 41-60. {{annonce Verschiddenes|5.|2 Wikipedianer waren op der Journée du Bénévolat am ''CELO'' zu [[Hesper]].}} === September 2024 === {{Annonce Verschiddenes|26.|Konferenz an der Nationalbibliotkéik mam Theema ''De Diderot à Wikipédia – la transformation de l’accès à la connaissance'', déi vum [[:fr:Rémi Mathis|Rémi Mathis]] gehale gëtt. Detailer an Umeldung iwwer [https://bnl.public.lu/en/a-la-une/agenda/2024/wikipedia.html dëse Link vun der BNL]}} {{Annonce Verschiddenes|6.|Comitésversammlung zur Virbereedung op déi 20 Joer Wikipedia op Lëtzebuergesch.}} === Juli 2024 === {{Annonce Verschiddenes|15.|[[Fichier:WikimediaLu rollup.jpg|thumb|upright]]Fir am Kontext vun den [[Wikipedia_op_Lëtzebuergesch|20 Joer Wikipedia a Lëtzebuerger Sprooch]] Ëffentlechkeetsaarbecht ze maachen, huet ďASBL 2 Rollupe maache gelooss.}} === Abrëll 2024 === {{Annonce Verschiddenes|6.|Comitésversammlung zur Virbereedung op déi 20 Joer Wikipedia op Lëtzebuergesch.}} === Mäerz 2024 === {{Annonce Verschiddenes|2.|[[Fichier:Wiki-Treffen Leudelange 2024-03.jpg|thumb|Gruppefoto mam Buergermeeschter (riets)]]Generalversammlung vun der ASBL Wikimedia Lëtzebuerg am Kulturzentrum zu [[Gemeng Leideleng|Leideleng]].}} === Februar 2024 === {{Annonce Verschiddenes|24.|Comitésversammlung zur Virbereedung op déi 20 Joer Wikipedia op Lëtzebuergesch.}} {{Annonce Verschiddenes|21.|Wikipedia-Formatioun mat 2 Wikipedianer bei [https://www.gero.lu/fr/ Gero.lu] an hirem Sëtz zu Izeg.}} ==2023== === Dezember 2023 === {{annonce Verschiddenes|5.|2 Wikipedianer waren op der Journée du Bénévolat am ''Loisi'' zu [[Nidderaanwen]].}} {{annonce Verschiddenes|2.|Comitésversammlung zur Virbereedung op déi 20 Joer Wikipedia op Lëtzebuergesch.}} === November 2023 === {{Annonce Verschiddenes|16.|Konferenz an der [https://ewb.lu/ ErwuesseBildung] ''[https://ewb.lu/event/de-relieise-patrimoine-am-internet-valoriseieren/ De reliéise Patrimoine am Internet valoriséieren.]'' Eng Zesummenaarbecht vun der ErwuesseBildung, dem Service Communication et Presse vun der Kathoulescher Kierch a Wikimedia Lëtzebuerg ASBL}}. Dës Konferenz gouf op en onbestëmmten Datum verluecht. ===September 2023 === {{annonce Verschiddenes|12.|Zwéi Vertrieder vu Wikimedia hunn d'ASBL op der Aweiung vum Club Senior / Club Aktiv Plus ''de Forum'' zu Beetebuerg vertrueden.}} === August 2023 === {{annonce Verschiddenes|16.|[[Fichier:Drone dji mini 3 pro.jpg|thumb|Eis Dron op hirem 1. Vol.]]D'ASBL huet eng Dron, elo kënne mer och Biller aus der Loft maachen.}} === Juni 2023 === {{annonce Verschiddenes|29.|[[Fichier:Expo Lëtzebuerger Sprooch(en) 1.jpg|thumb|D'Ekipp vum ZLS bei der Aweiung vun der Expo]]D'ASBL war bei der Presentatioun vun der mobiler Ausstellung "D'Lëtzebuerger Sprooch(en)" an der Abtei Neimënster vertrueden.}} {{annonce Verschiddenes|19.|2 Wikipedianer vertrieden d'ASBL bei der Presentatioun vum ''Lëtzebuerger Sproochatlas 1900'', den 19.06.2023 am Forum Geesseknäppchen.}} === Abrëll 2023 === {{Annonce Verschiddenes|27.|[[Fichier:20230427 Wikimedia goes 100komma7.jpg|thumb|3 Vertrieder vun der Wikimedia als Invité um 100komma7]]3 Wikipedianer vertrieden d'ASBL um [[Radio 100,7]] an der Emissioun "[https://www.100komma7.lu/program/episode/441841/202304270905-202304271000 Am Fong]" mat der Natasha Ehrmann}} {{Annonce Verschiddenes|25.|Wikipedia-Formatioun vun 2 Wikipedianer bei Gero.lu an hirem Sëtz zu Izeg. An dëser Formatioun gouf den Artikel [[GERO – Kompetenzzenter fir den Alter]] ugeluecht.}} === Mäerz 2023 === {{Annonce Verschiddenes|14.|1 Wikipedianer war um "Owend mam [[Alain Atten]]", organiséiert vum ''Cercle Culturel et Historique de Leudelange''}} === Februar 2023 === {{Annonce Verschiddenes|22.|2 Wikipedianer ware bei der Iwwerreechung vum ''[[Präis fir d'Verdéngschter ëm d'Lëtzebuerger Sprooch|Nationale Präis fir d'Verdéngschter ëm d'Lëtzebuerger Sprooch]]'', dee vum Educatiounsministère am [[Lycée de garçons de Luxembourg|Stater Jongelycée]] iwwerreecht gouf.}} === Januar 2023 === {{Annonce Verschiddenes|7.|2 Wikipedianer waren um Neijooschpatt vun der [[Actioun Lëtzebuergesch]]}} [[Fichier:Wiki-Treffen Leudelange 2023.jpg|150px|thumb|Virum Kulturzentrum vu Leideleng]] {{Annonce Verschiddenes|4.|Generalversammlung vun der ASBL am Centre culturel "An der Eech" zu Leideleng. De Rapport steet am [https://www.leudelange.lu/fr/commune-de-leudelange/mediatheque/bulletins-communaux/gemengebuet-148 Gemengebuet Nr. 148], S. 45-46.}} ==2022== === Dezember 2022 === {{Annonce Verschiddenes|19. an 22.|2 Wikipedianer ware fir eng Wikipedia-Formatioun am [[Nationale Militärgeschichtsmusée]]}} {{Annonce Verschiddenes|9.|4 Wikipedianer ware beim ''Dezemberpatt mat der Virstellung vun engem [[schreifmaschinn.lu|Prototyp fir Sproocherkennung op Lëtzebuergesch]]'', dee vum [[Zenter fir d'Lëtzebuerger Sprooch|ZLS]] an dem Educatiounsministère organiséiert gouf.}} [[Fichier:WikimediaLu agence benevolat 2022.jpg|150px|thumb|2 Vertrieder op der Journée du Bénévolat zu Stroossen]] {{Annonce Verschiddenes|5.|2 Wikipedianer hu Wikimedia.lu op der ''Journée du [[Benevolat]] 2022'' vertrueden.}} === November 2022=== {{Annonce Verschiddenes|20.|5 Wikipedianer waren op de [[Walfer Bicherdeeg]].}} === Juni 2022 === {{Annonce Verschiddenes|28.|4 Wikipedianer hu Wikimedia.lu zu Leideleng beim ''Welcome Drink'' vertrueden, op deen d'Integratiounscommissioun agelueden hat.}} {{Annonce Verschiddenes|22.|Um Virowend vun Nationalfeierdag war Wikimedia.lu bei de lokale Feierlechkeeten zu Leideleng vertrueden.}} {{Annonce Verschiddenes|20.|4 Wikipedianer ware bei der Virstellung vum fuschneien [[LOD]] am Forum Geesseknäppchen derbäi.}} === Mäerz 2022 === {{Annonce Verschiddenes|19.|Konferenz zu Leideleng iwwer Wikipedia am Kader vum 31. Formateursdag vun der ASBL [[Moien – Eng Bréck fir eis Sprooch]].}} === Januar 2022 === [[Fichier:Wiki-Treffen Leudelange Januar 2022.jpg|180px|thumb|Generalversammlung Wikimedia 2022, op der Foto feelen d'Denise Heiderscheid an de Claude Bache]] {{Annonce Verschiddenes|29.|Generalversammlung vu Wikimedia Lëtzebuerg zu Leideleng. Bei der Generalversammlung war och d'Presidentin vun der [[Moien ASBL]] Denise Heiderscheid an de President vun der [[Actioun Lëtzebuergesch]] Claude Bache present.}} De Rapport gouf am Leidelenger [https://www.leudelange.lu/fileadmin/mediatheque/documents/gemengebuet/Gemengebuet_144_web.pdf Gemengebuet Nr 144], S. 74f verëffentlecht. ==2018-2021== === November 2021 === {{Annonce Verschiddenes|27.|Wikimedia Lëtzebuerg gëtt [http://www.actioun-letzebuergesch.lu/files/klack/275.pdf mat der Plaquette 'Dicks-Rodange-Lentz' am Sëlwer] vun der [[Actioun Lëtzebuergesch]] ausgezeechent.}} [[Fichier:Wiki-Treffen Leudelange Mai 2021.jpg|180px|thumb|Generalversammlung Wikimedia 2021]] === Mee 2021 === {{Annonce Verschiddenes|8.|Generalversammlung vum Veräin ''[[Wikimedia#Wikimedia_Lëtzebuerg|Wikimedia Lëtzebuerg]]'' zu [[Leideleng]] am grousse Sall vum Kulturzentrum "An der Eech"}}. De Rapport gouf am Leidelenger [https://www.leudelange.lu/fileadmin/mediatheque/documents/gemengebuet/Gemengebued_141.pdf Gemengebuet Nr 141], S. 47f verëffentlecht. === Dezember 2020 === {{Annonce Verschiddenes|4.|''Wikimedia Lëtzebuerg'' ass och bei der [http://agence-benevolat.lu/structure/wikimedia-letzebuerg/ Agence vum Benevolat] vertrueden.}} [[Fichier:Wiki-Treffen am ZLS 02-2020.jpg|thumb|180px|Wikimedia am [[Zenter fir d'Lëtzebuerger Sprooch|ZLS]]]] === Februar 2020 === {{Annonce Verschiddenes|28.|De Veräin ''Wikimedia Lëtzebuerg'' besicht den [[Zenter fir d'Lëtzebuerger Sprooch]] a kritt Erklärungen iwwer den [[Lëtzebuerger Online Dictionnaire|LOD.lu]].}} ===Mäerz 2019=== {{Annonce Verschiddenes|16.| Generalversammlung vum Veräin ''[[Wikimedia#Wikimedia_Lëtzebuerg|Wikimedia Lëtzebuerg]]'' zu [[Leideleng]], wou och elo den Sëtz ass.}} ===Januar 2018=== {{Annonce Verschiddenes|20.| Generalversammlung vum Veräin ''[https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedians_of_L%C3%ABtzebuerg_-_User_Group Wikimedia Lëtzebuerg]'' an der [[Jugendherberg Esch-Uelzecht|Jugendherberg zu Esch-Uelzecht]] an am Uschloss Treffe vun all de Wikipedianer.}} olwvtivydi4oji7gu5m877hsripxh7c 0 161955 2668644 2666643 2026-03-27T12:17:57Z Bdx 7724 2668644 wikitext text/x-wiki {{Iwwerschaffen|Sproochlech Feeler}} [[Fichier:AFIP405851R-MEDULLOBLASTOMA.jpg|miniatur|200px|Magnéitresonanztomographie: Déi hell kontrastéiert Mass weist e Medulloblastoma vun der cerebellarer Vermis un. Diffus Akkumulatioune vum Kontrastmëttel am subarachnoide Raum (Feiler) weisen op d'Verbreedung laanscht d'Meninges.]] '''Neuroonkologie''' ass e Fachgebitt vun der [[Medezin]], dat Neurologie an Onkologie kombinéiert. Neuroonkologie beschäftegt sech haaptsächlech mat der Diagnostik, Therapie a [[Fuerschung]] vun [[Tumor|Tumorerkrankunge]] vum [[Nervesystem]], wouzou déi follgend Tumortyppen zielen: * primär Tumore vum [[Zentralnervesystem]] (Gehiertumoren an Tumore vum [[Réckemuerch]]) * sekundär Tumore vum Zentralnervesystem (Gehiermetastasen a Réckemuerchmetastasen) * béisaarteg Lymphomer vum Zentralnervesystem * Tumore vum [[peripheren Nervesystem]] Dës Lëscht weist, datt et e breet Gebitt ass, dat schwéier ze definéieren ass. <!--Wärend d'Behandlung vun Zentralnervelymphomer och den hematologesche Behandlungsrichtlinne follegt, a Gehiermetastasen ginn net getrennt vun der Basistherapie vum primären Tumor behandelt, peripher Nerventumore si guttaarteg, wéi Neurinomen, a wéi aner Tumoren am mëllen Tissu déi dacks am orthopedesche Beräich lokaliséiert sinn.--> == Allgemeng Informatiounen == === Primär Tumore vum Zentralnervesystem === Primär Gehiertumore kënnen zu all Alter optrieden, vu Kandheet bis spéit am Liewen. Facteure wéi Alter, Tumorplaz a klinesch Presentatioun sinn hëllefräich an der Differentialdiagnos. Déi meescht Aarte vu primäre Gehiertumore si méi heefeg bei Männer, mat Ausnam vu Meningiomen, déi méi heefeg bei Frae sinn. === Metastatesch Tumore vum Zentralnervesystem === Déi direkt Invasioun oder Kompressioun vu kontinuéierlechen Tissuen hänkt mat der Proximitéit vum Nervesystem zu anere Strukturen zesummen. ==== Intrakranial Metastasen ==== Et gëtt dräi Zorte vun intrakraniale Metastasen: Gehiermetastasen, dural Metastasen, a meningeal-leptomeningeal Metastasen. <!--Gehiermetastase kënnen eenzel oder multiple sinn an all Deel vum Gehier beaflossen. Metastasen zu dural Strukturen geschitt allgemeng duerch hematogen Verbreedung oder direkt Invasioun vun enger Schank déi drustéisst. Dural Metastase kënnen den ënnerierdesche Gehier invadéieren a fokal Ödem an assoziéiert neurologesch Symptomer verursaachen. Wéinst hirer kortikaler Plaz, tendéieren dës Prozesser fréi am Kurs zu Krampelen. Leptomeningeal Metastasen ass e rare, awer gutt unerkannte klineschen Phänomen bei Kriibspatienten. Leptomeningeal Metastase sinn am meeschte verbreet wéinst Broscht, Lunge oder Melanom primär Tumoren.--> ==== Kranial Metastasen ==== Kranial Metastase ginn an zwou Kategorien opgedeelt: Schädeldaach a Schädelbasis. == Primär Tumore vum Zentralnervesystem == Eng éischt Ënnerdeelung vun Tumore vum [[Zentralnervesystem]] (ZNS) geschitt tëscht primären (déi direkt aus dem ZNS stamen) an metastateschen (entstinn aus engem aneren Organ) Tumoren. Déi metastatesch Tumoren hunn eng Inzidenz, déi ongeféier zéngmol sou grouss ass wéi déi vun de primären. Gehiertumore sinn Neoplasmen, déi sech am Gehier entwéckelen. Tumore wéi Meningiomen, déi duerch hir Mass kompriméieren, awer net an d'Gehier penetréieren, an Hypofyse- an Epiphyse Tumoren, déi um Gehierstamm sinn, ginn dacks falsch als Gehiertumore bezeechent. De Begrëff intrakranial Tumore resüméiert dës méi prezis. Primär ZNS Tumoren enthalen eng Vilfalt vu pathologeschen Entitéiten, jidderee mat senger eegener Naturgeschicht. Wéinst der Tatsaach, datt glial Tumoren eleng bal 40 % vun dësen Tumoren ausmaachen, kann en Ënnerscheed tëscht glial Tumoren (Gliomen) an net-glial Tumore gemaach ginn. Déi heefegst Gliome sinn Astrocytomen (Stamm aus glialen Astrocytzellen), Oligodendrogliomen (Urspronk aus oligodendroglialen Zellen), an Ependymomen (Urspronk aus ependymalen Zellen). === Epidemiologie === Béisaarteg primär Tumore vum Zentralnervesystem si relativ rar a sinn ongeféier 2 Prozent vun alle béisaartegen Neoplasmen. Tumorerkrankunge vum Zentralnervesystem verdeele sech zu 95 Prozent op d'Gehier an zu 5 Prozent op d'Meninges, Kranialnerven a Réckemuerch. Si kënnen zu all Alter optrieden, an de Risiko fir d'Krankheet z'entwéckelen gëtt mam Alter méi grouss. <!--Bei Erwuessene kënne Gliomen histologesch fonnt ginn, déi aus dem Stëtztissu vun den Nervenzellen stamen, vun deenen ongeféier 75 Prozent vun glioblastomas Astrocytome IV. Grad mat enger ongënschtlecher Prognos.--> Embryonal Tumoren dominéiere bei Puppelcher a jonke Kanner. De stäerkste gemeinsame béisaartegen intracranialen ZNS Tumor ass de Glioblastoma, déi allgemeng benign si Meningiomen. === Etiologie === Geneetesch Predisposition zum Zentralnervesystem Neoplasmen ass relativ ongewéinlech, obwuel e puer Gliomen als Komplikatioune vu multiple familiäre Krankheeten optrieden. D'Mutatioun vun e puer Tumor-Suppressor-Genen charakteriséiert verschidde Ierfsyndromen, déi eng erhéicht Empfindlechkeet fir d'Entwécklung vu Gehiertumoren weisen. Déi follgend Mutatiounen an hir Syndrome si verbonne mat engem méi héije Risiko fir Gehiertumoren z'entwéckelen: NF1 Genmutatioun mat Typ 1 Neurofibromatose, APC Mutatioun mam Turcot Syndrom, PTCH Mutatioun mam Gorlin Syndrom an TP53 oder CHEK2 -Mutatioun mam Li-Fraumeni Syndrom. Ëmweltfaktoren verbonne mat primäre Gehiertumoren si schwéier z'identifizéieren. An e puer Studien ass d'Belaaschtung vu Vinylchlorid mat enger verstäerkter Heefegkeet vu High-grade Gliom assoziéiert ginn. Déi eenzeg selten awer gutt identifizéiert Ursaach vun engem primäre Gehiertumor ass ioniséierend Stralung. Besonnesch Stralungstherapie vu Kanner mat Tinea Capitis a vu Patienten mat akuter lymphatescher Leukämie, Craniopharyngiom oder Net-Hodgkin Lymphom ass mat engem erhéicht Risiko vu Gliom assoziéiert. AIDS Patienten hunn e erhéicht Risiko vu primären zerebrale Lymphom. === Klinik === ==== Unzeechen a Symptomer ==== D'Symptomer vun der zerebraler Neoplasie sinn duerch d'Verdängung oder Zerstéierung vum ëmleiende Geweebe an duerch d'Infiltratioun vum Geweebe verursaacht. Dat heefegst Symptom, dat vu 35 Prozent vun de Patienten gemellt gëtt, ass Kappwéi. D'Optriede vu schwéierem Kappwéi bei Patienten, déi soss seelen dorënner leiden, ass dacks charakteristesch, besonnesch wann de Kappwéi oder d'Migräne moies méi staark ass a vun Iwwelzegkeet, Erbriechen an neurologeschen Ausfäll begleet ginn. Bei Patienten, déi méi dacks ënner Kappwéi leiden, kann eng Verännerung vun der Form, d'Erhéijung vun der Heefegkeet oder vun der Intensitéit vun den Ufäll ee Symptom fir d'Entwécklung vun engem Gehiertumor sinn. Krämp triede bei ongeféier engem Drëttel vun de Gliompatienten op, besonnesch mat niddereggradegen<!---?---> oder ZNS-Tumoren. Fokal neurologesch Ausfäll hänke mat der Plaz vum Tumor zesummen. Bei 15 bis 20 Prozente vun de Gliompatiente kënnt et och zu enger Verännerung vum psycheschen Zoustand. ==== Bildgebend Diagnostik ==== [[Fichier:Brain MRI T1 movie.gif|miniatur|Horizontal Magnéitresonanztomographie vun engem gesonde Gehier an der Spin-Gitter-Relaxatioun <math>T_1</math>]] Computertomographie (CT) a Magnéitresonanztomographie (MRT) kënnen effektiv eng Neoplasie am Gehier erkennen. MRT ass méi empfindlech wéi CT fir Lesiounen z'identifizéieren, awer huet Kontraindikatioune fir Patienten mat Herzpacemaker, inkompatibel Prothesen, Metallclips, an anerer. CT bleift d'Method vun der Wiel fir Kalkifizéierungen bannent Läsionen oder Knochenerosioune vum Schädelkapp oder der Basis z'entdecken. D'Benotzung vu Kontrastmëttelen, déi jodéiert sinn am Fall vun CT a paramagnetesche (Gadolinium) am Fall vun MRT, erlaabt d'Acquisitioun vun Informatioun iwwer d'Vasculariséierung an d'Integritéit vun der Blutt-Gehier-Barriär, eng besser Definitioun vum tumorous Tumor am Verglach op d'Ëmgéigend Ödem an d'Generatioun vun Hypothesen iwwer de Grad vun der Malignitéit . Déi radiologesch Untersuchung erlaabt och eng Bewäertung vun de mechanesche Effekter a konsequent Verännerungen an de Gehierstrukturen, déi aus dem Tumor entstinn, wéi Hydrocephalus an Hernias, d'Effekter vun deenen déi fatal kënne sinn. Schlussendlech, an der Virbereedung fir Chirurgie, kann dës Diagnostik benotzt gi fir d'Plaz vun der Läsion oder d'Infiltratioun vum Tumor an vital Gebidder vum Gehier ze bestëmmen. Fir dësen Zweck ass MRT méi effizient wéi CT well et dräidimensional Biller ubitt. [[Fichier:Glioblastoma - MR sagittal with contrast.jpg|miniatur|Magnéitesch Resonanz Imaging am Sagittale Plang mat Glioblastoma]] Diagnostesch radiologesch Imaging-Tools markéieren d'Verännerung vum neoplastesche Tissu am Verglach zum normale Gehierparenchym (duerch Verännerungen an der elektronescher gebildter Tissuedicht op CT a Signalintensitéit op MRT). Wéi déi meescht pathologesch Tissue sinn Tumoren och erkennbar duerch eng verstäerkte Akkumulation vun intrazellulärem Waasser. Am Computer- tomogramm erschéngen se hypodens, also vu manner Dicht wéi de Gehierparenchym, am Magnéitresonanztomogramm mat Spin-Gitter-Entspanung hypointense an am Spin-Spinn Entspanung souwéi Proton Gewiicht (PD) hyperintens. Op engem Röntgenbild sollt de gesonde Gehiergebitt keng speziell Lumineszenz weisen. Dofir ass et selbstverständlech datt Opmierksamkeet op méi grouss Kontrastsignalberäicher bezuelt gëtt. Am Tumorgewebe, am Allgemengen, ass de gréisseren Undeel vu Kontrastverbesserung wéinst der spezieller Blutttumorbarriär, déi de Passage vum Jod (CT) a Gadolinium (MRT) an den intratumoralen extravaskuläre interstitielle Raum erlaabt. Dëst erhéicht d'Signal (Dicht oder Intensitéit) vum Tumor. Wéi och ëmmer, sollt suergfälteg gesuergt ginn datt d'Kontrastverbesserung net definitiv Neoplasie vu Periwound-Ödem ënnerscheet. Tatsächlech weist d'anatomesch-pathologesch Entdeckung am bösartigen infiltréierende Gliom Tumorgewebe, wéi zum Beispill am Glioblastoma an anaplasteschen Astrocytom, och iwwer de vasogene Ödem, deen duerch d'Zerstéierung vun der Blutt-Gehier-Barriär duerch den Tumor verursaacht gëtt. Dee leschte klineschen Zoustand ass schlecht erkannt duerch diagnostesch Imaging. Computertomographie vum Gehier weist typesch eng Tissuemass déi duerch entweeder Kontrast verbessert ka ginn. Op CT erschéngen niddereg-gradige Gliome normalerweis isodense zum normale Parenchym a kënnen dofir keng Kontrastverbesserung weisen. Ähnlech sinn Läsionen an der posterior kranialer fossa schwéier op CT z'identifizéieren. Dofir sinn d'Resultater vun esou enger Tomographie eleng net ëmmer genuch fir diagnostesch Zwecker. An zweiwelhafte Fäll ass d'Benotzung vun der méi sensibeler magnetescher Resonanzbildung essentiell. Op -MRT weist en intrakranialen Tumor als eng massiv Läsioun, déi no der Benotzung vum Kontrastmëttel méi lumineszent ka ginn. Wéi och ëmmer, et gëtt ëmmer eng Signalanomalie an -Magnetesch Resonanzbildung, wat d'Präsenz vun Neoplasie oder vasogenem Ödem beweist. Normalerweis ass erhéicht Lumineszenz (Kontrastverbesserung) indikativ fir en Tumor vun enger méi héijer Grad vu Malignitéit. E Kontrastring ass charakteristesch vum Glioblastoma, mat dem lumineszenten Deel entsprécht dem vital Deel vum bösartigen Tumor, an deem méi däischter. -hypointense Beräich entspriechend Tissue necrosis. ==== Bestëmmung vum Stadium ==== Déi meescht primär intrakranial Tumore bleiwen am Schädel lokaliséiert, sou datt systemesch Staging Prozeduren net erfuerderlech sinn. Am Géigesaz, primär neuroectodermal Tumoren, Medulloblastomen, ZNS Keimzelltumoren a primär ZNS- Lymphome verbreet sech dacks iwwer de subarachnoid Raum op d'Leptomeninges. Eng Spinal Magnéitresonanztomographie oder eng Lendegerpunkt ass dofir och fir all Patiente mat esou Diagnosen erfuerderlech. === Tumoraarten === ==== Gliomen ==== Primärtumore vum Zentralnervesystem ëmfasssen eng sëlleg pathologesch Stoffer, jidderee mat senger eegener Naturgeschicht. Well d'Gliomen eleng bal 40 Prozent vun all den ZNS Tumoren ausmaachen, ass et an der Literatur Gewunnecht fir tëscht glialen an netglialen Tumoren z'ënnerscheeden. ===== Astrozytomen ===== Verschidde Kategorie vu Systemer goufen an der Literatur iwwer d'Zäit proposéiert fir d'Béisaartegkeet vun Astrozytomen ze klasséieren. Zënter 1993 ass de Véier-Niveau Bewäertungssystem, dee vun der [[Weltgesondheetsorganisatioun]] proposéiert gëtt, am meeschte verbreet an ugewannt. E baséiert op véier histologesche Charakteristiken: erhéicht Zelldicht, Mitos, Endothelial Proliferatioun an Nekros. Sou hu Grad I Astrozytomer, sou wéi pilozytesch Astrozytomer, eng typesch guttaarteg Histologie. Astrocytomer vum II. Grad (diffus) weisen eng erhéicht Zelldicht als déi eenzeg histologesch Charakteristik a sinn Neoplasme mat engem méi nidderegen Infiltratiounsgrad. Astrozytomer vum III Grad weisen eng bedeitend Mitos. An endothelial Prolifératioun oder Nekrose ginn an Astrozytomen IV gesi. Grad, déi sougenannte Glioblastome. ====== Low-grade Astrocytome ====== [[Fichier:405615R-PA-HYPOTHALAMIC.jpg|miniatur|Low-grade Astrocytoma: E pilocyteschen Astrocytoma vun der hypothalamescher Regioun]] Pilozytesch Astrocytomen (dorënner Pilomyxoid Aastrocytoma), subependymal Riesezellastrozytome, a pleomorphesch Xanthastrozytome gehéieren zu de beschriwwenen Tumoren. Dëst sinn e bësse méi rar Neoplasme vu benign Histologie, déi dacks nëmmen duerch Chirurgie geheelt kënne ginn. Wann d'Exzisioun onkomplett ass, kann de verbleiwen Tumorgewebe erfollegräich mat Stralungstherapie behandelt ginn. A seelenen Fäll, wou lokal Behandlung net funktionéiert, kann systemesch [[Chimiotherapie|Chemotherapie]] erfollegräich sinn, wat individuell ugepasst muss ginn. Kanner reagéieren op eng Kombinatioun vu Carboplatin a Vincristin. [[Fichier:405518-FIBRILLARY OR DIFFUSE ASTROCYTIC NEOPLASM.jpg|miniatur|links|MRT vun engem diffusen Astrocytoma vu verschiddene Grad. Déi donkel Géigend weist e Low-grade Frontallobe -Astrocytoma an déi zwee kleng, méi hell bannescht méi héichwäerteg Neoplasmen.]] [[Fichier:SEGA GFAP.jpg|miniatur|Mikroskopesch Inspektioun vu glial fibrillary sauer Proteinnen am subependymale Riesezellastrozytom . Hir monoclonal Antikörper gëtt benotzt fir primär Gliome vu metastatesche Läsionen am Gehier a vun Astrocyten an Tumoren ausserhalb der ZNS ze differenzéieren.]] Diffus Astrozytome II erschéngen op Computertomographie. Grad wéi manner intensiv Läsionen. An der bevorzugter Magnéitresonanzbildung kënnen Kontrastmëttelen dës Neoplasmen net ervirhiewen, hir Lumineszenz kann méi dënn a méi schwaach sinn. Eng méi intensiv kann Tissue vu verstäerkter Anaplasie uginn. Wann ëmmer méiglech, gëtt eng Biopsie proposéiert fir Prouwen aus dem anaplasteschen Deel vum Tumor ze kréien. An deene meeschte Fäll sinn Patienten mat diffusen Astrocytome 20 bis 40 Joer al. D'Optriede vun epilepteschen Anfall ass typesch fir si. Konditioune fir eng favorabel Prognose sinn jonken Alter, Tumorgréisst ënner 50 Millimeter an déi extensivst chirurgesch Resektioun vum Tumor méiglech. Spéit Widderhuelunge si relativ heefeg, dofir musse Patienten no 15 Joer no der Entfernung vum Tumor verfollegt ginn. Trotz hirem relativ luesen Kurs, sinn déi meescht Astrozytomen zu Läsionen charakteriséiert duerch extensiv Anaplasie, déi normalerweis net mat fir Chirurgie oder Bestralungstherapie behandelt kënne ginn. Wéi och ëmmer, d'Therapie fir Patienten mat diffusen nidderegen Astrocytomen weist net eestëmmeg Konsens an der Literatur. D'Roll vun der kompletter Resektioun gëtt a professionelle Kontexter diskutéiert. D'Resultater vun e puer Studie weisen datt maximal Tumorentfernung déi bescht Resultater gëtt. Tatsächlech kënne kleng an unilateral Tumoren komplett ewechgeholl ginn, wa keng kritesch Strukture vum Gehier involvéiert sinn. Eng pragmatesch Approche, déi allgemeng fir d'Allgemengheet vun de Fäll akzeptabel ass, ass d'Neoplasie esou wäit wéi méiglech ze entfernen, fir bedeitend neurologesch Defiziter ze vermeiden. Studien hu gewisen datt d'Bestralungstherapie, déi direkt no der Diagnostik gegeben ass, d'Zäit verlängert huet, datt de Patient Krankheet-fräi ass virum Tumor-Widderhuelung am Verglach zu der Situatioun wou de Kurs vun der Bestralungstherapie bis zur Zäit vum Fortschrëtt verspéit ass. Et gëtt awer momentan kee Konsens datt d'Bestralungstherapie kuerz no der Diagnostik dem Patient seng "Gesamt Iwwerliewe" verbessert. Bei Patienten mat méi schwaachen oder guer kenge Symptomer, oder mat Krampfungen, déi mat Antikrampfungsmedikamenter kontrolléiert kënne ginn, ass et méiglech d'Bestralungstherapie ze verzögere bis den Tumorwachstum eng kritesch Phase erreecht. Et gëtt dacks e Wonsch de Risiko vun neurologesche Schued ze reduzéieren, verursaacht duerch d'Bestralungstherapie selwer. Zwee prospektiv randomiséiert klinesch Studien hu kee méi grousse Virdeel vun der héijer Dosis Radiotherapie gewisen wéi vun der Low-Dosis Radiotherapie. Typesch ass d'total Dosis tëscht 45 an 54 Gray mat enger Fraktioun vun 1,8 bis 2 Gray. Den Effet vun adjuvant Chemotherapie bei Patienten mat niddereg-gradige astrozytomas ass nach ënner Untersuchung. Virleefeg Resultater vun engem klineschen Test deen d'Radiotherapie eleng mat der Radiotherapie vergläicht, gefollegt vu Chemotherapie mat Procarbazin, Lomustine a Vincristine (PCV) huet eng méi laang Period vu "krankheetfräi Iwwerliewe" mat der Kombinatioun gewisen, awer keng verlängert "allgemeng Iwwerliewe." Wéinst der Toxizitéit, déi mam PCV Protokoll assoziéiert ass, gëtt d'Benotzung vun Temozolomid souwuel als initial Therapie wéi och als Post-Erhuelung recommandéiert. ====== Anaplastesch Astrocytome ====== [[Fichier:Anaplastic astrocytoma.jpg|miniatur|links|Magnéitesch Resonanzbildung vu verschiddenen Therapiephasen vun engem anaplastesche Astrocytoma]] Anaplastescht Astrozytom ass e bösartigen Gehiertumor, deen duerch diffusen Wuesstum, erhéicht Zelldicht a Figuren vun der nuklearer Divisioun charakteriséiert ass. Et entsteet aus enger spezifescher Zellpopulatioun vum Zentralnervesystem, den Astrocyten. Laut der WHO Klassifikatioun vun Tumoren vum Zentralnervesystem entsprécht den Tumor engem Grad III Tumor. Typesch, Patienten mat anaplasteschen Astrocytoma presentéieren mat epileptesch Krampfadern, fokal neurologesch Defiziter, Kappwéi, a Perséinlechkeetsännerungen. Den duerchschnëttleche Patientalter ass 45 Joer. Magnéitesch Resonanz Imaging weist allgemeng eng massiv Läsioun mat engem verstäerkte Kontrastsignal, wat och méi schwaach ka sinn. Diagnos ass duerch histologesch Untersuchung vun der Läsion duerch Biopsie oder chirurgesch Resektioun. Eng méi schlecht Prognose kann mat fortgeschrattem Alter, schlechtem kierperlechen Zoustand a bedeitende neurologesche Schued verbonne sinn. Am Allgemengen ass d'therapeutesch Resultat besser mat enger kompletter chirurgescher Resektioun (Standardbehandlung) ouni Erhéijung vun neurologeschen Defiziter. Bestralungstherapie ass Standard well et gewise gouf d'Iwwerliewenszäit ze erhéijen. D'Roll vun der Chemotherapie ass kontrovers. ====== Glioblastoma ====== [[Fichier:Glioblastoma multiforme.jpg|miniatur|Onbehandelt Glioblastoma]] Déi heefegst a bösarteg Glialzelltumoren si Glioblastome. Si besteet aus enger heterogener Mass vu schlecht differenzéierten Astrozytomzellen haaptsächlech bei Erwuessener. Si kommen normalerweis an de zerebralen Hemisphären op, méi selten am Gehierstamm oder Réckemuerch. Ausser a ganz rare Fäll, wéi all Gehiertumoren, verlängeren se net iwwer d'Strukturen vum Zentralnervesystem. Glioblastoma kann aus engem diffusen (II. Grad) oder en anaplasteschen Astrocytom (III. Grad) entwéckelen. Am leschte Fall gëtt et sekundär genannt. Wéi och ëmmer, wann et ouni Virgänger oder Beweiser vu fréierer Malignitéit geschitt, gëtt et als primär bezeechent. Glioblastome gi mat Chirurgie, Bestralung a Chemotherapie behandelt. Si si schwéier ze heelen an et gi wéineg Fäll déi iwwer dräi Joer iwwerliewen. ===== Oligodendrogliom ===== Oligodendrogliom ass en ongewéinlechen Glial Gehiertumor deen aus Oligodendrozyten entstinn. Et geschitt haaptsächlech bei Erwuessener tëscht 40 a 45 Joer, virun allem am zerebrale cortex an der wäisser Matière vun de zerebrale Hemisphären. Oligodendrogliome si relativ ongewéinlech, déi manner wéi ongeféier 5 Prozent vun alle primäre Gehiertumoren ausmaachen an net méi wéi ongeféier 10 bis 15 Prozent vun all Gliome. Dës Tumore ginn opgedeelt an niddereg-Grad an anaplastesch Läsionen. Anaplastescht Oligodendrogliom ass charakteriséiert duerch erhéicht Zelldicht, Mitose, Endothelproliferatioun an nukleare Polymorphismus, an Nekrose. ====== Low-grade Oligodendrogliomen an Oligoastrozytomen ====== [[Fichier:Oligodendroglioma 009 006.jpg|miniatur|333px|Horizontal<math>T_1</math>-(lénks) an <math>T_2</math>-Magnéitesch Resonanz Imaging vun engem Oligodendrogliom am Verglach]] D'Median Iwwerliewe fir Patienten mat purem Oligodendrogliom ass ongeféier 10 Joer, mat Oligoastrozytom ongeféier 8 Joer. D'Verlängerung am Verglach zu puren Astrocytome ass wéinst enger Läschung oder Translokatioun vum 1p/19q Pair am Tumor. Den Duerchschnëttsalter vun de Patienten bei der Diagnostik ass 35 Joer. Typesch Symptomer sinn epileptesch Krampfungen, awer fokal neurologesch Defiziter, Perséinlechkeetsännerungen oder aner Symptomer vum intrakranialen Drock, wéi Kappwéi an Erbrechung, kënnen och gemellt ginn. Dës Tumoren sinn normalerweis net op Computertomographie siichtbar, sou datt MRT d'Method vun der Wiel fir diagnostesch Imaging ass. Um - Magnéitesch Resonanz Imaging, si sinn erkennbar als erhéicht Signalintensitéit. Op -Biller, op der anerer Säit, d'Signal ka gedämpft ginn an d'Kontrast-verbesserung kann nëmmen heiansdo festgestallt ginn. E Kalkifizéierungssignal ka feelen. Dës Tumore fortschrëtt méi lues wéi niddereg-gradige Astrocytomen, an et gëtt kee Konsens an der Literatur iwwer optimal Behandlung. Déi initial Behandlung beinhalt d'Kontroll vu Symptomer mat Antiseizure Medikamenter, Stralung, Chemotherapie oder eng Kombinatioun vun deenen zwee. Chirurgie, Radiotherapie a Chemotherapie spillen eng wichteg Roll bei Réckwee. Resections kënnen d'Symptomer entlaaschten. Op Temozolomid huet 50 gewisen Prozent vun de Patienten, déi no der Radiotherapie zeréckkommen, hunn eng positiv Reaktioun. ====== Anaplastesch Oligodendrogliomen an Oligoastrozytomen ====== [[Fichier:Mathematical-Modeling-of-Human-Glioma-Growth-Based-on-Brain-Topological-Structures-Study-of-Two-pone.0039616.s002.ogv|miniatur|links|Mathematesch Modelléierung vum Wuesstum vun engem anaplastesche Oligodendrogliom baséiert op topologesche Strukturen vum Gehier, Untersuchung vun zwee Ponen (Video)]] Anaplastesch Oligodendrogliomen weisen typesch Symptomer, déi aus dem Masseneffekt an epileptesch Krampfungen entstinn. Trotz hirer Chemosensibilitéit ass d'Median Iwwerliewe nëmmen 3 bis 5 Joer. D'Behandlung beinhalt sou vill Ausschnëtter wéi méiglech, gefollegt vun der Bestralungstherapie. Wat d'Chemotherapie ugeet, sollt et bemierkt ginn datt zwee rezent Phase III klinesch Studien d'Resultater vun der Radiotherapie verglach mat deenen vun der kombinéierter Stralentherapie a Procarbazin, Lomustin, Vincristin Chemotherapie. Obwuel d'Iwwerliewe ouni relevant Symptomer méi laang war mat der kombinéierter Therapie, war d'Gesamt Iwwerliewe fir béid Therapien d'selwecht. Patienten mat enger 1p / 19q Läschung hunn déi bescht Behandlungsresultater erreecht, wärend Patienten ouni 1p / 19q Läschen hir Resultater mat PCV Chemotherapie verbesseren konnten. Prospektiv klinesch Studien hu gewisen, datt ongeféier 50 bis 70 Prozent vun de Patiente mat widderhuelend anaplastescht Oligodendrogliom no Bestralungstherapie reagéieren positiv op Chemotherapie mat PCV oder Temozolomid. Och wa super Effizienz vun Temozolomid a PCV Therapie net etabléiert ass, proposéiert de Mangel u kumulative Myelosuppressioun mat Temozolomid seng Benotzung am Ufank vun der Réckweebehandlung. ===== Ependymomas ===== [[Fichier:Ependymom ax T21.jpg|miniatur|<math>T_2</math>-Magnéitesch Spin axial Projektioun vun engem Ependymom]] Ependymoma ass en Neoplasma deen aus ependymalen Zellen entwéckelt, déi d'Zerebralventrikelen, de Choroid Plexus, de Filum terminale an den zentrale Kanal vum Réckemuerch beliichten. Ependymal Zellen sinn och am Gehierparenchym präsent als Resultat vun der embryonescher Migratioun vu periventrikuläre Gebidder an de zerebrale Cortex. Dës zimlech seelen Tumoren kënnen zu all Alter erschéngen, awer si hunn zwee charakteristesch Peaks, vun 0 bis 10 a vu 40 bis 50 Joer. Intracranial [[Verletzung]]en, déi normalerweis an der posterior fossa stattfannen, si méi heefeg an der éischter Altersgrupp, wärend spinal Verletzunge méi heefeg sinn an der zweeter Altersgrupp. Ependymomas ginn opgedeelt an niddereg-gradige Läsionen (I. an II. Grad op der WHO Skala) an anaplastesch Läsionen (III. Grad) ënnerdeelt. I. Grad si besonnesch subependymomas a myxopapillary ependymomas, III. Anaplastesch Ependymom. Patienten mat niddereg-gradige Ependymome an der Wirbelsäule, déi komplett ewechgeholl kënne ginn, ginn duerno keng Stralungstherapie. D'Roll vun der postoperativer Stralentherapie bei niddereg-gradige intrakranialen Ependymome ass kontrovers, awer d'Behandlung vun der Radiotherapie gëtt normalerweis fir anaplastesch oder niddereg-Grad Tumoren uginn, déi net komplett resectéiert kënne ginn. Klinesch Studien hu gewisen datt Ependymome op Chemotherapie reagéieren, besonnesch Platin- baséiert. De Virdeel an der Platin-baséierter Chemotherapie ass 67 Prozent, op der anerer Säit 25 fir Nitrosoureas Prozent. D'Prognose fir Ependymome II. Grad sinn 6-Joer Krankheet-gratis Iwwerliewe vun 68 Prozent a mat engem Gesamt Iwwerliewe vun 87 Prozent. Bei anaplasteschen Ependymome falen dës Wäerter op 29 Prozent oder op 37 Prozent. ==== Nonglial Tumoren ==== ===== Medulloblastomas ===== [[Fichier:CompT1.jpg|miniatur|Computertomographie vun engem Medulloblastoma]] Medulloblastoma ass den heefegste bösartigen Gehiertumor bei Kanner. Déi héchst Heefegkeet geschitt bei Kanner tëscht dem Alter vun 2 a 7 Joer. De gréisste Risiko vu Krankheet bleift an der Kandheet, well Medulloblastoma bei Leit iwwer 21 Joer ganz rar ass. Dësen Tumor ass typesch vun der posterior fossa, wou et an zwou Hemisphären vum Cerebellum oder an der cerebellarer Vermis lokaliséiert ass. Well et invasiv a séier wuessen ass, verbreet se normalerweis op aner Deeler vum Zentralnervesystem (ZNS) iwwer d'CSF a kann de Buedem vum nooste véierte Ventrikel an d'Meninges infiltréieren. Selten kënnen zousätzlech ZNS Metastasen optrieden. Wann d'Malignitéit optrieden, Symptomer enthalen Verloscht vu Gläichgewiicht, Inkoordinatioun, Diplopie, Dysarthria, a wéinst der Bedeelegung vum véierte Ventrikel, wat dacks zu obstruktiven Hydrocephalus resultéiert, Kappwéi, Iwwelzegkeet an Erbrechung, an onbestänneg Gaang. MRT weist normalerweis eng massiv Kontrastverstäerkung Läsion mat der Cerebellum. Wéi uewen ernimmt, Medulloblastoma huet eng héich Propensitéit fir d'Leptomeninges lokal ze infiltréieren an och duerch de subarachnoid Raum ze verbreeden, mat de Ventrikelen, zerebrale Konvexitéit a Leptomeningeal Flächen vun der Wirbelsäule. Dofir ass et néideg déi ganz craniospinal Achs an d'Resonanz ze bréngen. Den Zweck vun der Chirurgie ass sou vill wéi méiglech vun der Mass vun der Läsion ze läschen. Tatsächlech resultéieren postoperative Reschtstumoren zu enger méi schlechter Prognose. Och e Harbinger vun enger ongënschtlecher Prognose ass d'Presenz vun Tumorzellen an der cerebrospinal Flëss oder d'Resonanzerkennung vu leptomeningeal Metastasen. Chirurgie eleng ass normalerweis net heelen. A verschiddene Fäll kann awer therapeutesch Bestralung vun der craniospinaler Achs, konzentréiert op der primärer Tumorplaz, entstoen. Chemotherapie derbäi no Bestralungstherapie erhéicht den Kursquote. Platin-baséiert Medikamenter (Cisplatin oder Carboplatin), Etoposide, an en Alkyléierungsmëttel (Cyclophosphamid oder Lomustin) gi mat Vincristin benotzt. Mat passenden Behandlung, Fäll vu laanger Iwwerliewe vu méi wéi 3 Joer bei Medulloblastomapatiente reeche vu 60 bis 60 Joer an 80 Prozent. ===== Meningiomas ===== [[Fichier:Meningioma.jpg|miniatur|Makroskopie vun engem Meningiom: Et ass kloer ze gesinn datt den Tumor op d'Gehier dréckt anstatt et ze infiltréieren]] [[Fichier:Miningioma (1) transitional type.jpg|miniatur|left|Histologie vun engem Meningiom]] Meningiome sinn déi heefegst intrakranial extrinsesch oder extra-axial Gehiertumoren, déi aus den Zellen vum Arachnoid entstinn, der Membran, déi d'Gehier an d'Réckemuerch beliicht. D'Heefegkeet vun dëser Neoplasie ass ongeféier 2 Fäll pro Joer pro 100.000 Awunner. Si si méi heefeg bei Fraen an hirem sechsten a siwenten Joerzéngte. Hir Frequenz ass méi héich bei Patienten mat Typ 2 Neurofibromatose. De Verloscht vum Chromosom 22 ass charakteristesch vu Meningiomen, obwuel d'prognostesch Bedeitung vun dësem Entdeckung nach ëmmer onkloer ass. Meningioma Patienten kënne mat Symptomer typesch vun enger massiver Schädelläsioun presentéieren, dorënner Krampfungen a fokal neurologësch Defiziter. Well Meningiom kann och asymptomatesch sinn, ginn se heiansdo op Computertomographie a Magnéitresonanzbildung aus anere Grënn festgestallt. Dëse Resonanztumor huet e charakteristesche Erscheinungsbild, normalerweis besteet aus eenheetleche Kontrastverbesserung laanscht d'Dura mat enger klorer Trennung vum Gehierparenchym. Eng aner Feature, och wann net an alle Fäll präsent ass, ass de sougenannte "Dural Schwanz", vertruede vun enger Bulge, déi iwwer d'Lëftung erstreckt an den Verankerungspunkt an der Dura uginn. Vill iwwregens entdeckt Meningiomen erfuerderen keng Behandlung am Moment vun der initialer Diagnos. Wann de Patient e wesentleche Masseneffekt fonnt huet, egal ob d'Symptomer präsent sinn oder net, ass d'Behandlung vun der Wiel normalerweis komplett Resektioun. An engem Mayo Clinics Studio deen d'Tumorkontrollraten no chirurgescher Resektioun a Radiochirurgie bei Patienten mat klengen bis moderéierten intrakranialen Meningiom vergläicht a keng Mass Effekt Symptomer, Radiosurgery huet zu enger besserer Kontroll gefouert (98) géint 88 Prozent) a mat manner Komplikatiounen (10 géint 22 Prozent) am Verglach mat chirurgescher Entfernung. ===== Primär ZNS-Lymphom ===== [[Fichier:Tumor Meningioma1.JPG|miniatur|Horizontal <math>T_1</math>-MRT vun engem primären ZNS-Lymphom]] Primär Zentralnervesystem Lymphom stellt ongeféier 2 Prozent op 3 Prozent vun all Gehiertumore bei Patienten mat engem normale Immunsystem. Si geschéien méi dacks bei Männer iwwer 55 Joer bis 60 Joer erop. Bal d'Halschent vun all Lymphom geschitt bei Patienten iwwer 60 Joer an ongeféier e Véierel bei Patienten iwwer 70 Joer erop. D'Heefegkeet schéngt mam Alter eropzegoen, awer de Grond ass nach ëmmer onkloer. Patienten mat engem geschwächten Immunsystem sinn e méi héicht Risiko fir ZNS-Lymphom z'entwéckelen, sou datt déi, déi en Organtransplantatioun gemaach hunn, eng kongenital Immundefizit oder Autoimmunerkrankung hunn, oder infizéiert sinn mam Mënsch Immunodeficiency Virus. HIV-assoziéiert Gehierlymphome si mam Epstein-Barr Virus assoziéiert, besonnesch bei Patienten mat CD4 Lymphozytenzuelen ënner 500 Zellen per Kubikmillimeter am Blutt. Déi meescht ZNS-Lymphome sinn diffus grouss B-Zell-Lymphome am Typ. D'Patiente leiden ënner enger Rei vu charakteristesche Symptomer vun enger fokaler oder multifokaler massiver Läsion. MRT weist normalerweis Tumoren mat homogener Kontrastverbesserung an der déif periventrikulärer wäisser Matière. Multifokalitéit an inhomogene Verbesserung sinn typesch fir Patienten mat engem geschwächt Immunsystem. Analyse vum ZNS-Lymphom ass extrem wichteg an der Differentialdiagnos vu Gehierneoplasie. Et sollt bemierkt datt d'Verwaltung vu Corticosteroiden zum komplette Verschwannen vun der Erweiderung féieren kann, wat d'Diagnostik vun de Läsionen komplizéiert. Dofir, wann CNS-Lymphom an der Differentialdiagnos berücksichtegt gëtt, sollten Corticosteroiden vermeit ginn, ausser de Masseeffekt verursaacht e seriöse an direkten Problem am Patient. [[Fichier:Tumor PrimaryCNSLymphoma T1Saggital.JPG|mini|links|<math>T_1</math>--MRT vun engem primären ZNS-Lymphom am sagittale Plang]] [[Fichier:Tumor PrimaryCNSLymphoma T1Coronal.JPG|miniatur|Frontal <math>T_1</math>-MRT vun engem primären ZNS-Lymphom]] Biopsie vun der verdächteger Läsion ass entscheedend. Am Géigesaz zum systemesche grousse B-Zell-Lymphom, an deem souwuel Chemotherapie wéi Radiotherapie effektiv sinn an d'Behandlung vu lokaliséierte Läsionen kurativ ass, reagéiert Zentralnervesystem-Lymphom typesch op initial Therapie, awer widderhëlt sech dann. Wéi mat systemesche Lymphom ass d'Roll vun der Chirurgie haaptsächlech limitéiert fir adequat Tissueprouwe fir Diagnos ze kréien. An der Vergaangenheet gouf Stralungstherapie fir de ganze Gehier (panencephalic) gegeben. D'Median Iwwerliewe ass ongeféier 12 souguer mat lokaliséierte Läsionen Méint. Widderhuelung beaflosst normalerweis de Site vun der fréierer Verletzung wéi och aner Regiounen. Äntwerten op Chemotherapie si méi villverspriechend. Klinesch Studien, an deenen héich-Dosis Methotrexat eleng als éischt Behandlung benotzt gouf an d'Bestralungstherapie gouf verspéit bis d'Zäit vum Réckwee oder Progressioun besser allgemeng Iwwerliewe wéi Radiotherapie eleng gewisen huet. Nach méi effektiv war d'Kombinatioun vu Methotrexat, Vincristin, Procarbazin, intrathecal Methotrexat, Cytarabin, a panencephalic Radiotherapie a Cytarabin, oder d'Benotzung vun intraarteriellem Chemotherapie mat intraarteriellen Methotrexat, intravenös injizéierter Cyclophosphamid, an Etoposid-Modifikatioun vun der Blutt-Gehier-Barriär mat Mannitol. D'Median Iwwerliewe bei Methotrexat Therapie war 24 bis 40 Méint vill méi héich wéi mat Radiotherapie eleng (Gamme 24 bis 40 Méint). A verschiddene Fäll gëtt d'Bestralungstherapie nëmme fir Réckfall benotzt wann et eng initial Regressioun mat Chemotherapie gëtt. Fäll vu laanger Iwwerliewe sinn och ouni Radiotherapie gemellt ginn. Panencephalesch Stralungstherapie ass mat engem héije Risiko fir Demenz oder Leukoencephalopathie ze entwéckelen assoziéiert. Dëse Risiko kéint reduzéiert ginn andeems effektiv Tumorkontrollstrategien entwéckelt ginn, déi panencephalesch Radiotherapie vermeiden. Initial Therapie fir Patienten mat kompromittéierten Immunsystemer ass d'Ursaachen vun der Immunosuppressioun ze reduzéieren. D'Prognose fir dës Patienten ass normalerweis méi schlëmm wéi déi fir Patienten déi en normalen Immunsystem hunn. Wéinst begleetende Tumorinfektiounen an engem allgemeng suboptimalen kierperlechen Zoustand, kann d'Chemotherapie dacks net an dësen immunosuppresséierte Patienten duerchgefouert ginn. Wéi mat anere Gehiertumoren, hänkt d'Äntwert op d'Behandlungen vum Alter a kierperlechen Zoustand of. == Metastatesch Tumore vum Zentralnervesystem == === Gehiermetastasen === Gehiermetastasen sinn déi heefegst intrakranial Neoplasme bei Erwuessenen, zéngmol méi heefeg wéi primär Gehiertumoren. Si triede bei 20 bis 40 Prozent vun den Erwuessene mat Kriibs op a sinn haaptsächlech mat Longen- a Broschtkriibs a Melanomen associéiert. Déi Schied entstinn aus der Verbreedung vu Kriibszellen duerch de [[Bluttkreeslaf]] an trieden meeschtens a Verbindung mat der groer an der wäisser Substanz op, wou sech de Querschnëtt vun de Bluttgefäässer ännert an Tumorzellembolien opgehale ginn. 80 Prozent vun de Schied sinn an zerebralen Hemisphären, 15 Prozent am Cerebellum a 5 Prozent am Gehierstamm. Ongeféier 80 Prozent vun de Patienten hunn eng Geschicht vu systemeschem Kriibs a 70 Prozent hu verschidde Gehiermetastasen. Bedeitend Fortschrëtter goufen viru Kuerzem an der Diagnostik a Gestioun vun dëse Schied gemaach. <!