Wikipedia lbwiki https://lb.wikipedia.org/wiki/Haapts%C3%A4it MediaWiki 1.46.0-wmf.24 first-letter Media Spezial Diskussioun Benotzer Benotzer Diskussioun Wikipedia Wikipedia Diskussioun Fichier Fichier Diskussioun MediaWiki MediaWiki Diskussioun Schabloun Schabloun Diskussioun Hëllef Hëllef Diskussioun Kategorie Kategorie Diskussioun TimedText TimedText talk Modul Modul Diskussioun Veranstaltung Veranstaltung Diskussion 0 1622 2673650 2668207 2026-04-19T13:16:57Z GilPe 14980 /* Gestuerwen */ +Mathias Weistroffer 2673650 wikitext text/x-wiki {{Mountkalenner}} De '''15. Mäerz''' ass de 74. Dag (75. am [[Schaltjoer]]) vum Joer am [[Gregorianesche Kalenner]]. == Evenementer == * {{0}}[[44 v. Chr.]]: [[Ide vum Mäerz]]: de [[Julius Cäsar]] gëtt vun engem Grupp [[Senat (Réimescht Räich)|Senatoren]] ëmbruecht. * [[1791]]: [[Frankräich]]: Diplomatesche Broch tëscht [[Frankräich]] a [[Roum]]. * [[1939]]: Nazi-Truppe besetzen dat, wat vu [[Béimen]] a vu [[Mieren]] Rescht bliwwe war a vun hinnen ''"Rest-Tschechei"'' genannt gouf; d'[[Tschechoslowakei]] hält op ze bestoen. * [[1999]]: D'[[Kommissioun Santer|Europäesch Kommissioun]] mam [[Jacques Santer]] als President trëtt zeréck. * [[2011]]: Protester géint de [[Baschir Al-Assad]]; Ufank vum [[Biergerkrich a Syrien]]. ===Lëtzebuerg=== * [[1870]]: [[Lëtzebuerg (Land)|Lëtzebuerger]] Gesetz iwwer Konzessioune fir [[Minett (Äerz)|Minett]] ofzebauen. Minett, déi aus enger Déift vu méi wéi 6 Meter ënner dem Buedem gefërdert gëtt, muss an enger Schmelz zu Lëtzebuerg verschafft ginn. * [[1933]]: D'[[RTL Group|Compagnie Luxembourgeoise de Radiodiffusion]] fänkt hire reegelméisseg [[RTL|Radiosprogramm]] an e puer Sproochen un. * [[1936]]: Déi [[lëtzebuergesch Foussballnationalekipp]] verléiert zu [[Luzern]] 2:4 géint Schwäiz. D'Goler fir d'Lëtzebuerger hunn den [[Oscar Stamet]] an [[Théophile Speicher]] geschoss.<ref>[http://eu-football.info/_match.php?id=83 D'Detailer vum Foussballlännermatch Schwäiz-Lëtzebuerg de 15. Mäerz 1936 op der Websäit vum European Football]</ref> == Gebuer == <gallery> Fichier:Nicolas Louis de Lacaille.jpg|Nicolas Louis de Lacaille Fichier:Andrew Jackson.jpg|Andrew Jackson </gallery> * [[1713]]: [[Nicolas Louis de Lacaille]] franséischen Astronom a Mathematiker. * [[1767]]: [[Andrew Jackson]], 7. President vun den USA. * [[1825]]: [[Charles Arendt]], lëtzebuergeschen Architekt. * [[1880]]: [[Adolf Berens]], lëtzebuergesche Schrëftsteller. * [[1887]]: [[Pierre Kappweiler]], lëtzebuergesche Politiker. * [[1891]]: [[Joseph Zuang]], lëtzebuergeschen Turner. * [[1893]]: [[François Lang]], lëtzebuergesche Foussballspiller. * [[1894]]: [[Wilhelm Weis]], lëtzebuergesche Schrëftsteller a Paschtouer. * [[1905]]: [[Jean Moulin (Liichtathleet)|Jean Moulin]], lëtzebuergesche Leefer an Olympionik. * [[1906]]: [[Auguste Schleck]], lëtzebuergesche Vëlossportler. * [[1907]]: [[Zarah Leander]], schweedesch Filmschauspillerin. * [[1909]]: [[Jonas Žemaitis-Vytautas]], Chef vun der litauescher Ënnergrondarméi. * [[1912]]: [[Ligtnin' Hopkins]], US-amerikanesche Museker. * [[1913]]: [[Macdonald Carey]], US-amerikanesche Schauspiller. * 1913: [[Jean-Pierre Kérien]], franséische Schauspiller. * [[1919]]: [[Camille Linden]] lëtzebuergesche Journalist, Affekot, Resistenzler a Politiker. * [[1920]]: [[Jacques Doniol-Valcroze]], franséische Schauspiller a Regisseur. * [[1927]]: [[Christian Marquand]], franséische Schauspiller a Filmregisseur. * [[1928]]: [[Jeannot Welter]], lëtzebuergesche Boxer. * [[1930]]: [[Jores Iwanowitsch Alfjorow]], sowjetesche Physiker. * 1930: [[Cecil Taylor]], US-amerikaneschen Jazzmuseker. * [[1931]]: [[Joseph Eyschen (Politiker)|Joseph Eyschen]], lëtzebuergeschen Dokter a Politiker. * [[1933]]: [[Philippe de Broca]], franséische Regisseur. * 1933: [[Ruth Bader Ginsburg]], US-amerikanesch Juristin * [[1936]]: [[Chariklia Baxevanos]], Schwäizer Schauspillerin. * [[1938]]: [[Claude Michaud]], kanadesche Schauspiller. * 1938: [[Hans-Erich Volkmann]], däitschen Historiker. * [[1940]]: [[Hans Hirschmüller]], Regisseur, Auteur a Schauspiller. * [[1942]]: [[Pinuccio Sciola]], italieenesche Sculpteur. * [[1950]]: [[Fränz Dasbourg]], lëtzebuergeschen Ingenieur a Buchillustrateur. * [[1954]]: [[Craig Wasson]], US-amerikanesche Schauspiller. * [[1956]]: [[Marco Serafini]], lëtzebuergesche Filmregisseur. * [[1957]]: [[Joaquim de Almeida]], portugisesch-US-amerikanesche Schauspiller. * 1957: [[Sergio Stivaletti]], italieenesche Filmregisseur. * [[1963]]: [[Carlo Jans]], lëtzebuergesche Museker an Dirigent. * [[1975]]: [[Wesselin Topalow]], bulgaresche Groussmeeschter am Schach. * [[1982]]: [[Sven Di Domenico]], lëtzebuergesche Foussballspiller. * [[1988]]: [[Florent Obdeijn]], lëtzebuergesche Volleyballspiller. * [[1994]]: [[Kelly Henriques]], lëtzebuergesch Foussballspillerin. * [[2000]]: [[Arthur Kluckers]], lëtzebuergesche Vëlossportler. == Gestuerwen == * {{0}}[[44 v. Chr.]]: [[Julius Cäsar]], Réimesche Keeser. * [[1657]]: [[Pierre Fisch]], lëtzebuergesche Pater an Abt vun der Benediktinerabtei Iechternach. * [[1903]]: [[Jean-Pierre Schmit (Moler)|Jean-Pierre Schmit]], lëtzebuergesche Moler. * [[1905]]: [[Jean-Pierre Pescatore (1846-1905)|Jean-Pierre Pescatore]], lëtzebuergesche Politiker. * [[1933]]: [[Mathias Weistroffer]], lëtzebuergesche Bauer. * [[1937]]: [[Paul Kutter]], Schwäizer-lëtzebuergesche Fotograf. * [[1945]]: [[Pierre Drieu La Rochelle]], franséische Schrëftsteller. * [[1946]]: [[Alfons Ennesch]], lëtzebuergeschen Ingenieur an Auteur. * [[1947]]: [[Berthe Brincour]], Lëtzebuerger Molerin. * [[1951]]: [[John Stefanos Paraskevopoulos]], griichesch-südafrikaneschen Astronom. * [[1959]]: [[Jean Claus]], lëtzebuergesche Lokalpolitiker. * 1959: [[Lester Young]], US-amerikaneschen Tenorsaxophonist, Klarinettist a Komponist. * [[1962]]: [[Arthur Holly Compton]], US-amerikanesche Physiker an Nobelpräisdréier. * [[1967]]: [[Jean-Pierre Weber]], lëtzebuergesch Foussballspiller an Olympionik. * [[1969]]: [[Miles Malleson]], englesche Schauspiller. * [[1971]]: [[Jean-Baptiste Rock]], lëtzebuergesche Gewerkschaftler a Politiker. * [[1975]]: [[John H. Auer]], US-amerikanesche Filmregisseur. * [[1978]]: [[Arthur Useldinger]], lëtzebuergeschen Deputéierten. * [[1979]]: [[Jean Godard]], franséische Filmregisseur a Schauspiller. * [[1981]]: [[René Clair]], franséische Regisseur. * [[1997]]: [[Victor Vasarely]], franséische Moler a Graphiker. * 1997: [[Antoine Weiss]], lëtzebuergesche Gewerkschaftler. * [[2002]]: [[Gustave Schuman]], lëtzebuergeschen Agronom a Politiker. * [[2004]]: [[Philippe Lemaire]], franséische Schauspiller. * [[2005]]: [[Bert Pronk]], hollännesche Vëlossportler. * [[2009]]: [[Paul Spang]], lëtzebuergeschen Historiker. * [[2009]]: [[Max Jacoby (Fotograf)|Max Jacoby]], däitsche Fotograf. * [[2020]]: [[Suzy Delair]], franséisch Schauspillerin a Sängerin. * [[2021]]: [[Yaphet Kotto]], US-amerikanesche Schauspiller. * [[2022]]: [[Ann Savo]], finnesch Schauspillerin. == Feierdeeg == == Um Spaweck == {{Commonscat|15 March|{{PAGENAME}}}} {{Referenzen}} [[Kategorie:Dag am Mäerz| 15]] 1pahytqactnhu3y2sf5cebwe7rlk3hl 0 1783 2673651 2667995 2026-04-19T13:17:38Z GilPe 14980 /* Gebuer */ +Mathias Weistroffer 2673651 wikitext text/x-wiki {{Mountkalenner}} Den '''12. Abrëll''' ass den 102. Dag (103. am [[Schaltjoer]]) vum Joer am [[Gregorianesche Kalenner]]. == Evenementer == * [[1128]]: D'Stad [[Esch-Uelzecht]] gëtt fir d'éischt Kéier, ënner dem Numm ''Asch'', an enger [[Bulle]] vum Poopst [[Honorius II.]] ernimmt. * [[1961]]: De sowjetesche [[Kosmonaut]] [[Juri Gagarin]] flitt als éischte Mënsch an d'[[Weltall]]. * [[1981]]: Mat der Raumfär ''[[Columbia (Raumfär)|Columbia]]'' flitt deen éischte [[Space Shuttle]] op Orbit. * [[1985]]: Ufank vun enger Serie vu Bommenuschléi zu Lëtzebuerg, déi (engem) bis ewell onbekannte [[Bommeleeër]] zougeschriwwe ginn. ===Sport=== * [[1931]]: Déi [[lëtzebuergesch Foussballnationalekipp]] verléiert an der [[Lëtzebuerg (Stad)|Stad Lëtzebuerg]] 0:3 géint Italien.<ref>[http://eu-football.info/_match.php?id=66 D'Detailer vum Foussballlännermatch Lëtzebuerg-Italien den 12. Abrëll 1931 op der Websäit European Football]</ref> == Gebuer == <gallery> Fichier:Robert Delaunay, Autoportrait 1905-1906.jpg|Robert Delaunay Fichier:Raymond Barre.jpg|Raymond Barre Fichier:Salon du livre de Paris 2011 - Jean-Pierre Marielle.jpg|Jean-Pierre Marielle Fichier:Joschka Fischer.jpg|Joschka Fischer Fichier:Andy Bausch.jpg|Andy Bausch </gallery> * [[1831]]: [[Constantin Meunier]], belsche Sculpteur a Moler. * [[1851]]: [[Edward Walter Maunder]], britteschen Astronom a Bibelfuerscher. * [[1854]]: [[Mathias Weistroffer]], lëtzebuergesche Bauer. *[[1861]]: [[Paul Mayrisch]], lëtzebuergeschen Industriellen a Politiker. * [[1883]]: [[Otto Bartning]], däitschen Architekt. * [[1885]]: [[Robert Delaunay]], franséische Moler. * [[1899]]: [[Emile Colling]], lëtzebuergeschen Dokter a Politiker. * [[1904]]: [[Paul Dahlke]], däitsche Schauspiller. * [[1908]]: [[Giorgio Ferroni]], italieenesche Filmregisseur. * [[1912]]: [[Georges Franju]], franséische Filmregisseur. * 1912: [[Jean Kobs]], belsche Schrëftsteller a Paschtouer. * [[1914]]: [[Adriaan Blaauw]], hollänneschen Astronom. * 1914: [[Paul Leuck]], lëtzebuergesche Journalist. * [[1922]]: [[Robert Gitzinger]], lëtzebuergesche Politiker. * [[1924]]: [[Raymond Barre]], franséische Politiker. * [[1928]]: [[Hardy Krüger]], däitsche Filmschauspiller an Auteur. * [[1932]]: [[Guy Schmidt]], lëtzebuergesche Foussballspiller. * 1932: [[Jean-Pierre Marielle]], franséische Schauspiller. * [[1933]]: [[Montserrat Caballé]], spuenesch Operesängerin. * [[1936]]: [[John Belli]], lëtzebuergesche Sänger an Entertainer. * 1936: [[Roger Dornseiffer]], lëtzebuergesche Sculpteur. * [[1942]]: [[Bruce Myers]], englesche Schauspiller. * 1942: [[Jacob Zuma]], südafrikanesche Politiker. * [[1945]]: [[Édouard Kutten]], lëtzebuergeschen Enseignant a sozialkriteschen Auteur. * [[1947]]: [[Tom Clancy]], US-amerikanesche Schrëftsteller. * 1947: [[David Letterman]], US-amerikaneschen Tëleesmoderator a Komiker. * 1947: [[François Müller (1947)|François Müller]], lëtzebuergesche Foussballspiller. * [[1948]]: [[Joschka Fischer]], däitsche Politiker. * [[1950]]: [[Joyce Banda]], Politikerin aus Malawi. * 1950: [[David Cassidy]], US-amerikanesche Schauspiller a Sänger. * [[1952]]: [[Marie-Josée Frank]], lëtzebuergesch Infirmière a Politikerin. * [[1959]]: [[Andy Bausch]], lëtzebuergesche Filmregisseur. * [[1962]]: [[Patrick Ripp]], lëtzebuergesche Sculpteur. * [[1962]]: [[Leo Wagener]], lëtzebuergesche Paschtouer. * [[1970]]: [[Tom Leick]], lëtzebuergesche Schauspiller. * [[1971]]: [[Nicholas Brendon]], US-amerikanesche [[Schauspiller]] a Kënschtler. * 1971: [[Shannen Doherty]], US-amerikanesch Schauspillerin an Aktivistin fir Déiererechter. * 1971: [[Myriam Muller]], lëtzebuergesch Schauspillerin, Filmregisseurin an Dréibuchautorin. * [[1973]]: [[Judith Lecuit]], lëtzebuergesch Cellistin. * 1973: [[Romain Labonté]], lëtzebuergeschen Handballspiller. * [[1977]]: [[François Ries]], lëtzebuergesche Volleyballspiller. * [[1985]]: [[Şəhriyar Məmmədyarov]], aserbaidjanesche Schachgroussmeeschter. * [[1991]]: [[Gilles Thierry]], lëtzebuergeschen Handballspiller. * [[1992]]: [[Kevin Feiereisen]], lëtzebuergesche Vëlossportler. * [[1993]]: [[TIX (Museker)|TIX]], norwegesche Sänger, Lidderschreiwer a Museksproduzent. == Gestuerwen == * {{0}}{{0}}[[65]]: [[Seneca]], réimesche Philosoph, Dramatiker a Politiker. * [[1415]]: [[Walram III. vu Lëtzebuerg-Ligny]], Grof vu Saint-Pol, vu Ligny, Här vu Roussy a vu Beauvoir. * [[1817]]: [[Charles Messier]], franséischen Astronom. * [[1872]]: [[Nikolaos Mantzaros]] griichesche Komponist a Musekspedagog. * [[1897]]: [[Edward Drinker Cope]], US-amerikaneschen Zoolog. * [[1936]]: [[Madeleine Guitty]], franséisch Schauspillerin. * [[1945]]: [[Franklin D. Roosevelt]], 32. President vun den USA. * [[1968]]: [[Jean Marx]], lëtzebuergesche Bauer a Lokalpolitiker. * [[1975]]: [[Josephine Baker]], US-amerikanesch Dänzerin, Sängerin a Schauspillerin. * [[1979]]: [[Karl Anton]], tschechesche Filmregisseur, Dréibuchauteur a Filmproduzent. * [[1983]]: [[Pierre Richard-Willm]], franséische Schauspiller. * [[1989]]: [[Tilda Thamar]], argentinesch Schauspillerin. * [[2008]]: [[Dieter Eppler]], däitsche Schauspiller. * [[2010]]: [[Werner Schroeter]], däitsche Filmregisseur, Theaterregisseur an Dréibuchauteur. * [[2012]]: [[Claude Pescatore]], lëtzebuergesche Resistenzler a Politiker * 2012: [[Wladimir Alexandrowitsch Astapowski]], russesche Foussballspiller * [[2017]]: [[Michael Ballhaus]], däitsche Kameramann. * [[2018]]: [[Heinrich Brändli]], Schwäizer Ingenieur an Universitéitsprofesser. *[[2020]]: [[Stirling Moss]], brittesche Formel-1-Pilot. * 2020: [[Joseph Strotz]], lëtzebuergesche Basketballspiller. * 2020: [[Maurice Barrier]], franséische Schauspiller. * [[2024]]: [[Tito Mina]], philippinnesche Museker. == Feierdeeg == == Um Spaweck == {{Commonscat|12 April|{{PAGENAME}}}} {{Referenzen}} [[Kategorie:Dag am Abrëll| 12]] gvn4kg500zfqfzkj4n9sfrfvd0skkbn 0 3024 2673649 2656543 2026-04-19T13:16:14Z GilPe 14980 /* Gestuerwen */ +Mathias Weistroffer 2673649 wikitext text/x-wiki {{Artikel Joer}} == Evenementer == === Europa === * Januar: Den [[António de Oliveira Salazar]] féiert a [[Portugal]] eng Geheimpolizei, d'''PVDE'' (Polícia de Vigilância e Defesa do Estado) an. Méi spéit am Joer trëtt d'Verfassung vum [[Estado Novo (Portugal)|Estado Novo]] a Kraaft. * [[10. Februar]]: E [[Gasometer]] explodéiert zu [[Neunkirchen (Saar)]]; ronn 70 Leit stierwen, a grouss Deeler vun der Stad ginn zerstéiert. * {{4. Mäerz}}: An Éisträich léist d'Parlament sech selwer op; Ufank vum [[Austrofaschismus]]. * [[29. Oktober]]: A [[Spuenien|Spuenie]] gëtt déi der [[faschismus|faschistesch]] [[Falange]] gegrënnt. * [[19. November]]: Bei de Parlamentswalen a Spuenie gewannen d'Rietsparteien; déi Liberal an d'Sozialisten, déi bis do un der Regierung waren, verléiere staark. * [[23. Dezember]]: Zuchaccident bei [[Lagny-sur-Marne|Lagny]]; 204 Doudeger an 120 Blesséierter. ====Däitscht Räich==== [[Fichier:Bücherverbrennung 1933.JPG|thumb|upright|Bicherverbrennung 1933 am Kader vun enger "''Aktion wider den undeutschen Geist''".]] * [[30. Januar]]: Den [[Adolf Hitler]] gëtt zum däitsche Reichskanzler ernannt ("[[Machtergreifung]]"). * {{1. Februar}}: De [[Reichstag]], d'däitscht Parlament, gëtt op Wonsch vum Hitler vum President [[Paul von Hindenburg]] opgeléist. * {{3. Februar}}: Den Hitler hält seng éischt Ried virun der Reichswehr an definéiert d'Zil vu senger Aussepolitik: "[[Lebensraum im Osten]]" a récksiichtlos "Germaniséierung" vun deenen Territoiren. * {{4. Februar}}: D'Versammlungs- an d'Pressefräiheet ginn duerch Veruerdnung an Däitschland limitéiert. * [[27. Februar]]: Brand vum Reichstag; den 28. Februar gëtt an der ''Reichstagsbrandverordnung'' ë.&nbsp;a. d'Kommunistesch Partei verbueden. * {{5. Mäerz}}: Neiwale fir de Reichstag; d'[[NSDAP]] kritt 43&nbsp;% vun de Stëmmen. * [[20. Mäerz]]: D'[[Konzentratiounslager Dachau]] gëtt opgeriicht. * [[23. Mäerz]]: Den däitsche Reichstag stëmmt fir d'''Gesetz zur Behebung der Not von Volk und Reich'', dat als "[[Ermächtigungsgesetz]]" bekannt gëtt an dem Hitler erméiglecht, och ouni d'Parlament Gesetzer z'erloossen. * {{1. Abrëll}}: D'Nationalsozialisten organiséieren e [[Boykott]] vu [[juddentum|jiddesche]] Geschäfter, Affekoten an Dokteren. * {{2. Mee}}: [[Gewerkschaft]]e gi verbueden. * [[10. Mee]]: Zu Berlin gi Bicher vun Auteuren, déi den Nationalsozialisten net passen, verbrannt. * 10. Mee: D'''Deutsche Arbeitsfront'' gëtt gegrënnt, d'[[Streik]]recht ofgeschaaft. * [[14. Oktober]]: De [[Joseph Goebbels]] erkläert den Austrëtt vun Däitschland aus dem [[Vëlkerbond]]. * {{1. Dezember}}: Mam ''Gesetz zur Sicherung der Einheit von Partei und Staat'' gëtt en Eeparteiesystem agefouert. All Parteien ausser der NSDAP sinn ewell verbueden. ====Lëtzebuerg==== * [[15. Mäerz]]: D'[[RTL Group|Compagnie Luxembourgeoise de Radiodiffusion]] fänkt hire reegelméissege [[RTL|Radiosprogramm]] an e puer Sproochen un. === Afrika === === Amerika === ==== USA ==== * {{4. Mäerz}}: De [[Franklin D. Roosevelt]] gëtt 32. US-President, a fänkt gläich un, säin ''[[New Deal]]''-Programm ëmzesetzen. * {{5. Dezember}}: Duerch dat 21. Amendement vun der Verfassung vun de Vereenegte Staate gëtt dat 18. Amendement opgehuewen, an d'[[Prohibitioun]] nees ofgeschaaft. ==== Mëttel- a Südamerika ==== * {{1. Januar}}: De [[Juan Bautista Sacasa]] gëtt President vun [[Nicaragua]]. === Asien === * [[27. Mäerz]]: [[Japan]] erkläert säin Austrëtt aus dem [[Vëlkerbond]]. === Ozeanien & Pazifik === === Arabesch Welt === == Konscht a Kultur == === Molerei === === Literatur === === Musek === == Wëssenschaft an Technik == == Sport == * [[12. Februar]]: Déi [[lëtzebuergesch Foussballnationalekipp]] spillt zu [[Lyon]] 2:2 géint Frankräich. Déi zwéi Goler fir d'Lëtzebuerger huet de [[Jean Kremer]] geschoss<ref>[http://eu-football.info/_match.php?id=71 D'Detailer vum Foussballlännermatch Frankräich-Lëtzebuerg den 12. Februar 1933 op der Websäit vum European Football]</ref>. * {{4. Juni}}: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp verléiert, am Kader vun der 25-Joer-Feier vun der [[FLF]], an der [[Lëtzebuerg (Stad)|Stad Lëtzebuerg]] 1:4 géint Frankräich. De Gol fir d'Lëtzebuerger huet de [[Pierre Bommertz]] geschoss<ref>[http://eu-football.info/_match.php?id=72 D'Detailer vum Foussballlännermatch Lëtzebuerg-Frankräich de 4. Juni 1933 op der Websäit vum European Football]</ref>. * {{5. Juni}}: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp gewënnt, am Kader vun der 25-Joer-Feier vun der FLF, an der Stad Lëtzebuerg 3:1 géint d'Belsch. D'Goler fir d'Lëtzebuerger hunn de [[Joseph Walthener]] an de Pierre Bommertz (2) geschoss<ref>[http://eu-football.info/_match.php?id=73 D'Detailer vum Foussballlännermatch Lëtzebuerg-Belsch de 5. Juni 1933 op der Websäit vum European Football]</ref>. * [[24. September]]: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp verléiert zu [[Neuchâtel]] 0:1 géint d'Schwäiz<ref>[http://eu-football.info/_match.php?id=74 D'Detailer vum Foussballlännermatch Schwäiz-Lëtzebuerg de 24. September 1933 op der Websäit vum European Football]</ref>. == Gebuer == * {{3. Januar}}: [[Joseph Luzzi]], lëtzebuergesche Foussballspiller. * {{6. Januar}}: [[Emil Steinberger]], Schwäizer Kabarettist, Schrëftsteller, Regisseur a Schauspiller. * {{7. Januar}}: [[Richard F. Kneip]], US-amerikanesche Politiker. * [[16. Januar]]: [[Susan Sontag]], US-amerikanesch Schrëftstellerin, Essayistin a Publizistin. * 16. Januar: [[Roger Ludwig]], lëtzebuergesche Vëlossportler. * [[17. Januar]]: [[Dalida]], Schlagersängerin a Schauspillerin. * [[18. Januar]]: [[John Boorman]], brittesche Regisseur, Dréibuchauteur a Produzent. * [[20. Januar]]: [[Jean-Antoine Injalbert]], franséische Sculpteur. * [[21. Januar]]: [[Habib Thiam]], senegaleesesche Politiker. * [[24. Januar]]: [[Liliane Thorn-Petit]], lëtzebuergesch Journalistin a Publizistin. * [[25. Januar]]: [[Corazón Aquino]], philippinnesch Presidentin. * [[28. Januar]]: [[António Cardoso e Cunha]], portugisesche Politiker. * 28. Januar: [[Susan Sontag]], US-amerikanesch Schrëftstellerin. * [[29. Januar]]: [[Sacha Distel]], franséische Chansonnier a Komponist. * {{3. Februar}}: [[Catherine Samie]], franséisch Schauspillerin. * {{5. Februar}}: [[Henri Klees]], lëtzebuergesche Sproochwëssenschaftler. * {{9. Februar}}: [[Hiroki Kōsai]], japaneschen Astronom. * [[12. Februar]]: [[Costa-Gavras]], griichesch-franséische Regisseur. * [[13. Februar]]: [[Kim Novak]], US-amerikanesch Filmschauspillerin. * 13. Februar: [[Mario Caiano]], italieenesche Filmregisseur. *13. Februar: [[Emanuel Ungaro]], franséische Moudendesigner. * [[17. Februar]]: [[Alain Schaack]], lëtzebuergesche Politiker. * [[18. Februar]]: [[Yoko Ono]], japanesch-amerikanesche Kënschtlerin a Sängerin. * 18. Februar: [[René Grün]], lëtzebuergesche Boxer. * 18. Februar: [[Mary Ure]], schottesch Schauspillerin. * [[20. Februar]]: [[Bonifatius Stirnberg]], däitsche Sculpteur. * [[21. Februar]]: [[Nina Simone]], Jazz- a Bluessängerin, Pianistin a Songschreiwerin. * 21. Februar: [[Bob Rafelson]], US-amerikanesche Filmregisseur * [[22. Februar]]: [[Christopher Ondaatje]], brittesch-kanadesche Schrëftsteller a fréieren Entreprener. * [[24. Februar]]: [[Judah Folkman]], amerikaneschen Zellbiolog a Medezinner. * {{1. Mäerz}}: [[Roger Manderscheid]], lëtzebuergesche Schrëftsteller. * {{3. Mäerz}}: [[Willy Allamano]], lëtzebuergeschen Auteur deen iwwer Biergbau schreift. * {{0}}3. Mäerz: [[Alfredo Landa]], spuenesche Schauspiller. * {{0}}3. Mäerz: [[Tomás Milián]], kubanesche Schauspiller. * {{4. Mäerz}}: [[Elsy Jacobs]], lëtzebuergesch Vëlossportlerin. * [[11. Mäerz]]: [[Fathi Arafat]], palestinensesche Politiker. * 11. Mäerz: [[Sandra Milo]], italieenesch Schauspillerin. * [[14. Mäerz]]: [[Michael Caine]], brittesche Schauspiller. * 14. Mäerz: [[Quincy Jones]], US-amerikanesche Musek-, Tëlees- a Filmproduzent a Museker. * [[15. Mäerz]]: [[Philippe de Broca]], franséische Filmregisseur. * 15. Mäerz: [[Ruth Bader Ginsburg]], US-amerikanesch Juristin. * [[19. Mäerz]]: [[Philip Roth]], US-amerikanesche Schrëftsteller. * [[20. Mäerz]]: [[Nic Joosen]], belsch Molerin a Sculptrice. * 20. Mäerz: [[Michael Pfleghar]], däitsche Filmregisseur. * 20. Mäerz: [[Renato Salvatori]], italieenesche Schauspiller. * [[22. Mäerz]]: [[May Britt]], schweedesch Schauspillerin. * 22. Mäerz: [[Michel Hidalgo]], franséische Foussballspiller an -trainer. * [[25. Mäerz]]: [[Josy Simon]], lëtzebuergesche Politiker a Sportler * 25. Mäerz: [[Fernand Schons]], lëtzebuergesche Wënzer a Moler. * [[26. Mäerz]]: [[Tinto Brass]], italieenesche Regisseur, Produzent an Dréibuchauteur. * [[27. Mäerz]]: [[Robert Castel]], franséische Soziolog. * [[30. Mäerz]]: [[Luis Bacalov]], argentinesch-italieenesche Komponist. * 30. Mäerz: [[Jean-Claude Brialy]], franséische Schauspiller a Regisseur. * [[31. Mäerz]]: [[Hedwig Bilgram]], däitsch Organistin an Cembalistin. * {{1. Abrëll}}: [[Constant Winandy]], lëtzebuergesche Foussballspiller. * {{2. Abrëll}}: [[György Konrád]], ungaresche Schrëftsteller. * {{3. Abrëll}}: [[Prosper Kayser]], lëtzebuergeschen Anästhesist, Genealog an Auteur. * {{4. Abrëll}}: [[Frits Bolkestein]], hollännesche Manager a Politiker. * {{7. Abrëll}}: [[Wayne Rogers]], US-amerikanesche Schauspiller * {{9. Abrëll}}: [[Jean-Paul Belmondo]], franséische Schauspiller. * {{0}}9. Abrëll: [[Gian Maria Volonte]], Schauspiller. * {{0}}9. Abrëll: [[René Burri]], Schwäizer Fotograf. * [[10. Abrëll]]: [[Chelo Alonso]], kubanesch Dänzerin a Schauspillerin. * [[12. Abrëll]]: [[Montserrat Caballé]], spuenesch Operesängerin (Sopran). * [[14. Abrëll]]: [[Aloyse Bisdorff]], lëtzebuergesche Professer a Politiker. * [[15. Abrëll]]: [[David Hamilton]], brittesche Fotograf. * 15. Abrëll: [[Charles Sowa]], lëtzebuergesche Sportler. * [[19. Abrëll]]: [[Jayne Mansfield]], US-amerikanesch Schauspillerin. * [[24. Abrëll]]: [[Marie-Georgette Mousel]], lëtzebuergesch Fotografin. * [[25. Abrëll]]: [[Marina Malfatti]], italieenesch Schauspillerin. * [[30. Abrëll]]: [[Willie Nelson]], US-amerikanesche Country-Sänger a Songwriter. * {{1. Mee}}: [[Mathias Schiltz]], lëtzebuergesche Geeschtlechen, Generalvikar an Auteur. * {{2. Mee}}: [[Joseph Kinsch]], lëtzebuergeschen Industriellen. * {{3. Mee}}: [[James Brown]], US-amerikanesche Museker, Dänzer a Sänger, ''Godfather of Soul''. * {{0}}3. Mee: [[Steven Weinberg (Physiker)|Steven Weinberg]], US-amerikanesche Physiker * {{0}}3. Mee: [[Jean Thill (1933-2010)|Jean Thill]], lëtzebuergesche Jurist an Auteur. * {{5. Mee}}: [[Carlo Meintz]], lëtzebuergesche Politiker. * {{7. Mee}}: [[Marthe Bigelbach-Fohrmann]], lëtzebuergesch Politikerin an Deputéiert. * {{9. Mee}}: [[François Schlechter]], lëtzebuergesche Ringer. * [[10. Mee]]: [[Nelly Wies]], lëtzebuergesch Sportlerin am Bouschéissen an Olympionickin. * 10. Meë: [[Françoise Fabian]], franséisch Schauspillerin. * [[14. Mee]]: [[Siân Phillips]], walisesch Schauspillerin. * [[15. Mee]]: [[Marianne Hold]], däitsch Schauspillerin. * [[16. Mee]]: [[Anne-Marie Coffinet]], franséisch Schauspillerin. * [[17. Mee]]: [[Jean Vautrin]], franséischen Auteur a Filmregisseur. * [[21. Mee]]: [[Maurice André]], franséische Trompettist. * [[23. Mee]]: [[Joan Collins]], brittesch Schauspillerin, Fotomodel an Auteur. * [[24. Mee]]: [[Emile Back]], lëtzebuergesche Gewerkschaftler a Politiker. * [[30. Mee]]: [[Sergio Citti]], italieenesche Filmregisseur. * {{4. Juni}}: [[Godfried Danneels]], belsche Kardinol. * {{7. Juni}}: [[Émile van der Vekene]], lëtzebuergeschen Auteur. * [[11. Juni]]: [[Gene Wilder]], US-amerikanesche Schauspiller. * [[16. Juni]]: [[René Kohn]], lëtzebuergesche Schwëmmer. * [[18. Juni]]: [[Jerzy Kosiński]], US-amerikaneschen Auteur. * [[20. Juni]]: [[Brett Halsey]], US-amerikanesche Schauspiller * [[22. Juni]]: [[Jacques Martin]], franséische Radio- an Televisiounsanimateur. * 22. Juni: [[Lex Roth]], lëtzebuergesche Sprooch-Aktivist. * [[26. Juni]]: [[Claudio Abbado]], italieeneschen Dirigent. * [[30. Juni]]: [[Lea Massari]], italieenesch Schauspillerin. * {{5. Juli}}: [[Jean-Paul Pier]], lëtzebuergesche Mathematiker an Universitéitsprofesser. * {{6. Juli}}: [[Jean-Pierre Mocky]], franséische Filmregisseur a -schauspiller. * {{7. Juli}}: [[Lucien Karier]], lëtzebuergesche Foussballspiller. * {{8. Juli}}: [[Marty Feldman]], brittesch-US-amerikaneschen Auteur, Schauspiller a Regisseur. * [[13. Juli]]: [[Henri Folmer]], lëtzebuergesche Sproocheprofesser an Direkter vum Kolléisch. * [[14. Juli]]: [[Adrien Ries]], lëtzebuergeschen Auteur. * [[16. Juli]]: [[Brad Harris]], US-amerikanesche Bodybuilder a Schauspiller. * [[18. Juli]]: [[Jean Yanne]], franséische Schauspiller. * [[23. Juli]]: [[Richard Rogers]], britteschen Architekt. * [[31. Juli]]: [[Cees Nooteboom]], hollännesche Schrëftsteller. * {{5. August}}: [[Stanley Milgram]], US-amerikanesche Psycholog. * {{7. August}}: [[Elinor Ostrom]], US-amerikanesch Politologin an Ekonomistin. * [[12. August]]: [[Anita Gradin]], schweedesch Politikerin. * [[14. August]]: [[Richard R. Ernst]], Schwäizer Cheemiker. * [[18. August]]: [[Roman Polański]], polnesche Filmregisseur a Schauspiller. * [[19. August]]: [[Debra Paget]], US-amerikanesch Schauspillerin. * [[22. August]]: [[Sylva Koscina]], italieenesch Schauspillerin. * [[25. August]]: [[Tom Skerritt]], US-amerikanesche Schauspiller. * {{6. September}}: [[Aldo Bolzan]], italieenesch-lëtzebuergesche Vëlossportler. * [[11. September]]: [[Marcel Scheer]], lëtzebuergesche