--, wat zu enger verbesserter Iwwerliewe a Symptomkontrolle resultéiert-->. Den Ufank vun Schëlter a Symptome sinn änlech wéi déi vun anere massive Läsionen am Gehier. Déi diagnostesch Method vun der Wiel ass magnetesch Resonanzbildung mat Kontrastmedien. [[Fichier:Melanoma met ax t2.jpg|miniatur|Horizontal <math>T_2</math>-Magnéitesch Resonanz Imaging vun enger Gehiermetastase vun engem Melanom]] D'Literatur weist gläichwäerteg Resultater fir Chirurgie a Radiochirurgie. Déi lescht schéngt méi praktesch, effektiv a méi sécher ze si fir kleng Läsionen oder a Regiounen, déi net zougänglech si fir Chirurgie. Radiosurgery ass eng sënnvoll Alternativ fir Patienten déi aus medizinesche Grënn net operéiert kënne ginn. Wéi och ëmmer, Chirurgie ass kloer déi optimal Method fir Tissue fir Diagnos ze kréien an d'Läsiounen ze entfernen déi Masseffekt verursaachen. Dofir sollten d'Radiochirurgie an d'Chirurgie besser als zwee komplementär awer verschidde Methoden ugewannt ginn ofhängeg vun der ënnerschiddlecher Situatioun vum Patient. Fir bal 50 Prozent vun de Patienten mat een oder zwee Gehiermetastasen sinn net Kandidate fir chirurgesch Entfernung wéinst Onzougänglechkeet vun de Läsionen, Ausmooss vun der systemescher Krankheet oder aner Faktoren. Dës an aner Patienten mat multiple Metastase ginn normalerweis panencephalesch Stralungstherapie als Standard vun der Betreiung ugebueden. Tatsächlech erreechen bis bal 50 Prozent vun hinnen mat dëser Therapie eng Verbesserung vun neurologeschen Symptomer a 50 bis 70 Prozent eng merkbar Reaktioun. Chemotherapie gëtt selten haaptsächlech fir Gehiermetastase benotzt. Fir déi meescht Patiente mat Gehiermetastasen ass median Iwwerliewe nëmme véier bis sechs Méint no panencephalescher Stralungstherapie. Wéi och ëmmer, Patienten méi jonk wéi 60 Joer mat diskreete Läsionen a kontrolléierter systemescher Krankheet kënne méi laang Iwwerliewe erreechen, well se eng méi aggressiv Behandlungsapproach toleréiere kënnen. === Meningeal Metastasen === [[Fichier:Leptomeningeal metastasis.jpg|miniatur|left|Histogramm vun meningeal Metastasen]] Um ronn 5 Prozent vun Tumorpatienten kënne mat Metastasen vun de mëllen Meninges diagnostizéiert ginn (leptomeninges encephali). Meeschtens geschéien se am Melanom, Broscht a Lungenkrebs als Resultat vun der Verbreedung vun Tumorzellen duerch de Bluttkrees. Déi béiswëlleg Zellen ginn dann duerch den Zentralnervesystem (ZNS) verbreet, allgemeng iwwer d'Cerebrospinal Flëssegkeet, allgemeng bekannt als Gehierflëssegkeet. Een oder méi vun de follgende Schëlder a Symptomer kënnen duerch Meningeal Metastasen verursaacht ginn, ënner anerem: * lokal Nerve Schued wéi Kranialnerv Lähmung, Motorschwächt a Radikulopathien, Parästhesie a Péng, * direkt Invasioun vum Gehier oder Spinalgewebe, * Stéierunge vun de Bluttgefässer am Gehier an der Wirbelsäule mat fokalen neurologeschen Defiziter an/oder Krampfungen, * Behënnerunge fir den normale Flux vu cerebrospinal Flëssegkeet mat Kappwéi a verstäerkten intrakranialen Drock, * Stéierunge vun der normaler Gehierfunktioun wéi Ensephalopathie an/oder perivaskulär Infiltratioun vun Tumorzellen mat resultéierend Ischämie an Apoplexie Symptomer. Diagnos kann duerch Ënnersichung vun der cerebrospinal Flëssegket oder Magnéitfeld Resonanz Imaging vum Gehier a Wirbelsail gemaach ginn. D'Präsenz vu bösartigen Zellen kann op 50 gemooss ginn Prozent vun de Patienten kënnen identifizéiert ginn. Op d'mannst 10 Prozent vun Patienten mat leptomeningeal Bedeelegung, zytologesch Untersuchung bleift negativ. Duerch d'Erhéijung vun der Unzuel vun de Lendegerpunkten op sechs an d'Quantitéit vum Flëssegkeetsvolumen op 10 ewechgeholl Milliliter pro Punktur kann d'Méiglechkeet vun enger positiver Diagnos erhéijen. An der cerebrospinal Flëssegkeet ass d'Konzentratioun vu Proteinen normalerweis héich, déi vu Glukos kann niddereg sinn an der Präsenz vu Pleozytose . Radiographesch Studie kann Hydrocephalus weisen ouni eng massiv Läsioun oder diffus Vergréisserung vun de Leptomeninges. Ouni Therapie ass d'Median Iwwerliewe 4 bis 6 Wochen, mam Doud wéinst progressiver neurologescher Verschlechterung. Leptomeningeal Metastasen sinn dacks eng Manifestatioun vun der Endstadium vun der Haaptkrankheet, a symptomatesch Therapie kann déi gëeegent Léisung sinn. Corticosteroiden an Analgetika bidden temporär Erliichterung. D'Behandlung kann u Patienten mat minimaler systemescher Krankheet an engem akzeptablen allgemenge kierperlechen Zoustand ugebuede gi fir d'Symptomer ze entlaaschten an d'Iwwerliewe ze verlängeren. Median Iwwerliewe ka verbessert ginn duerch Radiotherapie op symptomatesch Sitten a méi voluminöse krank Gebidder, identifizéiert duerch [[Rëntgestralen]], an duerch intrathekal Therapie mat Methotrexat, Cytarabin, an Thiotepa, ausgefouert mat Lendegerpunkt oder Ommaya Katheter, vun 3 op 6 Méint erhéicht ginn. Déi Haaptkomplikatioun vun der Methotrexat-baséierter intrathekaler Therapie ass nekrotiséierend Leukoencephalopathie, déi sech no Méint vun der Therapie an deene puer Patienten entwéckelen kann, déi verlängert Iwwerliewe kënne genéissen. Dësen zerstéierende gëftege Effekt ass besonnesch heefeg bei Patienten déi virdru oder gläichzäiteg Radiotherapie mat intrathekaler Methotrexattherapie kritt hunn. == Péng an terminal Betreiung == Palliativ Betreiung ass eng speziell Form vu Betreiung entwéckelt fir d'Liewensqualitéit vu Patienten ze verbesseren, déi un enger schlëmmer oder liewensgeféierlecher Krankheet leiden, wéi Kriibs. D'Zil vun der palliativer Betreiung ass net ze heelen, mee d'Symptomer an Nebenwirkungen vun der Krankheet an hirer Behandlung esou fréi wéi méiglech ze verhënneren oder ze behandelen, souwéi déi psychologesch, sozial a spirituell Problemer déi domat verbonne sinn. Palliativ Betreiung ass och bekannt als Komfortversuergung, Ënnerstëtzungsfleeg a Symptommanagement. Palliativ Betreiung gëtt uechter d'Kriibserfahrung vum Patient geliwwert. Et fänkt normalerweis mat der Diagnostik un a geet weider duerch Behandlung, Suivifleeg an d'Enn vum Liewen. == Um Spaweck == * [https://www.cochrane.org/pt/evidence www.cochrane.org/pt/evidence] – COCHRANE - Neuro-Oncology Group * [https://www.eano.eu/ www.eano.eu] – European Association of Neuro-Oncology * [https://www.eortc.org/ https://www.eortc.org/research_field/brain/] – The European Organisation for Research and Treatment of Cancer (EORTC) == Literatur == * Jan C. Buckner et al., Central Nervous System Tumors, Mayo Clinic Proceedings, Jg. 82, 2007, lado 1271-1286 * Lisa M. DeAngelis et al., Intracranial Tumors. Diagnosis and Treatment, Dunitz London, 2002, ISBN 1-901865-37-1 * D. N. Louis et al., WHO Classification of Tumours of the Central Nervous System, Genf, 2007, ISBN 978-92-832-2430-3 * Richard Pazdur et al., Cancer management. A multidisciplinary approach. Medical, surgical, & radiation oncology, UBM Medica, 2010, ISBN 978-0-615-41824-7 * Jerome B. Posner, Neurologic Complications of Cancer, Davis, Philadelphia, 1995, ISBN0-8036-0006-2 * Rüdiger Schenk, Neuroonkologische Therapiekonzepte zur Behandlung von Astrozytomen höheren Malignitätsgrades und Rezidivlokalisation, Regensburg, 2019 * Uwe Schlegel et al., Neuroonkologie, 2. erw., Thieme, Stuttgart, 2003, ISBN 3-13-109062-6 * Jörg-Christian Tonn et al., Oncology of CNS Tumors, Springer, Berlin, 2010, ISBN 978-3-642-02873-1 [[Kategorie:Neurologie]] [[Kategorie:Onkologie]] fzfahxgx2icmj3vrbe6huy9g5ne9wzk 2668648 2668644 2026-03-27T13:08:52Z Bdx 7724 /* Allgemeng Informatiounen */ méi verständlech ëmformuléiert 2668648 wikitext text/x-wiki {{Iwwerschaffen|Sproochlech Feeler}} [[Fichier:AFIP405851R-MEDULLOBLASTOMA.jpg|miniatur|200px|Magnéitresonanztomographie: Déi hell kontrastéiert Mass weist e Medulloblastoma vun der cerebellarer Vermis un. Diffus Akkumulatioune vum Kontrastmëttel am subarachnoide Raum (Feiler) weisen op d'Verbreedung laanscht d'Meninges.]] '''Neuroonkologie''' ass e Fachgebitt vun der [[Medezin]], dat Neurologie an Onkologie kombinéiert. Neuroonkologie beschäftegt sech haaptsächlech mat der Diagnostik, Therapie a [[Fuerschung]] vun [[Tumor|Tumorerkrankunge]] vum [[Nervesystem]], wouzou déi follgend Tumortyppen zielen: * primär Tumore vum [[Zentralnervesystem]] (Gehiertumoren an Tumore vum [[Réckemuerch]]) * sekundär Tumore vum Zentralnervesystem (Gehiermetastasen a Réckemuerchmetastasen) * béisaarteg Lymphomer vum Zentralnervesystem * Tumore vum [[peripheren Nervesystem]] Dës Lëscht weist, datt et e breet Gebitt ass, dat schwéier ze definéieren ass. <!--Wärend d'Behandlung vun Zentralnervelymphomer och den hematologesche Behandlungsrichtlinne follegt, a Gehiermetastasen ginn net getrennt vun der Basistherapie vum primären Tumor behandelt, peripher Nerventumore si guttaarteg, wéi Neurinomen, a wéi aner Tumoren am mëllen Tissu déi dacks am orthopedesche Beräich lokaliséiert sinn.--> == Allgemeng Informatiounen == === Primär Tumore vum Zentralnervesystem === Primär Gehiertumore kënnen vun der Kandheet bis an den héijen Alter optrieden. Facteure wéi den Alter an d'Lokalisatioun, d'Symptome, d'Zeechen an Charakteristike vum Tumor hëllefe bei der [[Differentialdiagnos]]. Déi meescht Aarte vu primäre Gehiertumore si méi heefeg bei Männer. Eng Ausnam si [[Meningiom]]en, déi méi heefeg bei Fraen optrieden. === Metastatesch Tumore vum Zentralnervesystem === Metastatesch Tumore vum [[Zentralnervesystem]] si Kriibsgeschwulster, déi sech vun anere Kierperregiounen ausbreeden an d'Gehier oder d'Réckemuerch befalen. Well den zentralen Nnervesystem enk vun anerem [[biologeschen Tissu|Tissu]] (Geweebe) a Strukturen ëmginn ass, kënne sou Tumoren liicht an den Nopeschtissu andréngen oder en zesummendrécken. Dat féier dacks zu schwéiere Symptomer, well wichteg Nervebunnen oder Organer beanträchtegt ginn. ==== Intrakranial Metastasen ==== Wa Kriibszellen aus engem aneren Deel vum Kierper (z. B. de [[Long]]en, der [[Broscht]], der [[Haut]]) an d'Gehier oder d'Gehierhaut street, schwätzt ee vun intrakranialer Metastaséierung. Dat bedeit, datt de Kriibs weider Geschwulster (Metastasen) bannent dem [[Schiedel]] gebilt huet. Et ginn dräi Haaptformen, wéi sech de Kriibs am Schiedel ausbreede kann: * Gehiermetastasen: Bei Gehiermetastasen bilde Kriibszellen [[Knuet|Kniet]] direkt am Tissu vum Gehier. Et kann eenzel oder méi (multipel) Metastase ginn. Si kënnen iwwerall am Gehier optrieden. * Dural-Metastasen: Hei gëtt déi haart Gehierhaut (Dura), déi eng schützend Schicht tëscht de Schanke vum Schiedel an dem Gehier ass, vu Kriibszelle befall. D'Kriibszelle gelaangen iwwer d'Blutt an d'Dura, oder wuessen direkt a si eran (bei engem Tumor an der Schank vum Schiedel). Als Konsequenz kënne Metastasen an d'Gehier andréngen an do Schwellungen ([[Ödeem]]er) verursaachen, wat zu neurologesche Symptomer féiert, zum Beispill epileptesch Attacken, Lämungen, Sproochstéierungen oder Problemer mat der Vue. * Meningeal-leptomeningeal Metastasen: D'Kriibszelle breede sech an de mëlle Gehierhait (Leptomeningen) aus, also den zarten Hait, déi d'Gehier an d'Réckemuerch direkt ëmwéckelen. Déi Form vu Metastase si méi rar, awer bei bestëmmte Kriibsaarte gutt dokumentéiert, wéi dem Broschtkriibs, dem Longekriibs oder dem schwaarzen Hautkriibs (Melanom). ==== Kranial Metastasen ==== Kranial Metastasen (oder Schiedelmetastasen) bezeechne Kriibsbefall un de Schanke vum Schiedel. E kann entweder um Daach vum Schiedel (Calvarium) optrieden - mat siichtbare Schwellungen a Péng - oder un der Basis vum Schiedel, mat engem Risiko fir Nervenausfall, wéi Lämungen oder Stéierunge vun der Vue. D'Schiedelbasis-Metastase sinn dacks méi geféierlech, well si wichteg Nerve menacéieren, wärend kranial Metastase meeschtens méi liicht ze erkennen an ze behandele sinn. == Primär Tumore vum Zentralnervesystem == Eng éischt Ënnerdeelung vun Tumore vum [[Zentralnervesystem]] (ZNS) geschitt tëscht primären (déi direkt aus dem ZNS stamen) an metastateschen (entstinn aus engem aneren Organ) Tumoren. Déi metastatesch Tumoren hunn eng Inzidenz, déi ongeféier zéngmol sou grouss ass wéi déi vun de primären. Gehiertumore sinn Neoplasmen, déi sech am Gehier entwéckelen. Tumore wéi Meningiomen, déi duerch hir Mass kompriméieren, awer net an d'Gehier penetréieren, an Hypofyse- an Epiphyse Tumoren, déi um Gehierstamm sinn, ginn dacks falsch als Gehiertumore bezeechent. De Begrëff intrakranial Tumore resüméiert dës méi prezis. Primär ZNS Tumoren enthalen eng Vilfalt vu pathologeschen Entitéiten, jidderee mat senger eegener Naturgeschicht. Wéinst der Tatsaach, datt glial Tumoren eleng bal 40 % vun dësen Tumoren ausmaachen, kann en Ënnerscheed tëscht glial Tumoren (Gliomen) an net-glial Tumore gemaach ginn. Déi heefegst Gliome sinn Astrocytomen (Stamm aus glialen Astrocytzellen), Oligodendrogliomen (Urspronk aus oligodendroglialen Zellen), an Ependymomen (Urspronk aus ependymalen Zellen). === Epidemiologie === Béisaarteg primär Tumore vum Zentralnervesystem si relativ rar a sinn ongeféier 2 Prozent vun alle béisaartegen Neoplasmen. Tumorerkrankunge vum Zentralnervesystem verdeele sech zu 95 Prozent op d'Gehier an zu 5 Prozent op d'Meninges, Kranialnerven a Réckemuerch. Si kënnen zu all Alter optrieden, an de Risiko fir d'Krankheet z'entwéckelen gëtt mam Alter méi grouss. <!--Bei Erwuessene kënne Gliomen histologesch fonnt ginn, déi aus dem Stëtztissu vun den Nervenzellen stamen, vun deenen ongeféier 75 Prozent vun glioblastomas Astrocytome IV. Grad mat enger ongënschtlecher Prognos.--> Embryonal Tumoren dominéiere bei Puppelcher a jonke Kanner. De stäerkste gemeinsame béisaartegen intracranialen ZNS Tumor ass de Glioblastoma, déi allgemeng benign si Meningiomen. === Etiologie === Geneetesch Predisposition zum Zentralnervesystem Neoplasmen ass relativ ongewéinlech, obwuel e puer Gliomen als Komplikatioune vu multiple familiäre Krankheeten optrieden. D'Mutatioun vun e puer Tumor-Suppressor-Genen charakteriséiert verschidde Ierfsyndromen, déi eng erhéicht Empfindlechkeet fir d'Entwécklung vu Gehiertumoren weisen. Déi follgend Mutatiounen an hir Syndrome si verbonne mat engem méi héije Risiko fir Gehiertumoren z'entwéckelen: NF1 Genmutatioun mat Typ 1 Neurofibromatose, APC Mutatioun mam Turcot Syndrom, PTCH Mutatioun mam Gorlin Syndrom an TP53 oder CHEK2 -Mutatioun mam Li-Fraumeni Syndrom. Ëmweltfaktoren verbonne mat primäre Gehiertumoren si schwéier z'identifizéieren. An e puer Studien ass d'Belaaschtung vu Vinylchlorid mat enger verstäerkter Heefegkeet vu High-grade Gliom assoziéiert ginn. Déi eenzeg selten awer gutt identifizéiert Ursaach vun engem primäre Gehiertumor ass ioniséierend Stralung. Besonnesch Stralungstherapie vu Kanner mat Tinea Capitis a vu Patienten mat akuter lymphatescher Leukämie, Craniopharyngiom oder Net-Hodgkin Lymphom ass mat engem erhéicht Risiko vu Gliom assoziéiert. AIDS Patienten hunn e erhéicht Risiko vu primären zerebrale Lymphom. === Klinik === ==== Unzeechen a Symptomer ==== D'Symptomer vun der zerebraler Neoplasie sinn duerch d'Verdängung oder Zerstéierung vum ëmleiende Geweebe an duerch d'Infiltratioun vum Geweebe verursaacht. Dat heefegst Symptom, dat vu 35 Prozent vun de Patienten gemellt gëtt, ass Kappwéi. D'Optriede vu schwéierem Kappwéi bei Patienten, déi soss seelen dorënner leiden, ass dacks charakteristesch, besonnesch wann de Kappwéi oder d'Migräne moies méi staark ass a vun Iwwelzegkeet, Erbriechen an neurologeschen Ausfäll begleet ginn. Bei Patienten, déi méi dacks ënner Kappwéi leiden, kann eng Verännerung vun der Form, d'Erhéijung vun der Heefegkeet oder vun der Intensitéit vun den Ufäll ee Symptom fir d'Entwécklung vun engem Gehiertumor sinn. Krämp triede bei ongeféier engem Drëttel vun de Gliompatienten op, besonnesch mat niddereggradegen<!---?---> oder ZNS-Tumoren. Fokal neurologesch Ausfäll hänke mat der Plaz vum Tumor zesummen. Bei 15 bis 20 Prozente vun de Gliompatiente kënnt et och zu enger Verännerung vum psycheschen Zoustand. ==== Bildgebend Diagnostik ==== [[Fichier:Brain MRI T1 movie.gif|miniatur|Horizontal Magnéitresonanztomographie vun engem gesonde Gehier an der Spin-Gitter-Relaxatioun <math>T_1</math>]] Computertomographie (CT) a Magnéitresonanztomographie (MRT) kënnen effektiv eng Neoplasie am Gehier erkennen. MRT ass méi empfindlech wéi CT fir Lesiounen z'identifizéieren, awer huet Kontraindikatioune fir Patienten mat Herzpacemaker, inkompatibel Prothesen, Metallclips, an anerer. CT bleift d'Method vun der Wiel fir Kalkifizéierungen bannent Läsionen oder Knochenerosioune vum Schädelkapp oder der Basis z'entdecken. D'Benotzung vu Kontrastmëttelen, déi jodéiert sinn am Fall vun CT a paramagnetesche (Gadolinium) am Fall vun MRT, erlaabt d'Acquisitioun vun Informatioun iwwer d'Vasculariséierung an d'Integritéit vun der Blutt-Gehier-Barriär, eng besser Definitioun vum tumorous Tumor am Verglach op d'Ëmgéigend Ödem an d'Generatioun vun Hypothesen iwwer de Grad vun der Malignitéit . Déi radiologesch Untersuchung erlaabt och eng Bewäertung vun de mechanesche Effekter a konsequent Verännerungen an de Gehierstrukturen, déi aus dem Tumor entstinn, wéi Hydrocephalus an Hernias, d'Effekter vun deenen déi fatal kënne sinn. Schlussendlech, an der Virbereedung fir Chirurgie, kann dës Diagnostik benotzt gi fir d'Plaz vun der Läsion oder d'Infiltratioun vum Tumor an vital Gebidder vum Gehier ze bestëmmen. Fir dësen Zweck ass MRT méi effizient wéi CT well et dräidimensional Biller ubitt. [[Fichier:Glioblastoma - MR sagittal with contrast.jpg|miniatur|Magnéitesch Resonanz Imaging am Sagittale Plang mat Glioblastoma]] Diagnostesch radiologesch Imaging-Tools markéieren d'Verännerung vum neoplastesche Tissu am Verglach zum normale Gehierparenchym (duerch Verännerungen an der elektronescher gebildter Tissuedicht op CT a Signalintensitéit op MRT). Wéi déi meescht pathologesch Tissue sinn Tumoren och erkennbar duerch eng verstäerkte Akkumulation vun intrazellulärem Waasser. Am Computer- tomogramm erschéngen se hypodens, also vu manner Dicht wéi de Gehierparenchym, am Magnéitresonanztomogramm mat Spin-Gitter-Entspanung hypointense an am Spin-Spinn Entspanung souwéi Proton Gewiicht (PD) hyperintens. Op engem Röntgenbild sollt de gesonde Gehiergebitt keng speziell Lumineszenz weisen. Dofir ass et selbstverständlech datt Opmierksamkeet op méi grouss Kontrastsignalberäicher bezuelt gëtt. Am Tumorgewebe, am Allgemengen, ass de gréisseren Undeel vu Kontrastverbesserung wéinst der spezieller Blutttumorbarriär, déi de Passage vum Jod (CT) a Gadolinium (MRT) an den intratumoralen extravaskuläre interstitielle Raum erlaabt. Dëst erhéicht d'Signal (Dicht oder Intensitéit) vum Tumor. Wéi och ëmmer, sollt suergfälteg gesuergt ginn datt d'Kontrastverbesserung net definitiv Neoplasie vu Periwound-Ödem ënnerscheet. Tatsächlech weist d'anatomesch-pathologesch Entdeckung am bösartigen infiltréierende Gliom Tumorgewebe, wéi zum Beispill am Glioblastoma an anaplasteschen Astrocytom, och iwwer de vasogene Ödem, deen duerch d'Zerstéierung vun der Blutt-Gehier-Barriär duerch den Tumor verursaacht gëtt. Dee leschte klineschen Zoustand ass schlecht erkannt duerch diagnostesch Imaging. Computertomographie vum Gehier weist typesch eng Tissuemass déi duerch entweeder Kontrast verbessert ka ginn. Op CT erschéngen niddereg-gradige Gliome normalerweis isodense zum normale Parenchym a kënnen dofir keng Kontrastverbesserung weisen. Ähnlech sinn Läsionen an der posterior kranialer fossa schwéier op CT z'identifizéieren. Dofir sinn d'Resultater vun esou enger Tomographie eleng net ëmmer genuch fir diagnostesch Zwecker. An zweiwelhafte Fäll ass d'Benotzung vun der méi sensibeler magnetescher Resonanzbildung essentiell. Op -MRT weist en intrakranialen Tumor als eng massiv Läsioun, déi no der Benotzung vum Kontrastmëttel méi lumineszent ka ginn. Wéi och ëmmer, et gëtt ëmmer eng Signalanomalie an -Magnetesch Resonanzbildung, wat d'Präsenz vun Neoplasie oder vasogenem Ödem beweist. Normalerweis ass erhéicht Lumineszenz (Kontrastverbesserung) indikativ fir en Tumor vun enger méi héijer Grad vu Malignitéit. E Kontrastring ass charakteristesch vum Glioblastoma, mat dem lumineszenten Deel entsprécht dem vital Deel vum bösartigen Tumor, an deem méi däischter. -hypointense Beräich entspriechend Tissue necrosis. ==== Bestëmmung vum Stadium ==== Déi meescht primär intrakranial Tumore bleiwen am Schädel lokaliséiert, sou datt systemesch Staging Prozeduren net erfuerderlech sinn. Am Géigesaz, primär neuroectodermal Tumoren, Medulloblastomen, ZNS Keimzelltumoren a primär ZNS- Lymphome verbreet sech dacks iwwer de subarachnoid Raum op d'Leptomeninges. Eng Spinal Magnéitresonanztomographie oder eng Lendegerpunkt ass dofir och fir all Patiente mat esou Diagnosen erfuerderlech. === Tumoraarten === ==== Gliomen ==== Primärtumore vum Zentralnervesystem ëmfasssen eng sëlleg pathologesch Stoffer, jidderee mat senger eegener Naturgeschicht. Well d'Gliomen eleng bal 40 Prozent vun all den ZNS Tumoren ausmaachen, ass et an der Literatur Gewunnecht fir tëscht glialen an netglialen Tumoren z'ënnerscheeden. ===== Astrozytomen ===== Verschidde Kategorie vu Systemer goufen an der Literatur iwwer d'Zäit proposéiert fir d'Béisaartegkeet vun Astrozytomen ze klasséieren. Zënter 1993 ass de Véier-Niveau Bewäertungssystem, dee vun der [[Weltgesondheetsorganisatioun]] proposéiert gëtt, am meeschte verbreet an ugewannt. E baséiert op véier histologesche Charakteristiken: erhéicht Zelldicht, Mitos, Endothelial Proliferatioun an Nekros. Sou hu Grad I Astrozytomer, sou wéi pilozytesch Astrozytomer, eng typesch guttaarteg Histologie. Astrocytomer vum II. Grad (diffus) weisen eng erhéicht Zelldicht als déi eenzeg histologesch Charakteristik a sinn Neoplasme mat engem méi nidderegen Infiltratiounsgrad. Astrozytomer vum III Grad weisen eng bedeitend Mitos. An endothelial Prolifératioun oder Nekrose ginn an Astrozytomen IV gesi. Grad, déi sougenannte Glioblastome. ====== Low-grade Astrocytome ====== [[Fichier:405615R-PA-HYPOTHALAMIC.jpg|miniatur|Low-grade Astrocytoma: E pilocyteschen Astrocytoma vun der hypothalamescher Regioun]] Pilozytesch Astrocytomen (dorënner Pilomyxoid Aastrocytoma), subependymal Riesezellastrozytome, a pleomorphesch Xanthastrozytome gehéieren zu de beschriwwenen Tumoren. Dëst sinn e bësse méi rar Neoplasme vu benign Histologie, déi dacks nëmmen duerch Chirurgie geheelt kënne ginn. Wann d'Exzisioun onkomplett ass, kann de verbleiwen Tumorgewebe erfollegräich mat Stralungstherapie behandelt ginn. A seelenen Fäll, wou lokal Behandlung net funktionéiert, kann systemesch [[Chimiotherapie|Chemotherapie]] erfollegräich sinn, wat individuell ugepasst muss ginn. Kanner reagéieren op eng Kombinatioun vu Carboplatin a Vincristin. [[Fichier:405518-FIBRILLARY OR DIFFUSE ASTROCYTIC NEOPLASM.jpg|miniatur|links|MRT vun engem diffusen Astrocytoma vu verschiddene Grad. Déi donkel Géigend weist e Low-grade Frontallobe -Astrocytoma an déi zwee kleng, méi hell bannescht méi héichwäerteg Neoplasmen.]] [[Fichier:SEGA GFAP.jpg|miniatur|Mikroskopesch Inspektioun vu glial fibrillary sauer Proteinnen am subependymale Riesezellastrozytom . Hir monoclonal Antikörper gëtt benotzt fir primär Gliome vu metastatesche Läsionen am Gehier a vun Astrocyten an Tumoren ausserhalb der ZNS ze differenzéieren.]] Diffus Astrozytome II erschéngen op Computertomographie. Grad wéi manner intensiv Läsionen. An der bevorzugter Magnéitresonanzbildung kënnen Kontrastmëttelen dës Neoplasmen net ervirhiewen, hir Lumineszenz kann méi dënn a méi schwaach sinn. Eng méi intensiv kann Tissue vu verstäerkter Anaplasie uginn. Wann ëmmer méiglech, gëtt eng Biopsie proposéiert fir Prouwen aus dem anaplasteschen Deel vum Tumor ze kréien. An deene meeschte Fäll sinn Patienten mat diffusen Astrocytome 20 bis 40 Joer al. D'Optriede vun epilepteschen Anfall ass typesch fir si. Konditioune fir eng favorabel Prognose sinn jonken Alter, Tumorgréisst ënner 50 Millimeter an déi extensivst chirurgesch Resektioun vum Tumor méiglech. Spéit Widderhuelunge si relativ heefeg, dofir musse Patienten no 15 Joer no der Entfernung vum Tumor verfollegt ginn. Trotz hirem relativ luesen Kurs, sinn déi meescht Astrozytomen zu Läsionen charakteriséiert duerch extensiv Anaplasie, déi normalerweis net mat fir Chirurgie oder Bestralungstherapie behandelt kënne ginn. Wéi och ëmmer, d'Therapie fir Patienten mat diffusen nidderegen Astrocytomen weist net eestëmmeg Konsens an der Literatur. D'Roll vun der kompletter Resektioun gëtt a professionelle Kontexter diskutéiert. D'Resultater vun e puer Studie weisen datt maximal Tumorentfernung déi bescht Resultater gëtt. Tatsächlech kënne kleng an unilateral Tumoren komplett ewechgeholl ginn, wa keng kritesch Strukture vum Gehier involvéiert sinn. Eng pragmatesch Approche, déi allgemeng fir d'Allgemengheet vun de Fäll akzeptabel ass, ass d'Neoplasie esou wäit wéi méiglech ze entfernen, fir bedeitend neurologesch Defiziter ze vermeiden. Studien hu gewisen datt d'Bestralungstherapie, déi direkt no der Diagnostik gegeben ass, d'Zäit verlängert huet, datt de Patient Krankheet-fräi ass virum Tumor-Widderhuelung am Verglach zu der Situatioun wou de Kurs vun der Bestralungstherapie bis zur Zäit vum Fortschrëtt verspéit ass. Et gëtt awer momentan kee Konsens datt d'Bestralungstherapie kuerz no der Diagnostik dem Patient seng "Gesamt Iwwerliewe" verbessert. Bei Patienten mat méi schwaachen oder guer kenge Symptomer, oder mat Krampfungen, déi mat Antikrampfungsmedikamenter kontrolléiert kënne ginn, ass et méiglech d'Bestralungstherapie ze verzögere bis den Tumorwachstum eng kritesch Phase erreecht. Et gëtt dacks e Wonsch de Risiko vun neurologesche Schued ze reduzéieren, verursaacht duerch d'Bestralungstherapie selwer. Zwee prospektiv randomiséiert klinesch Studien hu kee méi grousse Virdeel vun der héijer Dosis Radiotherapie gewisen wéi vun der Low-Dosis Radiotherapie. Typesch ass d'total Dosis tëscht 45 an 54 Gray mat enger Fraktioun vun 1,8 bis 2 Gray. Den Effet vun adjuvant Chemotherapie bei Patienten mat niddereg-gradige astrozytomas ass nach ënner Untersuchung. Virleefeg Resultater vun engem klineschen Test deen d'Radiotherapie eleng mat der Radiotherapie vergläicht, gefollegt vu Chemotherapie mat Procarbazin, Lomustine a Vincristine (PCV) huet eng méi laang Period vu "krankheetfräi Iwwerliewe" mat der Kombinatioun gewisen, awer keng verlängert "allgemeng Iwwerliewe." Wéinst der Toxizitéit, déi mam PCV Protokoll assoziéiert ass, gëtt d'Benotzung vun Temozolomid souwuel als initial Therapie wéi och als Post-Erhuelung recommandéiert. ====== Anaplastesch Astrocytome ====== [[Fichier:Anaplastic astrocytoma.jpg|miniatur|links|Magnéitesch Resonanzbildung vu verschiddenen Therapiephasen vun engem anaplastesche Astrocytoma]] Anaplastescht Astrozytom ass e bösartigen Gehiertumor, deen duerch diffusen Wuesstum, erhéicht Zelldicht a Figuren vun der nuklearer Divisioun charakteriséiert ass. Et entsteet aus enger spezifescher Zellpopulatioun vum Zentralnervesystem, den Astrocyten. Laut der WHO Klassifikatioun vun Tumoren vum Zentralnervesystem entsprécht den Tumor engem Grad III Tumor. Typesch, Patienten mat anaplasteschen Astrocytoma presentéieren mat epileptesch Krampfadern, fokal neurologesch Defiziter, Kappwéi, a Perséinlechkeetsännerungen. Den duerchschnëttleche Patientalter ass 45 Joer. Magnéitesch Resonanz Imaging weist allgemeng eng massiv Läsioun mat engem verstäerkte Kontrastsignal, wat och méi schwaach ka sinn. Diagnos ass duerch histologesch Untersuchung vun der Läsion duerch Biopsie oder chirurgesch Resektioun. Eng méi schlecht Prognose kann mat fortgeschrattem Alter, schlechtem kierperlechen Zoustand a bedeitende neurologesche Schued verbonne sinn. Am Allgemengen ass d'therapeutesch Resultat besser mat enger kompletter chirurgescher Resektioun (Standardbehandlung) ouni Erhéijung vun neurologeschen Defiziter. Bestralungstherapie ass Standard well et gewise gouf d'Iwwerliewenszäit ze erhéijen. D'Roll vun der Chemotherapie ass kontrovers. ====== Glioblastoma ====== [[Fichier:Glioblastoma multiforme.jpg|miniatur|Onbehandelt Glioblastoma]] Déi heefegst a bösarteg Glialzelltumoren si Glioblastome. Si besteet aus enger heterogener Mass vu schlecht differenzéierten Astrozytomzellen haaptsächlech bei Erwuessener. Si kommen normalerweis an de zerebralen Hemisphären op, méi selten am Gehierstamm oder Réckemuerch. Ausser a ganz rare Fäll, wéi all Gehiertumoren, verlängeren se net iwwer d'Strukturen vum Zentralnervesystem. Glioblastoma kann aus engem diffusen (II. Grad) oder en anaplasteschen Astrocytom (III. Grad) entwéckelen. Am leschte Fall gëtt et sekundär genannt. Wéi och ëmmer, wann et ouni Virgänger oder Beweiser vu fréierer Malignitéit geschitt, gëtt et als primär bezeechent. Glioblastome gi mat Chirurgie, Bestralung a Chemotherapie behandelt. Si si schwéier ze heelen an et gi wéineg Fäll déi iwwer dräi Joer iwwerliewen. ===== Oligodendrogliom ===== Oligodendrogliom ass en ongewéinlechen Glial Gehiertumor deen aus Oligodendrozyten entstinn. Et geschitt haaptsächlech bei Erwuessener tëscht 40 a 45 Joer, virun allem am zerebrale cortex an der wäisser Matière vun de zerebrale Hemisphären. Oligodendrogliome si relativ ongewéinlech, déi manner wéi ongeféier 5 Prozent vun alle primäre Gehiertumoren ausmaachen an net méi wéi ongeféier 10 bis 15 Prozent vun all Gliome. Dës Tumore ginn opgedeelt an niddereg-Grad an anaplastesch Läsionen. Anaplastescht Oligodendrogliom ass charakteriséiert duerch erhéicht Zelldicht, Mitose, Endothelproliferatioun an nukleare Polymorphismus, an Nekrose. ====== Low-grade Oligodendrogliomen an Oligoastrozytomen ====== [[Fichier:Oligodendroglioma 009 006.jpg|miniatur|333px|Horizontal<math>T_1</math>-(lénks) an <math>T_2</math>-Magnéitesch Resonanz Imaging vun engem Oligodendrogliom am Verglach]] D'Median Iwwerliewe fir Patienten mat purem Oligodendrogliom ass ongeféier 10 Joer, mat Oligoastrozytom ongeféier 8 Joer. D'Verlängerung am Verglach zu puren Astrocytome ass wéinst enger Läschung oder Translokatioun vum 1p/19q Pair am Tumor. Den Duerchschnëttsalter vun de Patienten bei der Diagnostik ass 35 Joer. Typesch Symptomer sinn epileptesch Krampfungen, awer fokal neurologesch Defiziter, Perséinlechkeetsännerungen oder aner Symptomer vum intrakranialen Drock, wéi Kappwéi an Erbrechung, kënnen och gemellt ginn. Dës Tumoren sinn normalerweis net op Computertomographie siichtbar, sou datt MRT d'Method vun der Wiel fir diagnostesch Imaging ass. Um - Magnéitesch Resonanz Imaging, si sinn erkennbar als erhéicht Signalintensitéit. Op -Biller, op der anerer Säit, d'Signal ka gedämpft ginn an d'Kontrast-verbesserung kann nëmmen heiansdo festgestallt ginn. E Kalkifizéierungssignal ka feelen. Dës Tumore fortschrëtt méi lues wéi niddereg-gradige Astrocytomen, an et gëtt kee Konsens an der Literatur iwwer optimal Behandlung. Déi initial Behandlung beinhalt d'Kontroll vu Symptomer mat Antiseizure Medikamenter, Stralung, Chemotherapie oder eng Kombinatioun vun deenen zwee. Chirurgie, Radiotherapie a Chemotherapie spillen eng wichteg Roll bei Réckwee. Resections kënnen d'Symptomer entlaaschten. Op Temozolomid huet 50 gewisen Prozent vun de Patienten, déi no der Radiotherapie zeréckkommen, hunn eng positiv Reaktioun. ====== Anaplastesch Oligodendrogliomen an Oligoastrozytomen ====== [[Fichier:Mathematical-Modeling-of-Human-Glioma-Growth-Based-on-Brain-Topological-Structures-Study-of-Two-pone.0039616.s002.ogv|miniatur|links|Mathematesch Modelléierung vum Wuesstum vun engem anaplastesche Oligodendrogliom baséiert op topologesche Strukturen vum Gehier, Untersuchung vun zwee Ponen (Video)]] Anaplastesch Oligodendrogliomen weisen typesch Symptomer, déi aus dem Masseneffekt an epileptesch Krampfungen entstinn. Trotz hirer Chemosensibilitéit ass d'Median Iwwerliewe nëmmen 3 bis 5 Joer. D'Behandlung beinhalt sou vill Ausschnëtter wéi méiglech, gefollegt vun der Bestralungstherapie. Wat d'Chemotherapie ugeet, sollt et bemierkt ginn datt zwee rezent Phase III klinesch Studien d'Resultater vun der Radiotherapie verglach mat deenen vun der kombinéierter Stralentherapie a Procarbazin, Lomustin, Vincristin Chemotherapie. Obwuel d'Iwwerliewe ouni relevant Symptomer méi laang war mat der kombinéierter Therapie, war d'Gesamt Iwwerliewe fir béid Therapien d'selwecht. Patienten mat enger 1p / 19q Läschung hunn déi bescht Behandlungsresultater erreecht, wärend Patienten ouni 1p / 19q Läschen hir Resultater mat PCV Chemotherapie verbesseren konnten. Prospektiv klinesch Studien hu gewisen, datt ongeféier 50 bis 70 Prozent vun de Patiente mat widderhuelend anaplastescht Oligodendrogliom no Bestralungstherapie reagéieren positiv op Chemotherapie mat PCV oder Temozolomid. Och wa super Effizienz vun Temozolomid a PCV Therapie net etabléiert ass, proposéiert de Mangel u kumulative Myelosuppressioun mat Temozolomid seng Benotzung am Ufank vun der Réckweebehandlung. ===== Ependymomas ===== [[Fichier:Ependymom ax T21.jpg|miniatur|<math>T_2</math>-Magnéitesch Spin axial Projektioun vun engem Ependymom]] Ependymoma ass en Neoplasma deen aus ependymalen Zellen entwéckelt, déi d'Zerebralventrikelen, de Choroid Plexus, de Filum terminale an den zentrale Kanal vum Réckemuerch beliichten. Ependymal Zellen sinn och am Gehierparenchym präsent als Resultat vun der embryonescher Migratioun vu periventrikuläre Gebidder an de zerebrale Cortex. Dës zimlech seelen Tumoren kënnen zu all Alter erschéngen, awer si hunn zwee charakteristesch Peaks, vun 0 bis 10 a vu 40 bis 50 Joer. Intracranial [[Verletzung]]en, déi normalerweis an der posterior fossa stattfannen, si méi heefeg an der éischter Altersgrupp, wärend spinal Verletzunge méi heefeg sinn an der zweeter Altersgrupp. Ependymomas ginn opgedeelt an niddereg-gradige Läsionen (I. an II. Grad op der WHO Skala) an anaplastesch Läsionen (III. Grad) ënnerdeelt. I. Grad si besonnesch subependymomas a myxopapillary ependymomas, III. Anaplastesch Ependymom. Patienten mat niddereg-gradige Ependymome an der Wirbelsäule, déi komplett ewechgeholl kënne ginn, ginn duerno keng Stralungstherapie. D'Roll vun der postoperativer Stralentherapie bei niddereg-gradige intrakranialen Ependymome ass kontrovers, awer d'Behandlung vun der Radiotherapie gëtt normalerweis fir anaplastesch oder niddereg-Grad Tumoren uginn, déi net komplett resectéiert kënne ginn. Klinesch Studien hu gewisen datt Ependymome op Chemotherapie reagéieren, besonnesch Platin- baséiert. De Virdeel an der Platin-baséierter Chemotherapie ass 67 Prozent, op der anerer Säit 25 fir Nitrosoureas Prozent. D'Prognose fir Ependymome II. Grad sinn 6-Joer Krankheet-gratis Iwwerliewe vun 68 Prozent a mat engem Gesamt Iwwerliewe vun 87 Prozent. Bei anaplasteschen Ependymome falen dës Wäerter op 29 Prozent oder op 37 Prozent. ==== Nonglial Tumoren ==== ===== Medulloblastomas ===== [[Fichier:CompT1.jpg|miniatur|Computertomographie vun engem Medulloblastoma]] Medulloblastoma ass den heefegste bösartigen Gehiertumor bei Kanner. Déi héchst Heefegkeet geschitt bei Kanner tëscht dem Alter vun 2 a 7 Joer. De gréisste Risiko vu Krankheet bleift an der Kandheet, well Medulloblastoma bei Leit iwwer 21 Joer ganz rar ass. Dësen Tumor ass typesch vun der posterior fossa, wou et an zwou Hemisphären vum Cerebellum oder an der cerebellarer Vermis lokaliséiert ass. Well et invasiv a séier wuessen ass, verbreet se normalerweis op aner Deeler vum Zentralnervesystem (ZNS) iwwer d'CSF a kann de Buedem vum nooste véierte Ventrikel an d'Meninges infiltréieren. Selten kënnen zousätzlech ZNS Metastasen optrieden. Wann d'Malignitéit optrieden, Symptomer enthalen Verloscht vu Gläichgewiicht, Inkoordinatioun, Diplopie, Dysarthria, a wéinst der Bedeelegung vum véierte Ventrikel, wat dacks zu obstruktiven Hydrocephalus resultéiert, Kappwéi, Iwwelzegkeet an Erbrechung, an onbestänneg Gaang. MRT weist normalerweis eng massiv Kontrastverstäerkung Läsion mat der Cerebellum. Wéi uewen ernimmt, Medulloblastoma huet eng héich Propensitéit fir d'Leptomeninges lokal ze infiltréieren an och duerch de subarachnoid Raum ze verbreeden, mat de Ventrikelen, zerebrale Konvexitéit a Leptomeningeal Flächen vun der Wirbelsäule. Dofir ass et néideg déi ganz craniospinal Achs an d'Resonanz ze bréngen. Den Zweck vun der Chirurgie ass sou vill wéi méiglech vun der Mass vun der Läsion ze läschen. Tatsächlech resultéieren postoperative Reschtstumoren zu enger méi schlechter Prognose. Och e Harbinger vun enger ongënschtlecher Prognose ass d'Presenz vun Tumorzellen an der cerebrospinal Flëss oder d'Resonanzerkennung vu leptomeningeal Metastasen. Chirurgie eleng ass normalerweis net heelen. A verschiddene Fäll kann awer therapeutesch Bestralung vun der craniospinaler Achs, konzentréiert op der primärer Tumorplaz, entstoen. Chemotherapie derbäi no Bestralungstherapie erhéicht den Kursquote. Platin-baséiert Medikamenter (Cisplatin oder Carboplatin), Etoposide, an en Alkyléierungsmëttel (Cyclophosphamid oder Lomustin) gi mat Vincristin benotzt. Mat passenden Behandlung, Fäll vu laanger Iwwerliewe vu méi wéi 3 Joer bei Medulloblastomapatiente reeche vu 60 bis 60 Joer an 80 Prozent. ===== Meningiomas ===== [[Fichier:Meningioma.jpg|miniatur|Makroskopie vun engem Meningiom: Et ass kloer ze gesinn datt den Tumor op d'Gehier dréckt anstatt et ze infiltréieren]] [[Fichier:Miningioma (1) transitional type.jpg|miniatur|left|Histologie vun engem Meningiom]] Meningiome sinn déi heefegst intrakranial extrinsesch oder extra-axial Gehiertumoren, déi aus den Zellen vum Arachnoid entstinn, der Membran, déi d'Gehier an d'Réckemuerch beliicht. D'Heefegkeet vun dëser Neoplasie ass ongeféier 2 Fäll pro Joer pro 100.000 Awunner. Si si méi heefeg bei Fraen an hirem sechsten a siwenten Joerzéngte. Hir Frequenz ass méi héich bei Patienten mat Typ 2 Neurofibromatose. De Verloscht vum Chromosom 22 ass charakteristesch vu Meningiomen, obwuel d'prognostesch Bedeitung vun dësem Entdeckung nach ëmmer onkloer ass. Meningioma Patienten kënne mat Symptomer typesch vun enger massiver Schädelläsioun presentéieren, dorënner Krampfungen a fokal neurologësch Defiziter. Well Meningiom kann och asymptomatesch sinn, ginn se heiansdo op Computertomographie a Magnéitresonanzbildung aus anere Grënn festgestallt. Dëse Resonanztumor huet e charakteristesche Erscheinungsbild, normalerweis besteet aus eenheetleche Kontrastverbesserung laanscht d'Dura mat enger klorer Trennung vum Gehierparenchym. Eng aner Feature, och wann net an alle Fäll präsent ass, ass de sougenannte "Dural Schwanz", vertruede vun enger Bulge, déi iwwer d'Lëftung erstreckt an den Verankerungspunkt an der Dura uginn. Vill iwwregens entdeckt Meningiomen erfuerderen keng Behandlung am Moment vun der initialer Diagnos. Wann de Patient e wesentleche Masseneffekt fonnt huet, egal ob d'Symptomer präsent sinn oder net, ass d'Behandlung vun der Wiel normalerweis komplett Resektioun. An engem Mayo Clinics Studio deen d'Tumorkontrollraten no chirurgescher Resektioun a Radiochirurgie bei Patienten mat klengen bis moderéierten intrakranialen Meningiom vergläicht a keng Mass Effekt Symptomer, Radiosurgery huet zu enger besserer Kontroll gefouert (98) géint 88 Prozent) a mat manner Komplikatiounen (10 géint 22 Prozent) am Verglach mat chirurgescher Entfernung. ===== Primär ZNS-Lymphom ===== [[Fichier:Tumor Meningioma1.JPG|miniatur|Horizontal <math>T_1</math>-MRT vun engem primären ZNS-Lymphom]] Primär Zentralnervesystem Lymphom stellt ongeféier 2 Prozent op 3 Prozent vun all Gehiertumore bei Patienten mat engem normale Immunsystem. Si geschéien méi dacks bei Männer iwwer 55 Joer bis 60 Joer erop. Bal d'Halschent vun all Lymphom geschitt bei Patienten iwwer 60 Joer an ongeféier e Véierel bei Patienten iwwer 70 Joer erop. D'Heefegkeet schéngt mam Alter eropzegoen, awer de Grond ass nach ëmmer onkloer. Patienten mat engem geschwächten Immunsystem sinn e méi héicht Risiko fir ZNS-Lymphom z'entwéckelen, sou datt déi, déi en Organtransplantatioun gemaach hunn, eng kongenital Immundefizit oder Autoimmunerkrankung hunn, oder infizéiert sinn mam Mënsch Immunodeficiency Virus. HIV-assoziéiert Gehierlymphome si mam Epstein-Barr Virus assoziéiert, besonnesch bei Patienten mat CD4 Lymphozytenzuelen ënner 500 Zellen per Kubikmillimeter am Blutt. Déi meescht ZNS-Lymphome sinn diffus grouss B-Zell-Lymphome am Typ. D'Patiente leiden ënner enger Rei vu charakteristesche Symptomer vun enger fokaler oder multifokaler massiver Läsion. MRT weist normalerweis Tumoren mat homogener Kontrastverbesserung an der déif periventrikulärer wäisser Matière. Multifokalitéit an inhomogene Verbesserung sinn typesch fir Patienten mat engem geschwächt Immunsystem. Analyse vum ZNS-Lymphom ass extrem wichteg an der Differentialdiagnos vu Gehierneoplasie. Et sollt bemierkt datt d'Verwaltung vu Corticosteroiden zum komplette Verschwannen vun der Erweiderung féieren kann, wat d'Diagnostik vun de Läsionen komplizéiert. Dofir, wann CNS-Lymphom an der Differentialdiagnos berücksichtegt gëtt, sollten Corticosteroiden vermeit ginn, ausser de Masseeffekt verursaacht e seriöse an direkten Problem am Patient. [[Fichier:Tumor PrimaryCNSLymphoma T1Saggital.JPG|mini|links|<math>T_1</math>--MRT vun engem primären ZNS-Lymphom am sagittale Plang]] [[Fichier:Tumor PrimaryCNSLymphoma T1Coronal.JPG|miniatur|Frontal <math>T_1</math>-MRT vun engem primären ZNS-Lymphom]] Biopsie vun der verdächteger Läsion ass entscheedend. Am Géigesaz zum systemesche grousse B-Zell-Lymphom, an deem souwuel Chemotherapie wéi Radiotherapie effektiv sinn an d'Behandlung vu lokaliséierte Läsionen kurativ ass, reagéiert Zentralnervesystem-Lymphom typesch op initial Therapie, awer widderhëlt sech dann. Wéi mat systemesche Lymphom ass d'Roll vun der Chirurgie haaptsächlech limitéiert fir adequat Tissueprouwe fir Diagnos ze kréien. An der Vergaangenheet gouf Stralungstherapie fir de ganze Gehier (panencephalic) gegeben. D'Median Iwwerliewe ass ongeféier 12 souguer mat lokaliséierte Läsionen Méint. Widderhuelung beaflosst normalerweis de Site vun der fréierer Verletzung wéi och aner Regiounen. Äntwerten op Chemotherapie si méi villverspriechend. Klinesch Studien, an deenen héich-Dosis Methotrexat eleng als éischt Behandlung benotzt gouf an d'Bestralungstherapie gouf verspéit bis d'Zäit vum Réckwee oder Progressioun besser allgemeng Iwwerliewe wéi Radiotherapie eleng gewisen huet. Nach méi effektiv war d'Kombinatioun vu Methotrexat, Vincristin, Procarbazin, intrathecal Methotrexat, Cytarabin, a panencephalic Radiotherapie a Cytarabin, oder d'Benotzung vun intraarteriellem Chemotherapie mat intraarteriellen Methotrexat, intravenös injizéierter Cyclophosphamid, an Etoposid-Modifikatioun vun der Blutt-Gehier-Barriär mat Mannitol. D'Median Iwwerliewe bei Methotrexat Therapie war 24 bis 40 Méint vill méi héich wéi mat Radiotherapie eleng (Gamme 24 bis 40 Méint). A verschiddene Fäll gëtt d'Bestralungstherapie nëmme fir Réckfall benotzt wann et eng initial Regressioun mat Chemotherapie gëtt. Fäll vu laanger Iwwerliewe sinn och ouni Radiotherapie gemellt ginn. Panencephalesch Stralungstherapie ass mat engem héije Risiko fir Demenz oder Leukoencephalopathie ze entwéckelen assoziéiert. Dëse Risiko kéint reduzéiert ginn andeems effektiv Tumorkontrollstrategien entwéckelt ginn, déi panencephalesch Radiotherapie vermeiden. Initial Therapie fir Patienten mat kompromittéierten Immunsystemer ass d'Ursaachen vun der Immunosuppressioun ze reduzéieren. D'Prognose fir dës Patienten ass normalerweis méi schlëmm wéi déi fir Patienten déi en normalen Immunsystem hunn. Wéinst begleetende Tumorinfektiounen an engem allgemeng suboptimalen kierperlechen Zoustand, kann d'Chemotherapie dacks net an dësen immunosuppresséierte Patienten duerchgefouert ginn. Wéi mat anere Gehiertumoren, hänkt d'Äntwert op d'Behandlungen vum Alter a kierperlechen Zoustand of. == Metastatesch Tumore vum Zentralnervesystem == === Gehiermetastasen === Gehiermetastasen sinn déi heefegst intrakranial Neoplasme bei Erwuessenen, zéngmol méi heefeg wéi primär Gehiertumoren. Si triede bei 20 bis 40 Prozent vun den Erwuessene mat Kriibs op a sinn haaptsächlech mat Longen- a Broschtkriibs a Melanomen associéiert. Déi Schied entstinn aus der Verbreedung vu Kriibszellen duerch de [[Bluttkreeslaf]] an trieden meeschtens a Verbindung mat der groer an der wäisser Substanz op, wou sech de Querschnëtt vun de Bluttgefäässer ännert an Tumorzellembolien opgehale ginn. 80 Prozent vun de Schied sinn an zerebralen Hemisphären, 15 Prozent am Cerebellum a 5 Prozent am Gehierstamm. Ongeféier 80 Prozent vun de Patienten hunn eng Geschicht vu systemeschem Kriibs a 70 Prozent hu verschidde Gehiermetastasen. Bedeitend Fortschrëtter goufen viru Kuerzem an der Diagnostik a Gestioun vun dëse Schied gemaach. <!