Foussballspiller. * [[15. September]]: [[Michel Kiesgen]], lëtzebuergeschen Turner. * [[17. September]]: [[Yvonne Bastién]], argentinesch Schauspillerin a Sängerin. * [[19, September]]: [[David McCallum]], brittesche Schauspiller. * {{9. Oktober}}: [[Peter Mansfield]], brittesche Physiker an Nobelpräisdréier. * [[17. Oktober]]: [[Soeur Sourire]], belsch Nonn a Chansonnière. * [[24. Oktober]]: [[Jean-Marie Pelt]], franséische Pharmakolog, Biolog, Botaniker, Ökolog, Auteur a Politiker. * [[30. Oktober]]: [[Johanna von Koczian]], däitsch Schauspillerin. * {{1. November}}: [[Antoine Kohn]], lëtzebuergesche Foussballspiller an -trainer. * {{0}}1. November: [[Claude Vital]], franséische Filmregisseur. * {{3. November}}: [[John Barry]], brittesche Komponist. * {{0}}3. November: [[Michael Dukakis]], US-amerikanesche Politiker, Gouverneur vu Massachusetts. * {{4. November}}: [[Chukwuemeka Odumegwu Ojukwu]], biafranesch-nigerianesche Militär a Politiker. * {{8. November}}: [[Guy Linster]], lëtzebuergesche Professer a Politiker. * {{9. November}}: [[Renate Ewert]], däitsch Schauspillerin. * [[13. November]]: [[Karl-Otto Alberty]], däitsche Schauspiller. * [[17. November]]: [[Jean Maley]], franséische Filmregisseur a Schauspiller. * [[19. November]]: [[Larry King]], US-amerikanesche Journalist an Talkmaster. * [[23. November]]: [[Krzysztof Penderecki]], polnesche Komponist. * [[25. November]]: [[Kathryn Grant]], US-amerikanesch Schauspillerin. * [[26. November]]: [[Imre Pozsgay]], ongresche Politiker. * [[29. November]]: [[James Rosenquist]], US-amerikanesche Pop-Art-Kënschtler. * {{3. Dezember}}: [[Paul Crutzen]], hollännesche Meteorolog a Cheemiker. * {{4. Dezember}}: [[Horst Buchholz]], däitsche Schauspiller. * [[10. Dezember]]: [[Mino Loy]], italieenesche Filmregisseur a -produzent. * [[12. Dezember]]: [[Manu Dibango]], Pianist aus dem Kamerun. * [[15. Dezember]]: [[Donald Woods]], südafrikanesche Journalist a Biergerrechtler. * [[18. Dezember]]: [[Corny Collins]], däitsch Schauspillerin. * [[20. Dezember]]: [[Rik Van Looy]], belsche Vëlossportler. * [[23. Dezember]]: [[Akihito]], Tenno vu Japan. * [[24. Dezember]]: [[Noëlle Adam]], franséisch Schauspillerin. * [[26. Dezember]]: [[Maurizio Arena]], italieenesche Schauspiller a Filmregisseur. * [[Henri Jegen]], lëtzebuergeschen Architekt. == Gestuerwen == * {{3. Januar}}: [[Wilhelm Cuno]], däitsche Räichskanzler. * {{5. Januar}}: [[Calvin Coolidge]], 30. President vun den USA. * {{7. Januar}}: [[Alexander Koenig]], lëtzebuergesche Paschtouer an Auteur. * [[17. Januar]]: [[Ormond Stone]], US-amerikaneschen Astronom a Mathematiker. * 17. Januar: [[Louis Comfort Tiffany]], Moler a Glaskënschtler vum Jugendstil. * [[20. Januar]]: [[Heywood Hardy]], britteschen Déieremoler. * [[31. Januar]]: [[John Galsworthy]], brittesche Schrëftsteller. * {{7. Februar}}: [[Charles Bernhoeft]], lëtzebuergesche Fotograf. * [[10. Februar]]: [[Antoine Jans]], lëtzebuergesche Keramikmoler. * [[10. Abrëll]]: [[Reginald Bottomley]], englesche Moler deen zu Lëtzebuerg gewunnt huet. * [[10. Abrëll]]: [[Anne Pescatore]], Molerin. * [[13. Mäerz]]: [[Robert Innes]], schotteschen Astronom. * [[15. Mäerz]]: [[Mathias Weistroffer]], lëtzebuergesche Bauer. * [[22. Mäerz]]: [[Théodore Klees]], lëtzebuergesche Geschäftsmann a Politiker. * [[24. Mäerz]]: [[Erik Jan Hanussen]], éisträichesche „Hellseeër“. * [[26. Mäerz]]: [[Francine Mussey]], franséisch Schauspillerin. * [[21. Abrëll]]: [[Charles Mathieu]], lëtzebuergesche Geschäftsmann a Politiker. * [[22. Abrëll]]: [[Henry Royce]], britteschen Industriellen an Techniker. * [[20. Juni]]: [[Clara Zetkin]], däitsch Politikerin a Fraerechtlerin. * [[25. Juni]]: [[Giovanni Giacometti]], Schwäizer Moler. * [[11. Juli]]: [[Philippe Bastian]], lëtzebuergeschen Dokter a Lokalpolitiker. * [[27. Juli]]: [[Tony Dutreux]], lëtzebuergeschen Ingenieur a Politiker. * {{4. August}}: [[Leopold van Werveke]], lëtzebuergesch-elsass-loutrengesche Geolog. * [[10. August]]: [[Léon Bouvart]], lëtzebuergeschen Architekt. * [[30. September]]: [[Émile Diderrich]], lëtzebuergeschen Hotelier a Lokalhistoriker. * [[10. Oktober]]: [[Joseph Faber (Ingenieur)|Joseph Faber]], lëtzebuergeschen Ingenieur a Politiker. * [[16. Oktober]]: [[Jean-Pierre Raus]], lëtzebuergesche Moler. * [[23. Oktober]]: [[Jean-Baptiste Fallize]], lëtzebuergeschen Theolog, Journalist a Politiker. * [[29. Oktober]]: [[Albert Calmette]], franséischen Dokter, Bakteriolog an Immunolog. * {{4. Dezember}}: [[Stefan George]], däitschen Dichter a Schrëftsteller. * {{8. Dezember}}: [[Karl Jatho]], däitsche Fluchpionéier. * [[21. Dezember]]: [[Knud Rasmussen]], grönlännesch-dänesche Polarfuerscher. *[[29. Dezember]]: [[Joseph Kieffer]], lëtzebuergesche Gewerkschaftler a Politiker. * [[30. Dezember]]: [[Tony Pemmers]], lëtzebuergeschen Affekot a Politiker. == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Referenzen}} jrm70jx11o8z7218hi8q6cwou82rk0p 0 3286 2673745 2520364 2026-04-20T08:34:40Z CommonsDelinker 925 [[File:Panorámica_interior_del_Teatro_Colón_(cropped).jpg]] gouf duerch [[File:Panorámica_interior_del_Teatro_Colón.jpg]] ersat (vum [[c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] deen als Grond uginn huet: [[:c:COM:Duplicate|Duplicate]]: Exact or scaled-down 2673745 wikitext text/x-wiki [[File:Panorámica interior del Teatro Colón.jpg|thumb|Den Teatro Colón zu Buenos Aires]] De Begrëff '''Theater''' (v. Laténgeschen ''theatrum'' an dem Griicheschen ''théatron'', vun ''théasthai'' - "ukucken") gëtt zanter der [[Antiquitéit]] gebraucht engersäits fir de Raum, an deem Bünewierker opgefouert ginn an anerersäits fir d'Opféierung vu Schauspill-, Danz- oder Musektheater selwer. == Theater an der Geschicht == * [[Anticken Theater]] ** [[Anticke griicheschen Theater]] ** [[Réimeschen Theater]] * [[Theater am Mëttelalter]] == Den Theater zu Lëtzebuerg == {{Méi Info 1|Theater zu Lëtzebuerg}} == Friemen Theater a frieme Kulturen == * [[Chineeseschen Theater]] * [[Indeschen Theater]] ** [[Alindeschen Theater]] ** [[Klassesche Sanskrit-Theater]] ** [[Indeschen Theater ënner den Englänner]] ** [[Indeschen Theater no der Onofhängegkeet]] * [[Japaneschen Theater]] ** [[Kabuki-Theater]] ** [[No-Theater]] * [[Jiddeschen Theater]] == Schauspilltheater-Genren == * [[Tragedie]] * [[Kaméidistéck]] * [[Kabaret]] * [[Pantomim]] * [[Revue (Theater)|Revue]] * [[Kannertheater]] * [[Léierstéck]] * [[Poppentheater]] ** [[Japanesche Poppentheater: Bunraku]] * [[Mysteriespill]] * [[Vollekstheater]] * [[Vaudeville]] * [[Marionettentheater]] == Schauspilltheater-Gruppen == * [[Bread and Puppet Theatre]] * [[Living Theatre]] == Danztheater-Genren == * [[Ballet]] * [[Indeschen Danz-Theater]] == Danztheater-Gruppen == * [[Nederlands Dans Theater]] == Musektheater-Genren == * [[Oper]] * [[Operett]] * [[Musical]] * [[Rock-Oper]] == Theater-Beruffer == * [[Theater-Regisseur]] * [[Beliichter]] == Wichteg Theater-Auteuren == {{Div col|cols=3}} * [[Aischylos]] * [[Edward Albee]], (* [[1928]]) * [[Jean Anouilh]], ([[1910]] - [[1987]]) * [[Aristophanes]], * [[Fernando Arrabal]], (* [[1932]]) * [[Djuna Barnes]], ([[1892]] - [[1982]]) * [[Pierre Augustin Caron de Beaumarchais|P. A. de Beaumarchais]], ([[1732]] - [[1799]]) * [[Samuel Beckett]], ([[1906]] - [[1989]]) * [[Brendan Behan]], ([[1923]] - [[1964]]) * [[Thomas Bernhard]], ([[1931]] - [[1989]]) * [[Heinrich Böll]], ([[1917]] - [[1985]]) * [[Wolfgang Borchert]]. ([[1921]] - [[1947]]) * [[Bertolt Brecht]], ([[1898]] - [[1956]]) * [[Georg Büchner]]. ([[1813]] - [[1837]]) * [[Anthony Burgess]], ([[1917]] - [[1993]]) * [[Albert Camus]], ([[1913]] - [[1960]]) * [[Paul Claudel]], ([[1868]] - [[1955]]) * [[Kean Cocteau]], ([[1889]] - [[1963]]) * [[Pierre Corneille]], ([[1606]] - [[1684]]) * [[Tankret Dorst]], (*[[1925]]) * [[Marguerite Duras]], ([[1914]] - [[1996]] * [[Friedrich Dürrenmatt]], ([[1921]] - [[1990]]) * [[Per Olov Enquist]], (*[[1934]]) * [[Hans Magnus Enzensberger]], (*[[1929]]) * [[Euripedes]], * [[Rainer Werner Fassbinder]], ([[1945]] - [[1982]]) * [[Marieluise Fleißer]], ([[1901]] - [[1974]]) * [[Dario Fo]], (*[[1926]]) * [[Max Frisch]]. ([[1911]] - [[1991]]) {{Div col end}} == Bekannt Theatergebaier == * [[Mariinski-Theater]] * [[Zürcher Schauspielhaus]] * [[Burgtheater]] zu Wien == Wichteg Theater-Theoreetiker == * [[Platon]] * [[Aristoteles]] == Um Spaweck == {{Commonscat|Theatre|Theater}} [[Kategorie:Theater| ]] l5eieopf08xry4aneupspwjtqqcf4fe 0 4045 2673671 2673632 2026-04-19T15:46:50Z Johnny Chicago 17 /* Kino */ 2673671 wikitext text/x-wiki {{Infobox Biographie}} [[Fichier:Senta Berger 1975.jpg|thumb|Senta Berger, 1975]] D''''Senta Berger''', gebuer den [[13. Mee]] [[1941]] zu [[Wien]], ass eng [[éisträich]]esch [[Schauspiller]]in a Filmproduzentin. Mat 5 Joer huet d'Senta Berger [[Ballet]] geléiert a wollt spéider Schauspillerin ginn. Si war duerno um [[Max-Reinhardt-Seminar]]. 1958 gouf si Member vum [[Theater in der Josefstadt]]. De Film huet si awer méi ugezunn wéi den Theater, a vun 1959 un huet si ee Film nom anere gedréint. 1962 huet se mam Filmregisseur [[Michael Verhoeven]] d'Produktiounsfirma [[Sentana-Filmproduktion]] gegrënnt an 1963 huet si sech mat him bestuet. D'Senta Berger huet eng international Filmcarrière, si huet a Filmer zu [[Hollywood]], an [[Italien]], [[Frankräich]], [[Däitschland]] an [[Éisträich]] gespillt, mat Regisseure wéi [[Bernhard Wicki]], [[Sam Peckinpah]], [[Volker Schlöndorff]] a [[Wim Wenders]]. Si war d'Partnerin vu Schauspiller wéi [[Kirk Douglas]], [[Charlton Heston]], [[James Coburn]], [[Lilli Palmer]] a [[Götz George]]. 1989 hat si e groussen Erfolleg mat der Serie ''[[Kir Royal]]'' op der däitscher Televisioun. Duerno huet sech hir Carrière bal nëmme méi op der Tëlee ofgespillt. Zanter 2003 ass si Presidentin vun der [[Deutsche Filmakademie|däitscher Filmakademie]] == Filmographie == === Kino=== ==== vun 1950 bis 1959 ==== * 1950: ''[[Das doppelte Lottchen]]'' - Regie: [[Josef von Báky]] - Haaptacteuren: [[Antje Weisgerber]], [[Peter Mosbacher]] * 1955: ''[[Du bist die Richtige]]'' - Regie: [[Erich Engel]], [[Josef von Báky]] - Haaptacteuren: [[Curd Jürgens]], Antje Weisgerber * 1957: ''[[Die unentschuldigte Stunde (Film 1957)|Die unentschuldigte Stunde]]'' - Regie: [[Willi Forst]] - Haaptacteuren: [[Adrian Hoven]], [[Erika Remberg]] - (als Gymnasialschülerin) * 1957: ''[[Die Lindenwirtin vom Donaustrand]]'' - Regie: [[Hans Quest]] - Haaptacteuren: [[Marianne Hold]], [[Claus Holm]] - (als Marie) * 1958: ''[[Der veruntreute Himmel]]'' - Regie: [[Ernst Marischka]] - Haaptacteuren: [[Hans Holt]], [[Annie Rosar]] * 1959: ''[[The Journey]]'' - Regie: [[Anatole Litvak]] - Haaptacteuren: [[Deborah Kerr]], [[Yul Brynner]] - (als Serveuse) * 1959: ''[[Katia (Film 1959)|Katia]]'' - Regie: [[Robert Siodmak]] - Haaptacteuren: [[Romy Schneider]], [[Curd Jürgens]] ==== vun 1960 bis 1969 ==== * 1960: ''[[Ich heirate Herrn Direktor]]'' - Regie: [[Wolfgang Liebeneiner]] - Haaptacteuren: [[Heidelinde Weis]], [[Gerhard Riedmann]] - (als Vera) * 1960: ''[[Der brave Soldat Schwejk (Film 1960)|Der brave Soldat Schwejk]]'' - Regie: [[Axel von Ambesser]] - Haaptacteuren: [[Heinz Rühmann]], [[Ernst Stankovski]] - (als Gretl) * 1960: ''[[O sole mio (Film 1960)|O sole mio]]'' - Regie: [[Paul Martin]] - Haaptacteuren: [[Vico Torriani]], [[Gunther Philipp]] - (als Madeleine) * 1961: ''[[The Secret Ways]]'' - Regie: [[Phil Karlson]] - Haaptacteuren: [[Richard Widmark]], [[Sonja Ziemann]] - (als Elsa) * 1961: ''[[Junge Leute brauchen Liebe]]'' - Regie: [[Géza von Cziffra]] - Haaptacteuren: [[Cornelia Froboess]], [[Waltraut Haas]] - (als Madeleine Talbot) * 1961: ''[[Eine hübscher als die andere]]'' - Regie: [[Axel von Ambesser]] - Haaptacteuren: [[Heidi Brühl]], [[Rudolf Platte]] - (als Lilly Hase) * 1961: ''[[Das Wunder des Malachias]]'' - Regie: [[Bernhard Wicki]] - Haaptacteuren: [[Horst Bollmann]], [[Richard Münch]] - (als Yvonne Krüger) * 1961: ''[[Immer Ärger mit dem Bett]]'' - Regie: [[Rudolf Schündler]] - Haaptacteuren: [[Günter Pfitzmann]], [[Renate Ewert]] - (als Rosemarie Schulze) * 1961: ''[[Adieu, Lebewohl, Goodbye]]'' - Regie: Paul Martin - Haaptacteuren: [[Bibi Johns]], [[Michael Cramer]] - (als Gaby) * 1961: ''[[Es muß nicht immer Kaviar sein]]'' - Regie: [[Géza von Radványi]] - Haaptacteuren: [[O. W. Fischer]], [[Eva Bartok]] - (als Chantal) * 1961: ''[[Ramona (Film 1961)|Ramona]]'' - Regie: [[Paul Martin]] - Haaptacteuren: [[Joachim Hansen]], [[Georg Thomalla]] - (als Yvonne) * 1961: ''[[Junge Leute brauchen Liebe]]'' - Regie: [[Géza von Cziffra]] - Haaptacteuren: [[Cornelia Froboess]], [[Johannes Heesters]] * 1961: ''[[Das Geheimnis der schwarzen Koffer]]'' - Regie: [[Werner Klingler]] - Haaptacteuren: [[Joachim Hansen]], [[Chris Howland]] - (als Susan Brown) * 1961: ''[[Diesmal muß es Kaviar sein]]'' - Regie: [[Géza von Radványi]] - Haaptacteuren: O. W. Fischer, Eva Bartok - (als Chantal) * 1962: ''Frauenarzt Dr. Sibelius'' - [[Rudolf Jugert]] - Haaptacteuren: [[Lex Barker]], [[Barbara Rütting]] - (als Elisabeth Sibelius) * 1962: ''[[Das Testament des Dr. Mabuse (Film 1962)|Das Testament des Dr. Mabuse]]'' - Regie: [[Werner Klingler]] - Haaptacteuren: [[Gert Fröbe]], [[Charles Regnier]] - (als Nelly) * 1962: ''[[Sherlock Holmes und das Halsband des Todes]]'' - Regie: [[Terence Fisher]] - Haaptacteuren: [[Christopher Lee]], [[Ivan Desny]] - (als Ellen Blackburn) * 1963: ''[[The Waltz King]]'' - Regie: [[ Steve Previn]] - Haaptacteuren: [[Kerwin Mathews]], [[Peter Kraus]] - (als Henriette Treffz) * 1963: ''[[Kali Yug, la dea della vendetta]]'' - Regie: [[Mario Camerini]] - Haaptacteuren: Lex Barker, [[Klaus Kinski]] - (als Catherine Talbot) * 1963: ''[[Il mistero del tempio indiano]]'' - Regie: Mario Camerini - Haaptacteuren: Lex Barker, Joachim Hansen - (als Catherine Talbot) * 1963: ''[[The Victors]]'' - Regie: [[Carl Foreman]] - Haaptacteuren: [[Melina Mercouri]], [[Romy Schneider]] - (als Trudi Metzger) * 1963: ''[[Jack und Jenny]]'' - Regie: [[Victor Vicas]] - Haaptacteuren: [[Brett Halsey]], [[Marion Michael]] - (als Jenny) * 1964: ''...e la donna creò l'uomo'' - Regie: [[Camillo Mastrocinque]] - Haaptacteuren: [[Thomas Fritsch]], [[Alexandra Stewart]] - (als Jane) * 1965:''[[Major Dundee]]'' - Regie: [[Sam Peckinpah]] - Haaptacteuren: Charlton Heston, [[James Coburn]] - (als Teresa Santiago) * 1965: ''[[Schüsse im 3/4 Takt]]'' - Regie: [[Alfred Weidenmann]] - Haaptacteuren: [[Pierre Brice]], [[Heinz Drache]] - (als Jenny) * 1965: ''[[The Glory Guys]]'' - Regie: [[Arnold Laven]] - Haaptacteuren: [[Tom Tryon]], [[James Caan]] - (als Lou Woddard) * 1966: ''[[Cast, Giant Shadow]]'' - Regie: [[Melville Shavelson]] - Haaptacteuren: [[Kirk Douglas]], [[Angie Dickinson]] - (als Magda Simon) * 1966: ''[[The Poppy Is Also, Flower]]'' - Regie: [[Terence Young]] - Haaptacteuren: [[Stephen Boyd]], [[Rita Hayworth]] - (als Maxine) * 1966: ''[[Lange Beine - lange Finger]]'' - Regie: [[Alfred Vohrer]] - Haaptacteuren: [[Joachim Fuchsberger]], [[Martin Held]] - (als Doris Holberg) * 1966: ''[[Our Man in Marrakesh]]'' - Regie: [[Don Sharp]] - Haaptacteuren: [[Tony Randall]], [[Herbert Lom]] - (als Kyra Stanovy) * 1966: ''[[The Quiller Memorandum]]'' - Regie: [[Michael Anderson (Filmregisseur)|Michael Anderson]] - Haaptacteuren: [[Alec Guinness]], [[Max von Sydow]] - (als Inge Lindt) * 1967: ''[[Operazione San Gennaro]]'' - Regie: [[Dino Risi]] - Haaptacteuren: [[Nino Manfredi]], [[Claudine Auger]] - (als Maggie) * 1967: ''[[The Ambushers]]'' - Regie: [[Henry Levin]] - Haaptacteuren: [[Dean Martin]], [[Janice Rule]] - (als Francesca Madeiros) * 1967: ''[[Peau d'espion]]'' - Regie: [[Edouard Molinaro]] - Haaptacteuren: [[Louis Jourdan]], [[Bernard Blier]] - (als Gertraud Sphax) * 1968 : ''[[Diaboliquement vôtre]]'' - Regie: [[Julien Duvivier]] - Haaptacteuren: [[Alain Delon]], [[Peter Mosbacher]] - (als Chrsitiane) * 1968: ''Vienna'' - Regie: [[Orson Welles]] - Haaptacteuren: [[Mickey Rooney]] (Kuerzfilm) *1969: ''[[If It's Tuesday, This Must Be Belgium]]'' - Regie: [[Mel Stuart]] - Haaptacteuren: [[Suzanne Pleshette]], [[John Cassavetes]] * 1969: ''[[De Sade]]'' - Regie: [[Cy Endfield]] - Haaptacteuren: [[Keir Dullea]], [[Lilli Palmer]] - (als Anne de Montreuil) * 1969: ''Les étrangers'' - Regie: [[Jean-Pierre Desagnat]] - Haaptacteuren: [[Michel Constantin]], [[Hans Meyer]] Gertraud Sphax - (als May) * 1969: ''[[Infanzia, vocazione e prime esperienze di Giacomo Casanova, veneziano]]'' - Regie: [[Luigi Comencini]] - Haaptacteuren: [[Leonard Whiting]], [[Lionel Stander]] - (als Giuliegtta Cavamacchia) ==== vun 1970 bis 1979 ==== * 1970: ''[[Cuori solitari]]'' - Regie: [[Franco Giraldi]] - Haaptacteuren: [[Ugo Tognazzi]], [[Gianna Serra]] - (als Giovanna) * 1970: ''[[O.K.]]'' - Regie: [[Michael Verhoeven]] - Haaptacteuren: [[Gustl Bayrhammer]], [[Eva Mattes]] * 1970: ''[[Quando le donne avevano la coda]]'' - Regie: [[Pasquale Festa Campanile]] - Haaptacteuren: [[Giuliano Gemma]], [[Frank Wolff]] - (als Filli) * 1971: ''[[Un anguilla da trecento milioni]]'' - Regie: [[Salvatore Samperi]] - Haaptacteuren: [[Ottavia Piccolo]], [[Gabriele Ferzetti]] - (als Gräfin Spodani) * 1971: ''[[Wer im Glashaus liebt]]'' - Regie: [[Michael Verhoeven]] - Haaptacteuren: [[Hartmut Becker]], [[Marianne Blomquist]] - (als Hanna) * 1971: ''[[Le saut de l'ange]]'' - Regie: [[Yves Boisset]] - Haaptacteuren: [[Jean Yanne]], [[Sterling Hayden]] - (als Sylvaine Orsini) * 1971: ''[[Roma bene]]'' - Regie: [[Carlo Lizzani]] - Haaptacteuren: [[Nino Manfredi]], [[Michèle Mercier]] - (als Prinzessin Dede Marescalli) * 1972: ''[[L'amante dell'orsa maggiore]]'' - Regie: [[Valentino Orsini]] - Haaptacteuren: [[Giuliano Gemma]], [[Bruno Cremer]] - (als Fela) * 1972: ''[[Quando le donne persero la coda]] - Regie: [[Pasquale Festa Campanile]] - Haaptacteuren: Frank Wolff, [[Mario Adorf]] - (als Filli) * 1972: ''[[Causa di divorzio]]'' - Regie: [[Marcello Fondato]] - Haaptacteuren: [[Catherine Spaak]], [[Arnoldo Foà]] - (als Enrica Sebastiani) * 1972: ''[[Die Moral der Ruth Halbfass]]'' - Regie: [[Volker Schlöndorff]] - Haaptacteuren: [[Margarethe von Trotta]], [[Helmut Griem]] - (als Ruth Halbfass) * 1972: ''[[Der scharlachrote Buchstabe]]'' - Regie: [[Wim Wenders]] - Haaptacteuren: [[Hans Christian Blech]], [[Rüdiger Vogler]] - (als Hester Prynne) * 1973: ''[[Bisturi, la mafia bianca]]'' - Regie: [[Luigi Zampa]] - Haaptacteuren: Gabriele Ferzetti, [[Enrico Maria Salerno]] - (als Maria) * 1973: ''Amore e ginnastica'' - Regie: [[Luigi Filippo D'Amico]] - Haaptacteuren: [[Adriana Asti]], [[Lino Capolicchio]] - (als Maria Pedani) * 1973: ''[[Reigen]]'' - Regie: [[Otto Schenk]] - Haaptacteuren: [[Sydne Rome]], [[Helmut Berger]] - (als Emma) * 1974: ''Di mamma non ce n'è una sola'' - Regie: [[Alfredo Giannetti]] - Haaptacteuren: [[Vittorio Caprioli]], Lionel Stander - (als Paolina Borghese) * 1974: ''[[L'uomo senza memoria]]'' - Regie: [[Duccio Tessari]] - Haaptacteuren: [[Luc Merenda]], [[Umberto Orsini]] - (als Sara Grimaldi) * 1974: ''La bellissima estate'' - Regie: [[Sergio Martino]] - Haaptacteuren: [[John Richardson]], [[Alessandro Cocco]] - (als Manuela) * 1976: ''[[MitGift]]'' - Regie: Michael Verhoeven - Haaptacteuren: Mario Adorf, [[Elisabeth Flickenschildt]] - (als Alice Burgmann) * 1976: ''La padrona è servita'' - Regie: [[Mario Lanfranchi]] - Haaptacteuren: [[Maurizio Arena]], [[Erika Blanc]] - (als Angela) * 1976: ''[[The Swiss Conspiracy]]'' - Regie: [[Jack Arnold]] - Haaptacteuren: [[David Janssen]], [[Elke Sommer]] - (als Denise Abbott) * 1976: ''[[Signore e signori, buonanotte]]'' - Regie: Luigi Comencini, [[Nanni Loy]], [[Luigi Magni]], [[Mario Monicelli]], [[Ettore Scola]] - Haaptacteuren: [[Vittorio Gassman]], [[Marcello Mastroianni]] - (als Madamm Palese) * 1976: ''[[Brogliaccio d'amore]]'' - Regie: [[Decio Silla]] - Haaptacteuren: Enrico Maria Salerno, [[Paolo Carlini]] - (als Roberta) * 1977: ''[[Das chinesische Wunder]]'' - Regie: [[Wolfgang Liebeneiner]] - Haaptacteuren: Heinz Rühmann, [[Harald Leipnitz]] - (als Detta Gaspardi) * 1977: ''[[Cross of Iron]]'' - Regie: Sam Peckinpah - Haaptacteuren: [[James Coburn]], [[Maximilian Schell]] - (als Eva) * 1977: ''Una donna di seconda mano'' - Regie: [[Pino Tosini]] - Haaptacteuren: Enrico Maria Salerno, [[Macha Méril]] - (als Nerina) * 1978: ''[[Ritratto di borghesia in nero]]'' - Regie: [[Tonino Cervi]] - Haaptacteuren: [[Ornella Muti]], [[Capucine]] - (als Carla Richter) * 1978: ''Freiheit'' - Regie: [[Petrus van der Let]] - (Kuerzfilm) * 1979: ''[[La giacca verde]]'' - Regie: [[Franco Giraldi]] - Haaptacteuren: [[Jean-Pierre Cassel]], [[Vittorio Sanipoli]] - (als Marta) ==== vun 1980 bis 1989 ==== * 1980: ''[[Speed Driver]]'' - Regie: [[Stelvio Massi]] - Haaptacteuren: [[Francisco Rabal]], [[Fabio Testi]] - (als Suzanne) * 1984: ''[[Fatto su misura]]'' - Regie: [[Francesco Laudadio]] - Haaptacteuren: [[Ricky Tognazzi]], [[Ugo Tognazzi]] * 1985: ''[[De flyvende djævle]]'' - Regie: [[Anders Refn]] - Haaptacteuren: [[Erland Josephson]], [[Mario David]] - (als Nina Rosta) * 1985: ''[[Le due vite di Mattia Pascal]]'' - Regie: [[Mario Monicelli]] - Haaptacteuren: [[Marcello Mastroianni]], [[Andréa Ferréol]] - (als Clara) * 1985: ''[[Killing Cars]]'' - Regie: Michael Verhoeven - Haaptacteuren: [[Jürgen Prochnow]], [[Agnès Soral]] - (als Marie Landauer) * 1986: ''[[L'ultima mazurka]]'' - Regie: [[Gianfranco Bettetini]] - Haaptacteuren: Erland Josephson, [[Mario Scaccia]] - (als Grete) * 1987: ''[[Animali metropolitani]]'' - Regie: [[Steno]] - Haaptacteuren: [[Donald Pleasence]], [[Ninetto Davoli]] - (als Dr. Abbott) * 1988: ''Cheeeese'' (1988) - Regie: [[Bernhard Weber]] - Haaptacteuren: [[Isabel García Lorca]], [[Vincent Gardenia]] - (als Erica) ==== vun 1990 bis 2009 ==== * 1990: ''[[Tre colonne in cronaca]]'' - Regie: [[Carlo Vanzina]] - Haaptacteuren: [[Gian Maria Volonté]], [[Massimo Dapporto]] - (als Contessa Odessa Bonaveri) * 1997: ''[[Bella Ciao]]'' - Regie: [[Xaver Schwarzenberger]] - Haaptacteuren: [[Frank Hoffmann]], [[Susi Nicoletti]] - (als Teresa Hainisch) * 1998: ''[[Bin ich schön?]]'' - Regie: [[Doris Dörrie]] - Haaptacteuren: [[Marie Zielcke]], [[Suzanne von Borsody]] - (als Unna) ==== vun 2000 bis 2009 ==== * 2009: ''[[Ob ihr wollt oder nicht!]]'' - Regie: [[Ben Verbong]] - Haaptacteuren: [[Katharina Marie Schubert|Katharina Schubert]], [[Julia-Maria Köhler]] - (als Dorothea Brühl) * 2009: ''[[Horst Schlämmer - Isch kandidiere!]]'' - Regie: [[Sophie Heldman]] - Haaptacteuren: [[Hape Kerkeling]], [[Alexandra Kamp]] - (als Senta Berger) * 2009: ''[[Satte Farben vor Schwarz]]'' - Regie: [[Angelo Colagrossi]] - Haaptacteuren: [[Bruno Ganz]], [[Carina Wiese]] - (als Anita) ==== vun 2010 bis 2019 ==== * 2012: ''[[Zettl]]'' - Regie: [[Helmut Dietl]] - Haaptacteuren: [[Michael Herbig]], [[Karoline Herfurth]] - (als Mona Mödlinger) * 2012: ''[[Ruhm (Film)|Ruhm]]'' - Regie: [[Isabel Kleefeld]] - Haaptacteuren: [[Heino Ferch]], [[Julia Koschitz]] - (als Rosalie) * 2014: ''[[Altersglühen - Speed Dating für Senioren]]'' - Regie: [[Jan Georg Schütte]] - Haaptacteuren: Mario Adorf, [[Matthias Habich]] - (als Maria Koppel) * 2016: ''[[Willkommen bei den Hartmanns]]'' - Regie: [[Simon Verhoeven]] - Haaptacteuren: [[Heiner Lauterbach]], [[Florian David Fitz]] - (als Angelika Hartmann) * 2019: ''Menuett'' - Regie: [[Felix Karolus]] - (Kuerzfilm) ==== vun 2020 bis 2029 ==== * 2022: ''[[Oskars Kleid]]'' - Regie: [[Hüseyin Tabak]] - Haaptacteuren: Florian David Fitz, [[Laurì]] - (als Frau Kornmann) * 2023: ''[[Weißt du noch]]'' - Regie: [[Rainer Kaufmann]] - Haaptacteuren: [[Günther Maria Halmer]], [[Konstantin Wecker]] - (als Marianne) * 2023: ''[[Ach, diese Lücke, diese entsetzliche Lücke]]'' - Regie: Simon Verhoeven - Haaptacteuren: [[Bruno Alexander]], [[Michael Wittenborn]] - (als Groussmamm) === Televisioun === ==== vun 1963 bis 1969 ==== * ''[[The Waltz King: Part 1]]'' (1963) vum [[Steve Previn]] mam [[Kerwin Mathews]] a [[Brian Aherne]] * ''[[The Waltz King: Part 2]]'' (1963) vum Steve Previn mam Kerwin Mathews a [[Peter Kraus]] * ''[[See How They Run]]'' (1964) * ''[[Istanbul Express]]'' (1968) * ''[[Babeck]]'' (1968) (Serie) vum [[Wolfgang Becker]] mam [[Cordula Trantow]] an [[Helmut Käutner]] **''Ein Sarg aus Genua'' (1968) **''Das Geheimnis der Calasetta'' (1968) **''Tödliche Geschäfte'' (1968) ==== vun 1970 bis 1979 ==== * ''[[Frühlingsfluten]]'' (1974) * ''[[Krempoli - Ein Platz für wilde Kinder]]'' (1975) (Serie) * ''[[Die Verschwörung des Fiesco zu Genua]]'' (1975) * ''[[Halbzwei]]'' (1977) * ''[[Die Priwalov'schen Millionen]]'' (1980) (Serie) * ''[[La giacca verde]]'' (1979) ==== vun 1980 bis 1989 ==== * ''[[Der Traum ein Leben]]'' (1981) * ''[[Notte e nebbia]]'' (1982) * ''[[Die Entscheidung]]'' (1982) * ''[[Milionite na Privalov]]'' (1983) (Serie) * ''[[Liebe Melanie]]'' (1983) * ''[[Notti e nebbie]]'' (1984) * ''[[Kir Royal]]'' (1986) (Serie) vum Helmut Dietl mam [[Franz-Xaver Kroetz]], [[Ruth-Maria Kubitschek]] a Mario Adorf **''Wer reinkommt, ist drin'' (1986) **''Muttertag'' (1986) **''Das Volk sieht nichts'' (1986) **''Adieu Claire'' (1986) **''Königliche Hoheit'' (1986) **''Karriere'' (1986) * ''[[L ultima mazurka]]'' (1986) * ''[[Luisa. Quattro storie di donne]]'' (1987) * ''[[Die schnelle Gerdi]]'' (1989) (Serie - 12 Episoden) * ''[[Oceano]]'' (1989) (Serie) ==== vun 1990 bis 1999 ==== * ''[[Lilli Lottofee]]'' (1992) (Serie) * ''[[Sie und Er]]'' (1992) * ''[[Ärzte]]'' Serie **'' Dr. Schwarz und Dr. Martin - Neuland'' (1994) ** ''Dr. Schwarz und Dr. Martin - Rosenkavaliere'' (1994) ** ''Dr. Schwarz und Dr. Martin - Nahkampf'' (1994) ** ''Dr. Schwarz und Dr. Martin - Höhenflug'' (1994) ** ''Dr. Schwarz und Dr. Martin - Trennungen'' (1996) ** ''Dr. Schwarz und Dr. Martin - Herztöne'' (1996) ** ''Dr. Schwarz und Dr. Martin - Schicksale'' (1996) ** ''Dr. Schwarz und Dr. Martin - Entscheidungen'' (1996) * ''[[Gefangene Liebe]]'' (1994) * ''[[Die Nacht der Nächte]]'' (1995) * ''[[Dopo la tempesta]]'' (1996) * ''[[Kap der Rache]]'' (1997) * ''[[Lamorte]]'' (1997) * ''[[Mammamia]]'' (1998) * ''[[Liebe und weitere Katastrophen]]'' (1999) * ''[[Nancherrow]]'' (1999) * ''[[Mit fünfzig küssen Männer anders]]'' (1999) ==== vun 2000 bis 2010 ==== * ''[[Zimmer mit Frühstück]]'' (2000/I) * ''[[Trennungsfieber]]'' (2000) * ''[[Scharf aufs Leben]]'' (2000) * ''[[Probieren Sie's mit einem Jüngeren]]'' (2000) * ''[[Bis dass dein Tod uns scheidet]]'' (2002) * ''[[Unter Verdacht]]'' Serie **''Verdecktes Spiel'' (2002) **''Eine Landpartie'' (2003) **''Gipfelstürmer'' (2004) **''Beste Freunde'' (2004) **''Das Karussell'' (2005) **''Willkommen im Club'' (2005) **''Atemlos'' (2006) **''Ein neues Leben'' (2006) **''Hase und Igel'' (2007) **''Das Geld anderer Leute'' (2007) **''Brubeck'' (2008) **''Die falsche Frau'' (2008) **''Der schmale Grat'' (2009) **''Tausend Augen'' (2009) **''Laufen und Schießen'' (2010) *''[[Die schnelle Gerdi und die Hauptstadt]]'' (2003) (Serie) == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Autoritéitskontroll}} {{DEFAULTSORT:Berger Senta}} [[Kategorie:Éisträichesch Filmschauspillerinnen]] [[Kategorie:Éisträichesch Theaterschauspillerinnen]] [[Kategorie:Éisträichesch Televisiounsschauspillerinnen]] [[Kategorie:Éisträichesch Filmproduzenten]] [[Kategorie:Gebuer 1941]] [[Kategorie:Bundesverdienstkreuz 1. Klasse]] l94z4dxzaazahrjc1luwcl8hoskti96 2673672 2673671 2026-04-19T16:17:41Z Johnny Chicago 17 /* vun 1950 bis 1959 */ 2673672 wikitext text/x-wiki {{Infobox Biographie}} [[Fichier:Senta Berger 1975.jpg|thumb|Senta Berger, 1975]] D''''Senta Berger''', gebuer den [[13. Mee]] [[1941]] zu [[Wien]], ass eng [[éisträich]]esch [[Schauspiller]]in a Filmproduzentin. Mat 5 Joer huet d'Senta Berger [[Ballet]] geléiert a wollt spéider Schauspillerin ginn. Si war duerno um [[Max-Reinhardt-Seminar]]. 1958 gouf si Member vum [[Theater in der Josefstadt]]. De Film huet si awer méi ugezunn wéi den Theater, a vun 1959 un huet si ee Film nom anere gedréint. 1962 huet se mam Filmregisseur [[Michael Verhoeven]] d'Produktiounsfirma [[Sentana-Filmproduktion]] gegrënnt an 1963 huet si sech mat him bestuet. D'Senta Berger huet eng international Filmcarrière, si huet a Filmer zu [[Hollywood]], an [[Italien]], [[Frankräich]], [[Däitschland]] an [[Éisträich]] gespillt, mat Regisseure wéi [[Bernhard Wicki]], [[Sam Peckinpah]], [[Volker Schlöndorff]] a [[Wim Wenders]]. Si war d'Partnerin vu Schauspiller wéi [[Kirk Douglas]], [[Charlton Heston]], [[James Coburn]], [[Lilli Palmer]] a [[Götz George]]. 1989 hat si e groussen Erfolleg mat der Serie ''[[Kir Royal]]'' op der däitscher Televisioun. Duerno huet sech hir Carrière bal nëmme méi op der Tëlee ofgespillt. Zanter 2003 ass si Presidentin vun der [[Deutsche Filmakademie|däitscher Filmakademie]] == Filmographie == === Kino=== ==== vun 1950 bis 1959 ==== * 1950: ''[[Das doppelte Lottchen (Film 1950)|Dasa doppelte Lottchen]]'' - Regie: [[Josef von Báky]] - Haaptacteuren: [[Antje Weisgerber]], [[Peter Mosbacher]] * 1955: ''[[Du bist die Richtige]]'' - Regie: [[Erich Engel]], [[Josef von Báky]] - Haaptacteuren: [[Curd Jürgens]], Antje Weisgerber * 1957: ''[[Die unentschuldigte Stunde (Film 1957)|Die unentschuldigte Stunde]]'' - Regie: [[Willi Forst]] - Haaptacteuren: [[Adrian Hoven]], [[Erika Remberg]] - (als Gymnasialschülerin) * 1957: ''[[Die Lindenwirtin vom Donaustrand]]'' - Regie: [[Hans Quest]] - Haaptacteuren: [[Marianne Hold]], [[Claus Holm]] - (als Marie) * 1958: ''[[Der veruntreute Himmel]]'' - Regie: [[Ernst Marischka]] - Haaptacteuren: [[Hans Holt]], [[Annie Rosar]] * 1959: ''[[The Journey]]'' - Regie: [[Anatole Litvak]] - Haaptacteuren: [[Deborah Kerr]], [[Yul Brynner]] - (als Serveuse) * 1959: ''[[Katia (Film 1959)|Katia]]'' - Regie: [[Robert Siodmak]] - Haaptacteuren: [[Romy Schneider]], [[Curd Jürgens]] ==== vun 1960 bis 1969 ==== * 1960: ''[[Ich heirate Herrn Direktor]]'' - Regie: [[Wolfgang Liebeneiner]] - Haaptacteuren: [[Heidelinde Weis]], [[Gerhard Riedmann]] - (als Vera) * 1960: ''[[Der brave Soldat Schwejk (Film 1960)|Der brave Soldat Schwejk]]'' - Regie: [[Axel von Ambesser]] - Haaptacteuren: [[Heinz Rühmann]], [[Ernst Stankovski]] - (als Gretl) * 1960: ''[[O sole mio (Film 1960)|O sole mio]]'' - Regie: [[Paul Martin]] - Haaptacteuren: [[Vico Torriani]], [[Gunther Philipp]] - (als Madeleine) * 1961: ''[[The Secret Ways]]'' - Regie: [[Phil Karlson]] - Haaptacteuren: [[Richard Widmark]], [[Sonja Ziemann]] - (als Elsa) * 1961: ''[[Junge Leute brauchen Liebe]]'' - Regie: [[Géza von Cziffra]] - Haaptacteuren: [[Cornelia Froboess]], [[Waltraut Haas]] - (als Madeleine Talbot) * 1961: ''[[Eine hübscher als die andere]]'' - Regie: [[Axel von Ambesser]] - Haaptacteuren: [[Heidi Brühl]], [[Rudolf Platte]] - (als Lilly Hase) * 1961: ''[[Das Wunder des Malachias]]'' - Regie: [[Bernhard Wicki]] - Haaptacteuren: [[Horst Bollmann]], [[Richard Münch]] - (als Yvonne Krüger) * 1961: ''[[Immer Ärger mit dem Bett]]'' - Regie: [[Rudolf Schündler]] - Haaptacteuren: [[Günter Pfitzmann]], [[Renate Ewert]] - (als Rosemarie Schulze) * 1961: ''[[Adieu, Lebewohl, Goodbye]]'' - Regie: Paul Martin - Haaptacteuren: [[Bibi Johns]], [[Michael Cramer]] - (als Gaby) * 1961: ''[[Es muß nicht immer Kaviar sein]]'' - Regie: [[Géza von Radványi]] - Haaptacteuren: [[O. W. Fischer]], [[Eva Bartok]] - (als Chantal) * 1961: ''[[Ramona (Film 1961)|Ramona]]'' - Regie: [[Paul Martin]] - Haaptacteuren: [[Joachim Hansen]], [[Georg Thomalla]] - (als Yvonne) * 1961: ''[[Junge Leute brauchen Liebe]]'' - Regie: [[Géza von Cziffra]] - Haaptacteuren: [[Cornelia Froboess]], [[Johannes Heesters]] * 1961: ''[[Das Geheimnis der schwarzen Koffer]]'' - Regie: [[Werner Klingler]] - Haaptacteuren: [[Joachim Hansen]], [[Chris Howland]] - (als Susan Brown) * 1961: ''[[Diesmal muß es Kaviar sein]]'' - Regie: [[Géza von Radványi]] - Haaptacteuren: O. W. Fischer, Eva Bartok - (als Chantal) * 1962: ''Frauenarzt Dr. Sibelius'' - [[Rudolf Jugert]] - Haaptacteuren: [[Lex Barker]], [[Barbara Rütting]] - (als Elisabeth Sibelius) * 1962: ''[[Das Testament des Dr. Mabuse (Film 1962)|Das Testament des Dr. Mabuse]]'' - Regie: [[Werner Klingler]] - Haaptacteuren: [[Gert Fröbe]], [[Charles Regnier]] - (als Nelly) * 1962: ''[[Sherlock Holmes und das Halsband des Todes]]'' - Regie: [[Terence Fisher]] - Haaptacteuren: [[Christopher Lee]], [[Ivan Desny]] - (als Ellen Blackburn) * 1963: ''[[The Waltz King]]'' - Regie: [[ Steve Previn]] - Haaptacteuren: [[Kerwin Mathews]], [[Peter Kraus]] - (als Henriette Treffz) * 1963: ''[[Kali Yug, la dea della vendetta]]'' - Regie: [[Mario Camerini]] - Haaptacteuren: Lex Barker, [[Klaus Kinski]] - (als Catherine Talbot) * 1963: ''[[Il mistero del tempio indiano]]'' - Regie: Mario Camerini - Haaptacteuren: Lex Barker, Joachim Hansen - (als Catherine Talbot) * 1963: ''[[The Victors]]'' - Regie: [[Carl Foreman]] - Haaptacteuren: [[Melina Mercouri]], [[Romy Schneider]] - (als Trudi Metzger) * 1963: ''[[Jack und Jenny]]'' - Regie: [[Victor Vicas]] - Haaptacteuren: [[Brett Halsey]], [[Marion Michael]] - (als Jenny) * 1964: ''...e la donna creò l'uomo'' - Regie: [[Camillo Mastrocinque]] - Haaptacteuren: [[Thomas Fritsch]], [[Alexandra Stewart]] - (als Jane) * 1965:''[[Major Dundee]]'' - Regie: [[Sam Peckinpah]] - Haaptacteuren: Charlton Heston, [[James Coburn]] - (als Teresa Santiago) * 1965: ''[[Schüsse im 3/4 Takt]]'' - Regie: [[Alfred Weidenmann]] - Haaptacteuren: [[Pierre Brice]], [[Heinz Drache]] - (als Jenny) * 1965: ''[[The Glory Guys]]'' - Regie: [[Arnold Laven]] - Haaptacteuren: [[Tom Tryon]], [[James Caan]] - (als Lou Woddard) * 1966: ''[[Cast, Giant Shadow]]'' - Regie: [[Melville Shavelson]] - Haaptacteuren: [[Kirk Douglas]], [[Angie Dickinson]] - (als Magda Simon) * 1966: ''[[The Poppy Is Also, Flower]]'' - Regie: [[Terence Young]] - Haaptacteuren: [[Stephen Boyd]], [[Rita Hayworth]] - (als Maxine) * 1966: ''[[Lange Beine - lange Finger]]'' - Regie: [[Alfred Vohrer]] - Haaptacteuren: [[Joachim Fuchsberger]], [[Martin Held]] - (als Doris Holberg) * 1966: ''[[Our Man in Marrakesh]]'' - Regie: [[Don Sharp]] - Haaptacteuren: [[Tony Randall]], [[Herbert Lom]] - (als Kyra Stanovy) * 1966: ''[[The Quiller Memorandum]]'' - Regie: [[Michael Anderson (Filmregisseur)|Michael Anderson]] - Haaptacteuren: [[Alec Guinness]], [[Max von Sydow]] - (als Inge Lindt) * 1967: ''[[Operazione San Gennaro]]'' - Regie: [[Dino Risi]] - Haaptacteuren: [[Nino Manfredi]], [[Claudine Auger]] - (als Maggie) * 1967: ''[[The Ambushers]]'' - Regie: [[Henry Levin]] - Haaptacteuren: [[Dean Martin]], [[Janice Rule]] - (als Francesca Madeiros) * 1967: ''[[Peau d'espion]]'' - Regie: [[Edouard Molinaro]] - Haaptacteuren: [[Louis Jourdan]], [[Bernard Blier]] - (als Gertraud Sphax) * 1968 : ''[[Diaboliquement vôtre]]'' - Regie: [[Julien Duvivier]] - Haaptacteuren: [[Alain Delon]], [[Peter Mosbacher]] - (als Chrsitiane) * 1968: ''Vienna'' - Regie: [[Orson Welles]] - Haaptacteuren: [[Mickey Rooney]] (Kuerzfilm) *1969: ''[[If It's Tuesday, This Must Be Belgium]]'' - Regie: [[Mel Stuart]] - Haaptacteuren: [[Suzanne Pleshette]], [[John Cassavetes]] * 1969: ''[[De Sade]]'' - Regie: [[Cy Endfield]] - Haaptacteuren: [[Keir Dullea]], [[Lilli Palmer]] - (als Anne de Montreuil) * 1969: ''Les étrangers'' - Regie: [[Jean-Pierre Desagnat]] - Haaptacteuren: [[Michel Constantin]], [[Hans Meyer]] Gertraud Sphax - (als May) * 1969: ''[[Infanzia, vocazione e prime esperienze di Giacomo Casanova, veneziano]]'' - Regie: [[Luigi Comencini]] - Haaptacteuren: [[Leonard Whiting]], [[Lionel Stander]] - (als Giuliegtta Cavamacchia) ==== vun 1970 bis 1979 ==== * 1970: ''[[Cuori solitari]]'' - Regie: [[Franco Giraldi]] - Haaptacteuren: [[Ugo Tognazzi]], [[Gianna Serra]] - (als Giovanna) * 1970: ''[[O.K.]]'' - Regie: [[Michael Verhoeven]] - Haaptacteuren: [[Gustl Bayrhammer]], [[Eva Mattes]] * 1970: ''[[Quando le donne avevano la coda]]'' - Regie: [[Pasquale Festa Campanile]] - Haaptacteuren: [[Giuliano Gemma]], [[Frank Wolff]] - (als Filli) * 1971: ''[[Un anguilla da trecento milioni]]'' - Regie: [[Salvatore Samperi]] - Haaptacteuren: [[Ottavia Piccolo]], [[Gabriele Ferzetti]] - (als Gräfin Spodani) * 1971: ''[[Wer im Glashaus liebt]]'' - Regie: [[Michael Verhoeven]] - Haaptacteuren: [[Hartmut Becker]], [[Marianne Blomquist]] - (als Hanna) * 1971: ''[[Le saut de l'ange]]'' - Regie: [[Yves Boisset]] - Haaptacteuren: [[Jean Yanne]], [[Sterling Hayden]] - (als Sylvaine Orsini) * 1971: ''[[Roma bene]]'' - Regie: [[Carlo Lizzani]] - Haaptacteuren: [[Nino Manfredi]], [[Michèle Mercier]] - (als Prinzessin Dede Marescalli) * 1972: ''[[L'amante dell'orsa maggiore]]'' - Regie: [[Valentino Orsini]] - Haaptacteuren: [[Giuliano Gemma]], [[Bruno Cremer]] - (als Fela) * 1972: ''[[Quando le donne persero la coda]] - Regie: [[Pasquale Festa Campanile]] - Haaptacteuren: Frank Wolff, [[Mario Adorf]] - (als Filli) * 1972: ''[[Causa di divorzio]]'' - Regie: [[Marcello Fondato]] - Haaptacteuren: [[Catherine Spaak]], [[Arnoldo Foà]] - (als Enrica Sebastiani) * 1972: ''[[Die Moral der Ruth Halbfass]]'' - Regie: [[Volker Schlöndorff]] - Haaptacteuren: [[Margarethe von Trotta]], [[Helmut Griem]] - (als Ruth Halbfass) * 1972: ''[[Der scharlachrote Buchstabe]]'' - Regie: [[Wim Wenders]] - Haaptacteuren: [[Hans Christian Blech]], [[Rüdiger Vogler]] - (als Hester Prynne) * 1973: ''[[Bisturi, la mafia bianca]]'' - Regie: [[Luigi Zampa]] - Haaptacteuren: Gabriele Ferzetti, [[Enrico Maria Salerno]] - (als Maria) * 1973: ''Amore e ginnastica'' - Regie: [[Luigi Filippo D'Amico]] - Haaptacteuren: [[Adriana Asti]], [[Lino Capolicchio]] - (als Maria Pedani) * 1973: ''[[Reigen]]'' - Regie: [[Otto Schenk]] - Haaptacteuren: [[Sydne Rome]], [[Helmut Berger]] - (als Emma) * 1974: ''Di mamma non ce n'è una sola'' - Regie: [[Alfredo Giannetti]] - Haaptacteuren: [[Vittorio Caprioli]], Lionel Stander - (als Paolina Borghese) * 1974: ''[[L'uomo senza memoria]]'' - Regie: [[Duccio Tessari]] - Haaptacteuren: [[Luc Merenda]], [[Umberto Orsini]] - (als Sara Grimaldi) * 1974: ''La bellissima estate'' - Regie: [[Sergio Martino]] - Haaptacteuren: [[John Richardson]], [[Alessandro Cocco]] - (als Manuela) * 1976: ''[[MitGift]]'' - Regie: Michael Verhoeven - Haaptacteuren: Mario Adorf, [[Elisabeth Flickenschildt]] - (als Alice Burgmann) * 1976: ''La padrona è servita'' - Regie: [[Mario Lanfranchi]] - Haaptacteuren: [[Maurizio Arena]], [[Erika Blanc]] - (als Angela) * 1976: ''[[The Swiss Conspiracy]]'' - Regie: [[Jack Arnold]] - Haaptacteuren: [[David Janssen]], [[Elke Sommer]] - (als Denise Abbott) * 1976: ''[[Signore e signori, buonanotte]]'' - Regie: Luigi Comencini, [[Nanni Loy]], [[Luigi Magni]], [[Mario Monicelli]], [[Ettore Scola]] - Haaptacteuren: [[Vittorio Gassman]], [[Marcello Mastroianni]] - (als Madamm Palese) * 1976: ''[[Brogliaccio d'amore]]'' - Regie: [[Decio Silla]] - Haaptacteuren: Enrico Maria Salerno, [[Paolo Carlini]] - (als Roberta) * 1977: ''[[Das chinesische Wunder]]'' - Regie: [[Wolfgang Liebeneiner]] - Haaptacteuren: Heinz Rühmann, [[Harald Leipnitz]] - (als Detta Gaspardi) * 1977: ''[[Cross of Iron]]'' - Regie: Sam Peckinpah - Haaptacteuren: [[James Coburn]], [[Maximilian Schell]] - (als Eva) * 1977: ''Una donna di seconda mano'' - Regie: [[Pino Tosini]] - Haaptacteuren: Enrico Maria Salerno, [[Macha Méril]] - (als Nerina) * 1978: ''[[Ritratto di borghesia in nero]]'' - Regie: [[Tonino Cervi]] - Haaptacteuren: [[Ornella Muti]], [[Capucine]] - (als Carla Richter) * 1978: ''Freiheit'' - Regie: [[Petrus van der Let]] - (Kuerzfilm) * 1979: ''[[La giacca verde]]'' - Regie: [[Franco Giraldi]] - Haaptacteuren: [[Jean-Pierre Cassel]], [[Vittorio Sanipoli]] - (als Marta) ==== vun 1980 bis 1989 ==== * 1980: ''[[Speed Driver]]'' - Regie: [[Stelvio Massi]] - Haaptacteuren: [[Francisco Rabal]], [[Fabio Testi]] - (als Suzanne) * 1984: ''[[Fatto su misura]]'' - Regie: [[Francesco Laudadio]] - Haaptacteuren: [[Ricky Tognazzi]], [[Ugo Tognazzi]] * 1985: ''[[De flyvende djævle]]'' - Regie: [[Anders Refn]] - Haaptacteuren: [[Erland Josephson]], [[Mario David]] - (als Nina Rosta) * 1985: ''[[Le due vite di Mattia Pascal]]'' - Regie: [[Mario Monicelli]] - Haaptacteuren: [[Marcello Mastroianni]], [[Andréa Ferréol]] - (als Clara) * 1985: ''[[Killing Cars]]'' - Regie: Michael Verhoeven - Haaptacteuren: [[Jürgen Prochnow]], [[Agnès Soral]] - (als Marie Landauer) * 1986: ''[[L'ultima mazurka]]'' - Regie: [[Gianfranco Bettetini]] - Haaptacteuren: Erland Josephson, [[Mario Scaccia]] - (als Grete) * 1987: ''[[Animali metropolitani]]'' - Regie: [[Steno]] - Haaptacteuren: [[Donald Pleasence]], [[Ninetto Davoli]] - (als Dr. Abbott) * 1988: ''Cheeeese'' (1988) - Regie: [[Bernhard Weber]] - Haaptacteuren: [[Isabel García Lorca]], [[Vincent Gardenia]] - (als Erica) ==== vun 1990 bis 2009 ==== * 1990: ''[[Tre colonne in cronaca]]'' - Regie: [[Carlo Vanzina]] - Haaptacteuren: [[Gian Maria Volonté]], [[Massimo Dapporto]] - (als Contessa Odessa Bonaveri) * 1997: ''[[Bella Ciao]]'' - Regie: [[Xaver Schwarzenberger]] - Haaptacteuren: [[Frank Hoffmann]], [[Susi Nicoletti]] - (als Teresa Hainisch) * 1998: ''[[Bin ich schön?]]'' - Regie: [[Doris Dörrie]] - Haaptacteuren: [[Marie Zielcke]], [[Suzanne von Borsody]] - (als Unna) ==== vun 2000 bis 2009 ==== * 2009: ''[[Ob ihr wollt oder nicht!]]'' - Regie: [[Ben Verbong]] - Haaptacteuren: [[Katharina Marie Schubert|Katharina Schubert]], [[Julia-Maria Köhler]] - (als Dorothea Brühl) * 2009: ''[[Horst Schlämmer - Isch kandidiere!]]'' - Regie: [[Sophie Heldman]] - Haaptacteuren: [[Hape Kerkeling]], [[Alexandra Kamp]] - (als Senta Berger) * 2009: ''[[Satte Farben vor Schwarz]]'' - Regie: [[Angelo Colagrossi]] - Haaptacteuren: [[Bruno Ganz]], [[Carina Wiese]] - (als Anita) ==== vun 2010 bis 2019 ==== * 2012: ''[[Zettl]]'' - Regie: [[Helmut Dietl]] - Haaptacteuren: [[Michael Herbig]], [[Karoline Herfurth]] - (als Mona Mödlinger) * 2012: ''[[Ruhm (Film)|Ruhm]]'' - Regie: [[Isabel Kleefeld]] - Haaptacteuren: [[Heino Ferch]], [[Julia Koschitz]] - (als Rosalie) * 2014: ''[[Altersglühen - Speed Dating für Senioren]]'' - Regie: [[Jan Georg Schütte]] - Haaptacteuren: Mario Adorf, [[Matthias Habich]] - (als Maria Koppel) * 2016: ''[[Willkommen bei den Hartmanns]]'' - Regie: [[Simon Verhoeven]] - Haaptacteuren: [[Heiner Lauterbach]], [[Florian David Fitz]] - (als Angelika Hartmann) * 2019: ''Menuett'' - Regie: [[Felix Karolus]] - (Kuerzfilm) ==== vun 2020 bis 2029 ==== * 2022: ''[[Oskars Kleid]]'' - Regie: [[Hüseyin Tabak]] - Haaptacteuren: Florian David Fitz, [[Laurì]] - (als Frau Kornmann) * 2023: ''[[Weißt du noch]]'' - Regie: [[Rainer Kaufmann]] - Haaptacteuren: [[Günther Maria Halmer]], [[Konstantin Wecker]] - (als Marianne) * 2023: ''[[Ach, diese Lücke, diese entsetzliche Lücke]]'' - Regie: Simon Verhoeven - Haaptacteuren: [[Bruno Alexander]], [[Michael Wittenborn]] - (als Groussmamm) === Televisioun === ==== vun 1963 bis 1969 ==== * ''[[The Waltz King: Part 1]]'' (1963) vum [[Steve Previn]] mam [[Kerwin Mathews]] a [[Brian Aherne]] * ''[[The Waltz King: Part 2]]'' (1963) vum Steve Previn mam Kerwin Mathews a [[Peter Kraus]] * ''[[See How They Run]]'' (1964) * ''[[Istanbul Express]]'' (1968) * ''[[Babeck]]'' (1968) (Serie) vum [[Wolfgang Becker]] mam [[Cordula Trantow]] an [[Helmut Käutner]] **''Ein Sarg aus Genua'' (1968) **''Das Geheimnis der Calasetta'' (1968) **''Tödliche Geschäfte'' (1968) ==== vun 1970 bis 1979 ==== * ''[[Frühlingsfluten]]'' (1974) * ''[[Krempoli - Ein Platz für wilde Kinder]]'' (1975) (Serie) * ''[[Die Verschwörung des Fiesco zu Genua]]'' (1975) * ''[[Halbzwei]]'' (1977) * ''[[Die Priwalov'schen Millionen]]'' (1980) (Serie) * ''[[La giacca verde]]'' (1979) ==== vun 1980 bis 1989 ==== * ''[[Der Traum ein Leben]]'' (1981) * ''[[Notte e nebbia]]'' (1982) * ''[[Die Entscheidung]]'' (1982) * ''[[Milionite na Privalov]]'' (1983) (Serie) * ''[[Liebe Melanie]]'' (1983) * ''[[Notti e nebbie]]'' (1984) * ''[[Kir Royal]]'' (1986) (Serie) vum Helmut Dietl mam [[Franz-Xaver Kroetz]], [[Ruth-Maria Kubitschek]] a Mario Adorf **''Wer reinkommt, ist drin'' (1986) **''Muttertag'' (1986) **''Das Volk sieht nichts'' (1986) **''Adieu Claire'' (1986) **''Königliche Hoheit'' (1986) **''Karriere'' (1986) * ''[[L ultima mazurka]]'' (1986) * ''[[Luisa. Quattro storie di donne]]'' (1987) * ''[[Die schnelle Gerdi]]'' (1989) (Serie - 12 Episoden) * ''[[Oceano]]'' (1989) (Serie) ==== vun 1990 bis 1999 ==== * ''[[Lilli Lottofee]]'' (1992) (Serie) * ''[[Sie und Er]]'' (1992) * ''[[Ärzte]]'' Serie **'' Dr. Schwarz und Dr. Martin - Neuland'' (1994) ** ''Dr. Schwarz und Dr. Martin - Rosenkavaliere'' (1994) ** ''Dr. Schwarz und Dr. Martin - Nahkampf'' (1994) ** ''Dr. Schwarz und Dr. Martin - Höhenflug'' (1994) ** ''Dr. Schwarz und Dr. Martin - Trennungen'' (1996) ** ''Dr. Schwarz und Dr. Martin - Herztöne'' (1996) ** ''Dr. Schwarz und Dr. Martin - Schicksale'' (1996) ** ''Dr. Schwarz und Dr. Martin - Entscheidungen'' (1996) * ''[[Gefangene Liebe]]'' (1994) * ''[[Die Nacht der Nächte]]'' (1995) * ''[[Dopo la tempesta]]'' (1996) * ''[[Kap der Rache]]'' (1997) * ''[[Lamorte]]'' (1997) * ''[[Mammamia]]'' (1998) * ''[[Liebe und weitere Katastrophen]]'' (1999) * ''[[Nancherrow]]'' (1999) * ''[[Mit fünfzig küssen Männer anders]]'' (1999) ==== vun 2000 bis 2010 ==== * ''[[Zimmer mit Frühstück]]'' (2000/I) * ''[[Trennungsfieber]]'' (2000) * ''[[Scharf aufs Leben]]'' (2000) * ''[[Probieren Sie's mit einem Jüngeren]]'' (2000) * ''[[Bis dass dein Tod uns scheidet]]'' (2002) * ''[[Unter Verdacht]]'' Serie **''Verdecktes Spiel'' (2002) **''Eine Landpartie'' (2003) **''Gipfelstürmer'' (2004) **''Beste Freunde'' (2004) **''Das Karussell'' (2005) **''Willkommen im Club'' (2005) **''Atemlos'' (2006) **''Ein neues Leben'' (2006) **''Hase und Igel'' (2007) **''Das Geld anderer Leute'' (2007) **''Brubeck'' (2008) **''Die falsche Frau'' (2008) **''Der schmale Grat'' (2009) **''Tausend Augen'' (2009) **''Laufen und Schießen'' (2010) *''[[Die schnelle Gerdi und die Hauptstadt]]'' (2003) (Serie) == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Autoritéitskontroll}} {{DEFAULTSORT:Berger Senta}} [[Kategorie:Éisträichesch Filmschauspillerinnen]] [[Kategorie:Éisträichesch Theaterschauspillerinnen]] [[Kategorie:Éisträichesch Televisiounsschauspillerinnen]] [[Kategorie:Éisträichesch Filmproduzenten]] [[Kategorie:Gebuer 1941]] [[Kategorie:Bundesverdienstkreuz 1. Klasse]] mt07r6zduih1tbprr8onf6u8kb16zmu 0 6168 2673652 2667599 2026-04-19T13:18:24Z GilPe 14980 /* Gebuer */ +Mathias Weistroffer 2673652 wikitext text/x-wiki {{Artikel Joer}} == Evenementer == === Europa === === Afrika === === Amerika === ==== USA ==== ==== Südamerika ==== === Asien === === Ozeanien & Pazifik === === Arabesch Welt === == Konscht a Kultur == === Molerei === === Literatur === === Musek === == Wëssenschaft an Technik == === Astronomie === * [[22. Juli]]: Den däitschen Astronom [[Arthur Auwers]] entdeckt d'[[Spiralgalaxie]] [[NGC 6503]]. * [[26. Oktober]]: Den ireschen Astronom [[William Parsons]] entdeckt d'[[Balkespiralgalaxie]] [[NGC 90]] an d'[[Spiralgalaxie]] [[NGC 93]]. == Gebuer == * {{2. Januar}}: [[Nicolas Grang]], lëtzebuergeschen Offizéier a Kongospionéier. * [[15. Januar]]: [[Gustave Wilhelmy]], lëtzebuergesche Politiker. * {{5. Mäerz}}: [[Ruth Belville]], brittesch Entreprenesch: 'Greenwich Time Lady' * {{9. Mäerz}}: [[Victor Dondelinger]], lëtzebuergeschen Ingenieur. * [[12. Abrëll]]: [[Mathias Weistroffer]], lëtzebuergesche Bauer. * [[18. Abrëll]]: [[Ludwig Levy]], däitschen Architekt. * {{7. Mee}}: [[Mathias Kraus]], lëtzebuergesche Schoulmeeschter a Libraire. * [[19. Juni]]: [[Prosper Biwer]], lëtzebuergeschen Architekt. * [[26. Juni]]: [[Prosper Müllendorff]], lëtzebuergesche Journalist, Historiker an Iwwersetzer. * {{3. Juli}}: [[Leoš Janáček]], tschechesche Komponist. * [[16. Juli]]: [[Joseph-Alexandre Muller]], lëtzebuergesche Komponist. * {{2. September}}: [[Jules Salentiny (Forstingenieur)|Jules Salentiny]], lëtzebuergesche Forstingenieur. * {{8. September}}: [[Heinrich Kreutz]], däitschen Astronom. * [[17. September]]: [[David Dunbar Buick]], schottesch-amerikaneschen Ingenieur an Industriellen. * [[16. Oktober]]: [[Oscar Wilde]], iresche Schrëftsteller. * [[20. Oktober]]: [[Arthur Rimbaud]], franséischen Dichter. * [[11. November]]: [[Léon Namur]], Apdikter zu Iechternach. * [[28. November]]: [[Jean Thill (1854-1937)|Jean Thill]], lëtzebuergesche Geeschtlechen, Professer an Historiker. * {{5. Dezember}}: [[Theodore Risch]], lëtzebuergeschen Affekot a Politiker. * [[29. Dezember]]: [[Solon Irving Bailey]], US-amerikaneschen Astronom. == Gestuerwen == * [[26. Januar]]: [[Augustin Schlinck]], lëtzebuergesche Metzler, Wäinhändler a Politiker. * [[22. Juni]]: [[Auguste Metz]], lëtzebuergesche Politiker, Entreprener an Industriepionéier. * [[14. August]]: [[Jean-Baptiste Pinth]], lëtzebuergesche Bauer a Politiker. * [[18. November]]: [[Edward Forbes]], britteschen Naturfuerscher. * [[12. Dezember]]: [[Giovanni Francesco Pressenda]], italieenesche Geiemécher. == Um Spaweck == {{Commonscat}} sx9ys06x9b373pjbynk9nkvjgwf2n51 0 8728 2673676 2638972 2026-04-19T16:24:43Z Johnny Chicago 17 /* Filmer */ 2673676 wikitext text/x-wiki {{Infobox Biographie}} Den '''Erich Kästner''' ass den [[23. Februar]] [[1899]] zu [[Dresden]] gebuer an den [[29. Juli]] [[1974]] zu [[München]] gestuerwen. Hie war en [[Däitschland|däitsche]] [[Schrëftsteller]], [[Dréibuchauteur]] a [[Kabarettist]] an ass virun allem fir seng Kannerbicher bekannt. == Säi Liewen == Seng Mamm Ida Kästner war [[Coiffeuse]] a säi Papp, den Emil Richard Kästner, war Suedlermeeschter. [[1906]] ass den Erich an d'Schoul zu Dresden gaangen. [[1917]] ass hien als Zaldot an d'Arméi agezu ginn, mä wéinst engem Häerzproblem koum en zeréck ouni datt en un d'Front hätt goe missen. [[1918]] huet hien dunn den Ofschloss gemaach an engem Seminar fir [[Schoulmeeschter]]. Zu Leipzig huet hie säi Studium an der Germanistik, Geschicht an an der Philosophie gemaach. Nieft sengem Studium huet hie fir d<nowiki>'</nowiki>''Neue Leipziger Zeitung'' geschafft. [[1927]] ass hien op Berlin geplënnert an huet do als Theaterkritiker an als fräie Mataarbechter bei verschiddenen Zeitunge geschafft. Seng éischt Gedichtsammlunge verëffentlecht hie vun [[1928]] un a schreift och Texter fir Kabareten. Säin erfollegräichst Wierk war de Kannerroman [[Emil und die Detektive]], deen a 24 Sproochen iwwersat an och verfilmt gouf. Verschidden Aarbechte vum Erich Kästner goufen am Joer 1933 duerch d'Nationalsozialiste verbrannt oder verbueden. An dësen Aarbechten hëlt hien déi spiisseg Moral, de Faschismus an de Militarismus op d'Schëpp. Hie gëtt ëmmer erëm vun der [[Gestapo]] verhaft an erëm lafe gelooss. 