--, wat zu enger verbesserter Iwwerliewe a Symptomkontrolle resultéiert-->. Den Ufank vun Schëlter a Symptome sinn änlech wéi déi vun anere massive Läsionen am Gehier. Déi diagnostesch Method vun der Wiel ass magnetesch Resonanzbildung mat Kontrastmedien. [[Fichier:Melanoma met ax t2.jpg|miniatur|Horizontal <math>T_2</math>-Magnéitesch Resonanz Imaging vun enger Gehiermetastase vun engem Melanom]] D'Literatur weist gläichwäerteg Resultater fir Chirurgie a Radiochirurgie. Déi lescht schéngt méi praktesch, effektiv a méi sécher ze si fir kleng Läsionen oder a Regiounen, déi net zougänglech si fir Chirurgie. Radiosurgery ass eng sënnvoll Alternativ fir Patienten déi aus medizinesche Grënn net operéiert kënne ginn. Wéi och ëmmer, Chirurgie ass kloer déi optimal Method fir Tissue fir Diagnos ze kréien an d'Läsiounen ze entfernen déi Masseffekt verursaachen. Dofir sollten d'Radiochirurgie an d'Chirurgie besser als zwee komplementär awer verschidde Methoden ugewannt ginn ofhängeg vun der ënnerschiddlecher Situatioun vum Patient. Fir bal 50 Prozent vun de Patienten mat een oder zwee Gehiermetastasen sinn net Kandidate fir chirurgesch Entfernung wéinst Onzougänglechkeet vun de Läsionen, Ausmooss vun der systemescher Krankheet oder aner Faktoren. Dës an aner Patienten mat multiple Metastase ginn normalerweis panencephalesch Stralungstherapie als Standard vun der Betreiung ugebueden. Tatsächlech erreechen bis bal 50 Prozent vun hinnen mat dëser Therapie eng Verbesserung vun neurologeschen Symptomer a 50 bis 70 Prozent eng merkbar Reaktioun. Chemotherapie gëtt selten haaptsächlech fir Gehiermetastase benotzt. Fir déi meescht Patiente mat Gehiermetastasen ass median Iwwerliewe nëmme véier bis sechs Méint no panencephalescher Stralungstherapie. Wéi och ëmmer, Patienten méi jonk wéi 60 Joer mat diskreete Läsionen a kontrolléierter systemescher Krankheet kënne méi laang Iwwerliewe erreechen, well se eng méi aggressiv Behandlungsapproach toleréiere kënnen. === Meningeal Metastasen === [[Fichier:Leptomeningeal metastasis.jpg|miniatur|left|Histogramm vun meningeal Metastasen]] Um ronn 5 Prozent vun Tumorpatienten kënne mat Metastasen vun de mëllen Meninges diagnostizéiert ginn (leptomeninges encephali). Meeschtens geschéien se am Melanom, Broscht a Lungenkrebs als Resultat vun der Verbreedung vun Tumorzellen duerch de Bluttkrees. Déi béiswëlleg Zellen ginn dann duerch den Zentralnervesystem (ZNS) verbreet, allgemeng iwwer d'Cerebrospinal Flëssegkeet, allgemeng bekannt als Gehierflëssegkeet. Een oder méi vun de follgende Schëlder a Symptomer kënnen duerch Meningeal Metastasen verursaacht ginn, ënner anerem: * lokal Nerve Schued wéi Kranialnerv Lähmung, Motorschwächt a Radikulopathien, Parästhesie a Péng, * direkt Invasioun vum Gehier oder Spinalgewebe, * Stéierunge vun de Bluttgefässer am Gehier an der Wirbelsäule mat fokalen neurologeschen Defiziter an/oder Krampfungen, * Behënnerunge fir den normale Flux vu cerebrospinal Flëssegkeet mat Kappwéi a verstäerkten intrakranialen Drock, * Stéierunge vun der normaler Gehierfunktioun wéi Ensephalopathie an/oder perivaskulär Infiltratioun vun Tumorzellen mat resultéierend Ischämie an Apoplexie Symptomer. Diagnos kann duerch Ënnersichung vun der cerebrospinal Flëssegket oder Magnéitfeld Resonanz Imaging vum Gehier a Wirbelsail gemaach ginn. D'Präsenz vu bösartigen Zellen kann op 50 gemooss ginn Prozent vun de Patienten kënnen identifizéiert ginn. Op d'mannst 10 Prozent vun Patienten mat leptomeningeal Bedeelegung, zytologesch Untersuchung bleift negativ. Duerch d'Erhéijung vun der Unzuel vun de Lendegerpunkten op sechs an d'Quantitéit vum Flëssegkeetsvolumen op 10 ewechgeholl Milliliter pro Punktur kann d'Méiglechkeet vun enger positiver Diagnos erhéijen. An der cerebrospinal Flëssegkeet ass d'Konzentratioun vu Proteinen normalerweis héich, déi vu Glukos kann niddereg sinn an der Präsenz vu Pleozytose . Radiographesch Studie kann Hydrocephalus weisen ouni eng massiv Läsioun oder diffus Vergréisserung vun de Leptomeninges. Ouni Therapie ass d'Median Iwwerliewe 4 bis 6 Wochen, mam Doud wéinst progressiver neurologescher Verschlechterung. Leptomeningeal Metastasen sinn dacks eng Manifestatioun vun der Endstadium vun der Haaptkrankheet, a symptomatesch Therapie kann déi gëeegent Léisung sinn. Corticosteroiden an Analgetika bidden temporär Erliichterung. D'Behandlung kann u Patienten mat minimaler systemescher Krankheet an engem akzeptablen allgemenge kierperlechen Zoustand ugebuede gi fir d'Symptomer ze entlaaschten an d'Iwwerliewe ze verlängeren. Median Iwwerliewe ka verbessert ginn duerch Radiotherapie op symptomatesch Sitten a méi voluminöse krank Gebidder, identifizéiert duerch [[Rëntgestralen]], an duerch intrathekal Therapie mat Methotrexat, Cytarabin, an Thiotepa, ausgefouert mat Lendegerpunkt oder Ommaya Katheter, vun 3 op 6 Méint erhéicht ginn. Déi Haaptkomplikatioun vun der Methotrexat-baséierter intrathekaler Therapie ass nekrotiséierend Leukoencephalopathie, déi sech no Méint vun der Therapie an deene puer Patienten entwéckelen kann, déi verlängert Iwwerliewe kënne genéissen. Dësen zerstéierende gëftege Effekt ass besonnesch heefeg bei Patienten déi virdru oder gläichzäiteg Radiotherapie mat intrathekaler Methotrexattherapie kritt hunn. == Péng an terminal Betreiung == Palliativ Betreiung ass eng speziell Form vu Betreiung entwéckelt fir d'Liewensqualitéit vu Patienten ze verbesseren, déi un enger schlëmmer oder liewensgeféierlecher Krankheet leiden, wéi Kriibs. D'Zil vun der palliativer Betreiung ass net ze heelen, mee d'Symptomer an Nebenwirkungen vun der Krankheet an hirer Behandlung esou fréi wéi méiglech ze verhënneren oder ze behandelen, souwéi déi psychologesch, sozial a spirituell Problemer déi domat verbonne sinn. Palliativ Betreiung ass och bekannt als Komfortversuergung, Ënnerstëtzungsfleeg a Symptommanagement. Palliativ Betreiung gëtt uechter d'Kriibserfahrung vum Patient geliwwert. Et fänkt normalerweis mat der Diagnostik un a geet weider duerch Behandlung, Suivifleeg an d'Enn vum Liewen. == Um Spaweck == * [https://www.cochrane.org/pt/evidence www.cochrane.org/pt/evidence] – COCHRANE - Neuro-Oncology Group * [https://www.eano.eu/ www.eano.eu] – European Association of Neuro-Oncology * [https://www.eortc.org/ https://www.eortc.org/research_field/brain/] – The European Organisation for Research and Treatment of Cancer (EORTC) == Literatur == * Jan C. Buckner et al., Central Nervous System Tumors, Mayo Clinic Proceedings, Jg. 82, 2007, lado 1271-1286 * Lisa M. DeAngelis et al., Intracranial Tumors. Diagnosis and Treatment, Dunitz London, 2002, ISBN 1-901865-37-1 * D. N. Louis et al., WHO Classification of Tumours of the Central Nervous System, Genf, 2007, ISBN 978-92-832-2430-3 * Richard Pazdur et al., Cancer management. A multidisciplinary approach. Medical, surgical, & radiation oncology, UBM Medica, 2010, ISBN 978-0-615-41824-7 * Jerome B. Posner, Neurologic Complications of Cancer, Davis, Philadelphia, 1995, ISBN0-8036-0006-2 * Rüdiger Schenk, Neuroonkologische Therapiekonzepte zur Behandlung von Astrozytomen höheren Malignitätsgrades und Rezidivlokalisation, Regensburg, 2019 * Uwe Schlegel et al., Neuroonkologie, 2. erw., Thieme, Stuttgart, 2003, ISBN 3-13-109062-6 * Jörg-Christian Tonn et al., Oncology of CNS Tumors, Springer, Berlin, 2010, ISBN 978-3-642-02873-1 [[Kategorie:Neurologie]] [[Kategorie:Onkologie]] 9no8whemj3jkj3wuqqyo6lhk0gu2t2l 2668650 2668648 2026-03-27T13:31:18Z Les Meloures 580 k 2668650 wikitext text/x-wiki {{Iwwerschaffen|Sproochlech Feeler}} [[Fichier:AFIP405851R-MEDULLOBLASTOMA.jpg|miniatur|200px|Magnéitresonanztomographie: Déi hell kontrastéiert Mass weist e Medulloblastoma vun der cerebellarer Vermis un. Diffus Akkumulatioune vum Kontrastmëttel am subarachnoide Raum (Feiler) weisen op d'Verbreedung laanscht d'Meninges.]] '''Neuroonkologie''' ass e Fachgebitt vun der [[Medezin]], dat Neurologie an Onkologie kombinéiert. Neuroonkologie beschäftegt sech haaptsächlech mat der Diagnostik, Therapie a [[Fuerschung]] vun [[Tumor]]erkrankunge vum [[Nervesystem]], zu deenen déi follgend Tumortyppen zielen: * primär Tumore vum [[Zentralnervesystem]] (Gehiertumoren an Tumore vum [[Réckemuerch]]) * sekundär Tumore vum Zentralnervesystem (Gehiermetastasen a Réckemuerchmetastasen) * béisaarteg Lymphomer vum Zentralnervesystem * Tumore vum [[peripheren Nervesystem]] Dës Lëscht weist, datt et e breet Gebitt ass, dat schwéier ze definéieren ass. <!--Wärend d'Behandlung vun Zentralnervelymphomer och den hematologesche Behandlungsrichtlinne follegt, a Gehiermetastasen ginn net getrennt vun der Basistherapie vum primären Tumor behandelt, peripher Nerventumore si guttaarteg, wéi Neurinomen, a wéi aner Tumoren am mëllen Tissu déi dacks am orthopedesche Beräich lokaliséiert sinn.--> == Allgemeng Informatiounen == === Primär Tumore vum Zentralnervesystem === Primär Gehiertumore kënnen vun der Kandheet bis an den héijen Alter optrieden. Facteure wéi den Alter an d'Lokalisatioun, d'Symptomer, d'Zeechen an d'Charakteristike vum Tumor hëllefe bei der [[Differentialdiagnos]]. Déi meescht Aarte vu primäre Gehiertumore si méi heefeg bei Männer. Eng Ausnam si [[Meningiom]]en, déi méi heefeg bei Fraen optrieden. === Metastatesch Tumore vum Zentralnervesystem === Metastatesch Tumore vum [[Zentralnervesystem]] si Kriibsgeschwulster, déi sech vun anere Kierperregiounen ausbreeden an d'Gehier oder d'Réckemuerch befalen. Well den zentralen Nnervesystem enk vun anerem [[biologeschen Tissu|Tissu]] (Geweebe) a Strukturen ëmginn ass, kënne sou Tumoren liicht an den Nopeschtissu andréngen oder en zesummendrécken. Dat féier dacks zu schwéiere Symptomer, well wichteg Nervebunnen oder Organer beanträchtegt ginn. ==== Intrakranial Metastasen ==== Wa Kriibszellen aus engem aneren Deel vum Kierper (z. B. de [[Long]]en, der [[Broscht]], der [[Haut]]) an d'Gehier oder d'Gehierhaut street, schwätzt ee vun intrakranialer Metastaséierung. Dat bedeit, datt de Kriibs weider Geschwulster (Metastasen) bannent dem [[Schiedel]] gebilt huet. Et ginn dräi Haaptformen, wéi sech de Kriibs am Schiedel ausbreede kann: * Gehiermetastasen: Bei Gehiermetastasen bilde Kriibszellen [[Knuet|Kniet]] direkt am Tissu vum Gehier. Et kann eenzel oder méi (multipel) Metastase ginn. Si kënnen iwwerall am Gehier optrieden. * Dural-Metastasen: Hei gëtt déi haart Gehierhaut (Dura), déi eng schützend Schicht tëscht de Schanke vum Schiedel an dem Gehier ass, vu Kriibszelle befall. D'Kriibszelle gelaangen iwwer d'Blutt an d'Dura, oder wuessen direkt a si eran (bei engem Tumor an der Schank vum Schiedel). Als Konsequenz kënne Metastasen an d'Gehier andréngen an do Schwellungen ([[Ödeem]]er) verursaachen, wat zu neurologesche Symptomer féiert, zum Beispill epileptesch Attacken, Lämungen, Sproochstéierungen oder Problemer mat der Vue. * Meningeal-leptomeningeal Metastasen: D'Kriibszelle breede sech an de mëlle Gehierhait (Leptomeningen) aus, also den zaarten Hait, déi d'Gehier an d'Réckemuerch direkt ëmwéckelen. Déi Form vu Metastase si méi rar, awer bei bestëmmte Kriibsaarte gutt dokumentéiert, wéi beim Broschtkriibs, beim Longekriibs oder beim schwaarzen Hautkriibs (Melanom). ==== Kranial Metastasen ==== Kranial Metastasen (oder Schiedelmetastasen) bezeechne Kriibsbefall un de Schanke vum Schiedel. E kann entweder um Daach vum Schiedel (Calvarium) optrieden - mat siichtbare Schwellungen a Péng - oder op der Basis vum Schiedel, mat engem Risiko fir Nervenausfall, wéi Lämungen oder Stéierunge vun der Vue. D'Schiedelbasis-Metastase sinn dacks méi geféierlech, well se wichteg Nerve menacéieren, wärend kranial Metastase meeschtens méi liicht ze erkennen an ze behandele sinn. == Primär Tumore vum Zentralnervesystem == Eng éischt Ënnerdeelung vun Tumore vum [[Zentralnervesystem]] (ZNS) geschitt tëscht primären (déi direkt aus dem ZNS stamen) an metastateschen (entstinn aus engem aneren Organ) Tumoren. Déi metastatesch Tumoren hunn eng Inzidenz, déi ongeféier zéngmol sou grouss ass wéi déi vun de primären. Gehiertumore sinn Neoplasmen, déi sech am Gehier entwéckelen. Tumore wéi Meningiomen, déi duerch hir Mass kompriméieren, awer net an d'Gehier penetréieren, an Hypofyse- an Epiphyse Tumoren, déi um Gehierstamm sinn, ginn dacks falsch als Gehiertumore bezeechent. De Begrëff intrakranial Tumore resüméiert dës méi prezis. Primär ZNS Tumoren enthalen eng Vilfalt vu pathologeschen Entitéiten, jidderee mat senger eegener Naturgeschicht. Wéinst der Tatsaach, datt glial Tumoren eleng bal 40 % vun dësen Tumoren ausmaachen, kann en Ënnerscheed tëscht glial Tumoren (Gliomen) an net-glial Tumore gemaach ginn. Déi heefegst Gliome sinn Astrocytomen (Stamm aus glialen Astrocytzellen), Oligodendrogliomen (Urspronk aus oligodendroglialen Zellen), an Ependymomen (Urspronk aus ependymalen Zellen). === Epidemiologie === Béisaarteg primär Tumore vum Zentralnervesystem si relativ rar a sinn ongeféier 2 Prozent vun alle béisaartegen Neoplasmen. Tumorerkrankunge vum Zentralnervesystem verdeele sech zu 95 Prozent op d'Gehier an zu 5 Prozent op d'Meninges, Kranialnerven a Réckemuerch. Si kënnen zu all Alter optrieden, an de Risiko fir d'Krankheet z'entwéckelen gëtt mam Alter méi grouss. <!--Bei Erwuessene kënne Gliomen histologesch fonnt ginn, déi aus dem Stëtztissu vun den Nervenzellen stamen, vun deenen ongeféier 75 Prozent vun glioblastomas Astrocytome IV. Grad mat enger ongënschtlecher Prognos.--> Embryonal Tumoren dominéiere bei Puppelcher a jonke Kanner. De stäerkste gemeinsame béisaartegen intracranialen ZNS Tumor ass de Glioblastoma, déi allgemeng benign si Meningiomen. === Etiologie === Geneetesch Predisposition zum Zentralnervesystem Neoplasmen ass relativ ongewéinlech, obwuel e puer Gliomen als Komplikatioune vu multiple familiäre Krankheeten optrieden. D'Mutatioun vun e puer Tumor-Suppressor-Genen charakteriséiert verschidde Ierfsyndromen, déi eng erhéicht Empfindlechkeet fir d'Entwécklung vu Gehiertumoren weisen. Déi follgend Mutatiounen an hir Syndrome si verbonne mat engem méi héije Risiko fir Gehiertumoren z'entwéckelen: NF1 Genmutatioun mat Typ 1 Neurofibromatose, APC Mutatioun mam Turcot Syndrom, PTCH Mutatioun mam Gorlin Syndrom an TP53 oder CHEK2 -Mutatioun mam Li-Fraumeni Syndrom. Ëmweltfaktoren verbonne mat primäre Gehiertumoren si schwéier z'identifizéieren. An e puer Studien ass d'Belaaschtung vu Vinylchlorid mat enger verstäerkter Heefegkeet vu High-grade Gliom assoziéiert ginn. Déi eenzeg selten awer gutt identifizéiert Ursaach vun engem primäre Gehiertumor ass ioniséierend Stralung. Besonnesch Stralungstherapie vu Kanner mat Tinea Capitis a vu Patienten mat akuter lymphatescher Leukämie, Craniopharyngiom oder Net-Hodgkin Lymphom ass mat engem erhéicht Risiko vu Gliom assoziéiert. AIDS Patienten hunn e erhéicht Risiko vu primären zerebrale Lymphom. === Klinik === ==== Unzeechen a Symptomer ==== D'Symptomer vun der zerebraler Neoplasie sinn duerch d'Verdängung oder Zerstéierung vum ëmleiende Geweebe an duerch d'Infiltratioun vum Geweebe verursaacht. Dat heefegst Symptom, dat vu 35 Prozent vun de Patienten gemellt gëtt, ass Kappwéi. D'Optriede vu schwéierem Kappwéi bei Patienten, déi soss seelen dorënner leiden, ass dacks charakteristesch, besonnesch wann de Kappwéi oder d'Migräne moies méi staark ass a vun Iwwelzegkeet, Erbriechen an neurologeschen Ausfäll begleet ginn. Bei Patienten, déi méi dacks ënner Kappwéi leiden, kann eng Verännerung vun der Form, d'Erhéijung vun der Heefegkeet oder vun der Intensitéit vun den Ufäll ee Symptom fir d'Entwécklung vun engem Gehiertumor sinn. Krämp triede bei ongeféier engem Drëttel vun de Gliompatienten op, besonnesch mat niddereggradegen<!---?---> oder ZNS-Tumoren. Fokal neurologesch Ausfäll hänke mat der Plaz vum Tumor zesummen. Bei 15 bis 20 Prozente vun de Gliompatiente kënnt et och zu enger Verännerung vum psycheschen Zoustand. ==== Bildgebend Diagnostik ==== [[Fichier:Brain MRI T1 movie.gif|miniatur|Horizontal Magnéitresonanztomographie vun engem gesonde Gehier an der Spin-Gitter-Relaxatioun <math>T_1</math>]] Computertomographie (CT) a Magnéitresonanztomographie (MRT) kënnen effektiv eng Neoplasie am Gehier erkennen. MRT ass méi empfindlech wéi CT fir Lesiounen z'identifizéieren, awer huet Kontraindikatioune fir Patienten mat Herzpacemaker, inkompatibel Prothesen, Metallclips, an anerer. CT bleift d'Method vun der Wiel fir Kalkifizéierungen bannent Läsionen oder Knochenerosioune vum Schädelkapp oder der Basis z'entdecken. D'Benotzung vu Kontrastmëttelen, déi jodéiert sinn am Fall vun CT a paramagnetesche (Gadolinium) am Fall vun MRT, erlaabt d'Acquisitioun vun Informatioun iwwer d'Vasculariséierung an d'Integritéit vun der Blutt-Gehier-Barriär, eng besser Definitioun vum tumorous Tumor am Verglach op d'Ëmgéigend Ödem an d'Generatioun vun Hypothesen iwwer de Grad vun der Malignitéit . Déi radiologesch Untersuchung erlaabt och eng Bewäertung vun de mechanesche Effekter a konsequent Verännerungen an de Gehierstrukturen, déi aus dem Tumor entstinn, wéi Hydrocephalus an Hernias, d'Effekter vun deenen déi fatal kënne sinn. Schlussendlech, an der Virbereedung fir Chirurgie, kann dës Diagnostik benotzt gi fir d'Plaz vun der Läsion oder d'Infiltratioun vum Tumor an vital Gebidder vum Gehier ze bestëmmen. Fir dësen Zweck ass MRT méi effizient wéi CT well et dräidimensional Biller ubitt. [[Fichier:Glioblastoma - MR sagittal with contrast.jpg|miniatur|Magnéitesch Resonanz Imaging am Sagittale Plang mat Glioblastoma]] Diagnostesch radiologesch Imaging-Tools markéieren d'Verännerung vum neoplastesche Tissu am Verglach zum normale Gehierparenchym (duerch Verännerungen an der elektronescher gebildter Tissuedicht op CT a Signalintensitéit op MRT). Wéi déi meescht pathologesch Tissue sinn Tumoren och erkennbar duerch eng verstäerkte Akkumulation vun intrazellulärem Waasser. Am Computer- tomogramm erschéngen se hypodens, also vu manner Dicht wéi de Gehierparenchym, am Magnéitresonanztomogramm mat Spin-Gitter-Entspanung hypointense an am Spin-Spinn Entspanung souwéi Proton Gewiicht (PD) hyperintens. Op engem Röntgenbild sollt de gesonde Gehiergebitt keng speziell Lumineszenz weisen. Dofir ass et selbstverständlech datt Opmierksamkeet op méi grouss Kontrastsignalberäicher bezuelt gëtt. Am Tumorgewebe, am Allgemengen, ass de gréisseren Undeel vu Kontrastverbesserung wéinst der spezieller Blutttumorbarriär, déi de Passage vum Jod (CT) a Gadolinium (MRT) an den intratumoralen extravaskuläre interstitielle Raum erlaabt. Dëst erhéicht d'Signal (Dicht oder Intensitéit) vum Tumor. Wéi och ëmmer, sollt suergfälteg gesuergt ginn datt d'Kontrastverbesserung net definitiv Neoplasie vu Periwound-Ödem ënnerscheet. Tatsächlech weist d'anatomesch-pathologesch Entdeckung am bösartigen infiltréierende Gliom Tumorgewebe, wéi zum Beispill am Glioblastoma an anaplasteschen Astrocytom, och iwwer de vasogene Ödem, deen duerch d'Zerstéierung vun der Blutt-Gehier-Barriär duerch den Tumor verursaacht gëtt. Dee leschte klineschen Zoustand ass schlecht erkannt duerch diagnostesch Imaging. Computertomographie vum Gehier weist typesch eng Tissuemass déi duerch entweeder Kontrast verbessert ka ginn. Op CT erschéngen niddereg-gradige Gliome normalerweis isodense zum normale Parenchym a kënnen dofir keng Kontrastverbesserung weisen. Ähnlech sinn Läsionen an der posterior kranialer fossa schwéier op CT z'identifizéieren. Dofir sinn d'Resultater vun esou enger Tomographie eleng net ëmmer genuch fir diagnostesch Zwecker. An zweiwelhafte Fäll ass d'Benotzung vun der méi sensibeler magnetescher Resonanzbildung essentiell. Op -MRT weist en intrakranialen Tumor als eng massiv Läsioun, déi no der Benotzung vum Kontrastmëttel méi lumineszent ka ginn. Wéi och ëmmer, et gëtt ëmmer eng Signalanomalie an -Magnetesch Resonanzbildung, wat d'Präsenz vun Neoplasie oder vasogenem Ödem beweist. Normalerweis ass erhéicht Lumineszenz (Kontrastverbesserung) indikativ fir en Tumor vun enger méi héijer Grad vu Malignitéit. E Kontrastring ass charakteristesch vum Glioblastoma, mat dem lumineszenten Deel entsprécht dem vital Deel vum bösartigen Tumor, an deem méi däischter. -hypointense Beräich entspriechend Tissue necrosis. ==== Bestëmmung vum Stadium ==== Déi meescht primär intrakranial Tumore bleiwen am Schädel lokaliséiert, sou datt systemesch Staging Prozeduren net erfuerderlech sinn. Am Géigesaz, primär neuroectodermal Tumoren, Medulloblastomen, ZNS Keimzelltumoren a primär ZNS- Lymphome verbreet sech dacks iwwer de subarachnoid Raum op d'Leptomeninges. Eng Spinal Magnéitresonanztomographie oder eng Lendegerpunkt ass dofir och fir all Patiente mat esou Diagnosen erfuerderlech. === Tumoraarten === ==== Gliomen ==== Primärtumore vum Zentralnervesystem ëmfasssen eng sëlleg pathologesch Stoffer, jidderee mat senger eegener Naturgeschicht. Well d'Gliomen eleng bal 40 Prozent vun all den ZNS Tumoren ausmaachen, ass et an der Literatur Gewunnecht fir tëscht glialen an netglialen Tumoren z'ënnerscheeden. ===== Astrozytomen ===== Verschidde Kategorie vu Systemer goufen an der Literatur iwwer d'Zäit proposéiert fir d'Béisaartegkeet vun Astrozytomen ze klasséieren. Zënter 1993 ass de Véier-Niveau Bewäertungssystem, dee vun der [[Weltgesondheetsorganisatioun]] proposéiert gëtt, am meeschte verbreet an ugewannt. E baséiert op véier histologesche Charakteristiken: erhéicht Zelldicht, Mitos, Endothelial Proliferatioun an Nekros. Sou hu Grad I Astrozytomer, sou wéi pilozytesch Astrozytomer, eng typesch guttaarteg Histologie. Astrocytomer vum II. Grad (diffus) weisen eng erhéicht Zelldicht als déi eenzeg histologesch Charakteristik a sinn Neoplasme mat engem méi nidderegen Infiltratiounsgrad. Astrozytomer vum III Grad weisen eng bedeitend Mitos. An endothelial Prolifératioun oder Nekrose ginn an Astrozytomen IV gesi. Grad, déi sougenannte Glioblastome. ====== Low-grade Astrocytome ====== [[Fichier:405615R-PA-HYPOTHALAMIC.jpg|miniatur|Low-grade Astrocytoma: E pilocyteschen Astrocytoma vun der hypothalamescher Regioun]] Pilozytesch Astrocytomen (dorënner Pilomyxoid Aastrocytoma), subependymal Riesezellastrozytome, a pleomorphesch Xanthastrozytome gehéieren zu de beschriwwenen Tumoren. Dëst sinn e bësse méi rar Neoplasme vu benign Histologie, déi dacks nëmmen duerch Chirurgie geheelt kënne ginn. Wann d'Exzisioun onkomplett ass, kann de verbleiwen Tumorgewebe erfollegräich mat Stralungstherapie behandelt ginn. A seelenen Fäll, wou lokal Behandlung net funktionéiert, kann systemesch [[Chimiotherapie|Chemotherapie]] erfollegräich sinn, wat individuell ugepasst muss ginn. Kanner reagéieren op eng Kombinatioun vu Carboplatin a Vincristin. [[Fichier:405518-FIBRILLARY OR DIFFUSE ASTROCYTIC NEOPLASM.jpg|miniatur|links|MRT vun engem diffusen Astrocytoma vu verschiddene Grad. Déi donkel Géigend weist e Low-grade Frontallobe -Astrocytoma an déi zwee kleng, méi hell bannescht méi héichwäerteg Neoplasmen.]] [[Fichier:SEGA GFAP.jpg|miniatur|Mikroskopesch Inspektioun vu glial fibrillary sauer Proteinnen am subependymale Riesezellastrozytom . Hir monoclonal Antikörper gëtt benotzt fir primär Gliome vu metastatesche Läsionen am Gehier a vun Astrocyten an Tumoren ausserhalb der ZNS ze differenzéieren.]] Diffus Astrozytome II erschéngen op Computertomographie. Grad wéi manner intensiv Läsionen. An der bevorzugter Magnéitresonanzbildung kënnen Kontrastmëttelen dës Neoplasmen net ervirhiewen, hir Lumineszenz kann méi dënn a méi schwaach sinn. Eng méi intensiv kann Tissue vu verstäerkter Anaplasie uginn. Wann ëmmer méiglech, gëtt eng Biopsie proposéiert fir Prouwen aus dem anaplasteschen Deel vum Tumor ze kréien. An deene meeschte Fäll sinn Patienten mat diffusen Astrocytome 20 bis 40 Joer al. D'Optriede vun epilepteschen Anfall ass typesch fir si. Konditioune fir eng favorabel Prognose sinn jonken Alter, Tumorgréisst ënner 50 Millimeter an déi extensivst chirurgesch Resektioun vum Tumor méiglech. Spéit Widderhuelunge si relativ heefeg, dofir musse Patienten no 15 Joer no der Entfernung vum Tumor verfollegt ginn. Trotz hirem relativ luesen Kurs, sinn déi meescht Astrozytomen zu Läsionen charakteriséiert duerch extensiv Anaplasie, déi normalerweis net mat fir Chirurgie oder Bestralungstherapie behandelt kënne ginn. Wéi och ëmmer, d'Therapie fir Patienten mat diffusen nidderegen Astrocytomen weist net eestëmmeg Konsens an der Literatur. D'Roll vun der kompletter Resektioun gëtt a professionelle Kontexter diskutéiert. D'Resultater vun e puer Studie weisen datt maximal Tumorentfernung déi bescht Resultater gëtt. Tatsächlech kënne kleng an unilateral Tumoren komplett ewechgeholl ginn, wa keng kritesch Strukture vum Gehier involvéiert sinn. Eng pragmatesch Approche, déi allgemeng fir d'Allgemengheet vun de Fäll akzeptabel ass, ass d'Neoplasie esou wäit wéi méiglech ze entfernen, fir bedeitend neurologesch Defiziter ze vermeiden. Studien hu gewisen datt d'Bestralungstherapie, déi direkt no der Diagnostik gegeben ass, d'Zäit verlängert huet, datt de Patient Krankheet-fräi ass virum Tumor-Widderhuelung am Verglach zu der Situatioun wou de Kurs vun der Bestralungstherapie bis zur Zäit vum Fortschrëtt verspéit ass. Et gëtt awer momentan kee Konsens datt d'Bestralungstherapie kuerz no der Diagnostik dem Patient seng "Gesamt Iwwerliewe" verbessert. Bei Patienten mat méi schwaachen oder guer kenge Symptomer, oder mat Krampfungen, déi mat Antikrampfungsmedikamenter kontrolléiert kënne ginn, ass et méiglech d'Bestralungstherapie ze verzögere bis den Tumorwachstum eng kritesch Phase erreecht. Et gëtt dacks e Wonsch de Risiko vun neurologesche Schued ze reduzéieren, verursaacht duerch d'Bestralungstherapie selwer. Zwee prospektiv randomiséiert klinesch Studien hu kee méi grousse Virdeel vun der héijer Dosis Radiotherapie gewisen wéi vun der Low-Dosis Radiotherapie. Typesch ass d'total Dosis tëscht 45 an 54 Gray mat enger Fraktioun vun 1,8 bis 2 Gray. Den Effet vun adjuvant Chemotherapie bei Patienten mat niddereg-gradige astrozytomas ass nach ënner Untersuchung. Virleefeg Resultater vun engem klineschen Test deen d'Radiotherapie eleng mat der Radiotherapie vergläicht, gefollegt vu Chemotherapie mat Procarbazin, Lomustine a Vincristine (PCV) huet eng méi laang Period vu "krankheetfräi Iwwerliewe" mat der Kombinatioun gewisen, awer keng verlängert "allgemeng Iwwerliewe." Wéinst der Toxizitéit, déi mam PCV Protokoll assoziéiert ass, gëtt d'Benotzung vun Temozolomid souwuel als initial Therapie wéi och als Post-Erhuelung recommandéiert. ====== Anaplastesch Astrocytome ====== [[Fichier:Anaplastic astrocytoma.jpg|miniatur|links|Magnéitesch Resonanzbildung vu verschiddenen Therapiephasen vun engem anaplastesche Astrocytoma]] Anaplastescht Astrozytom ass e bösartigen Gehiertumor, deen duerch diffusen Wuesstum, erhéicht Zelldicht a Figuren vun der nuklearer Divisioun charakteriséiert ass. Et entsteet aus enger spezifescher Zellpopulatioun vum Zentralnervesystem, den Astrocyten. Laut der WHO Klassifikatioun vun Tumoren vum Zentralnervesystem entsprécht den Tumor engem Grad III Tumor. Typesch, Patienten mat anaplasteschen Astrocytoma presentéieren mat epileptesch Krampfadern, fokal neurologesch Defiziter, Kappwéi, a Perséinlechkeetsännerungen. Den duerchschnëttleche Patientalter ass 45 Joer. Magnéitesch Resonanz Imaging weist allgemeng eng massiv Läsioun mat engem verstäerkte Kontrastsignal, wat och méi schwaach ka sinn. Diagnos ass duerch histologesch Untersuchung vun der Läsion duerch Biopsie oder chirurgesch Resektioun. Eng méi schlecht Prognose kann mat fortgeschrattem Alter, schlechtem kierperlechen Zoustand a bedeitende neurologesche Schued verbonne sinn. Am Allgemengen ass d'therapeutesch Resultat besser mat enger kompletter chirurgescher Resektioun (Standardbehandlung) ouni Erhéijung vun neurologeschen Defiziter. Bestralungstherapie ass Standard well et gewise gouf d'Iwwerliewenszäit ze erhéijen. D'Roll vun der Chemotherapie ass kontrovers. ====== Glioblastoma ====== [[Fichier:Glioblastoma multiforme.jpg|miniatur|Onbehandelt Glioblastoma]] Déi heefegst a bösarteg Glialzelltumoren si Glioblastome. Si besteet aus enger heterogener Mass vu schlecht differenzéierten Astrozytomzellen haaptsächlech bei Erwuessener. Si kommen normalerweis an de zerebralen Hemisphären op, méi selten am Gehierstamm oder Réckemuerch. Ausser a ganz rare Fäll, wéi all Gehiertumoren, verlängeren se net iwwer d'Strukturen vum Zentralnervesystem. Glioblastoma kann aus engem diffusen (II. Grad) oder en anaplasteschen Astrocytom (III. Grad) entwéckelen. Am leschte Fall gëtt et sekundär genannt. Wéi och ëmmer, wann et ouni Virgänger oder Beweiser vu fréierer Malignitéit geschitt, gëtt et als primär bezeechent. Glioblastome gi mat Chirurgie, Bestralung a Chemotherapie behandelt. Si si schwéier ze heelen an et gi wéineg Fäll déi iwwer dräi Joer iwwerliewen. ===== Oligodendrogliom ===== Oligodendrogliom ass en ongewéinlechen Glial Gehiertumor deen aus Oligodendrozyten entstinn. Et geschitt haaptsächlech bei Erwuessener tëscht 40 a 45 Joer, virun allem am zerebrale cortex an der wäisser Matière vun de zerebrale Hemisphären. Oligodendrogliome si relativ ongewéinlech, déi manner wéi ongeféier 5 Prozent vun alle primäre Gehiertumoren ausmaachen an net méi wéi ongeféier 10 bis 15 Prozent vun all Gliome. Dës Tumore ginn opgedeelt an niddereg-Grad an anaplastesch Läsionen. Anaplastescht Oligodendrogliom ass charakteriséiert duerch erhéicht Zelldicht, Mitose, Endothelproliferatioun an nukleare Polymorphismus, an Nekrose. ====== Low-grade Oligodendrogliomen an Oligoastrozytomen ====== [[Fichier:Oligodendroglioma 009 006.jpg|miniatur|333px|Horizontal<math>T_1</math>-(lénks) an <math>T_2</math>-Magnéitesch Resonanz Imaging vun engem Oligodendrogliom am Verglach]] D'Median Iwwerliewe fir Patienten mat purem Oligodendrogliom ass ongeféier 10 Joer, mat Oligoastrozytom ongeféier 8 Joer. D'Verlängerung am Verglach zu puren Astrocytome ass wéinst enger Läschung oder Translokatioun vum 1p/19q Pair am Tumor. Den Duerchschnëttsalter vun de Patienten bei der Diagnostik ass 35 Joer. Typesch Symptomer sinn epileptesch Krampfungen, awer fokal neurologesch Defiziter, Perséinlechkeetsännerungen oder aner Symptomer vum intrakranialen Drock, wéi Kappwéi an Erbrechung, kënnen och gemellt ginn. Dës Tumoren sinn normalerweis net op Computertomographie siichtbar, sou datt MRT d'Method vun der Wiel fir diagnostesch Imaging ass. Um - Magnéitesch Resonanz Imaging, si sinn erkennbar als erhéicht Signalintensitéit. Op -Biller, op der anerer Säit, d'Signal ka gedämpft ginn an d'Kontrast-verbesserung kann nëmmen heiansdo festgestallt ginn. E Kalkifizéierungssignal ka feelen. Dës Tumore fortschrëtt méi lues wéi niddereg-gradige Astrocytomen, an et gëtt kee Konsens an der Literatur iwwer optimal Behandlung. Déi initial Behandlung beinhalt d'Kontroll vu Symptomer mat Antiseizure Medikamenter, Stralung, Chemotherapie oder eng Kombinatioun vun deenen zwee. Chirurgie, Radiotherapie a Chemotherapie spillen eng wichteg Roll bei Réckwee. Resections kënnen d'Symptomer entlaaschten. Op Temozolomid huet 50 gewisen Prozent vun de Patienten, déi no der Radiotherapie zeréckkommen, hunn eng positiv Reaktioun. ====== Anaplastesch Oligodendrogliomen an Oligoastrozytomen ====== [[Fichier:Mathematical-Modeling-of-Human-Glioma-Growth-Based-on-Brain-Topological-Structures-Study-of-Two-pone.0039616.s002.ogv|miniatur|links|Mathematesch Modelléierung vum Wuesstum vun engem anaplastesche Oligodendrogliom baséiert op topologesche Strukturen vum Gehier, Untersuchung vun zwee Ponen (Video)]] Anaplastesch Oligodendrogliomen weisen typesch Symptomer, déi aus dem Masseneffekt an epileptesch Krampfungen entstinn. Trotz hirer Chemosensibilitéit ass d'Median Iwwerliewe nëmmen 3 bis 5 Joer. D'Behandlung beinhalt sou vill Ausschnëtter wéi méiglech, gefollegt vun der Bestralungstherapie. Wat d'Chemotherapie ugeet, sollt et bemierkt ginn datt zwee rezent Phase III klinesch Studien d'Resultater vun der Radiotherapie verglach mat deenen vun der kombinéierter Stralentherapie a Procarbazin, Lomustin, Vincristin Chemotherapie. Obwuel d'Iwwerliewe ouni relevant Symptomer méi laang war mat der kombinéierter Therapie, war d'Gesamt Iwwerliewe fir béid Therapien d'selwecht. Patienten mat enger 1p / 19q Läschung hunn déi bescht Behandlungsresultater erreecht, wärend Patienten ouni 1p / 19q Läschen hir Resultater mat PCV Chemotherapie verbesseren konnten. Prospektiv klinesch Studien hu gewisen, datt ongeféier 50 bis 70 Prozent vun de Patiente mat widderhuelend anaplastescht Oligodendrogliom no Bestralungstherapie reagéieren positiv op Chemotherapie mat PCV oder Temozolomid. Och wa super Effizienz vun Temozolomid a PCV Therapie net etabléiert ass, proposéiert de Mangel u kumulative Myelosuppressioun mat Temozolomid seng Benotzung am Ufank vun der Réckweebehandlung. ===== Ependymomas ===== [[Fichier:Ependymom ax T21.jpg|miniatur|<math>T_2</math>-Magnéitesch Spin axial Projektioun vun engem Ependymom]] Ependymoma ass en Neoplasma deen aus ependymalen Zellen entwéckelt, déi d'Zerebralventrikelen, de Choroid Plexus, de Filum terminale an den zentrale Kanal vum Réckemuerch beliichten. Ependymal Zellen sinn och am Gehierparenchym präsent als Resultat vun der embryonescher Migratioun vu periventrikuläre Gebidder an de zerebrale Cortex. Dës zimlech seelen Tumoren kënnen zu all Alter erschéngen, awer si hunn zwee charakteristesch Peaks, vun 0 bis 10 a vu 40 bis 50 Joer. Intracranial [[Verletzung]]en, déi normalerweis an der posterior fossa stattfannen, si méi heefeg an der éischter Altersgrupp, wärend spinal Verletzunge méi heefeg sinn an der zweeter Altersgrupp. Ependymomas ginn opgedeelt an niddereg-gradige Läsionen (I. an II. Grad op der WHO Skala) an anaplastesch Läsionen (III. Grad) ënnerdeelt. I. Grad si besonnesch subependymomas a myxopapillary ependymomas, III. Anaplastesch Ependymom. Patienten mat niddereg-gradige Ependymome an der Wirbelsäule, déi komplett ewechgeholl kënne ginn, ginn duerno keng Stralungstherapie. D'Roll vun der postoperativer Stralentherapie bei niddereg-gradige intrakranialen Ependymome ass kontrovers, awer d'Behandlung vun der Radiotherapie gëtt normalerweis fir anaplastesch oder niddereg-Grad Tumoren uginn, déi net komplett resectéiert kënne ginn. Klinesch Studien hu gewisen datt Ependymome op Chemotherapie reagéieren, besonnesch Platin- baséiert. De Virdeel an der Platin-baséierter Chemotherapie ass 67 Prozent, op der anerer Säit 25 fir Nitrosoureas Prozent. D'Prognose fir Ependymome II. Grad sinn 6-Joer Krankheet-gratis Iwwerliewe vun 68 Prozent a mat engem Gesamt Iwwerliewe vun 87 Prozent. Bei anaplasteschen Ependymome falen dës Wäerter op 29 Prozent oder op 37 Prozent. ==== Nonglial Tumoren ==== ===== Medulloblastomas ===== [[Fichier:CompT1.jpg|miniatur|Computertomographie vun engem Medulloblastoma]] Medulloblastoma ass den heefegste bösartigen Gehiertumor bei Kanner. Déi héchst Heefegkeet geschitt bei Kanner tëscht dem Alter vun 2 a 7 Joer. De gréisste Risiko vu Krankheet bleift an der Kandheet, well Medulloblastoma bei Leit iwwer 21 Joer ganz rar ass. Dësen Tumor ass typesch vun der posterior fossa, wou et an zwou Hemisphären vum Cerebellum oder an der cerebellarer Vermis lokaliséiert ass. Well et invasiv a séier wuessen ass, verbreet se normalerweis op aner Deeler vum Zentralnervesystem (ZNS) iwwer d'CSF a kann de Buedem vum nooste véierte Ventrikel an d'Meninges infiltréieren. Selten kënnen zousätzlech ZNS Metastasen optrieden. Wann d'Malignitéit optrieden, Symptomer enthalen Verloscht vu Gläichgewiicht, Inkoordinatioun, Diplopie, Dysarthria, a wéinst der Bedeelegung vum véierte Ventrikel, wat dacks zu obstruktiven Hydrocephalus resultéiert, Kappwéi, Iwwelzegkeet an Erbrechung, an onbestänneg Gaang. MRT weist normalerweis eng massiv Kontrastverstäerkung Läsion mat der Cerebellum. Wéi uewen ernimmt, Medulloblastoma huet eng héich Propensitéit fir d'Leptomeninges lokal ze infiltréieren an och duerch de subarachnoid Raum ze verbreeden, mat de Ventrikelen, zerebrale Konvexitéit a Leptomeningeal Flächen vun der Wirbelsäule. Dofir ass et néideg déi ganz craniospinal Achs an d'Resonanz ze bréngen. Den Zweck vun der Chirurgie ass sou vill wéi méiglech vun der Mass vun der Läsion ze läschen. Tatsächlech resultéieren postoperative Reschtstumoren zu enger méi schlechter Prognose. Och e Harbinger vun enger ongënschtlecher Prognose ass d'Presenz vun Tumorzellen an der cerebrospinal Flëss oder d'Resonanzerkennung vu leptomeningeal Metastasen. Chirurgie eleng ass normalerweis net heelen. A verschiddene Fäll kann awer therapeutesch Bestralung vun der craniospinaler Achs, konzentréiert op der primärer Tumorplaz, entstoen. Chemotherapie derbäi no Bestralungstherapie erhéicht den Kursquote. Platin-baséiert Medikamenter (Cisplatin oder Carboplatin), Etoposide, an en Alkyléierungsmëttel (Cyclophosphamid oder Lomustin) gi mat Vincristin benotzt. Mat passenden Behandlung, Fäll vu laanger Iwwerliewe vu méi wéi 3 Joer bei Medulloblastomapatiente reeche vu 60 bis 60 Joer an 80 Prozent. ===== Meningiomas ===== [[Fichier:Meningioma.jpg|miniatur|Makroskopie vun engem Meningiom: Et ass kloer ze gesinn datt den Tumor op d'Gehier dréckt anstatt et ze infiltréieren]] [[Fichier:Miningioma (1) transitional type.jpg|miniatur|left|Histologie vun engem Meningiom]] Meningiome sinn déi heefegst intrakranial extrinsesch oder extra-axial Gehiertumoren, déi aus den Zellen vum Arachnoid entstinn, der Membran, déi d'Gehier an d'Réckemuerch beliicht. D'Heefegkeet vun dëser Neoplasie ass ongeféier 2 Fäll pro Joer pro 100.000 Awunner. Si si méi heefeg bei Fraen an hirem sechsten a siwenten Joerzéngte. Hir Frequenz ass méi héich bei Patienten mat Typ 2 Neurofibromatose. De Verloscht vum Chromosom 22 ass charakteristesch vu Meningiomen, obwuel d'prognostesch Bedeitung vun dësem Entdeckung nach ëmmer onkloer ass. Meningioma Patienten kënne mat Symptomer typesch vun enger massiver Schädelläsioun presentéieren, dorënner Krampfungen a fokal neurologësch Defiziter. Well Meningiom kann och asymptomatesch sinn, ginn se heiansdo op Computertomographie a Magnéitresonanzbildung aus anere Grënn festgestallt. Dëse Resonanztumor huet e charakteristesche Erscheinungsbild, normalerweis besteet aus eenheetleche Kontrastverbesserung laanscht d'Dura mat enger klorer Trennung vum Gehierparenchym. Eng aner Feature, och wann net an alle Fäll präsent ass, ass de sougenannte "Dural Schwanz", vertruede vun enger Bulge, déi iwwer d'Lëftung erstreckt an den Verankerungspunkt an der Dura uginn. Vill iwwregens entdeckt Meningiomen erfuerderen keng Behandlung am Moment vun der initialer Diagnos. Wann de Patient e wesentleche Masseneffekt fonnt huet, egal ob d'Symptomer präsent sinn oder net, ass d'Behandlung vun der Wiel normalerweis komplett Resektioun. An engem Mayo Clinics Studio deen d'Tumorkontrollraten no chirurgescher Resektioun a Radiochirurgie bei Patienten mat klengen bis moderéierten intrakranialen Meningiom vergläicht a keng Mass Effekt Symptomer, Radiosurgery huet zu enger besserer Kontroll gefouert (98) géint 88 Prozent) a mat manner Komplikatiounen (10 géint 22 Prozent) am Verglach mat chirurgescher Entfernung. ===== Primär ZNS-Lymphom ===== [[Fichier:Tumor Meningioma1.JPG|miniatur|Horizontal <math>T_1</math>-MRT vun engem primären ZNS-Lymphom]] Primär Zentralnervesystem Lymphom stellt ongeféier 2 Prozent op 3 Prozent vun all Gehiertumore bei Patienten mat engem normale Immunsystem. Si geschéien méi dacks bei Männer iwwer 55 Joer bis 60 Joer erop. Bal d'Halschent vun all Lymphom geschitt bei Patienten iwwer 60 Joer an ongeféier e Véierel bei Patienten iwwer 70 Joer erop. D'Heefegkeet schéngt mam Alter eropzegoen, awer de Grond ass nach ëmmer onkloer. Patienten mat engem geschwächten Immunsystem sinn e méi héicht Risiko fir ZNS-Lymphom z'entwéckelen, sou datt déi, déi en Organtransplantatioun gemaach hunn, eng kongenital Immundefizit oder Autoimmunerkrankung hunn, oder infizéiert sinn mam Mënsch Immunodeficiency Virus. HIV-assoziéiert Gehierlymphome si mam Epstein-Barr Virus assoziéiert, besonnesch bei Patienten mat CD4 Lymphozytenzuelen ënner 500 Zellen per Kubikmillimeter am Blutt. Déi meescht ZNS-Lymphome sinn diffus grouss B-Zell-Lymphome am Typ. D'Patiente leiden ënner enger Rei vu charakteristesche Symptomer vun enger fokaler oder multifokaler massiver Läsion. MRT weist normalerweis Tumoren mat homogener Kontrastverbesserung an der déif periventrikulärer wäisser Matière. Multifokalitéit an inhomogene Verbesserung sinn typesch fir Patienten mat engem geschwächt Immunsystem. Analyse vum ZNS-Lymphom ass extrem wichteg an der Differentialdiagnos vu Gehierneoplasie. Et sollt bemierkt datt d'Verwaltung vu Corticosteroiden zum komplette Verschwannen vun der Erweiderung féieren kann, wat d'Diagnostik vun de Läsionen komplizéiert. Dofir, wann CNS-Lymphom an der Differentialdiagnos berücksichtegt gëtt, sollten Corticosteroiden vermeit ginn, ausser de Masseeffekt verursaacht e seriöse an direkten Problem am Patient. [[Fichier:Tumor PrimaryCNSLymphoma T1Saggital.JPG|mini|links|<math>T_1</math>--MRT vun engem primären ZNS-Lymphom am sagittale Plang]] [[Fichier:Tumor PrimaryCNSLymphoma T1Coronal.JPG|miniatur|Frontal <math>T_1</math>-MRT vun engem primären ZNS-Lymphom]] Biopsie vun der verdächteger Läsion ass entscheedend. Am Géigesaz zum systemesche grousse B-Zell-Lymphom, an deem souwuel Chemotherapie wéi Radiotherapie effektiv sinn an d'Behandlung vu lokaliséierte Läsionen kurativ ass, reagéiert Zentralnervesystem-Lymphom typesch op initial Therapie, awer widderhëlt sech dann. Wéi mat systemesche Lymphom ass d'Roll vun der Chirurgie haaptsächlech limitéiert fir adequat Tissueprouwe fir Diagnos ze kréien. An der Vergaangenheet gouf Stralungstherapie fir de ganze Gehier (panencephalic) gegeben. D'Median Iwwerliewe ass ongeféier 12 souguer mat lokaliséierte Läsionen Méint. Widderhuelung beaflosst normalerweis de Site vun der fréierer Verletzung wéi och aner Regiounen. Äntwerten op Chemotherapie si méi villverspriechend. Klinesch Studien, an deenen héich-Dosis Methotrexat eleng als éischt Behandlung benotzt gouf an d'Bestralungstherapie gouf verspéit bis d'Zäit vum Réckwee oder Progressioun besser allgemeng Iwwerliewe wéi Radiotherapie eleng gewisen huet. Nach méi effektiv war d'Kombinatioun vu Methotrexat, Vincristin, Procarbazin, intrathecal Methotrexat, Cytarabin, a panencephalic Radiotherapie a Cytarabin, oder d'Benotzung vun intraarteriellem Chemotherapie mat intraarteriellen Methotrexat, intravenös injizéierter Cyclophosphamid, an Etoposid-Modifikatioun vun der Blutt-Gehier-Barriär mat Mannitol. D'Median Iwwerliewe bei Methotrexat Therapie war 24 bis 40 Méint vill méi héich wéi mat Radiotherapie eleng (Gamme 24 bis 40 Méint). A verschiddene Fäll gëtt d'Bestralungstherapie nëmme fir Réckfall benotzt wann et eng initial Regressioun mat Chemotherapie gëtt. Fäll vu laanger Iwwerliewe sinn och ouni Radiotherapie gemellt ginn. Panencephalesch Stralungstherapie ass mat engem héije Risiko fir Demenz oder Leukoencephalopathie ze entwéckelen assoziéiert. Dëse Risiko kéint reduzéiert ginn andeems effektiv Tumorkontrollstrategien entwéckelt ginn, déi panencephalesch Radiotherapie vermeiden. Initial Therapie fir Patienten mat kompromittéierten Immunsystemer ass d'Ursaachen vun der Immunosuppressioun ze reduzéieren. D'Prognose fir dës Patienten ass normalerweis méi schlëmm wéi déi fir Patienten déi en normalen Immunsystem hunn. Wéinst begleetende Tumorinfektiounen an engem allgemeng suboptimalen kierperlechen Zoustand, kann d'Chemotherapie dacks net an dësen immunosuppresséierte Patienten duerchgefouert ginn. Wéi mat anere Gehiertumoren, hänkt d'Äntwert op d'Behandlungen vum Alter a kierperlechen Zoustand of. == Metastatesch Tumore vum Zentralnervesystem == === Gehiermetastasen === Gehiermetastasen sinn déi heefegst intrakranial Neoplasme bei Erwuessenen, zéngmol méi heefeg wéi primär Gehiertumoren. Si triede bei 20 bis 40 Prozent vun den Erwuessene mat Kriibs op a sinn haaptsächlech mat Longen- a Broschtkriibs a Melanomen associéiert. Déi Schied entstinn aus der Verbreedung vu Kriibszellen duerch de [[Bluttkreeslaf]] an trieden meeschtens a Verbindung mat der groer an der wäisser Substanz op, wou sech de Querschnëtt vun de Bluttgefäässer ännert an Tumorzellembolien opgehale ginn. 80 Prozent vun de Schied sinn an zerebralen Hemisphären, 15 Prozent am Cerebellum a 5 Prozent am Gehierstamm. Ongeféier 80 Prozent vun de Patienten hunn eng Geschicht vu systemeschem Kriibs a 70 Prozent hu verschidde Gehiermetastasen. Bedeitend Fortschrëtter goufen viru Kuerzem an der Diagnostik a Gestioun vun dëse Schied gemaach. <!