1957 ass säi Jong den Thomas op d'Welt komm, deen awer bei senger Mamm zu Berlin opwiisst. Am selwechte Joer ass och säi Papp gestuerwen. Den 29. Juli 1974 stierft den Erich Kästner am Alter vu 75 Joer zu München. == Auszeechnungen == * [[1956]]: Literaturpräis vun der Stad München [[Fichier:KaestnerErich.jpg|thumb|300px|Den Erich Kästner (Mäerz 1933)]] * [[1957]]: [[Georg-Büchner-Präis]] * [[1959]]: [[Bundesverdienstkreuz]] * [[1970]]: Kulturellen Éierepräis vun der Stad München == Seng Wierker == * ''Herz auf Taille'', [[1928]] * ''[[Emil und die Detektive]]'', [[1928]] * ''Lärm im Spiegel'', [[1929]] * ''Ein Mann gibt Auskunft'', [[1930]] * ''Arthur mit dem langen Arm'', [[1931]] * ''[[Pünktchen und Anton]]'', [[1931]] * ''Der 35. Mai'', [[1931]] * ''Das verhexte Telefon'', [[1932]] * ''Fabian. Die Geschichte eines Moralisten'', [[1932]] * ''Gesang zwischen den Stühlen'', [[1932]] * ''[[Das Fliegende Klassenzimmer]]'', [[1933]] * ''Drei Männer im Schnee'', [[1934]] * ''Emil und die drei Zwillinge'', [[1934]] * ''Die verschwundene Miniatur'', [[1935]] * ''Doktor Erich Kästners Lyrische Hausapotheke'', [[1936]] * ''Der Zauberlehrling'' (Romanfragment), [[1936]] * ''Georg und die Zwischenfälle (Der kleine Grenzverkehr)'', [[1938]] * ''[[Das doppelte Lottchen]]'', [[1949]] * ''[[Die Konferenz der Tiere]]'', [[1949]] * ''Die dreizehn Monate'', [[1955]] * ''Die Schule der Diktatoren'', [[1957]] * ''Als ich ein kleiner Junge war'', [[1957]] * ''Notabene 45, ein Tagebuch'', [[1961]] * ''Das Schwein beim Friseur'', [[1962]] * ''Der kleine Mann'', [[1963]] * ''Der kleine Mann und die kleine Miss'', [[1967]] == Filmer == Méi wéi 40 Filmer sinn a ville Länner nom Kästner senge Wierker entstanen, déi bekanntst sinn: * [[1931]]: ''Emil und die Detektive'' - Regie: [[Gerhard Lamprecht]] (mam [[Rolf Wenkhaus]] an dem [[Käthe Haack]]) * [[1935]]: ''Emil and the Detectives'' - Regie: [[Milton Rosmer]], en englesche Film mam [[John Wikkiams]] als ''Emil Blake'' * [[1936]]: ''Tri muzi ve snehu'' - Tschechesch Verfilmung vun ''Drei Männer im Schnee'' * [[1936]]: ''Stackars miljonärer'' - Schweedesch Versioun vun ''Drei Männer im Schnee'' * [[1938]]: ''Paradise for Three'' - Regie: [[Edward Buzzell]] (mam [[Robert Young]], dem [[Mary Astor]] an dem [[Sig Ruman]]) * [[1940]]: ''Frau nach Maß'' - Regie: [[Helmut Käutner]] (mam [[Hans Söhnker]]) * [[1943]]: ''Münchhausen'' - Regie: [[Josef von Báky]], Dréibuch: Erich Kästner als Berthold Bürger - (mam [[Hans Albers]] an dem [[Brigitte Horney]]) * [[1943]]: ''Der kleine Grenzverkehr'' - Regie: [[Hans Deppe]] (mam [[Willy Fritsch]]) * [[1950]]: ''[[Das doppelte Lottchen (Film 1950)|Das doppelte Lottchen]]'' - Regie: Josef von Báky (mam [[Antje Weisgerber]]) * [[1953]]: ''Twice upon a Time'' - Regie: [[Emeric Pressburger]] (brittesch Versioun vum ''Doppelten Lottchen'') * [[1953]]: ''Pünktchen und Anton'' - Regie: [[Thomas Engel]] (mam [[Hertha Feiler]], dem [[Paul Klinger]] an dem [[Jane Tilden]]) * [[1954]]: ''Emil und die Detektive'' - Regie: [[Robert A. Stemmle]] (mam [[Peter Finkbeiner]] an dem [[Heli Finkenzeller]]) * [[1954]]: ''Das fliegende Klassenzimmer'' - Regie: [[Kurt Hoffmann]] (mam [[Paul Dahlke]], dem Paul Klinger an dem [[Erich Ponto]]) * [[1955]]: ''Drei Männer im Schnee'' - Regie: Kurt Hoffmann (mam Paul Dahlke, dem [[Günther Lüders]], dem [[Claus Biederstaedt]] an dem [[Nicole Heesters]]) * [[1961]]: ''The Parent Trap'' - Regie: [[David Swift]] (mam [[Maureen O'Hara]] - US-amerikanesch Versioun vum ''Doppelten Lottchen'') * [[1963]]: ''[[Liebe will gelernt sein]]'' - Regie: Kurt Hoffmann (mam [[Martin Held]], dem [[Barbara Rütting]] an dem [[Götz George]]) * [[1964]]: ''Emil and the Detectives'' - Regie: [[Peter Tewksbury]] (mam [[Walter Slezak]] an dem [[Heinz Schubert]]) * [[1969]]: ''Konferenz der Tiere'' - [[Zeechentrickfilm]] vum [[Curt Linda]] * [[1973]]: ''Das fliegende Klassenzimmer'' - Regie: [[Werner Jacobs]] (mam [[Joachim Fuchsberger]] an dem [[Heinz Reincke]]) * [[1974]]: ''Drei Männer im Schnee'' - Regie: [[Alfred Vohrer]] (mam [[Klaus Schwarzkopf]], dem [[Roberto Blanco]], dem [[Thomas Fritsch]] an dem [[Susanne Uhlen]]) * [[1980]]: ''Fabian'' - Regie: [[Wolf Gremm]] (mam [[Hans Peter Hallwachs]]) * [[1994]]: ''Charlie und Louise. Das doppelte Lottchen'' - Regie: [[Joseph Vilsmaier]] (mat der [[Corinna Harfouch]] an dem [[Heiner Lauterbach]] wéi och dem [[Fritzi Eichhorn|Fritzi]] an dem [[Floriane Eichhorn]]) * [[1995]]: ''It Takes Two'' - Regie: [[Andy Tennant]] (mam [[Ashley Olsen|Ashley]] an dem [[Mary-Kate Olsen]] - eng weider Versioun vum ''Doppelten Lottchen''). * [[1998]]: ''The Parent Trap'' - Regie: [[Nancy Meyers]] (mam [[Dennis Quaid]] - nach eng US-Fassung vum ''Doppelten Lottchen'') * [[1999]]: ''Pünktchen und Anton'' - Regie: [[Caroline Link]] (mam [[Juliane Köhler]], dem [[August Zirner]] an dem [[Meret Becker]]) * [[2001]]: ''Emil und die Detektive'' - Regie: [[Franziska Buch]] (mam [[Jürgen Vogel]], dem [[Maria Schrader]] an dem [[Kai Wiesinger]]) * [[2003]]: ''Das fliegende Klassenzimmer'' - Regie: [[Tomy Wigand]] (mam [[Ulrich Noethen]], dem [[Sebastian Koch]] an dem [[Piet Klocke]]) == Literatur == * Kästner, Erich: ''Gedichte'', Reclam Stuttgart 1987. * Kästner, Erich: ''Bei Durchsicht meiner Bücher''. * Kästner, Erich: ''Werke'', 9 Bänn, München: Hanser, 1998. * Schikorsky, Isa: ''Erich Kästner'', DTV Portrait. * Hanuschek, Sven: ''Keiner blickt dir hinter das Gesicht. Das Leben Erich Kästners''. München: Hanser 1999. * List, Sylvia: ''Das große Erich Kästner Buch'', Atrium Verlag, Hamburg, Juli 2002. * Sarkowicz, Görtz: ''Erich Kästner - Eine Biographie'', Piper. * Kordon, Klaus: ''Die Zeit ist kaputt. Die Lebensgeschichte des Erich Kästner'', Beltz, 2002, 3. Oplo. == Um Spaweck == {{Commonscat}} * http://www.dhm.de/lemo/html/biografien/KaestnerErich/ * http://www.erich-kaestner-museum.de/ * https://web.archive.org/web/20100310134414/http://www.kaestner-im-netz.de/leben/leben.html * [https://web.archive.org/web/20051001044324/http://www.ub.fu-berlin.de/internetquellen/fachinformation/germanistik/autoren/multi_ijk/kaestner.html Kommentéiert Linksammlung] * http://www.kaestnerfuerkinder.net/ * https://web.archive.org/web/20050405201108/http://www.erich-kaestner-kinderdorf.de/ * http://www.erich-kaestner-bibliothek.de * [http://www.zeit.de/2004/30/kaestner Erich Kästner zum 30. Doudesdag den 29. Juli 2004] * [https://web.archive.org/web/20060422122141/http://akas.imdb.com/name/nm0477696/?fr=c2l0ZT1ha2F8bXg9MjB8bG09NTAwfHR0PW9ufGZiPXV8cG49MHxxPUVyaWNoIEvkc3RuZXJ8aHRtbD0xfG5tPW9u;fc=1;ft=20;fm=1 All d'Verfilmunge vu Kästner-Wierker an der Internet Movie Database] {{Autoritéitskontroll}} {{DEFAULTSORT:Kastner Erich}} [[Kategorie:Däitsch Dréibuchauteuren]] [[Kategorie:Däitsch Auteuren]] [[Kategorie:Gebuer 1899]] [[Kategorie:Gestuerwen 1974]] [[Kategorie:Theaterkritiker]] [[Kategorie:Grosses Bundesverdienstkreuz]] [[Kategorie:Georg-Büchner-Präis]] sndikdh1o1dal76kpwdh5rimruechz5 0 11767 2673722 2634237 2026-04-19T20:20:52Z François Erasmy 18100 Syntax-Fehler bei Verlinkung verbessert : [[[Neogotik|neogotesch]] -> [[Neogotik|neogotesch]] 2673722 wikitext text/x-wiki {{Infobox Kierchentabell nei | Numm = Kierch vun Diddeleng | Foto gewënscht = | Bild = | Bildtext = | Bild héich = Kierch Diddeleng.jpg | Bildtext héich = Parkierch vun Diddeleng (2008) | Uertschaft = [[Diddeleng]] | Par = [[Par Diddeleng Saint-Martin|Diddeleng Saint-Martin]] | Dekanat = [[Dekanant Süden-Ost|Süden-Ost]] | Numm / Patréiner = [[Martin vun Tours|Hl. Mäerten]] | Architekt(en) = [[Pierre Kemp|Pierre]]<br>[[Alphonse Kemp]] | Baujoer = 1894-1900 | Konsekratiounsjoer = 1904 | Koordinaten = {{coor dms|49|28|47.6|N|06|05|09.5|O}} | Bild ënnen = Diddeleng Parc Mayrisch.jpg | Bildtext ënnen = D'Kierch vum Parc Mayrisch aus gesinn (2013) }} D''''Kierch zu Diddeleng''' ass eng [[Kathoulesch Kierch|kathoulesch]] [[Kierch]], déi zur [[Par]] [[Par Diddeleng Saint-Martin|Diddeleng Saint-Martin]] an zu der [[Gemeng Diddeleng]] gehéiert. Se steet am Zentrum vun der Uertschaft op der Kräizung vun der ''avenue Grande-Duchesse Charlotte'' an der ''rue Jean-Jaurès'' mat der ''rue du Commerce'' an der ''rue Edison'', dem [[CR184]]. Den 21. Juni 2017 gouf d'Kierchegebai [[Lëscht vun den nationale Monumenter an der Gemeng Diddeleng|als nationaalt Monument klasséiert]].<ref>{{INPA-DH}}</ref> De [[Patréiner]] vun der Kierch ass den [[Martin vun Tours|hellege Mäerten]], deem säi Fest den 11. November gefeiert gëtt.. Zur fréierer Par [[Diddeleng]] gehéieren ausser der Parkierch och nach d'[[Kapell Diddeleng-Butschebuerg (Lukaskapell)|Lukaskapell zu Butschebuerg]], d'[[Kapell Diddeleng-Butschebuerg (Gehaanskapell)|Kapell um Gehaansbierg]], d'[[Kapell Diddeleng-Biereng|Kapell zu Biereng]] an d'[[Eligiuskapell Diddeleng|Eligiuskapell vun Diddeleng]]. == Geschicht == [[Fichier:Dudelange - L’église (façade), Photo by J.M. Bellwald, N° 483.jpg|thumb|upright|D'Kierch Ufank vum 20. Joerhonnert]] [[Fichier:Monument fréier Märteskierch, Diddeleng-101.jpg|thumb|upright|Monument op der Plaz wou déi fréier Kierch stoung]] Déi éischt Parkierch vun der ganzer Géigend stoung fréier uewen um [[Gehaansbierg]]. Géint 1300 ass de Sëtz vun der Par an d'Uertschaft transferéiert ginn. D'Kierch, déi am 18. Joerhonnert gebaut gi war an ca 200 m méi wäit südlech vun der aktueller Plaz stoung, war Enn vum 19. Joerhonnert duerch de Boom an der Stolindustrie an d'Uwuesse vun der Bevëlkerung ze kleng ginn. Dofir war et noutwendeg ginn, eng nei Kierch ze bauen an no de Pläng vun den Architekte [[Pierre Kemp|Pierre]] an [[Alphonse Kemp]] sollt entstoen. De Grondstee fir déi [[Neogotik|neogotesch]] Kierch gouf den 21. Mee 1894 vum deemolege Generalvikar [[Jean-Bernard Krier]] geluecht. De Bau war 1900 fäerdeg. Den 11. Juni 1904 gouf se vum Bëschof [[Jean Joseph Koppes]] konsekréiert. == D'Gebai == D'Kierch huet eng Längt bannena vun 59,60 a baussen eng vun 63,50 Meter. D'Breet ass bannen 23,50 a baussen 26,80 Meter. Se wier domat déi gréisst Parkierch am Land<ref>Luxemburger Wort, 15. September 2012, S.32</ref>. == Molereien == Besonnesch bemierkenswäert sinn d'Wandmolereien aus de Joren 1924-1927 vum Benediktinerbrudder [[Notker Heinrich Becker]] (1883-1978) aus dem [[Benediktinerabtei Maria Laach|Klouschter Maria Laach]]. Se weisen ë.&nbsp;a. de Pilgerwee vun den hellege Männer a Fraen aus der Welt an dat himmelescht Jerusalem, woubäi den Deel vun dëser Welt op der Säit vum [[Duxall]] eng Industriestad a Leit aus dem [[Minettsgéigend|Minett]] duerstellt. == De Kräizwee == Déi véierzéng Statioune vum [[Kräizwee]] sinn e Wierk vum Diddelenger Kënschtler [[Dominique Lang]]. Se si mat Uelegfaarwen op Lénge gemoolt a sinn tëscht 120 an 122,7&nbsp;cm héich an tëscht 84 a 86&nbsp;cm breet. Op der drëtter Statioun ass de Kënschtler an der Mëtt vum Bild ze gesinn. Op der zwielefter ass ënner dem Kräiz de Paschtouer Kuborn a seng dräi Kapléin Razen, Konrath a Gushurst ze gesinn. == Uergel == {{Méi Info 1|Uergel an der Kierch vun Diddeleng}} == Fënsteren == Am Chouer sinn dräi faarweg Fënstere vum [[Joseph Probst|Joseph]] an [[Emile Probst]], se weisen de [[Johannes den Deefer]], den [[Martin vun Tours|hl. Mäerten]] an d'[[helleg Bäerbel]]. Hannen an der Kierch ass eng Dier an zwou méi kleng Fënstere mat [[Glasmolerei]]e vum Diddelenger Kënschtler [[Frantz Kinnen]]. == Statuen == [[Fichier:sch ki diddel.gif|thumb|upright]] Des Weidere stinn eng ganz Rei Statuen an der Diddelenger Kierch: #Muttergotteskapell (1) #Hl. Anna mat der Maria (2) #Héichaltor (3) #Hl. Jouseph (4) #Herz-Jesu-Kapell (5) #Hl. Willibrord (6) #Muttergottes vu Fatima (7) #Hl. Agnes (8) #Hl. Aloysius (9) #Ëmmerwährend Hëllef (10) #Hl. Antonius vu Padua (11) #Hl. Barbara (12) #Hl. Franz vun Assisi (13) #[[Pietà]] (14) #Hl. Johannes, den Defer (15) #Dafsteen (16) ==Klacken== Am Tuerm vun der Diddelenger Martinskierch hänken dräi Klacken. Si lauden d'selwecht wéi déi vun der [[Kierch Téiteng|Téitenger Kierch]], just datt déi kleng Klack méi héich gestëmmt ass. D'Diddelenger Klacke lauden an den Téin es' déi grouss, f' déi mëttel a g' déi kleng. == Geeschtlech am Déngscht vun der Par == {{Div col}} === Paschtéier (parochi): === *Heinrich von Düdelingen 1325 *Nikolaus von Gymnich 1339 *Johhann von Daisberg 1339, 1347 *Johann von Bissen (Verwalter) 1375 *Arnold von Hollveltz (Hollenfels) 1419 *Johann von Büringen 1451, 1464, 1490 *Johann (Molitor) von Düdelingen 1493, 1504 *Markus von Schifflingen 1532, 1541-1552+ *Heinrich von Bettemburg (Verwalter) 1552-1559 *Johann von Differdingen (Verwalter?) 1559-1560 *Johan Nop (Nobe) (vu Veianen); Verwalter 1560-1570; Paschtouer 1598 *J.P. Schey (vu Lëtzebuerg)...1602-1623+ *Joh. Keelen (Kayllen, Kielen) (vu Lëtzebuerg) 1623-1632+ *Joh. Jos. Patz (vun Helzen) 1636-1645+ *Peter Scherer (vu Lëtzebuerg) 1645-1679+ *Joh. Bapt. Kessler 1679-1684+ *Michael Geib (vu Wilwerdang) 1684-1711 *Joh. Steichen (vu Scheffleng) 1711-1727+ *Peter Eschette (Eschet) (vu Baastenduerf) 1727-1768+ *Bernard Hantzen (Hansen) (vum Schléiwenhaff bei Leideleng) 1768-1799 *Joh. Bapt. Zimmer (Vicarius, Verwalter) 1799-1800 *Ludwig Dionyisus Wuerth (vu Lëtzebuerg) 1801-1809 *Mathias Wolff SJ (vun Dikrech) 1809-1815 *Joh. Bapt. Pletschette (vu Groussbus) 1815-1817+ *Michael Fuhrmann (Formann) (vu Bauschelt) 1817-1828+ *J.P. Meyer (vun Eeselbuer bei Klierf) 1828-1856 *Phil. Schroder (vun Iewerléng) 1856-1880 *Nikolaus Reichel (vun Uewerwampech) 1880-1887 *Michel Ernst (vun Duelem) 1987-1891+ *Mathias Schmit (vum Kierchbierg) 1891-1893+ *Laurent Bernard Kohn (vu Gréiwemaacher) 1893-1902 *Henri Kuborn (vu Lëllgen) 1902-1920+ *Joseph Philippe (aus der Stad, net ze verwiessele mam Beschof Philippe) 1920-1930 *Antoine Guill (vun Dikrech) 1930-1932+ *Nicolas Lommel (vun Äischen) 1932-1955 *Jean Pierre Ries (vu Simmer) 1955-1959+ *Theodore Ley (vu Proz aus dem Préizerdall) 1960-1971 *Roger Kayser (vu Schëndels) 1971-1986 *Robert Sibenaler (vum Stater Lampertsbierg) 1986-2013+ *Marc Gilniat (vun Uewerkuer) 2012-2013 * Edmond Ries (vun Alzéng) 2014 - === Kapléin (vicarii): === *Raymond Everard *Victor Elz *Pater Joseph Thiery SCJ 1966-1975 *Camille Juncker (Schmelz) 1966-1971 *Pater Jacques Steffen SCJ 1967-1968 *Jean Michel Schneider 1967-1976 *Jean Poos 1969-1971 *Jos Weisgerber 1971-1978 *Pit Reuter 1978- *Felix Steichen *Leo Kraus -1993 *Edmond Ries (1993-2000) *Laurent Fackelstein (2000-2003) *Denis Welisch (2003-2005) *Luc Schreiner (2005-2007) === Hëllefsgeeschtlech: === *Jean Bosco Rwasha Cishibanji (2009-2011) *Jean Ehret (2007-2012) {{Div col end}} == Aner reliéis Gebaier an der Par Diddeleng == * D'[[Kapell Diddeleng-Butschebuerg (Lukaskapell)|Lukaskapell]] zu [[Butschebuerg]] * D'[[Kapell Diddeleng-Biereng|Jousefskapell]] zu [[Biereng (Diddeleng)|Biereng]] * D'[[Kapell Diddeleng-Butschebuerg (Gehaanskapell)|Gehaanskapell]] um [[Gehaansbierg]] * D'[[Eligiuskapell Diddeleng|Eligiuskapell]] am Quartier ''Op der Schmelz'' aus den 1960er Joren, an där allerdéngs just nach ganz seele Gottesdéngscht gefeiert gëtt. * Den Oratoire am Diddelenger Spidol um éischte Stack * Bis an d'1990er Jore gouf et am [[Quartier Italien]] eng Kapell an engem Geschäftslokal vum engem Privathaus. Wéi dëst Haus de Proprietär gewiesselt huet, gouf de Bail mat der Kierchefabréck gekënnegt an d'Kapell huet missen zougemaach ginn. == Literatur == * Schnell Kunstführer N°2377: ''Katholische Pfarrkirche St. Martin Düdelingen'' * Die Düdelinger Kirche und ihre Stahlhuth-Orgel. Mit Beiträgen über Kirchenkunst, Orgelbau und Orgelmusik, sowie einer Monografie über die Orgelbauer Georg und Eduard Stahlhut, Diddeléng 2002, 510 Säiten. * [[Norbert Thill|Thill, Norbert]], ''Pfarrkirche Sankt Martin, Die "Düdelinger Sixtinische Kapelle" in Geschichte und Gegenwart'', [[Heimat und Mission]], Sonderheft 3, 1/2013 - Jahrgang 87, 44 S. == Film == * [[Claude Lahr]]: ''Les maîtres du vent'', Lëtzebuerg 2006. == Kuckt och == * [[Lëscht vu reliéise Gebaier zu Lëtzebuerg]] * [[Lëscht vun de Lëtzebuerger Paren]] *[[Lëscht vun de fréiere Lëtzebuerger Paren]] == Um Spaweck == {{Commonscat|Église Saint-Martin Dudelange|Kierch Diddeleng}} * [http://web.cathol.lu/rubrique91 Websäit vum Parverband Diddeleng] *[https://ssmn.public.lu/fr/patrimoine/religieux/eglises/region_minette/dudelange.html D'Kierch vun Diddeleng op der Websäit vum ''Institut national pour le patrimoine architectural''] {{fr}} * [http://www.glasmalerei-ev.de/pages/b2200/b2200.shtml D'Fënstere vun der Kierch vun Diddeleng op der Websäit vun der ''Stiftung Forschungsstelle Glasmalerei des 20. Jh. e.&nbsp;V.''] {{de}} * [http://www.orgue-dudelange.lu/ D'Uergel vun Diddeleng] {{Referenzen}} [[Kategorie:Kierchen zu Lëtzebuerg|Diddeleng]] [[Kategorie:Gebaier an der Gemeng Diddeleng]] [[Kategorie:Bauwierker 1900]] [[Kategorie:Klasséiert Kierchen a Kapellen|Kierch Diddeleng]] [[Kategorie:Kierchen a Kapellen am Dekanat Süden-Ost|Kierch Diddeleng]] 5v8f8vlth3js65pceoki8nwcuwjoige 0 12177 2673760 2607045 2026-04-20T10:37:58Z Puscas 735 /* Anatomie */ ..... 2673760 wikitext text/x-wiki [[Fichier:Human buttocks.jpg|thumb|Den Hënner vun enger [[Fra]] (uewen) an engem [[Mann]] (ënnen).]] Den '''Hënner''' ([[Anatomie|anatomesch]] op [[Latäin]]: ''nates'', ''clunium'', ''gluteus'', a ''regio glutealis'') ass e Kierperdeel um ënneschten Enn vum [[Leif]], deen nëmme beim Mënsch a beim [[Af]] prononcéiert ass. == Anatomie == Den Hënner gëtt op béide Säite vun engem [[Sëtzbeen]] (''os ischii'') als [[schank]]e Stäip gehalen. D'Sëtzbeen, en Deel vum [[Becken]], ass déi ënnescht Ofgrenzung am [[Becken]] vum [[Verstoppte Lach]] (''foramen obturatum''). No ënne gëtt et méi déck (''tuber ischiadicum''). Den Hënner besteet aus enger baussenzeger Schicht [[Haut]] an de méi oder manner grousse [[Fett]]polsteren, déi vun de groussen [[Muskel|Hënnermuskelen]] (''muscules gluteus maximus'') lénks a riets iwwerlagert ginn. Déi zwéi Muskele sinn déi gréisst Muskelen am [[mënschleche Kierper]]. Si erméiglechen et dem Mënsch ze goen an ze stoen, als [[Streckmuskel]] (''Extensor'') am [[Hëftgelenk]], ausserdeem verhënnere si en Iwwerkippe vum Becken no vir. Op all Säit gëtt et donieft och nach jee ee mëttleren Hënnermuskel (''muscules gluteus medius'') an ee klengen Hënnermuskel (''muscules gluteus minimus''). Nieft der riichter Positioun beim Goen a Stoen erméiglecht den Hënner dem Mënsch et och, eng laang Zäit ze sëtzen. D'Form an d'Gréisst vun den [[Aarschbak]]en hänkt zum gréissten Deel vun der Quantitéit vum Fett af. == Sozial Bedeitung == Well den Hënner no bei den Ausscheedungsorganen an de [[Geschlechtsorgan]]er ass, gëtt e fir en "intime" Kierperdeel gehalen, deen eng staark [[Erotik|erotesch]] Roll spillt. Op där anerer Säit gëllt en als "net propper" an e spillt an der [[Kierperhygiène]] eng ganz wichteg Roll. An deene meeschte [[Kultur]]en erfuerdert d'[[Schimmt]], fir den Hënner zouzedecken. Situatiounen, an deenen de plakegen Hënner gewise gëtt, stellen entweeder eng [[Sexualitéit|sexuell]] Invitatioun oder eng provokant [[Beleidegung]] duer. == Den Hënner an der lëtzebuergescher Sprooch == Et gëtt net vill Begrëffer am Lëtzebuergeschen, déi sou eng Panoplie vu Wierder ervirbruecht hunn, wéi den Hënneschten, oder wéi en e bësse méi ''onsubliméiert'' genannt gëtt, den '''Aarsch'''. === Synonymmen === Deckel, Digel, Duckes, Duxall, Dueder, Kadaster, Kastout, Këscht, Kiwwel, Podex, Podokes. D'[[Luxemburger Wörterbuch]] weist nach d'Nimm an der [[Kannersprooch]]: Duddeli, Kickes, Kicki, Misch, Pup, Pupes, Roff, Su, Tut, Tutes a "bisweilen" Lach. === Zesummegesat Wierder === * [[Aarschbak]]: eng Säitenhalschent * [[Aarschdaarm]]: den däitsche ''Mastdarm'', fënnt sech bei de Riedensaarten * [[Aarschfuer]]: déi däitsch ''Steißfurche'' * [[Aarschgesiicht]]: * [[Aarschkrécher]]: e Schmeechler, e Paltongszéier * [[Aarschkrippchen]]: dat ënnescht Enn vum Réckkräiz * [[Aarschlanter]]: eng Bull mat Äschen * [[Aarschwuerzel]]: (kuckt: Riedensaarten) === Riedensaarten === * ni: ''Wann d'Vullen nei Äersch kréien''. * onerhéiert: ''Et ass fir en Aarsch an d'Säit ze kréien''. * een, deen e Plakkapp huet: ''d'Akaul geet bei den Aarsch zuruuchten''. * een, deen alles besser weess: ''hie weess alles aus der Aarschwuerzel eraus''. * een, deen domm a liddereg ass: ''en ass sou domm, d'Aarschtut fält him iwwer em Schäissen zou'' * iwwer een, dee sech iwwerschafft: ''e schafft sech den Aarschdaarm eraus'' * iwwer een, dee vum Adel ass: ''en huet e blot Aarschlach'' * een dee sech iwwerschafft huet: ''e schleeft den Aarsch no'' == Den Hënner an der Literatur == * ''... sëtzt de Fleeschkinnek op sengem knaschtegen Troun, mat senge verraschtene Longen a sengem hallwen Hënner, deen d'Preisen (ween och soss) him 1942 futtigeschoss hunn.'': aus dem [[Claudine Muno]] hirem [[Roman]] ''[[De Fleeschkinnek]]'', op der Lay, 2002. == Den Hënner als sexuelle Fetisch == {{Méi Info 1|Natesfetischismus}} == Billergallerie == <gallery > 19yo male buttocks.jpg|Männlechen Hënner Backtowel.jpg|Weiblechen Hënner Gluteus maximus.png|Grouss Hënnermuskelen Hotentoci-zOrgelbranda.jpg|Steatopygie bei de Khoikhoi Studio Jean Jacques Lequeu.jpg|[[Jean-Jacques Lequeu]] (c. 1785). Étude de fesses.jpg|[[Félix Vallotton]] (c. 1884). </gallery> == Kuckt och == * [[Joseph Pujol]], de grousse Fuerzkënschtler == Um Spaweck == {{Commonscat|Buttocks}} {{DEFAULTSORT:Henner}} [[Kategorie:Anatomie]] 8i9hdevw2tydas9sopa34hoztucrdcw 0 14330 2673707 2657655 2026-04-19T19:28:12Z GilPe 14980 Upassungen 2673707 wikitext text/x-wiki {{Infobox Land | Numm = Suomen Tasavalta (Finnesch)<br>Republiken Finland (Schweedesch) | Fändel = Flag of Finland.svg{{!}}border | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Fändel vu Finnland | Wopen = Coat of arms of Finland.svg | Wope Breet = 90px | Wopen Artikel = Wope vu Finnland | National Devise = | Kaart= EU-Finland.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Finnesch]], [[Schweedesch]] | Haaptstad = [[Helsinki]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Parlamentaresch Republik]] | Landeschef Titel = President | Landeschef = {{wikidata|property|linked|P35}} | Regierungschef Titel = Premierminister | Regierungschef = {{wikidata|property|linked|P6}} | Total Fläch= 338.478,34 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = 9,4 | Bevëlkerung = {{wikidata|property|qualifier|references|P1082|P585|format=%p <small>(Stand %q)</small><ref>Dës Informatioun gëtt automatesch vu Wikidata agebonnen.</ref>[%r]}} | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 17 | Onofhängegkeet = vu [[Russland]]<br>deklaréiert de [[6. Dezember]] [[1917]], unerkannt de [[4. Januar]] [[1918]] | Nationalfeierdag = [[6. Dezember]] | Nationalhymn = [[Maamme – Vårt land]] | Wärung = [[Euro]] (EUR) | Zäitzon = +2 | Internet TLD = [[.fi]] | Telefonsprefix = +358 | Notizen = | Extra Bild = Finland-CIA_WFB_Map.png | Extra Bild2 = }} '''Finnland''' ([[Finnesch|finn]].: ''Suomi'', [[Schweedesch|schweed]].: ''Finland'') ass eng [[Republik]] an [[Europa (Kontinent)|Nordeuropa]]. Finnland grenzt u [[Schweden]], [[Norwegen]], [[Russland]] an d'[[Ostmier]]. D'[[Åland]] Inselen, déi südwestlech vun der Küst leien, sinn zwar ënner finnescher Souveränitéit wat d'Aussen- a Sécherheetspolitik ubelaangt, soss awer autonom. D'Haaptstad vu Finnland ass [[Helsinki]]. == Geographie == Finnland gëtt och nach heiansdo d'Land vun den dausend Séie genannt, ma dat ass am Fong nach ferm ënnerdriwwen: et sinn der genee 187.888. Nieft de Séie sinn et déi 179.584 Inselen an déi wäitleefeg Bëscher, déi dräivéierel vum Land bedecken, déi der finnescher Landschaft hire Stempel opdrécken. Topographesch gesinn ass d'Land am Süden éischter flaach, Richtung Norde gëtt et dann awer ëmmer méi koppeg an den héchste Bierg, den [[Haltitunturi]], ganz uewen am Nordweste vu Finnland, bréngt et op eng Spëtzt vun 1.328 Meter. Finnland läit tëscht dem 60. a 70. [[Geographesch Breet|Breedegrad]], mä well d'Klima vum Ostmier a vum [[Golfstroum]] beaflosst gëtt, leien d'Temperaturen am Schnëtt ëm déi 5-10&nbsp;°C méi héich wéi an aner Gebidder déi op der selwechter Héicht leien. D'Land huet kal Wanteren a waarm Summeren. Op waarme Summerdeeg kann den Thermometer a Südfinnland bis op 30&nbsp;°C klammen. An de Wanterméint sinn dogéint –20&nbsp;°C och näischt Aussergewéinleches. Nërdlech vum [[Polarkrees]] geet d'Sonn an där Zäit wärend ronn 51 Deeg net op. D'Géigestéck vun der finnescher [[Polarnuecht]] (finn.: ''Kaamos'') ass d'[[Mëtternuechtssonn]] am Summer, wou et dann och 73 Deeg an engem Stéck hell ass. == Bevëlkerung == Finnland ass vun der Fläch hier dat sechstgréisst Land an Europa, huet awer mat nëmme 15 Awunner pro Quadratkilometer gläichzäiteg och eng vun de klengste Bevëlkerungsdensitéiten um Kontinent. D'Majoritéit vun de Finnen (65&nbsp;%) liewen a Stied, a well déi meescht dovun am Süde vum Land leien, ass och do d'Bevëlkerungskonzentratioun bei wäitem am héchsten. Helsinki an hir Nopeschstied [[Espoo]] a [[Vantaa]] sinn an de leschte Joerzéngte sou séier gewuess, datt haut (2006) all sechste Finn am Groussraum vun der Haaptstad wunnt. === Sproochen === Finnland huet zwou offiziell Sproochen, [[Finnesch]] a [[Schweedesch]]. Finnesch gehéiert zu der [[finno-ugrescher]] Sproochefamill an ass d'Mammesprooch vun ongeféier 92&nbsp;% vun der Bevëlkerung. Schweedesch hunn 5,5&nbsp;% vun de Finnen als éischt Sprooch. Well déi jeeweils aner Sprooch als Flichtfach an der Schoul geléiert gi muss, sinn déi meescht Finnen zweesproocheg. Den offizielle Status vum Schweedeschen erkläert sech duerch d'Geschicht vum Land. Zanter dem Ufank vum [[13. Joerhonnert]] bis [[1809]] war Finnland en Deel vum schweedesche Kinnekräich. Op kommunalem Plang ass d'administrativ Zweesproochegkeet quotéiert d.&nbsp;h. wann op d'mannst 10&nbsp;% vun der Populatioun d'Minoritéitesprooch schwätzen (meeschtens Schweedesch), da gëtt dës automatesch och zur zweeter Verwaltungssprooch. Keng Reegel ouni Ausnamen: Zu [[Turku]], der aler Haaptstad aus schweedeschen Zäiten, huet Schweedesch den offizielle Staus aus historesche Grënn bäibehalen obschonn et hei vu manner wéi 10&nbsp;% vun de Leit geschwat gëtt. Op der autonomer Inselgrupp [[Åland]] ass Finnesch nëmme Walfach an d'Schüler mussen et, wa se net wëllen, och net léieren. Eenzeg Administratiounssprooch vun Åland ass Schweedesch. [[Samesch]] ass och als offiziell Minoritéitesprooch unerkannt an ass an deenen traditionell samesch dominéierte Regiounen a Gemengen an der Verwaltung am Gebrauch. === Reliounen === [[1923]] gouf a Finnland d'Reliounsfräiheet agefouert. 83&nbsp;% vun de Finne sinn an der [[Evangeelesch Kierch|evangeelesch-lutherescher Kierch]], 1&nbsp;% an der [[Orthodox Kierch|orthodoxer]] an 2&nbsp;% gehéieren anere Glawensrichtungen un. Béid chrëschtlech Konfessioune ginn iwwer Kierchesteiere finanzéiert. == Geschicht == Déi eelst mënschlech Spueren um Territoire vum haitege Finnland loosse sech bis an d'[[Steenzäit]] zeréckdatéieren a sinn eng ronn 8500 Joer al. Nach ëm 100 v.&nbsp;Chr. beschreift de [[Réimescht Räich|réimeschen]] Historiker [[Tacitus]] ''d'Fenni'' als Vollek ouni Waffen, Päerd an Heem, déi um Buedem schlofen, net méi wéi e Fell um Läif hunn an nawell zefridden a glécklech mat hirem haarde Liewe sinn. Tatsächlech war d'Gebitt vum haitege Finnland bis an d'[[12. Joerhonnert]] politesch relativ onbedeitend. [[1154]] gëtt West- a Südfinnland dunn ënner dem Kinnek [[Erik IX.]] en Deel vu Schweden a sollt et déi nächst 700 Joer och bleiwen. Den ëstlechen Deel fält dogéint un dat russescht [[Novgorod]]. Ënner dem schweedesche Kinnekshaus fënnt Westfinnland Uschloss un de westeuropäesche Kulturkrees a gëtt missionéiert. Schweedesch gëtt d'Administratiounssprooch an entwéckelt sech zu der Sprooch vun der Elite. Anescht wéi deen iwwer Joerhonnerte russesch-byzantinesch gepräägten ëstlechen Deel vu Finnland gouf an der schweedescher Provënz och ni de [[Feudalsystem]] agefouert. Am 16. Jh. ass Finnland, besonnesch ënner dem Afloss vum Humanist an Theolog [[Mikael Agricola]], zur Reformatioun iwwergetrueden. [[1808]] gëtt Finnland vum [[Alexander I.]] vu Russland eruewert, deen et zu engem hallef autonome [[Groussherzogtum]] ënner russescher Kontroll mécht. [[Groussherzog]] ass den [[Zar]], representéiert duerch e Generalgouverneur. Finnland bleift bis zu der [[Russesch Revolutioun|russescher Revolutioun]] [[1917]] Deel vum russesche Räich. An där Zäit entwéckelt sech d'finnesch national Beweegung. A patriotescher Atmosphär gëtt [[1835]] den Nationaleepos ''Kalevala'' niddergeschriwwen an d'[[Finnesch]] gëtt [[1892]] dem schweedesche juristesch gläichgestallt. [[Fichier:Turku castle.jpg|thumb|left|250px|D'Buerg vun Turku war am Mëttelalter de politeschen Zentrum vu Finnland]] Kuerz no der bolschewistescher Revolutioun a Russland, de [[6. Dezember]] [[1917]], deklaréiert Finnland sech onofhängeg. D'Onofhängegkeet gëtt zwar relativ séier vun de Bolschewisten unerkannt, mä Kricher a Russland an a Finnland maachen d'Saach méi komplizéiert. Zum enge brécht [[1918]] e kuerze, mä battere Biergerkrich tëscht deene vun [[Däitschland]] ënnerstëtzen "Wäissen" (Unhänger vum deemolege Gouvernement; d'konservativ riets Elite an d'Baueren) an hirem politesche Géigepol, de radikale “Rouden“ (Unhänger vun de sozialistesche Lénksparteien -Leit ouni Grond a Buedem an d'Aarbechter) a Finnland aus. Zum anere gëtt déi oppe Fro ëm d'finnesch-russesch Grenz duerch d'russesch Revolutioun an d'Längt gezunn. E Kompromëss tëscht Finnland a Russland gëtt eréischt [[1920]] am ''Accord vun Tartu'' fonnt. D'Relatiounen tëscht der nach jonker Republik Finnland an der [[Sowjetunioun]] hu sech an den 1930er Jore relativ stabiliséiert. Wéi d'Sowjets sech dunn awer [[1939]] drop behaapt hunn dat si e Recht drop hätte grouss Deeler vum finneschen Territoire zeréckzekréien, koum et zum Eclat. De sougenannten éischte [[Wanterkrich]] tëscht Finnland an der Sowjetunioun ass ausgebrach, huet awer nëmmen ee Joer gedauert (bis [[1940]]). De Konflikt gouf awer net geléist a fënnt tëscht [[1941]] an [[1944]] seng Fortsetzung am Zweete Wanterkrich ([[Fortsetzungskrich]]). Dat deemools mat [[Nationalsozialismus|Nazi]]-[[Däitschland]] alliéiert Finnland gëtt zwar net ageholl, muss awer als Konsequenz vum verluerene Krich en Deel vun hirem Gebitt nees un d'Sowjetunioun oftrieden. Nom [[Zweete Weltkrich]] féiert Finnland offiziell d'Neutralitéit an a beweegt sech bis zum Fall vun der Sowjetunioun aussepolitesch an der Grozone tëscht West an Ost. [[1955]] gëtt Finnland Member vun de [[Vereent Natiounen|Vereenten Natiounen]] an dem [[Nordesche Rot]]. [[1995]] trëtt d'Land der [[Europäesch Unioun|Europäescher Unioun]] bäi. De [[4. Abrëll]] [[2023]] gouf Finnland den 31. [[Organisatioun vum Nordatlantik-Traité|NATO]]-Member.<ref>{{Citation|URL=https://www.rtl.lu/news/international/a/2048411.html|Titel=Um Dënschdeg: Finnland ass offiziell Member vun der NATO|Gekuckt=22.07.2025|Wierk=www.rtl.lu|Sprooch=lb}}</ref> == Politik == [[Fichier:Stairs of Finnish Parliament.jpg|thumb|300px|D'finnescht Parlament ''[[Eduskunta]]'']] Finnland ass eng parlamentaresch Demokratie nom presidiale Prinzip. De President, respektiv d'Presidentin vun der Republik huet historesch eng zentral Roll an der finnescher Politik gespillt. Bis zu der Verfassungsännerung am Joer [[2000]] hat de President d'Méiglechkeet d'Parlament opzeléisen, e Vetorecht op all Gesetz an huet de Premierminister ernannt. Dës relativ dominant Positioun gouf gläichzäiteg mat der Wal vum [[Tarja Halonen]] (Februar 2000) staark zeréckgestallt, soudatt d'Presidentin haut éischter eng méi representativ Funktioun huet. Presidentschaftswale sinn all sechs Joer. [[2024]] gouf den [[Alexander Stubb]] zum neie President gewielt. D'legislativ Autoritéit am Staat huet d'Parlament (''[[Eduskunta]]'' op Finnesch, ''Riksdag'' op Schweedesch). D'Parlament huet eng Kummer, 200 Deputéiert a gëtt all véier Joer nei gewielt. D'Regierung (fi. ''valtioneuvosto'') gëtt zanter Juni 2023 vum Premierminister [[Petteri Orpo]] geleet. Finnland war zanter dem [[Zweete Weltkrich]] aussepolitesch neutral, huet awer am Juni [[2022]] zesumme mat [[Schweden]] gefrot fir Member an der [[Organisatioun vum Nordatlantik-Traité|NATO]] ze ginn. De [[4. Abrëll]] [[2023]] gouf Finnland den 31. NATO-Member, nodeems et iwwer 9 Méint haaptsächlech vun der [[Tierkei]] blockéiert gouf. == Administrativ Ënnerdeelungen == Finnland ass a sechs Provënze, d'[[Lääni]] (schweedesch ''län'') agedeelt. Donieft sinn och nach déi historesch "Landschaften" (''maakunnat'') geleefeg, um Niveau vun der Administratioun spille s'awer keng Roll méi. D'Provënze sinn a 432 Gemengen ënnerdeelt, déi op subregionalem a regionalem Plang kooperéieren. Et gëtt 20 Regiounen a 74 Subregiounen. == Kultur == === Design an Architektur === Finnland huet eng Rëtsch aflossräich Architekten an Designer eropbruecht. Zu deene renomméiertste gehéieren den [[Arichitektur|Architekt]] [[Eliel Saarinen]] ([[Jugendstil]]) an den [[Design]]er/[[Arichitektur|Architekt]] [[Alvar Aalto]] ([[Funktionalismus (Design)|Funktionalismus]]). === Film === D'Gebridder an d'Regisseure [[Mika Kaurismäki]] an [[Aki Kaurismäki]] hunn alle béid internationale Succès. === Literatur === D'Literatursprooch vu Finnland geet op den Humanist an Theolog [[Mikael Agricola]] (16. Jh.) zeréck. Den Nationaleepos [[Kalevala]], deen [[1835]] vum [[Elias Lönnrot]] zesummegestallt a publizéiert gouf, war vu fundamentaler politescher a kultureller Bedeitung fir Finnland. Als Papp vun der moderner finnescher Literatur gëllt den [[Aleksis Kivi]] ([[1834]]-[[1872]]). Den [[1954]] vum [[Väinö Linna]] verëffentlechten Antikrichsroman ''Tuntematon sotilas'' ("Den onbekannten Zaldot"), ass nieft der [[Bibel]] dat meeschtverkaaft Buch a Finnland. De [[Frans Eemil Sillanpää]] krut [[1939]] de [[Literaturnobelpräis]]. Wichteg Auteuren am Ufank vum 21. Joerhonnert sinn den [[Arto Paasilinna]] an d'[[Sofi Oksanen]]. [[Fichier:Jean Sibelius 1939.jpg|thumb|De Komponist [[Jean Sibelius]] ([[1865]]–[[1957]])]] === Musek === E weltwäit renomméierte finnesche Komponist ass de [[Jean Sibelius]] ([[1865]]-[[1957]]). Finnland ass och bekannt fir seng Danzmusek, de [[Finneschen Tango]], d'[[Humppa]] an d'[[Jenkka]]. Bekannt Pop/Rock Gruppe sinn z.&nbsp;B. The Rasmus, Negative. Finnland ass och fir seng [[Metal]]gruppe bekannt wéi [[HIM]], [[The 69 Eyes]], [[Nightwish]], [[Children of Bodom]] an och [[Lordi]] (Gewënner vum [[Eurovision Song Contest 2006]]). Op der Säit [http://www.metalfromfinland.com/] fënnt ee weider finnesch Banden aus dem Metalgenre. === Sport === De finneschen Nationalsport ass de [[Pesäpallo]]. Dat bausst de Landesgrenze relativ onbekannt Spill ass eng Zort finnesche [[Baseball]] a gouf [[1922]] vum [[Lauri Pihkala]] agefouert. Beléift sinn och déi klassesch Wantersportaarten, woubäi den [[Äishockey]] besonnesch populär ass. Zanter dem Succès vum zweemolege Weltmeeschter [[Mika Häkkinen]] gehéiert och d'[[Formel 1]], nieft dem traditionelle populäre [[Rallye]], zu de Favoritte beim, bei de Finnen allgemeng beléifte, [[Motorsport]]. [[1952]] waren zu [[Helsinki]] d'[[Olympesch Summerspiller]]. == Ekonomie == Finnland ass haut eng héichentwéckelt [[Industriegesellschaft]]. Nieft der traditionell staarker [[Holz (Material)|Holz]]- a [[Pabeier]]sindustrie huet sech d'[[Telekommunikatioun]] zanter den [[1990]]er Joren - virun allem wéinst dem weltwäite Succès vun [[Nokia]]- als zentral Wirtschaftsbranche etabléiere kënnen. Finnland ass eent vun deene wéinege Länner an Europa, déi méi Daten- a Kommunikatiounstechnologien exportéiere wéi importéieren. Och de [[Maschinnebau]] spillt eng wichteg Roll. ''Valmet'' a ''Sisu'' si grouss finnesch [[Firma]]en déi sech op d'Produktioun vu Camionen an Traktere spezialiséiert hunn. De [[Betribssystem]] [[Linux]] gouf vum Finn [[Linus Torvalds]] erfonnt. [[Fichier:Syväri1.jpg|thumb|Finnesch Séielandschaft Syväri]] == Um Spaweck == {{Commonscat}} * [https://web.archive.org/web/20051125162238/http://valtioneuvosto.fi/vn/liston/base.lsp?k=en Finnesche Gouvernement] * [http://www.virtual.finland.fi/ Virtual Finland] (Offiziell Websäit) {{Autoritéitskontroll}} {{Navigatioun Memberstaaten EU}} {{Navigatioun NATO}} {{Referenzen}} [[Kategorie:Finnland| ]] [[Kategorie:Republicken]] brq8i8qw3t62mxuu1x08pshku0cdh51 2673708 2673707 2026-04-19T19:30:30Z GilPe 14980 Der Lëscht vun de Staate vun der Welt no, dat fënneftgréisst, hannert F, E, S an D 2673708 wikitext text/x-wiki {{Infobox Land | Numm = Suomen Tasavalta (Finnesch)<br>Republiken Finland (Schweedesch) | Fändel = Flag of Finland.svg{{!}}border | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Fändel vu Finnland | Wopen = Coat of arms of Finland.svg | Wope Breet = 90px | Wopen Artikel = Wope vu Finnland | National Devise = | Kaart= EU-Finland.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Finnesch]], [[Schweedesch]] | Haaptstad = [[Helsinki]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Parlamentaresch Republik]] | Landeschef Titel = President | Landeschef = {{wikidata|property|linked|P35}} | Regierungschef Titel = Premierminister | Regierungschef = {{wikidata|property|linked|P6}} | Total Fläch= 338.478,34 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = 9,4 | Bevëlkerung = {{wikidata|property|qualifier|references|P1082|P585|format=%p <small>(Stand %q)</small><ref>Dës Informatioun gëtt automatesch vu Wikidata agebonnen.</ref>[%r]}} | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 17 | Onofhängegkeet = vu [[Russland]]<br>deklaréiert de [[6. Dezember]] [[1917]], unerkannt de [[4. Januar]] [[1918]] | Nationalfeierdag = [[6. Dezember]] | Nationalhymn = [[Maamme – Vårt land]] | Wärung = [[Euro]] (EUR) | Zäitzon = +2 | Internet TLD = [[.fi]] | Telefonsprefix = +358 | Notizen = | Extra Bild = Finland-CIA_WFB_Map.png | Extra Bild2 = }} '''Finnland''' ([[Finnesch|finn]].: ''Suomi'', [[Schweedesch|schweed]].: ''Finland'') ass eng [[Republik]] an [[Europa (Kontinent)|Nordeuropa]]. Finnland grenzt u [[Schweden]], [[Norwegen]], [[Russland]] an d'[[Ostmier]]. D'[[Åland]] Inselen, déi südwestlech vun der Küst leien, sinn zwar ënner finnescher Souveränitéit wat d'Aussen- a Sécherheetspolitik ubelaangt, soss awer autonom. D'Haaptstad vu Finnland ass [[Helsinki]]. == Geographie == Finnland gëtt och nach heiansdo d'Land vun den dausend Séie genannt, ma dat ass am Fong nach ferm ënnerdriwwen: et sinn der genee 187.888. Nieft de Séie sinn et déi 179.584 Inselen an déi wäitleefeg Bëscher, déi dräivéierel vum Land bedecken, déi der finnescher Landschaft hire Stempel opdrécken. Topographesch gesinn ass d'Land am Süden éischter flaach, Richtung Norde gëtt et dann awer ëmmer méi koppeg an den héchste Bierg, den [[Haltitunturi]], ganz uewen am Nordweste vu Finnland, bréngt et op eng Spëtzt vun 1.328 Meter. Finnland läit tëscht dem 60. a 70. [[Geographesch Breet|Breedegrad]], mä well d'Klima vum Ostmier a vum [[Golfstroum]] beaflosst gëtt, leien d'Temperaturen am Schnëtt ëm déi 5-10&nbsp;°C méi héich wéi an aner Gebidder déi op der selwechter Héicht leien. D'Land huet kal Wanteren a waarm Summeren. Op waarme Summerdeeg kann den Thermometer a Südfinnland bis op 30&nbsp;°C klammen. An de Wanterméint sinn dogéint –20&nbsp;°C och näischt Aussergewéinleches. Nërdlech vum [[Polarkrees]] geet d'Sonn an där Zäit wärend ronn 51 Deeg net op. D'Géigestéck vun der finnescher [[Polarnuecht]] (finn.: ''Kaamos'') ass d'[[Mëtternuechtssonn]] am Summer, wou et dann och 73 Deeg an engem Stéck hell ass. == Bevëlkerung == Finnland ass vun der Fläch hier dat fënneftgréisst Land an Europa, huet awer mat nëmme 17 Awunner pro Quadratkilometer gläichzäiteg och eng vun de klengste Bevëlkerungsdensitéiten um Kontinent. D'Majoritéit vun de Finnen (65&nbsp;%) liewen a Stied, a well déi meescht dovun am Süde vum Land leien, ass och do d'Bevëlkerungskonzentratioun bei wäitem am héchsten. Helsinki an hir Nopeschstied [[Espoo]] a [[Vantaa]] sinn an de leschte Joerzéngte sou séier gewuess, datt haut (2006) all sechste Finn am Groussraum vun der Haaptstad wunnt. === Sproochen === Finnland huet zwou offiziell Sproochen, [[Finnesch]] a [[Schweedesch]]. Finnesch gehéiert zu der [[finno-ugrescher]] Sproochefamill an ass d'Mammesprooch vun ongeféier 92&nbsp;% vun der Bevëlkerung. Schweedesch hunn 5,5&nbsp;% vun de Finnen als éischt Sprooch. Well déi jeeweils aner Sprooch als Flichtfach an der Schoul geléiert gi muss, sinn déi meescht Finnen zweesproocheg. Den offizielle Status vum Schweedeschen erkläert sech duerch d'Geschicht vum Land. Zanter dem Ufank vum [[13. Joerhonnert]] bis [[1809]] war Finnland en Deel vum schweedesche Kinnekräich. Op kommunalem Plang ass d'administrativ Zweesproochegkeet quotéiert d.&nbsp;h. wann op d'mannst 10&nbsp;% vun der Populatioun d'Minoritéitesprooch schwätzen (meeschtens Schweedesch), da gëtt dës automatesch och zur zweeter Verwaltungssprooch. Keng Reegel ouni Ausnamen: Zu [[Turku]], der aler Haaptstad aus schweedeschen Zäiten, huet Schweedesch den offizielle Staus aus historesche Grënn bäibehalen obschonn et hei vu manner wéi 10&nbsp;% vun de Leit geschwat gëtt. Op der autonomer Inselgrupp [[Åland]] ass Finnesch nëmme Walfach an d'Schüler mussen et, wa se net wëllen, och net léieren. Eenzeg Administratiounssprooch vun Åland ass Schweedesch. [[Samesch]] ass och als offiziell Minoritéitesprooch unerkannt an ass an deenen traditionell samesch dominéierte Regiounen a Gemengen an der Verwaltung am Gebrauch. === Reliounen === [[1923]] gouf a Finnland d'Reliounsfräiheet agefouert. 83&nbsp;% vun de Finne sinn an der [[Evangeelesch Kierch|evangeelesch-lutherescher Kierch]], 1&nbsp;% an der [[Orthodox Kierch|orthodoxer]] an 2&nbsp;% gehéieren anere Glawensrichtungen un. Béid chrëschtlech Konfessioune ginn iwwer Kierchesteiere finanzéiert. == Geschicht == Déi eelst mënschlech Spueren um Territoire vum haitege Finnland loosse sech bis an d'[[Steenzäit]] zeréckdatéieren a sinn eng ronn 8500 Joer al. Nach ëm 100 v.&nbsp;Chr. beschreift de [[Réimescht Räich|réimeschen]] Historiker [[Tacitus]] ''d'Fenni'' als Vollek ouni Waffen, Päerd an Heem, déi um Buedem schlofen, net méi wéi e Fell um Läif hunn an nawell zefridden a glécklech mat hirem haarde Liewe sinn. Tatsächlech war d'Gebitt vum haitege Finnland bis an d'[[12. Joerhonnert]] politesch relativ onbedeitend. [[1154]] gëtt West- a Südfinnland dunn ënner dem Kinnek [[Erik IX.]] en Deel vu Schweden a sollt et déi nächst 700 Joer och bleiwen. Den ëstlechen Deel fält dogéint un dat russescht [[Novgorod]]. Ënner dem schweedesche Kinnekshaus fënnt Westfinnland Uschloss un de westeuropäesche Kulturkrees a gëtt missionéiert. Schweedesch gëtt d'Administratiounssprooch an entwéckelt sech zu der Sprooch vun der Elite. Anescht wéi deen iwwer Joerhonnerte russesch-byzantinesch gepräägten ëstlechen Deel vu Finnland gouf an der schweedescher Provënz och ni de [[Feudalsystem]] agefouert. Am 16. Jh. ass Finnland, besonnesch ënner dem Afloss vum Humanist an Theolog [[Mikael Agricola]], zur Reformatioun iwwergetrueden. [[1808]] gëtt Finnland vum [[Alexander I.]] vu Russland eruewert, deen et zu engem hallef autonome [[Groussherzogtum]] ënner russescher Kontroll mécht. [[Groussherzog]] ass den [[Zar]], representéiert duerch e Generalgouverneur. Finnland bleift bis zu der [[Russesch Revolutioun|russescher Revolutioun]] [[1917]] Deel vum russesche Räich. An där Zäit entwéckelt sech d'finnesch national Beweegung. A patriotescher Atmosphär gëtt [[1835]] den Nationaleepos ''Kalevala'' niddergeschriwwen an d'[[Finnesch]] gëtt [[1892]] dem schweedesche juristesch gläichgestallt. [[Fichier:Turku castle.jpg|thumb|left|250px|D'Buerg vun Turku war am Mëttelalter de politeschen Zentrum vu Finnland]] Kuerz no der bolschewistescher Revolutioun a Russland, de [[6. Dezember]] [[1917]], deklaréiert Finnland sech onofhängeg. D'Onofhängegkeet gëtt zwar relativ séier vun de Bolschewisten unerkannt, mä Kricher a Russland an a Finnland maachen d'Saach méi komplizéiert. Zum enge brécht [[1918]] e kuerze, mä battere Biergerkrich tëscht deene vun [[Däitschland]] ënnerstëtzen "Wäissen" (Unhänger vum deemolege Gouvernement; d'konservativ riets Elite an d'Baueren) an hirem politesche Géigepol, de radikale “Rouden“ (Unhänger vun de sozialistesche Lénksparteien -Leit ouni Grond a Buedem an d'Aarbechter) a Finnland aus. Zum anere gëtt déi oppe Fro ëm d'finnesch-russesch Grenz duerch d'russesch Revolutioun an d'Längt gezunn. E Kompromëss tëscht Finnland a Russland gëtt eréischt [[1920]] am ''Accord vun Tartu'' fonnt. D'Relatiounen tëscht der nach jonker Republik Finnland an der [[Sowjetunioun]] hu sech an den 1930er Jore relativ stabiliséiert. Wéi d'Sowjets sech dunn awer [[1939]] drop behaapt hunn dat si e Recht drop hätte grouss Deeler vum finneschen Territoire zeréckzekréien, koum et zum Eclat. De sougenannten éischte [[Wanterkrich]] tëscht Finnland an der Sowjetunioun ass ausgebrach, huet awer nëmmen ee Joer gedauert (bis [[1940]]). De Konflikt gouf awer net geléist a fënnt tëscht [[1941]] an [[1944]] seng Fortsetzung am Zweete Wanterkrich ([[Fortsetzungskrich]]). Dat deemools mat [[Nationalsozialismus|Nazi]]-[[Däitschland]] alliéiert Finnland gëtt zwar net ageholl, muss awer als Konsequenz vum verluerene Krich en Deel vun hirem Gebitt nees un d'Sowjetunioun oftrieden. Nom [[Zweete Weltkrich]] féiert Finnland offiziell d'Neutralitéit an a beweegt sech bis zum Fall vun der Sowjetunioun aussepolitesch an der Grozone tëscht West an Ost. [[1955]] gëtt Finnland Member vun de [[Vereent Natiounen|Vereenten Natiounen]] an dem [[Nordesche Rot]]. [[1995]] trëtt d'Land der [[Europäesch Unioun|Europäescher Unioun]] bäi. De [[4. Abrëll]] [[2023]] gouf Finnland den 31. [[Organisatioun vum Nordatlantik-Traité|NATO]]-Member.<ref>{{Citation|URL=https://www.rtl.lu/news/international/a/2048411.html|Titel=Um Dënschdeg: Finnland ass offiziell Member vun der NATO|Gekuckt=22.07.2025|Wierk=www.rtl.lu|Sprooch=lb}}</ref> == Politik == [[Fichier:Stairs of Finnish Parliament.jpg|thumb|300px|D'finnescht Parlament ''[[Eduskunta]]'']] Finnland ass eng parlamentaresch Demokratie nom presidiale Prinzip. De President, respektiv d'Presidentin vun der Republik huet historesch eng zentral Roll an der finnescher Politik gespillt. Bis zu der Verfassungsännerung am Joer [[2000]] hat de President d'Méiglechkeet d'Parlament opzeléisen, e Vetorecht op all Gesetz an huet de Premierminister ernannt. Dës relativ dominant Positioun gouf gläichzäiteg mat der Wal vum [[Tarja Halonen]] (Februar 2000) staark zeréckgestallt, soudatt d'Presidentin haut éischter eng méi representativ Funktioun huet. Presidentschaftswale sinn all sechs Joer. [[2024]] gouf den [[Alexander Stubb]] zum neie President gewielt. D'legislativ Autoritéit am Staat huet d'Parlament (''[[Eduskunta]]'' op Finnesch, ''Riksdag'' op Schweedesch). D'Parlament huet eng Kummer, 200 Deputéiert a gëtt all véier Joer nei gewielt. D'Regierung (fi. ''valtioneuvosto'') gëtt zanter Juni 2023 vum Premierminister [[Petteri Orpo]] geleet. Finnland war zanter dem [[Zweete Weltkrich]] aussepolitesch neutral, huet awer am Juni [[2022]] zesumme mat [[Schweden]] gefrot fir Member an der [[Organisatioun vum Nordatlantik-Traité|NATO]] ze ginn. De [[4. Abrëll]] [[2023]] gouf Finnland den 31. NATO-Member, nodeems et iwwer 9 Méint haaptsächlech vun der [[Tierkei]] blockéiert gouf. == Administrativ Ënnerdeelungen == Finnland ass a sechs Provënze, d'[[Lääni]] (schweedesch ''län'') agedeelt. Donieft sinn och nach déi historesch "Landschaften" (''maakunnat'') geleefeg, um Niveau vun der Administratioun spille s'awer keng Roll méi. D'Provënze sinn a 432 Gemengen ënnerdeelt, déi op subregionalem a regionalem Plang kooperéieren. Et gëtt 20 Regiounen a 74 Subregiounen. == Kultur == === Design an Architektur === Finnland huet eng Rëtsch aflossräich Architekten an Designer eropbruecht. Zu deene renomméiertste gehéieren den [[Arichitektur|Architekt]] [[Eliel Saarinen]] ([[Jugendstil]]) an den [[Design]]er/[[Arichitektur|Architekt]] [[Alvar Aalto]] ([[Funktionalismus (Design)|Funktionalismus]]). === Film === D'Gebridder an d'Regisseure [[Mika Kaurismäki]] an [[Aki Kaurismäki]] hunn alle béid internationale Succès. === Literatur === D'Literatursprooch vu Finnland geet op den Humanist an Theolog [[Mikael Agricola]] (16. Jh.) zeréck. Den Nationaleepos [[Kalevala]], deen [[1835]] vum [[Elias Lönnrot]] zesummegestallt a publizéiert gouf, war vu fundamentaler politescher a kultureller Bedeitung fir Finnland. Als Papp vun der moderner finnescher Literatur gëllt den [[Aleksis Kivi]] ([[1834]]-[[1872]]). Den [[1954]] vum [[Väinö Linna]] verëffentlechten Antikrichsroman ''Tuntematon sotilas'' ("Den onbekannten Zaldot"), ass nieft der [[Bibel]] dat meeschtverkaaft Buch a Finnland. De [[Frans Eemil Sillanpää]] krut [[1939]] de [[Literaturnobelpräis]]. Wichteg Auteuren am Ufank vum 21. Joerhonnert sinn den [[Arto Paasilinna]] an d'[[Sofi Oksanen]]. [[Fichier:Jean Sibelius 1939.jpg|thumb|De Komponist [[Jean Sibelius]] ([[1865]]–[[1957]])]] === Musek === E weltwäit renomméierte finnesche Komponist ass de [[Jean Sibelius]] ([[1865]]-[[1957]]). Finnland ass och bekannt fir seng Danzmusek, de [[Finneschen Tango]], d'[[Humppa]] an d'[[Jenkka]]. Bekannt Pop/Rock Gruppe sinn z.&nbsp;B. The Rasmus, Negative. Finnland ass och fir seng [[Metal]]gruppe bekannt wéi [[HIM]], [[The 69 Eyes]], [[Nightwish]], [[Children of Bodom]] an och [[Lordi]] (Gewënner vum [[Eurovision Song Contest 2006]]). Op der Säit [http://www.metalfromfinland.com/] fënnt ee weider finnesch Banden aus dem Metalgenre. === Sport === De finneschen Nationalsport ass de [[Pesäpallo]]. Dat bausst de Landesgrenze relativ onbekannt Spill ass eng Zort finnesche [[Baseball]] a gouf [[1922]] vum [[Lauri Pihkala]] agefouert. Beléift sinn och déi klassesch Wantersportaarten, woubäi den [[Äishockey]] besonnesch populär ass. Zanter dem Succès vum zweemolege Weltmeeschter [[Mika Häkkinen]] gehéiert och d'[[Formel 1]], nieft dem traditionelle populäre [[Rallye]], zu de Favoritte beim, bei de Finnen allgemeng beléifte, [[Motorsport]]. [[1952]] waren zu [[Helsinki]] d'[[Olympesch Summerspiller]]. == Ekonomie == Finnland ass haut eng héichentwéckelt [[Industriegesellschaft]]. Nieft der traditionell staarker [[Holz (Material)|Holz]]- a [[Pabeier]]sindustrie huet sech d'[[Telekommunikatioun]] zanter den [[1990]]er Joren - virun allem wéinst dem weltwäite Succès vun [[Nokia]]- als zentral Wirtschaftsbranche etabléiere kënnen. Finnland ass eent vun deene wéinege Länner an Europa, déi méi Daten- a Kommunikatiounstechnologien exportéiere wéi importéieren. Och de [[Maschinnebau]] spillt eng wichteg Roll. ''Valmet'' a ''Sisu'' si grouss finnesch [[Firma]]en déi sech op d'Produktioun vu Camionen an Traktere spezialiséiert hunn. De [[Betribssystem]] [[Linux]] gouf vum Finn [[Linus Torvalds]] erfonnt. [[Fichier:Syväri1.jpg|thumb|Finnesch Séielandschaft Syväri]] == Um Spaweck == {{Commonscat}} * [https://web.archive.org/web/20051125162238/http://valtioneuvosto.fi/vn/liston/base.lsp?k=en Finnesche Gouvernement] * [http://www.virtual.finland.fi/ Virtual Finland] (Offiziell Websäit) {{Autoritéitskontroll}} {{Navigatioun Memberstaaten EU}} {{Navigatioun NATO}} {{Referenzen}} [[Kategorie:Finnland| ]] [[Kategorie:Republicken]] 3a6rvrxy5thxr2lwxecwd8ce2qcip63 2673709 2673708 2026-04-19T19:51:32Z GilPe 14980 2673709 wikitext text/x-wiki {{Infobox Land | Numm = Suomen Tasavalta (Finnesch)<br>Republiken Finland (Schweedesch) | Fändel = Flag of Finland.svg{{!}}border | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Fändel vu Finnland | Wopen = Coat of arms of Finland.svg | Wope Breet = 90px | Wopen Artikel = Wope vu Finnland | National Devise = | Kaart= EU-Finland.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Finnesch]], [[Schweedesch]] | Haaptstad = [[Helsinki]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Parlamentaresch Republik]] | Landeschef Titel = President | Landeschef = {{wikidata|property|linked|P35}} | Regierungschef Titel = Premierminister | Regierungschef = {{wikidata|property|linked|P6}} | Total Fläch= 338.478,34 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = 9,4 | Bevëlkerung = {{wikidata|property|qualifier|references|P1082|P585|format=%p <small>(Stand %q)</small><ref>Dës Informatioun gëtt automatesch vu Wikidata agebonnen.</ref>[%r]}} | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 17 | Onofhängegkeet = vu [[Russland]]<br>deklaréiert de [[6. Dezember]] [[1917]], unerkannt de [[4. Januar]] [[1918]] | Nationalfeierdag = [[6. Dezember]] | Nationalhymn = [[Maamme – Vårt land]] | Wärung = [[Euro]] (EUR) | Zäitzon = +2 | Internet TLD = [[.fi]] | Telefonsprefix = +358 | Notizen = | Extra Bild = Finland-CIA_WFB_Map.png | Extra Bild2 = }} '''Finnland''' ([[Finnesch|finn]].: ''Suomi'', [[Schweedesch|schweed]].: ''Finland'') ass eng [[Republik]] an [[Europa (Kontinent)|Nordeuropa]]. Finnland grenzt u [[Schweden]], [[Norwegen]], [[Russland]] an d'[[Ostmier]]. D'[[Åland]] Inselen, déi südwestlech vun der Küst leien, sinn zwar ënner finnescher Souveränitéit wat d'Aussen- a Sécherheetspolitik ubelaangt, soss awer autonom. D'Haaptstad vu Finnland ass [[Helsinki]]. == Geographie == Finnland gëtt och nach heiansdo d'Land vun den dausend Séie genannt, ma dat ass am Fong nach ferm ënnerdriwwen: et sinn der genee 187.888. Nieft de Séie sinn et déi 179.584 Inselen an déi wäitleefeg Bëscher, déi dräivéierel vum Land bedecken, déi der finnescher Landschaft hire Stempel opdrécken. Topographesch gesinn ass d'Land am Süden éischter flaach, Richtung Norde gëtt et dann awer ëmmer méi koppeg an den héchste Bierg, den [[Haltitunturi]], ganz uewen am Nordweste vu Finnland, bréngt et op eng Spëtzt vun 1.328 Meter. Finnland läit tëscht dem 60. a 70. [[Geographesch Breet|Breedegrad]], mä well d'Klima vum Ostmier a vum [[Golfstroum]] beaflosst gëtt, leien d'Temperaturen am Schnëtt ëm déi 5-10&nbsp;°C méi héich wéi an aner Gebidder déi op der selwechter Héicht leien. D'Land huet kal Wanteren a waarm Summeren. Op waarme Summerdeeg kann den Thermometer a Südfinnland bis op 30&nbsp;°C klammen. An de Wanterméint sinn dogéint –20&nbsp;°C och näischt Aussergewéinleches. Nërdlech vum [[Polarkrees]] geet d'Sonn an där Zäit wärend ronn 51 Deeg net op. D'Géigestéck vun der finnescher [[Polarnuecht]] (finn.: ''Kaamos'') ass d'[[Mëtternuechtssonn]] am Summer, wou et dann och 73 Deeg an engem Stéck hell ass. == Bevëlkerung == Finnland ass vun der Fläch hier dat fënneftgréisst Land an Europa, huet awer mat nëmme 17 Awunner pro Quadratkilometer gläichzäiteg och eng vun de klengste Bevëlkerungsdensitéiten um Kontinent. D'Majoritéit vun de Finnen (65&nbsp;%) liewen a Stied, a well déi meescht dovun am Süde vum Land leien, ass och do d'Bevëlkerungskonzentratioun bei wäitem am héchsten. Ongeféier 40&nbsp;% vun der Bevëlkerung liewen an der [[Provënz Südfinnland]], mat 62,6 Awunner op de Quadratkilometer. Eleng an der Regioun [[Uusimaa]], Helsinki an absënns d'Nopeschstied [[Espoo]] a [[Vantaa]], liewen ongeféier 1,638 Millioune Leit. === Sproochen === Finnland huet zwou offiziell Sproochen, [[Finnesch]] a [[Schweedesch]]. Finnesch gehéiert zu der [[finno-ugrescher]] Sproochefamill an ass d'Mammesprooch vun ongeféier 88,7&nbsp;% vun der Bevëlkerung. Schweedesch hu 5,3&nbsp;% vun de Finnen als éischt Sprooch. Well déi jeeweils aner Sprooch als Flichtfach an der Schoul geléiert gi muss, sinn déi meescht Finnen zweesproocheg. Den offizielle Status vum Schweedeschen erkläert sech duerch d'Geschicht vum Land. Zanter dem Ufank vum [[13. Joerhonnert]] bis [[1809]] war Finnland en Deel vum schweedesche Kinnekräich. Op kommunalem Plang ass d'administrativ Zweesproochegkeet quotéiert d.