--, wat zu enger verbesserter Iwwerliewe a Symptomkontrolle resultéiert-->. Den Ufank vun Schëlter a Symptome sinn änlech wéi déi vun anere massive Läsionen am Gehier. Déi diagnostesch Method vun der Wiel ass magnetesch Resonanzbildung mat Kontrastmedien. [[Fichier:Melanoma met ax t2.jpg|miniatur|Horizontal <math>T_2</math>-Magnéitesch Resonanz Imaging vun enger Gehiermetastase vun engem Melanom]] D'Literatur weist gläichwäerteg Resultater fir Chirurgie a Radiochirurgie. Déi lescht schéngt méi praktesch, effektiv a méi sécher ze si fir kleng Läsionen oder a Regiounen, déi net zougänglech si fir Chirurgie. Radiosurgery ass eng sënnvoll Alternativ fir Patienten déi aus medizinesche Grënn net operéiert kënne ginn. Wéi och ëmmer, Chirurgie ass kloer déi optimal Method fir Tissue fir Diagnos ze kréien an d'Läsiounen ze entfernen déi Masseffekt verursaachen. Dofir sollten d'Radiochirurgie an d'Chirurgie besser als zwee komplementär awer verschidde Methoden ugewannt ginn ofhängeg vun der ënnerschiddlecher Situatioun vum Patient. Fir bal 50 Prozent vun de Patienten mat een oder zwee Gehiermetastasen sinn net Kandidate fir chirurgesch Entfernung wéinst Onzougänglechkeet vun de Läsionen, Ausmooss vun der systemescher Krankheet oder aner Faktoren. Dës an aner Patienten mat multiple Metastase ginn normalerweis panencephalesch Stralungstherapie als Standard vun der Betreiung ugebueden. Tatsächlech erreechen bis bal 50 Prozent vun hinnen mat dëser Therapie eng Verbesserung vun neurologeschen Symptomer a 50 bis 70 Prozent eng merkbar Reaktioun. Chemotherapie gëtt selten haaptsächlech fir Gehiermetastase benotzt. Fir déi meescht Patiente mat Gehiermetastasen ass median Iwwerliewe nëmme véier bis sechs Méint no panencephalescher Stralungstherapie. Wéi och ëmmer, Patienten méi jonk wéi 60 Joer mat diskreete Läsionen a kontrolléierter systemescher Krankheet kënne méi laang Iwwerliewe erreechen, well se eng méi aggressiv Behandlungsapproach toleréiere kënnen. === Meningeal Metastasen === [[Fichier:Leptomeningeal metastasis.jpg|miniatur|left|Histogramm vun meningeal Metastasen]] Um ronn 5 Prozent vun Tumorpatienten kënne mat Metastasen vun de mëllen Meninges diagnostizéiert ginn (leptomeninges encephali). Meeschtens geschéien se am Melanom, Broscht a Lungenkrebs als Resultat vun der Verbreedung vun Tumorzellen duerch de Bluttkrees. Déi béiswëlleg Zellen ginn dann duerch den Zentralnervesystem (ZNS) verbreet, allgemeng iwwer d'Cerebrospinal Flëssegkeet, allgemeng bekannt als Gehierflëssegkeet. Een oder méi vun de follgende Schëlder a Symptomer kënnen duerch Meningeal Metastasen verursaacht ginn, ënner anerem: * lokal Nerve Schued wéi Kranialnerv Lähmung, Motorschwächt a Radikulopathien, Parästhesie a Péng, * direkt Invasioun vum Gehier oder Spinalgewebe, * Stéierunge vun de Bluttgefässer am Gehier an der Wirbelsäule mat fokalen neurologeschen Defiziter an/oder Krampfungen, * Behënnerunge fir den normale Flux vu cerebrospinal Flëssegkeet mat Kappwéi a verstäerkten intrakranialen Drock, * Stéierunge vun der normaler Gehierfunktioun wéi Ensephalopathie an/oder perivaskulär Infiltratioun vun Tumorzellen mat resultéierend Ischämie an Apoplexie Symptomer. Diagnos kann duerch Ënnersichung vun der cerebrospinal Flëssegket oder Magnéitfeld Resonanz Imaging vum Gehier a Wirbelsail gemaach ginn. D'Präsenz vu bösartigen Zellen kann op 50 gemooss ginn Prozent vun de Patienten kënnen identifizéiert ginn. Op d'mannst 10 Prozent vun Patienten mat leptomeningeal Bedeelegung, zytologesch Untersuchung bleift negativ. Duerch d'Erhéijung vun der Unzuel vun de Lendegerpunkten op sechs an d'Quantitéit vum Flëssegkeetsvolumen op 10 ewechgeholl Milliliter pro Punktur kann d'Méiglechkeet vun enger positiver Diagnos erhéijen. An der cerebrospinal Flëssegkeet ass d'Konzentratioun vu Proteinen normalerweis héich, déi vu Glukos kann niddereg sinn an der Präsenz vu Pleozytose . Radiographesch Studie kann Hydrocephalus weisen ouni eng massiv Läsioun oder diffus Vergréisserung vun de Leptomeninges. Ouni Therapie ass d'Median Iwwerliewe 4 bis 6 Wochen, mam Doud wéinst progressiver neurologescher Verschlechterung. Leptomeningeal Metastasen sinn dacks eng Manifestatioun vun der Endstadium vun der Haaptkrankheet, a symptomatesch Therapie kann déi gëeegent Léisung sinn. Corticosteroiden an Analgetika bidden temporär Erliichterung. D'Behandlung kann u Patienten mat minimaler systemescher Krankheet an engem akzeptablen allgemenge kierperlechen Zoustand ugebuede gi fir d'Symptomer ze entlaaschten an d'Iwwerliewe ze verlängeren. Median Iwwerliewe ka verbessert ginn duerch Radiotherapie op symptomatesch Sitten a méi voluminöse krank Gebidder, identifizéiert duerch [[Rëntgestralen]], an duerch intrathekal Therapie mat Methotrexat, Cytarabin, an Thiotepa, ausgefouert mat Lendegerpunkt oder Ommaya Katheter, vun 3 op 6 Méint erhéicht ginn. Déi Haaptkomplikatioun vun der Methotrexat-baséierter intrathekaler Therapie ass nekrotiséierend Leukoencephalopathie, déi sech no Méint vun der Therapie an deene puer Patienten entwéckelen kann, déi verlängert Iwwerliewe kënne genéissen. Dësen zerstéierende gëftege Effekt ass besonnesch heefeg bei Patienten déi virdru oder gläichzäiteg Radiotherapie mat intrathekaler Methotrexattherapie kritt hunn. == Péng an terminal Betreiung == Palliativ Betreiung ass eng speziell Form vu Betreiung entwéckelt fir d'Liewensqualitéit vu Patienten ze verbesseren, déi un enger schlëmmer oder liewensgeféierlecher Krankheet leiden, wéi Kriibs. D'Zil vun der palliativer Betreiung ass net ze heelen, mee d'Symptomer an Nebenwirkungen vun der Krankheet an hirer Behandlung esou fréi wéi méiglech ze verhënneren oder ze behandelen, souwéi déi psychologesch, sozial a spirituell Problemer déi domat verbonne sinn. Palliativ Betreiung ass och bekannt als Komfortversuergung, Ënnerstëtzungsfleeg a Symptommanagement. Palliativ Betreiung gëtt uechter d'Kriibserfahrung vum Patient geliwwert. Et fänkt normalerweis mat der Diagnostik un a geet weider duerch Behandlung, Suivifleeg an d'Enn vum Liewen. == Um Spaweck == * [https://www.cochrane.org/pt/evidence www.cochrane.org/pt/evidence] – COCHRANE - Neuro-Oncology Group * [https://www.eano.eu/ www.eano.eu] – European Association of Neuro-Oncology * [https://www.eortc.org/ https://www.eortc.org/research_field/brain/] – The European Organisation for Research and Treatment of Cancer (EORTC) == Literatur == * Jan C. Buckner et al., Central Nervous System Tumors, Mayo Clinic Proceedings, Jg. 82, 2007, lado 1271-1286 * Lisa M. DeAngelis et al., Intracranial Tumors. Diagnosis and Treatment, Dunitz London, 2002, ISBN 1-901865-37-1 * D. N. Louis et al., WHO Classification of Tumours of the Central Nervous System, Genf, 2007, ISBN 978-92-832-2430-3 * Richard Pazdur et al., Cancer management. A multidisciplinary approach. Medical, surgical, & radiation oncology, UBM Medica, 2010, ISBN 978-0-615-41824-7 * Jerome B. Posner, Neurologic Complications of Cancer, Davis, Philadelphia, 1995, ISBN0-8036-0006-2 * Rüdiger Schenk, Neuroonkologische Therapiekonzepte zur Behandlung von Astrozytomen höheren Malignitätsgrades und Rezidivlokalisation, Regensburg, 2019 * Uwe Schlegel et al., Neuroonkologie, 2. erw., Thieme, Stuttgart, 2003, ISBN 3-13-109062-6 * Jörg-Christian Tonn et al., Oncology of CNS Tumors, Springer, Berlin, 2010, ISBN 978-3-642-02873-1 [[Kategorie:Neurologie]] [[Kategorie:Onkologie]] iyeopgtmpjx5ryhw488vhfkqjnzdi09 0 164360 2668639 2654670 2026-03-27T12:04:01Z Bdx 7724 /* Ursaachen a Preventioun */ Chimiotherapie 2668639 wikitext text/x-wiki {{Aner Bedeitungen op Mooss|der Krankheet Kriibs|aner Bedeitungen|Kriibs}} {{Medezin}} [[Fichier:Tumor Mesothelioma2 legend.jpg|thumb|[[Computertomographie]] vun engem mënschleche Kierper, dee vu Kriibs befall ass. De Kriibs, e béisaartegen Tumor (Mesotheliom), ass giel markéiert. Op dem Bild gesäit een och d'Longen (1 & 3), de [[Réckstrank]] (2), d'[[Rëpp]]er (4), d'[[Aorta]] (5), d'[[Mëlz]] (6), d'[[Nier]]en (7 & 8) an d'[[Liewer]] (9).]] '''Kriibs''' ass den Numm vun enger Rei [[Krankheet]]en, déi sech duerch den onkontrolléierte Wuesstem vun [[Zell (Biologie)|Zell]]en auszeechnen an déi d'Potential hunn, sech an aneren Deeler vum [[Kierper (Biologie)|Kierper]] ze verbreeden. Et gëtt iwwer honnert verschidden Zorte Kriibs, déi de Mënsch kënne befalen. Och Déiere kënne Kriibs kréien.<ref>[https://www.cancer.lu/sites/default/files/2021-04/den-insider-81-de.pdf ''Tiere und Krebs - aus die Maus?''], Den Ins!der, [[Fondation Cancer]], N° 81 (Mäerz 2020)</ref> == Diagnostik a Symptomatik == Net all [[Tumor]] ass béisaarteg. Déi guttaarteg Tumore breede sech net am Kierper aus: Si bilde keng [[Metastas]]en a wuessen nëmmen op där Plaz, op där si entstane sinn. Trotzdeem kënne si sech am schlechtste Fall och zu béisaartegen Tumeure weiderentwéckelen oder si kënnen esou grouss ginn, datt si Péng verursaachen oder d'[[Organ (Biologie)|Organer]] ronderëm beanträchtegen.<ref>advigon.com: [https://www.advigon.com/krebsratgeber/gutartige-boesartige-tumore#section_185400 ''Unter­schied: Gutar­tiger Tumor & bösar­tiger Tumor - Es ist nicht immer gleich Krebs!'']</ref> Zu den Unzeechen a Symptomer vum Kriibs zielen ënner anerem d'Optriede vun enger kriibsaarteger Mass, anormal Bluddungen, [[Houscht]], deen net fortgeet, onerklärleche Gewiichtsverloscht oder Verännerungen an der Tätegkeet vum [[Daarm]]. Déi Symptomer kënnen op Kriibs hindeiten, awer och opgrond vun anere Krankheeten optrieden.<ref>nhs.uk: [https://www.nhs.uk/conditions/cancer/symptoms/ ''Signs and symptoms: Cancer Fact Sheet'']</ref> D'[[Onkologie]] ass d'Fachgebitt an der Medezin, dat sech mam Studium, dem Traitement, der Diagnos an der Preventioun vum Kriibs beschäftegt. == Ursaachen a Preventioun == [[Fichier:Melanoma.jpg|thumb|[[Hautkriibs]] (béisaartege [[Melanom]]).]] De Konsum vun [[Tubak]] ass eng Haaptursaach vun de vermeidbare Kriibserkrankungen. An Däitschland ginn 19&nbsp;% vun de Kriibserkrankungen dem [[Fëmmen]] zougeschriwwen. Aner wichteg Facteure sinn [[Iwwergewiicht]], schlecht [[Ernierung]], Beweegungsmangel an Alkoholkonsum.<ref>Zentrum für Krebsregisterdaten: [https://www.krebsdaten.de/Krebs/DE/Content/Krebsarten/Krebs_gesamt/krebs_gesamt_node.html ''Krebs gesamt''] (30. Dezember 2022)</ref><ref name=whocancer>[[Weltgesondheetsorganisatioun]] (WHO): [https://www.who.int/en/news-room/fact-sheets/detail/cancer ''Cancer''] (3. Februar 2022)</ref> Donieft kënnen och bestëmmt Infektiounen, d'Expositioun géigeniwwer vun ioniséierender Stralung a schiedlech Ëmweltstoffer Kriibs ausléisen. 2018 goufe weltwäit 13&nbsp;% vun de Kriibserkrankungen [[Infektioun]]en zougeschriwwen, dorënner Infektioune mat [[Hepatitt B]], [[Hepatitt C]] an den [[Humane Papillomvirussen]] (HPV). Tëscht 5&nbsp;% an 10&nbsp;% vun de Kriibserkrankunge entsti wéinst verierfte Gendefekter.<ref>Better Health Cahnnel: [https://www.betterhealth.vic.gov.au/health/conditionsandtreatments/cancer-and-heredity ''Cancer and heredity'']</ref> D'[[Weltgesondheetsorganisatioun]] schätzt, datt tëscht 30&nbsp;% a 50&nbsp;% vun alle Kriibserkrankunge prevenéiert kënne ginn, andeems Risikofacteuren evitéiert ginn.<ref name=whocancer/> Zu de Preventiounsmesure gehéieren d'Oppassen op dat ideaalt Kierpergewiicht, de Konsum vu vill [[Geméis]], [[Uebst]] a [[Vollkar]]produiten, d'Impfung géint bestëmmt Infektiounskrankheeten, d'Limitatioun vum Konsum vu verschafftem roude [[Fleesch]] an Alkohol, d'Ophale mat Fëmmen an d'Evitéiere vun ze staarker Sonnenastralung.<ref>D. M. Parkin, L. Boyd, L. C. Walker: [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3252065/ ''The fraction of cancer attributable to lifestyle and environmental factors in the UK in 2010'']; British Journal of Cancer; 6. Dezember 2011; 105 (Suppl 2): S77–S81.</ref> Kriibs kann duerch bestëmmt Unzeechen a Symptomer oder duerch fréi Untersuchungen erkannt ginn. E gëtt dann an der Reegel mat Hëllef vun der [[Imagerie médicale]]<!--de: Bildgebende Verfahren--> a Laboratoirestester ënnersicht an duerch eng [[Biopsie]] bestätegt.<ref>Stanford Medicine Healthcare: [https://stanfordhealthcare.org/medical-conditions/cancer/cancer/cancer-diagnosis.html ''How Is Cancer Diagnosed? '']</ref> Vill Kriibsaarte loosse sech duerch Fréierkennungsuntersuchunge verhënneren. Kriibs gëtt dacks mat enger Kombinatioun aus [[Stralentherapie]], [[Operatioun (Medezin)|Operatioun]], [[Chimiotherapie]] a geziilter Kriibstherapie behandelt. Den Traitement vu Péng a Symptomer ass eng wichteg Komponent vun der Behandlung. [[Palliativmedezin]] ass besonnesch wichteg fir Patiente mat fortgeschratte Kriibserkrankungen. == Statistik == [[Fichier:Breast cancer cell (2).jpg|thumb|Eng Broschtkriibszell ënnert dem Mikroskop.]] 2012 gouf et weltwäit ronn 14,1 Milliounen nei registréiert Kriibsfäll, ouni den Hautkriibs, dee kee [[Melanoma]] ass, matzezielen.<ref name=worldcancerrep14>WHO: [https://publications.iarc.fr/Non-Series-Publications/World-Cancer-Reports/World-Cancer-Report-2014 ''World Cancer Report 2014''], Säit 16-17</ref> D'Krankheet ass verantwortlech fir ongeféier 8,2 Milliounen Doudesfäll pro Joer. Déi heefegst Kriibsaarte beim Mënsch variéiere mat der Regioun. Bei de Männer waren et 2012 weltwäit de [[Longekriibs|Longen-]] (16,7&nbsp;%), [[Prostattkriibs|Prostatt-]] (15&nbsp;%), [[Daarmkriibs|Daarm-]] (10&nbsp;%), [[Mokriibs|Mo-]] (8,5&nbsp;%) a [[Liewerkriibs]] (7,5&nbsp;%). Bei der Frae waren et [[Broschtkriibs|Broscht-]] (25,2&nbsp;%), Daarm- (9,2&nbsp;%), Longen- (8,7&nbsp;%), [[Gebärmutterhalskriibs|Gebärmutterhals-]] (7,&nbsp;9%) a Mokriibs (4,8&nbsp;%).<ref name=worldcancerrep14/> Bei de Kanner kommen [[Leukemie|akut lymphatesch Leukemie]] an akut Gehiertumoren am heefegsten vir, ausser an [[Afrika]] südlech vun der [[Sahara]], wou Kanner méi dacks [[Non-Hodgkin-Lymphom]]er a [[Kaposi-Sarkom]]er entwéckelen, well si an där Regioun speziellen Infektiounskrankheeten ausgesat sinn.<ref>''World Cancer Report 2014'', Säit 70</ref> 2012 gouf bei geschaten 165.000 Kanner ënner 15 Joer Kriibs diagnostizéiert.<ref name=worldcancerrep14/> De Kriibsrisiko klëmmt däitlech mam Alter. Vill Kriibsaarten trieden an den Industrielänner wéinst dem verännerte Liewensstil an dem méi héijen Alter méi dacks op.<ref>''World Cancer Report 2014'', Säit 20</ref> De Kriibsrisiko ass an den Industrielänner méi héich wéi an den anere Länner.<ref>''World Cancer Report 2014'', Säit 55</ref> Zu Lëtzebuerger ginn all Joer ongeféier 3.000 nei Kriibserkrankungen diagnostizéiert. All Joer stierwe ronn 1.100 Leit am Land u Kriibs, wat ongeféier ee Véierel vun allen Doudesfäll representéiert. Bei de Männer ass Kriibs déi heefegst Doudesursaach, bei de Fraen déi zweetheefegst. 2023 gouf geschat, datt 18.000 Awunner vu Lëtzebuerg oder bal 3&nsbp;% vun der Bevëlkerung mat Kriibs gelieft hunn.<ref>Lëtzebuerger Gesondheetsministère (MSAN): [https://msan.gouvernement.lu/fr/actualites.gouvernement%2Bfr%2Bactualites%2Btoutes_actualites%2Bcommuniques%2B2023%2B01-janvier%2B11-sondage-national-cancer.html ''Le Luxembourg lance un sondage national des personnes atteintes du cancer dans le but d'améliorer la qualité des soins''] (11. Januar 2023)</ref> == Um Spaweck == {{Commonscat|Cancer (illness)|{{PAGENAME}}}} * Internetsäit vun der [https://www.cancer.lu/fr Lëtzebuerger Kriibsfondatioun] {{Referenzen}} [[Kategorie:Krankheeten]] [[Kategorie:Onkologie]] 7yfq8a40xsex0df0qg1xeoyj1k1qim1 2668663 2668639 2026-03-27T14:11:39Z Bdx 7724 /* Statistik */ 2668663 wikitext text/x-wiki {{Aner Bedeitungen op Mooss|der Krankheet Kriibs|aner Bedeitungen|Kriibs}} {{Medezin}} [[Fichier:Tumor Mesothelioma2 legend.jpg|thumb|[[Computertomographie]] vun engem mënschleche Kierper, dee vu Kriibs befall ass. De Kriibs, e béisaartegen Tumor (Mesotheliom), ass giel markéiert. Op dem Bild gesäit een och d'Longen (1 & 3), de [[Réckstrank]] (2), d'[[Rëpp]]er (4), d'[[Aorta]] (5), d'[[Mëlz]] (6), d'[[Nier]]en (7 & 8) an d'[[Liewer]] (9).]] '''Kriibs''' ass den Numm vun enger Rei [[Krankheet]]en, déi sech duerch den onkontrolléierte Wuesstem vun [[Zell (Biologie)|Zell]]en auszeechnen an déi d'Potential hunn, sech an aneren Deeler vum [[Kierper (Biologie)|Kierper]] ze verbreeden. Et gëtt iwwer honnert verschidden Zorte Kriibs, déi de Mënsch kënne befalen. Och Déiere kënne Kriibs kréien.<ref>[https://www.cancer.lu/sites/default/files/2021-04/den-insider-81-de.pdf ''Tiere und Krebs - aus die Maus?''], Den Ins!der, [[Fondation Cancer]], N° 81 (Mäerz 2020)</ref> == Diagnostik a Symptomatik == Net all [[Tumor]] ass béisaarteg. Déi guttaarteg Tumore breede sech net am Kierper aus: Si bilde keng [[Metastas]]en a wuessen nëmmen op där Plaz, op där si entstane sinn. Trotzdeem kënne si sech am schlechtste Fall och zu béisaartegen Tumeure weiderentwéckelen oder si kënnen esou grouss ginn, datt si Péng verursaachen oder d'[[Organ (Biologie)|Organer]] ronderëm beanträchtegen.<ref>advigon.com: [https://www.advigon.com/krebsratgeber/gutartige-boesartige-tumore#section_185400 ''Unter­schied: Gutar­tiger Tumor & bösar­tiger Tumor - Es ist nicht immer gleich Krebs!'']</ref> Zu den Unzeechen a Symptomer vum Kriibs zielen ënner anerem d'Optriede vun enger kriibsaarteger Mass, anormal Bluddungen, [[Houscht]], deen net fortgeet, onerklärleche Gewiichtsverloscht oder Verännerungen an der Tätegkeet vum [[Daarm]]. Déi Symptomer kënnen op Kriibs hindeiten, awer och opgrond vun anere Krankheeten optrieden.<ref>nhs.uk: [https://www.nhs.uk/conditions/cancer/symptoms/ ''Signs and symptoms: Cancer Fact Sheet'']</ref> D'[[Onkologie]] ass d'Fachgebitt an der Medezin, dat sech mam Studium, dem Traitement, der Diagnos an der Preventioun vum Kriibs beschäftegt. == Ursaachen a Preventioun == [[Fichier:Melanoma.jpg|thumb|[[Hautkriibs]] (béisaartege [[Melanom]]).]] De Konsum vun [[Tubak]] ass eng Haaptursaach vun de vermeidbare Kriibserkrankungen. An Däitschland ginn 19&nbsp;% vun de Kriibserkrankungen dem [[Fëmmen]] zougeschriwwen. Aner wichteg Facteure sinn [[Iwwergewiicht]], schlecht [[Ernierung]], Beweegungsmangel an Alkoholkonsum.<ref>Zentrum für Krebsregisterdaten: [https://www.krebsdaten.de/Krebs/DE/Content/Krebsarten/Krebs_gesamt/krebs_gesamt_node.html ''Krebs gesamt''] (30. Dezember 2022)</ref><ref name=whocancer>[[Weltgesondheetsorganisatioun]] (WHO): [https://www.who.int/en/news-room/fact-sheets/detail/cancer ''Cancer''] (3. Februar 2022)</ref> Donieft kënnen och bestëmmt Infektiounen, d'Expositioun géigeniwwer vun ioniséierender Stralung a schiedlech Ëmweltstoffer Kriibs ausléisen. 2018 goufe weltwäit 13&nbsp;% vun de Kriibserkrankungen [[Infektioun]]en zougeschriwwen, dorënner Infektioune mat [[Hepatitt B]], [[Hepatitt C]] an den [[Humane Papillomvirussen]] (HPV). Tëscht 5&nbsp;% an 10&nbsp;% vun de Kriibserkrankunge entsti wéinst verierfte Gendefekter.<ref>Better Health Cahnnel: [https://www.betterhealth.vic.gov.au/health/conditionsandtreatments/cancer-and-heredity ''Cancer and heredity'']</ref> D'[[Weltgesondheetsorganisatioun]] schätzt, datt tëscht 30&nbsp;% a 50&nbsp;% vun alle Kriibserkrankunge prevenéiert kënne ginn, andeems Risikofacteuren evitéiert ginn.<ref name=whocancer/> Zu de Preventiounsmesure gehéieren d'Oppassen op dat ideaalt Kierpergewiicht, de Konsum vu vill [[Geméis]], [[Uebst]] a [[Vollkar]]produiten, d'Impfung géint bestëmmt Infektiounskrankheeten, d'Limitatioun vum Konsum vu verschafftem roude [[Fleesch]] an Alkohol, d'Ophale mat Fëmmen an d'Evitéiere vun ze staarker Sonnenastralung.<ref>D. M. Parkin, L. Boyd, L. C. Walker: [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3252065/ ''The fraction of cancer attributable to lifestyle and environmental factors in the UK in 2010'']; British Journal of Cancer; 6. Dezember 2011; 105 (Suppl 2): S77–S81.</ref> Kriibs kann duerch bestëmmt Unzeechen a Symptomer oder duerch fréi Untersuchungen erkannt ginn. E gëtt dann an der Reegel mat Hëllef vun der [[Imagerie médicale]]<!--de: Bildgebende Verfahren--> a Laboratoirestester ënnersicht an duerch eng [[Biopsie]] bestätegt.<ref>Stanford Medicine Healthcare: [https://stanfordhealthcare.org/medical-conditions/cancer/cancer/cancer-diagnosis.html ''How Is Cancer Diagnosed? '']</ref> Vill Kriibsaarte loosse sech duerch Fréierkennungsuntersuchunge verhënneren. Kriibs gëtt dacks mat enger Kombinatioun aus [[Stralentherapie]], [[Operatioun (Medezin)|Operatioun]], [[Chimiotherapie]] a geziilter Kriibstherapie behandelt. Den Traitement vu Péng a Symptomer ass eng wichteg Komponent vun der Behandlung. [[Palliativmedezin]] ass besonnesch wichteg fir Patiente mat fortgeschratte Kriibserkrankungen. == Statistik == [[Fichier:Breast cancer cell (2).jpg|thumb|Eng Broschtkriibszell ënnert dem Mikroskop.]] 2012 gouf et weltwäit ronn 14,1 Milliounen nei registréiert Kriibsfäll, ouni den Hautkriibs, dee kee [[Melanoma]] ass, matzezielen.<ref name=worldcancerrep14>WHO: [https://publications.iarc.fr/Non-Series-Publications/World-Cancer-Reports/World-Cancer-Report-2014 ''World Cancer Report 2014''], Säit 16-17</ref> D'Krankheet ass verantwortlech fir ongeféier 8,2 Milliounen Doudesfäll pro Joer. Déi heefegst Kriibsaarte beim Mënsch variéiere mat der Regioun. Bei de Männer waren et 2012 weltwäit de [[Longekriibs|Longen-]] (16,7&nbsp;%), [[Prostattkriibs|Prostatt-]] (15&nbsp;%), [[Daarmkriibs|Daarm-]] (10&nbsp;%), [[Mokriibs|Mo-]] (8,5&nbsp;%) a [[Liewerkriibs]] (7,5&nbsp;%). Bei der Frae waren et [[Broschtkriibs|Broscht-]] (25,2&nbsp;%), Daarm- (9,2&nbsp;%), Longen- (8,7&nbsp;%), [[Gebärmutterhalskriibs|Gebärmutterhals-]] (7,&nbsp;9%) a Mokriibs (4,8&nbsp;%).<ref name=worldcancerrep14/> Bei de Kanner kommen [[Leukemie|akut lymphatesch Leukemie]] an akut Gehiertumoren am heefegsten vir, ausser an [[Afrika]] südlech vun der [[Sahara]], wou Kanner méi dacks [[Non-Hodgkin-Lymphom]]er a [[Kaposi-Sarkom]]er entwéckelen, well si an där Regioun speziellen Infektiounskrankheeten ausgesat sinn.<ref>''World Cancer Report 2014'', Säit 70</ref> 2012 gouf bei geschaten 165.000 Kanner ënner 15 Joer Kriibs diagnostizéiert.<ref name=worldcancerrep14/> De Kriibsrisiko klëmmt däitlech mam Alter. Vill Kriibsaarten trieden an den Industrielänner wéinst dem verännerte Liewensstil an dem méi héijen Alter méi dacks op.<ref>''World Cancer Report 2014'', Säit 20</ref> De Kriibsrisiko ass an den Industrielänner méi héich wéi an den anere Länner.<ref>''World Cancer Report 2014'', Säit 55</ref> Zu Lëtzebuerger ginn all Joer ongeféier 3.000 nei Kriibserkrankungen diagnostizéiert. All Joer stierwe ronn 1.100 Leit am Land u Kriibs, wat ongeféier ee Véierel vun allen Doudesfäll representéiert. Bei de Männer ass Kriibs déi heefegst Doudesursaach, bei de Fraen déi zweetheefegst. 2023 gouf geschat, datt 18.000 Awunner vu Lëtzebuerg oder bal 3% vun der Bevëlkerung mat Kriibs gelieft hunn.<ref>Lëtzebuerger Gesondheetsministère (MSAN): [https://msan.gouvernement.lu/fr/actualites.gouvernement%2Bfr%2Bactualites%2Btoutes_actualites%2Bcommuniques%2B2023%2B01-janvier%2B11-sondage-national-cancer.html ''Le Luxembourg lance un sondage national des personnes atteintes du cancer dans le but d'améliorer la qualité des soins''] (11. Januar 2023)</ref> == Um Spaweck == {{Commonscat|Cancer (illness)|{{PAGENAME}}}} * Internetsäit vun der [https://www.cancer.lu/fr Lëtzebuerger Kriibsfondatioun] {{Referenzen}} [[Kategorie:Krankheeten]] [[Kategorie:Onkologie]] bnes8u03e82k9p1vo0wpjcighgsloz9 0 164837 2668643 2655393 2026-03-27T12:11:34Z Bdx 7724 Chimiotherapie 2668643 wikitext text/x-wiki [[Fichier:Salivary glands numbered.svg|thumb|Déi grouss Spautdrüse vum Mënsch: 1. Ouerespautdrüs<br>2. Spautdrüs vum ënneschte Gebéck<br>3. Spautdrüs ënnert der Zong]] Eng '''Spautdrüs''' oder '''Speicheldrüs''' ([[Latäin|lat.]]: ''glandula salivaria'') ass eng exokrin Drüs bei ville [[Wierbeldéieren]]. Si produzéiert de [[Spaut]]. D'[[Mamendéieren]], dorënner de [[Mënsch]], hunn dräi grouss Spautdrüsen, déi et jee zweemol gëtt: * d'Ouerespautdrüs (''glandula parotidea'' oder ''glandula parotis''), * d'Spautdrüs vum ënneschte [[Gebéck]] (''glandula submandibularis'' beim Mënsch a ''glandula mandibularis'' bei den Déieren), * an d'Spautdrüs ënnert der Zong (''glandula sublingualis''). Déi grouss Spautdrüse sinn eegestänneg Organer mat eegener Begrenzung.<ref name=doccheck>DocCheck Flexikon: [https://flexikon.doccheck.com/de/Speicheldr%C3%BCse ''Speicheldrüse'']</ref> Donieft ginn nach vill kleng Spautdrüsen, déi reegelméisseg iwwer d'[[Schläimhaut]] vun der [[Mondhiel]] an der [[Strass]] verdeelt sinn. De Mënsch huet där jee no Quell tëscht 500 an 1.000.<ref>Universitätsklinikum Jena: [https://www.uniklinikum-jena.de/hno/Schlagw%C3%B6rter/Speicheldr%C3%BCsentumoren/Speicheldr%C3%BCsen.html ''Klinik für Hals-, Nasen- und Ohrenheilkunde / Schlagwörter / Speicheldrüsentumoren / Speicheldrüsen'']</ref><ref>Medizinische Hochschule Hannover: [https://www.mhh.de/hno/fuer-patienten/hals/beschwerden/kopfspeicheldruesen ''Kopfspeicheldrüsen'']</ref> Si ginn no hirer Lag bezeechent, zum Beispill d'[[Lëps|Lëpsendrüsen]] (''glandulae labiales'') oder d'Drüse vum [[Gomm]] (''glandulae palatinae'').<ref name=doccheck/> Verschidden Aarte vun [[Erkrankung|Erkrankunge]] betreffen d'Speicheldrüsen: eng Feelfunktioun, Spautdrüsesteng, [[Infektioun]]en a Schwellungen. Faktoren, déi dozou féieren, sinn ënner anerem [[rheumatoid Arthritt]], [[HIV]], [[Lupus]], an d'Anhuele vu Medikamenter wéi Antidepressiva, [[Antihistaminique|Antihistaminiquen]], Antipsychotika, Medikamenter géint d'[[Parkinson]]-Krankheet a Berouegungsmëttel. Och eng [[Chimiotherapie|Chemotherapie]], d'Bestralung vum [[Kapp]] an [[Hals]] oder [[Radiotherapie]] bei [[Kriibs (Krankheet)|Schilddrüsekriibs]] kann zu enger reduzéierter Spautproduktioun féieren<ref name=mds>MDS Manuals: [https://www.msdmanuals.com/de/heim/hals-,-nasen-und-ohrenerkrankungen/erkrankungen-von-mund-und-rachen/erkrankungen-der-speicheldrüsen ''Erkrankungen der Speicheldrüsen''] vum Alan G. Cheng (Iwwerpréift: Mee 2022)</ref>. == Um Spaweck == {{Commonscat|Salivary glands|Spautdrüsen}} {{Referenzen}} [[Kategorie:Verdauungsapparat]] [[Kategorie:Organer]] [[Kategorie:Kapp]] cg0duwujlfe48ssu870j4j9bzx1zn6x 0 165100 2668727 2651349 2026-03-28T08:56:42Z GuthJan 41783 Rechtsform an RCS-NUmmer bäigesat. 2668727 wikitext text/x-wiki {{Infobox Veräin | Numm = Photo-Club Esch a.s.b.l. | Ofkierzung = PCE | Logo = Logo - Photo-Club Esch (PCE).svg | Zweck = [[Veräin]] | President = [[Jan Guth]] | Grënnung = 23. Oktober 1919 | Memberen = 88 <small>(Stand Dezember 2025)</small> | Sëtz = 1 Resistenzplaz 4041 Esch-Uelzecht Lëtzebuerg | Websäit = [http://pce.lu pce.lu] |Vizepresident=Paul Wadlé |Keessjee=Paul Wadlé |Member vun=[[Fédération luxembourgeoise de la photographie artistique]] |Generalsekretär=Christophe Kemp |Bild=Photo-Club Esch a.s.b.l. - Comité 2022 - 2024.jpg|RCS-Nummer=F9778}} De '''Photo-Club Esch'''<ref>agedroen als „Photo Club Esch“ ënnert der Nummer F9778 am [[Handelsregëster (Lëtzebuerg)|Handelsregëster]] (lbr.lu); déi gängeg Schreifweis aus de Statute vun 1934 ass allerdéngs weiderhi „Photo'''-'''Club Esch“ (mat Bindestréch)</ref> ass ee vun den eelste [[Veräin]]er zu [[Lëtzebuerg (Land)|Lëtzebuerg]] am Beräich vun der [[Fotografie]]. Zënter den Ufanksjore louch de Fokus op der kënschtlerescher, landschaftlecher a sozialer Fotografie vun [[Esch-Uelzecht]], wéi och dem [[Minettsgéigend|Minett]]. == Grënnung == Déi éischt noweisbar Grënnung vum Photo-Club Esch war den 23. Oktober 1919 zu Esch-Uelzecht<ref>[https://persist.lu/ark:70795/jxw0zq/pages/3/articles/DTL45?search=Photo-Club%20Esch Für unsere Amateur-Photographen] am [[Escher Tageblatt]] vum 17. Okt. 1919</ref><ref>[https://persist.lu/ark:70795/npr72r/pages/2/articles/DTL34?search=Photo-Club%20Esch Vereine: Photo-Club] am Escher Tageblatt vum 22. Okt. 1919</ref>. Enn Oktober 1919 hat de Veräin schonn iwwer 80 Memberen<ref>[https://persist.lu/ark:70795/wr8p1h/pages/3/articles/DTL47?search=Photo-Club%20Esch Kleines Feuilleton - Stadtchronik] am Escher Tageblatt vum 31. Okt. 1919</ref>. 1934 ass de Veräin nach eemol mat offizielle Statuten an der Referenz op dat passend Gesetz zu den [[Association sans but lucratif|ASBLen]] als offizielle Veräi verankert ginn. Et gëtt allerdéngs och vereenzelt Referenzen an den Archive vum Photo-Club Esch déi op Aktivitéiten aus dem Joer 1890 schléisse loossen, an domat de Veräin zum eelste Fotoclub aus dem Land maache géif. === Grënnung vun 1890 === [[Fichier:Photo-Club Esch – Winterarbeitsprogramm 1933-1934 (Recto).jpg|miniatur|D'Titelsäit vum Wanterprogramm 1933 bis 1934, déi ënner anerem eng kloer Referenz op déi ursprénglech Grënnung vum Club am Joer 1890 deit.]] De Photo-Club Esch ass mat grousser Warscheinlechkeet schonns am Joer 1890 gegrënnt ginn, a wär soumat deen eelsten an éischte Fotoclub deen zu Lëtzebuerg gegrënnt ginn ass. Am Archiv vum Veräi fannen sech nämlech vill verschidde primär Quellen déi dëst beleeën. Och gëtt de Veräin zwee Mol an engem Artikel vum 12. Oktober, 1910 an der Zeitung [[L'Indépendance luxembourgeoise]] zitéiert.<ref>[https://persist.lu/ark:70795/282m0j/pages/3/articles/DTL106 Photo-Club Luxembourgeois] an der [[L'Indépendance luxembourgeoise]] vum 12. Okt. 1910</ref> Allerdéngs feelt et u weideren externe Referenze fir dës Suppositioun nach méi ze bestäerken. Dem [[Joseph Nicéphore Niépce]] ass et 1826 zu [[Chalon-sur-Saône]] gelongen, déi éischt Foto ze maachen an och ze fixéieren, soudatt se hautzedaags nach erhale bliwwen ass. D'Grënnungsjoer 1890 vum Photo-Club Esch gëtt dohier ëmsou méi signifikant, well knapps 64 Joer no der éischter Foto et deemno am Grand-Duché schonns een Zesummeschloss vun Enthusiaste vun der Fotografie ginn hätt. Dëst an enger Zäit wou déi Technik nach zimmlech onbekannt, an de Medium nach als ëmstridde gegollt huet. Zudeem hat [[Esch-Uelzecht]] demographesch gesinn éischter eng Aarbechterklass déi dominéiert huet, an déi u sech net direkt déi finanziell Mëttele gehat hätt fir op sou Gidder zeréckgräifen ze kënnen. === Grënnung vun 1919 === [[Fichier:PCE - Comité's Buch - 23. Oktober 1919.jpg|miniatur|Éischt Säit vum Comitésbuch mat dem Bericht vun der Generalversammlung vum 23. Oktober 1919.]] De Grënnungskommitee vun 1919 huet sech aus dem President Dr. Emile Schwall, dem Vizepresident [[Eugène Mousset]], dem Generalsekretär Mathias Thill, dem Vizegeneralsekretär François Laurent, M. Schleich, der Joffer Zeimes, an dem V. Loesch zesummegesat. Um Owend vun der Grënnung ware 77 Memberen ageschriwwen, dovunner 5 Jofferen an 72 Hären. D'Beruffsgruppen hunn sech vun Apdikter, Architekten, Beamten, Dokteren, Gendaarmen, Handwierker, Ingenieuren, Polizisten, Professeren, Schoulmeeschter- a Léierinnen, Studenten a Wierten bis nach aanerer gezunn. D'Memberen<ref name="Archive vum Photo-Club Esch">Archive vum Photo-Club Esch</ref> déi de Schratt fir d'Grënnung ergraff hate waren: {{Div col|cols=3}} * Melle Madelaine Kintzelé * Melle Léonie Kintzelé * Melle Zeimes * Mr Aerts * Mr Aerts * Melle Clara Lamock (Léierin) * Melle Virginie Lamock (Léierin) * Mr Sylvain Cerf * Mr Mathias Schaaf (Schoulmeeschter) * Mr Loesch (Schoulmeeschter) * Mr Klein (Beamten) * Mr Jean Kieffer (Kleriker) * Mr Wagner-Niclou (Schoulmeeschter) * Mr Krein (Wiert) * Mr Schmarz (Gendaarm) * Mr Folscheit (Gendaarm) * Dr Henri Origer * Dr Bastian * Mr Meyer * Mr Laurent * Mr Flammang * Dr Emile Schwall * Mr Hoffmann (Wiert) * Mr Koetz (Professer) * Mr [[Eugène Mousset]] (Professer) * Mr Camille Sinner * Mr Reis (Police Commissaire) * Mr René Peck * Mr Dauphin * Mr Joseph Muller * Mr Joseph Heiser * Mr Jean-Pierre Kremer * Mr Camille Rollinger (Apdikter) * Mr Max Feyder (Polizist) * Mr Mathias Thill (Schoulmeeschter) * Mr Origer (Student) * Mr Jean-Pierre Musquar * Mr Troquet * Mr Albert Offenheim * Mr Hartert * Mr Biermann * Mr Manternach (Professer) * Mr André Knepper * Mr Bernard Scheibel (Polizist) * Mr Chlecq (Gendaarm) * Mr Biermann II. * Mr Batty Biewer * Mr Kettenmeyer * Mr Marcel Schleich * Mr Schopen (Ingenieur) * Mr Roger (Ingenieur) * Mr Sinnes * Mr Flammang * Mr Nilles * Mr Tony Crolla * Mr Hammerel * Mr Wagner (Coiffer) * Mr André Origer * Mr Jos (Cresto) Theisen * Mr Hermann Landerer * Mr Nigra * Mr François Kelsen * Mr Eugène Lemmer * Mr Albert Thill (Architekt) * Mr Antoine Caffaro * Mr Sebasiten Berg * Mr Muller * Mr Wagner-Moes (Schoulmeeschter) * Mr Willems * Mr René Mattes * Mr Aprato (Zänndokter) * Mr Peffer * Mr Thill (Schoulmeeschter) * Mr Marcel Muller (Zänndokter) * Mr Jean-Pierre Walbillig (Zänndokter) * Mr Lazare Cerf * Mr Heinz {{Div col end}} === Veräinsgrënnung a Form vun enger Association sans but lucratif am Joer 1934 === Opgrond vun der Initiativ vun 30 Memberen, sinn déi éischt Statute vun der Geschicht vum Photo-Club Esch de 26. Abrëll 1934 um Bezierksgeriicht an der Stad Lëtzebuerg deposéiert ginn. D'Memberen<ref name="Archive vum Photo-Club Esch"/>, déi de Schratt fir dës Initiativ ergraff hate, waren: {{Div col|cols=3}} * François Laurent (Händler) * Joseph Metz (Ingenieur-Constructeur) * Louis Ravarani (Wierksaarbechter) * Jean Schaack (Privatbeamten) * Paul Schrantz (Wierksbeamten) * Robert Spoo (Industriellen) * Joseph Aberfeld (Wierksaarbechter) * Albert Achen (Chef Mineur) * Pierre Clees (Wierksbeamten) * Pierre Denter (Gemengebeamten) * Jean Pierre Fisch (gérant de commerce) * Isaac Chrétien (constructeur) * Jean Kirpes (Wierksbeamten) * François Krebs (Auermécher-Bijoutier) * Paul Laurent (Industriellen) * René Lemmer (Auermécher) * Louis Marnach (Installateur) * Lucien Metz (Auermécher) * Bernard Nicolay (Wiert) * Marcel Palgen (Wierksbeamten) * Michel Schroeder (Wiert) * Joseph Theisen (Zänndokter) * Joseph Thill (Maître-plafonneur) * Mathias Thill (Schoulmeeschter) * Joseph Walentiny (Architekt) * Alfred Blödtner (Schweesser) * Rodolphe Kaiser (Auermécher) * Pierre Kremer (Huttmaacher) * Jean-Baptiste List (Auermécher-Bijoutier) * Oscar Pfaff (Dréier) {{Div col end}} Zu de méi faméise Memberen vun dëser Initiativ gehéieren de [[Robert Spoo]], Industriellen an Enkel vum [[Caspar Mathias Spoo]]<ref>[https://www.luxroots.org/GEN/genuserindiv.php?codetit=SPOOOR11904112401 Stammbam vum Robert Spoo] (luxroots.com a.s.b.l.)</ref>, an de [[Joseph Nicolas Theisen]]<ref>[https://www.luxroots.org/GEN/genuserindiv.php?codetit=THEINN11896070801 Stammbam vum Joseph Nicolas Theisen] (luxroots.com a.s.b.l.)</ref>, Zänndokter a Bouf vum Grënner vun der [[Escher Bibliothéik]], dem [[Jean-Pierre Theisen]]. == Veräinslokal == D'Veräinslokal vum Photo-Club Esch huet an der iwwer honnertjäreger Geschicht e puermol gewiesselt. Zënter 1995 ass dem Veräin säin Doheem op der [[Place de la Résistance (Esch-Uelzecht)|Resistenzplaz]] ënner der Brillschoul. [[Fichier:PCE - Entréeën.jpg|miniatur|riets|Entréeë vum Veräinslokal vum Photo-Club Esch op der Resistenzplaz / Brillplaz an der Brillschoul zu Esch-Uelzecht. D'Haaptentrée ass déi riets.]] {| class="wikitable" |+ Plaze vum Veräinslokal |- ! Period !! Plaz |- | 1920 - 1963 || [[Brillschoul]] |- | 1963 - 1981 || [[Dellhéicht-Schoul]] |- | 1981 - 1984 || [[Ale Lycée (Esch-Uelzecht)|Ale Lycée]] |- | 1984 - 1995 || 65, [[Rue Zénon-Bernard (Esch-Uelzecht)|Zénon Bernard Strooss]] |- | 1995 - hautzedags || Brillschoul |} == Bekannt Memberen == Zu de méi bekannte Memberen vum Photo-Club Esch zielen: {{Div col|cols=2}} * [[Yvo Bassi|Yvo (Yves) Bassi]] * [[Marcel Braun]] * [[Jan Guth]] * [[Richard Kmiotek]] * [[Jean-Jacques Lucas]] * [[Eugène Mousset]] * Joseph, genannt [[Joseph Rinaldi|Jupp / Jos, Rinaldi]] * [[Frank Schroeder]] * [[Robert Spoo]] * [[Norbert Theis]] {{Div col end}} === Yves Bassi === Fir d'Commemoratioun vum 10. Doudesdag vum [[Edward Steichen]], huet d'[[Gemeng Réiser]] ee Concours mam Titel « Concours de photographie Edward Steichen » an dem Thema « Le Roeserbann, Land und Leben » ausgeschriwwen. 