&nbsp;h. wann op d'mannst 10&nbsp;% vun der Populatioun d'Minoritéitesprooch schwätzen (meeschtens Schweedesch), da gëtt dës automatesch och zur zweeter Verwaltungssprooch. Keng Reegel ouni Ausnamen: Zu [[Turku]], der aler Haaptstad aus schweedeschen Zäiten, huet Schweedesch den offizielle Staus aus historesche Grënn bäibehalen, obschonn et hei vu manner wéi 10&nbsp;% vun de Leit geschwat gëtt. Op der autonomer Inselgrupp [[Åland]] ass Finnesch nëmme Walfach an d'Schüler mussen et, wa se net wëllen, och net léieren. Eenzeg Administratiounssprooch vun Åland ass Schweedesch. [[Samesch]] ass och als offiziell Minoritéitesprooch unerkannt an ass an deenen traditionell samesch dominéierte Regiounen a Gemengen an der Verwaltung am Gebrauch. === Reliounen === [[1923]] gouf a Finnland d'Reliounsfräiheet agefouert. 60&nbsp;% vun de Finne sinn an der [[Evangeelesch Kierch|evangeelesch-lutherescher Kierch]], 1,1&nbsp;% an der [[Orthodox Kierch|orthodoxer]] an 2&nbsp;% gehéieren anere Glawensrichtungen un. Béid chrëschtlech Konfessioune ginn iwwer Kierchesteiere finanzéiert. == Geschicht == Déi eelst mënschlech Spueren um Territoire vum haitege Finnland loosse sech bis an d'[[Steenzäit]] zeréckdatéieren a sinn eng ronn 8500 Joer al. Nach ëm 100 v.&nbsp;Chr. beschreift de [[Réimescht Räich|réimeschen]] Historiker [[Tacitus]] ''d'Fenni'' als Vollek ouni Waffen, Päerd an Heem, déi um Buedem schlofen, net méi wéi e Fell um Läif hunn an nawell zefridden a glécklech mat hirem haarde Liewe sinn. Tatsächlech war d'Gebitt vum haitege Finnland bis an d'[[12. Joerhonnert]] politesch relativ onbedeitend. [[1154]] gëtt West- a Südfinnland dunn ënner dem Kinnek [[Erik IX.]] en Deel vu Schweden a sollt et déi nächst 700 Joer och bleiwen. Den ëstlechen Deel fält dogéint un dat russescht [[Novgorod]]. Ënner dem schweedesche Kinnekshaus fënnt Westfinnland Uschloss un de westeuropäesche Kulturkrees a gëtt missionéiert. Schweedesch gëtt d'Administratiounssprooch an entwéckelt sech zu der Sprooch vun der Elitt. Anescht wéi deen iwwer Joerhonnerte russesch-byzantinesch gepräägten ëstlechen Deel vu Finnland gouf an der schweedescher Provënz och ni de [[Feudalsystem]] agefouert. Am 16. Jh. ass Finnland, besonnesch ënner dem Afloss vum Humanist an Theolog [[Mikael Agricola]], zur Reformatioun iwwergetrueden. [[1808]] gëtt Finnland vum [[Alexander I.]] vu Russland eruewert, deen et zu engem hallef autonome [[Groussherzogtum]] ënner russescher Kontroll mécht. [[Groussherzog]] ass den [[Zar]], representéiert duerch e Generalgouverneur. Finnland bleift bis zu der [[Russesch Revolutioun|russescher Revolutioun]] [[1917]] en Deel vum russesche Räich. An där Zäit entwéckelt sech d'finnesch national Beweegung. A patriotescher Atmosphär gëtt [[1835]] den Nationaleepos ''Kalevala'' niddergeschriwwen an d'[[Finnesch]] gëtt [[1892]] dem schweedesche juristesch gläichgestallt. [[Fichier:Turku castle.jpg|thumb|left|250px|D'Buerg vun Turku war am Mëttelalter de politeschen Zentrum vu Finnland]] Kuerz no der bolschewistescher Revolutioun a Russland, de [[6. Dezember]] [[1917]], deklaréiert Finnland sech onofhängeg. D'Onofhängegkeet gëtt zwar relativ séier vun de Bolschewisten unerkannt, mä Kricher a Russland an a Finnland maachen d'Saach méi komplizéiert. Zum enge brécht [[1918]] e kuerze, mä battere Biergerkrich tëscht deene vun [[Däitschland]] ënnerstëtzen „Wäissen“ (Unhänger vum deemolege Gouvernement; d'konservativ riets Elitt an d'Baueren) an hirem politesche Géigepol, de radikale „Rouden“ (Unhänger vun de sozialistesche Lénksparteien – Leit ouni Grond a Buedem an d'Aarbechter) a Finnland aus. Zum anere gëtt déi oppe Fro ëm d'finnesch-russesch Grenz duerch d'russesch Revolutioun an d'Längt gezunn. E Kompromëss tëscht Finnland a Russland gëtt eréischt [[1920]] am ''Accord vun Tartu'' fonnt. D'Relatiounen tëscht der nach jonker Republik Finnland an der [[Sowjetunioun]] hu sech an den 1930er Jore relativ stabiliséiert. Wéi d'Sowjets sech dunn awer [[1939]] drop behaapt hunn, datt si e Recht drop hätte grouss Deeler vum finneschen Territoire zeréckzekréien, koum et zum Eclat. De sougenannten éischte [[Wanterkrich]] tëscht Finnland an der Sowjetunioun ass ausgebrach, huet awer nëmmen ee Joer gedauert (bis [[1940]]). De Konflikt gouf awer net geléist a fënnt tëscht [[1941]] an [[1944]] seng Fortsetzung am Zweete Wanterkrich ([[Fortsetzungskrich]]). Dat deemools mat [[Nationalsozialismus|Nazi]]-[[Däitschland]] alliéiert Finnland gëtt zwar net ageholl, muss awer als Konsequenz vum verluerene Krich en Deel vu sengem Gebitt nees un d'Sowjetunioun oftrieden. Nom [[Zweete Weltkrich]] féiert Finnland offiziell d'Neutralitéit an a beweegt sech bis zum Fall vun der Sowjetunioun aussepolitesch an der Grozon tëscht West an Ost. [[1955]] gëtt Finnland Member vun de [[Vereent Natiounen|Vereenten Natiounen]] an dem [[Nordesche Rot]]. [[1995]] trëtt d'Land der [[Europäesch Unioun|Europäescher Unioun]] bäi. De [[4. Abrëll]] [[2023]] gouf Finnland den 31. [[Organisatioun vum Nordatlantik-Traité|NATO]]-Member.<ref>{{Citation|URL=https://www.rtl.lu/news/international/a/2048411.html|Titel=Um Dënschdeg: Finnland ass offiziell Member vun der NATO|Gekuckt=22.07.2025|Wierk=www.rtl.lu|Sprooch=lb}}</ref> == Politik == [[Fichier:Stairs of Finnish Parliament.jpg|thumb|300px|D'finnescht Parlament ''[[Eduskunta]]'']] Finnland ass eng parlamentaresch Demokratie nom presidiale Prinzip. De President, respektiv d'Presidentin vun der Republik huet historesch eng zentral Roll an der finnescher Politik gespillt. Bis zu der Verfassungsännerung am Joer [[2000]] hat de President d'Méiglechkeet d'Parlament opzeléisen, e Vetorecht op all Gesetz an huet de Premierminister ernannt. Dës relativ dominant Positioun gouf gläichzäiteg mat der Wal vum [[Tarja Halonen]] (Februar 2000) staark zeréckgestallt, soudatt d'Presidentin haut éischter eng méi representativ Funktioun huet. Presidentschaftswale sinn all sechs Joer. [[2024]] gouf den [[Alexander Stubb]] zum neie President gewielt. D'legislativ Autoritéit am Staat huet d'Parlament (''[[Eduskunta]]'' op Finnesch, ''Riksdag'' op Schweedesch). D'Parlament huet eng Kummer, 200 Deputéiert a gëtt all véier Joer nei gewielt. D'Regierung (fi. ''valtioneuvosto'') gëtt zanter Juni 2023 vum Premierminister [[Petteri Orpo]] geleet. Finnland war zanter dem [[Zweete Weltkrich]] aussepolitesch neutral, huet awer am Juni [[2022]] zesumme mat [[Schweden]] gefrot fir Member an der [[Organisatioun vum Nordatlantik-Traité|NATO]] ze ginn. De [[4. Abrëll]] [[2023]] gouf Finnland den 31. NATO-Member, nodeems et iwwer 9 Méint haaptsächlech vun der [[Tierkei]] blockéiert gouf. == Administrativ Ënnerdeelungen == Finnland ass a sechs Provënze, d'[[Lääni]] (schweedesch ''län'') agedeelt. Donieft sinn och nach déi historesch "Landschaften" (''maakunnat'') geleefeg, um Niveau vun der Administratioun spille s'awer keng Roll méi. D'Provënze sinn a 432 Gemengen ënnerdeelt, déi op subregionalem a regionalem Plang kooperéieren. Et gëtt 20 Regiounen a 74 Subregiounen. == Kultur == === Design an Architektur === Finnland huet eng Rëtsch aflossräich Architekten an Designer eropbruecht. Zu deene renomméiertste gehéieren den [[Arichitektur|Architekt]] [[Eliel Saarinen]] ([[Jugendstil]]) an den [[Design]]er/[[Arichitektur|Architekt]] [[Alvar Aalto]] ([[Funktionalismus (Design)|Funktionalismus]]). === Film === D'Gebridder an d'Regisseure [[Mika Kaurismäki]] an [[Aki Kaurismäki]] hunn alle béid internationale Succès. === Literatur === D'Literatursprooch vu Finnland geet op den Humanist an Theolog [[Mikael Agricola]] (16. Jh.) zeréck. Den Nationaleepos [[Kalevala]], deen [[1835]] vum [[Elias Lönnrot]] zesummegestallt a publizéiert gouf, war vu fundamentaler politescher a kultureller Bedeitung fir Finnland. Als Papp vun der moderner finnescher Literatur gëllt den [[Aleksis Kivi]] ([[1834]]-[[1872]]). Den [[1954]] vum [[Väinö Linna]] verëffentlechten Antikrichsroman ''Tuntematon sotilas'' ("Den onbekannten Zaldot"), ass nieft der [[Bibel]] dat meeschtverkaaft Buch a Finnland. De [[Frans Eemil Sillanpää]] krut [[1939]] de [[Literaturnobelpräis]]. Wichteg Auteuren am Ufank vum 21. Joerhonnert sinn den [[Arto Paasilinna]] an d'[[Sofi Oksanen]]. [[Fichier:Jean Sibelius 1939.jpg|thumb|De Komponist [[Jean Sibelius]] ([[1865]]–[[1957]])]] === Musek === E weltwäit renomméierte finnesche Komponist ass de [[Jean Sibelius]] ([[1865]]-[[1957]]). Finnland ass och bekannt fir seng Danzmusek, de [[Finneschen Tango]], d'[[Humppa]] an d'[[Jenkka]]. Bekannt Pop/Rock Gruppe sinn z.&nbsp;B. The Rasmus, Negative. Finnland ass och fir seng [[Metal]]gruppe bekannt wéi [[HIM]], [[The 69 Eyes]], [[Nightwish]], [[Children of Bodom]] an och [[Lordi]] (Gewënner vum [[Eurovision Song Contest 2006]]). Op der Säit [http://www.metalfromfinland.com/] fënnt ee weider finnesch Banden aus dem Metalgenre. === Sport === De finneschen Nationalsport ass de [[Pesäpallo]]. Dat bausst de Landesgrenze relativ onbekannt Spill ass eng Zort finnesche [[Baseball]] a gouf [[1922]] vum [[Lauri Pihkala]] agefouert. Beléift sinn och déi klassesch Wantersportaarten, woubäi den [[Äishockey]] besonnesch populär ass. Zanter dem Succès vum zweemolege Weltmeeschter [[Mika Häkkinen]] gehéiert och d'[[Formel 1]], nieft dem traditionelle populäre [[Rallye]], zu de Favoritte beim, bei de Finnen allgemeng beléifte, [[Motorsport]]. [[1952]] waren zu [[Helsinki]] d'[[Olympesch Summerspiller]]. == Ekonomie == Finnland ass haut eng héichentwéckelt [[Industriegesellschaft]]. Nieft der traditionell staarker [[Holz (Material)|Holz]]- a [[Pabeier]]sindustrie huet sech d'[[Telekommunikatioun]] zanter den [[1990]]er Joren - virun allem wéinst dem weltwäite Succès vun [[Nokia]]- als zentral Wirtschaftsbranche etabléiere kënnen. Finnland ass eent vun deene wéinege Länner an Europa, déi méi Daten- a Kommunikatiounstechnologien exportéiere wéi importéieren. Och de [[Maschinnebau]] spillt eng wichteg Roll. ''Valmet'' a ''Sisu'' si grouss finnesch [[Firma]]en déi sech op d'Produktioun vu Camionen an Traktere spezialiséiert hunn. De [[Betribssystem]] [[Linux]] gouf vum Finn [[Linus Torvalds]] erfonnt. [[Fichier:Syväri1.jpg|thumb|Finnesch Séielandschaft Syväri]] == Um Spaweck == {{Commonscat}} * [https://web.archive.org/web/20051125162238/http://valtioneuvosto.fi/vn/liston/base.lsp?k=en Finnesche Gouvernement] * [http://www.virtual.finland.fi/ Virtual Finland] (Offiziell Websäit) {{Autoritéitskontroll}} {{Navigatioun Memberstaaten EU}} {{Navigatioun NATO}} {{Referenzen}} [[Kategorie:Finnland| ]] [[Kategorie:Republicken]] ticxtlxl4h3ai0rbmzmo1zrt0rjerbw 2673716 2673709 2026-04-19T20:08:01Z GilPe 14980 Upassungen; gréisstendeels vun de.wiki iwwerholl 2673716 wikitext text/x-wiki {{Infobox Land | Numm = Suomen Tasavalta (Finnesch)<br>Republiken Finland (Schweedesch) | Fändel = Flag of Finland.svg{{!}}border | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Fändel vu Finnland | Wopen = Coat of arms of Finland.svg | Wope Breet = 90px | Wopen Artikel = Wope vu Finnland | National Devise = | Kaart= EU-Finland.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Finnesch]], [[Schweedesch]] | Haaptstad = [[Helsinki]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Parlamentaresch Republik]] | Landeschef Titel = President | Landeschef = {{wikidata|property|linked|P35}} | Regierungschef Titel = Premierminister | Regierungschef = {{wikidata|property|linked|P6}} | Total Fläch= 338.478,34 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = 9,4 | Bevëlkerung = {{wikidata|property|qualifier|references|P1082|P585|format=%p <small>(Stand %q)</small><ref>Dës Informatioun gëtt automatesch vu Wikidata agebonnen.</ref>[%r]}} | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 17 | Onofhängegkeet = vu [[Russland]]<br>deklaréiert de [[6. Dezember]] [[1917]], unerkannt de [[4. Januar]] [[1918]] | Nationalfeierdag = [[6. Dezember]] | Nationalhymn = [[Maamme – Vårt land]] | Wärung = [[Euro]] (EUR) | Zäitzon = +2 | Internet TLD = [[.fi]] | Telefonsprefix = +358 | Notizen = | Extra Bild = Finland-CIA_WFB_Map.png | Extra Bild2 = }} '''Finnland''' ([[Finnesch|finn]].: ''Suomi'', [[Schweedesch|schweed]].: ''Finland'') ass eng [[Republik]] an [[Europa (Kontinent)|Nordeuropa]]. Finnland grenzt u [[Schweden]], [[Norwegen]], [[Russland]] an d'[[Ostmier]]. D'[[Åland]] Inselen, déi südwestlech vun der Küst leien, sinn zwar ënner finnescher Souveränitéit wat d'Aussen- a Sécherheetspolitik ubelaangt, soss awer autonom. D'Haaptstad vu Finnland ass [[Helsinki]]. == Geographie == Finnland gëtt och nach heiansdo d'Land vun den dausend Séie genannt, ma dat ass am Fong nach ferm ënnerdriwwen: et sinn der genee 187.888. Nieft de Séie sinn et déi 179.584 Inselen an déi wäitleefeg Bëscher, déi dräivéierel vum Land bedecken, déi der finnescher Landschaft hire Stempel opdrécken. Topographesch gesinn ass d'Land am Süden éischter flaach, Richtung Norde gëtt et dann awer ëmmer méi koppeg an den héchste Bierg, den [[Haltitunturi]], ganz uewen am Nordweste vu Finnland, bréngt et op eng Spëtzt vun 1.328 Meter. Finnland läit tëscht dem 60. a 70. [[Geographesch Breet|Breedegrad]], mä well d'Klima vum Ostmier a vum [[Golfstroum]] beaflosst gëtt, leien d'Temperaturen am Schnëtt ëm déi 5-10&nbsp;°C méi héich wéi an aner Gebidder déi op der selwechter Héicht leien. D'Land huet kal Wanteren a waarm Summeren. Op waarme Summerdeeg kann den Thermometer a Südfinnland bis op 30&nbsp;°C klammen. An de Wanterméint sinn dogéint –20&nbsp;°C och näischt Aussergewéinleches. Nërdlech vum [[Polarkrees]] geet d'Sonn an där Zäit wärend ronn 51 Deeg net op. D'Géigestéck vun der finnescher [[Polarnuecht]] (finn.: ''Kaamos'') ass d'[[Mëtternuechtssonn]] am Summer, wou et dann och 73 Deeg an engem Stéck hell ass. == Bevëlkerung == Finnland ass vun der Fläch hier dat fënneftgréisst Land an Europa, huet awer mat nëmme 17 Awunner pro Quadratkilometer gläichzäiteg och eng vun de klengste Bevëlkerungsdensitéiten um Kontinent. D'Majoritéit vun de Finnen (65&nbsp;%) liewen a Stied, a well déi meescht dovun am Süde vum Land leien, ass och do d'Bevëlkerungskonzentratioun bei wäitem am héchsten. Ongeféier 40&nbsp;% vun der Bevëlkerung liewen an der [[Provënz Südfinnland]], mat 62,6 Awunner op de Quadratkilometer. Eleng an der Regioun [[Uusimaa]], Helsinki an absënns d'Nopeschstied [[Espoo]] a [[Vantaa]], liewen ongeféier 1,638 Millioune Leit. === Sproochen === Finnland huet zwou offiziell Sproochen, [[Finnesch]] a [[Schweedesch]]. Finnesch gehéiert zu der [[finno-ugrescher]] Sproochefamill an ass d'Mammesprooch vun ongeféier 88,7&nbsp;% vun der Bevëlkerung. Schweedesch hu 5,3&nbsp;% vun de Finnen als éischt Sprooch. Well déi jeeweils aner Sprooch als Flichtfach an der Schoul geléiert gi muss, sinn déi meescht Finnen zweesproocheg. Den offizielle Status vum Schweedeschen erkläert sech duerch d'Geschicht vum Land. Zanter dem Ufank vum [[13. Joerhonnert]] bis [[1809]] war Finnland en Deel vum schweedesche Kinnekräich. Op kommunalem Plang ass d'administrativ Zweesproochegkeet quotéiert d.&nbsp;h. wann op d'mannst 10&nbsp;% vun der Populatioun d'Minoritéitesprooch schwätzen (meeschtens Schweedesch), da gëtt dës automatesch och zur zweeter Verwaltungssprooch. Keng Reegel ouni Ausnamen: Zu [[Turku]], der aler Haaptstad aus schweedeschen Zäiten, huet Schweedesch den offizielle Staus aus historesche Grënn bäibehalen, obschonn et hei vu manner wéi 10&nbsp;% vun de Leit geschwat gëtt. Op der autonomer Inselgrupp [[Åland]] ass Finnesch nëmme Walfach an d'Schüler mussen et, wa se net wëllen, och net léieren. Eenzeg Administratiounssprooch vun Åland ass Schweedesch. [[Samesch]] ass och als offiziell Minoritéitesprooch unerkannt an ass an deenen traditionell samesch dominéierte Regiounen a Gemengen an der Verwaltung am Gebrauch. === Reliounen === [[1923]] gouf a Finnland d'Reliounsfräiheet agefouert. 60&nbsp;% vun de Finne sinn an der [[Evangeelesch Kierch|evangeelesch-lutherescher Kierch]], 1,1&nbsp;% an der [[Orthodox Kierch|orthodoxer]] an 2&nbsp;% gehéieren anere Glawensrichtungen un. Béid chrëschtlech Konfessioune ginn iwwer Kierchesteiere finanzéiert. == Geschicht == Déi eelst mënschlech Spueren um Territoire vum haitege Finnland loosse sech bis an d'[[Steenzäit]] zeréckdatéieren a sinn eng ronn 8500 Joer al. Nach ëm 100 v.&nbsp;Chr. beschreift de [[Réimescht Räich|réimeschen]] Historiker [[Tacitus]] ''d'Fenni'' als Vollek ouni Waffen, Päerd an Heem, déi um Buedem schlofen, net méi wéi e Fell um Läif hunn an nawell zefridden a glécklech mat hirem haarde Liewe sinn. Tatsächlech war d'Gebitt vum haitege Finnland bis an d'[[12. Joerhonnert]] politesch relativ onbedeitend. [[1154]] gëtt West- a Südfinnland dunn ënner dem Kinnek [[Erik IX.]] en Deel vu Schweden a sollt et déi nächst 700 Joer och bleiwen. Den ëstlechen Deel fält dogéint un dat russescht [[Novgorod]]. Ënner dem schweedesche Kinnekshaus fënnt Westfinnland Uschloss un de westeuropäesche Kulturkrees a gëtt missionéiert. Schweedesch gëtt d'Administratiounssprooch an entwéckelt sech zu der Sprooch vun der Elitt. Anescht wéi deen iwwer Joerhonnerte russesch-byzantinesch gepräägten ëstlechen Deel vu Finnland gouf an der schweedescher Provënz och ni de [[Feudalsystem]] agefouert. Am 16. Jh. ass Finnland, besonnesch ënner dem Afloss vum Humanist an Theolog [[Mikael Agricola]], zur Reformatioun iwwergetrueden. [[1808]] gëtt Finnland vum [[Alexander I.]] vu Russland eruewert, deen et zu engem hallef autonome [[Groussherzogtum]] ënner russescher Kontroll mécht. [[Groussherzog]] ass den [[Zar]], representéiert duerch e Generalgouverneur. Finnland bleift bis zu der [[Russesch Revolutioun|russescher Revolutioun]] [[1917]] en Deel vum russesche Räich. An där Zäit entwéckelt sech d'finnesch national Beweegung. A patriotescher Atmosphär gëtt [[1835]] den Nationaleepos ''Kalevala'' niddergeschriwwen an d'[[Finnesch]] gëtt [[1892]] dem schweedesche juristesch gläichgestallt. [[Fichier:Turku castle.jpg|thumb|left|250px|D'Buerg vun Turku war am Mëttelalter de politeschen Zentrum vu Finnland]] Kuerz no der bolschewistescher Revolutioun a Russland, de [[6. Dezember]] [[1917]], deklaréiert Finnland sech onofhängeg. D'Onofhängegkeet gëtt zwar relativ séier vun de Bolschewisten unerkannt, mä Kricher a Russland an a Finnland maachen d'Saach méi komplizéiert. Zum enge brécht [[1918]] e kuerze, mä battere Biergerkrich tëscht deene vun [[Däitschland]] ënnerstëtzen „Wäissen“ (Unhänger vum deemolege Gouvernement; d'konservativ riets Elitt an d'Baueren) an hirem politesche Géigepol, de radikale „Rouden“ (Unhänger vun de sozialistesche Lénksparteien – Leit ouni Grond a Buedem an d'Aarbechter) a Finnland aus. Zum anere gëtt déi oppe Fro ëm d'finnesch-russesch Grenz duerch d'russesch Revolutioun an d'Längt gezunn. E Kompromëss tëscht Finnland a Russland gëtt eréischt [[1920]] am ''Accord vun Tartu'' fonnt. D'Relatiounen tëscht der nach jonker Republik Finnland an der [[Sowjetunioun]] hu sech an den 1930er Jore relativ stabiliséiert. Wéi d'Sowjets sech dunn awer [[1939]] drop behaapt hunn, datt si e Recht drop hätte grouss Deeler vum finneschen Territoire zeréckzekréien, koum et zum Eclat. De sougenannten éischte [[Wanterkrich]] tëscht Finnland an der Sowjetunioun ass ausgebrach, huet awer nëmmen ee Joer gedauert (bis [[1940]]). De Konflikt gouf awer net geléist a fënnt tëscht [[1941]] an [[1944]] seng Fortsetzung am Zweete Wanterkrich ([[Fortsetzungskrich]]). Dat deemools mat [[Nationalsozialismus|Nazi]]-[[Däitschland]] alliéiert Finnland gëtt zwar net ageholl, muss awer als Konsequenz vum verluerene Krich en Deel vu sengem Gebitt nees un d'Sowjetunioun oftrieden. Nom [[Zweete Weltkrich]] féiert Finnland offiziell d'Neutralitéit an a beweegt sech bis zum Fall vun der Sowjetunioun aussepolitesch an der Grozon tëscht West an Ost. [[1955]] gëtt Finnland Member vun de [[Vereent Natiounen|Vereenten Natiounen]] an dem [[Nordesche Rot]]. [[1995]] trëtt d'Land der [[Europäesch Unioun|Europäescher Unioun]] bäi. De [[4. Abrëll]] [[2023]] gouf Finnland den 31. [[Organisatioun vum Nordatlantik-Traité|NATO]]-Member.<ref>{{Citation|URL=https://www.rtl.lu/news/international/a/2048411.html|Titel=Um Dënschdeg: Finnland ass offiziell Member vun der NATO|Gekuckt=22.07.2025|Wierk=www.rtl.lu|Sprooch=lb}}</ref> == Politik == [[Fichier:Stairs of Finnish Parliament.jpg|thumb|300px|D'finnescht Parlament ''[[Eduskunta]]'']] Finnland ass eng parlamentaresch Demokratie nom presidiale Prinzip. De President, respektiv d'Presidentin vun der Republik huet historesch eng zentral Roll an der finnescher Politik gespillt. Bis zu der Verfassungsännerung am Joer [[2000]] hat de President d'Méiglechkeet d'Parlament opzeléisen, e Vetorecht op all Gesetz an huet de Premierminister ernannt. Dës relativ dominant Positioun gouf gläichzäiteg mat der Wal vum [[Tarja Halonen]] (Februar 2000) staark zeréckgestallt, soudatt de President haut éischter eng méi representativ Funktioun huet. D'Presidentschaftswale sinn all sechs Joer. Den aktuelle President ass de(n) {{wikidata|property|linked|P35}}<ref name=":0">Dës Informatioun gëtt automatesch vu Wikidata agebonnen.</ref>. D'legislativ Autoritéit am Staat huet d'Parlament (''[[Eduskunta]]'' op Finnesch, ''Riksdag'' op Schweedesch). D'Parlament huet eng Kummer, 200 Deputéiert a gëtt all véier Joer nei gewielt. D'Regierung (fi. ''valtioneuvosto'') gëtt aktuell vum Premierminister {{wikidata|property|linked|P6}} geleet<ref name=":0" />. Finnland war zanter dem [[Zweete Weltkrich]] aussepolitesch neutral, huet awer am Juni [[2022]] zesumme mat [[Schweden|Schwede]] gefrot fir Member an der [[Organisatioun vum Nordatlantik-Traité|NATO]] ze ginn. De [[4. Abrëll]] [[2023]] gouf Finnland den 31. NATO-Member, nodeems et iwwer 9 Méint haaptsächlech vun der [[Tierkei]] blockéiert gouf. == Administrativ Ënnerdeelungen == Finnland ass a sechs Provënze, d'[[Lääni]] (schweedesch ''län'') agedeelt. Donieft sinn och nach déi historesch „Landschaften “(''maakunnat'') geleefeg, um Niveau vun der Administratioun spille s'awer keng Roll méi. D'Provënze sinn a 432 Gemengen ënnerdeelt, déi op subregionalem a regionalem Plang kooperéieren. Et gëtt 20 Regiounen a 74 Subregiounen. == Kultur == === Design an Architektur === Finnland huet eng Rëtsch aflossräich Architekten an Designer eropbruecht. Zu deene renomméiertste gehéieren den [[Arichitektur|Architekt]] [[Eliel Saarinen]] ([[Jugendstil]]) an den [[Design]]er/[[Arichitektur|Architekt]] [[Alvar Aalto]] ([[Funktionalismus (Design)|Funktionalismus]]). === Film === D'Gebridder [[Mika Kaurismäki]] an [[Aki Kaurismäki]] hunn alle béid internationale Succès als [[Regisseur]]. === Literatur === D'Literatursprooch vu Finnland geet op den Humanist an Theolog [[Mikael Agricola]] (16. Jh.) zeréck. Den Nationaleepos [[Kalevala]], deen [[1835]] vum [[Elias Lönnrot]] zesummegestallt a publizéiert gouf, war vu fundamentaler politescher a kultureller Bedeitung fir Finnland. Als Papp vun der moderner finnescher Literatur gëllt den [[Aleksis Kivi]] ([[1834]]-[[1872]]). Den [[1954]] vum [[Väinö Linna]] verëffentlechten Antikrichsroman ''Tuntematon sotilas'' ("Den onbekannten Zaldot"), ass nieft der [[Bibel]] dat meeschtverkaaft Buch a Finnland. De [[Frans Eemil Sillanpää]] krut [[1939]] de [[Literaturnobelpräis]]. Wichteg Auteuren am Ufank vum 21. Joerhonnert sinn den [[Arto Paasilinna]] an d'[[Sofi Oksanen]]. [[Fichier:Jean Sibelius 1939.jpg|thumb|De Komponist [[Jean Sibelius]] ([[1865]]–[[1957]])]] === Musek === E weltwäit renomméierte finnesche Komponist ass de [[Jean Sibelius]] ([[1865]]-[[1957]]). Finnland ass och bekannt fir seng Danzmusek, de [[Finneschen Tango]], d'[[Humppa]] an d'[[Jenkka]]. Bekannt Pop/Rock Gruppe sinn z.&nbsp;B. [[The Rasmus]], [[Sunrise Avenue]] oder Negative. Finnland ass och fir seng [[Metal]]gruppe bekannt wéi [[HIM]], [[The 69 Eyes]], [[Nightwish]], [[Children of Bodom]] an och [[Lordi]] (Gewënner vum [[Eurovision Song Contest 2006]]). Op der Säit [http://www.metalfromfinland.com/] fënnt ee weider finnesch Banden aus dem Metalgenre. === Sport === De finneschen Nationalsport ass de [[Pesäpallo]]. Dat bausst de Landesgrenze relativ onbekannt Spill ass eng Zort finnesche [[Baseball]] a gouf [[1922]] vum [[Lauri Pihkala]] agefouert. Beléift sinn och déi klassesch Wantersportaarten, woubäi den [[Äishockey]] besonnesch populär ass. Zanter dem Succès vum zweemolege Weltmeeschter [[Mika Häkkinen]] gehéiert och d'[[Formel 1]], nieft dem traditionelle populäre [[Rallye]], zu de Favoritte beim, bei de Finnen allgemeng beléifte, [[Motorsport]]. [[1952]] waren zu [[Helsinki]] d'[[Olympesch Summerspiller]] bei deenen de Lëtzebuerger [[Josy Barthel]] d'Goldmedail am [[1.500-Meter-Laf]] gewonnen huet. == Ekonomie == Finnland ass haut eng héich entwéckelt [[Industriegesellschaft]]. Nieft der traditionell staarker [[Holz (Material)|Holz]]- a [[Pabeier]]sindustrie huet sech d'[[Telekommunikatioun]] zanter den [[1990]]er Joren – virun allem wéinst dem weltwäite Succès vun [[Nokia]] – als zentral Wirtschaftsbranche etabléiere kënnen. Finnland ass eent vun deene wéinege Länner an Europa, déi méi Daten- a Kommunikatiounstechnologien exportéiere wéi importéieren. Och de [[Maschinnebau]] spillt eng wichteg Roll. ''Valmet'' a ''Sisu'' si grouss finnesch [[Firma]]en déi sech op d'Produktioun vu Camionen an Traktere spezialiséiert hunn. De [[Betribssystem]] [[Linux]] gouf vum Finn [[Linus Torvalds]] erfonnt. [[Fichier:Syväri1.jpg|thumb|Finnesch Séielandschaft Syväri]] == Um Spaweck == {{Commonscat}} * [https://web.archive.org/web/20051125162238/http://valtioneuvosto.fi/vn/liston/base.lsp?k=en Finnesche Gouvernement] * [http://www.virtual.finland.fi/ Virtual Finland] (Offiziell Websäit) {{Autoritéitskontroll}} {{Navigatioun Memberstaaten EU}} {{Navigatioun NATO}} {{Referenzen}} [[Kategorie:Finnland| ]] [[Kategorie:Republicken]] q8tslc3gfjsferludku5xlx003t7q0v 2673733 2673716 2026-04-20T06:46:30Z GilPe 14980 Update amgaang 2673733 wikitext text/x-wiki {{Infobox Land | Numm = Suomen Tasavalta (Finnesch)<br>Republiken Finland (Schweedesch) | Fändel = Flag of Finland.svg{{!}}border | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Fändel vu Finnland | Wopen = Coat of arms of Finland.svg | Wope Breet = 90px | Wopen Artikel = Wope vu Finnland | National Devise = | Kaart= EU-Finland.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Finnesch]], [[Schweedesch]] | Haaptstad = [[Helsinki]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Parlamentaresch Republik]] | Landeschef Titel = President | Landeschef = {{wikidata|property|linked|P35}} | Regierungschef Titel = Premierminister | Regierungschef = {{wikidata|property|linked|P6}} | Total Fläch= 338.478,34 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = 9,4 | Bevëlkerung = {{wikidata|property|qualifier|references|P1082|P585|format=%p <small>(Stand %q)</small><ref>Dës Informatioun gëtt automatesch vu Wikidata agebonnen.