1983 huet den Yves Bassi den 1. Präis gewonnen. Den 3. an och de spezielle Präis sinn u Membere vum Photo-Club Esch gaangen. Den Yves Bassi, genannt Bassi, war véier joerzéngtelaang Member vum Comité vum Photo-Club Esch, wéi och laangjärege Vize-President a Keessjee. Eng besonnesch Kooperatioun gouf et tëschent dem Yves Bassi, dem Marcel Braun, an dem Jupp Rinaldi fir de Projet « Rêves et Cauchemars ». Déi dräi Fotografen hunn een dokumentarfotografesche Projet iwwert an zu [[Doel]] realiséiert, an de Photo-Club Esch soumat eemol méi op eng international Bün gehuewen. === Norbert Theis === Dem [[Norbert Theis]] seng Kollektioun vun iwwert 1.500 Fotoapparaten an Accessoiren (Mëtt 19. Joerhonnert bis an d'spéit 20. Joerhonnert) sinn zum groussen Deel zanter 1992 am Bestand vum [[Centre national de l'audiovisuel]] (CNA). Vereenzelt Apparate vun der Kollektioun sinn nach am Besëtz vun dem Photo-Club Esch, wéi och der Famill. == Presidenten == {{Div col|cols=3}} * 2019 - aktuell: Jan Guth * 2014 - 2019: Gérard (Jerry) Thiel * 1991 - 2014: Pitt Michl * 1976 - 1991: Richard Kmiotek * 1968 - 1976: [[René Van Den Bulcke]] * 1958 - 1968: Pierre Speicher * 1934 - 1958: Dr. Joseph Theisen * 1933 - 1934: François Laurent * 1930 - 1933: Pierre Wagner-Niclou * 1922 - 1930: ? Marx * 1921 - 1922: ? Hoffmann * 1920 - 1921: Dr. Jean-Pierre Waldbillig * 1919 - 1920: Dr. Emile Schwall {{Div col end}} === Éirepresidenten === * [[Joseph Rinaldi|Jupp Rinaldi]] * Pitt Michl † * [[Joseph Brebsom]] † == Salon d'auteurs == De ''Salon d'auteurs'' (SA) ass déi alljärlech Ausstellung vun de Membere vum Photo-Club Esch. Den éischte Salon ass 1994 an der Galerie vum [[Escher Theater]] ofgehale ginn, an huet zanterdeem den Uert och net méi gewiesselt. Iwwert d'Jore sinn och ëmmer nees national, wéi och international Fotografen invitéiert ginn, wat dem Evenement nach méi Opmierksamkeet am breede Publique bruet huet. Op de Vernissagen eleng, waren alt bis zu iwwert 500 Persoune gezielt ginn, wat de Salon d'auteur zu engem vun de gréissten Evenementer dëser Aart an der Fotografie zu Lëtzebuerg gemaach huet. Den nationalen Erfolleg ass warscheinlech och op de Kader zeréckzeféieren deen de Salon d'aueurs senge Participanten operleet: * eng Serie Fotoen déi zesummenhängend ass, a fotografesch kohärent eng Geschicht ([[visual narrative]]) erzielt; * Wierker déi soss nach net verëffentlecht gi sinn; * Fotoen déi no de Prinzipie vum « fine art printing » musse gedréckt ginn. D'Installatioune fir d'Wierker auszestelle kënnen sou minimalistesch oder komplex si wéi den Auteur et fir richteg hält, allerdéngs mussen d'Fotoe gedréckt sinn, an net exklusiv digital ausgestallt ginn. Zanter der éischter Iteratioun konnte sou méi wéi 100 verschidde Fotografen hir Wierker der Ëffentlechkeet zougänglech maachen. == Salon mondial d'art photographique == De Photo-Club Esch huet weltwäit Unerkennung a Bekanntheet duerch den 1961 lancéierte ''Salon mondial d'art photographique'' (SM) kritt. Ee Jury aus nationalen an internationale Memberen huet d'Fotoe jugéiert an déi jeeweileg Laureaten ausgezeechent. An de 50 Joer vun dësem Salon si méi wéi 100.000 Fotoen aus der ganzer Welt op Esch-Uelzecht, geschéckt, evaluéiert, ausgestallt an nees zeréckgeschéckt ginn. 2014 huet de Salon säi 50. Jubiläum gefeiert, a war bis dato och déi leschten Iteratioun vun dësem besonneschen Evenement. == Périodique == De ''Périodique du Photo-Club Esch'', oder ofgekierzt de Périodique, ass ee Magazinn dat dräimol d'Joer vum Veräi publizéiert, an och bei bestëmmten Zeitungsbuttiker verkaaft gëtt. De Periodique huet vun 1980 bis 1997 « Bulletin du Photo-Club Esch » geheescht, an huet als ganz einfach, selwer op schwaarz-wäiss gedréckten a gebonne Blieder ugefaangen. Hautzedaags ass et ee vollwäertege Magasinn mat engem Editiorial, enger Säit mat Neiegkeeten an dem aktuellsten Agenda, Virstellung vu Fotografen a Projeten, wéi och weidern Erkläerungen zu bestëmmen Themen. De Périodique gëtt duerch Reklammen, an de Verkaf op Kioske finanzéiert. De Périodique ass ee feste Bestanddeel vun der méi jonker Geschicht vum Veräin. D'Chef Redaktere ware chronologesch de Gérard (Jerry) Thiel, de Yves Bassi, de Marcel Braun, de Yannick Schiltz, de Marcel Braun an de Frank Schroeder. Ënnert dem Frank Schroeder ass et eng komplett nei Ausriichtung, Form an d'Opdeelung gi fir den Inhalt nach méi iwwersiichtlech, modern an uspriechend ze formuléieren. == Galerie Permanente d'Art Photographique == D'Galerie, oder och nach ''Galerie Permanente d’Art Photographique'' (GPAP) genannt, am Veräinslokal vum Photo-Club Esch bitt de Memberen, wéi och Invitéen, op méi wéi 25 lafend Meter eng Ausstellungsfläch fir d'Ausstelle vun hire Fotoen an Objeten. Iwwert d'Joren hunn eng sëlleg national, wéi och renomméiert international Fotografen an der hauseegener Galerie ausgestallt. Eng vun den erfollegräichsten Ausstellunge war « Krich a Fridden: l'ombre de la guerre - la lumière de la paix » am Oktober 2023, déi vum Marcel Braun a Karin Herz initiéiert a koordinéiert ginn ass. D'Fotografen déi zesummen ausgestallt hu waren * déi international professionell Fotojournaliste [[Lyam Bourrouilhou]] (FR), [[Tyler Hicks]] (USA) an [[Evgeniy Maloletka]] (UA) mat Fotoen aus dem russeschen Ugrëffskrich géint d'Ukrain ; * d'Membere vum Photo-Club Esch, Marcel Braun mat Fotoe vu Kierfechter a Symboler vun der Erënnerung un den Zweete Weltkrich, an de Jan Guth mat Fotoe vun de Protestaktiounen zu Lëtzebuerg géint de russeschen Ugrëffskrich géint d'Ukrain ; * déi ukrainesch Fotokënschtlerin Maryna Rozhko mat Portraite vun ukrainesche Refugiéen, allem virop Kanner ; * an de verstuerwenen Escher Fotograf [[Jean-Pierre Schmitt]] mat Fotoen aus dem [[Zweete Weltkrich]] vun der Occupatioun zu [[Esch-Uelzecht]]. Sämtlech Donen déi iwwert d'Period vun der Ausstellung gesammelt gi sinn, sinn un d'[[LUkraine a.s.b.l.]] gespent ginn. == Publikatiounen == === Bicher === * [https://www.a-z.lu/discovery/fulldisplay?docid=alma990002041750107251&context=L&vid=352LUX_BIBNET_NETWORK:BIBNET_UNION&search_scope=DN_and_CI&tab=DiscoveryNetwork&lang=fr fotografesch] (1995) * [https://www.a-z.lu/discovery/fulldisplay?docid=alma990017368640107251&context=L&vid=352LUX_BIBNET_NETWORK:BIBNET_UNION&lang=fr&search_scope=DN_and_CI&adaptor=Local%20Search%20Engine&tab=DiscoveryNetwork&query=any,contains,fotografesch&offset=0 FotografEsch: vun analog 1980 op digital 2020] (2021) === Periodiquen === * 1980 - 1997: [https://www.a-z.lu/discovery/fulldisplay?docid=alma990001300100107251&context=L&vid=352LUX_BIBNET_NETWORK:BIBNET_UNION&search_scope=DN_and_CI&tab=DiscoveryNetwork&lang=fr Bulletin du Photo-Club Esch] * 1998 - aktuell: [https://www.a-z.lu/discovery/fulldisplay?docid=alma990003156130107251&context=L&vid=352LUX_BIBNET_NETWORK:BIBNET_UNION&search_scope=DN_and_CI&tab=DiscoveryNetwork&lang=fr Périodique du Photo-Club Esch] === Postkaarten === Am Kader vum pedagogesche Projet dokumentarESCH si järlech Sette vu Postkaarten iwwer Esch-Uelzecht a Kooperatioun mat der [[Escher Bibliothéik]], dem [[Lycée Bel-Val]], a Graffitie vum [[Radio Ara]] verëffentlecht ginn. * Verschéck m'esch! – fantastESCH (2021) * Verschéck m'esch! – gigantESCH (2022) * Verschéck m'esch! – Die Welt steht Kopf! (2023) * Verschéck m'esch! – liewESCH (2024) * Verschéck m'esch! – BibliothekarESCH (2024) * Verschéck m'esch! – mythESCH (2025) === Broschüren === * [https://www.a-z.lu/discovery/fulldisplay?docid=alma990017124790107251&context=L&vid=352LUX_BIBNET_NETWORK:BIBNET_UNION&search_scope=DN_and_CI&tab=DiscoveryNetwork&lang=fr Centenaire (2021)] * Krich a Fridden: l'ombre de la guerre - la lumière de la paix (2023) == Kuckt och == * [[Lëscht vu Fotografen]] == Um Spaweck == {{Commonscat}} * {{lb}} {{en}} [http://pce.lu/ pce.lu] - Internetsäit vum Photo-Club Esch {{Referenzen}} [[Kategorie:Esch-Uelzecht]] [[Kategorie:Fotografie zu Lëtzebuerg]] [[Kategorie:Kultur zu Lëtzebuerg]] [[Kategorie:ASBLen zu Lëtzebuerg]] c5u8e5rhfofm0rba9hqhg9rws76k5jf 0 168274 2668750 2645532 2026-03-28T10:48:37Z Les Meloures 580 [[Wikipedia:HotCat|HC]]: [[Kategorie:Mannequinen]] ewechgeholl; [[Kategorie:Dammemannequinen]] derbäigesat 2668750 wikitext text/x-wiki {{SkizzFilm}}{{Infobox Biographie}} D''''Christine Boisson''', gebuer als ''Christine Nelly Simone Boisson'' den [[8. Abrëll]] [[1956]] zu [[Salon-de-Provence]] a gstuerwen den [[21. Oktober]] [[2024]] zu [[Paräis]], war eng [[Frankräich|franséisch]] [[Schauspillerin]]. Si krut Rollen a Filmer vu bekannte Filmregisseure wéi [[Michel Deville]], [[Alain Robbe-Grillet]], [[Michelangelo Antonioni]],[[Miklós Jancsó]] a [[Claude Lelouch]]. == Filmographie == === Kino === * 1974: ''[[Les aventures de Rabbi Jacob]]'' - Regie: [[Gérard Oury]] - Haaptacteuren: [[Louis de Funès]], [[Marcel Dalio]] * 1974: ''[[Le mouton enragé]]'' - Regie: [[Michel Deville]] - Haaptacteuren: [[Jean-Louis Trintignant]], [[Romy Schneider]] * 1974: ''La bonne nouvelle'' - Regie: [[André Weinfeld]] - (Kuerzfilm) - Haaptacteuren: [[Thomas Chabrol]], [[Claude Chabrol]] - (als Florence) * 1974: ''[[Emmanuelle (Film)|Emmanuelle]]'' - Regie: [[Just Jaeckin]] - Haaptacteuren: [[Sylvia Kristel]], [[Alain Cuny]] - (als Marie-Ange) * 1975: ''[[Le jeu avec le feu]]'' - Regie: [[Alain Robbe-Grillet]] - Haaptacteuren: Jean-Louis Trintignant, [[Philippe Noiret]] - (als Christina) * 1975: ''[[Thomas (Film 1975)|Thomas]]'' - Regie: [[Jean-François Dion]] - Haaptacteuren: [[Nicole Courcel]], [[Michel Bouquet]] - (als Sophie) * 1975: ''[[Divine (Film 1975)|Divine]]'' - Regie: [[Dominique Delouche]] - Haaptacteuren: [[Danielle Darrieux]], [[Jean Le Poulain]] * 1975: ''[[Flic Story]]'' - Regie: [[Jacques Deray]] - Haaptacteuren: [[Alain Delon]], Jean-Louis Trintignant - (als Jocelyne) * 1976: ''Born for Hell'' - Regie: [[Denis Héroux]] - Haaptacteuren: [[Mathieu Carrière]], [[Debra Berger|Debby Berger]] - (als Christine) * 1975: ''Adom ou le sang d'Abel'' - Regie: [[Gérard Myriam Benhamou]] - Haaptacteuren: [[Jean-Claude Drouot]], [[Odette Laurent]] * 1980: ''Extérieur, nuit'' - Regie: [[Jacques Bral]] - Haaptacteuren: [[André Dussollier]], [[Gérard Lanvin]] - (als Cora) * 1980: ''[[Seuls (Film 1981)|Seuls]]'' - Regie: [[Francis Reusser]] - Haaptacteuren: [[Niels Arestrup]], [[Michael Lonsdale]] - (als Carole) * 1980: ''Du blues dans la tête'' - Regie: [[Hervé Palud]] - Haaptacteuren: Niels Arestrup, [[Jeanne Herviale]] - (als Carole) * 1980: ''La chanson du mal-aimé'' - Regie: [[Claude Weisz]] - Haaptacteuren: [[Rufus]], [[Maria Schneider]] * 1982: ''[[Identifidazione di una donna]]'' - Regie: [[Michelangelo Antonioni]] - Haaptacteuren: [[Tomas Milian]], [[Daniela Silverio]] - (als Ida) * 1982: ''Flügel der Nacht'' - Regie: [[Hans Noever]] et [[Ursual Jeshel]] - Haaptacteuren: [[Michael König]], [[Armin Mueller-Stahl - (als Rosa) * 1984: ''[[Rue barbare]]'' - Regie: [[Gilles Béhat]] - Haaptacteuren: [[Bernard Giraudeau]], [[Jean-Pierre Kalfon]] - (als Emma-la-Rouge) * 1983: ''[[Liberté, la nuit]]'' - Regie: [[Philippe Garrel]] - Haaptacteuren: [[Emmanuelle Riva]], [[Maurice Garrel]] - (als Gémina) * 1984: ''[[Paris vu par... 20 ans après]]'' - Episod: ''Rue Fontaine'' - Regie: Philippe Garrel - Haaptacteuren: Philippe Garrel, [[Jean-Pierre Léaud]] - (als Genie) * 1986: ''[[L'aube (Film 1985)|L'aube]]'' - Regie: [[Miklós Jancsó]] - Haaptacteuren: [[Philippe Léotard]], [[Michael York]] - (als Iliana) * 1986: ''Rue du départ'' - Regie: [[Tony Gatlif]] - Haaptacteuren: [[François Cluzet]], [[Ann-Gisel Glass]] - (als Mimi) * 1986: ''[[Le passage (Film)|Le passage]]'' - Regie: [[René Manzor]] - Haaptacteuren: Alain Delon, [[Jean-Luc Moreau]] - (als Catherine Diaz) * 1987: ''Jenatsch'' - Regie: [[Daniel Schmid]] - Haaptacteuren: [[Michel Voïta]], [[Vittorio Mezzogiorno]] - (als Nina) * 1987: ''Le moine et la sorcière'' - Regie: [[Suzanne Schiffman]] - Haaptacteuren: [[Tchéky Karyo]], [[Jean Carmet]] - (als Elda) * 1987: ''Ha-Holmim'' - Regie: [[Uri Barbash]] - Haaptacteuren: [[Kelly McGillis]], [[John Shea]] - (als Sima) * 1988: ''La maison de Jeanne'' - Regie: [[Magali Clément]] - Haaptacteuren: [[Benoît Régent]], [[Benoît Régent]] - (als Jeanne) * 1989: ''[[Radio Corbeau]]'' - Regie: [[Yves Boisset]] - Haaptacteuren: [[Claude Brasseur]], [[Pierre Arditi]] - (als Agnès Deluca) * 1990: ''Un amour de trop'' - Regie: [[Franck Landron]] - Haaptacteuren: [[Christophe Odent]], [[Jean-Michel Martial]] - (als Sandra) * 1990: ''[[Il y a des jours et des lunes]]'' - Regie: [[Claude Lelouch]] - Haaptacteuren: [[Gérard Lanvin]], [[Patrick Chesnais]] * 1990: ''Caldo soffocante'' - Regie: [[Giovanna Gagliardo]] - Haaptacteuren: [[Ennio Fantastichini]], [[Fiorenza Marchegiani]] - (als Marie Christine) * 1992: ''Les amies de ma femme'' - Regie: [[Didier Van Cauwelaert]] - Haaptacteuren: [[Michel Leeb]], [[Catherine Arditi]] - (als Victoire Jollin) * 1993: ''Une nouvelle vie'' - Regie: [[Olivier Assayas]] - Haaptacteuren: [[Sophie Aubry]], [[Judith Godrèche]] - (als Laurence) * 1993: ''Les marmottes'' - Regie: [[Élie Chouraqui]] - Haaptacteuren: [[Jean-Hugues Anglade]], [[Jacqueline Bisset]] - (als Marie-Claire) * 2015: ''Le condamné'' - Regie: [[Xavier Giannoli]] - (Kuerzfilm) - Haaptacteuren: Philippe Léotard, [[Tristan Morvan]] - (als Mamm) * 1993: ''Pas très catholique'' - Regie: [[Tonie Marshall]] - Haaptacteuren: [[Anémone]], [[Michel Roux]] - (als Florence) * 1997: ''[[L'homme idéal (Film 1997)|L'homme idéal]]'' - Regie: [[Xavier Gélin]] - Haaptacteuren: [[Pascal Légitimus]], [[Christophe Malavoy]] - (als Nicole) * 2000: ''En face'' - Regie: [[Mathias Ledoux]] - Haaptacteuren: [[Jean-Hugues Anglade]], [[Clotilde Courau]] - (als Clémence) * 1999: ''Love Me'' - Regie: [[Laetitia Masson]] - Haaptacteuren: [[Sandrine Kiberlain]], [[Johnny Hallyday]] * 2000: ''[[In extremis (Film 2000)|In extremis]]'' - Regie: [[Étienne Faure]] - Haaptacteuren: [[Sébastien Roch]], [[Julie Depardieu]] - (als Caroline) * 2000: ''La mécanique des femmes'' - Regie: [[Jérôme de Missolz]] - Haaptacteuren: [[Rémi Martin]], [[Florence Loiret Caille]] * 2000: ''Manipularea'' - Regie: [[Nicolae Opritescu]] - Haaptacteuren: [[Dan Condurache]], [[Gheorghe Dinica]] * 2002: ''The Truth about Charlie'' - Regie: [[Jonathan Demme]] - Haaptacteuren: [[Mark Wahlberg]], [[Thandiwe Newton]] - (als Dominique) * 2004: ''Sindromul Timisoara'' - Regie: [[Marius Barna]] - Haaptacteuren: Dan Condurache, [[Thibault de Montalembert]] * 2006: ''Ma culotte'' - Regie: [[Blandine Lenoir]] - (Kuerzfilm) - (als Claire) * 2008: ''J'ai rêvé sous l'eau'' - Regie: [[Hormoz]] - (Kuerzfilm) - (als Fabienne) * 2009: ''Le bal des actrices'' - Regie: [[Maïwenn]] - Haaptacteuren: [[Jeanne Balibar]], [[Romane Bohringer]] * 2009: ''Une affaire d'État'' - Regie: [[Éric Valette]] - Haaptacteuren: [[Rachida Brakni]], André Dussollier - (als Mado) * 2010: ''Kataï'' - Regie: [[Claire Doyon]] - (Kuezfilm) * 2011: ''Coloscopia'' - Regie: [[Benoît Forgeard]] - (Kuezfilm) - (als Denise) * 2015: ''Calamity qui?'' - Regie: [[Isabelle Prim]] - (Kuerzfilm) == Um Spaweck == {{Autoritéitskontroll}} {{DEFAULTSORT:Boisson Christine}} [[Kategorie:Franséisch Filmschauspillerinnen]] [[Kategorie:Franséisch Theaterschauspillerinnen]] [[Kategorie:Franséisch Televisiounsschauspillerinnen]] [[Kategorie:Dammemannequinen]] [[Kategorie:Gebuer 1956]] [[Kategorie:Gestuerwen 2024]] [[Kategorie:Romy-Schneider-Präis]] dw6ydh25b3n6otiwzbx8a4mz9xnlada 0 168920 2668752 2583544 2026-03-28T10:57:00Z Les Meloures 580 [[Wikipedia:HotCat|HC]]: [[Kategorie:Mannequinen]] ewechgeholl; [[Kategorie:Dammemannequinen]] derbäigesat 2668752 wikitext text/x-wiki {{SkizzFilm}}{{Infobox Biographie}} D''''Dayle Haddon''', gebuer de [[26. Mee]] [[1948]] zu [[Montreal]], a gestuerwen de [[27. Dezember]] [[2024]] zu [[Bucks County]] an [[New Jersey]], war eng kanadesch [[Schauspillerin]]. == Filmographie == === Kino === * 1973: ''The World’s Greatest Athlete'' - Regie: [[Robert Scheerer]] - Haaptacteuren: [[Tim Conway]], [[Jan-Michael Vincent]] - (als Jane) * 1973: ''Paperback Hero'' - Regie: [[Peter Pearson]] - Haaptacteuren: [[Keir Dullea]], [[Elizabeth Ashley]] - (als Joanna) * 1974: ''La cugina'' - Regie: [[Aldo Lado]] - Haaptacteuren: [[Massimo Ranieri]], [[Christian De Sica]] - (als Agata) * 1975: ''La città gioca d’azzardo'' - Regie: [[Sergio Martino]] - Haaptacteuren: [[Luc Merenda]], [[Enrico Maria Salerno]] - (als Maria Luisa) * 1975: ''La supplente'' - Regie: [[Guido Leoni]] - Haaptacteuren: [[Carmen Villani]], [[Carlo Giuffrè]] - (als Sonia) * 1976: ''40 gradi all’ombra del lenzuolo'' - Episod: ''La guardia del corpo'' - Regie: [[Sergio Martino]] - Haaptacteuren: [[Marty Feldman]], [[Mimmo Crao]] - (als Marina) * 1976: ''Spermula'' - Regie: [[Charles Matton]] - Haaptacteuren: [[Udo Kier]], [[François Dunoyer]] - (als Ingrid) * 1977: ''Maschio latino cercasi'' - Episod: ''L'amnistia'' - Regie: [[Giovanni Narzisi|Gianni Narzisi]] - Haaptacteuren: [[Aldo Maccione]] * 1977: ''[[Madame Claude (Film 1977)|Madame Claude]]'' - Regie: [[Just Jaeckin]] - Haaptacteuren: [[Françoise Fabian]], [[Klaus Kinski]] - (als Elizabeth) * 1978: ''Le dernier amant romantique'' - Regie: Just Jaeckin - Haaptacteuren: [[Gérard Ismaël|Gerard Tybalt]], [[Fernando Rey]] - (als Elisabeth) * 1979: ''North Dallas Forty'' - Regie: [[Ted Kotcheff]] - Haaptacteuren: [[Nick Nolte]], [[Charles Durning]] - (als Charlotte Caulder) * 1983: ''La crime'' - Regie: [[Philippe Labro]] - Haaptacteuren: [[Claude Brasseur]], [[Jean-Claude Brialy]] - (als Suzy Thomson) * 1984: ''Bedroom Eyes'' - Regie: [[William Fruet]] - Haaptacteuren: [[Kip Gilman]], [[Barbara Law]] - (als Alex) * 1984: ''Les paroles et musique'' - Regie: [[Élie Chouraqui]] - Haaptacteuren: [[Catherine Deneuve]], [[Richard Anconina]] - (als Corinne) * 1986: ''Roses de Matmata'' - Regie: [[José Pinheiro]] - Haaptacteuren: [[Jean-Luc Bideau]], [[Tarak Harbi]] - (als Diane Collins) * 1989: ''Cyborg'' - Regie: [[Albert Pyun]] - Haaptacteuren: [[Jean-Claude Van Damme]], [[Deborah Richter]] - (als Pearl Prophet) * 1989: ''Zwei Frauen'' - Regie: [[Carl Schenkel]] - Haaptacteuren: [[Jami Gertz]], [[George Peppard]] - (als Darlene Meyers) * 1992: ''Unbecoming Age'' - Regie: [[Alfredo Ringel]], [[Deborah Ringel]] - Haaptacteuren: [[Diane Salinger]], [[John Calvin]] - (als Susan) * 1994: ''Bullets Over Broadway'' - Regie: [[Woody Allen]] - Haaptacteuren: [[John Cusack]], [[Dianne Wiest]] * 1995: ''Tilt-A-Whirl'' - Regie: [[Tom Sullivan]] - Haaptacteuren: [[Tim Carlson]], [[Jane Clausewicz]] * 1995: ''[[Fiesta (Film)|Fiesta]] '' - Regie: [[Pierre Boutron]] - Haaptacteuren: [[Jean-Louis Trintignant]], [[Grégoire Colin]] - (als Cecilia Harrington-Forbes) * 1998: ''Celebrity'' - Regie: Woody Allen - Haaptacteuren: [[Kenneth Branagh]], [[Winona Ryder]] === Televisioun=== * 1986: ''The Hitchhiker'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 1987: ''Max Headroom'' - (TV-Serie) - (1 Episod) * 1991: ''Coup de foudre'' - (TV-Serie) - (1 Episod)<ref>[https://www.imdb.com/fr/title/tt0100818/?ref_=ttfc_fc_cl_i6 Episod ''Martingale'' als Helen]</ref> == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Autoritéitskontroll}} {{Referenzen}} {{DEFAULTSORT:Haddon Dayle}} [[Kategorie:Kanadesch Filmschauspillerinnen]] [[Kategorie:Kanadesch Televisiounsschauspillerinnen]] [[Kategorie:Dammemannequinen]] [[Kategorie:Gebuer 1948]] [[Kategorie:Gestuerwen 2024]] 5eqa8mdg6tv2j9w1iv5ru2nouszllxx 10 170203 2668680 2614525 2026-03-27T15:46:53Z Volvox 4050 + Kuckt och 2668680 wikitext text/x-wiki {{Dokumentatiounssäit}} == Beschreiwung == Iwwerschrëfte fir Portaler, ze benotze mat {{tt|<nowiki>{{Portal-head2|00a0cb|Iwwerschrëft|afd2db}}</nowiki>}}: :Déi 1. Zuel ass d'Faarf fir d'Linn ënner der Iwwerschrëft. :Déi 2. Zuel ass d'Hannergrondfaarf (optional). == Beispiller == {{Portal-head2|00a0cb|Iwwerschrëft mat Hannergrond|afd2db}} {{Portal-head2|00a0cb|Iwwerschrëft ouni Hannergrond}} {{Portal-head2|00a0cb|Iwwerschrëft mat Hannergrond|00a0cb|FFFFFF}} == Kuckt och == * [[Schabloun:Portal-head]] <includeonly>[[Kategorie:Schablounen]]</includeonly> n9xmx32t69va69vl2r6ga1oqu5scwmj 0 172638 2668753 2638935 2026-03-28T10:59:24Z Les Meloures 580 [[Wikipedia:HotCat|HC]]: [[Kategorie:Mannequinen]] ewechgeholl 2668753 wikitext text/x-wiki {{SkizzFilm}}{{Infobox Biographie}} D''''Dorothy McGowan''' oder och ''Dorothea McGowan'', gebuer den [[28. August]] [[1939]] zu [[New York City|New York]], an och do gestuerwen den [[2. Januar]] [[2022]], war eng [[Vereenegt Staate vun Amerika|US-amerikanesch]] [[Schauspillerin]] a Mannequin. == Filmographie == === Kino === * 1966: ''[[Qui êtes-vous, Polly Maggoo?]]'' - Regie: [[William Klein]] - Haaptacteuren: [[Samy Frey]], [[Delphine Seyrig]], [[Jean Rochefort]] - (als Polly Maggoo) == Um Spaweck == {{Autoritéitskontroll}} {{DEFAULTSORT:McGowan Dorothy}} [[Kategorie:US-amerikanesch Schauspillerinnen]] [[Kategorie:US-amerikanesch Filmschauspillerinnen]] [[Kategorie:Gebuer 1939]] [[Kategorie:Gestuerwen 2022]] q2c5os3xwyapz8fykriwcr7p25dorvm 2668754 2668753 2026-03-28T10:59:37Z Les Meloures 580 [[Wikipedia:HotCat|HC]]: [[Kategorie:Dammemannequinen]] derbäigesat 2668754 wikitext text/x-wiki {{SkizzFilm}}{{Infobox Biographie}} D''''Dorothy McGowan''' oder och ''Dorothea McGowan'', gebuer den [[28. August]] [[1939]] zu [[New York City|New York]], an och do gestuerwen den [[2. Januar]] [[2022]], war eng [[Vereenegt Staate vun Amerika|US-amerikanesch]] [[Schauspillerin]] a Mannequin. == Filmographie == === Kino === * 1966: ''[[Qui êtes-vous, Polly Maggoo?]]'' - Regie: [[William Klein]] - Haaptacteuren: [[Samy Frey]], [[Delphine Seyrig]], [[Jean Rochefort]] - (als Polly Maggoo) == Um Spaweck == {{Autoritéitskontroll}} {{DEFAULTSORT:McGowan Dorothy}} [[Kategorie:US-amerikanesch Schauspillerinnen]] [[Kategorie:US-amerikanesch Filmschauspillerinnen]] [[Kategorie:Gebuer 1939]] [[Kategorie:Gestuerwen 2022]] [[Kategorie:Dammemannequinen]] kewx1u7d24fprfqe6bnmwdifylsw6u9 0 172931 2668708 2655196 2026-03-27T19:18:14Z MMFE 16576 + Ref. 2668708 wikitext text/x-wiki {{Infobox Biographie | Schëld =[[File:Monument Pol Jomé, Diddenuewenerstrooss, Hesper-101.jpg|250px]] |Schëldtext =Monument zu Hesper. }} De '''Paul Jacques''' "'''Pol'''" '''Jomé''', gebuer de [[26. Juni]] [[1903]] zu [[Hesper]]<ref>[https://www.familysearch.org/ark:/61903/3:1:3QS7-897V-QWB5?wc=9RTB-K68%3A129747201%2C129648901%26cc%3D1709358&cc=1709358&lang=de&i=180 Gebuertsakt Nr. 35 vum 26. Juni 1903] vun der Gemeng Hesper (mat Stierfinfo)</ref>, an och do de [[24. November]] [[1993]] gestuerwen <ref>Opschrëft um Monument.</ref><ref name=pano>Informatioun um Panneau op der Plaz (gekuckt:26.10.2025).</ref>, war e [[Lëtzebuerg (Land)|lëtzebuergesche]] [[Politiker]]. De Pol Jomé huet 1924 bis 1929 bei [[Weimar]]{{wou?}} studéiert an duerno bis zu senger Pensioun als techneschen Ingenieur op der [[Arbed]] geschafft. Hie war an [[Lëtzebuerg am Zweete Weltkrich|der Zäit vun der däitscher Besatzung 1940-1944]] [[Resistenz zu Lëtzebuerg|Resistenzler]].<ref name=pano/> Hie war Matgrënner vun der [[DP]] a vun 1952 bis 1984 am [[Gemengerot]] vun der [[Gemeng Hesper]], dovun 1970 bis 1975 als [[Buergermeeschter]]. Hie war ausserdeem President vun enger Rëtsch Veräiner an Auteur vu lokalhistoreschen Artikelen.<ref name=pano/> De Pol Jomé war mat der Josephine Lang bestuet; d'Koppel hat 4 Kanner.<ref name=pano/> Fir un hien z'erënneren, gouf zu Hesper, laanscht d'Diddenuewenerstrooss, eng Plaz no him genannt an duer e Monument opgreriicht. == Publikatioun == * Jomé, Paul. ''D’Schaffen vun der Résistenzorganisatio’n zu Hesper am Ëmge’gend waehrend der Occupatio’nszeit.'' Hesper: P. Jomé, 1959. == Literatur == * [https://persist.lu/ark:70795/p6xpqzv08c/pages/78/articles/DIVL1315 "Der letzte Hesperinger."] In: Revue, 39. Jg., nº 4 (27.01.1983), p. 78-80 [Digitised by the National Library of Luxembourg]. Portrait zum 80. Gebuertsdag. {{Referenzen}} {{DEFAULTSORT:Jome Paul}} [[Kategorie:Lëtzebuergesch Buergermeeschteren]] [[Kategorie:Buergermeeschtere vun Hesper]] [[Kategorie:Persounen, no deenen eng Struktur zu Lëtzebuerg genannt ass]] [[Kategorie:Lëtzebuergesch Resistenzler]] [[Kategorie:Gebuer 1903]] [[Kategorie:Gestuerwen 1993]] caxtbmgi1gn7krtxmbncrqony3von4u 2668715 2668708 2026-03-28T07:54:09Z GilPe 14980 2668715 wikitext text/x-wiki {{Infobox Biographie | Schëld =[[File:Monument Pol Jomé, Diddenuewenerstrooss, Hesper-101.jpg|250px]] |Schëldtext =Monument zu Hesper. }} De '''Paul Jacques''' "'''Pol'''" '''Jomé''', gebuer de [[26. Juni]] [[1903]] zu [[Hesper]]<ref>[https://www.familysearch.org/ark:/61903/3:1:3QS7-897V-QWB5?wc=9RTB-K68%3A129747201%2C129648901%26cc%3D1709358&cc=1709358&lang=de&i=180 Gebuertsakt Nr. 35 vum 26. Juni 1903] vun der Gemeng Hesper (mat Stierfinfo)</ref>, an och do de [[24. November]] [[1993]] gestuerwen <ref>Opschrëft um Monument.</ref><ref name=pano>Informatioun um Panneau op der Plaz (gekuckt:26.10.2025).</ref>, war e [[Lëtzebuerg (Land)|lëtzebuergesche]] [[Politiker]]. De Pol Jomé huet 1924 bis 1929 bei [[Weimar]]{{wou?}} studéiert an duerno bis zu senger Pensioun als techneschen Ingenieur op der [[Arbed]] geschafft. Hie war an [[Lëtzebuerg am Zweete Weltkrich|der Zäit vun der däitscher Besatzung 1940-1944]] [[Resistenz zu Lëtzebuerg|Resistenzler]].<ref name=pano/> Hie war Matgrënner vun der [[DP]] a vun 1952 bis 1984 am [[Gemengerot]] vun der [[Gemeng Hesper]], dovun 1970 bis 1975 als [[Buergermeeschter]]. Hie war ausserdeem President vun enger Rëtsch Veräiner an Auteur vu lokalhistoreschen Artikelen.<ref name=pano/> De Pol Jomé war mat der Josephine Lang bestuet; d'Koppel hat 4 Kanner.<ref name=pano/> Fir un hien z'erënneren, gouf zu Hesper, laanscht d'Diddenuewener Strooss, eng Plaz no him genannt an duer e Monument opgeriicht. == Publikatioun == * Jomé, Paul. ''D'Schaffen vun der Résistenzorganisatio'n zu Hesper am Ëmge'gend waehrend der Occupatio'nszeit.'' Hesper: P. Jomé, 1959. == Literatur == * [https://persist.lu/ark:70795/p6xpqzv08c/pages/78/articles/DIVL1315 "Der letzte Hesperinger."] In: Revue, 39. Jg., nº 4 (27.01.1983), p. 78-80 [Digitised by the National Library of Luxembourg]. Portrait zum 80. Gebuertsdag. {{Referenzen}} {{DEFAULTSORT:Jome Paul}} [[Kategorie:Lëtzebuergesch Buergermeeschteren]] [[Kategorie:Buergermeeschtere vun Hesper]] [[Kategorie:Persounen, no deenen eng Struktur zu Lëtzebuerg genannt ass]] [[Kategorie:Lëtzebuergesch Resistenzler]] [[Kategorie:Gebuer 1903]] [[Kategorie:Gestuerwen 1993]] mw82sguyu07dd07tnknjstkqzwx0oc2 0 174989 2668732 2668481 2026-03-28T09:30:11Z Robby 393 elo mam Gebuertsdag cf www.luxracines.lu an de Referenzen 2668732 wikitext text/x-wiki {{skizzPolitiker}} {{Infobox Biographie}} De '''Jean Theissen''', gebuer den [[28. Abrëll]] [[1859]] zu [[Fëschbech (Hengescht)]]<ref>De [https://www.luxracines.lu/gen/getperson.php?personID=I295946&tree=deltgen Jean Theissen] op www.luxracines.lu</ref>, an do gestuerwen den [[13. Juli]] [[1923]]<ref>[https://persist.lu/ark:70795/vqspfb/pages/4/articles/DTL393 Avis Mort. 4 Page 4]. In: Luxemburger Wort, nº 195 & 196 (14.07.1923), p. 4 [Numérisé par la Bibliothèque nationale du Luxembourg].</ref>, war e [[Lëtzebuerg (Land)|lëtzebuergesche]] Grondbesëtzer a [[Politiker]]. Vun 1914 bis 1918 war hien [[Deputéierten]] an der [[Chamber]].<ref>[https://www.industrie.lu/deputes.html Les Députés du Grand-Duché de Luxembourg.] op industrie.lu (nogekuckt: 11.10.2025). Baséiert op: ''La Chambre des députés: histoire et lieux de travail. '' [Auteurs: Nicolas Als, Robert L. Philippart ; coordination: Guillaume Wagener, Pierre Dillenburg ; conseiller historique: Gilbert Trausch]. Luxembourg 1994, S.507-533.</ref> {{Referenzen}} {{DEFAULTSORT:Theissen Jean}} [[Kategorie:Gebuer 1859]] [[Kategorie:Gestuerwen 1923]] [[Kategorie:Lëtzebuergesch Deputéiert]] [[Kategorie:Nokucken Deputéiert]] inwroaogg3b3po3ajd4l0rsjt08arzd 0 174999 2668646 2668636 2026-03-27T12:52:04Z Les Meloures 580 k 2668646 wikitext text/x-wiki {{skizzPolitiker}} {{Infobox Biographie}} De '''Joseph Tschiderer''', gebuer den [[31. Dezember]] [[1799]] zu [[Dikrech]]<ref>[https://data.matricula-online.eu/de/LU/luxemburg/diekirch/KB-04/?pg=13 Kierchebuch KB-04 vum Dezember 1799 (S.13)] vun der Par Dikrech</ref><ref>Mémorial législatif et administratif du Grand-Duché de Luxembourg. - N° 64 - 30.6.1849)</ref>, an och do gestuerwen den [[23. Juli]] [[1870]]<ref>[https://www.familysearch.org/ark:/61903/3:1:S3HY-6XYW-QJJ?wc=9RYC-2NL%3A129628901%2C129628902%26cc%3D1709358&lang=de&i=896&cc=1709358 Stierfakt Nr. 51 vum 24. Juli 1870] vun der Gemeng Dikrech</ref><ref name=rev>Evi Friedrich: [https://persist.lu/ark:70795/c8h0t7kwdt/pages/46/articles/DIVL580 Die Tschiderer.] In: Revue, 31. Jg., nº 12 (22.03.1975), p. 46-49 [Numérisé par la Bibliothèque nationale du Luxembourg].</ref>, war e [[Lëtzebuerg (Land)|lëtzebuergeschen]] Händler a [[Politiker]]. Hien huet 1840 tëscht Dikrech a [[Steeën]], um Laf vun der [[Tirelbaach]] d'''Tschiddeschmille'' baue gelooss. Hie war vun 1844 bis 1848 [[Buergermeeschter]] vun der [[Gemeng Dikrech]]<ref>Bourgmestres de la ville de Diekirch 1835 - 1945. ''Deiwelselter - Informatiounsblad vun der Gemdng Dikrech'', Mäerz 2016.</ref> an dono, vun 1848 bis 1856, duerno vun 1857 bis 1860, an nach eng Kéier vun 1863 bis 1869 [[Deputéierten]] an der [[Chamber]].<ref>[https://www.industrie.lu/deputes.html Les Députés du Grand-Duché de Luxembourg.] op industrie.lu (nogekuckt: 11.10.2025). Baséiert op: ''La Chambre des députés: histoire et lieux de travail. '' [Auteurs: Nicolas Als, Robert L. Philippart ; coordination: Guillaume Wagener, Pierre Dillenburg ; conseiller historique: Gilbert Trausch]. Luxembourg 1994, S.507-533.</ref> Hie war mat der Constance Choffray vun [[Houffalize|Haufelescht]] bestuet. Hir Duechter Marie war d'Mamm vum [[Joseph Bech]].<ref name="rev" /> {{Referenzen}} {{DEFAULTSORT:Tschiderer Joseph}} [[Kategorie:Gebuer 1799]] [[Kategorie:Gestuerwen 1870]] [[Kategorie:Lëtzebuergesch Deputéiert]] [[Kategorie:Buergermeeschtere vun Dikrech]] [[Kategorie:Lëtzebuergesch Buergermeeschteren]] ahdz2edgxn2mhbhyw8dlw06ltw8x6uj 0 175000 2668733 2668538 2026-03-28T09:31:04Z Mobby 12 60927 /* Nimm vun de Faarwen am HTML */ + 2668733 wikitext text/x-wiki [[Fichier:Aditiivne syntees hex koodid.png|thumb|Webfaarwen]] Eng '''Webfaarf''' ass [[Faarf]] déi fir den Design vu [[Websäit|Websäite]] benotzt gëtt. D'Spezifikatioune vun de [[Webbrowser|Webbrowsere]] bidden d'Méiglechkeet, déi ugewise [[Faarfwäert|Faarfwäerter]] am [[Hexadezimalsystem|Hexadezimal]]- oder [[Dezimalsystem|Dezimalformat]] ze definéieren, oder andeems déi eege Faarfnimm vum Browser benotzt ginn. == Informatesch Codéierung vun de Faarwen == An der Webentwécklung kann eng Faarf bannent engem [[Cascading Style Sheets|Stylesheet]] (CSS) bezeechent ginn. {{Méi Info 3|HSV-Faarfraum|RGB-Faarfraum|Quadrichromie}} == Nimm vun de Faarwen am HTML == D'Spezifikatioun vum [[Hypertext Markup Language|HTML]] 4.01 definéiert 16 Faarwen, déi mat 18 englesche Schlësselwierder genannt ginn (fir zwou Faarwe gëtt et Synonymmer). D'Iwwersetzung op [[Lëtzebuergesch]] an der Tabell hei drënner ass just indikativ an et si keng gülteg HTML-Attributer. {| class="wikitable" ! scope="col" |Wäert ! scope="col" |Faarf ! scope="col" |Wäert ! scope="col" |Faarf ! scope="col" |Wäert ! scope="col" |Faarf ! scope="col" |Wäert ! scope="col" |Faarf |- | style="background:#0FF; color:#000; font-family:monospace;" |#00FFFF |aqua / cyan ([[Cyan|Waassergréng]]) | style="background:#008000; color:#FFF; font-family:monospace;" |#008000 |green ([[Gréng]]) | style="background:#000080; color:#FFF; font-family:monospace;" |#000080 |navy ([[Marinneblo]]) | style="background:#C0C0C0; color:#000; font-family:monospace;" |#C0C0C0 |silver ([[Sëlwer (Faarf)|Sëlwer]]) |- | style="background:#000; color:#FFF; font-family:monospace;" |#000000 |black ([[Schwaarz]]) | style="background:#808080; color:#FFF; font-family:monospace;" |#808080 |gray ([[Gro]]) | style="background:#808000; color:#FFF; font-family:monospace;" |#808000 |olive ([[Oliv (Faarf)|Oliv]]) | style="background:#008080; color:#fff; font-family:monospace;" |#008080 |teal ([[Turquoise]]) |- | style="background:#00F; color:#FFF; font-family:monospace;" |#0000FF |blue ([[Blo]]) | style="background:#0F0; color:#000; font-family:monospace;" |#00FF00 |lime ([[Zitrounegréng]]) | style="background:#800080; color:#FFF; font-family:monospace;" |#800080 |purple ([[Mof]]) | style="background:#FFF; color:#000; font-family:monospace;" |#FFFFFF |white ([[Wäiss]]) |- | style="background:#F0F; color:#000; font-family:monospace;" |#FF00FF |fuchsia / magenta ([[Magenta (Faarf)|Fuchsia / Magenta]]) | style="background:#800000; color:#FFF; font-family:monospace;" |#800000 |maroon ([[Bordeauxrout]]) | style="background:#F00; color:#FFF; font-family:monospace;" |#FF0000 |red ([[Rout]]) | style="background:#FF0; color:#000; font-family:monospace;" |#FFFF00 |yellow ([[Giel]]) |} == Kuckt och == * [[:de:Hilfe:Farbtabelle#140 Farbnamen|Tabell mat de Faarfcoden]] op der däitscher Wiki == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Autoritéitskontroll}} [[Kategorie:HTML]] [[Kategorie:Faarfsystemer]] [[Kategorie:Cascading Style Sheets]] [[Kategorie:Webfaarwen| ]] laccxmbqgip2kzc5xolaxkby3h7yfee 1 175002 2668686 2668635 2026-03-27T16:00:36Z Zinneke 34 2668686 wikitext text/x-wiki == Rue Tschiderer == Goufen d'Stroossen zu Dikrech an zu Ettelbréck eventuell nom Joseph Tschiderer genannt? | [[Benotzer:GilPe|GilPe]] ([[Benotzer Diskussioun:GilPe|Diskussioun]]) 21:31, 26. Mäe. 2026 (UTC) :Ech huelen éischter un datt déi ganz Famill gemengt ass. Et gouf sou wäit wéi ech eraus fonnt hunn och zwéi Juppen an der Famill. --[[Benotzer:Puscas|Puscas]] ([[Benotzer Diskussioun:Puscas|Diskussioun]]) 10:57, 27. Mäe. 2026 (UTC) ::Ech si mam Puscas enger Meenung: An den zwéi Fäll steet kee Virnumm do, sou dass do méi Membere vun d¨èar Famill gemengt wäerte sinn (kuckt: [https://persist.lu/ark:70795/c8h0t7kwdt/pages/46/articles/DIVL580 "Die Tschiderer".] In: Revue, 31. Jg., nº 12 (22.03.1975), p. 46-49.) --[[Benotzer:Zinneke|Zinneke]] ([[Benotzer Diskussioun:Zinneke|Diskussioun]]) 16:00, 27. Mäe. 2026 (UTC) asicqrguxm5bt883rxcdc4fkttjmvm4 2668687 2668686 2026-03-27T16:01:08Z Zinneke 34 /* Rue Tschiderer */ 2668687 wikitext text/x-wiki == Rue Tschiderer == Goufen d'Stroossen zu Dikrech an zu Ettelbréck eventuell nom Joseph Tschiderer genannt? | [[Benotzer:GilPe|GilPe]] ([[Benotzer Diskussioun:GilPe|Diskussioun]]) 21:31, 26. Mäe. 2026 (UTC) :Ech huelen éischter un datt déi ganz Famill gemengt ass. Et gouf sou wäit wéi ech eraus fonnt hunn och zwéi Juppen an der Famill. --[[Benotzer:Puscas|Puscas]] ([[Benotzer Diskussioun:Puscas|Diskussioun]]) 10:57, 27. Mäe. 2026 (UTC) ::Ech si mam Puscas enger Meenung: An den zwéi Fäll steet kee Virnumm do, sou dass do méi Membere vun där Famill gemengt wäerte sinn (kuckt: [https://persist.lu/ark:70795/c8h0t7kwdt/pages/46/articles/DIVL580 "Die Tschiderer".] In: Revue, 31. Jg., nº 12 (22.03.1975), p. 46-49.) --[[Benotzer:Zinneke|Zinneke]] ([[Benotzer Diskussioun:Zinneke|Diskussioun]]) 16:00, 27. Mäe. 2026 (UTC) b8jfeau0zkst1menalgnsc61arf8ay6 2668690 2668687 2026-03-27T16:04:44Z GilPe 14980 2668690 wikitext text/x-wiki == Rue Tschiderer == Goufen d'Stroossen zu Dikrech an zu Ettelbréck eventuell nom Joseph Tschiderer genannt? | [[Benotzer:GilPe|GilPe]] ([[Benotzer Diskussioun:GilPe|Diskussioun]]) 21:31, 26. Mäe. 2026 (UTC) :Ech huelen éischter un datt déi ganz Famill gemengt ass. Et gouf sou wäit wéi ech eraus fonnt hunn och zwéi Juppen an der Famill. --[[Benotzer:Puscas|Puscas]] ([[Benotzer Diskussioun:Puscas|Diskussioun]]) 10:57, 27. Mäe. 2026 (UTC) ::Ech si mam Puscas enger Meenung: An den zwéi Fäll steet kee Virnumm do, sou dass do méi Membere vun där Famill gemengt wäerte sinn (kuckt: [https://persist.lu/ark:70795/c8h0t7kwdt/pages/46/articles/DIVL580 "Die Tschiderer".] In: Revue, 31. Jg., nº 12 (22.03.1975), p. 46-49.) --[[Benotzer:Zinneke|Zinneke]] ([[Benotzer Diskussioun:Zinneke|Diskussioun]]) 16:00, 27. Mäe. 2026 (UTC) Merci, et hätt jo kënne sinn… (ech hu keng Dokumentatioun vun Ettelbréck oder Dikrech bei Hand). | [[Benotzer:GilPe|GilPe]] ([[Benotzer Diskussioun:GilPe|Diskussioun]]) 16:04, 27. Mäe. 2026 (UTC) 9ex2ke1572nd7rcsbgm036jcuj73oqe 0 175004 2668677 2668608 2026-03-27T15:33:24Z GilPe 14980 2668677 wikitext text/x-wiki [[Fichier:Venn diagram rgb.svg|thumb|En Diagramm, deen déi additiv Faarwe mat RGB weist]] [[Fichier:Barn grand tetons rgb separation.jpg|thumb|upright|E faarwegt Bild (uewen) a seng eenzel R-, G- a B-Komponenten]] Den '''RGB-Faarfmodell''' ass eng [[additiv Faarfmëschung]], bei deem déi [[rout]], [[gréng]] a [[blo]] [[Grondfaarf|Grondfaarwe]] vum [[Liicht]] op verschidde Weeër zesummegesat ginn, fir eng breet Pallett vu [[Faarf|Faarwen]] ze reproduzéieren. Den Numm vum Modell kënnt vun den Ufanksbuschtawe vun den dräi genannte Faarwen: rout ('''R'''), gréng ('''G''') a blo ('''B'''). Den Haaptzweck vum RGB-Faarfmodell ass et fir Biller an elektronesche Systemer, wéi [[Fernsee|Fernseeën]], [[Computer|Computeren]], asw. ze detektéieren, ze representéieren an unzeweisen, e gëtt awer och an der konventioneller [[Fotografie]] an an der faarweger Beliichtung gebraucht. Den RGB-Modell hänkt awer vun den Apparater of: verschidden Apparater erkennen oder reproduzéieren e bestëmmten RGB-Wäert anescht, well d'Faarfelementer (wéi [[Luminophor|Luminophoren]] oder [[Faarfstoff|Faarfstoffer]]) an hir Reaktioun op déi eenzel Niveaue vu Rout, Gréng a Blo vu Produzent zu Produzent oder souguer am selwechten Apparat mat der Zäit variéieren. Typesch RGB-Input-Apparater si faarweg Tëleeën a [[Videokamera|Videokameraen]], Billerscanner an [[Kamera|Digitalkameraen]]; typesch RGB-Output-Apparater si Fernseeër mat verschiddenen Technologien ([[Cathode ray tube|CRT]], [[LCD Fernsee|LCD]], [[Plasma Ecran|Plasma]], [[Organic Light-Emitting Diode|OLED]], [[Quantum Dot Display|Quantum Dots]], asw.), Computer- an [[Handy|Handyecranen]], [[Videoprojekter|Videoprojekteren]], Multicolor-LED-Displayen a grouss Bildschiermer (wéi de [[Jumbotron]]). Faarweg [[Imprimante]] sinn dogéint keng RGB-Apparater, mä subtraktiv faarweg Geräter, déi typescherweis mam [[CMYK-Faarfmodell]] schaffen. {{RGB-Slider}} Eng Faarf gëtt am RGB-Faarfmodell beschriwwen andeems een ugëtt, wéi vill vun all de Faarwe Rout, Gréng a Blo abegraff ass. D'Faarf gëtt als Dräiergrupp (R, G, B) ausgedréckt an där all Komponent vun Null bis zu engem definéierte Maximalwäert variéiere kann. Wann all d'Komponenten op Null sinn <code>(0, 0, 0)</code>, ass d'Resultat [[schwaarz]]; wann s'all um Maximum stinn, ass d'Resultat dat hellst [[Wäiss]] wat ka representéiert ginn. ==Kuckt och== * [[:de:Hilfe:Farbtabelle#140 Farbnamen|Tabell mat de Faarfcoden]] op der däitscher Wiki == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Autoritéitskontroll}} [[Kategorie:Faarfsystemer]] 7t0eogmvw9dn64c20mqt8bz41f8vpsj 2668716 2668677 2026-03-28T08:07:33Z GilPe 14980 2668716 wikitext text/x-wiki [[Fichier:Venn diagram rgb.svg|thumb|En Diagramm, deen déi additiv Faarwe mat RGB weist]] {{RGB-Slider}} [[Fichier:Barn grand tetons rgb separation.jpg|thumb|upright|E faarwegt Bild (uewen) a seng eenzel R-, G- a B-Komponenten]] Den '''RGB-Faarfmodell''' ass eng [[additiv Faarfmëschung]], bei deem déi [[rout]], [[gréng]] a [[blo]] [[Grondfaarf|Grondfaarwe]] vum [[Liicht]] op verschidde Weeër zesummegesat ginn, fir eng breet Pallett vu [[Faarf|Faarwen]] ze reproduzéieren. Den Numm vum Modell kënnt vun den Ufanksbuschtawe vun den dräi genannte Faarwen: rout ('''R'''), gréng ('''G''') a blo ('''B'''). Den Haaptzweck vum RGB-Faarfmodell ass et fir Biller an elektronesche Systemer, wéi [[Fernsee|Fernseeën]], [[Computer|Computeren]], asw. ze detektéieren, ze representéieren an unzeweisen, e gëtt awer och an der konventioneller [[Fotografie]] an an der faarweger Beliichtung gebraucht. Den RGB-Modell hänkt awer vun den Apparater of: verschidden Apparater erkennen oder reproduzéieren e bestëmmten RGB-Wäert anescht, well d'Faarfelementer (wéi [[Luminophor|Luminophoren]] oder [[Faarfstoff|Faarfstoffer]]) an hir Reaktioun op déi eenzel Niveaue vu Rout, Gréng a Blo vu Produzent zu Produzent oder souguer am selwechten Apparat mat der Zäit variéieren. Typesch RGB-Input-Apparater si faarweg Tëleeën a [[Videokamera|Videokameraen]], Billerscanner an [[Kamera|Digitalkameraen]]; typesch RGB-Output-Apparater si Fernseeër mat verschiddenen Technologien ([[Cathode ray tube|CRT]], [[LCD Fernsee|LCD]], [[Plasma Ecran|Plasma]], [[Organic Light-Emitting Diode|OLED]], [[Quantum Dot Display|Quantum Dots]], asw.), Computer- an [[Handy|Handyecranen]], [[Videoprojekter|Videoprojekteren]], Multicolor-LED-Displayen a grouss Bildschiermer (wéi de [[Jumbotron]]). Faarweg [[Imprimante]] sinn dogéint keng RGB-Apparater, mä subtraktiv faarweg Geräter, déi typescherweis mam [[CMYK-Faarfmodell]] schaffen. Eng Faarf gëtt am RGB-Faarfmodell beschriwwen andeems een ugëtt, wéi vill vun all de Faarwe Rout, Gréng a Blo abegraff ass. D'Faarf gëtt als Dräiergrupp (R, G, B) ausgedréckt an där all Komponent vun Null bis zu engem definéierte Maximalwäert variéiere kann. Wann all d'Komponenten op Null sinn <code>(0, 0, 0)</code>, ass d'Resultat [[schwaarz]]; wann s'all um Maximum stinn, ass d'Resultat dat hellst [[Wäiss]] wat ka representéiert ginn. ==Kuckt och== * [[:de:Hilfe:Farbtabelle#140 Farbnamen|Tabell mat de Faarfcoden]] op der däitscher Wiki == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Autoritéitskontroll}} [[Kategorie:Faarfsystemer]] 0cag2ig66a67w93ruxh5f1of8w1b2hk 2668717 2668716 2026-03-28T08:08:35Z GilPe 14980 2668717 wikitext text/x-wiki [[Fichier:Venn diagram rgb.svg|thumb|En Diagramm, deen déi additiv Faarwe mat RGB weist]] {{RGB-Slider}} [[Fichier:Barn grand tetons rgb separation.jpg|thumb|upright|E faarwegt Bild (uewen) a seng eenzel R-, G- a B-Komponenten]] Den '''RGB-Faarfmodell''' ass eng [[additiv Faarfmëschung]], bei deem déi [[rout]], [[gréng]] a [[blo]] [[Grondfaarf|Grondfaarwe]] vum [[Liicht]] op verschidde Weeër zesummegesat ginn, fir eng breet Pallett vu [[Faarf|Faarwen]] ze reproduzéieren. Den Numm vum Modell kënnt vun den Ufanksbuschtawe vun den dräi genannte Faarwen: rout ('''R'''), gréng ('''G''') a blo ('''B'''). Den Haaptzweck vum RGB-Faarfmodell ass et fir Biller an elektronesche Systemer, wéi [[Fernsee|Fernseeën]], [[Computer|Computeren]], asw. ze detektéieren, ze representéieren an unzeweisen, e gëtt awer och an der konventioneller [[Fotografie]] an an der faarweger Beliichtung gebraucht. Den RGB-Modell hänkt awer vun den Apparater of: verschidden Apparater erkennen oder reproduzéieren e bestëmmten RGB-Wäert anescht, well d'Faarfelementer (wéi [[Luminophor|Luminophoren]] oder [[Faarfstoff|Faarfstoffer]]) an hir Reaktioun op déi eenzel Niveaue vu Rout, Gréng a Blo vu Produzent zu Produzent oder souguer am selwechten Apparat mat der Zäit variéieren. Typesch RGB-Input-Apparater si faarweg Tëleeën a [[Videokamera|Videokameraen]], Billerscanner an [[Kamera|Digitalkameraen]]; typesch RGB-Output-Apparater si Fernseeër mat verschiddenen Technologien ([[Cathode ray tube|CRT]], [[LCD Fernsee|LCD]], [[Plasma Ecran|Plasma]], [[Organic Light-Emitting Diode|OLED]], [[Quantum Dot Display|Quantum Dots]], asw.), Computer- an [[Handy|Handyecranen]], [[Videoprojekter|Videoprojekteren]], Multicolor-LED-Displayen a grouss Bildschiermer (wéi de [[Jumbotron]]). Faarweg [[Imprimante|Imprimantë]] sinn dogéint keng RGB-Apparater, mä subtraktiv faarweg Geräter, déi typescherweis mam [[CMYK-Faarfmodell]] schaffen. Eng Faarf gëtt am RGB-Faarfmodell beschriwwen andeems een ugëtt, wéi vill vun all de Faarwe Rout, Gréng a Blo abegraff ass. D'Faarf gëtt als Dräiergrupp (R, G, B) ausgedréckt an där all Komponent vun Null bis zu engem definéierte Maximalwäert variéiere kann. Wann all d'Komponenten op Null sinn <code>(0, 0, 0)</code>, ass d'Resultat [[schwaarz]]; wann s'all um Maximum stinn, ass d'Resultat dat hellst [[Wäiss]] wat ka representéiert ginn. ==Kuckt och== * [[:de:Hilfe:Farbtabelle#140 Farbnamen|Tabell mat de Faarfcoden]] op der däitscher Wiki == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Autoritéitskontroll}} [[Kategorie:Faarfsystemer]] 2ipc4ct1es0hfut3ef5nupwuoow9kbh 0 175005 2668637 2026-03-27T12:02:46Z Bdx 7724 Neien Artikel 2668637 wikitext text/x-wiki {{Medezin}} [[Fichier:Patient receives chemotherapy.jpg|thumb|Am Kader vun enger Chimiotherapie sprëtzt en [[Infirmier]] engem Patient Medikamenter an de [[Broscht|Broschtberäich]].]] Eng '''Chimiotherapie''', informell och einfach nëmme '''Chimio''' genannt, ass eng medezinesch Behandlungsmethod, déi virun allem bei [[Kriibs (Krankheet)|Kriibs]] (béisaartgen [[Tumor]]en) agesat gëtt. Si gebraucht speziell Medikamenter, sougenannten ''Zytostatika'', fir de Wuesstem vun de [[Zell (Biologie)|Kriibszellen]] ze bremsen oder si ze zerstéieren. Déi Medikamenter gräifen an den Zelldeelungsprozess an, dee bei de Kriibszellen besonnesch aktiv ass.<ref name=cancerquebec>{{Citation | URL = https://cancerquebec.ca/information-sur-le-cancer/traitements-cancer/chimiotherapie/ | Titel = Chimiothérapie | Gekuckt = 23. Mäerz 2026 | Auteur = | Datum = | Editeur = Fondation québécoise du cancer | Sprooch = fr }}</ref> == Wierkung an Uwendung == Kriibszellen deele sech onkontrolléiert a méi séier an wéi gesond Zellen. Zytostatika stéieren dee Prozess, andeem si d'Zelldeelung blockéieren oder d'[[DNA]] vun de Kriibszelle schiedegen.<ref name=agents>{{Citation | URL = https://cancer.ca/fr/treatments/treatment-types/chemotherapy/chemotherapy-drugs | Titel = Agents chimiothérapeutiques | Gekuckt = 23. Mäerz 2026 | Datum = Mee 2024 | Editeur = Société canadienne du cancer | Sprooch = fr}}</ref> Allerdéngs kënnen och gesond Zelle betraff sinn, besonnesch déi, déi sech dacks deelen, wéi d'Zelle vun den [[Hoer]], der [[Schläimhaut]] an dem [[Bluttzell|Blutt]]. Dat féiert dacks zu Niewewierkunge wéi Hoerausfall, Iwwelkeet, Middegkeet an enger méi héijer Ufällegkeet fir Infektiounen.<ref name=cancerquebec/><ref name=soccancan>{{Citation | URL = https://cancer.ca/fr/treatments/treatment-types/chemotherapy | Titel = Chimiothérapie | Gekuckt = 23. Mäerz 2026 | Datum = Mee 2024 | Editeur = Société canadienne du cancer | Sprooch = fr}}</ref> D'Chimiotherapie kann eleng oder a Kombinatioun mat aneren Therapië wéi der [[Stralentherapie]] oder Operatiounen agesat ginn. D'Behandlung erfollege meeschtens an Zyklen, fir dem Kierper Zäit ze ginn, sech ze erhuelen. D'Medikamenter kritt de Patient oder d'Patientin dacks als Infusioun direkt an d'[[Veen]] oder a Pëlleform. Well déi Medikamenter iwwer de [[Bluttkreeslaf]] transportéiert ginn, kënne si all d'Kriibszellen am Kierper areechen, a wierken also och do, wou eng Operatioun oder eng Bestralung net geziilt agräife kann.<ref name=gesundheitsinfo>{{Citation | URL = https://www.gesundheitsinformation.de/wie-funktioniert-eine-chemotherapie.html | Titel = Wie funktioniert eine Chemotherapie? | Gekuckt = 23. Mäerz 2026 | Editeur = Institut für Qualität und Wirtschaftlichkeit im Gesundheitswesen (IQWiG) | Datum = 09. März 2022 | Sprooch = de }}</ref> Méi siele sinn och lokal Interventioune méiglech, zum Beispill als Injektioun, bei där Medikamenter direkt a bestëmmte Kierperregiounen agesprëtzt ginn, oder als Crème of Salef.<ref name=gesundheitsinfo/> == Ziler == D'Ziler vun der Chimiotherapie si villfälteg. Et ënnerscheet een tëscht folgenden Chimiotherapien:<ref name=gesundheitsinfo/><ref name=soccancan/><ref name=elsan>{{Citation | URL = https://www.elsan.care/fr/centre-finisterien-radiotherapie-oncologie/nos-actualites/chimiotherapie-adjuvante-et-neoadjuvante | Titel = Chimiothérapie adjuvante et néoadjuvante - rôles et différences clés | Gekuckt = 23. Mäerz 2026 | Datum = 26. Mee 2025 | Editeur = Centre Finistérien de Radiothérapie et d'Oncologie | Sprooch = fr }}</ref> * ''Kurativ Chimiotherapie'', bei där méiglechst all Kriibszellen am Kierper besäitegen solle ginn, fir de Patient dauerhaft ze heelen. * ''Palliativ Chimiotherapie'', bei där et net méi méiglech ass, all d'Kriibszellen ze besäitegen an een deementspriechend probéiert, de Fortschrëtt vun der Krankheet méi lues ze maachen oder temporär ze stoppen. Hei ass d'Zil net de Patient ze heelen, mee souwäit et geet d'Liewensqualitéit ze verbesseren an d'Liewenserwaardung ze erhéijen. * ''Adjuvant Chimiotherapie'', bei där virun allem d'Kriibszelle bekämpft ginn, déi no enger Operatioun vläicht am Kierper bliwwe sinn, mee sech net noweise loossen. Duerch esou eng Therapie solle Réckfäll verhënnert ginn. * ''Neoadjuvant Chimiotherapie'', bei där en Tumor, deen ze grouss ass, fir drun ze operéieren, fir d'éischt verklengert gëtt, soudatt e spéider an enger Operatioun ewechgemaach ka ginn. De Choix vun de Medikamenter an d'Dauer vun der Behandlung hänke vun der Aart vum Kriibs, sengem Stadium an dem allgemenge Gesondheetszoustand vum Patient of. D'Chimiotherapie bleift eng wichtege Sail am Kriibstraitement, gëtt awer ëmmer méi duerch eng personaliséiert Medizin ergänzt.<ref name=onkoportal>{{Citation | URL = https://www.onko-portal.de/basis-informationen-krebs/basis-informationen-krebs-allgemeine-informationen/personalisierte-krebsmedizin.html | Titel = Personalisierte Krebsmedizin: Für jede*n Patienten*in die richtige Medizin | Gekuckt = 23. Mäerz 2026 | Auteur = | Datum = 28. November 2022 | Editeur = Onko-Portal| Sprooch = de }}</ref> {{Referenzen}} [[Kategorie:Onkologie]] o1jlk19xrhmsenwnsk95oz64gc37qe1 2668649 2668637 2026-03-27T13:26:10Z GilPe 14980 Korr.; Upassungen 2668649 wikitext text/x-wiki {{Medezin}} [[Fichier:Patient receives chemotherapy.jpg|thumb|Am Kader vun enger Chimiotherapie sprëtzt en [[Infirmier]] engem Patient Medikamenter an de [[Broscht|Broschtberäich]].]] Eng '''Chimiotherapie''', informell och einfach nëmme '''Chimio''' genannt, ass eng medezinesch Behandlungsmethod, déi virun allem bei [[Kriibs (Krankheet)|Kriibs]] (béisaartegen [[Tumor]]en) agesat gëtt. Si gebraucht speziell [[Medikament|Medikamenter]], sougenannten ''Zytostatika'', fir de Wuesstem vun de [[Zell (Biologie)|Kriibszellen]] ze bremsen oder si ze zerstéieren. Déi Medikamenter gräifen an den Zelldeelungsprozess an, dee bei de Kriibszelle besonnesch aktiv ass.<ref name=cancerquebec>{{Citation | URL = https://cancerquebec.ca/information-sur-le-cancer/traitements-cancer/chimiotherapie/ | Titel = Chimiothérapie | Gekuckt = 23. Mäerz 2026 | Auteur = | Datum = | Editeur = Fondation québécoise du cancer | Sprooch = fr }}</ref> == Wierkung an Uwendung == Kriibszellen deele sech onkontrolléiert a méi séier wéi gesond Zellen. Zytostatika stéieren dee Prozess, andeem si d'Zelldeelung blockéieren oder d'[[DNA]] vun de Kriibszelle schiedegen.<ref name=agents>{{Citation | URL = https://cancer.ca/fr/treatments/treatment-types/chemotherapy/chemotherapy-drugs | Titel = Agents chimiothérapeutiques | Gekuckt = 23. Mäerz 2026 | Datum = Mee 2024 | Editeur = Société canadienne du cancer | Sprooch = fr}}</ref> Allerdéngs kënnen och gesond Zelle betraff sinn, besonnesch déi, déi sech dacks deelen, wéi d'Zelle vun den [[Hoer]], der [[Schläimhaut]] an dem [[Bluttzell|Blutt]]. Dat féiert dacks zu Niewewierkunge wéi Hoerausfall, Iwwelzegkeet, Middegkeet an enger méi héijer Ufällegkeet fir [[Infektioun|Infektiounen]].<ref name=cancerquebec/><ref name=soccancan>{{Citation | URL = https://cancer.ca/fr/treatments/treatment-types/chemotherapy | Titel = Chimiothérapie | Gekuckt = 23. Mäerz 2026 | Datum = Mee 2024 | Editeur = Société canadienne du cancer | Sprooch = fr}}</ref> D'Chimiotherapie kann eleng oder a Kombinatioun mat aneren Therapië wéi der [[Stralentherapie]] oder Operatiounen agesat ginn. D'Behandlung erfollegt meeschtens an Zyklen, fir dem Kierper Zäit ze ginn, sech ze erhuelen. D'Medikamenter kritt de Patient oder d'Patientin dacks als Infusioun direkt an d'[[Veen]] oder a Pëlleform. Well déi Medikamenter iwwer de [[Bluttkreeslaf]] transportéiert ginn, kënne si all d'Kriibszellen am Kierper erreechen, a wierken also och do, wou eng [[Operatioun (Medezin)|Operatioun]] oder eng Bestralung net geziilt agräife kann.<ref name=gesundheitsinfo>{{Citation | URL = https://www.gesundheitsinformation.de/wie-funktioniert-eine-chemotherapie.html | Titel = Wie funktioniert eine Chemotherapie? | Gekuckt = 23. Mäerz 2026 | Editeur = Institut für Qualität und Wirtschaftlichkeit im Gesundheitswesen (IQWiG) | Datum = 09. März 2022 | Sprooch = de }}</ref> Méi seele sinn och lokal Interventioune méiglech, zum Beispill als Injektioun, bei där Medikamenter direkt a bestëmmte Kierperregiounen agesprëtzt ginn, oder als Crème of Sallef.<ref name=gesundheitsinfo/> == Ziler == D'Ziler vun der Chimiotherapie si villfälteg. Et ënnerscheet een tëscht follgende Chimiotherapien:<ref name=gesundheitsinfo/><ref name=soccancan/><ref name=elsan>{{Citation | URL = https://www.elsan.care/fr/centre-finisterien-radiotherapie-oncologie/nos-actualites/chimiotherapie-adjuvante-et-neoadjuvante | Titel = Chimiothérapie adjuvante et néoadjuvante - rôles et différences clés | Gekuckt = 23. Mäerz 2026 | Datum = 26. Mee 2025 | Editeur = Centre Finistérien de Radiothérapie et d'Oncologie | Sprooch = fr }}</ref> * ''Kurativ Chimiotherapie'', bei där méiglechst all Kriibszellen am Kierper eliminéiert solle ginn, fir de Patient dauerhaft ze heelen. * ''Palliativ Chimiotherapie'', bei där et net méi méiglech ass, all d'Kriibszellen z'eliminéieren an een deementspriechend probéiert, de Fortschrëtt vun der Krankheet méi lues ze maachen oder temporär ze stoppen. Hei ass d'Zil net de Patient ze heelen, mee souwäit et geet, d'Liewensqualitéit ze verbesseren an d'Liewenserwaardung ze erhéijen. * ''Adjuvant Chimiotherapie'', bei där virun allem d'Kriibszelle bekämpft ginn, déi no enger Operatioun vläicht am Kierper bliwwe sinn, mee sech net noweise loossen. Mat esou enger Therapie solle Réckfäll verhënnert ginn. * ''Neoadjuvant Chimiotherapie'', bei där en Tumor, deen ze grouss ass, fir drun ze operéieren, fir d'éischt verklengert gëtt, fir datt e méi spéit an enger Operatioun ewechgemaach ka ginn. De Choix vun de Medikamenter an d'Dauer vun der Behandlung hänke vun der Aart vum Kriibs, sengem Stadium an dem allgemenge Gesondheetszoustand vum Patient of. D'Chimiotherapie bleift eng wichteg Sail am Kriibstraitement, gëtt awer ëmmer méi mat enger personaliséiert Medezin ergänzt.<ref name=onkoportal>{{Citation | URL = https://www.onko-portal.de/basis-informationen-krebs/basis-informationen-krebs-allgemeine-informationen/personalisierte-krebsmedizin.html | Titel = Personalisierte Krebsmedizin: Für jede*n Patienten*in die richtige Medizin | Gekuckt = 23. Mäerz 2026 | Auteur = | Datum = 28. November 2022 | Editeur = Onko-Portal| Sprooch = de }}</ref> == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Autoritéitskontroll}} {{Referenzen}} [[Kategorie:Onkologie]] tj72jo7ksvlerykktqgj8x7vgxwakvn 0 175006 2668638 2026-03-27T12:03:13Z Bdx 7724 Kuerzform 2668638 wikitext text/x-wiki #REDIRECT:[[Chimiotherapie]] 022gdou3bctnhimvg562h86abv6lpbq 1 175007 2668640 2026-03-27T12:04:43Z Bdx 7724 Neien Abschnitt /* Am LOD */ 2668640 wikitext text/x-wiki == Am LOD == * Chimiotherapie: https://lod.lu/artikel/CHIMIOTHERAPIE1 * Chimio: https://lod.lu/artikel/CHIMIO1 --[[Benotzer:Bdx|Bdx]] ([[Benotzer Diskussioun:Bdx|Diskussioun]]) 12:04, 27. Mäe. 2026 (UTC) kash3byzqgb52n9kp2e88xrq1djk6st 1 175008 2668645 2026-03-27T12:18:44Z ~2026-19074-66 70491 Säit ugeluecht mat: 'Am LOD: [https://lod.lu/artikel/ENTWECKLUNGSLAND1 ENTWECKLUNGSLAND1] ~~~~' 2668645 wikitext text/x-wiki Am LOD: [https://lod.lu/artikel/ENTWECKLUNGSLAND1 ENTWECKLUNGSLAND1] [[Spezial:Kontributiounen/&#126;2026-19074-66|&#126;2026-19074-66]] ([[Benotzer Diskussioun:&#126;2026-19074-66|Diskussioun]]) 12:18, 27. Mäe. 2026 (UTC) 7tyzxl02c0kk23iv869784m1h1boeif 0 175009 2668652 2026-03-27T13:58:21Z Bdx 7724 Neien Artikel 2668652 wikitext text/x-wiki [[Fichier:Colon cancer 2.jpg|thumb|E Stéck Daarm, dee mat Daarmkriibs befalls ass. De béisaartegen Tumor ass de méi däischterrouden Deel an der Mëtt.]] En '''Tumor''', '''Tumeur''' oder '''Geschwulst''' beschreift e [[biologeschen Tissu]], deen op eng anormal an iwwerméisseg Manéier gewuess ass. Tumore fënnt ee bei alle [[Méizeller]], dorënner och de [[Planzen]].<ref>Dodueva, Irina E., et al. “Plant Tumors: A Hundred Years of Study.” Planta, vol. 251, no. 4, 2020, pp. 1–28. JSTOR, https://www.jstor.org/stable/48742177. Accessed 27 Mar. 2026.</ref> An der [[Medezin]] gëtt de Prozess vun esou engem Neibilde vun Tissu am Kierper als '''Neoplasie''' bezeechent.<ref name=DocCheckNeo>{{Citation | URL = https://flexikon.doccheck.com/de/Neoplasie | Titel = Neoplasie | Gekuckt = 27. Mäerz 2026 | Editeur = DocCheck Flexikon | Sprooch = de }}</ref><ref name=clevelandcl>{{Citation | URL = https://my.clevelandclinic.org/health/diseases/21881-tumor | Titel = Tumor (Neoplasm): Types, Symptoms & Treatment | Gekuckt = 27. Mäerz 2026 | Datum = 26 July 2024 | Editeur = clevelandclinic.org | Sprooch = en }}</ref> Aner Schwellungen am [[Kierper]], wéi Entzündungen oder [[Ödeem]]er, si keng Tumeuren. En Tumor ka guttaarteg oder béisaarteg sinn. Bei engem béisaartegen Tumor schwätzt een am Allgemenge vu [[Kriibs (Krankheet)|Kriibs]]. Eng [[Histologie|histologesche]] Untersuchung ass wichteg, fir erauszefannen, ob en Tumor béisaarteg ass a fir en deementspriechend ze behandelen. E puer Tumore si vun Ufank u béisaarteg, wärend anerer, wéi bestëmmte [[Polyp]]en am Daarm, ufanks guttaarteg sinn a sech dann zu béisaartegen Tumeure kënnen entwéckelen.<ref name=dicmed>{{Citation | URL = https://www.dictionnaire-medical.fr/definitions/471-tumeur/ | Titel = Tumeur | Gekuckt = 27. Mäerz 2026 | Auteur = Christian Thomsen | Editeur = dictionnaire-medical.fr | Sprooch = fr }}</ref> {{Referenzen}} [[Kategorie:Biologie]] [[Kategorie:Medezin]] [[Kategorie:Onkologie]] pgruagmayptsdm0rhs8rltr8xfzn3cf 2668658 2668652 2026-03-27T14:02:31Z Bdx 7724 2668658 wikitext text/x-wiki [[Fichier:Colon cancer 2.jpg|thumb|E Stéck [[Daarm]], dee mat Daarmkriibs befalls ass. De béisaartegen Tumor ass de méi däischterrouden Deel an der Mëtt.]] En '''Tumor''', '''Tumeur''', '''Geschwulst''' oder '''Gewächs''' beschreift e [[biologeschen Tissu]], deen op eng anormal an iwwerméisseg Manéier gewuess ass. Tumore fënnt ee bei alle [[Méizeller]], dorënner och de [[Planzen]].<ref>Dodueva, Irina E., et al. “Plant Tumors: A Hundred Years of Study.” Planta, vol. 251, no. 4, 2020, pp. 1–28. JSTOR, https://www.jstor.org/stable/48742177. Accessed 27 Mar. 2026.</ref> An der [[Medezin]] gëtt de Prozess vun esou engem Neibilde vun Tissu am Kierper als '''Neoplasie''' bezeechent.<ref name=DocCheckNeo>{{Citation | URL = https://flexikon.doccheck.com/de/Neoplasie | Titel = Neoplasie | Gekuckt = 27. Mäerz 2026 | Editeur = DocCheck Flexikon | Sprooch = de }}</ref><ref name=clevelandcl>{{Citation | URL = https://my.clevelandclinic.org/health/diseases/21881-tumor | Titel = Tumor (Neoplasm): Types, Symptoms & Treatment | Gekuckt = 27. Mäerz 2026 | Datum = 26 July 2024 | Editeur = clevelandclinic.org | Sprooch = en }}</ref> Aner Schwellungen am [[Kierper]], wéi Entzündungen oder [[Ödeem]]er, si keng Tumeuren. En Tumor ka guttaarteg oder béisaarteg sinn. Bei engem béisaartegen Tumor schwätzt een am Allgemenge vu [[Kriibs (Krankheet)|Kriibs]]. Eng [[Histologie|histologesche]] Untersuchung ass wichteg, fir erauszefannen, ob en Tumor béisaarteg ass a fir en deementspriechend ze behandelen. E puer Tumore si vun Ufank u béisaarteg, wärend anerer, wéi bestëmmte [[Polyp]]en am Daarm, ufanks guttaarteg sinn a sech dann zu béisaartegen Tumeure kënnen entwéckelen.<ref name=dicmed>{{Citation | URL = https://www.dictionnaire-medical.fr/definitions/471-tumeur/ | Titel = Tumeur | Gekuckt = 27. Mäerz 2026 | Auteur = Christian Thomsen | Editeur = dictionnaire-medical.fr | Sprooch = fr }}</ref> {{Referenzen}} [[Kategorie:Biologie]] [[Kategorie:Medezin]] [[Kategorie:Onkologie]] 1yava5ktzr319ijx4z8ieqn6aiqpebe 2668659 2668658 2026-03-27T14:03:34Z Bdx 7724 2668659 wikitext text/x-wiki [[Fichier:Colon cancer 2.jpg|thumb|E Stéck [[Daarm]], dee mat Daarmkriibs befalls ass. De béisaartegen Tumor ass de méi däischterrouden Deel an der Mëtt.]] En '''Tumor''', '''Tumeur''', '''Geschwulst''' oder '''Gewächs''' beschreift e [[biologeschen Tissu]], deen op eng anormal an iwwerméisseg Manéier gewuess ass. Tumore fënnt ee bei alle [[Méizeller]], dorënner och de [[Planzen]].<ref>Dodueva, Irina E., et al. ''[https://www.jstor.org/stable/48742177 Plant Tumors: A Hundred Years of Study.]'' Planta, vol. 251, no. 4, 2020, pp. 1–28. JSTOR. Gekuckt de 27. Mäerz 2026.</ref> An der [[Medezin]] gëtt de Prozess vun esou engem Neibilde vun Tissu am Kierper als '''Neoplasie''' bezeechent.<ref name=DocCheckNeo>{{Citation | URL = https://flexikon.doccheck.com/de/Neoplasie | Titel = Neoplasie | Gekuckt = 27. Mäerz 2026 | Editeur = DocCheck Flexikon | Sprooch = de }}</ref><ref name=clevelandcl>{{Citation | URL = https://my.clevelandclinic.org/health/diseases/21881-tumor | Titel = Tumor (Neoplasm): Types, Symptoms & Treatment | Gekuckt = 27. Mäerz 2026 | Datum = 26 July 2024 | Editeur = clevelandclinic.org | Sprooch = en }}</ref> Aner Schwellungen am [[Kierper]], wéi Entzündungen oder [[Ödeem]]er, si keng Tumeuren. En Tumor ka guttaarteg oder béisaarteg sinn. Bei engem béisaartegen Tumor schwätzt een am Allgemenge vu [[Kriibs (Krankheet)|Kriibs]]. Eng [[Histologie|histologesche]] Untersuchung ass wichteg, fir erauszefannen, ob en Tumor béisaarteg ass a fir en deementspriechend ze behandelen. E puer Tumore si vun Ufank u béisaarteg, wärend anerer, wéi bestëmmte [[Polyp]]en am Daarm, ufanks guttaarteg sinn a sech dann zu béisaartegen Tumeure kënnen entwéckelen.<ref name=dicmed>{{Citation | URL = https://www.dictionnaire-medical.fr/definitions/471-tumeur/ | Titel = Tumeur | Gekuckt = 27. Mäerz 2026 | Auteur = Christian Thomsen | Editeur = dictionnaire-medical.fr | Sprooch = fr }}</ref> {{Referenzen}} [[Kategorie:Biologie]] [[Kategorie:Medezin]] [[Kategorie:Onkologie]] e13pj6ajjcw409on9vf4lcci0as4a32 2668689 2668659 2026-03-27T16:03:57Z Mobby 12 60927 + 2668689 wikitext text/x-wiki [[Fichier:Colon cancer 2.jpg|thumb|E Stéck [[Daarm]], dee mat Daarmkriibs befalls ass. De béisaartegen Tumor ass de méi däischterrouden Deel an der Mëtt.]] En '''Tumor''', '''Tumeur''', '''Geschwulst''' oder '''Gewächs''' beschreift e [[biologeschen Tissu]], deen op eng anormal an iwwerméisseg Manéier gewuess ass. Tumore fënnt ee bei alle [[Méizeller]], dorënner och de [[Planzen]].<ref>Dodueva, Irina E., et al. ''[https://www.jstor.org/stable/48742177 Plant Tumors: A Hundred Years of Study.]'' Planta, vol. 251, no. 4, 2020, pp. 1–28. JSTOR. Gekuckt de 27. Mäerz 2026.</ref> An der [[Medezin]] gëtt de Prozess vun esou engem Neibilde vun Tissu am Kierper als '''Neoplasie''' bezeechent.<ref name=DocCheckNeo>{{Citation | URL = https://flexikon.doccheck.com/de/Neoplasie | Titel = Neoplasie | Gekuckt = 27. Mäerz 2026 | Editeur = DocCheck Flexikon | Sprooch = de }}</ref><ref name=clevelandcl>{{Citation | URL = https://my.clevelandclinic.org/health/diseases/21881-tumor | Titel = Tumor (Neoplasm): Types, Symptoms & Treatment | Gekuckt = 27. Mäerz 2026 | Datum = 26 July 2024 | Editeur = clevelandclinic.org | Sprooch = en }}</ref> Aner Schwellungen am [[Kierper]], wéi Entzündungen oder [[Ödeem]]er, si keng Tumeuren. En Tumor ka guttaarteg oder béisaarteg sinn. Bei engem béisaartegen Tumor schwätzt een am Allgemenge vu [[Kriibs (Krankheet)|Kriibs]]. Eng [[Histologie|histologesche]] Untersuchung ass wichteg, fir erauszefannen, ob en Tumor béisaarteg ass a fir en deementspriechend ze behandelen. E puer Tumore si vun Ufank u béisaarteg, wärend anerer, wéi bestëmmte [[Polyp]]en am Daarm, ufanks guttaarteg sinn a sech dann zu béisaartegen Tumeure kënnen entwéckelen.<ref name=dicmed>{{Citation | URL = https://www.dictionnaire-medical.fr/definitions/471-tumeur/ | Titel = Tumeur | Gekuckt = 27. Mäerz 2026 | Auteur = Christian Thomsen | Editeur = dictionnaire-medical.fr | Sprooch = fr}}</ref> == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Autoritéitskontroll}} {{Referenzen}} [[Kategorie:Biologie]] [[Kategorie:Medezin]] [[Kategorie:Onkologie]] 7d2g03aj9lk3tmb6qxupt61g7ign5v3 2668694 2668689 2026-03-27T16:46:39Z Puscas 735 .... 2668694 wikitext text/x-wiki [[Fichier:Colon cancer 2.jpg|thumb|E Stéck [[Daarm]], dee mat Daarmkriibs befalls ass. De béisaartegen Tumor ass de méi däischterrouden Deel an der Mëtt.]] En '''Tumor''', '''Tumeur''', '''Geschwulst''' oder '''Gewächs''' beschreift e [[biologeschen Tissu]], deen op eng anormal an iwwerméisseg Manéier gewuess ass. Tumore fënnt ee bei alle [[Méizeller]], dorënner och de [[Planzen]].<ref>Dodueva, Irina E., et al. ''[https://www.jstor.org/stable/48742177 Plant Tumors: A Hundred Years of Study.]'' Planta, vol. 251, no. 4, 2020, pp. 1–28. JSTOR. Gekuckt de 27. Mäerz 2026.</ref> An der [[Medezin]] gëtt de Prozess vun esou engem Neibilde vun Tissu am Kierper als '''Neoplasie''' bezeechent.<ref name=DocCheckNeo>{{Citation | URL = https://flexikon.doccheck.com/de/Neoplasie | Titel = Neoplasie | Gekuckt = 27. Mäerz 2026 | Editeur = DocCheck Flexikon | Sprooch = de }}</ref><ref name=clevelandcl>{{Citation | URL = https://my.clevelandclinic.org/health/diseases/21881-tumor | Titel = Tumor (Neoplasm): Types, Symptoms & Treatment | Gekuckt = 27. Mäerz 2026 | Datum = 26 July 2024 | Editeur = clevelandclinic.org | Sprooch = en }}</ref> Aner Schwellungen am [[Kierper]], wéi Entzündungen oder [[Ödeem]]er, si keng Tumeuren. En Tumor ka guttaarteg oder béisaarteg sinn. Bei engem béisaartegen Tumor schwätzt een am Allgemenge vu [[Kriibs (Krankheet)|Kriibs]]. Eng [[Histologie|histologesch]] Ënnersuchung ass wichteg, fir erauszefannen, ob en Tumor béisaarteg ass a fir en deementspriechend ze behandelen. E puer Tumore si vun Ufank u béisaarteg, wärend anerer, wéi bestëmmt [[Polyp]]en am Daarm, ufanks guttaarteg sinn a sech dann zu béisaartegen Tumeure kënnen entwéckelen.<ref name=dicmed>{{Citation | URL = https://www.dictionnaire-medical.fr/definitions/471-tumeur/ | Titel = Tumeur | Gekuckt = 27. Mäerz 2026 | Auteur = Christian Thomsen | Editeur = dictionnaire-medical.fr | Sprooch = fr}}</ref> == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Autoritéitskontroll}} {{Referenzen}} [[Kategorie:Biologie]] [[Kategorie:Medezin]] [[Kategorie:Onkologie]] sqdk53de8e670yr8fe5go8kf6mxtz5p 2668702 2668694 2026-03-27T17:32:12Z GilPe 14980 2668702 wikitext text/x-wiki [[Fichier:Colon cancer 2.jpg|thumb|E Stéck [[Daarm]], dee mat Daarmkriibs befall ass. De béisaartegen Tumor ass de méi däischterrouden Deel an der Mëtt.]] En '''Tumor''', '''Tumeur''', '''Geschwulst''' oder '''Gewächs''' beschreift e [[biologeschen Tissu]], deen op eng anormal an iwwerméisseg Manéier gewuess ass. Tumore fënnt ee bei alle [[Méizeller]], dorënner och de [[Planzen]].<ref>Dodueva, Irina E., et al. ''[https://www.jstor.org/stable/48742177 Plant Tumors: A Hundred Years of Study.]'' Planta, vol. 251, no. 4, 2020, pp. 1–28. JSTOR. Gekuckt de 27. Mäerz 2026.</ref> An der [[Medezin]] gëtt de Prozess vun esou engem Neibilde vun Tissu am Kierper als '''Neoplasie''' bezeechent.<ref name=DocCheckNeo>{{Citation | URL = https://flexikon.doccheck.com/de/Neoplasie | Titel = Neoplasie | Gekuckt = 27. Mäerz 2026 | Editeur = DocCheck Flexikon | Sprooch = de }}</ref><ref name=clevelandcl>{{Citation | URL = https://my.clevelandclinic.org/health/diseases/21881-tumor | Titel = Tumor (Neoplasm): Types, Symptoms & Treatment | Gekuckt = 27. Mäerz 2026 | Datum = 26 July 2024 | Editeur = clevelandclinic.org | Sprooch = en }}</ref> Aner Schwellungen am [[Kierper (Biologie)|Kierper]], wéi Entzündungen oder [[Ödeem|Ödeemen]], si keng Tumeuren. En Tumor ka guttaarteg oder béisaarteg sinn. Bei engem béisaartegen Tumor schwätzt een am Allgemenge vu [[Kriibs (Krankheet)|Kriibs]]. Eng [[Histologie|histologesch]] Ënnersichung ass wichteg, fir erauszefannen, ob en Tumor béisaarteg ass a fir en deementspriechend ze behandelen. E puer Tumore si vun Ufank u béisaarteg, wärend anerer, wéi bestëmmt [[Polyp|Polyppen]] am [[Daarm]], ufanks guttaarteg sinn a sech dann zu béisaartegen Tumeure kënnen entwéckelen.<ref name=dicmed>{{Citation | URL = https://www.dictionnaire-medical.fr/definitions/471-tumeur/ | Titel = Tumeur | Gekuckt = 27. Mäerz 2026 | Auteur = Christian Thomsen | Editeur = dictionnaire-medical.fr | Sprooch = fr}}</ref> == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Autoritéitskontroll}} {{Referenzen}} [[Kategorie:Biologie]] [[Kategorie:Medezin]] [[Kategorie:Onkologie]] 4sitzh2p6e6mgfukyjjij5pnl84gfzp 0 175010 2668653 2026-03-27T13:59:01Z Bdx 7724 Neie Redirect 2668653 wikitext text/x-wiki #REDIRECT:[[Tumor]] oq1jkf9teflfziwc8qv3n32nb5260st 0 175011 2668654 2026-03-27T13:59:17Z Bdx 7724 Neie Redirect 2668654 wikitext text/x-wiki #REDIRECT:[[Tumor]] oq1jkf9teflfziwc8qv3n32nb5260st 1 175012 2668657 2026-03-27T14:01:36Z Bdx 7724 Neien Abschnitt /* Am LOD */ 2668657 wikitext text/x-wiki == Am LOD == * Tumor: https://lod.lu/artikel/TUMOR1 * Tumeur: https://lod.lu/artikel/TUMEUR1 * Geschwulst: https://lod.lu/artikel/GESCHWULST1 * Gewächs: https://lod.lu/artikel/GEWACHS1 --[[Benotzer:Bdx|Bdx]] ([[Benotzer Diskussioun:Bdx|Diskussioun]]) 14:01, 27. Mäe. 2026 (UTC) 7gi4an9s0i188nwlrx30tw9lm8lxxqe 0 175013 2668666 2026-03-27T14:49:52Z Zinneke 34 De(n) Zinneke huet d'Säit [[Präis fir d'Verdéngschter ëm d'Lëtzebuerger Sprooch]] op [[Nationale Präis fir d'Verdéngschter ëm d'Lëtzebuerger Sprooch]] geréckelt: beim Ministère ass en "nationaliséiert" 2668666 wikitext text/x-wiki #VIRULEEDUNG [[Nationale Präis fir d'Verdéngschter ëm d'Lëtzebuerger Sprooch]] aao9f5iwzvi03o32sskwn09u8xmjcfa 0 175014 2668667 2026-03-27T15:06:56Z GilPe 14980 Nei Säit am Opbau 2668667 wikitext text/x-wiki {{EnCours|GilPe}} [[Fichier:CMYK_subtractive_color_mixing.svg|miniatur|Mat der Kombinatioun vun allkéiers zwou vun de Faarwe Cyan, Magenta a Giel kritt eerout, gréng a blo. D'Kombinatioun vun de Faarwen alleguer ergëtt en net-perfekt Schwaarz.]] De '''CMYK-Faarfmodell''' ass eng [[subtraktiv Faarfmëschung]], deen am Faarfdrock benotzt gëtt an dee gläichzäiteg och den Drockprozess beschreift. D'Ofkierzung CMYK bezitt sech op déi véier Faarfkomponenten, déi beim Drock benotzt ginn: [[Cyan|'''C'''yan]], [[Magenta (Faarf)|'''M'''agenta]], '''''Y'''ellow'' fir [[Giel]] a '''K''' (''key'') fir den Undeel u [[Schwaarz|schwaarzer]] Faarf. CMYK ass e Faarfmodell dee vun den Apparater ofhänkt: e beschreift haaptsächlech d'Proportiounen, an deenen en Apparat d'Faarfkomponente kombinéiere soll, fir eng spezifesch Faarf ze produzéieren. Wéi sou eng Faarf am Drock ausgesäit hänkt vun der Drocktechnik, de benotzte Grondfaarwen an och vun der Uewerfläch of, op déi gedréckt gëtt. De CMYK-Drockprozess gouf fir d'éischt an den 1890er Joren fir faarweg Illustratiounen an Zeitungen a fir [[Comics]] ëmgesat. 3qjfgeyvec777alkvs5fm2ypq99xq0i 2668684 2668667 2026-03-27T15:54:47Z GilPe 14980 Nei Säit; enCours ewech 2668684 wikitext text/x-wiki [[Fichier:CMYK_subtractive_color_mixing.svg|thumb|Mat der Kombinatioun vun allkéiers zwou vun de Faarwe Cyan, Magenta a Giel kritt eerout, gréng a blo. D'Kombinatioun vun de Faarwen alleguer ergëtt en net-perfekt Schwaarz.]] Den '''CMYK-Faarfmodell''' ass eng [[subtraktiv Faarfmëschung]], deen am Faarfdrock benotzt gëtt an dee gläichzäiteg och den Drockprozess beschreift. D'Ofkierzung CMYK bezitt sech op déi véier Faarfkomponenten, déi beim Drock benotzt ginn: [[Cyan|'''C'''yan]], [[Magenta (Faarf)|'''M'''agenta]], '''''Y'''ellow'' fir [[Giel]] a '''K''' (''key'') fir den Undeel u [[Schwaarz|schwaarzer]] Faarf. CMYK ass e Faarfmodell dee vun den Apparater ofhänkt: e beschreift haaptsächlech d'Proportiounen, an deenen en Apparat d'Faarfkomponente kombinéiere soll, fir eng spezifesch Faarf ze produzéieren. Wéi sou eng Faarf am Drock ausgesäit hänkt vun der Drocktechnik, de benotzte Grondfaarwen an och vun der Uewerfläch of, op déi gedréckt gëtt. Den CMYK-Drockprozess gouf fir d'éischt an den 1890er Jore fir faarweg Illustratiounen an Zeitungen a fir [[Comics]] ëmgesat. Eng Faarf gëtt am CMYK-Faarfmodell beschriwwen andeems een d'Prozentwäerter fir Cyan, Magenta, Giel a Schwaarz ugëtt. D'Faarf gëtt als Véierergrupp ausgedréckt, als Beispill <code>CMYK(20&nbsp;%, 50&nbsp;%, 0&nbsp;%, 10&nbsp;%)</code>. {{clr}} <center> [[Fichier:La_Boqueria_color_enhanced.jpg|150x150px]]<br> En Uebststand [[Fichier:La_Boqueria_newspaper_CMYK_channels.jpg|center|600x600px]]<br> Déi eenzel Couchë vum Bild, vu lénks no riets: [[Cyan]], [[Magenta (Faarf)|Magenta]], [[Giel]] a [[Schwaarz]] </center> ==Kuckt och== * [[:de:Hilfe:Farbtabelle#140 Farbnamen|Tabell mat de Faarfcoden]] op der däitscher Wiki == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Autoritéitskontroll}} [[Kategorie:Faarfsystemer]] i7fzikztvbhlghbfqtzeon7jdwlsdcp 2668692 2668684 2026-03-27T16:36:14Z Les Meloures 580 k 2668692 wikitext text/x-wiki [[Fichier:CMYK_subtractive_color_mixing.svg|thumb|Mat der Kombinatioun vun allkéiers zwou vun de Faarwe Cyan, Magenta a Giel kritt ee rout, gréng a blo. D'Kombinatioun vun de Faarwen alleguer ergëtt en net-perfekt Schwaarz.]] Den '''CMYK-Faarfmodell''' ass eng [[subtraktiv Faarfmëschung]], deen am Faarfdrock benotzt gëtt an dee gläichzäiteg och den Drockprozess beschreift. D'Ofkierzung CMYK bezitt sech op déi véier Faarfkomponenten, déi beim Drock benotzt ginn: [[Cyan|'''C'''yan]], [[Magenta (Faarf)|'''M'''agenta]], '''''Y'''ellow'' fir [[Giel]] a '''K''' (''key'') fir den Undeel u [[Schwaarz|schwaarzer]] Faarf. CMYK ass e Faarfmodell dee vun den Apparater ofhänkt: e beschreift haaptsächlech d'Proportiounen, an deenen en Apparat d'Faarfkomponente kombinéiere soll, fir eng spezifesch Faarf ze produzéieren. Wéi sou eng Faarf am Drock ausgesäit hänkt vun der Drocktechnik, de benotzte Grondfaarwen an och vun der Uewerfläch of, op déi gedréckt gëtt. Den CMYK-Drockprozess gouf fir d'éischt an den 1890er Jore fir faarweg Illustratiounen an Zeitungen a fir [[Comics]] ëmgesat. Eng Faarf gëtt am CMYK-Faarfmodell beschriwwen andeems een d'Prozentwäerter fir Cyan, Magenta, Giel a Schwaarz ugëtt. D'Faarf gëtt als Véierergrupp ausgedréckt, als Beispill <code>CMYK(20&nbsp;%, 50&nbsp;%, 0&nbsp;%, 10&nbsp;%)</code>. {{clr}} <center> [[Fichier:La_Boqueria_color_enhanced.jpg|150x150px]]<br> En Uebststand [[Fichier:La_Boqueria_newspaper_CMYK_channels.jpg|center|600x600px]]<br> Déi eenzel Couchë vum Bild, vu lénks no riets: [[Cyan]], [[Magenta (Faarf)|Magenta]], [[Giel]] a [[Schwaarz]] </center> ==Kuckt och== * [[:de:Hilfe:Farbtabelle#140 Farbnamen|Tabell mat de Faarfcoden]] op der däitscher Wiki == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Autoritéitskontroll}} [[Kategorie:Faarfsystemer]] dwhh68k3jmtc6lr7npv4s7jp1v7zzsj 0 175015 2668668 2026-03-27T15:09:37Z Zinneke 34 . 2668668 wikitext text/x-wiki {{Infobox Biographie}} D' '''Jacqueline''' ("'''Jackie''')" Weber-'''Messerich''', gebuer de [[15. Mee]] [[1963]] an der [[Stad Lëtzebuerg]]<ref> name=autoren>[https://www.autorenlexikon.lu/page/author/100/1006/DEU/index.html FicheJackie Messerich] op autorenlexikon.lu.</ref>, ass eng [[Lëtzebuerg (Land)|lëtzebuergesch]] Enseignante fir [[Lëtzebuerger Sprooch]] a [[Schrëftstellerin]]. Si huet vun 2006 bis 2018 als Chargée de cours fir Lëtzebuerger Sprooch a Kultur bei der [[Stad Lëtzebuerg]] geschafft, an enseignéiert zanterhier {{small|(Stand: 2026)}} um [[Institut national des langues Luxembourg]] (INLL).<ref>Daniel Conrad: [https://www.wort.lu/kultur/nationaler-preis-fuer-luxemburger-sprache-geht-an-jackie-messerich/144657275.html "Nationaler Preis für Luxemburger Sprache geht an Jackie Messerich."] wort.lu, 27.03.2026.</ref> Si ass Auteur vun enger Rëtsch didaktesch Bicher fir d'Lëtzebuergesch ze léieren, an huet och e puer Kuerzgeschichte geschriwwen. 2025 war si Laureatin vum [[Nationale Präis fir d'Verdéngschter ëm d'Lëtzebuerger Sprooch]].<ref>[https://bnl.public.lu/fr/a-la-une/agenda/2026/letzebuerger-sprooch.html Agenda - "Nationale Präis fir d'Verdéngschter ëm d'Lëtzebuerger Sprooch."] Communiqué op bnl.public.lu, (nogekuckt: 27.03.2026).</ref> == Wierker == == Sproochdidaktik == * (mam Danielle Knepper a Claudio Nodari): ''Wat gelift? Lëtzebuergesch fir déi Jonk'' (2011). * Jackie Weber-Messerich, Franck Colotte: ** ASSiMiL Schnell fit in Luxemburgisch. Selbstlernkurs in deutscher Sprache - Lehrbuch + Audio-CD. ** Assimil - Guide de conversation luxembourgeois de poche (2012) ** Le luxembourgeois à grande vitesse (2014), ** Luxembourgeois. Débutants (2016) ** Luxembourgeois. Faux-débutants (2018) * ''Luxembourgeois: 300 tests'' (2019) ===Kuerzgeschichten === * ''Tunnel of Love'' [[Kremart Edition]], 2017 * ''Pappendag''. Kremart 2022. {{Autoritéitskontroll}} {{referenzen}} {{DEFAULTSORT:Messerich Jackie}} 7m4rh2dvuxtew3r596j93u8n8qbzr9s 2668669 2668668 2026-03-27T15:10:29Z Zinneke 34 2668669 wikitext text/x-wiki {{Infobox Biographie}} D' '''Jacqueline''' ("'''Jackie''')" Weber-'''Messerich''', gebuer de [[15. Mee]] [[1963]] an der [[Stad Lëtzebuerg]]<ref name=autoren>[https://www.autorenlexikon.lu/page/author/100/1006/DEU/index.html FicheJackie Messerich] op autorenlexikon.lu.</ref>, ass eng [[Lëtzebuerg (Land)|lëtzebuergesch]] Enseignante fir [[Lëtzebuerger Sprooch]] a [[Schrëftstellerin]]. Si huet vun 2006 bis 2018 als Chargée de cours fir Lëtzebuerger Sprooch a Kultur bei der [[Stad Lëtzebuerg]] geschafft, an enseignéiert zanterhier {{small|(Stand: 2026)}} um [[Institut national des langues Luxembourg]] (INLL).<ref>Daniel Conrad: [https://www.wort.lu/kultur/nationaler-preis-fuer-luxemburger-sprache-geht-an-jackie-messerich/144657275.html "Nationaler Preis für Luxemburger Sprache geht an Jackie Messerich."] wort.lu, 27.03.2026.</ref> Si ass Auteur vun enger Rëtsch didaktesch Bicher fir d'Lëtzebuergesch ze léieren, an huet och e puer Kuerzgeschichte geschriwwen.<ref name=autoren/> 2025 war si Laureatin vum [[Nationale Präis fir d'Verdéngschter ëm d'Lëtzebuerger Sprooch]].<ref>[https://bnl.public.lu/fr/a-la-une/agenda/2026/letzebuerger-sprooch.html Agenda - "Nationale Präis fir d'Verdéngschter ëm d'Lëtzebuerger Sprooch."] Communiqué op bnl.public.lu, (nogekuckt: 27.03.2026).</ref> == Wierker == == Sproochdidaktik == * (mam Danielle Knepper a Claudio Nodari): ''Wat gelift? Lëtzebuergesch fir déi Jonk'' (2011). * Jackie Weber-Messerich, Franck Colotte: ** ASSiMiL Schnell fit in Luxemburgisch. Selbstlernkurs in deutscher Sprache - Lehrbuch + Audio-CD. ** Assimil - Guide de conversation luxembourgeois de poche (2012) ** Le luxembourgeois à grande vitesse (2014), ** Luxembourgeois. Débutants (2016) ** Luxembourgeois. Faux-débutants (2018) * ''Luxembourgeois: 300 tests'' (2019) ===Kuerzgeschichten === * ''Tunnel of Love'' [[Kremart Edition]], 2017 * ''Pappendag''. Kremart 2022. {{Autoritéitskontroll}} {{referenzen}} {{DEFAULTSORT:Messerich Jackie}} s5nffxb3vrbqrve99it0t3kcd8ctzwf 2668670 2668669 2026-03-27T15:11:10Z Zinneke 34 2668670 wikitext text/x-wiki {{Infobox Biographie}} D' '''Jacqueline''' ("'''Jackie''')" Weber-'''Messerich''', gebuer de [[15. Mee]] [[1963]] an der [[Stad Lëtzebuerg]]<ref name=autoren>[https://www.autorenlexikon.lu/page/author/100/1006/DEU/index.html FicheJackie Messerich] op autorenlexikon.lu.</ref>, ass eng [[Lëtzebuerg (Land)|lëtzebuergesch]] Enseignante fir [[Lëtzebuerger Sprooch]] a [[Schrëftstellerin]]. Si huet vun 2006 bis 2018 als Chargée de cours fir Lëtzebuerger Sprooch a Kultur bei der [[Stad Lëtzebuerg]] geschafft, an enseignéiert zanterhier {{small|(Stand: 2026)}} um [[Institut national des langues Luxembourg]] (INLL).<ref>Daniel Conrad: [https://www.wort.lu/kultur/nationaler-preis-fuer-luxemburger-sprache-geht-an-jackie-messerich/144657275.html "Nationaler Preis für Luxemburger Sprache geht an Jackie Messerich."] wort.lu, 27.03.2026.</ref> Si ass Auteur vun enger Rëtsch didaktesch Bicher fir d'Lëtzebuergesch ze léieren, an huet och e puer Kuerzgeschichte geschriwwen.<ref name=autoren/> 2025 war si Laureatin vum [[Nationale Präis fir d'Verdéngschter ëm d'Lëtzebuerger Sprooch]].<ref>[https://bnl.public.lu/fr/a-la-une/agenda/2026/letzebuerger-sprooch.html Agenda - "Nationale Präis fir d'Verdéngschter ëm d'Lëtzebuerger Sprooch."] Communiqué op bnl.public.lu, (nogekuckt: 27.03.2026).</ref> == Wierker == === Sproochdidaktik === * (mam Danielle Knepper a Claudio Nodari): ''Wat gelift? Lëtzebuergesch fir déi Jonk'' (2011). * Jackie Weber-Messerich, Franck Colotte: ** ASSiMiL Schnell fit in Luxemburgisch. Selbstlernkurs in deutscher Sprache - Lehrbuch + Audio-CD. ** Assimil - Guide de conversation luxembourgeois de poche (2012) ** Le luxembourgeois à grande vitesse (2014), ** Luxembourgeois. Débutants (2016) ** Luxembourgeois. Faux-débutants (2018) * ''Luxembourgeois: 300 tests'' (2019) ===Kuerzgeschichten === * ''Tunnel of Love'' [[Kremart Edition]], 2017 * ''Pappendag''. Kremart 2022. {{Autoritéitskontroll}} {{referenzen}} {{DEFAULTSORT:Messerich Jackie}} f4sf1sll6sbfl9hyikm1mxcqrxs9h6f 2668671 2668670 2026-03-27T15:11:58Z Zinneke 34 [[Wikipedia:HotCat|HC]]: [[Kategorie:Lëtzebuergesch Auteuren]] derbäigesat 2668671 wikitext text/x-wiki {{Infobox Biographie}} D' '''Jacqueline''' ("'''Jackie''')" Weber-'''Messerich''', gebuer de [[15. Mee]] [[1963]] an der [[Stad Lëtzebuerg]]<ref name=autoren>[https://www.autorenlexikon.lu/page/author/100/1006/DEU/index.html FicheJackie Messerich] op autorenlexikon.lu.</ref>, ass eng [[Lëtzebuerg (Land)|lëtzebuergesch]] Enseignante fir [[Lëtzebuerger Sprooch]] a [[Schrëftstellerin]]. Si huet vun 2006 bis 2018 als Chargée de cours fir Lëtzebuerger Sprooch a Kultur bei der [[Stad Lëtzebuerg]] geschafft, an enseignéiert zanterhier {{small|(Stand: 2026)}} um [[Institut national des langues Luxembourg]] (INLL).<ref>Daniel Conrad: [https://www.wort.lu/kultur/nationaler-preis-fuer-luxemburger-sprache-geht-an-jackie-messerich/144657275.html "Nationaler Preis für Luxemburger Sprache geht an Jackie Messerich."] wort.lu, 27.03.2026.</ref> Si ass Auteur vun enger Rëtsch didaktesch Bicher fir d'Lëtzebuergesch ze léieren, an huet och e puer Kuerzgeschichte geschriwwen.<ref name=autoren/> 2025 war si Laureatin vum [[Nationale Präis fir d'Verdéngschter ëm d'Lëtzebuerger Sprooch]].<ref>[https://bnl.public.lu/fr/a-la-une/agenda/2026/letzebuerger-sprooch.html Agenda - "Nationale Präis fir d'Verdéngschter ëm d'Lëtzebuerger Sprooch."] Communiqué op bnl.public.lu, (nogekuckt: 27.03.2026).</ref> == Wierker == === Sproochdidaktik === * (mam Danielle Knepper a Claudio Nodari): ''Wat gelift? Lëtzebuergesch fir déi Jonk'' (2011). * Jackie Weber-Messerich, Franck Colotte: ** ASSiMiL Schnell fit in Luxemburgisch. Selbstlernkurs in deutscher Sprache - Lehrbuch + Audio-CD. ** Assimil - Guide de conversation luxembourgeois de poche (2012) ** Le luxembourgeois à grande vitesse (2014), ** Luxembourgeois. Débutants (2016) ** Luxembourgeois. Faux-débutants (2018) * ''Luxembourgeois: 300 tests'' (2019) ===Kuerzgeschichten === * ''Tunnel of Love'' [[Kremart Edition]], 2017 * ''Pappendag''. Kremart 2022. {{Autoritéitskontroll}} {{referenzen}} {{DEFAULTSORT:Messerich Jackie}} [[Kategorie:Lëtzebuergesch Auteuren]] 75qqvgaklnfqfot79xzn9tnxv9d1p7q 2668672 2668671 2026-03-27T15:12:16Z Zinneke 34 [[Wikipedia:HotCat|HC]]: [[Kategorie:Gebuer 1963]] derbäigesat 2668672 wikitext text/x-wiki {{Infobox Biographie}} D' '''Jacqueline''' ("'''Jackie''')" Weber-'''Messerich''', gebuer de [[15. Mee]] [[1963]] an der [[Stad Lëtzebuerg]]<ref name=autoren>[https://www.autorenlexikon.lu/page/author/100/1006/DEU/index.html FicheJackie Messerich] op autorenlexikon.lu.</ref>, ass eng [[Lëtzebuerg (Land)|lëtzebuergesch]] Enseignante fir [[Lëtzebuerger Sprooch]] a [[Schrëftstellerin]]. Si huet vun 2006 bis 2018 als Chargée de cours fir Lëtzebuerger Sprooch a Kultur bei der [[Stad Lëtzebuerg]] geschafft, an enseignéiert zanterhier {{small|(Stand: 2026)}} um [[Institut national des langues Luxembourg]] (INLL).<ref>Daniel Conrad: [https://www.wort.lu/kultur/nationaler-preis-fuer-luxemburger-sprache-geht-an-jackie-messerich/144657275.html "Nationaler Preis für Luxemburger Sprache geht an Jackie Messerich."] wort.lu, 27.03.2026.</ref> Si ass Auteur vun enger Rëtsch didaktesch Bicher fir d'Lëtzebuergesch ze léieren, an huet och e puer Kuerzgeschichte geschriwwen.<ref name=autoren/> 2025 war si Laureatin vum [[Nationale Präis fir d'Verdéngschter ëm d'Lëtzebuerger Sprooch]].<ref>[https://bnl.public.lu/fr/a-la-une/agenda/2026/letzebuerger-sprooch.html Agenda - "Nationale Präis fir d'Verdéngschter ëm d'Lëtzebuerger Sprooch."] Communiqué op bnl.public.lu, (nogekuckt: 27.03.2026).</ref> == Wierker == === Sproochdidaktik === * (mam Danielle Knepper a Claudio Nodari): ''Wat gelift? Lëtzebuergesch fir déi Jonk'' (2011). * Jackie Weber-Messerich, Franck Colotte: ** ASSiMiL Schnell fit in Luxemburgisch. Selbstlernkurs in deutscher Sprache - Lehrbuch + Audio-CD. ** Assimil - Guide de conversation luxembourgeois de poche (2012) ** Le luxembourgeois à grande vitesse (2014), ** Luxembourgeois. Débutants (2016) ** Luxembourgeois. Faux-débutants (2018) * ''Luxembourgeois: 300 tests'' (2019) ===Kuerzgeschichten === * ''Tunnel of Love'' [[Kremart Edition]], 2017 * ''Pappendag''. Kremart 2022. {{Autoritéitskontroll}} {{referenzen}} {{DEFAULTSORT:Messerich Jackie}} [[Kategorie:Lëtzebuergesch Auteuren]] [[Kategorie:Gebuer 1963]] fddcsfx0mcr6fj0fyuy23s2xyqdgn47 2668673 2668672 2026-03-27T15:13:04Z Zinneke 34 /* Sproochdidaktik */ 2668673 wikitext text/x-wiki {{Infobox Biographie}} D' '''Jacqueline''' ("'''Jackie''')" Weber-'''Messerich''', gebuer de [[15. Mee]] [[1963]] an der [[Stad Lëtzebuerg]]<ref name=autoren>[https://www.autorenlexikon.lu/page/author/100/1006/DEU/index.html FicheJackie Messerich] op autorenlexikon.lu.</ref>, ass eng [[Lëtzebuerg (Land)|lëtzebuergesch]] Enseignante fir [[Lëtzebuerger Sprooch]] a [[Schrëftstellerin]]. Si huet vun 2006 bis 2018 als Chargée de cours fir Lëtzebuerger Sprooch a Kultur bei der [[Stad Lëtzebuerg]] geschafft, an enseignéiert zanterhier {{small|(Stand: 2026)}} um [[Institut national des langues Luxembourg]] (INLL).<ref>Daniel Conrad: [https://www.wort.lu/kultur/nationaler-preis-fuer-luxemburger-sprache-geht-an-jackie-messerich/144657275.html "Nationaler Preis für Luxemburger Sprache geht an Jackie Messerich."] wort.lu, 27.03.2026.</ref> Si ass Auteur vun enger Rëtsch didaktesch Bicher fir d'Lëtzebuergesch ze léieren, an huet och e puer Kuerzgeschichte geschriwwen.<ref name=autoren/> 2025 war si Laureatin vum [[Nationale Präis fir d'Verdéngschter ëm d'Lëtzebuerger Sprooch]].<ref>[https://bnl.public.lu/fr/a-la-une/agenda/2026/letzebuerger-sprooch.html Agenda - "Nationale Präis fir d'Verdéngschter ëm d'Lëtzebuerger Sprooch."] Communiqué op bnl.public.lu, (nogekuckt: 27.03.2026).