</ref>[%r]}} | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 17 | Onofhängegkeet = vu [[Russland]]<br>deklaréiert de [[6. Dezember]] [[1917]], unerkannt de [[4. Januar]] [[1918]] | Nationalfeierdag = [[6. Dezember]] | Nationalhymn = [[Maamme – Vårt land]] | Wärung = [[Euro]] (EUR) | Zäitzon = +2 | Internet TLD = [[.fi]] | Telefonsprefix = +358 | Notizen = | Extra Bild = Finland-CIA_WFB_Map.png | Extra Bild2 = }} '''Finnland''' ([[Finnesch|finn]].: ''Suomi'', [[Schweedesch|schweed]].: ''Finland'') ass eng [[Republik]] an [[Europa (Kontinent)|Nordeuropa]]. Finnland grenzt u [[Schweden]], [[Norwegen]], [[Russland]] an d'[[Ostmier]]. D'[[Åland]] Inselen, déi südwestlech vun der Küst leien, sinn zwar ënner finnescher Souveränitéit wat d'Aussen- a Sécherheetspolitik ubelaangt, soss awer autonom. D'Haaptstad vu Finnland ass [[Helsinki]]. == Geographie == Finnland gëtt och nach heiansdo d'Land vun den dausend Séie genannt, ma dat ass am Fong nach ferm ënnerdriwwen: et sinn der genee 187.888. Nieft de Séie sinn et déi 179.584 Inselen an déi wäitleefeg Bëscher, déi dräivéierel vum Land bedecken, déi der finnescher Landschaft hire Stempel opdrécken. Topographesch gesinn ass d'Land am Süden éischter flaach, Richtung Norde gëtt et dann awer ëmmer méi koppeg an den héchste Bierg, den [[Haltitunturi]], ganz uewen am Nordweste vu Finnland, bréngt et op eng Spëtzt vun 1.328 Meter. Finnland läit tëscht dem 60. a 70. [[Geographesch Breet|Breedegrad]], mä well d'Klima vum Ostmier a vum [[Golfstroum]] beaflosst gëtt, leien d'Temperaturen am Schnëtt ëm déi 5-10&nbsp;°C méi héich wéi an aner Gebidder déi op der selwechter Héicht leien. D'Land huet kal Wanteren a waarm Summeren. Op waarme Summerdeeg kann den Thermometer a Südfinnland bis op 30&nbsp;°C klammen. An de Wanterméint sinn dogéint –20&nbsp;°C och näischt Aussergewéinleches. Nërdlech vum [[Polarkrees]] geet d'Sonn an där Zäit wärend ronn 51 Deeg net op. D'Géigestéck vun der finnescher [[Polarnuecht]] (finn.: ''Kaamos'') ass d'[[Mëtternuechtssonn]] am Summer, wou et dann och 73 Deeg an engem Stéck hell ass. == Bevëlkerung == Finnland ass vun der Fläch hier dat fënneftgréisst Land an Europa, huet awer mat nëmme 17 Awunner pro Quadratkilometer gläichzäiteg och eng vun de klengste Bevëlkerungsdensitéiten um Kontinent. D'Majoritéit vun de Finnen (65&nbsp;%) liewen a Stied, a well déi meescht dovun am Süde vum Land leien, ass och do d'Bevëlkerungskonzentratioun bei wäitem am héchsten. Ongeféier 40&nbsp;% vun der Bevëlkerung liewen an der [[Provënz Südfinnland]], mat 62,6 Awunner op de Quadratkilometer. Eleng an der Regioun [[Uusimaa]], Helsinki an absënns d'Nopeschstied [[Espoo]] a [[Vantaa]], liewen ongeféier 1,638 Millioune Leit. === Sproochen === Finnland huet zwou offiziell Sproochen, [[Finnesch]] a [[Schweedesch]]. Finnesch gehéiert zu der [[finno-ugrescher]] Sproochefamill an ass d'Mammesprooch vun ongeféier 88,7&nbsp;% vun der Bevëlkerung. Schweedesch hu 5,3&nbsp;% vun de Finnen als éischt Sprooch. Well déi jeeweils aner Sprooch als Flichtfach an der Schoul geléiert gi muss, sinn déi meescht Finnen zweesproocheg. Den offizielle Status vum Schweedeschen erkläert sech duerch d'Geschicht vum Land. Zanter dem Ufank vum [[13. Joerhonnert]] bis [[1809]] war Finnland en Deel vum schweedesche Kinnekräich. Op kommunalem Plang ass d'administrativ Zweesproochegkeet quotéiert d.&nbsp;h. wann op d'mannst 10&nbsp;% vun der Populatioun d'Minoritéitesprooch schwätzen (meeschtens Schweedesch), da gëtt dës automatesch och zur zweeter Verwaltungssprooch. Keng Reegel ouni Ausnamen: Zu [[Turku]], der aler Haaptstad aus schweedeschen Zäiten, huet Schweedesch den offizielle Staus aus historesche Grënn bäibehalen, obschonn et hei vu manner wéi 10&nbsp;% vun de Leit geschwat gëtt. Op der autonomer Inselgrupp [[Åland]] ass Finnesch nëmme Walfach an d'Schüler mussen et, wa se net wëllen, och net léieren. Eenzeg Administratiounssprooch vun Åland ass Schweedesch. [[Samesch]] ass och als offiziell Minoritéitesprooch unerkannt an ass an deenen traditionell samesch dominéierte Regiounen a Gemengen an der Verwaltung am Gebrauch. === Reliounen === [[1923]] gouf a Finnland d'Reliounsfräiheet agefouert. 60&nbsp;% vun de Finne sinn an der [[Evangeelesch Kierch|evangeelesch-lutherescher Kierch]], 1,1&nbsp;% an der [[Orthodox Kierch|orthodoxer]] an 2&nbsp;% gehéieren anere Glawensrichtungen un. Béid chrëschtlech Konfessioune ginn iwwer Kierchesteiere finanzéiert. == Geschicht == Déi eelst mënschlech Spueren um Territoire vum haitege Finnland loosse sech bis an d'[[Steenzäit]] zeréckdatéieren a sinn eng ronn 8500 Joer al. Nach ëm 100 v.&nbsp;Chr. beschreift de [[Réimescht Räich|réimeschen]] Historiker [[Tacitus]] ''d'Fenni'' als Vollek ouni Waffen, Päerd an Heem, déi um Buedem schlofen, net méi wéi e Fell um Läif hunn an nawell zefridden a glécklech mat hirem haarde Liewe sinn. Tatsächlech war d'Gebitt vum haitege Finnland bis an d'[[12. Joerhonnert]] politesch relativ onbedeitend. [[1154]] gëtt West- a Südfinnland dunn ënner dem Kinnek [[Erik IX.]] en Deel vu Schweden a sollt et déi nächst 700 Joer och bleiwen. Den ëstlechen Deel fält dogéint un dat russescht [[Novgorod]]. Ënner dem schweedesche Kinnekshaus fënnt Westfinnland Uschloss un de westeuropäesche Kulturkrees a gëtt missionéiert. Schweedesch gëtt d'Administratiounssprooch an entwéckelt sech zu der Sprooch vun der Elitt. Anescht wéi deen iwwer Joerhonnerte russesch-byzantinesch gepräägten ëstlechen Deel vu Finnland gouf an der schweedescher Provënz och ni de [[Feudalsystem]] agefouert. Am 16. Jh. ass Finnland, besonnesch ënner dem Afloss vum Humanist an Theolog [[Mikael Agricola]], zur Reformatioun iwwergetrueden. [[1808]] gëtt Finnland vum [[Alexander I.]] vu Russland eruewert, deen et zu engem hallef autonome [[Groussherzogtum]] ënner russescher Kontroll mécht. [[Groussherzog]] ass den [[Zar]], representéiert duerch e Generalgouverneur. Finnland bleift bis zu der [[Russesch Revolutioun|russescher Revolutioun]] [[1917]] en Deel vum russesche Räich. An där Zäit entwéckelt sech d'finnesch national Beweegung. A patriotescher Atmosphär gëtt [[1835]] den Nationaleepos ''Kalevala'' niddergeschriwwen an d'[[Finnesch]] gëtt [[1892]] dem schweedesche juristesch gläichgestallt. [[Fichier:Turku castle.jpg|thumb|left|250px|D'Buerg vun Turku war am Mëttelalter de politeschen Zentrum vu Finnland]] Kuerz no der bolschewistescher Revolutioun a Russland, de [[6. Dezember]] [[1917]], deklaréiert Finnland sech onofhängeg. D'Onofhängegkeet gëtt zwar relativ séier vun de Bolschewisten unerkannt, mä Kricher a Russland an a Finnland maachen d'Saach méi komplizéiert. Zum enge brécht [[1918]] e kuerze, mä battere Biergerkrich tëscht deene vun [[Däitschland]] ënnerstëtzen „Wäissen“ (Unhänger vum deemolege Gouvernement; d'konservativ riets Elitt an d'Baueren) an hirem politesche Géigepol, de radikale „Rouden“ (Unhänger vun de sozialistesche Lénksparteien – Leit ouni Grond a Buedem an d'Aarbechter) a Finnland aus. Zum anere gëtt déi oppe Fro ëm d'finnesch-russesch Grenz duerch d'russesch Revolutioun an d'Längt gezunn. E Kompromëss tëscht Finnland a Russland gëtt eréischt [[1920]] am ''Accord vun Tartu'' fonnt. D'Relatiounen tëscht der nach jonker Republik Finnland an der [[Sowjetunioun]] hu sech an den 1930er Jore relativ stabiliséiert. Wéi d'Sowjets sech dunn awer [[1939]] drop behaapt hunn, datt si e Recht drop hätte grouss Deeler vum finneschen Territoire zeréckzekréien, koum et zum Eclat. De sougenannten éischte [[Wanterkrich]] tëscht Finnland an der Sowjetunioun ass ausgebrach, huet awer nëmmen ee Joer gedauert (bis [[1940]]). De Konflikt gouf awer net geléist a fënnt tëscht [[1941]] an [[1944]] seng Fortsetzung am Zweete Wanterkrich ([[Fortsetzungskrich]]). Dat deemools mat [[Nationalsozialismus|Nazi]]-[[Däitschland]] alliéiert Finnland gëtt zwar net ageholl, muss awer als Konsequenz vum verluerene Krich en Deel vu sengem Gebitt nees un d'Sowjetunioun oftrieden. Nom [[Zweete Weltkrich]] féiert Finnland offiziell d'Neutralitéit an a beweegt sech bis zum Fall vun der Sowjetunioun aussepolitesch an der Grozon tëscht West an Ost. [[1955]] gëtt Finnland Member vun de [[Vereent Natiounen|Vereenten Natiounen]] an dem [[Nordesche Rot]]. [[1995]] trëtt d'Land der [[Europäesch Unioun|Europäescher Unioun]] bäi. De [[4. Abrëll]] [[2023]] gouf Finnland den 31. [[Organisatioun vum Nordatlantik-Traité|NATO]]-Member.<ref>{{Citation|URL=https://www.rtl.lu/news/international/a/2048411.html|Titel=Um Dënschdeg: Finnland ass offiziell Member vun der NATO|Gekuckt=22.07.2025|Wierk=www.rtl.lu|Sprooch=lb}}</ref> == Politik == [[Fichier:Stairs of Finnish Parliament.jpg|thumb|300px|D'finnescht Parlament ''[[Eduskunta]]'']] Finnland ass eng parlamentaresch Demokratie nom presidiale Prinzip. De President, respektiv d'Presidentin vun der Republik huet historesch eng zentral Roll an der finnescher Politik gespillt. Bis zu der Verfassungsännerung am Joer [[2000]] hat de President d'Méiglechkeet d'Parlament opzeléisen, e Vetorecht op all Gesetz an huet de Premierminister ernannt. Dës relativ dominant Positioun gouf gläichzäiteg mat der Wal vum [[Tarja Halonen]] (Februar 2000) staark zeréckgestallt, soudatt de President haut éischter eng méi representativ Funktioun huet. D'Presidentschaftswale sinn all sechs Joer. Den aktuelle President ass de(n) {{wikidata|property|linked|P35}}<ref name=":0">Dës Informatioun gëtt automatesch vu Wikidata agebonnen.</ref>. D'legislativ Autoritéit am Staat huet d'Parlament (''[[Eduskunta]]'' op Finnesch, ''Riksdag'' op Schweedesch). D'Parlament huet eng Kummer, 200 Deputéiert a gëtt all véier Joer nei gewielt. D'Regierung (fi. ''valtioneuvosto'') gëtt aktuell vum Premierminister {{wikidata|property|linked|P6}} geleet<ref name=":0" />. Finnland war zanter dem [[Zweete Weltkrich]] aussepolitesch neutral, huet awer am Juni [[2022]] zesumme mat [[Schweden|Schwede]] gefrot fir Member an der [[Organisatioun vum Nordatlantik-Traité|NATO]] ze ginn. De [[4. Abrëll]] [[2023]] gouf Finnland den 31. NATO-Member, nodeems et iwwer 9 Méint haaptsächlech vun der [[Tierkei]] blockéiert gouf. == Administrativ Ënnerdeelungen == {{EnCours|GilPe}} Finnland ass a sechs Provënze, d'[[Lääni]] (schweedesch ''län'') agedeelt. Donieft sinn och nach déi historesch „Landschaften “(''maakunnat'') geleefeg, um Niveau vun der Administratioun spille s'awer keng Roll méi. D'Provënze sinn a 432 Gemengen ënnerdeelt, déi op subregionalem a regionalem Plang kooperéieren. Et gëtt 20 Regiounen a 74 Subregiounen. == Kultur == === Design an Architektur === Finnland huet eng Rëtsch aflossräich Architekten an Designer eropbruecht. Zu deene renomméiertste gehéieren den [[Arichitektur|Architekt]] [[Eliel Saarinen]] ([[Jugendstil]]) an den [[Design]]er/[[Arichitektur|Architekt]] [[Alvar Aalto]] ([[Funktionalismus (Design)|Funktionalismus]]). === Film === D'Gebridder [[Mika Kaurismäki]] an [[Aki Kaurismäki]] hunn alle béid internationale Succès als [[Regisseur]]. === Literatur === D'Literatursprooch vu Finnland geet op den Humanist an Theolog [[Mikael Agricola]] (16. Jh.) zeréck. Den Nationaleepos [[Kalevala]], deen [[1835]] vum [[Elias Lönnrot]] zesummegestallt a publizéiert gouf, war vu fundamentaler politescher a kultureller Bedeitung fir Finnland. Als Papp vun der moderner finnescher Literatur gëllt den [[Aleksis Kivi]] ([[1834]]-[[1872]]). Den [[1954]] vum [[Väinö Linna]] verëffentlechten Antikrichsroman ''Tuntematon sotilas'' ("Den onbekannten Zaldot"), ass nieft der [[Bibel]] dat meeschtverkaaft Buch a Finnland. De [[Frans Eemil Sillanpää]] krut [[1939]] de [[Literaturnobelpräis]]. Wichteg Auteuren am Ufank vum 21. Joerhonnert sinn den [[Arto Paasilinna]] an d'[[Sofi Oksanen]]. [[Fichier:Jean Sibelius 1939.jpg|thumb|De Komponist [[Jean Sibelius]] ([[1865]]–[[1957]])]] === Musek === E weltwäit renomméierte finnesche Komponist ass de [[Jean Sibelius]] ([[1865]]-[[1957]]). Finnland ass och bekannt fir seng Danzmusek, de [[Finneschen Tango]], d'[[Humppa]] an d'[[Jenkka]]. Bekannt Pop/Rock Gruppe sinn z.&nbsp;B. [[The Rasmus]], [[Sunrise Avenue]] oder Negative. Finnland ass och fir seng [[Metal]]gruppe bekannt wéi [[HIM]], [[The 69 Eyes]], [[Nightwish]], [[Children of Bodom]] an och [[Lordi]] (Gewënner vum [[Eurovision Song Contest 2006]]). Op der Säit [http://www.metalfromfinland.com/] fënnt ee weider finnesch Banden aus dem Metalgenre. === Sport === De finneschen Nationalsport ass de [[Pesäpallo]]. Dat bausst de Landesgrenze relativ onbekannt Spill ass eng Zort finnesche [[Baseball]] a gouf [[1922]] vum [[Lauri Pihkala]] agefouert. Beléift sinn och déi klassesch Wantersportaarten, woubäi den [[Äishockey]] besonnesch populär ass. Zanter dem Succès vum zweemolege Weltmeeschter [[Mika Häkkinen]] gehéiert och d'[[Formel 1]], nieft dem traditionelle populäre [[Rallye]], zu de Favoritte beim, bei de Finnen allgemeng beléifte, [[Motorsport]]. [[1952]] waren zu [[Helsinki]] d'[[Olympesch Summerspiller]] bei deenen de Lëtzebuerger [[Josy Barthel]] d'Goldmedail am [[1.500-Meter-Laf]] gewonnen huet. == Ekonomie == Finnland ass haut eng héich entwéckelt [[Industriegesellschaft]]. Nieft der traditionell staarker [[Holz (Material)|Holz]]- a [[Pabeier]]sindustrie huet sech d'[[Telekommunikatioun]] zanter den [[1990]]er Joren – virun allem wéinst dem weltwäite Succès vun [[Nokia]] – als zentral Wirtschaftsbranche etabléiere kënnen. Finnland ass eent vun deene wéinege Länner an Europa, déi méi Daten- a Kommunikatiounstechnologien exportéiere wéi importéieren. Och de [[Maschinnebau]] spillt eng wichteg Roll. ''Valmet'' a ''Sisu'' si grouss finnesch [[Firma]]en déi sech op d'Produktioun vu Camionen an Traktere spezialiséiert hunn. De [[Betribssystem]] [[Linux]] gouf vum Finn [[Linus Torvalds]] erfonnt. [[Fichier:Syväri1.jpg|thumb|Finnesch Séielandschaft Syväri]] == Um Spaweck == {{Commonscat}} * [https://web.archive.org/web/20051125162238/http://valtioneuvosto.fi/vn/liston/base.lsp?k=en Finnesche Gouvernement] * [http://www.virtual.finland.fi/ Virtual Finland] (Offiziell Websäit) {{Autoritéitskontroll}} {{Navigatioun Memberstaaten EU}} {{Navigatioun NATO}} {{Referenzen}} [[Kategorie:Finnland| ]] [[Kategorie:Republicken]] n019xaexuog3o4hkdr470zrdsopvvwy 2673740 2673733 2026-04-20T07:39:11Z GilPe 14980 /* Administrativ Ënnerdeelungen */ 2673740 wikitext text/x-wiki {{Infobox Land | Numm = Suomen Tasavalta (Finnesch)<br>Republiken Finland (Schweedesch) | Fändel = Flag of Finland.svg{{!}}border | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Fändel vu Finnland | Wopen = Coat of arms of Finland.svg | Wope Breet = 90px | Wopen Artikel = Wope vu Finnland | National Devise = | Kaart= EU-Finland.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Finnesch]], [[Schweedesch]] | Haaptstad = [[Helsinki]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Parlamentaresch Republik]] | Landeschef Titel = President | Landeschef = {{wikidata|property|linked|P35}} | Regierungschef Titel = Premierminister | Regierungschef = {{wikidata|property|linked|P6}} | Total Fläch= 338.478,34 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = 9,4 | Bevëlkerung = {{wikidata|property|qualifier|references|P1082|P585|format=%p <small>(Stand %q)</small><ref>Dës Informatioun gëtt automatesch vu Wikidata agebonnen.</ref>[%r]}} | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 17 | Onofhängegkeet = vu [[Russland]]<br>deklaréiert de [[6. Dezember]] [[1917]], unerkannt de [[4. Januar]] [[1918]] | Nationalfeierdag = [[6. Dezember]] | Nationalhymn = [[Maamme – Vårt land]] | Wärung = [[Euro]] (EUR) | Zäitzon = +2 | Internet TLD = [[.fi]] | Telefonsprefix = +358 | Notizen = | Extra Bild = Finland-CIA_WFB_Map.png | Extra Bild2 = }} '''Finnland''' ([[Finnesch|fi]].: ''Suomi'', [[Schweedesch|sv]].: ''Finland'') ass eng [[Republik]] an [[Europa (Kontinent)|Nordeuropa]]. Finnland grenzt u [[Schweden]], [[Norwegen]], [[Russland]] an d'[[Ostmier]]. D'[[Åland]] Inselen, déi südwestlech vun der Küst leien, sinn zwar ënner finnescher Souveränitéit wat d'Aussen- a Sécherheetspolitik ubelaangt, soss awer autonom. D'Haaptstad vu Finnland ass [[Helsinki]]. == Geographie == Finnland gëtt och nach heiansdo d'Land vun den dausend Séie genannt, ma dat ass am Fong nach ferm ënnerdriwwen: et sinn der genee 187.888. Nieft de Séie sinn et déi 179.584 Inselen an déi wäitleefeg Bëscher, déi dräivéierel vum Land bedecken, déi der finnescher Landschaft hire Stempel opdrécken. Topographesch gesinn ass d'Land am Süden éischter flaach, Richtung Norde gëtt et dann awer ëmmer méi koppeg an den héchste Bierg, den [[Haltitunturi]], ganz uewen am Nordweste vu Finnland, bréngt et op eng Spëtzt vun 1.328 Meter. Finnland läit tëscht dem 60. a 70. [[Geographesch Breet|Breedegrad]], mä well d'Klima vum Ostmier a vum [[Golfstroum]] beaflosst gëtt, leien d'Temperaturen am Schnëtt ëm déi 5-10&nbsp;°C méi héich wéi an aner Gebidder déi op der selwechter Héicht leien. D'Land huet kal Wanteren a waarm Summeren. Op waarme Summerdeeg kann den Thermometer a Südfinnland bis op 30&nbsp;°C klammen. An de Wanterméint sinn dogéint –20&nbsp;°C och näischt Aussergewéinleches. Nërdlech vum [[Polarkrees]] geet d'Sonn an där Zäit wärend ronn 51 Deeg net op. D'Géigestéck vun der finnescher [[Polarnuecht]] (finn.: ''Kaamos'') ass d'[[Mëtternuechtssonn]] am Summer, wou et dann och 73 Deeg an engem Stéck hell ass. == Bevëlkerung == Finnland ass vun der Fläch hier dat fënneftgréisst Land an Europa, huet awer mat nëmme 17 Awunner pro Quadratkilometer gläichzäiteg och eng vun de klengste Bevëlkerungsdensitéiten um Kontinent. D'Majoritéit vun de Finnen (65&nbsp;%) liewen a Stied, a well déi meescht dovun am Süde vum Land leien, ass och do d'Bevëlkerungskonzentratioun bei wäitem am héchsten. Ongeféier 40&nbsp;% vun der Bevëlkerung liewen an der [[Provënz Südfinnland]], mat 62,6 Awunner op de Quadratkilometer. Eleng an der Regioun [[Uusimaa]], Helsinki an absënns d'Nopeschstied [[Espoo]] a [[Vantaa]], liewen ongeféier 1,638 Millioune Leit. === Sproochen === Finnland huet zwou offiziell Sproochen, [[Finnesch]] a [[Schweedesch]]. Finnesch gehéiert zu der [[finno-ugrescher]] Sproochefamill an ass d'Mammesprooch vun ongeféier 88,7&nbsp;% vun der Bevëlkerung. Schweedesch hu 5,3&nbsp;% vun de Finnen als éischt Sprooch. Well déi jeeweils aner Sprooch als Flichtfach an der Schoul geléiert gi muss, sinn déi meescht Finnen zweesproocheg. Den offizielle Status vum Schweedeschen erkläert sech duerch d'Geschicht vum Land. Zanter dem Ufank vum [[13. Joerhonnert]] bis [[1809]] war Finnland en Deel vum schweedesche Kinnekräich. Op kommunalem Plang ass d'administrativ Zweesproochegkeet quotéiert d.&nbsp;h. wann op d'mannst 10&nbsp;% vun der Populatioun d'Minoritéitesprooch schwätzen (meeschtens Schweedesch), da gëtt dës automatesch och zur zweeter Verwaltungssprooch. Keng Reegel ouni Ausnamen: Zu [[Turku]], der aler Haaptstad aus schweedeschen Zäiten, huet Schweedesch den offizielle Staus aus historesche Grënn bäibehalen, obschonn et hei vu manner wéi 10&nbsp;% vun de Leit geschwat gëtt. Op der autonomer Inselgrupp [[Åland]] ass Finnesch nëmme Walfach an d'Schüler mussen et, wa se net wëllen, och net léieren. Eenzeg Administratiounssprooch vun Åland ass Schweedesch. [[Samesch]] ass och als offiziell Minoritéitesprooch unerkannt an ass an deenen traditionell samesch dominéierte Regiounen a Gemengen an der Verwaltung am Gebrauch. === Reliounen === [[1923]] gouf a Finnland d'Reliounsfräiheet agefouert. 60&nbsp;% vun de Finne sinn an der [[Evangeelesch Kierch|evangeelesch-lutherescher Kierch]], 1,1&nbsp;% an der [[Orthodox Kierch|orthodoxer]] an 2&nbsp;% gehéieren anere Glawensrichtungen un. Béid chrëschtlech Konfessioune ginn iwwer Kierchesteiere finanzéiert. == Geschicht == Déi eelst mënschlech Spueren um Territoire vum haitege Finnland loosse sech bis an d'[[Steenzäit]] zeréckdatéieren a sinn eng ronn 8500 Joer al. Nach ëm 100 v.&nbsp;Chr. beschreift de [[Réimescht Räich|réimeschen]] Historiker [[Tacitus]] ''d'Fenni'' als Vollek ouni Waffen, Päerd an Heem, déi um Buedem schlofen, net méi wéi e Fell um Läif hunn an nawell zefridden a glécklech mat hirem haarde Liewe sinn. Tatsächlech war d'Gebitt vum haitege Finnland bis an d'[[12. Joerhonnert]] politesch relativ onbedeitend. [[1154]] gëtt West- a Südfinnland dunn ënner dem Kinnek [[Erik IX.]] en Deel vu Schweden a sollt et déi nächst 700 Joer och bleiwen. Den ëstlechen Deel fält dogéint un dat russescht [[Novgorod]]. Ënner dem schweedesche Kinnekshaus fënnt Westfinnland Uschloss un de westeuropäesche Kulturkrees a gëtt missionéiert. Schweedesch gëtt d'Administratiounssprooch an entwéckelt sech zu der Sprooch vun der Elitt. Anescht wéi deen iwwer Joerhonnerte russesch-byzantinesch gepräägten ëstlechen Deel vu Finnland gouf an der schweedescher Provënz och ni de [[Feudalsystem]] agefouert. Am 16. Jh. ass Finnland, besonnesch ënner dem Afloss vum Humanist an Theolog [[Mikael Agricola]], zur Reformatioun iwwergetrueden. [[1808]] gëtt Finnland vum [[Alexander I.]] vu Russland eruewert, deen et zu engem hallef autonome [[Groussherzogtum]] ënner russescher Kontroll mécht. [[Groussherzog]] ass den [[Zar]], representéiert duerch e Generalgouverneur. Finnland bleift bis zu der [[Russesch Revolutioun|russescher Revolutioun]] [[1917]] en Deel vum russesche Räich. An där Zäit entwéckelt sech d'finnesch national Beweegung. A patriotescher Atmosphär gëtt [[1835]] den Nationaleepos ''Kalevala'' niddergeschriwwen an d'[[Finnesch]] gëtt [[1892]] dem schweedesche juristesch gläichgestallt. [[Fichier:Turku castle.jpg|thumb|left|250px|D'Buerg vun Turku war am Mëttelalter de politeschen Zentrum vu Finnland]] Kuerz no der bolschewistescher Revolutioun a Russland, de [[6. Dezember]] [[1917]], deklaréiert Finnland sech onofhängeg. D'Onofhängegkeet gëtt zwar relativ séier vun de Bolschewisten unerkannt, mä Kricher a Russland an a Finnland maachen d'Saach méi komplizéiert. Zum enge brécht [[1918]] e kuerze, mä battere Biergerkrich tëscht deene vun [[Däitschland]] ënnerstëtzen „Wäissen“ (Unhänger vum deemolege Gouvernement; d'konservativ riets Elitt an d'Baueren) an hirem politesche Géigepol, de radikale „Rouden“ (Unhänger vun de sozialistesche Lénksparteien – Leit ouni Grond a Buedem an d'Aarbechter) a Finnland aus. Zum anere gëtt déi oppe Fro ëm d'finnesch-russesch Grenz duerch d'russesch Revolutioun an d'Längt gezunn. E Kompromëss tëscht Finnland a Russland gëtt eréischt [[1920]] am ''Accord vun Tartu'' fonnt. D'Relatiounen tëscht der nach jonker Republik Finnland an der [[Sowjetunioun]] hu sech an den 1930er Jore relativ stabiliséiert. Wéi d'Sowjets sech dunn awer [[1939]] drop behaapt hunn, datt si e Recht drop hätte grouss Deeler vum finneschen Territoire zeréckzekréien, koum et zum Eclat. De sougenannten éischte [[Wanterkrich]] tëscht Finnland an der Sowjetunioun ass ausgebrach, huet awer nëmmen ee Joer gedauert (bis [[1940]]). De Konflikt gouf awer net geléist a fënnt tëscht [[1941]] an [[1944]] seng Fortsetzung am Zweete Wanterkrich ([[Fortsetzungskrich]]). Dat deemools mat [[Nationalsozialismus|Nazi]]-[[Däitschland]] alliéiert Finnland gëtt zwar net ageholl, muss awer als Konsequenz vum verluerene Krich en Deel vu sengem Gebitt nees un d'Sowjetunioun oftrieden. Nom [[Zweete Weltkrich]] féiert Finnland offiziell d'Neutralitéit an a beweegt sech bis zum Fall vun der Sowjetunioun aussepolitesch an der Grozon tëscht West an Ost. [[1955]] gëtt Finnland Member vun de [[Vereent Natiounen|Vereenten Natiounen]] an dem [[Nordesche Rot]]. [[1995]] trëtt d'Land der [[Europäesch Unioun|Europäescher Unioun]] bäi. De [[4. Abrëll]] [[2023]] gouf Finnland den 31. [[Organisatioun vum Nordatlantik-Traité|NATO]]-Member.<ref>{{Citation|URL=https://www.rtl.lu/news/international/a/2048411.html|Titel=Um Dënschdeg: Finnland ass offiziell Member vun der NATO|Gekuckt=22.07.2025|Wierk=www.rtl.lu|Sprooch=lb}}</ref> == Politik == [[Fichier:Stairs of Finnish Parliament.jpg|thumb|300px|D'finnescht Parlament ''[[Eduskunta]]'']] Finnland ass eng parlamentaresch Demokratie nom presidiale Prinzip. De President, respektiv d'Presidentin vun der Republik huet historesch eng zentral Roll an der finnescher Politik gespillt. Bis zu der Verfassungsännerung am Joer [[2000]] hat de President d'Méiglechkeet d'Parlament opzeléisen, e Vetorecht op all Gesetz an huet de Premierminister ernannt. Dës relativ dominant Positioun gouf gläichzäiteg mat der Wal vum [[Tarja Halonen]] (Februar 2000) staark zeréckgestallt, soudatt de President haut éischter eng méi representativ Funktioun huet. D'Presidentschaftswale sinn all sechs Joer. Den aktuelle President ass de(n) {{wikidata|property|linked|P35}}<ref name=":0">Dës Informatioun gëtt automatesch vu Wikidata agebonnen.</ref>. D'legislativ Autoritéit am Staat huet d'Parlament (''[[Eduskunta]]'' op Finnesch, ''Riksdag'' op Schweedesch). D'Parlament huet eng Kummer, 200 Deputéiert a gëtt all véier Joer nei gewielt. D'Regierung (fi. ''valtioneuvosto'') gëtt aktuell vum Premierminister {{wikidata|property|linked|P6}} geleet<ref name=":0" />. Finnland war zanter dem [[Zweete Weltkrich]] aussepolitesch neutral, huet awer am Juni [[2022]] zesumme mat [[Schweden|Schwede]] gefrot fir Member an der [[Organisatioun vum Nordatlantik-Traité|NATO]] ze ginn. De [[4. Abrëll]] [[2023]] gouf Finnland den 31. NATO-Member, nodeems et iwwer 9 Méint haaptsächlech vun der [[Tierkei]] blockéiert gouf. == Administrativ Ënnerdeelungen == {{EnCours|GilPe}} === Historesch Regiounen === Déi néng [[historesch Regioune vu Finnland]] (och nach ''historesch Landschaften'') bezéie sech op déi [[Historesch Regioune vu Schweden|historesch]] [[Historesch Regioune vu Schweden|Regioune vu Schweden]] (sv''. landskap''), déi haut en Deel vum onofhängege Finnland sinn. Se ware bis 1634 administrativ Eenheeten vum Kinnekräich Schweden. Well Finnland zu där Zäit keen onofhängege Staat war, ass den Ausdrock „historesch Regioune vu Finnland“ ierféierend. === 1634 – 1997 === Déi historesch Regioune si 1634 als administrativ Entitéiten ofgeschaaft a mat Provënzen (fi. ''läänit'', sv. ''län'') ersat ginn, déi bis 1997 bestoe bliwwe sinn. <!--Finnland ass a sechs Provënze, d'[[Lääni]] (schweedesch ''län'') agedeelt. Donieft sinn och nach déi historesch „Landschaften “(''maakunnat'') geleefeg, um Niveau vun der Administratioun spille s'awer keng Roll méi. D'Provënze sinn a 432 Gemengen ënnerdeelt, déi op subregionalem a regionalem Plang kooperéieren. Et gëtt 20 Regiounen a 74 Subregiounen.