</ref> == Wierker == === Sproochdidaktik === * (mam Danielle Knepper a Claudio Nodari): ''Wat gelift? Lëtzebuergesch fir déi Jonk'' (2011). * Jackie Weber-Messerich, Franck Colotte: ** A''SSiMiL Schnell fit in Luxemburgisch. Selbstlernkurs in deutscher Sprache'' - Lehrbuch + Audio-CD. ** ''Assimil - Guide de conversation luxembourgeois de poche'' (2012) ** ''Le luxembourgeois à grande vitesse'' (2014), ** ''Luxembourgeois. Débutants'' (2016) ** ''Luxembourgeois. Faux-débutants'' (2018) * ''Luxembourgeois: 300 tests'' (2019) ===Kuerzgeschichten === * ''Tunnel of Love'' [[Kremart Edition]], 2017 * ''Pappendag''. Kremart 2022. {{Autoritéitskontroll}} {{referenzen}} {{DEFAULTSORT:Messerich Jackie}} [[Kategorie:Lëtzebuergesch Auteuren]] [[Kategorie:Gebuer 1963]] n40hr5lhcm9j72ncivbuxr1z44lpcqc 2668683 2668673 2026-03-27T15:53:12Z Zinneke 34 [[Wikipedia:HotCat|HC]]: [[Kategorie:Präis fir d'Verdéngschter ëm d'Lëtzebuerger Sprooch]] derbäigesat 2668683 wikitext text/x-wiki {{Infobox Biographie}} D' '''Jacqueline''' ("'''Jackie''')" Weber-'''Messerich''', gebuer de [[15. Mee]] [[1963]] an der [[Stad Lëtzebuerg]]<ref name=autoren>[https://www.autorenlexikon.lu/page/author/100/1006/DEU/index.html FicheJackie Messerich] op autorenlexikon.lu.</ref>, ass eng [[Lëtzebuerg (Land)|lëtzebuergesch]] Enseignante fir [[Lëtzebuerger Sprooch]] a [[Schrëftstellerin]]. Si huet vun 2006 bis 2018 als Chargée de cours fir Lëtzebuerger Sprooch a Kultur bei der [[Stad Lëtzebuerg]] geschafft, an enseignéiert zanterhier {{small|(Stand: 2026)}} um [[Institut national des langues Luxembourg]] (INLL).<ref>Daniel Conrad: [https://www.wort.lu/kultur/nationaler-preis-fuer-luxemburger-sprache-geht-an-jackie-messerich/144657275.html "Nationaler Preis für Luxemburger Sprache geht an Jackie Messerich."] wort.lu, 27.03.2026.</ref> Si ass Auteur vun enger Rëtsch didaktesch Bicher fir d'Lëtzebuergesch ze léieren, an huet och e puer Kuerzgeschichte geschriwwen.<ref name=autoren/> 2025 war si Laureatin vum [[Nationale Präis fir d'Verdéngschter ëm d'Lëtzebuerger Sprooch]].<ref>[https://bnl.public.lu/fr/a-la-une/agenda/2026/letzebuerger-sprooch.html Agenda - "Nationale Präis fir d'Verdéngschter ëm d'Lëtzebuerger Sprooch."] Communiqué op bnl.public.lu, (nogekuckt: 27.03.2026).</ref> == Wierker == === Sproochdidaktik === * (mam Danielle Knepper a Claudio Nodari): ''Wat gelift? Lëtzebuergesch fir déi Jonk'' (2011). * Jackie Weber-Messerich, Franck Colotte: ** A''SSiMiL Schnell fit in Luxemburgisch. Selbstlernkurs in deutscher Sprache'' - Lehrbuch + Audio-CD. ** ''Assimil - Guide de conversation luxembourgeois de poche'' (2012) ** ''Le luxembourgeois à grande vitesse'' (2014), ** ''Luxembourgeois. Débutants'' (2016) ** ''Luxembourgeois. Faux-débutants'' (2018) * ''Luxembourgeois: 300 tests'' (2019) ===Kuerzgeschichten === * ''Tunnel of Love'' [[Kremart Edition]], 2017 * ''Pappendag''. Kremart 2022. {{Autoritéitskontroll}} {{referenzen}} {{DEFAULTSORT:Messerich Jackie}} [[Kategorie:Lëtzebuergesch Auteuren]] [[Kategorie:Gebuer 1963]] [[Kategorie:Präis fir d'Verdéngschter ëm d'Lëtzebuerger Sprooch]] rwcy3rhhrbo4dr71aidhepyzsdq8pd9 2668685 2668683 2026-03-27T15:57:58Z GilPe 14980 2668685 wikitext text/x-wiki {{Infobox Biographie}} D''''Jacqueline''' ("'''Jackie''')" Weber-'''Messerich''', gebuer de [[15. Mee]] [[1963]] an der [[Stad Lëtzebuerg]]<ref name=autoren>[https://www.autorenlexikon.lu/page/author/100/1006/DEU/index.html FicheJackie Messerich] op autorenlexikon.lu.</ref>, ass eng [[Lëtzebuerg (Land)|lëtzebuergesch]] Enseignante fir [[Lëtzebuerger Sprooch]] a [[Schrëftstellerin]]. Si huet vun 2006 bis 2018 als Chargée de cours fir Lëtzebuerger Sprooch a Kultur bei der [[Stad Lëtzebuerg]] geschafft, an enseignéiert zanterhier {{small|(Stand: 2026)}} um [[Institut national des langues Luxembourg]] (INLL).<ref>Daniel Conrad: [https://www.wort.lu/kultur/nationaler-preis-fuer-luxemburger-sprache-geht-an-jackie-messerich/144657275.html "Nationaler Preis für Luxemburger Sprache geht an Jackie Messerich."] wort.lu, 27.03.2026.</ref> Si ass Auteur vun enger Rëtsch didaktesche Bicher fir d'Lëtzebuergesch ze léieren, an huet och e puer Kuerzgeschichte geschriwwen.<ref name=autoren/> 2025 war si Laureatin vum [[Nationale Präis fir d'Verdéngschter ëm d'Lëtzebuerger Sprooch]].<ref>[https://bnl.public.lu/fr/a-la-une/agenda/2026/letzebuerger-sprooch.html Agenda - "Nationale Präis fir d'Verdéngschter ëm d'Lëtzebuerger Sprooch."] Communiqué op bnl.public.lu, (nogekuckt: 27.03.2026).</ref> == Wierker == === Sproochdidaktik === * (mam Danielle Knepper a Claudio Nodari): ''Wat gelift? Lëtzebuergesch fir déi Jonk'' (2011). * Jackie Weber-Messerich, Franck Colotte: ** A''SSiMiL Schnell fit in Luxemburgisch. Selbstlernkurs in deutscher Sprache'' - Lehrbuch + Audio-CD. ** ''Assimil - Guide de conversation luxembourgeois de poche'' (2012) ** ''Le luxembourgeois à grande vitesse'' (2014), ** ''Luxembourgeois. Débutants'' (2016) ** ''Luxembourgeois. Faux-débutants'' (2018) * ''Luxembourgeois: 300 tests'' (2019) ===Kuerzgeschichten === * ''Tunnel of Love'' [[Kremart Edition]], 2017 * ''Pappendag''. Kremart 2022. {{Autoritéitskontroll}} {{referenzen}} {{DEFAULTSORT:Messerich Jackie}} [[Kategorie:Lëtzebuergesch Auteuren]] [[Kategorie:Gebuer 1963]] [[Kategorie:Präis fir d'Verdéngschter ëm d'Lëtzebuerger Sprooch]] bqbljqs99vdgf7vnx5c1uoshw7dlu2h 2668691 2668685 2026-03-27T16:05:19Z Zinneke 34 2668691 wikitext text/x-wiki {{Infobox Biographie}} D''''Jacqueline''' ("'''Jackie'''") Weber-'''Messerich''', gebuer de [[15. Mee]] [[1963]] an der [[Stad Lëtzebuerg]]<ref name=autoren>[https://www.autorenlexikon.lu/page/author/100/1006/DEU/index.html FicheJackie Messerich] op autorenlexikon.lu.</ref>, ass eng [[Lëtzebuerg (Land)|lëtzebuergesch]] Enseignante fir [[Lëtzebuerger Sprooch]] a [[Schrëftstellerin]]. Si huet ë.a. vun 2006 bis 2018 als Chargée de cours fir Lëtzebuerger Sprooch a Kultur bei der [[Stad Lëtzebuerg]] geschafft, an enseignéiert zanterhier {{small|(Stand: 2026)}} um [[Institut national des langues Luxembourg]] (INLL).<ref>Daniel Conrad: [https://www.wort.lu/kultur/nationaler-preis-fuer-luxemburger-sprache-geht-an-jackie-messerich/144657275.html "Nationaler Preis für Luxemburger Sprache geht an Jackie Messerich."] wort.lu, 27.03.2026.</ref> Si ass Auteur vun enger Rëtsch didaktesche Bicher fir d'Lëtzebuergesch ze léieren, an huet och e puer Kuerzgeschichte geschriwwen.<ref name=autoren/> 2025 war si Laureatin vum [[Nationale Präis fir d'Verdéngschter ëm d'Lëtzebuerger Sprooch]].<ref>[https://bnl.public.lu/fr/a-la-une/agenda/2026/letzebuerger-sprooch.html Agenda - "Nationale Präis fir d'Verdéngschter ëm d'Lëtzebuerger Sprooch."] Communiqué op bnl.public.lu, (nogekuckt: 27.03.2026).</ref> == Wierker == === Sproochdidaktik === * (mam Danielle Knepper a Claudio Nodari): ''Wat gelift? Lëtzebuergesch fir déi Jonk'' (2011). * Jackie Weber-Messerich, Franck Colotte: ** A''SSiMiL Schnell fit in Luxemburgisch. Selbstlernkurs in deutscher Sprache'' - Lehrbuch + Audio-CD. ** ''Assimil - Guide de conversation luxembourgeois de poche'' (2012) ** ''Le luxembourgeois à grande vitesse'' (2014), ** ''Luxembourgeois. Débutants'' (2016) ** ''Luxembourgeois. Faux-débutants'' (2018) * ''Luxembourgeois: 300 tests'' (2019) ===Kuerzgeschichten === * ''Tunnel of Love'' [[Kremart Edition]], 2017 * ''Pappendag''. Kremart 2022. {{Autoritéitskontroll}} {{referenzen}} {{DEFAULTSORT:Messerich Jackie}} [[Kategorie:Lëtzebuergesch Auteuren]] [[Kategorie:Gebuer 1963]] [[Kategorie:Präis fir d'Verdéngschter ëm d'Lëtzebuerger Sprooch]] e8pthqdxsoe6xe6a3aerj80qk9954iu 0 175016 2668681 2026-03-27T15:51:42Z Zinneke 34 . 2668681 wikitext text/x-wiki De '''Lëtzebuerger Architekturpräis''' ass eng Auszeechnung, déi 2026 vum [[Ministère de la Culture|Kulturministère]] eng éischt Kéier ausgeschriwwe gouf.<ref name=commu>[https://mcult.gouvernement.lu/fr/actualites.gouvernement2024%2Bfr%2Bactualites%2Btoutes_actualites%2Bcommuniques%2B2026%2B03-mars%2B03-thill-lancement-architekturprais.html "Lancement du premier Lëtzebuerger Architekturpräis par Eric Thill."] Communiqué op mcult.gouvernement.lu, 03.03.2026, modif.12.03.2026.</ref> Seng Schafung geschouch am Kader vum ''Kulturentwécklungsplang 2018-2028''.<ref>...</ref> All véier Joer gëtt, an Zesummenaarbecht mam [[LUCA]], ee Gewënner/eng Gewënnerin ermëttelt, fir säin/hiert Gesamtwierk an d'Engagement fir d'Architektur zu Lëtzebuerg.<ref name=commu/> Déi éischt Präissverdeelung ass de 25. Juni 2026. am Kader vun de [[ Luxembourg Architecture Awards]] (LAA) am ''[[Kueb (Gebai)|Klenge Kueb]]'' ([[European Convention Center Luxembourg]]).<ref name=commu/> == Laureaten == ===2026=== {{Kapitel Info feelt}} * ... {{Referenzen}} [[Kategorie:Architektur zu Lëtzebuerg]] [[Kategorie:Kulturpräisser zu Lëtzebuerg]] qjh9a5rb45ks92rczxi9xdfatml6haw 2668682 2668681 2026-03-27T15:52:14Z Zinneke 34 [[Wikipedia:HotCat|HC]]: [[Kategorie:Kulturpräisser zu Lëtzebuerg]] ewechgeholl; [[Kategorie:Lëtzebuergesch Auszeechnungen]] derbäigesat 2668682 wikitext text/x-wiki De '''Lëtzebuerger Architekturpräis''' ass eng Auszeechnung, déi 2026 vum [[Ministère de la Culture|Kulturministère]] eng éischt Kéier ausgeschriwwe gouf.<ref name=commu>[https://mcult.gouvernement.lu/fr/actualites.gouvernement2024%2Bfr%2Bactualites%2Btoutes_actualites%2Bcommuniques%2B2026%2B03-mars%2B03-thill-lancement-architekturprais.html "Lancement du premier Lëtzebuerger Architekturpräis par Eric Thill."] Communiqué op mcult.gouvernement.lu, 03.03.2026, modif.12.03.2026.</ref> Seng Schafung geschouch am Kader vum ''Kulturentwécklungsplang 2018-2028''.<ref>...</ref> All véier Joer gëtt, an Zesummenaarbecht mam [[LUCA]], ee Gewënner/eng Gewënnerin ermëttelt, fir säin/hiert Gesamtwierk an d'Engagement fir d'Architektur zu Lëtzebuerg.<ref name=commu/> Déi éischt Präissverdeelung ass de 25. Juni 2026. am Kader vun de [[ Luxembourg Architecture Awards]] (LAA) am ''[[Kueb (Gebai)|Klenge Kueb]]'' ([[European Convention Center Luxembourg]]).<ref name=commu/> == Laureaten == ===2026=== {{Kapitel Info feelt}} * ... {{Referenzen}} [[Kategorie:Architektur zu Lëtzebuerg]] [[Kategorie:Lëtzebuergesch Auszeechnungen]] t4om0nvsaogjaq0z3rh9pezdkj002y1 2668688 2668682 2026-03-27T16:02:17Z GilPe 14980 2668688 wikitext text/x-wiki De '''Lëtzebuerger Architekturpräis''' ass eng Auszeechnung, déi 2026 vum [[Ministère de la Culture|Kulturministère]] eng éischt Kéier ausgeschriwwe gouf.<ref name=commu>[https://mcult.gouvernement.lu/fr/actualites.gouvernement2024%2Bfr%2Bactualites%2Btoutes_actualites%2Bcommuniques%2B2026%2B03-mars%2B03-thill-lancement-architekturprais.html "Lancement du premier Lëtzebuerger Architekturpräis par Eric Thill."] Communiqué op mcult.gouvernement.lu, 03.03.2026, modif.12.03.2026.</ref> Seng Schafung geschouch am Kader vum ''Kulturentwécklungsplang 2018-2028''.<ref>...</ref> All véier Joer gëtt, an Zesummenaarbecht mam [[Luxembourg Center for Architecture]] (LUCA), ee Gewënner/eng Gewënnerin ermëttelt, fir säin/hiert Gesamtwierk an d'Engagement fir d'[[Architektur]] zu Lëtzebuerg.<ref name=commu/> Déi éischt Präisverdeelung ass de 25. Juni 2026 am Kader vun de [[Luxembourg Architecture Awards]] (LAA) am ''[[Kueb (Gebai)|Klenge Kueb]]'' ([[European Convention Center Luxembourg]]).<ref name=commu/> == Laureaten == ===2026=== {{Kapitel Info feelt}} * ... {{Referenzen}} [[Kategorie:Architektur zu Lëtzebuerg]] [[Kategorie:Lëtzebuergesch Auszeechnungen]] s27j2q24saleqcngfhbx2wft0fupogt 0 175017 2668695 2026-03-27T16:57:58Z Zinneke 34 ufank vun enger skizz 2668695 wikitext text/x-wiki {{skizzArchitektur}} {{Infobox Biographie}} De '''Robert van Hulle''', gebuer ... a gestuerwen ..., war e [[Lëtzebuerg (Land)|lëtzebuergeschen]] Diplom-Ingenieur an [[Architekt]]. Hie war vun 1953 bis 1972 Stadarchitekt vun der Gemeng [[Esch-Uelzecht]]. Zu senge bekanntsten Entwërf zielen den [[Escher Theater]] an de Pavillon um [[Gaalgebierg (Esch-Uelzecht)|Gaalgebierg]]. {{DEFAULTSORT:Van Hulle Guy}} [[Kategorie:Gebuer ?]] [[Kategorie:Gestuerwen ?]] [[Kategorie:Lëtzebuergesch Architekten]] gqrleo2hf8rzeg58yrgrszbqoxk29l7 2668696 2668695 2026-03-27T17:15:11Z Les Meloures 580 k 2668696 wikitext text/x-wiki {{skizzArchitektur}} {{Infobox Biographie}} De '''Robert van Hulle''', gebuer ... a gestuerwen ..., war e [[Lëtzebuerg (Land)|lëtzebuergeschen]] Diplom-Ingenieur, [[Urbanist]] an [[Architekt]]. Hie war vun 1953 bis 1972 Stadarchitekt vun der Gemeng [[Esch-Uelzecht]]. Zu senge bekanntsten Entwërf zielen den [[Escher Theater]] an de Pavillon um [[Gaalgebierg (Esch-Uelzecht)|Gaalgebierg]]. {{DEFAULTSORT:Van Hulle Guy}} [[Kategorie:Gebuer ?]] [[Kategorie:Gestuerwen ?]] [[Kategorie:Lëtzebuergesch Architekten]] gncy7wv7i5ayerdqa5sjjfitleanahq 2668697 2668696 2026-03-27T17:19:05Z Les Meloures 580 [[Wikipedia:HotCat|HC]]: [[Kategorie:Lëtzebuergesch Ingenieuren]] derbäigesat 2668697 wikitext text/x-wiki {{skizzArchitektur}} {{Infobox Biographie}} De '''Robert van Hulle''', gebuer ... a gestuerwen ..., war e [[Lëtzebuerg (Land)|lëtzebuergeschen]] Diplom-Ingenieur, [[Urbanist]] an [[Architekt]]. Hie war vun 1953 bis 1972 Stadarchitekt vun der Gemeng [[Esch-Uelzecht]]. Zu senge bekanntsten Entwërf zielen den [[Escher Theater]] an de Pavillon um [[Gaalgebierg (Esch-Uelzecht)|Gaalgebierg]]. {{DEFAULTSORT:Van Hulle Guy}} [[Kategorie:Gebuer ?]] [[Kategorie:Gestuerwen ?]] [[Kategorie:Lëtzebuergesch Architekten]] [[Kategorie:Lëtzebuergesch Ingenieuren]] h4lpj2zv1hvfnfni4d18yvo4ecpj5kq 2668698 2668697 2026-03-27T17:19:25Z Les Meloures 580 [[Wikipedia:HotCat|HC]]: [[Kategorie:Lëtzebuergesch Urbanisten]] derbäigesat 2668698 wikitext text/x-wiki {{skizzArchitektur}} {{Infobox Biographie}} De '''Robert van Hulle''', gebuer ... a gestuerwen ..., war e [[Lëtzebuerg (Land)|lëtzebuergeschen]] Diplom-Ingenieur, [[Urbanist]] an [[Architekt]]. Hie war vun 1953 bis 1972 Stadarchitekt vun der Gemeng [[Esch-Uelzecht]]. Zu senge bekanntsten Entwërf zielen den [[Escher Theater]] an de Pavillon um [[Gaalgebierg (Esch-Uelzecht)|Gaalgebierg]]. {{DEFAULTSORT:Van Hulle Guy}} [[Kategorie:Gebuer ?]] [[Kategorie:Gestuerwen ?]] [[Kategorie:Lëtzebuergesch Architekten]] [[Kategorie:Lëtzebuergesch Ingenieuren]] [[Kategorie:Lëtzebuergesch Urbanisten]] jtg713ltzqgaifk03068zgcmy2cmygx 2668703 2668698 2026-03-27T17:37:59Z Zinneke 34 joeren 2668703 wikitext text/x-wiki {{skizzArchitektur}} {{Infobox Biographie}} De '''Robert van Hulle''', gebuer [[1906]] a gestuerwen [[2003]]<ref>:''Esch-sur-Alzette, guide historique et architectural.'' Esch-sur-Alzette: C2DH/Capybara, 2022, S.350.</ref>, war e [[Lëtzebuerg (Land)|lëtzebuergeschen]] Diplom-Ingenieur, [[Urbanist]] an [[Architekt]]. Hie war vun 1953 bis 1972 Stadarchitekt vun der Gemeng [[Esch-Uelzecht]]. Zu senge bekanntsten Entwërf zielen den [[Escher Theater]] an de Pavillon um [[Gaalgebierg (Esch-Uelzecht)|Gaalgebierg]]. {{Referenzen}} {{DEFAULTSORT:Van Hulle Robert}} [[Kategorie:Gebuer 1906]] [[Kategorie:Gestuerwen 2003]] [[Kategorie:Lëtzebuergesch Architekten]] [[Kategorie:Lëtzebuergesch Ingenieuren]] [[Kategorie:Lëtzebuergesch Urbanisten]] msfefu02x0f60ful9ki0ffeao4reg16 2668704 2668703 2026-03-27T17:38:21Z Zinneke 34 2668704 wikitext text/x-wiki {{skizzArchitektur}} {{Infobox Biographie}} De '''Robert van Hulle''', gebuer [[1906]] a gestuerwen [[2003]]<ref>''Esch-sur-Alzette, guide historique et architectural.'' Esch-sur-Alzette: C2DH/Capybara, 2022, S.350.</ref>, war e [[Lëtzebuerg (Land)|lëtzebuergeschen]] Diplom-Ingenieur, [[Urbanist]] an [[Architekt]]. Hie war vun 1953 bis 1972 Stadarchitekt vun der Gemeng [[Esch-Uelzecht]]. Zu senge bekanntsten Entwërf zielen den [[Escher Theater]] an de Pavillon um [[Gaalgebierg (Esch-Uelzecht)|Gaalgebierg]]. {{Referenzen}} {{DEFAULTSORT:Van Hulle Robert}} [[Kategorie:Gebuer 1906]] [[Kategorie:Gestuerwen 2003]] [[Kategorie:Lëtzebuergesch Architekten]] [[Kategorie:Lëtzebuergesch Ingenieuren]] [[Kategorie:Lëtzebuergesch Urbanisten]] r5k8a1xt4fbm7rd0mvtq08pso5vh5wv 2668707 2668704 2026-03-27T18:23:13Z Les Meloures 580 k 2668707 wikitext text/x-wiki {{skizzArchitektur}} {{Infobox Biographie}} De '''Robert van Hulle''', gebuer [[1906]] a gestuerwen [[2003]]<ref>''Esch-sur-Alzette, guide historique et architectural.'' Esch-sur-Alzette: C2DH/Capybara, 2022, S.350.</ref>, war e [[Lëtzebuerg (Land)|lëtzebuergeschen]] Diplom-Ingenieur, [[Urbanist]] an [[Architekt]]. Hie war vun 1953 bis 1972, als Nofollger vum [[Isidore Engler]], Stadarchitekt vun der Gemeng [[Esch-Uelzecht]]. Zu senge bekanntsten Entwërf zielen den [[Escher Theater]] an de Pavillon um [[Gaalgebierg (Esch-Uelzecht)|Gaalgebierg]]. {{Referenzen}} {{DEFAULTSORT:Van Hulle Robert}} [[Kategorie:Gebuer 1906]] [[Kategorie:Gestuerwen 2003]] [[Kategorie:Lëtzebuergesch Architekten]] [[Kategorie:Lëtzebuergesch Ingenieuren]] [[Kategorie:Lëtzebuergesch Urbanisten]] 4nhqcmml2z5e0qpgv6sml3t6sitfglt 2668712 2668707 2026-03-27T20:56:49Z MMFE 16576 + Gebuertsdate mat Ref. 2668712 wikitext text/x-wiki {{skizzArchitektur}} {{Infobox Biographie}} De '''Robert van Hulle''', gebuer den [[28. Mee]] [[1906]] zu [[Vany-lez-Metz]] a gestuerwen [[2003]] zu [[Esch-Uelzecht]]<ref>''Esch-sur-Alzette, guide historique et architectural.'' Esch-sur-Alzette: C2DH/Capybara, 2022, S.350.</ref><ref>[https://gw.geneanet.org/jean6227?lang=de&p=robert&n=van+hulle Fiche vum Robert van Hulle] op Geneanet.org (Genealogie vum Jean Maas)</ref>, war e [[Lëtzebuerg (Land)|lëtzebuergeschen]] Diplom-Ingenieur, [[Urbanist]] an [[Architekt]]. Hie war vun 1953 bis 1972, als Nofollger vum [[Isidore Engler]], Stadarchitekt vun der Gemeng [[Esch-Uelzecht]]. Zu senge bekanntsten Entwërf zielen den [[Escher Theater]] an de Pavillon um [[Gaalgebierg (Esch-Uelzecht)|Gaalgebierg]]. {{Referenzen}} {{DEFAULTSORT:Van Hulle Robert}} [[Kategorie:Gebuer 1906]] [[Kategorie:Gestuerwen 2003]] [[Kategorie:Lëtzebuergesch Architekten]] [[Kategorie:Lëtzebuergesch Ingenieuren]] [[Kategorie:Lëtzebuergesch Urbanisten]] iovkf4hatbgt47h5n0z7gqcugi3m2bb 2668714 2668712 2026-03-27T21:54:54Z Zinneke 34 2668714 wikitext text/x-wiki {{skizzArchitektur}} {{Infobox Biographie}} De '''Robert van Hulle''', gebuer den [[28. Mee]] [[1906]] zu [[Vany-lez-Metz]]<ref>[https://gw.geneanet.org/jean6227?lang=de&p=robert&n=van+hulle Fiche vum Robert van Hulle] op Geneanet.org (Genealogie vum Jean Maas)</ref>, a gestuerwen [[2003]] zu [[Esch-Uelzecht]]<ref>''Esch-sur-Alzette, guide historique et architectural.'' Esch-sur-Alzette: C2DH/Capybara, 2022, S.350.</ref>, war e [[Lëtzebuerg (Land)|lëtzebuergeschen]] Diplom-Ingenieur, [[Urbanist]] an [[Architekt]]. Hie war vun 1953 bis 1972, als Nofollger vum [[Isidore Engler]], Stadarchitekt vun der Gemeng [[Esch-Uelzecht]]. Zu senge bekanntsten Entwërf zielen den [[Escher Theater]] an de Pavillon um [[Gaalgebierg (Esch-Uelzecht)|Gaalgebierg]]. {{Referenzen}} {{DEFAULTSORT:Van Hulle Robert}} [[Kategorie:Gebuer 1906]] [[Kategorie:Gestuerwen 2003]] [[Kategorie:Lëtzebuergesch Architekten]] [[Kategorie:Lëtzebuergesch Ingenieuren]] [[Kategorie:Lëtzebuergesch Urbanisten]] flp7x3awhe2qlgt2pd6d5ra6jhny8ss 0 175018 2668699 2026-03-27T17:19:43Z GilPe 14980 Nei Säit 2668699 wikitext text/x-wiki {{Skizz}} [[File:Farbkreis Itten 1961.svg|thumb|De Faarfkrees vum [[Johannes Itten]] (1961) kombinéiert de Krees mam primären Dräieck.]] Eng '''Grondfaarf''' oder '''Primärfaarf''' ass an engem System vun der Faarfsynthees eng [[Faarf]], déi net duerch d'Mësche vun anere Faarwe reproduzéiert ka ginn. Faarwe gëllen als ''ënnerenee primär'', wa keng duerch d'Mësche vun deenen anere reproduzéiert ka ginn. An der Molerei gi [[Rout]], [[Giel]] a [[Blo]] meeschtens als Grondfaarwe benotzt; keng vun deenen dräi Faarwe kann duerch d'Mësche vun den zwou aneren hiergestallt ginn. ==Kuckt och== * [[:de:Hilfe:Farbtabelle#140 Farbnamen|Tabell mat de Faarfcoden]] op der däitscher Wiki == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Autoritéitskontroll}} [[Kategorie:Faarwen]] 0sgvcowwv88lehkh0bn8jwofx7z5clz 0 175019 2668701 2026-03-27T17:26:36Z GilPe 14980 Neie Redirect 2668701 wikitext text/x-wiki #REDIRECT[[Grondfaarf]] 6der6suacngphrl5lo34t0tmoisgs3u 1 175020 2668710 2026-03-27T19:52:35Z MMFE 16576 Neien Abschnitt /* Stierfdatum vum Pol Jomé */ 2668710 wikitext text/x-wiki == Stierfdatum vum Pol Jomé == De Stierfdatum vum Pol Jomé ass um Gebuertsakt als 22. November 1993 uginn, op der Plack vum Monument op der Place Pol-Jomé steet de 24. November 1993. Wat elo richteg ass léisst sech leider net esou einfach feststellen. Eng Doudesannonce kënnt hëllefen, hunn ech awer leider net disponibel. [[Benotzer:MMFE|MMFE]] ([[Benotzer Diskussioun:MMFE|Diskussioun]]) 19:52, 27. Mäe. 2026 (UTC) 8551h2g6ki1b5dxoh6i6k9zx63e31ga 2668711 2668710 2026-03-27T20:52:55Z Zinneke 34 /* Stierfdatum vum Pol Jomé */ 2668711 wikitext text/x-wiki == Stierfdatum vum Pol Jomé == De Stierfdatum vum Pol Jomé ass um Gebuertsakt als 22. November 1993 uginn, op der Plack vum Monument op der Place Pol-Jomé steet de 24. November 1993. Wat elo richteg ass léisst sech leider net esou einfach feststellen. Eng Doudesannonce kënnt hëllefen, hunn ech awer leider net disponibel. [[Benotzer:MMFE|MMFE]] ([[Benotzer Diskussioun:MMFE|Diskussioun]]) 19:52, 27. Mäe. 2026 (UTC) :Moien, Merci fir d'Nosichen! Ech géif grondsätzlech engem offiziellen Etat-civils-Dokument éischter trauen wéi enger Plack am ëffentleche Raum. --[[Benotzer:Zinneke|Zinneke]] ([[Benotzer Diskussioun:Zinneke|Diskussioun]]) 20:52, 27. Mäe. 2026 (UTC) r20x68z1tic25pzhfv2o8wy9s9t0b29 0 175021 2668718 2026-03-28T08:30:17Z GilPe 14980 Nei Säit am Opbau 2668718 wikitext text/x-wiki {{EnCours|GilPe}}{{Infobox Faarf}} '''Cyan''' (och alt '''Zyan''' geschriwwen) ass e Faarftoun deen am siichtbare Spektrum vum Liicht am Iwwergank vu [[Blo]] op [[Gréng]] läit. Den Ausdrock gëtt haaptsächlech an techneschen an artisteschen Ëmfeld benotzt an ass an der Alldagssprooch méi rar. Et gëtt keng allgemeng akzeptéiert a kloer definéiert Faarfkategorie fir Cyan (am Géigesaz zum Beispill zu [[Orange (Faarf)|Orange]]). An der Alldagssprooch gëtt '''turquoise''' oder '''türkis''' dacks als Synonym gebraucht, mä de Faarftoun Turquoise <code>40E0D0</code> ass net onbedéngt mat Cyan identesch. An der [[Subtraktiv Faarfmëschung|subtraktiver Faarfmëschung]] ass Cyan nieft [[Magenta (Faarf)|Magenta]], [[Giel]] a [[Schwaarz]] eng vun de [[Grondfaarf|Grondfaarwen]] am [[Véierfaarwendrock]] (''Quadrichromie'') an am [[Dréckereiwiesen]]. 6vgbh3eon7lsncsnexnz8xq4nes2q0b 2668720 2668718 2026-03-28T08:48:26Z GilPe 14980 Nei Säit; enCours ewech 2668720 wikitext text/x-wiki {{Infobox Faarf |CMYK = 100&nbsp;%, 0&nbsp;%, 0&nbsp;%, 0&nbsp;% |HSV = 180°, 100&nbsp;%, 50&nbsp;% |RGB = 0, 255, 255 }} '''Cyan''' (och alt '''Zyan''' geschriwwen) ass e Faarftoun deen am siichtbare Spektrum vum Liicht am Iwwergank vu [[Blo]] op [[Gréng]] läit. Den Ausdrock gëtt haaptsächlech an techneschen an artisteschen Ëmfeld benotzt an ass an der Alldagssprooch méi rar. Et gëtt keng allgemeng akzeptéiert a kloer definéiert Faarfkategorie fir Cyan (am Géigesaz zum Beispill zu [[Orange (Faarf)|Orange]]). An der Alldagssprooch gëtt '''turquoise''' oder '''türkis''' dacks als Synonym gebraucht, mä de Faarftoun Turquoise <code>#40E0D0</code> ass net onbedéngt mat Cyan identesch. Als [[Webfaarf]] (<code>#00FFFF</code>) gëtt Cyan synonym zu '''Acqua''' benotzt. An der [[Subtraktiv Faarfmëschung|subtraktiver Faarfmëschung]] ass Cyan nieft [[Magenta (Faarf)|Magenta]], [[Giel]] a [[Schwaarz]] eng vun de [[Grondfaarf|Grondfaarwen]] am [[Véierfaarwendrock]] (''Quadrichromie'') an am [[Dréckereiwiesen]]. == Verschidde Cyantéin == {{Faarfmuster lénks|Webfaarf Cyan|#00FFFF}} {{Faarfmuster lénks|Drock-Cyan|#00B7EB}} {{Faarfmuster lénks|duerchschnëttlecht Cyan|#3BBCD3}} {{Faarfmuster lénks|duerchschnëttlecht Turquoise|#39CBBC}} {{Clr}} ==Kuckt och== * [[:de:Hilfe:Farbtabelle#140 Farbnamen|Tabell mat de Faarfcoden]] op der däitscher Wiki == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Autoritéitskontroll}} [[Kategorie:Faarwen]] ggcl7m2h4excp3cbzinpadzo28liodc 2668721 2668720 2026-03-28T08:49:41Z GilPe 14980 2668721 wikitext text/x-wiki {{Infobox Faarf |HEX = 00FFFF |CMYK = 100&nbsp;%, 0&nbsp;%, 0&nbsp;%, 0&nbsp;% |HSV = 180°, 100&nbsp;%, 50&nbsp;% |RGB = 0, 255, 255 }} '''Cyan''' (och alt '''Zyan''' geschriwwen) ass e Faarftoun deen am siichtbare Spektrum vum Liicht am Iwwergank vu [[Blo]] op [[Gréng]] läit. Den Ausdrock gëtt haaptsächlech an techneschen an artisteschen Ëmfeld benotzt an ass an der Alldagssprooch méi rar. Et gëtt keng allgemeng akzeptéiert a kloer definéiert Faarfkategorie fir Cyan (am Géigesaz zum Beispill zu [[Orange (Faarf)|Orange]]). An der Alldagssprooch gëtt '''turquoise''' oder '''türkis''' dacks als Synonym gebraucht, mä de Faarftoun Turquoise <code>#40E0D0</code> ass net onbedéngt mat Cyan identesch. Als [[Webfaarf]] (<code>#00FFFF</code>) gëtt Cyan synonym zu '''Acqua''' benotzt. An der [[Subtraktiv Faarfmëschung|subtraktiver Faarfmëschung]] ass Cyan nieft [[Magenta (Faarf)|Magenta]], [[Giel]] a [[Schwaarz]] eng vun de [[Grondfaarf|Grondfaarwen]] am [[Véierfaarwendrock]] (''Quadrichromie'') an am [[Dréckereiwiesen]]. == Verschidde Cyantéin == {{Faarfmuster lénks|Webfaarf Cyan|#00FFFF}} {{Faarfmuster lénks|Drock-Cyan|#00B7EB}} {{Faarfmuster lénks|duerchschnëttlecht Cyan|#3BBCD3}} {{Faarfmuster lénks|duerchschnëttlecht Turquoise|#39CBBC}} {{Clr}} ==Kuckt och== * [[:de:Hilfe:Farbtabelle#140 Farbnamen|Tabell mat de Faarfcoden]] op der däitscher Wiki == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Autoritéitskontroll}} [[Kategorie:Faarwen]] a7jt6097ngeryido5xmjew58s5hx5pk 0 175022 2668722 2026-03-28T08:51:12Z GilPe 14980 Neie Redirect 2668722 wikitext text/x-wiki #REDIRECT[[Cyan]] kl0hzxkutvergsrhg7ufjnrpn2s25x7 0 175023 2668735 2026-03-28T10:20:32Z Johnny Chicago 17 nei 2668735 wikitext text/x-wiki {{SkizzFilm}}{{Infobox Biographie}} D''''Valerie Perrine''', gebuer als '' Valerie Ritchie Perrine'' den [[3. September]] [[1943]] zu [[Galveston (Texas)|Galveston]] a gestuerwen den [[23. Mäerz]] [[2026]] zu [[Beverly Hills]] a [[Kalifornien]], war eng [[Vereenegt Staate vun Amerika|US-ameikanesch]] [[Schauspillerin]]. == Filmographie == === Kino === * 1972: ''[[Slaughterhouse-Five (Film)| Slaughterhouse-Five]]'' - Regie: [[George Roy Hill]] - Haaptacteuren: [[Michael Sacks]], [[Ron Leibman]] - (als Montana Wildhack) * 1973: ''Last American Hero'' - Regie: [[Lamont Johnson]] - Haaptacteuren: [[Jeff Bridges]], [[Geraldine Fitzgerald]] - (als Marge) * 1974: ''[[Lenny (Film)|Lenny]]'' - Regie: [[Bob Fosse]] - Haaptacteuren: [[Dustin Hoffman]], [[Jan Miner]] - (als Honey Bruce) * 1976: '' W.C. Fields and Me'' - Regie: [[Arthur Hiller]] - Haaptacteuren: [[Rod Steiger]], [[John Marley]] - (als Carlotta Monti) * 1977: ''Mr. Billion'' - Regie: [[Jonathan Kaplan]] - Haaptacteuren: [[Terence Hill]], [[Slim Pickens]] - (als Rosie Jones) * 1978: ''[[Superman (Film)|Superman]]'' - Regie: [[Richard Donner]] - Haaptacteuren: [[Christopher Reeve]], [[Gene Hackman]] - (als Eve Teschmacher) * 1979: ''The Electric Horseman'' - Regie: [[Sydney Pollack]] - Haaptacteuren: [[Robert Redford]], [[Jane Fonda]] - (als Charlotta) * 1979: ''The Magician of Lublin'' - Regie: [[Menahem Golan]] - Haaptacteuren: [[Alan Arkin]], [[Louise Fletcher]] - (als Zeftel) * 1980 ''Agency'' - Regie: [[George Kaczender]] - Haaptacteuren: [[Robert Mitchum]], [[Alexandra Stewart]] - (als Brenda Wilcox) * 1980: ''Can't Stop the Music'' - Regie: [[Nancy Walker]] - Haaptacteuren: [[Ray Simpson]], [[David Hodo]] - (als Samantha Simpson) * 1980: ''[[Superman 2]]'' - Regie: [[Richard Lester]] - Haaptacteuren: [[Christopher Reeve]], [[Margot Kidder]] - (als Eve Teschmacher) * 1981: ''The Cannonball Run'' - Regie: [[Hal Needham]] - Haaptacteuren: [[Burt Reynolds]], [[Roger Moore]] * 1982: ''The Border'' - Regie: [[Tony Richardson]] - Haaptacteuren: [[Jack Nicholson]], [[Harvey Keitel]] - (als Marcy) * 1985: ''[[Water (Film1985)|Water]]'' - Regie: [[Dick Clement]] - Haaptacteuren: [[Michael Caine]], [[Brenda Vaccaro]] - (als Pamela) * 1987: ''Maid to Order'' - Regie: [[Amy Holden Jones]] - Haaptacteuren: [[Ally Sheedy]], [[Beverly D'Angelo]] - (als Georgette Starkey) * 1988: ''Mask of Murder'' - Regie: [[Arne Mattsson]] - Haaptacteuren: [[Rod Taylor]], [[Christopher Lee]] - (als Marianne McLaine) * 1990: ''Bright Angel'' - Regie: [[Michael Fields]] - Haaptacteuren: [[Dermot Mulroney]], [[Lili Taylor]] - (als Aileen) * 1991: ''Riflessi in un cielo scuro'' - Regie: [[Salvatore Maira]] - Haaptacteuren: [[Françoise Fabian]], [[Anna Kanakis]] - (als Caterina) * 1993: ''Boiling Point'' - Regie: [[James B. Harris]] - Haaptacteuren: [[Wesley Snipes]], [[Dennis Hopper]] - (als Mona) * 1995: ''Girl in the Cadillac'' - Regie: [[Lucas Platt]] - Haaptacteuren: [[Erika Eleniak]], [[William McNamara]] - (als Tilly Baker) * 1995: ''The Break'' - Regie: [[Lee H. Katzin]] - Haaptacteuren: [[]], [[Rae Dawn Chong]] - (als Delores Smith) * 1998: ''[[54 (Film)|54]]'' - Regie: [[Mark Christopher]] - Haaptacteuren: [[Ryan Phillippe]], [[Salma Hayek]] * 1998: ''Curtain Call'' - Regie: [[Peter Yates]] - Haaptacteuren: [[James Spader]], [[Polly Walker]] - (als Monica Gilroy) * 1998: ''Brown's Requiem'' - Regie: [[Jason Freeland]] - Haaptacteuren: [[Michael Rooker]], [[Jack Wallace]] - (als Marguerita Hansen) * 1998: ''A Place Called Truth'' - Regie: [[Rafael Eisenman]] - Haaptacteuren: [[Audie England]], [[Chris Browning]] - (als Estelle) * 1999: ''Shame, Shame, Shame'' - Regie: [[Zalman King]] - Haaptacteuren: [[Costas Mandylor]], [[Heidi Schanz]] * 1999: ''Picture This'' - Regie: [[Lisa Albright]] - Haaptacteuren: [[Melissa Errico]], [[Christian Camargo]] * 1999: ''My Girlfriend's Boyfriend'' - Regie: [[Kenneth Schapiro]] - Haaptacteuren: [[Sean Runnette]], [[Debbie Gibson|Deborah Gibson]] - (als Rita) * 2000: ''What Women Want'' - Regie: [[Nancy Meyers]] - Haaptacteuren: [[Mel Gibson]], [[Helen Hunt]] - (als Margo) * 2002: ''The End of the Bar'' - Regie: [[Randy T. Dinzler]] - Haaptacteuren: [[Corey Parker]], [[Beth Stern]] * 2005: ''[[The Moguls]]'' - Regie: [[Michael Traeger] - Haaptacteuren: Jeff Bridges, [[Tim Blake Nelson]] * 2005: ''The Californians'' - Regie: [[Jonathan Parker] - Haaptacteuren: [[Noah Wyle]], [[Kate Mara]] - (als Leonora Tripp) * 2008: ''Redirecting Eddie'' - Regie: [[Laurence N. Kaldor]] - Haaptacteuren: [[Nathaniel Eaton]], [[Jonathan Benefiel]] - (als Gloria Vassick) * 2016: ''Silver Skies'' - Regie: [[Rosemary Rodriguez]] - Haaptacteuren: [[Mariette Hartley]], [[George Hamilton]] - (als Ethel) == Um Spawck == {{Autoritéitskontroll}} [[Commons}} {{DEFAULTSORT:Perrine Valerie}} [[Kategorie:US-amerikanesch Filmschauspillerinnen]] [[Kategorie:US-amerikanesch Televisiounsschauspillerinnen]] [[Kategorie:Mannequinen]] [[Kategorie:Gebuer 1943]] [[Kategorie:Gestuerwen 2026]] r1487zqe55l0cu9i1vunv99cecu85ht 2668737 2668735 2026-03-28T10:21:09Z Johnny Chicago 17 2668737 wikitext text/x-wiki {{SkizzFilm}}{{Infobox Biographie}} D''''Valerie Perrine''', gebuer als '' Valerie Ritchie Perrine'' den [[3. September]] [[1943]] zu [[Galveston (Texas)|Galveston]] a gestuerwen den [[23. Mäerz]] [[2026]] zu [[Beverly Hills]] a [[Kalifornien]], war eng [[Vereenegt Staate vun Amerika|US-ameikanesch]] [[Schauspillerin]]. == Filmographie == === Kino === * 1972: ''[[Slaughterhouse-Five (Film)| Slaughterhouse-Five]]'' - Regie: [[George Roy Hill]] - Haaptacteuren: [[Michael Sacks]], [[Ron Leibman]] - (als Montana Wildhack) * 1973: ''Last American Hero'' - Regie: [[Lamont Johnson]] - Haaptacteuren: [[Jeff Bridges]], [[Geraldine Fitzgerald]] - (als Marge) * 1974: ''[[Lenny (Film)|Lenny]]'' - Regie: [[Bob Fosse]] - Haaptacteuren: [[Dustin Hoffman]], [[Jan Miner]] - (als Honey Bruce) * 1976: '' W.C. Fields and Me'' - Regie: [[Arthur Hiller]] - Haaptacteuren: [[Rod Steiger]], [[John Marley]] - (als Carlotta Monti) * 1977: ''Mr. Billion'' - Regie: [[Jonathan Kaplan]] - Haaptacteuren: [[Terence Hill]], [[Slim Pickens]] - (als Rosie Jones) * 1978: ''[[Superman (Film)|Superman]]'' - Regie: [[Richard Donner]] - Haaptacteuren: [[Christopher Reeve]], [[Gene Hackman]] - (als Eve Teschmacher) * 1979: ''The Electric Horseman'' - Regie: [[Sydney Pollack]] - Haaptacteuren: [[Robert Redford]], [[Jane Fonda]] - (als Charlotta) * 1979: ''The Magician of Lublin'' - Regie: [[Menahem Golan]] - Haaptacteuren: [[Alan Arkin]], [[Louise Fletcher]] - (als Zeftel) * 1980 ''Agency'' - Regie: [[George Kaczender]] - Haaptacteuren: [[Robert Mitchum]], [[Alexandra Stewart]] - (als Brenda Wilcox) * 1980: ''Can't Stop the Music'' - Regie: [[Nancy Walker]] - Haaptacteuren: [[Ray Simpson]], [[David Hodo]] - (als Samantha Simpson) * 1980: ''[[Superman 2]]'' - Regie: [[Richard Lester]] - Haaptacteuren: [[Christopher Reeve]], [[Margot Kidder]] - (als Eve Teschmacher) * 1981: ''The Cannonball Run'' - Regie: [[Hal Needham]] - Haaptacteuren: [[Burt Reynolds]], [[Roger Moore]] * 1982: ''The Border'' - Regie: [[Tony Richardson]] - Haaptacteuren: [[Jack Nicholson]], [[Harvey Keitel]] - (als Marcy) * 1985: ''[[Water (Film1985)|Water]]'' - Regie: [[Dick Clement]] - Haaptacteuren: [[Michael Caine]], [[Brenda Vaccaro]] - (als Pamela) * 1987: ''Maid to Order'' - Regie: [[Amy Holden Jones]] - Haaptacteuren: [[Ally Sheedy]], [[Beverly D'Angelo]] - (als Georgette Starkey) * 1988: ''Mask of Murder'' - Regie: [[Arne Mattsson]] - Haaptacteuren: [[Rod Taylor]], [[Christopher Lee]] - (als Marianne McLaine) * 1990: ''Bright Angel'' - Regie: [[Michael Fields]] - Haaptacteuren: [[Dermot Mulroney]], [[Lili Taylor]] - (als Aileen) * 1991: ''Riflessi in un cielo scuro'' - Regie: [[Salvatore Maira]] - Haaptacteuren: [[Françoise Fabian]], [[Anna Kanakis]] - (als Caterina) * 1993: ''Boiling Point'' - Regie: [[James B. Harris]] - Haaptacteuren: [[Wesley Snipes]], [[Dennis Hopper]] - (als Mona) * 1995: ''Girl in the Cadillac'' - Regie: [[Lucas Platt]] - Haaptacteuren: [[Erika Eleniak]], [[William McNamara]] - (als Tilly Baker) * 1995: ''The Break'' - Regie: [[Lee H. Katzin]] - Haaptacteuren: [[]], [[Rae Dawn Chong]] - (als Delores Smith) * 1998: ''[[54 (Film)|54]]'' - Regie: [[Mark Christopher]] - Haaptacteuren: [[Ryan Phillippe]], [[Salma Hayek]] * 1998: ''Curtain Call'' - Regie: [[Peter Yates]] - Haaptacteuren: [[James Spader]], [[Polly Walker]] - (als Monica Gilroy) * 1998: ''Brown's Requiem'' - Regie: [[Jason Freeland]] - Haaptacteuren: [[Michael Rooker]], [[Jack Wallace]] - (als Marguerita Hansen) * 1998: ''A Place Called Truth'' - Regie: [[Rafael Eisenman]] - Haaptacteuren: [[Audie England]], [[Chris Browning]] - (als Estelle) * 1999: ''Shame, Shame, Shame'' - Regie: [[Zalman King]] - Haaptacteuren: [[Costas Mandylor]], [[Heidi Schanz]] * 1999: ''Picture This'' - Regie: [[Lisa Albright]] - Haaptacteuren: [[Melissa Errico]], [[Christian Camargo]] * 1999: ''My Girlfriend's Boyfriend'' - Regie: [[Kenneth Schapiro]] - Haaptacteuren: [[Sean Runnette]], [[Debbie Gibson|Deborah Gibson]] - (als Rita) * 2000: ''What Women Want'' - Regie: [[Nancy Meyers]] - Haaptacteuren: [[Mel Gibson]], [[Helen Hunt]] - (als Margo) * 2002: ''The End of the Bar'' - Regie: [[Randy T. Dinzler]] - Haaptacteuren: [[Corey Parker]], [[Beth Stern]] * 2005: ''[[The Moguls]]'' - Regie: [[Michael Traeger] - Haaptacteuren: Jeff Bridges, [[Tim Blake Nelson]] * 2005: ''The Californians'' - Regie: [[Jonathan Parker] - Haaptacteuren: [[Noah Wyle]], [[Kate Mara]] - (als Leonora Tripp) * 2008: ''Redirecting Eddie'' - Regie: [[Laurence N. Kaldor]] - Haaptacteuren: [[Nathaniel Eaton]], [[Jonathan Benefiel]] - (als Gloria Vassick) * 2016: ''Silver Skies'' - Regie: [[Rosemary Rodriguez]] - Haaptacteuren: [[Mariette Hartley]], [[George Hamilton]] - (als Ethel) == Um Spawck == {{Autoritéitskontroll}} {{Commons}} {{DEFAULTSORT:Perrine Valerie}} [[Kategorie:US-amerikanesch Filmschauspillerinnen]] [[Kategorie:US-amerikanesch Televisiounsschauspillerinnen]] [[Kategorie:Mannequinen]] [[Kategorie:Gebuer 1943]] [[Kategorie:Gestuerwen 2026]] h2aodkgvmzhsi9mo9cxgc41j86hbqa4 2668738 2668737 2026-03-28T10:22:04Z Johnny Chicago 17 /* Um Spawck */ 2668738 wikitext text/x-wiki {{SkizzFilm}}{{Infobox Biographie}} D''''Valerie Perrine''', gebuer als '' Valerie Ritchie Perrine'' den [[3. September]] [[1943]] zu [[Galveston (Texas)|Galveston]] a gestuerwen den [[23. Mäerz]] [[2026]] zu [[Beverly Hills]] a [[Kalifornien]], war eng [[Vereenegt Staate vun Amerika|US-ameikanesch]] [[Schauspillerin]]. == Filmographie == === Kino === * 1972: ''[[Slaughterhouse-Five (Film)| Slaughterhouse-Five]]'' - Regie: [[George Roy Hill]] - Haaptacteuren: [[Michael Sacks]], [[Ron Leibman]] - (als Montana Wildhack) * 1973: ''Last American Hero'' - Regie: [[Lamont Johnson]] - Haaptacteuren: [[Jeff Bridges]], [[Geraldine Fitzgerald]] - (als Marge) * 1974: ''[[Lenny (Film)|Lenny]]'' - Regie: [[Bob Fosse]] - Haaptacteuren: [[Dustin Hoffman]], [[Jan Miner]] - (als Honey Bruce) * 1976: '' W.C. Fields and Me'' - Regie: [[Arthur Hiller]] - Haaptacteuren: [[Rod Steiger]], [[John Marley]] - (als Carlotta Monti) * 1977: ''Mr. Billion'' - Regie: [[Jonathan Kaplan]] - Haaptacteuren: [[Terence Hill]], [[Slim Pickens]] - (als Rosie Jones) * 1978: ''[[Superman (Film)|Superman]]'' - Regie: [[Richard Donner]] - Haaptacteuren: [[Christopher Reeve]], [[Gene Hackman]] - (als Eve Teschmacher) * 1979: ''The Electric Horseman'' - Regie: [[Sydney Pollack]] - Haaptacteuren: [[Robert Redford]], [[Jane Fonda]] - (als Charlotta) * 1979: ''The Magician of Lublin'' - Regie: [[Menahem Golan]] - Haaptacteuren: [[Alan Arkin]], [[Louise Fletcher]] - (als Zeftel) * 1980 ''Agency'' - Regie: [[George Kaczender]] - Haaptacteuren: [[Robert Mitchum]], [[Alexandra Stewart]] - (als Brenda Wilcox) * 1980: ''Can't Stop the Music'' - Regie: [[Nancy Walker]] - Haaptacteuren: [[Ray Simpson]], [[David Hodo]] - (als Samantha Simpson) * 1980: ''[[Superman 2]]'' - Regie: [[Richard Lester]] - Haaptacteuren: [[Christopher Reeve]], [[Margot Kidder]] - (als Eve Teschmacher) * 1981: ''The Cannonball Run'' - Regie: [[Hal Needham]] - Haaptacteuren: [[Burt Reynolds]], [[Roger Moore]] * 1982: ''The Border'' - Regie: [[Tony Richardson]] - Haaptacteuren: [[Jack Nicholson]], [[Harvey Keitel]] - (als Marcy) * 1985: ''[[Water (Film1985)|Water]]'' - Regie: [[Dick Clement]] - Haaptacteuren: [[Michael Caine]], [[Brenda Vaccaro]] - (als Pamela) * 1987: ''Maid to Order'' - Regie: [[Amy Holden Jones]] - Haaptacteuren: [[Ally Sheedy]], [[Beverly D'Angelo]] - (als Georgette Starkey) * 1988: ''Mask of Murder'' - Regie: [[Arne Mattsson]] - Haaptacteuren: [[Rod Taylor]], [[Christopher Lee]] - (als Marianne McLaine) * 1990: ''Bright Angel'' - Regie: [[Michael Fields]] - Haaptacteuren: [[Dermot Mulroney]], [[Lili Taylor]] - (als Aileen) * 1991: ''Riflessi in un cielo scuro'' - Regie: [[Salvatore Maira]] - Haaptacteuren: [[Françoise Fabian]], [[Anna Kanakis]] - (als Caterina) * 1993: ''Boiling Point'' - Regie: [[James B. Harris]] - Haaptacteuren: [[Wesley Snipes]], [[Dennis Hopper]] - (als Mona) * 1995: ''Girl in the Cadillac'' - Regie: [[Lucas Platt]] - Haaptacteuren: [[Erika Eleniak]], [[William McNamara]] - (als Tilly Baker) * 1995: ''The Break'' - Regie: [[Lee H. Katzin]] - Haaptacteuren: [[]], [[Rae Dawn Chong]] - (als Delores Smith) * 1998: ''[[54 (Film)|54]]'' - Regie: [[Mark Christopher]] - Haaptacteuren: [[Ryan Phillippe]], [[Salma Hayek]] * 1998: ''Curtain Call'' - Regie: [[Peter Yates]] - Haaptacteuren: [[James Spader]], [[Polly Walker]] - (als Monica Gilroy) * 1998: ''Brown's Requiem'' - Regie: [[Jason Freeland]] - Haaptacteuren: [[Michael Rooker]], [[Jack Wallace]] - (als Marguerita Hansen) * 1998: ''A Place Called Truth'' - Regie: [[Rafael Eisenman]] - Haaptacteuren: [[Audie England]], [[Chris Browning]] - (als Estelle) * 1999: ''Shame, Shame, Shame'' - Regie: [[Zalman King]] - Haaptacteuren: [[Costas Mandylor]], [[Heidi Schanz]] * 1999: ''Picture This'' - Regie: [[Lisa Albright]] - Haaptacteuren: [[Melissa Errico]], [[Christian Camargo]] * 1999: ''My Girlfriend's Boyfriend'' - Regie: [[Kenneth Schapiro]] - Haaptacteuren: [[Sean Runnette]], [[Debbie Gibson|Deborah Gibson]] - (als Rita) * 2000: ''What Women Want'' - Regie: [[Nancy Meyers]] - Haaptacteuren: [[Mel Gibson]], [[Helen Hunt]] - (als Margo) * 2002: ''The End of the Bar'' - Regie: [[Randy T. Dinzler]] - Haaptacteuren: [[Corey Parker]], [[Beth Stern]] * 2005: ''[[The Moguls]]'' - Regie: [[Michael Traeger] - Haaptacteuren: Jeff Bridges, [[Tim Blake Nelson]] * 2005: ''The Californians'' - Regie: [[Jonathan Parker] - Haaptacteuren: [[Noah Wyle]], [[Kate Mara]] - (als Leonora Tripp) * 2008: ''Redirecting Eddie'' - Regie: [[Laurence N. Kaldor]] - Haaptacteuren: [[Nathaniel Eaton]], [[Jonathan Benefiel]] - (als Gloria Vassick) * 2016: ''Silver Skies'' - Regie: [[Rosemary Rodriguez]] - Haaptacteuren: [[Mariette Hartley]], [[George Hamilton]] - (als Ethel) == Um Spawck == {{Autoritéitskontroll}} {{DEFAULTSORT:Perrine Valerie}} [[Kategorie:US-amerikanesch Filmschauspillerinnen]] [[Kategorie:US-amerikanesch Televisiounsschauspillerinnen]] [[Kategorie:Mannequinen]] [[Kategorie:Gebuer 1943]] [[Kategorie:Gestuerwen 2026]] qf7g8yu32vstdtqlpy07c1qeo2gqyav 2668739 2668738 2026-03-28T10:23:09Z Johnny Chicago 17 2668739 wikitext text/x-wiki {{SkizzFilm}}{{Infobox Biographie}} D''''Valerie Perrine''', gebuer als '' Valerie Ritchie Perrine'' den [[3. September]] [[1943]] zu [[Galveston (Texas)|Galveston]] a gestuerwen den [[23. Mäerz]] [[2026]] zu [[Beverly Hills]] a [[Kalifornien]], war eng [[Vereenegt Staate vun Amerika|US-ameikanesch]] [[Schauspillerin]]. == Filmographie == === Kino === * 1972: ''[[Slaughterhouse-Five (Film)| Slaughterhouse-Five]]'' - Regie: [[George Roy Hill]] - Haaptacteuren: [[Michael Sacks]], [[Ron Leibman]] - (als Montana Wildhack) * 1973: ''Last American Hero'' - Regie: [[Lamont Johnson]] - Haaptacteuren: [[Jeff Bridges]], [[Geraldine Fitzgerald]] - (als Marge) * 1974: ''[[Lenny (Film)|Lenny]]'' - Regie: [[Bob Fosse]] - Haaptacteuren: [[Dustin Hoffman]], [[Jan Miner]] - (als Honey Bruce) * 1976: '' W.C. Fields and Me'' - Regie: [[Arthur Hiller]] - Haaptacteuren: [[Rod Steiger]], [[John Marley]] - (als Carlotta Monti) * 1977: ''Mr. Billion'' - Regie: [[Jonathan Kaplan]] - Haaptacteuren: [[Terence Hill]], [[Slim Pickens]] - (als Rosie Jones) * 1978: ''[[Superman (Film)|Superman]]'' - Regie: [[Richard Donner]] - Haaptacteuren: [[Christopher Reeve]], [[Gene Hackman]] - (als Eve Teschmacher) * 1979: ''The Electric Horseman'' - Regie: [[Sydney Pollack]] - Haaptacteuren: [[Robert Redford]], [[Jane Fonda]] - (als Charlotta) * 1979: ''The Magician of Lublin'' - Regie: [[Menahem Golan]] - Haaptacteuren: [[Alan Arkin]], [[Louise Fletcher]] - (als Zeftel) * 1980 ''Agency'' - Regie: [[George Kaczender]] - Haaptacteuren: [[Robert Mitchum]], [[Alexandra Stewart]] - (als Brenda Wilcox) * 1980: ''Can't Stop the Music'' - Regie: [[Nancy Walker]] - Haaptacteuren: [[Ray Simpson]], [[David Hodo]] - (als Samantha Simpson) * 1980: ''[[Superman 2]]'' - Regie: [[Richard Lester]] - Haaptacteuren: [[Christopher Reeve]], [[Margot Kidder]] - (als Eve Teschmacher) * 1981: ''The Cannonball Run'' - Regie: [[Hal Needham]] - Haaptacteuren: [[Burt Reynolds]], [[Roger Moore]] * 1982: ''The Border'' - Regie: [[Tony Richardson]] - Haaptacteuren: [[Jack Nicholson]], [[Harvey Keitel]] - (als Marcy) * 1985: ''[[Water (Film1985)|Water]]'' - Regie: [[Dick Clement]] - Haaptacteuren: [[Michael Caine]], [[Brenda Vaccaro]] - (als Pamela) * 1987: ''Maid to Order'' - Regie: [[Amy Holden Jones]] - Haaptacteuren: [[Ally Sheedy]], [[Beverly D'Angelo]] - (als Georgette Starkey) * 1988: ''Mask of Murder'' - Regie: [[Arne Mattsson]] - Haaptacteuren: [[Rod Taylor]], [[Christopher Lee]] - (als Marianne McLaine) * 1990: ''Bright Angel'' - Regie: [[Michael Fields]] - Haaptacteuren: [[Dermot Mulroney]], [[Lili Taylor]] - (als Aileen) * 1991: ''Riflessi in un cielo scuro'' - Regie: [[Salvatore Maira]] - Haaptacteuren: [[Françoise Fabian]], [[Anna Kanakis]] - (als Caterina) * 1993: ''Boiling Point'' - Regie: [[James B. Harris]] - Haaptacteuren: [[Wesley Snipes]], [[Dennis Hopper]] - (als Mona) * 1995: ''Girl in the Cadillac'' - Regie: [[Lucas Platt]] - Haaptacteuren: [[Erika Eleniak]], [[William McNamara]] - (als Tilly Baker) * 1995: ''The Break'' - Regie: [[Lee H. Katzin]] - Haaptacteuren: [[]], [[Rae Dawn Chong]] - (als Delores Smith) * 1998: ''[[54 (Film)|54]]'' - Regie: [[Mark Christopher]] - Haaptacteuren: [[Ryan Phillippe]], [[Salma Hayek]] * 1998: ''Curtain Call'' - Regie: [[Peter Yates]] - Haaptacteuren: [[James Spader]], [[Polly Walker]] - (als Monica Gilroy) * 1998: ''Brown's Requiem'' - Regie: [[Jason Freeland]] - Haaptacteuren: [[Michael Rooker]], [[Jack Wallace]] - (als Marguerita Hansen) * 1998: ''A Place Called Truth'' - Regie: [[Rafael Eisenman]] - Haaptacteuren: [[Audie England]], [[Chris Browning]] - (als Estelle) * 1999: ''Shame, Shame, Shame'' - Regie: [[Zalman King]] - Haaptacteuren: [[Costas Mandylor]], [[Heidi Schanz]] * 1999: ''Picture This'' - Regie: [[Lisa Albright]] - Haaptacteuren: [[Melissa Errico]], [[Christian Camargo]] * 1999: ''My Girlfriend's Boyfriend'' - Regie: [[Kenneth Schapiro]] - Haaptacteuren: [[Sean Runnette]], [[Debbie Gibson|Deborah Gibson]] - (als Rita) * 2000: ''What Women Want'' - Regie: [[Nancy Meyers]] - Haaptacteuren: [[Mel Gibson]], [[Helen Hunt]] - (als Margo) * 2002: ''The End of the Bar'' - Regie: [[Randy T. Dinzler]] - Haaptacteuren: [[Corey Parker]], [[Beth Stern]] * 2005: ''[[The Moguls]]'' - Regie: [[Michael Traeger] - Haaptacteuren: Jeff Bridges, [[Tim Blake Nelson]] * 2005: ''The Californians'' - Regie: [[Jonathan Parker] - Haaptacteuren: [[Noah Wyle]], [[Kate Mara]] - (als Leonora Tripp) * 2008: ''Redirecting Eddie'' - Regie: [[Laurence N. Kaldor]] - Haaptacteuren: [[Nathaniel Eaton]], [[Jonathan Benefiel]] - (als Gloria Vassick) * 2016: ''Silver Skies'' - Regie: [[Rosemary Rodriguez]] - Haaptacteuren: [[Mariette Hartley]], [[George Hamilton]] - (als Ethel) == Um Spawck == {{Commonscat}} {{Autoritéitskontroll}} {{DEFAULTSORT:Perrine Valerie}} [[Kategorie:US-amerikanesch Filmschauspillerinnen]] [[Kategorie:US-amerikanesch Televisiounsschauspillerinnen]] [[Kategorie:Mannequinen]] [[Kategorie:Gebuer 1943]] [[Kategorie:Gestuerwen 2026]] ork24r6nzyc8attfhtt5g4ekh6b0pva 2668746 2668739 2026-03-28T10:32:38Z Mobby 12 60927 k 2668746 wikitext text/x-wiki {{SkizzFilm}}{{Infobox Biographie}} D''''Valerie Perrine''', gebuer als '' Valerie Ritchie Perrine'' den [[3. September]] [[1943]] zu [[Galveston (Texas)|Galveston]], a gestuerwen den [[23. Mäerz]] [[2026]] zu [[Beverly Hills]] a [[Kalifornien]], war eng [[Vereenegt Staate vun Amerika|US-ameikanesch]] [[Schauspillerin]]. == Filmographie == === Kino === * 1972: ''[[Slaughterhouse-Five (Film)|Slaughterhouse-Five]]'' - Regie: [[George Roy Hill]] - Haaptacteuren: [[Michael Sacks]], [[Ron Leibman]] - (als Montana Wildhack) * 1973: ''Last American Hero'' - Regie: [[Lamont Johnson]] - Haaptacteuren: [[Jeff Bridges]], [[Geraldine Fitzgerald]] - (als Marge) * 1974: ''[[Lenny (Film)|Lenny]]'' - Regie: [[Bob Fosse]] - Haaptacteuren: [[Dustin Hoffman]], [[Jan Miner]] - (als Honey Bruce) * 1976: '' W.C. Fields and Me'' - Regie: [[Arthur Hiller]] - Haaptacteuren: [[Rod Steiger]], [[John Marley]] - (als Carlotta Monti) * 1977: ''Mr. Billion'' - Regie: [[Jonathan Kaplan]] - Haaptacteuren: [[Terence Hill]], [[Slim Pickens]] - (als Rosie Jones) * 1978: ''[[Superman (Film)|Superman]]'' - Regie: [[Richard Donner]] - Haaptacteuren: [[Christopher Reeve]], [[Gene Hackman]] - (als Eve Teschmacher) * 1979: ''The Electric Horseman'' - Regie: [[Sydney Pollack]] - Haaptacteuren: [[Robert Redford]], [[Jane Fonda]] - (als Charlotta) * 1979: ''The Magician of Lublin'' - Regie: [[Menahem Golan]] - Haaptacteuren: [[Alan Arkin]], [[Louise Fletcher]] - (als Zeftel) * 1980 ''Agency'' - Regie: [[George Kaczender]] - Haaptacteuren: [[Robert Mitchum]], [[Alexandra Stewart]] - (als Brenda Wilcox) * 1980: ''Can't Stop the Music'' - Regie: [[Nancy Walker]] - Haaptacteuren: [[Ray Simpson]], [[David Hodo]] - (als Samantha Simpson) * 1980: ''[[Superman 2]]'' - Regie: [[Richard Lester]] - Haaptacteuren: [[Christopher Reeve]], [[Margot Kidder]] - (als Eve Teschmacher) * 1981: ''The Cannonball Run'' - Regie: [[Hal Needham]] - Haaptacteuren: [[Burt Reynolds]], [[Roger Moore]] * 1982: ''The Border'' - Regie: [[Tony Richardson]] - Haaptacteuren: [[Jack Nicholson]], [[Harvey Keitel]] - (als Marcy) * 1985: ''[[Water (Film1985)|Water]]'' - Regie: [[Dick Clement]] - Haaptacteuren: [[Michael Caine]], [[Brenda Vaccaro]] - (als Pamela) * 1987: ''Maid to Order'' - Regie: [[Amy Holden Jones]] - Haaptacteuren: [[Ally Sheedy]], [[Beverly D'Angelo]] - (als Georgette Starkey) * 1988: ''Mask of Murder'' - Regie: [[Arne Mattsson]] - Haaptacteuren: [[Rod Taylor]], [[Christopher Lee]] - (als Marianne McLaine) * 1990: ''Bright Angel'' - Regie: [[Michael Fields]] - Haaptacteuren: [[Dermot Mulroney]], [[Lili Taylor]] - (als Aileen) * 1991: ''Riflessi in un cielo scuro'' - Regie: [[Salvatore Maira]] - Haaptacteuren: [[Françoise Fabian]], [[Anna Kanakis]] - (als Caterina) * 1993: ''Boiling Point'' - Regie: [[James B. Harris]] - Haaptacteuren: [[Wesley Snipes]], [[Dennis Hopper]] - (als Mona) * 1995: ''Girl in the Cadillac'' - Regie: [[Lucas Platt]] - Haaptacteuren: [[Erika Eleniak]], [[William McNamara]] - (als Tilly Baker) * 1995: ''The Break'' - Regie: [[Lee H. Katzin]] - Haaptacteuren: [[]], [[Rae Dawn Chong]] - (als Delores Smith) * 1998: ''[[54 (Film)|54]]'' - Regie: [[Mark Christopher]] - Haaptacteuren: [[Ryan Phillippe]], [[Salma Hayek]] * 1998: ''Curtain Call'' - Regie: [[Peter Yates]] - Haaptacteuren: [[James Spader]], [[Polly Walker]] - (als Monica Gilroy) * 1998: ''Brown's Requiem'' - Regie: [[Jason Freeland]] - Haaptacteuren: [[Michael Rooker]], [[Jack Wallace]] - (als Marguerita Hansen) * 1998: ''A Place Called Truth'' - Regie: [[Rafael Eisenman]] - Haaptacteuren: [[Audie England]], [[Chris Browning]] - (als Estelle) * 1999: ''Shame, Shame, Shame'' - Regie: [[Zalman King]] - Haaptacteuren: [[Costas Mandylor]], [[Heidi Schanz]] * 1999: ''Picture This'' - Regie: [[Lisa Albright]] - Haaptacteuren: [[Melissa Errico]], [[Christian Camargo]] * 1999: ''My Girlfriend's Boyfriend'' - Regie: [[Kenneth Schapiro]] - Haaptacteuren: [[Sean Runnette]], [[Debbie Gibson|Deborah Gibson]] - (als Rita) * 2000: ''What Women Want'' - Regie: [[Nancy Meyers]] - Haaptacteuren: [[Mel Gibson]], [[Helen Hunt]] - (als Margo) * 2002: ''The End of the Bar'' - Regie: [[Randy T. Dinzler]] - Haaptacteuren: [[Corey Parker]], [[Beth Stern]] * 2005: ''[[The Moguls]]'' - Regie: [[Michael Traeger] - Haaptacteuren: Jeff Bridges, [[Tim Blake Nelson]] * 2005: ''The Californians'' - Regie: [[Jonathan Parker] - Haaptacteuren: [[Noah Wyle]], [[Kate Mara]] - (als Leonora Tripp) * 2008: ''Redirecting Eddie'' - Regie: [[Laurence N. Kaldor]] - Haaptacteuren: [[Nathaniel Eaton]], [[Jonathan Benefiel]] - (als Gloria Vassick) * 2016: ''Silver Skies'' - Regie: [[Rosemary Rodriguez]] - Haaptacteuren: [[Mariette Hartley]], [[George Hamilton]] - (als Ethel) == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Autoritéitskontroll}} {{DEFAULTSORT:Perrine Valerie}} [[Kategorie:US-amerikanesch Filmschauspillerinnen]] [[Kategorie:US-amerikanesch Televisiounsschauspillerinnen]] [[Kategorie:Mannequinen]] [[Kategorie:Gebuer 1943]] [[Kategorie:Gestuerwen 2026]] jilhrjku5vkfb0q7mcona2xkit4wfki 2668749 2668746 2026-03-28T10:45:55Z Les Meloures 580 [[Wikipedia:HotCat|HC]]: [[Kategorie:Mannequinen]] ewechgeholl; [[Kategorie:Dammemannequinen]] derbäigesat 2668749 wikitext text/x-wiki {{SkizzFilm}}{{Infobox Biographie}} D''''Valerie Perrine''', gebuer als '' Valerie Ritchie Perrine'' den [[3. September]] [[1943]] zu [[Galveston (Texas)|Galveston]], a gestuerwen den [[23. Mäerz]] [[2026]] zu [[Beverly Hills]] a [[Kalifornien]], war eng [[Vereenegt Staate vun Amerika|US-ameikanesch]] [[Schauspillerin]]. == Filmographie == === Kino === * 1972: ''[[Slaughterhouse-Five (Film)|Slaughterhouse-Five]]'' - Regie: [[George Roy Hill]] - Haaptacteuren: [[Michael Sacks]], [[Ron Leibman]] - (als Montana Wildhack) * 1973: ''Last American Hero'' - Regie: [[Lamont Johnson]] - Haaptacteuren: [[Jeff Bridges]], [[Geraldine Fitzgerald]] - (als Marge) * 1974: ''[[Lenny (Film)|Lenny]]'' - Regie: [[Bob Fosse]] - Haaptacteuren: [[Dustin Hoffman]], [[Jan Miner]] - (als Honey Bruce) * 1976: '' W.C. Fields and Me'' - Regie: [[Arthur Hiller]] - Haaptacteuren: [[Rod Steiger]], [[John Marley]] - (als Carlotta Monti) * 1977: ''Mr. Billion'' - Regie: [[Jonathan Kaplan]] - Haaptacteuren: [[Terence Hill]], [[Slim Pickens]] - (als Rosie Jones) * 1978: ''[[Superman (Film)|Superman]]'' - Regie: [[Richard Donner]] - Haaptacteuren: [[Christopher Reeve]], [[Gene Hackman]] - (als Eve Teschmacher) * 1979: ''The Electric Horseman'' - Regie: [[Sydney Pollack]] - Haaptacteuren: [[Robert Redford]], [[Jane Fonda]] - (als Charlotta) * 1979: ''The Magician of Lublin'' - Regie: [[Menahem Golan]] - Haaptacteuren: [[Alan Arkin]], [[Louise Fletcher]] - (als Zeftel) * 1980 ''Agency'' - Regie: [[George Kaczender]] - Haaptacteuren: [[Robert Mitchum]], [[Alexandra Stewart]] - (als Brenda Wilcox) * 1980: ''Can't Stop the Music'' - Regie: [[Nancy Walker]] - Haaptacteuren: [[Ray Simpson]], [[David Hodo]] - (als Samantha Simpson) * 1980: ''[[Superman 2]]'' - Regie: [[Richard Lester]] - Haaptacteuren: [[Christopher Reeve]], [[Margot Kidder]] - (als Eve Teschmacher) * 1981: ''The Cannonball Run'' - Regie: [[Hal Needham]] - Haaptacteuren: [[Burt Reynolds]], [[Roger Moore]] * 1982: ''The Border'' - Regie: [[Tony Richardson]] - Haaptacteuren: [[Jack Nicholson]], [[Harvey Keitel]] - (als Marcy) * 1985: ''[[Water (Film1985)|Water]]'' - Regie: [[Dick Clement]] - Haaptacteuren: [[Michael Caine]], [[Brenda Vaccaro]] - (als Pamela) * 1987: ''Maid to Order'' - Regie: [[Amy Holden Jones]] - Haaptacteuren: [[Ally Sheedy]], [[Beverly D'Angelo]] - (als Georgette Starkey) * 1988: ''Mask of Murder'' - Regie: [[Arne Mattsson]] - Haaptacteuren: [[Rod Taylor]], [[Christopher Lee]] - (als Marianne McLaine) * 1990: ''Bright Angel'' - Regie: [[Michael Fields]] - Haaptacteuren: [[Dermot Mulroney]], [[Lili Taylor]] - (als Aileen) * 1991: ''Riflessi in un cielo scuro'' - Regie: [[Salvatore Maira]] - Haaptacteuren: [[Françoise Fabian]], [[Anna Kanakis]] - (als Caterina) * 1993: ''Boiling Point'' - Regie: [[James B. Harris]] - Haaptacteuren: [[Wesley Snipes]], [[Dennis Hopper]] - (als Mona) * 1995: ''Girl in the Cadillac'' - Regie: [[Lucas Platt]] - Haaptacteuren: [[Erika Eleniak]], [[William McNamara]] - (als Tilly Baker) * 1995: ''The Break'' - Regie: [[Lee H. Katzin]] - Haaptacteuren: [[]], [[Rae Dawn Chong]] - (als Delores Smith) * 1998: ''[[54 (Film)|54]]'' - Regie: [[Mark Christopher]] - Haaptacteuren: [[Ryan Phillippe]], [[Salma Hayek]] * 1998: ''Curtain Call'' - Regie: [[Peter Yates]] - Haaptacteuren: [[James Spader]], [[Polly Walker]] - (als Monica Gilroy) * 1998: ''Brown's Requiem'' - Regie: [[Jason Freeland]] - Haaptacteuren: [[Michael Rooker]], [[Jack Wallace]] - (als Marguerita Hansen) * 1998: ''A Place Called Truth'' - Regie: [[Rafael Eisenman]] - Haaptacteuren: [[Audie England]], [[Chris Browning]] - (als Estelle) * 1999: ''Shame, Shame, Shame'' - Regie: [[Zalman King]] - Haaptacteuren: [[Costas Mandylor]], [[Heidi Schanz]] * 1999: ''Picture This'' - Regie: [[Lisa Albright]] - Haaptacteuren: [[Melissa Errico]], [[Christian Camargo]] * 1999: ''My Girlfriend's Boyfriend'' - Regie: [[Kenneth Schapiro]] - Haaptacteuren: [[Sean Runnette]], [[Debbie Gibson|Deborah Gibson]] - (als Rita) * 2000: ''What Women Want'' - Regie: [[Nancy Meyers]] - Haaptacteuren: [[Mel Gibson]], [[Helen Hunt]] - (als Margo) * 2002: ''The End of the Bar'' - Regie: [[Randy T. Dinzler]] - Haaptacteuren: [[Corey Parker]], [[Beth Stern]] * 2005: ''[[The Moguls]]'' - Regie: [[Michael Traeger] - Haaptacteuren: Jeff Bridges, [[Tim Blake Nelson]] * 2005: ''The Californians'' - Regie: [[Jonathan Parker] - Haaptacteuren: [[Noah Wyle]], [[Kate Mara]] - (als Leonora Tripp) * 2008: ''Redirecting Eddie'' - Regie: [[Laurence N. Kaldor]] - Haaptacteuren: [[Nathaniel Eaton]], [[Jonathan Benefiel]] - (als Gloria Vassick) * 2016: ''Silver Skies'' - Regie: [[Rosemary Rodriguez]] - Haaptacteuren: [[Mariette Hartley]], [[George Hamilton]] - (als Ethel) == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Autoritéitskontroll}} {{DEFAULTSORT:Perrine Valerie}} [[Kategorie:US-amerikanesch Filmschauspillerinnen]] [[Kategorie:US-amerikanesch Televisiounsschauspillerinnen]] [[Kategorie:Dammemannequinen]] [[Kategorie:Gebuer 1943]] [[Kategorie:Gestuerwen 2026]] 9ysuhupq0mikf9otpt5o7tmg2uqgsho 0 175024 2668745 2026-03-28T10:29:32Z Mobby 12 60927 Nei Säit am Opbau 2668745 wikitext text/x-wiki {{EnCours|Mobby 12}} [[Fichier:Karte EU-Erweiterungen.png|thumb|200px|Erweiderungsronnen tëscht 1973 an 2013]] D''''Erweiderung vun der Europäescher Unioun''', kuerz och '''EU-Erweiderung''', beschreift e Prozess tëscht [[1995]] an [[2013]]. Ënnert dësem Prozess versteet een d'Opnam vun engem oder méi [[Staat]]en (sougenannten EU-Bäitrëttsstaaten) an d'[[Europäesch Unioun]]. D'[[Europäescht Parlament]] an all d'[[Memberstaate vun der Europäescher Unioun]] mussen dem Bäitrëtt zoustëmmen. Virun der Opnam muss d'Bäitrëttsland de sougenannte „Besëtzstand vun der EU“ (acquis communautaire), also d'EU-Recht ëmsetzen. == Krittären == Den Europäesche Conseil hat an de [[Kopenhagener Krittären|Kopenhagener Krittäre]] vum 22. Juni 1993 véier generell Krittären opgestallt, déi sech un d'Bäitrëttskandidaten an d'EU riichten: * [[Verfassungsstaat]]lechkeet * [[Bannemaart]]fäegkeet * [[Europäesch Integratioun|Integratiounswëlligkeet]] * Erweiderungsfäegkeet Art. 49 Abs.&nbsp;1 Saz&nbsp;1 EUV nennt fir de Bäitrëtt vun engem Staat an d'EU follgend Virraussetzungen: * nëmmen en [[Europa (Kontinent)|europäesch]]e Staat ka bäitrieden (ouni Definitioun, op wat fir engem Territoire d‚Europäesch Staate leien) * de Bäitrëtt ass nëmmen insgesamt an d'EU méiglech * en EU-Bäitrëttskandidat muss d'Grondwäerter vun der Europäescher Unioun respektéieren a sech fir hir Fërderung asetzen ** d'respektéiere vun der [[Mënschenwürd]] ** Freiheetlech-demokratesch Staatsform ** [[Rechtsstaatlechkeet]] ** [[Gläichheet]] ** Respektéiere vun de [[Mënschenrecht]]er an de [[Minoritéitsrecht]]er == Erweiderung == == Zukünfteg Memberen == == Kuckt och == * [[Austrëtt vum Vereenegte Kinnekräich aus der Europäescher Unioun]] == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Autoritéitskontroll}} {{LinkPortalEU}} {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:Europäesch Unioun]] avohvcqgt69bt6yofo00gdoze6vxu66 2668755 2668745 2026-03-28T11:46:47Z Mobby 12 60927 Nei Säit; EnCours ewech 2668755 wikitext text/x-wiki [[Fichier:Karte EU-Erweiterungen.png|thumb|300px|Erweiderungsronnen tëscht 1973 an 2013]] D''''Erweiderung vun der Europäescher Unioun''', kuerz och '''EU-Erweiderung''', beschreift e Prozess tëscht [[1995]] an [[2013]]. Ënnert dësem Prozess versteet een d'Opnam vun engem oder méi [[Staat]]en (sougenannten EU-Bäitrëttsstaaten) an d'[[Europäesch Unioun]]. D'[[Europäescht Parlament]] an all d'[[Memberstaate vun der Europäescher Unioun]] mussen dem Bäitrëtt zoustëmmen. Virun der Opnam muss d'Bäitrëttsland de sougenannte „Besëtzstand vun der EU“ (acquis communautaire), also d'EU-Recht ëmsetzen. „Europäesch“ gëtt an engem politesch-kulturelle Sënn verstan, a schléisst d'Membere vum [[Europarot]] wéi beispillsweis d'[[Zypern|Republik Zypern]], mat an. == Krittären == Den Europäesche Conseil hat an de [[Kopenhagener Krittären|Kopenhagener Krittäre]] vum 22. Juni 1993 véier generell Krittären opgestallt, déi sech un d'Bäitrëttskandidaten an d'EU riichten: * [[Verfassungsstaat]]lechkeet * [[Bannemaart]]fäegkeet * [[Europäesch Integratioun|Integratiounswëlligkeet]] * Erweiderungsfäegkeet Art. 49 Abs.&nbsp;1 Saz&nbsp;1 EUV nennt fir de Bäitrëtt vun engem Staat an d'EU follgend Virraussetzungen: * nëmmen en [[Europa (Kontinent)|europäesch]]e Staat ka bäitrieden (ouni Definitioun, op wat fir engem Territoire d‚Europäesch Staate leien) * de Bäitrëtt ass nëmmen insgesamt an d'EU méiglech * en EU-Bäitrëttskandidat muss d'Grondwäerter vun der Europäescher Unioun respektéieren a sech fir hir Fërderung asetzen ** d'respektéiere vun der [[Mënschenwürd]] ** Freiheetlech-demokratesch Staatsform ** [[Rechtsstaatlechkeet]] ** [[Gläichheet]] ** Respektéiere vun de [[Mënschenrecht]]er an de [[Minoritéitsrecht]]er == Erweiderung == {| class="wikitable" |- ! Numm || Beschreiwung || Kaart |- | align="center" | '''EWG-6'''<br><small>(1958-1972)</small>||1958 gouf d'[[Europäesch Wirtschaftsgemeinschaft]] (EWG) vun der [[Belsch]], [[Däitschland|West-Däitschland]], [[Frankräich]], [[Italien]], [[Lëtzebuerg (Land)|Lëtzebuerg]] an [[Holland]] gegrënnt, fir déi am Joer 1952 gegrënnten [[Communauté européenne du charbon et de l'acier|Europäesch Gemeinschaft fir Kuel a Stol]] (EGKS) z'ergänzen.<ref>[https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/history-eu/1945-59_nl |titel=Geschicht vun der Europäescher Unioun – 1945-1959 {{!}} Europäesch Unioun|gekuckt=28.03.2026 |werk=european-union.europa.eu]</ref> Am Joer 1962 gouf [[Algerien]] vu [[Frankräich]] onofhängeg. Bis dohi war Algerien en integralen Deel vum franséische Staat an ass domat ënner den Uwendungsberäich vun der EWG gefall. Mat der Onofhängegkeet gouf Algerie vun der EWG ausgeschloss, a konnt och kee Member méi ginn, well et net an Europa läit.<ref>[https://historiek.net/algerijnse-oorlog-oorzaken-samenvatting-tijdlijn-gevolgen/138014/ |titel=Algerijnse Oorlog - Samenvatting & gevolgen |auteur=Enne Koops |datum=2022-10-03 |gekuckt=28.03.2026 |werk=Historiek</ref><ref name="nrc1962">{{Citeer nieuws |titel=Algerije en de eeg |url=https://www.nrc.nl/nieuws/1962/07/17/algerije-en-de-eeg-waarschijnlijk-verzoek-tot-associatie-frankrijk-beloofde-voorrechten-kb_000036071-a2574393 |werk=NRC |datum=1962-07-17 |bezochtdatum=2024-01-26 |uitgever=Mediahuis NRC BV}}</ref> || [[Fichier:EC06-1957-58 European Community map.svg|130px]] |- | align="center" | '''EC-9'''<br><small>(1973-1980)</small> || Den 22. Januar 1972 goufen zu Bréissel d'Traitéeën iwwer den Uschloss vun [[Dänemark]] (inkl. [[Grönland]]), [[Irland]], [[Norwegen]] an dem [[Vereenegt Kinnekräich|Vereenegte Kinnekräich]] ënnerschriwwen. Dänemark, Irland an d'Vereenegt Kinnekräich sinn den 1. Januar 1973 bäigetrueden. Norwegen ass wéinst engem Referendum, bei deem d'Bevëlkerung dogéint gestëmmt huet, net bäigetrueden. || [[Fichier:EC09-1973 European Community map enlargement.svg|130px]] |- | align="center" | '''EC-10'''<br><small>(1981-1985)</small> || Am Joer 1981 ass [[Griicheland]] der EC bäigetrueden. Domat gouf déi griichesch Transitioun vun enger Diktatur zu engem demokratesche Rechtsstaat confirméiert. Am Joer 1982 hunn d'Awunner vu Grönland an engem Referendum decidéiert, datt si net méi Deel vun der EC wëlle sinn. Den 1. Februar 1985 ass d'Insel ausgetrueden. || [[Fichier:EC10-1981 European Community map enlargement.svg|130px]] |- | align="center" | '''EC-12'''<br><small>(1986-1993)</small> || Am Joer 1986 si [[Portugal]] a [[Spuenien]] der EC bäigetrueden. Dat war eng Confirmatioun vun der demokratescher Transitioun vu béide Länner no Joerzéngte laanger Diktatur. || [[Fichier:EC12-1986 European Community map enlargement.svg|130px]] |- | align="center" | '''EU-12'''<br><small>(1993-1994)</small> || Nom Fall vun der [[Berliner Mauer]] gëtt 1990 d'[[Däitsch Demokratesch Republik]] mat der Bundesrepublik [[Däitschland]] vereenegt, an d'Gebitt vun der deemoleger DDR gouf vun do un Deel vun der Europäesche Communautéit. Virun der Ratifikatioun vum [[Traité vu Maastricht]] (1992) maachen Dänemark, d'Vereenegt Kinnekräich an Irland Virbehalter bei der Iwwerdroung vun nationale Kompetenzen un d'Unioun („Opt-out“-Bestëmmungen). | [[Fichier:EC12-1990 European Community map enlargement.svg|130px]] |- | align="center" | '''EU-15'''<br><small>(1995-2004)</small> || Am Joer 1995 si [[Finnland]], [[Éisträich]] a [[Schweden]] der EU bäigetrueden. || [[Fichier:EU15-1995 European Union map enlargement.svg|130px]] |- | align="center" | '''EU-25'''<br><small>(2004-2006)</small> || Den 1. Mee 2004 sinn [[Estland]], [[Lettland]], [[Litauen]], [[Malta]], [[Polen]], [[Slowakei]], [[Slowenien]], [[Tschechien]] an [[Ungarn]] bäigetrueden. || [[Fichier:EU25-2004 European Union map enlargement.svg|130px]] |- | align="center" | '''EU-27'''<br><small>(2007&nbsp;-&nbsp;2013)</small> || Am Joer 2007 si [[Bulgarien]] a [[Rumänien|Rumänie]] bäigetrueden. || [[Fichier:EU27-2007 European Union map enlargement.svg|130px]] |- | align="center" | '''EU-28'''<br><small>(2013&nbsp;-&nbsp;2020)</small> || Den 1. Juli 2013 ass [[Kroatien|Kroatie]] bäigetrueden. || [[Fichier:EU28-2013 European Union map enlargement.svg|130px]] |- | align="center" | '''EU-27'''<br><small>(2020&nbsp;-&nbsp;heden)</small> || Den 1. Februar 2020 ass d'[[Austrëtt vum Vereenegte Kinnekräich aus der Europäescher Unioun|Vereenegt Kinnekräich]] ausgetrueden (Brexit). || [[Fichier:European Union main map.svg|130px]] |- | colspan="3" | <small>'''Notiz''': Wann net anescht uginn, sinn d'Länner den 1. Januar bäigetrueden.</small> |} == Zukünfteg Memberen == [[Fichier:EU Member states and Candidate countries map.svg|thumb|center|Kandidatelänner sinn orange]] == Kuckt och == * [[Austrëtt vum Vereenegte Kinnekräich aus der Europäescher Unioun]] == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Autoritéitskontroll}} {{LinkPortalEU}} {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:Europäesch Unioun]] 21b2whzemexvjzkp0s57yp9mzxfp3sf 2668757 2668755 2026-03-28T11:57:44Z Mobby 12 60927 k 2668757 wikitext text/x-wiki [[Fichier:Karte EU-Erweiterungen.png|thumb|300px|Erweiderungsronnen tëscht 1973 an 2013]] D''''Erweiderung vun der Europäescher Unioun''', kuerz och '''EU-Erweiderung''', beschreift e Prozess tëscht [[1995]] an [[2013]]. Ënnert dësem Prozess versteet een d'Opnam vun engem oder méi [[Staat]]en (sougenannten EU-Bäitrëttsstaaten) an d'[[Europäesch Unioun]]. D'[[Europäescht Parlament]] an all d'[[Memberstaate vun der Europäescher Unioun]] mussen dem Bäitrëtt zoustëmmen. Virun der Opnam muss d'Bäitrëttsland de sougenannte „Besëtzstand vun der EU“ (acquis communautaire), also d'EU-Recht ëmsetzen. „Europäesch“ gëtt an engem politesch-kulturelle Sënn verstan, a schléisst d'Membere vum [[Europarot]] wéi beispillsweis d'[[Zypern|Republik Zypern]], mat an. == Krittären == Den Europäesche Conseil hat an de [[Kopenhagener Krittären|Kopenhagener Krittäre]] vum 22. Juni 1993 véier generell Krittären opgestallt, déi sech un d'Bäitrëttskandidaten an d'EU riichten: * [[Verfassungsstaat]]lechkeet * [[Bannemaart]]fäegkeet * [[Europäesch Integratioun|Integratiounswëlligkeet]] * Erweiderungsfäegkeet Art. 49 Abs.&nbsp;1 Saz&nbsp;1 EUV nennt fir de Bäitrëtt vun engem Staat an d'EU follgend Virraussetzungen: * nëmmen en [[Europa (Kontinent)|europäesch]]e Staat ka bäitrieden (ouni Definitioun, op wat fir engem Territoire d‚Europäesch Staate leien) * de Bäitrëtt ass nëmmen insgesamt an d'EU méiglech * en EU-Bäitrëttskandidat muss d'Grondwäerter vun der Europäescher Unioun respektéieren a sech fir hir Fërderung asetzen ** d'respektéiere vun der [[Mënschenwürd]] ** Fräiheetlech-demokratesch Staatsform ** [[Rechtsstaatlechkeet]] ** [[Gläichheet]] ** Respektéiere vun de [[Mënschenrecht]]er an de [[Minoritéitsrecht]]er == Erweiderung == {| class="wikitable" |- ! Numm || Beschreiwung || Kaart |- | align="center" | '''EWG-6'''<br><small>(1958-1972)</small>||1958 gouf d'[[Europäesch Wirtschaftsgemeinschaft]] (EWG) vun der [[Belsch]], [[Däitschland|West-Däitschland]], [[Frankräich]], [[Italien]], [[Lëtzebuerg (Land)|Lëtzebuerg]] an [[Holland]] gegrënnt, fir déi am Joer 1952 gegrënnten [[Communauté européenne du charbon et de l'acier|Europäesch Gemeinschaft fir Kuel a Stol]] (EGKS) z'ergänzen.<ref>https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/history-eu/1945-59_nl gekuckt: 28.03.2026</ref> Am Joer 1962 gouf [[Algerien]] vu [[Frankräich]] onofhängeg. Bis dohi war Algerien en integralen Deel vum franséische Staat an ass domat ënner den Uwendungsberäich vun der EWG gefall. Mat der Onofhängegkeet gouf Algerie vun der EWG ausgeschloss, a konnt och kee Member méi ginn, well et net an Europa läit.<ref>https://historiek.net/algerijnse-oorlog-oorzaken-samenvatting-tijdlijn-gevolgen/138014/ gekuckt: 28.03.2026</ref><ref name="nrc1962"> || [[Fichier:EC06-1957-58 European Community map.svg|130px]] |- | align="center" | '''EC-9'''<br><small>(1973-1980)</small> || Den 22. Januar 1972 goufen zu Bréissel d'Traitéeën iwwer den Uschloss vun [[Dänemark]] (inkl. [[Grönland]]), [[Irland]], [[Norwegen]] an dem [[Vereenegt Kinnekräich|Vereenegte Kinnekräich]] ënnerschriwwen. Dänemark, Irland an d'Vereenegt Kinnekräich sinn den 1. Januar 1973 bäigetrueden. Norwegen ass wéinst engem Referendum, bei deem d'Bevëlkerung dogéint gestëmmt huet, net bäigetrueden. || [[Fichier:EC09-1973 European Community map enlargement.svg|130px]] |- | align="center" | '''EC-10'''<br><small>(1981-1985)</small> || Am Joer 1981 ass [[Griicheland]] der EC bäigetrueden. Domat gouf déi griichesch Transitioun vun enger Diktatur zu engem demokratesche Rechtsstaat confirméiert. Am Joer 1982 hunn d'Awunner vu Grönland an engem Referendum decidéiert, datt si net méi Deel vun der EC wëlle sinn. Den 1. Februar 1985 ass d'Insel ausgetrueden. || [[Fichier:EC10-1981 European Community map enlargement.svg|130px]] |- | align="center" | '''EC-12'''<br><small>(1986-1993)</small> || Am Joer 1986 si [[Portugal]] a [[Spuenien]] der EC bäigetrueden. Dat war eng Confirmatioun vun der demokratescher Transitioun vu béide Länner no Joerzéngte laanger Diktatur. || [[Fichier:EC12-1986 European Community map enlargement.svg|130px]] |- | align="center" | '''EU-12'''<br><small>(1993-1994)</small> || Nom Fall vun der [[Berliner Mauer]] gëtt 1990 d'[[Däitsch Demokratesch Republik]] mat der Bundesrepublik [[Däitschland]] vereenegt, an d'Gebitt vun der deemoleger DDR gouf vun do un Deel vun der Europäesche Communautéit. Virun der Ratifikatioun vum [[Traité vu Maastricht]] (1992) maachen Dänemark, d'Vereenegt Kinnekräich an Irland Virbehalter bei der Iwwerdroung vun nationale Kompetenzen un d'Unioun („Opt-out“-Bestëmmungen). | [[Fichier:EC12-1990 European Community map enlargement.svg|130px]] |- | align="center" | '''EU-15'''<br><small>(1995-2004)</small> || Am Joer 1995 si [[Finnland]], [[Éisträich]] a [[Schweden]] der EU bäigetrueden. || [[Fichier:EU15-1995 European Union map enlargement.svg|130px]] |- | align="center" | '''EU-25'''<br><small>(2004-2006)</small> || Den 1. Mee 2004 sinn [[Estland]], [[Lettland]], [[Litauen]], [[Malta]], [[Polen]], [[Slowakei]], [[Slowenien]], [[Tschechien]] an [[Ungarn]] bäigetrueden. || [[Fichier:EU25-2004 European Union map enlargement.svg|130px]] |- | align="center" | '''EU-27'''<br><small>(2007&nbsp;-&nbsp;2013)</small> || Am Joer 2007 si [[Bulgarien]] a [[Rumänien|Rumänie]] bäigetrueden. || [[Fichier:EU27-2007 European Union map enlargement.svg|130px]] |- | align="center" | '''EU-28'''<br><small>(2013&nbsp;-&nbsp;2020)</small> || Den 1. Juli 2013 ass [[Kroatien|Kroatie]] bäigetrueden. || [[Fichier:EU28-2013 European Union map enlargement.svg|130px]] |- | align="center" | '''EU-27'''<br><small>(2020&nbsp;-&nbsp;heden)</small> || Den 1. Februar 2020 ass d'[[Austrëtt vum Vereenegte Kinnekräich aus der Europäescher Unioun|Vereenegt Kinnekräich]] ausgetrueden (Brexit). || [[Fichier:European Union main map.svg|130px]] |- | colspan="3" | <small>'''Notiz''': Wann net anescht uginn, sinn d'Länner den 1. Januar bäigetrueden.</small> |} == Zukünfteg Memberen == [[Fichier:EU Member states and Candidate countries map.svg|thumb|center|Kandidatelänner sinn orange]] == Kuckt och == * [[Austrëtt vum Vereenegte Kinnekräich aus der Europäescher Unioun]] == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Autoritéitskontroll}} {{LinkPortalEU}} {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:Europäesch Unioun]] 8vg5qm9c3pqn0nru5vgkfa4jp8avfw8 2668758 2668757 2026-03-28T11:58:17Z Mobby 12 60927 /* Erweiderung */ besser 2668758 wikitext text/x-wiki [[Fichier:Karte EU-Erweiterungen.png|thumb|300px|Erweiderungsronnen tëscht 1973 an 2013]] D''''Erweiderung vun der Europäescher Unioun''', kuerz och '''EU-Erweiderung''', beschreift e Prozess tëscht [[1995]] an [[2013]]. Ënnert dësem Prozess versteet een d'Opnam vun engem oder méi [[Staat]]en (sougenannten EU-Bäitrëttsstaaten) an d'[[Europäesch Unioun]]. D'[[Europäescht Parlament]] an all d'[[Memberstaate vun der Europäescher Unioun]] mussen dem Bäitrëtt zoustëmmen. Virun der Opnam muss d'Bäitrëttsland de sougenannte „Besëtzstand vun der EU“ (acquis communautaire), also d'EU-Recht ëmsetzen. „Europäesch“ gëtt an engem politesch-kulturelle Sënn verstan, a schléisst d'Membere vum [[Europarot]] wéi beispillsweis d'[[Zypern|Republik Zypern]], mat an. == Krittären == Den Europäesche Conseil hat an de [[Kopenhagener Krittären|Kopenhagener Krittäre]] vum 22. Juni 1993 véier generell Krittären opgestallt, déi sech un d'Bäitrëttskandidaten an d'EU riichten: * [[Verfassungsstaat]]lechkeet * [[Bannemaart]]fäegkeet * [[Europäesch Integratioun|Integratiounswëlligkeet]] * Erweiderungsfäegkeet Art. 49 Abs.&nbsp;1 Saz&nbsp;1 EUV nennt fir de Bäitrëtt vun engem Staat an d'EU follgend Virraussetzungen: * nëmmen en [[Europa (Kontinent)|europäesch]]e Staat ka bäitrieden (ouni Definitioun, op wat fir engem Territoire d‚Europäesch Staate leien) * de Bäitrëtt ass nëmmen insgesamt an d'EU méiglech * en EU-Bäitrëttskandidat muss d'Grondwäerter vun der Europäescher Unioun respektéieren a sech fir hir Fërderung asetzen ** d'respektéiere vun der [[Mënschenwürd]] ** Fräiheetlech-demokratesch Staatsform ** [[Rechtsstaatlechkeet]] ** [[Gläichheet]] ** Respektéiere vun de [[Mënschenrecht]]er an de [[Minoritéitsrecht]]er == Erweiderung == {| class="wikitable" |- ! Numm || Beschreiwung || Kaart |- | align="center" | '''EWG-6'''<br><small>(1958-1972)</small>||1958 gouf d'[[Europäesch Wirtschaftsgemeinschaft]] (EWG) vun der [[Belsch]], [[Däitschland|West-Däitschland]], [[Frankräich]], [[Italien]], [[Lëtzebuerg (Land)|Lëtzebuerg]] an [[Holland]] gegrënnt, fir déi am Joer 1952 gegrënnten [[Communauté européenne du charbon et de l'acier|Europäesch Gemeinschaft fir Kuel a Stol]] (EGKS) z'ergänzen.<ref>https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/history-eu/1945-59_nl gekuckt den 28.03.2026</ref> Am Joer 1962 gouf [[Algerien]] vu [[Frankräich]] onofhängeg. Bis dohi war Algerien en integralen Deel vum franséische Staat an ass domat ënner den Uwendungsberäich vun der EWG gefall. Mat der Onofhängegkeet gouf Algerie vun der EWG ausgeschloss, a konnt och kee Member méi ginn, well et net an Europa läit.<ref>https://historiek.net/algerijnse-oorlog-oorzaken-samenvatting-tijdlijn-gevolgen/138014/ gekuckt den 28.03.2026</ref><ref name="nrc1962"> || [[Fichier:EC06-1957-58 European Community map.svg|130px]] |- | align="center" | '''EC-9'''<br><small>(1973-1980)</small> || Den 22. Januar 1972 goufen zu Bréissel d'Traitéeën iwwer den Uschloss vun [[Dänemark]] (inkl. [[Grönland]]), [[Irland]], [[Norwegen]] an dem [[Vereenegt Kinnekräich|Vereenegte Kinnekräich]] ënnerschriwwen. Dänemark, Irland an d'Vereenegt Kinnekräich sinn den 1. Januar 1973 bäigetrueden. Norwegen ass wéinst engem Referendum, bei deem d'Bevëlkerung dogéint gestëmmt huet, net bäigetrueden. || [[Fichier:EC09-1973 European Community map enlargement.svg|130px]] |- | align="center" | '''EC-10'''<br><small>(1981-1985)</small> || Am Joer 1981 ass [[Griicheland]] der EC bäigetrueden. Domat gouf déi griichesch Transitioun vun enger Diktatur zu engem demokratesche Rechtsstaat confirméiert. Am Joer 1982 hunn d'Awunner vu Grönland an engem Referendum decidéiert, datt si net méi Deel vun der EC wëlle sinn. Den 1. Februar 1985 ass d'Insel ausgetrueden. || [[Fichier:EC10-1981 European Community map enlargement.svg|130px]] |- | align="center" | '''EC-12'''<br><small>(1986-1993)</small> || Am Joer 1986 si [[Portugal]] a [[Spuenien]] der EC bäigetrueden. Dat war eng Confirmatioun vun der demokratescher Transitioun vu béide Länner no Joerzéngte laanger Diktatur. || [[Fichier:EC12-1986 European Community map enlargement.svg|130px]] |- | align="center" | '''EU-12'''<br><small>(1993-1994)</small> || Nom Fall vun der [[Berliner Mauer]] gëtt 1990 d'[[Däitsch Demokratesch Republik]] mat der Bundesrepublik [[Däitschland]] vereenegt, an d'Gebitt vun der deemoleger DDR gouf vun do un Deel vun der Europäesche Communautéit. Virun der Ratifikatioun vum [[Traité vu Maastricht]] (1992) maachen Dänemark, d'Vereenegt Kinnekräich an Irland Virbehalter bei der Iwwerdroung vun nationale Kompetenzen un d'Unioun („Opt-out“-Bestëmmungen). | [[Fichier:EC12-1990 European Community map enlargement.svg|130px]] |- | align="center" | '''EU-15'''<br><small>(1995-2004)</small> || Am Joer 1995 si [[Finnland]], [[Éisträich]] a [[Schweden]] der EU bäigetrueden. || [[Fichier:EU15-1995 European Union map enlargement.svg|130px]] |- | align="center" | '''EU-25'''<br><small>(2004-2006)</small> || Den 1. Mee 2004 sinn [[Estland]], [[Lettland]], [[Litauen]], [[Malta]], [[Polen]], [[Slowakei]], [[Slowenien]], [[Tschechien]] an [[Ungarn]] bäigetrueden. || [[Fichier:EU25-2004 European Union map enlargement.svg|130px]] |- | align="center" | '''EU-27'''<br><small>(2007&nbsp;-&nbsp;2013)</small> || Am Joer 2007 si [[Bulgarien]] a [[Rumänien|Rumänie]] bäigetrueden. || [[Fichier:EU27-2007 European Union map enlargement.svg|130px]] |- | align="center" | '''EU-28'''<br><small>(2013&nbsp;-&nbsp;2020)</small> || Den 1. Juli 2013 ass [[Kroatien|Kroatie]] bäigetrueden. || [[Fichier:EU28-2013 European Union map enlargement.svg|130px]] |- | align="center" | '''EU-27'''<br><small>(2020&nbsp;-&nbsp;heden)</small> || Den 1. Februar 2020 ass d'[[Austrëtt vum Vereenegte Kinnekräich aus der Europäescher Unioun|Vereenegt Kinnekräich]] ausgetrueden (Brexit). || [[Fichier:European Union main map.svg|130px]] |- | colspan="3" | <small>'''Notiz''': Wann net anescht uginn, sinn d'Länner den 1. Januar bäigetrueden.</small> |} == Zukünfteg Memberen == [[Fichier:EU Member states and Candidate countries map.svg|thumb|center|Kandidatelänner sinn orange]] == Kuckt och == * [[Austrëtt vum Vereenegte Kinnekräich aus der Europäescher Unioun]] == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Autoritéitskontroll}} {{LinkPortalEU}} {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:Europäesch Unioun]] owqetarq3kezzucrr0my7fgkc4n50t1 2668759 2668758 2026-03-28T11:58:34Z Mobby 12 60927 /* Erweiderung */ 2668759 wikitext text/x-wiki [[Fichier:Karte EU-Erweiterungen.png|thumb|300px|Erweiderungsronnen tëscht 1973 an 2013]] D''''Erweiderung vun der Europäescher Unioun''', kuerz och '''EU-Erweiderung''', beschreift e Prozess tëscht [[1995]] an [[2013]]. Ënnert dësem Prozess versteet een d'Opnam vun engem oder méi [[Staat]]en (sougenannten EU-Bäitrëttsstaaten) an d'[[Europäesch Unioun]]. D'[[Europäescht Parlament]] an all d'[[Memberstaate vun der Europäescher Unioun]] mussen dem Bäitrëtt zoustëmmen. Virun der Opnam muss d'Bäitrëttsland de sougenannte „Besëtzstand vun der EU“ (acquis communautaire), also d'EU-Recht ëmsetzen. „Europäesch“ gëtt an engem politesch-kulturelle Sënn verstan, a schléisst d'Membere vum [[Europarot]] wéi beispillsweis d'[[Zypern|Republik Zypern]], mat an. == Krittären == Den Europäesche Conseil hat an de [[Kopenhagener Krittären|Kopenhagener Krittäre]] vum 22. Juni 1993 véier generell Krittären opgestallt, déi sech un d'Bäitrëttskandidaten an d'EU riichten: * [[Verfassungsstaat]]lechkeet * [[Bannemaart]]fäegkeet * [[Europäesch Integratioun|Integratiounswëlligkeet]] * Erweiderungsfäegkeet Art. 49 Abs.&nbsp;1 Saz&nbsp;1 EUV nennt fir de Bäitrëtt vun engem Staat an d'EU follgend Virraussetzungen: * nëmmen en [[Europa (Kontinent)|europäesch]]e Staat ka bäitrieden (ouni Definitioun, op wat fir engem Territoire d‚Europäesch Staate leien) * de Bäitrëtt ass nëmmen insgesamt an d'EU méiglech * en EU-Bäitrëttskandidat muss d'Grondwäerter vun der Europäescher Unioun respektéieren a sech fir hir Fërderung asetzen ** d'respektéiere vun der [[Mënschenwürd]] ** Fräiheetlech-demokratesch Staatsform ** [[Rechtsstaatlechkeet]] ** [[Gläichheet]] ** Respektéiere vun de [[Mënschenrecht]]er an de [[Minoritéitsrecht]]er == Erweiderung == {| class="wikitable" |- ! Numm || Beschreiwung || Kaart |- | align="center" | '''EWG-6'''<br><small>(1958-1972)</small>||1958 gouf d'[[Europäesch Wirtschaftsgemeinschaft]] (EWG) vun der [[Belsch]], [[Däitschland|West-Däitschland]], [[Frankräich]], [[Italien]], [[Lëtzebuerg (Land)|Lëtzebuerg]] an [[Holland]] gegrënnt, fir déi am Joer 1952 gegrënnten [[Communauté européenne du charbon et de l'acier|Europäesch Gemeinschaft fir Kuel a Stol]] (EGKS) z'ergänzen.<ref>https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/history-eu/1945-59_nl gekuckt den 28.03.2026</ref> Am Joer 1962 gouf [[Algerien]] vu [[Frankräich]] onofhängeg. Bis dohi war Algerien en integralen Deel vum franséische Staat an ass domat ënner den Uwendungsberäich vun der EWG gefall. Mat der Onofhängegkeet gouf Algerie vun der EWG ausgeschloss, a konnt och kee Member méi ginn, well et net an Europa läit.<ref>https://historiek.net/algerijnse-oorlog-oorzaken-samenvatting-tijdlijn-gevolgen/138014/ gekuckt den 28.03.2026</ref><ref name="nrc1962"> || [[Fichier:EC06-1957-58 European Community map.svg|130px]] |- | align="center" | '''EC-9'''<br><small>(1973-1980)</small> || Den 22. Januar 1972 goufen zu Bréissel d'Traitéeën iwwer den Uschloss vun [[Dänemark]] (inkl. [[Grönland]]), [[Irland]], [[Norwegen]] an dem [[Vereenegt Kinnekräich|Vereenegte Kinnekräich]] ënnerschriwwen. Dänemark, Irland an d'Vereenegt Kinnekräich sinn den 1. Januar 1973 bäigetrueden. Norwegen ass wéinst engem Referendum, bei deem d'Bevëlkerung dogéint gestëmmt huet, net bäigetrueden. || [[Fichier:EC09-1973 European Community map enlargement.svg|130px]] |- | align="center" | '''EC-10'''<br><small>(1981-1985)</small> || Am Joer 1981 ass [[Griicheland]] der EC bäigetrueden. Domat gouf déi griichesch Transitioun vun enger Diktatur zu engem demokratesche Rechtsstaat confirméiert. Am Joer 1982 hunn d'Awunner vu Grönland an engem Referendum decidéiert, datt si net méi Deel vun der EC wëlle sinn. Den 1. Februar 1985 ass d'Insel ausgetrueden. || [[Fichier:EC10-1981 European Community map enlargement.svg|130px]] |- | align="center" | '''EC-12'''<br><small>(1986-1993)</small> || Am Joer 1986 si [[Portugal]] a [[Spuenien]] der EC bäigetrueden. Dat war eng Confirmatioun vun der demokratescher Transitioun vu béide Länner no Joerzéngte laanger Diktatur. || [[Fichier:EC12-1986 European Community map enlargement.svg|130px]] |- | align="center" | '''EU-12'''<br><small>(1993-1994)</small> || Nom Fall vun der [[Berliner Mauer]] gëtt 1990 d'[[Däitsch Demokratesch Republik]] mat der Bundesrepublik [[Däitschland]] vereenegt, an d'Gebitt vun der deemoleger DDR gouf vun do un Deel vun der Europäesche Communautéit. Virun der Ratifikatioun vum [[Traité vu Maastricht]] (1992) maachen Dänemark, d'Vereenegt Kinnekräich an Irland Virbehalter bei der Iwwerdroung vun nationale Kompetenzen un d'Unioun („Opt-out“-Bestëmmungen). | [[Fichier:EC12-1990 European Community map enlargement.svg|130px]] |- | align="center" | '''EU-15'''<br><small>(1995-2004)</small> || Am Joer 1995 si [[Finnland]], [[Éisträich]] a [[Schweden]] der EU bäigetrueden. || [[Fichier:EU15-1995 European Union map enlargement.svg|130px]] |- | align="center" | '''EU-25'''<br><small>(2004-2006)</small> || Den 1. Mee 2004 sinn [[Estland]], [[Lettland]], [[Litauen]], [[Malta]], [[Polen]], [[Slowakei]], [[Slowenien]], [[Tschechien]] an [[Ungarn]] bäigetrueden. || [[Fichier:EU25-2004 European Union map enlargement.svg|130px]] |- | align="center" | '''EU-27'''<br><small>(2007&nbsp;-&nbsp;2013)</small> || Am Joer 2007 si [[Bulgarien]] a [[Rumänien|Rumänie]] bäigetrueden. || [[Fichier:EU27-2007 European Union map enlargement.svg|130px]] |- | align="center" | '''EU-28'''<br><small>(2013&nbsp;-&nbsp;2020)</small> || Den 1. Juli 2013 ass [[Kroatien|Kroatie]] bäigetrueden. || [[Fichier:EU28-2013 European Union map enlargement.svg|130px]] |- | align="center" | '''EU-27'''<br><small>(2020&nbsp;-&nbsp;heden)</small> || Den 1. Februar 2020 ass d'[[Austrëtt vum Vereenegte Kinnekräich aus der Europäescher Unioun|Vereenegt Kinnekräich]] ausgetrueden (Brexit). || [[Fichier:European Union main map.svg|130px]] |- | colspan="3" | <small>'''Bemierkung''': Wann net anescht uginn, sinn d'Länner den 1. Januar bäigetrueden.</small> |} == Zukünfteg Memberen == [[Fichier:EU Member states and Candidate countries map.svg|thumb|center|Kandidatelänner sinn orange]] == Kuckt och == * [[Austrëtt vum Vereenegte Kinnekräich aus der Europäescher Unioun]] == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Autoritéitskontroll}} {{LinkPortalEU}} {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:Europäesch Unioun]] 8b3gmf05rbtqe3o9b0fjl7jvzhwahla 0 175025 2668756 2026-03-28T11:52:39Z Mobby 12 60927 Nei Viruleedung 2668756 wikitext text/x-wiki #VIRULEEDUNG [[Erweiderung vun der Europäescher Unioun]] i6a5hei0wfvxq39nwphghn63ccnvbjw