--> == Kultur == === Design an Architektur === Finnland huet eng Rëtsch aflossräich Architekten an Designer eropbruecht. Zu deene renomméiertste gehéieren den [[Arichitektur|Architekt]] [[Eliel Saarinen]] ([[Jugendstil]]) an den [[Design]]er/[[Arichitektur|Architekt]] [[Alvar Aalto]] ([[Funktionalismus (Design)|Funktionalismus]]). === Film === D'Gebridder [[Mika Kaurismäki]] an [[Aki Kaurismäki]] hunn alle béid internationale Succès als [[Regisseur]]. === Literatur === D'Literatursprooch vu Finnland geet op den Humanist an Theolog [[Mikael Agricola]] (16. Jh.) zeréck. Den Nationaleepos [[Kalevala]], deen [[1835]] vum [[Elias Lönnrot]] zesummegestallt a publizéiert gouf, war vu fundamentaler politescher a kultureller Bedeitung fir Finnland. Als Papp vun der moderner finnescher Literatur gëllt den [[Aleksis Kivi]] ([[1834]]-[[1872]]). Den [[1954]] vum [[Väinö Linna]] verëffentlechten Antikrichsroman ''Tuntematon sotilas'' ("Den onbekannten Zaldot"), ass nieft der [[Bibel]] dat meeschtverkaaft Buch a Finnland. De [[Frans Eemil Sillanpää]] krut [[1939]] de [[Literaturnobelpräis]]. Wichteg Auteuren am Ufank vum 21. Joerhonnert sinn den [[Arto Paasilinna]] an d'[[Sofi Oksanen]]. [[Fichier:Jean Sibelius 1939.jpg|thumb|De Komponist [[Jean Sibelius]] ([[1865]]–[[1957]])]] === Musek === E weltwäit renomméierte finnesche Komponist ass de [[Jean Sibelius]] ([[1865]]-[[1957]]). Finnland ass och bekannt fir seng Danzmusek, de [[Finneschen Tango]], d'[[Humppa]] an d'[[Jenkka]]. Bekannt Pop/Rock Gruppe sinn z.&nbsp;B. [[The Rasmus]], [[Sunrise Avenue]] oder Negative. Finnland ass och fir seng [[Metal]]gruppe bekannt wéi [[HIM]], [[The 69 Eyes]], [[Nightwish]], [[Children of Bodom]] an och [[Lordi]] (Gewënner vum [[Eurovision Song Contest 2006]]). Op der Säit [http://www.metalfromfinland.com/] fënnt ee weider finnesch Banden aus dem Metalgenre. === Sport === De finneschen Nationalsport ass de [[Pesäpallo]]. Dat bausst de Landesgrenze relativ onbekannt Spill ass eng Zort finnesche [[Baseball]] a gouf [[1922]] vum [[Lauri Pihkala]] agefouert. Beléift sinn och déi klassesch Wantersportaarten, woubäi den [[Äishockey]] besonnesch populär ass. Zanter dem Succès vum zweemolege Weltmeeschter [[Mika Häkkinen]] gehéiert och d'[[Formel 1]], nieft dem traditionelle populäre [[Rallye]], zu de Favoritte beim, bei de Finnen allgemeng beléifte, [[Motorsport]]. [[1952]] waren zu [[Helsinki]] d'[[Olympesch Summerspiller]] bei deenen de Lëtzebuerger [[Josy Barthel]] d'Goldmedail am [[1.500-Meter-Laf]] gewonnen huet. == Ekonomie == Finnland ass haut eng héich entwéckelt [[Industriegesellschaft]]. Nieft der traditionell staarker [[Holz (Material)|Holz]]- a [[Pabeier]]sindustrie huet sech d'[[Telekommunikatioun]] zanter den [[1990]]er Joren – virun allem wéinst dem weltwäite Succès vun [[Nokia]] – als zentral Wirtschaftsbranche etabléiere kënnen. Finnland ass eent vun deene wéinege Länner an Europa, déi méi Daten- a Kommunikatiounstechnologien exportéiere wéi importéieren. Och de [[Maschinnebau]] spillt eng wichteg Roll. ''Valmet'' a ''Sisu'' si grouss finnesch [[Firma]]en déi sech op d'Produktioun vu Camionen an Traktere spezialiséiert hunn. De [[Betribssystem]] [[Linux]] gouf vum Finn [[Linus Torvalds]] erfonnt. [[Fichier:Syväri1.jpg|thumb|Finnesch Séielandschaft Syväri]] == Um Spaweck == {{Commonscat}} * [https://web.archive.org/web/20051125162238/http://valtioneuvosto.fi/vn/liston/base.lsp?k=en Finnesche Gouvernement] * [http://www.virtual.finland.fi/ Virtual Finland] (Offiziell Websäit) {{Autoritéitskontroll}} {{Navigatioun Memberstaaten EU}} {{Navigatioun NATO}} {{Referenzen}} [[Kategorie:Finnland| ]] [[Kategorie:Republicken]] 8onso7romrr5ono3p3g1tcgqe7ws0ek 0 14629 2673746 2271066 2026-04-20T08:34:44Z CommonsDelinker 925 [[File:Panorámica_interior_del_Teatro_Colón_(cropped).jpg]] gouf duerch [[File:Panorámica_interior_del_Teatro_Colón.jpg]] ersat (vum [[c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] deen als Grond uginn huet: [[:c:COM:Duplicate|Duplicate]]: Exact or scaled-down 2673746 wikitext text/x-wiki {{SkizzArchitektur}} [[Fichier:Panorámica interior del Teatro Colón.jpg|thumb|280px|Teatro Colón, Buenos Aires]] [[Fichier:New York State Theater by David Shankbone.jpg|280px|thumb|[[New York State Theater]], [[Lincoln Center]], D'[[New York City Opera]] ass do doheem]] [[Fichier:Moscow 05-2012 Bolshoi after renewal.jpg|right|280px|thumbnail|[[Bolshoi Theatre]].]] [[Fichier:Sydney opera house.jpg|thumb|280px|D'[[Sydney Opera House]] ass weltwäit eent vun de bekanntsten Operenhaiser]] [[Fichier:Goteborgopera.JPG|thumb|280px|[[Göteborgsoperan]] zu [[Göteborg]], [[Schweden]]]] En '''Operenhaus''' ass e Gebai fir [[Musekstheater]], an deem virun allem [[Oper (Theater)|Operen]], [[Operett]]en a [[Ballet]]er opgefouert ginn. == International bekannt Operenhaiser == === [[Argentinien]] === * [[Teatro Colón]] ([[Buenos Aires]]) === [[Australien]] === * [[Sydney Opera House]] ([[Sydney]]) === [[Belsch]] === * [[Théâtre de la Monnaie]] ([[Bréissel]]) * [[Opéra Royal de Wallonie]] ([[Léck]]) * [[Vlaamse Opera (Antwerpen)|Vlaamse Opera]] ([[Antwerpen]]) * [[Vlaamse Opera (Gent)|Vlaamse Opera]] ([[Gent]]) === [[Brasilien]] === * [[Teatro Amazonas]] ([[Manaus]]) === [[Bulgarien]] === * [[Nationalna Opera i Balet]] (''Nationaloper'', [[Sofia]]) === [[Däitschland]] === * [[Deutsche Oper Berlin]], [[Berlin]] * [[Sächsische Staatsoper Dresden]] === [[Dänemark]] === * [[Københavns nye operahus]], [[Kopenhagen]] === [[Finnland]] === * [[National Opera]] ([[Helsinki]]) === [[Frankräich]] === * [[Opéra National de Lyon]] ([[Lyon]]) * [[Opéra de Marseille]] ([[Marseille]]) * [[Opéra National de Montpellier]] * [[Opéra de Nice]] ([[Nice]]) * [[Opéra du Rhin|Opéra National du Rhin]] ([[Stroossbuerg]], [[Colmar]], [[Mulhouse]]) * [[Orange (Vaucluse)|Chorégies d'Orange]] ==== [[Paräis]] ==== * [[Opéra Bastille]] * [[Opéra Garnier]] * [[Théâtre national de l'Opéra-Comique|Opéra-Comique]] === [[Vereenegt Kinnekräich|Groussbritannien]] === * [[Glyndebourne]] (bei [[Lewes]]) * [[English National Opera]] ([[London]]) * [[Royal Opera House]] ([[Covent Garden]]) ([[London]]) === [[Italien]] === * [[Teatro alla Scala]] ([[Mailand]]) * [[Teatro Comunale di Bologna]] ([[Bologna]]) * [[Maggio Musicale Fiorentino]] ([[Florenz]]) * [[Teatro Comunale]] ([[Florenz]]) * [[Teatro San Carlo di Napoli]] ([[Neapel]]) * [[Teatro Massimo]] ([[Palermo]]) * [[Teatro Regio di Torino]] ([[Turin]]) * [[Teatro Giuseppe Verdi]] ([[Triest]]) * [[Teatro La Fenice|Teatro La Fenice di Venezia]] ([[Venedeg]]) * [[Arena di Verona]] ([[Verona]]) === [[Kanada]]: === * [[Canadian Opera Company of Toronto]] ([[Toronto]]) * [[Opéra de Montréal]] ([[Montréal]]) === [[Lettland]] === * [[Latvijas Nacionālā Opera]] ([[Riga]]) === [[Holland]] === * [[De Nederlandse Opera]] ([[Amsterdam]]) === [[Polen]] === * [[Teatr Wielki (Warschau)|Teatr Wielki]] ([[Warschau]]) * [[Teatr Wielki (Łódź)|Teatr Wielki]] ([[Łódź]]) * [[Slowacki-Theater]] ([[Krakau]]) === [[Portugal]] === * Teatro Diogo Bernardes — Das ''Ponte de Lima Oper und klassische Musik Fest'' ([[Ponte de Lima]], Portugal) === [[Russland]] === * [[Mariinski teatr]] ([[Sankt Petersburg]]) (fréier bekannt als ''Teatr im. Kirowa'', [[Sankt Petersburg|Leningrad]]) * [[Bolschoi-Theater]] ([[Moskau]]) * [[Kamernij opernij teatr]] ([[Moskau]]) * [[Pyotr Ilyich Tchaikovsky|Pyotr Ilyich Tchaikovsky-Oper]] ([[Perm (Stadt)|Perm]]) * [[Nowosibirsk-Theater]] ([[Nowosibirsk]]) * [[Staatliches Opernhaus]] ([[Samara]]) * [[Saratower-Opernhaus]] ([[Saratow]]) === [[Schweden]] === * [[Göteborgsoperan]] === [[Spuenien]] === * [[Palau de les Arts Reina Sofía]] (dat gréisst Operenhaus an Europa, [[Valencia]]) * [[Gran Teatre del Liceu]] ([[Barcelona]]) * [[Teatro Real]] ([[Madrid]]) === [[Tschechien]] === * [[Nationaltheater (Prag)|Národní divadlo Praha]] (''Nationatheater'', [[Prag]]) * [[Státní opera Praha]] (''Staatsoper'', [[Prag]]) === [[Ukrain]] === * [[Teatr operi ta baletu]] ([[Odessa]]) === [[Ungarn]] === * [[Oper (Budapest)|Magyar Állami Operaház]] (''Staatsoper'', [[Budapest]]) === [[Vereenegt Staate vun Amerika|USA]] === * [[Boston Lyric Opera]] ([[Boston]]) * [[Lyric Opera of Chicago]] ([[Chicago]]) * [[Dallas Opera]] ([[Dallas]]) * [[Houston Grand Opera]] ([[Houston]]) * [[Los Angeles Opera]] ([[Los Angeles]]) * [[Metropolitan Opera]] (''MET'', [[New York City|New York]]) * [[New York City Opera]] ([[New York City|New York]]) * [[San Francisco Opera]] ([[San Francisco]]) * [[Seattle Opera]] ([[Seattle]]) * [[Washington National Opera]] ([[Washington D.C.]]) == Um Spaweck == {{Commonscat|Opera houses}} [[Kategorie:Operenhaiser| ]] 4r81mst2yhok8s1x9nx3qn4hjyca5ik 0 17735 2673697 2673605 2026-04-19T18:27:15Z Puscas 735 .... 2673697 wikitext text/x-wiki {{Infobox Radiosender |Numm = LRB |Besëtzer = }} D''''Radio locale Réiserbann-Beetebuerg (LRB)''' ass eng [[Association sans but lucratif|Asbl]] déi zu [[Peppeng]] e Lokalradio, kuerz '''LRB''' bedreift. Den LRB cibléiert e jonke Public vun 12-30 Joer aus de Gemenge [[Réiser]] a [[Beetebuerg]] . D'Sendegebitt (Frequenz 103,9 {{MHz}} FM) erstreckt sech awer iwwer de ganze Süde vu [[Lëtzebuerg (Land)|Lëtzebuerg]] bis erop an d'[[Lëtzebuerg (Stad)|Stad]] nach mat. Gesent gëtt mat enger Leeschtung vun 100 Watt. Den LRB ass den [[1. August]] [[1993]] fir d'éischt offiziell op Sendung gaangen, deemools nach mam Studio zu Beetebuerg. Dowéinst gëtt dacks fälschlecherweis gemengt, d'Ofkierzung "LRB" stéing fir "Lokal-Radio-Beetebuerg". Sechs Joer no der Grënnung, de [[17. September]] [[1999]], ass de klenge Lokalsender an déi aktuell Studioen op Peppeng geplënnert. Gesent gëtt déi ganzen Zäit ouni Ënnerbriechung, mä just eng 50 Stonnen d'Woch si vu fräiwëllege Radiosanimateure begleet, de Rescht vum Programm besteet aus engem vu Musekredakteren am viraus zesummegesaten Nonstop-Mix. De Sender deckt e Gebitt mat 300.000 Awunner of, vun deenen eng 15.000-17.000 als Stammnolauschterer bezeechent kënne ginn. An der Moyenne gëtt en effektive Public vun 3.000-3.500 Persounen d'Stonn erreecht. == Kuckt och == * [[Lëscht vun de Radiosenderen zu Lëtzebuerg]] == Um Spaweck == * [http://www.lrb.lu/ Offiziell Websäit vum Sender] * [http://www.etat.lu/memorial/2000/C/Pdf/c079027A.pdf Grënnungsstatuten] [[Kategorie:Lëtzebuergesch Radiossenderen]] h2ccf8x15mtkioxtmaa4saecz4skl2k 2673704 2673697 2026-04-19T19:07:46Z GilPe 14980 Upassungen 2673704 wikitext text/x-wiki {{Infobox Radiosender |Numm = LRB |Besëtzer = }} D''''Radio locale Réiserbann-Beetebuerg (LRB)''' ass eng [[Association sans but lucratif|Asbl]] déi zu [[Peppeng]] e Lokalradio bedreift. De Sender nennt sech am Allgemenge just „Radio LRB“. E cibléiert e jonke Public vun 12-30 Joer aus de Gemenge [[Réiser]] a [[Beetebuerg]]. D'Sendegebitt (Frequenz 103,9 {{MHz}} FM) erstreckt sech awer iwwer de ganze Süde vu [[Lëtzebuerg (Land)|Lëtzebuerg]] bis erop an d'[[Lëtzebuerg (Stad)|Stad]] nach mat. Gesent gëtt mat enger Leeschtung vun 100 Watt. Den LRB ass den [[1. August]] [[1993]] fir d'éischt offiziell op Sendung gaangen, deemools nach mam Studio zu Beetebuerg. Dowéinst gëtt dacks fälschlecherweis gemengt, d'Ofkierzung "LRB" stéing fir "Lokal-Radio-Beetebuerg". Sechs Joer no der Grënnung, de [[17. September]] [[1999]], ass de klenge Lokalsender an déi aktuell Studioen op Peppeng geplënnert. Gesent gëtt déi ganzen Zäit ouni Ënnerbriechung, mä just eng 50 Stonnen d'Woch si vu fräiwëllege Radiosanimateure begleet, de Rescht vum Programm besteet aus engem vu Musekredakteren am viraus zesummegesaten Nonstop-Mix. De Sender deckt e Gebitt mat 300.000 Awunner of, vun deenen eng 15.000-17.000 als Stammnolauschterer bezeechent kënne ginn. An der Moyenne gëtt en effektive Public vun 3.000-3.500 Persounen d'Stonn erreecht. == Kuckt och == * [[Lëscht vun de Radiosenderen zu Lëtzebuerg]] == Um Spaweck == * [http://www.lrb.lu/ Offiziell Websäit vum Sender] * [http://www.etat.lu/memorial/2000/C/Pdf/c079027A.pdf Grënnungsstatuten] [[Kategorie:Lëtzebuergesch Radiossenderen]] p3y3awilts3mhckqnf7uhkxjvqnx136 0 17736 2673727 75585 2026-04-20T00:21:07Z Xqbot 6798 Bot: Duebel Viruleedung gefléckt → [[Radio Locale Réiserbann-Beetebuerg]] 2673727 wikitext text/x-wiki #VIRULEEDUNG [[Radio Locale Réiserbann-Beetebuerg]] ffckjamt69cdrqquay4e747omkq2h4p 1 17745 2673698 2673607 2026-04-19T18:31:03Z Puscas 735 Solle Veräiner hei net den Numm behalen dee se selwer ginn hunn. 2673698 wikitext text/x-wiki "les émissions sont diffusées tous les jours de 6 à 24 heures." steet op der Websäit. --[[User:Cornischong|Cornischong]] 01:32, 6 Februar 2006 (UTC) Do hues de Recht, dat war vun 1993 bis 1994 effektiv esou. Déi lescht 12 Joer iwwer war et schonn awer ëmmer 24/24 a 7/7 (dat steet och op der Websäit). --[[User:Otets|Otets]] 01:35, 6 Februar 2006 (UTC) Déi maachen engem et net einfach. "Temps d'antenne: 24h/24h, 7j/7j" steet op enger anerer Plaz. Ech hunn elo e puermol duerchgekuckt: Ech hunn den Numm néierens fonnt, ëmmer nëmmen d'Ofkierzung. Heescht e wierklech ...Betebuerg ...? Zu den Zuelen: Mär ernimmen Zuelen als lescht Wourecht, bei deenen op der Websäit Rieds geet, se wieren aus Ëmfroen ë. a. aus Lycéen destilléiert. Do lande mer am Volleksglawen, fäert den ongleewege --[[User:Cornischong|Cornischong]] 01:42, 6 Februar 2006 (UTC) ::Ech wëll net falsch verstane ginn. Ech fannen et interessant fir Artikelen iwwer Lokalradioen dranzesetzen. Ech hunn allerdéngs keng Anung, wat do leeft. --[[User:Cornischong|Cornischong]] 01:52, 6 Februar 2006 (UTC) Jo jo, déi hunn e Feeler am Numm, ech hunn d'Statuten um Spaweck fonnt gehat. Deem Volleksglawen hänken och all d'Publicitéitsclienten un, an zwar net nëmmen hei, méi och bäi RTL, Pro7, M6, BBC etc., eppes besseres wéi Ëmfroen (soulaang se representativ sinn) gëtt et bäi kengem Sender. Als Südlänner kann ech der soen datt do virun allem Musek leeft - och iwwer Webstream ze kréien. --[[User:Otets|Otets]] 01:58, 6 Februar 2006 (UTC) hallo, also den LRB ass en feinen Sender, dei "freiwëlleg" Leit gin sech nawel vill mei en intressanten an oofweislungreischen Programm ze bidden. Mee och hier Praisser dei se esou verspillen sin top ( ass net eng Taas wei een der schon 100ten huet oder soss en Kitsch wei (net genimmten Sender'n) verspillen ) et ass flott ze gesin dass en Grouppe mat den ennerschiedlechsten Persounen an och Alterscategorie'n esou eppes op Been gesaat kruuten an et och weider feiren :-) weider esou --[[User:Deguert|Deguert]] 06:39, 3 Mee 2006 (UTC) Wéi schonn hei uwendriwwer gesot steet an hirem Numm Betebuerg an net Beetebuerg. Solle Veräiner hei net den Numm behalen dee se selwer ginn hunn.? --[[Benotzer:Puscas|Puscas]] ([[Benotzer Diskussioun:Puscas|Diskussioun]]) 18:31, 19. Abr. 2026 (UTC) e0y4jsfx1ok63bx61i9lbx0e2p8is2w 2673703 2673698 2026-04-19T19:05:16Z GilPe 14980 Äntweren 2673703 wikitext text/x-wiki "les émissions sont diffusées tous les jours de 6 à 24 heures." steet op der Websäit. --[[User:Cornischong|Cornischong]] 01:32, 6 Februar 2006 (UTC) Do hues de Recht, dat war vun 1993 bis 1994 effektiv esou. Déi lescht 12 Joer iwwer war et schonn awer ëmmer 24/24 a 7/7 (dat steet och op der Websäit). --[[User:Otets|Otets]] 01:35, 6 Februar 2006 (UTC) Déi maachen engem et net einfach. "Temps d'antenne: 24h/24h, 7j/7j" steet op enger anerer Plaz. Ech hunn elo e puermol duerchgekuckt: Ech hunn den Numm néierens fonnt, ëmmer nëmmen d'Ofkierzung. Heescht e wierklech ...Betebuerg ...? Zu den Zuelen: Mär ernimmen Zuelen als lescht Wourecht, bei deenen op der Websäit Rieds geet, se wieren aus Ëmfroen ë. a. aus Lycéen destilléiert. Do lande mer am Volleksglawen, fäert den ongleewege --[[User:Cornischong|Cornischong]] 01:42, 6 Februar 2006 (UTC) ::Ech wëll net falsch verstane ginn. Ech fannen et interessant fir Artikelen iwwer Lokalradioen dranzesetzen. Ech hunn allerdéngs keng Anung, wat do leeft. --[[User:Cornischong|Cornischong]] 01:52, 6 Februar 2006 (UTC) Jo jo, déi hunn e Feeler am Numm, ech hunn d'Statuten um Spaweck fonnt gehat. Deem Volleksglawen hänken och all d'Publicitéitsclienten un, an zwar net nëmmen hei, méi och bäi RTL, Pro7, M6, BBC etc., eppes besseres wéi Ëmfroen (soulaang se representativ sinn) gëtt et bäi kengem Sender. Als Südlänner kann ech der soen datt do virun allem Musek leeft - och iwwer Webstream ze kréien. --[[User:Otets|Otets]] 01:58, 6 Februar 2006 (UTC) hallo, also den LRB ass en feinen Sender, dei "freiwëlleg" Leit gin sech nawel vill mei en intressanten an oofweislungreischen Programm ze bidden. Mee och hier Praisser dei se esou verspillen sin top ( ass net eng Taas wei een der schon 100ten huet oder soss en Kitsch wei (net genimmten Sender'n) verspillen ) et ass flott ze gesin dass en Grouppe mat den ennerschiedlechsten Persounen an och Alterscategorie'n esou eppes op Been gesaat kruuten an et och weider feiren :-) weider esou --[[User:Deguert|Deguert]] 06:39, 3 Mee 2006 (UTC) Wéi schonn hei uwendriwwer gesot steet an hirem Numm Betebuerg an net Beetebuerg. Solle Veräiner hei net den Numm behalen dee se selwer ginn hunn.? --[[Benotzer:Puscas|Puscas]] ([[Benotzer Diskussioun:Puscas|Diskussioun]]) 18:31, 19. Abr. 2026 (UTC) :De Statute vun der ASBL no (19.09.2022), nennt de Sender sech am Allgemenge just „Radio LRB“ („La dénomination quotidienne est Radio LRB“). Deemools gouf och den Numm verbessert „(Il est créé une association sans but lucratif sous la dénomination Radio locale Réiserbann-Beetebuerg (LRB)“), sou datt de verbesserte Lemma elo och richteg ass. | [[Benotzer:GilPe|GilPe]] ([[Benotzer Diskussioun:GilPe|Diskussioun]]) 19:05, 19. Abr. 2026 (UTC) t58cypa2xl5lile146rb3kxv4sgba2d 0 22165 2673729 2646246 2026-04-20T03:58:51Z ~2026-24246-49 70861 2673729 wikitext text/x-wiki '''Luxus''' ass eng [[Lëtzebuerg (Land)|Lëtzebuerger]] [[Musek]]sgrupp. [[Fichier:luxus.gif|framed|right|D'Logo]] === Museker === * Greg Sylvester (aka chick'n.MO): ''Keymaster'' * Chantal Gottschalk: G''esang'' * Bob Sylvester: ''Cruiseship Batteur & Bloosinstrumenter'' * Pol Urbany: G''uitar'' * Rico Winandy: ''Percussioun, Gesang & Mondammonika'' * Sylvain Rock: ''Guitar'' * Simone Lebrun: ''Gesang'' * Paul Kremer: ''Mandoline, Waikiki, 1/2 Bass-Geien-doppel, Banjo'' * Willie Pultz: ''Guitar'' * Dan Kries: ''Bass'' * Paul '''Lebaer'<nowiki/>'' Lebrun: ''Bass'' * [[Jean-Michel Treinen|Mich Treinen]]: ''Sax'' * Mel Goulding (UK): ''Gesang'' * Carl Eichman ''(Redding/USA): Guitar beim 'Ablativus Absolutus' & 'Nitemare''' * [[Thierry van Werveke]]: ''Gesang beim 'Sunken Sailor', 'Tschikängi' & 'Mam Kapp an d'Mauer''' * Heng Wagner: ''Bass beim 'Himmelahja''' * Marcel Wennmacher: ''Percussioun & Gesang'' * Mich Lumpenbuck & Wuul: ''Growl & Gesang'' * Joël Schandeler: S''ax'' * André Faber: ''Sax, Flute'' * Edgar Kohn: ''Gesang'' * Iaka: ''Hingermee'' * Jos Seil: ''Guitar beim 'Red Angel''' * Berny Z: ''Gesang beim 'Leo Megadown''' * [[Helmut Kohl|Dr. Hellmut Kohl]]: ''Schwätzgesang beim 'Selig währt am längsten!''' * Thierry Kinsch: S''ologuitar beim 'Wüste Gobbi''' * [[Serge Tonnar]]: ''Minister vun der Doudangscht, Gesang beim 'Wüste Gobbi''' * [[Robert Goebbels|Gobert Roebbels]]: ''Gesang beim 'Wüste Gobbi''' * Menn Olinger: ''Zousaatzbatterie beim 'Leo Megadown''' * Mossbip: ''Clarinette um 'megagagga''' * Wez (UK): ''Scratching'' * Petra Wernsdorfer: ''Gesang beim 'Selig währt am längsten!' & 'Höhe 19''' * Abraham Laboriel ''appears through courtesy SPECTRASONICS'' == Discographie == * [http://www.musicker.net/suppkult.htm Suppkultur] (1996) * [http://www.musicker.net/megagaga.htm Megagagga] (1999) * [http://www.musicker.net/fart.htm A Fart In Your General Direction] (2004) * [http://www.musicker.net/silent.htm Silent Drug$] (2020) * [http://www.musicker.net/maximum.htm Maximum Dosage] (2025) == Videographie == LUXUS fir ze kucken: [http://www.musicker.net/esounet/main.htm Esou net] == Kriticken == * [http://musicker.net/press/luxreviews.htm#feierkropkritik Feierkrop] * [http://musicker.net/press/luxreviews.htm#sternkritik Stern] * [http://www.musicker.net/v/maximumXmasdosage.mp4 Kritick fir ze kucken] * [http://luxus.lu/press/luxreviews.htm Kriticken aus dem Netz] * [http://luxus.lu/press/fartkrit.htm 1. Kritick op Lëtzebuergesch] * [http://musicker.net/press/cdtipp.htm 2. Kritick op Lëtzebuergesch] == Um Spaweck == * [http://www.luxus.lu luxus.lu] [[Kategorie:Museksgruppen zu Lëtzebuerg]] are4kyapx7d4vmoa4zhgjhdpk8fum6b 2673730 2673729 2026-04-20T04:11:30Z ~2026-24246-49 70861 2673730 wikitext text/x-wiki '''Luxus''' ass eng [[Lëtzebuerg (Land)|Lëtzebuerger]] [[Musek]]sgrupp. [[Fichier:luxus.gif|framed|right|D'Logo]] === Museker === * Greg Sylvester (aka chick'n.MO): ''Keymaster'' * Chantal Gottschalk: G''esang'' * Bob Sylvester: ''Cruiseship Batteur & Bloosinstrumenter'' * Pol Urbany: G''uitar'' * Rico Winandy: ''Percussioun, Gesang & Mondammonika'' * Willie Pultz: ''Guitar'' * Simone Lebrun: ''Gesang'' * Paul Kremer: ''Mandoline, Waikiki, 1/2 Bass-Geien-doppel, Banjo'' * Sylvain Rock: ''Guitar'' * Dan Kries: ''Bass'' * Paul '''Lebaer'<nowiki/>'' Lebrun: ''Bass'' * [[Jean-Michel Treinen|Mich Treinen]]: ''Sax'' * Mel Goulding (UK): ''Gesang'' * Carl Eichman ''(Redding/USA): Guitar beim 'Ablativus Absolutus' & 'Nitemare''' * [[Thierry van Werveke]]: ''Gesang beim 'Sunken Sailor', 'Tschikängi' & 'Mam Kapp an d'Mauer''' * Heng Wagner: ''Bass beim 'Himmelahja''' * Marcel Wennmacher: ''Percussioun & Gesang'' * Mich Lumpenbuck & Wuul: ''Growl & Gesang'' * Joël Schandeler: S''ax'' * André Faber: ''Sax, Flute'' * Edgar Kohn: ''Gesang'' * Iaka: ''Hingermee'' * Jos Seil: ''Guitar beim 'Red Angel''' * Berny Z: ''Gesang beim 'Leo Megadown''' * [[Helmut Kohl|Dr. Hellmut Kohl]]: ''Schwätzgesang beim 'Selig währt am längsten!''' * Thierry Kinsch: S''ologuitar beim 'Wüste Gobbi''' * [[Serge Tonnar]]: ''Minister vun der Doudangscht, Gesang beim 'Wüste Gobbi''' * [[Robert Goebbels|Gobert Roebbels]]: ''Gesang beim 'Wüste Gobbi''' * Menn Olinger: ''Zousaatzbatterie beim 'Leo Megadown''' * Mossbip: ''Clarinette um 'megagagga''' * Wez (UK): ''Scratching'' * Petra Wernsdorfer: ''Gesang beim 'Selig währt am längsten!' & 'Höhe 19''' * Abraham Laboriel ''appears through courtesy SPECTRASONICS'' == Discographie == * [http://www.musicker.net/suppkult.htm Suppkultur] (1996) * [http://www.musicker.net/megagaga.htm Megagagga] (1999) * [http://www.musicker.net/fart.htm A Fart In Your General Direction] (2004) * [http://www.musicker.net/silent.htm Silent Drug$] (2020) * [http://www.musicker.net/maximum.htm Maximum Dosage] (2025) == Videographie == LUXUS fir ze kucken: [http://www.musicker.net/esounet/main.htm Esou net] == Kriticken == * [http://musicker.net/press/luxreviews.htm#feierkropkritik Feierkrop] * [http://musicker.net/press/luxreviews.htm#sternkritik Stern] * [http://www.musicker.net/v/maximumXmasdosage.mp4 Kritick fir ze kucken] * [http://luxus.lu/press/luxreviews.htm Kriticken aus dem Netz] * [http://luxus.lu/press/fartkrit.htm 1. Kritick op Lëtzebuergesch] * [http://musicker.net/press/cdtipp.htm 2. Kritick op Lëtzebuergesch] == Um Spaweck == * [http://www.luxus.lu luxus.lu] [[Kategorie:Museksgruppen zu Lëtzebuerg]] 9nbpx9a9zlizv1tccpbkl1e1yqx6ta4 2673734 2673730 2026-04-20T06:54:56Z Puscas 735 .... 2673734 wikitext text/x-wiki {{Iwwerschaffen + Läschen|elementar Informatioune feelen, bewosst falsch Informatioune bei de Memberen}} '''Luxus''' ass eng [[Lëtzebuerg (Land)|Lëtzebuerger]] [[Musek]]sgrupp. [[Fichier:luxus.gif|framed|right|D'Logo]] === Museker === * Greg Sylvester (aka chick'n.MO): ''Keymaster'' * Chantal Gottschalk: G''esang'' * Bob Sylvester: ''Cruiseship Batteur & Bloosinstrumenter'' * Pol Urbany: G''uitar'' * Rico Winandy: ''Percussioun, Gesang & Mondammonika'' * Willie Pultz: ''Guitar'' * Simone Lebrun: ''Gesang'' * Paul Kremer: ''Mandoline, Waikiki, 1/2 Bass-Geien-doppel, Banjo'' * Sylvain Rock: ''Guitar'' * Dan Kries: ''Bass'' * Paul '''Lebaer'<nowiki/>'' Lebrun: ''Bass'' * [[Jean-Michel Treinen|Mich Treinen]]: ''Sax'' * Mel Goulding (UK): ''Gesang'' * Carl Eichman ''(Redding/USA): Guitar beim 'Ablativus Absolutus' & 'Nitemare''' * [[Thierry van Werveke]]: ''Gesang beim 'Sunken Sailor', 'Tschikängi' & 'Mam Kapp an d'Mauer''' * Heng Wagner: ''Bass beim 'Himmelahja''' * Marcel Wennmacher: ''Percussioun & Gesang'' * Mich Lumpenbuck & Wuul: ''Growl & Gesang'' * Joël Schandeler: S''ax'' * André Faber: ''Sax, Flute'' * Edgar Kohn: ''Gesang'' * Iaka: ''Hingermee'' * Jos Seil: ''Guitar beim 'Red Angel''' * Berny Z: ''Gesang beim 'Leo Megadown''' * [[Helmut Kohl|Dr. Hellmut Kohl]]: ''Schwätzgesang beim 'Selig währt am längsten!''' * Thierry Kinsch: S''ologuitar beim 'Wüste Gobbi''' * [[Serge Tonnar]]: ''Minister vun der Doudangscht, Gesang beim 'Wüste Gobbi''' * [[Robert Goebbels|Gobert Roebbels]]: ''Gesang beim 'Wüste Gobbi''' * Menn Olinger: ''Zousaatzbatterie beim 'Leo Megadown''' * Mossbip: ''Clarinette um 'megagagga''' * Wez (UK): ''Scratching'' * Petra Wernsdorfer: ''Gesang beim 'Selig währt am längsten!' & 'Höhe 19''' * Abraham Laboriel ''appears through courtesy SPECTRASONICS'' == Discographie == * [http://www.musicker.net/suppkult.htm Suppkultur] (1996) * [http://www.musicker.net/megagaga.htm Megagagga] (1999) * [http://www.musicker.net/fart.htm A Fart In Your General Direction] (2004) * [http://www.musicker.net/silent.htm Silent Drug$] (2020) * [http://www.musicker.net/maximum.htm Maximum Dosage] (2025) == Videographie == LUXUS fir ze kucken: [http://www.musicker.net/esounet/main.htm Esou net] == Kriticken == * [http://musicker.net/press/luxreviews.htm#feierkropkritik Feierkrop] * [http://musicker.net/press/luxreviews.htm#sternkritik Stern] * [http://www.musicker.net/v/maximumXmasdosage.mp4 Kritick fir ze kucken] * [http://luxus.lu/press/luxreviews.htm Kriticken aus dem Netz] * [http://luxus.lu/press/fartkrit.htm 1. Kritick op Lëtzebuergesch] * [http://musicker.net/press/cdtipp.htm 2. Kritick op Lëtzebuergesch] == Um Spaweck == * [http://www.luxus.lu luxus.lu] [[Kategorie:Museksgruppen zu Lëtzebuerg]] 5nbwlpewlexvlnal1ab15fgv006h2ty 2673737 2673734 2026-04-20T07:12:39Z Puscas 735 ... 2673737 wikitext text/x-wiki {{Iwwerschaffen + Läschen|elementar Informatioune feelen, bewosst falsch Informatioune bei de Memberen, Kriticken déi engem e bësslche wäit hiergeholl virkommen, ouni Informatioun op Datum oder Editeur}} '''Luxus''' ass eng [[Lëtzebuerg (Land)|Lëtzebuerger]] [[Musek]]sgrupp. [[Fichier:luxus.gif|framed|right|D'Logo]] === Museker === * Greg Sylvester (aka chick'n.MO): ''Keymaster'' * Chantal Gottschalk: G''esang'' * Bob Sylvester: ''Cruiseship Batteur & Bloosinstrumenter'' * Pol Urbany: G''uitar'' * Rico Winandy: ''Percussioun, Gesang & Mondammonika'' * Willie Pultz: ''Guitar'' * Simone Lebrun: ''Gesang'' * Paul Kremer: ''Mandoline, Waikiki, 1/2 Bass-Geien-doppel, Banjo'' * Sylvain Rock: ''Guitar'' * Dan Kries: ''Bass'' * Paul '''Lebaer'<nowiki/>'' Lebrun: ''Bass'' * [[Jean-Michel Treinen|Mich Treinen]]: ''Sax'' * Mel Goulding (UK): ''Gesang'' * Carl Eichman ''(Redding/USA): Guitar beim 'Ablativus Absolutus' & 'Nitemare''' * [[Thierry van Werveke]]: ''Gesang beim 'Sunken Sailor', 'Tschikängi' & 'Mam Kapp an d'Mauer''' * Heng Wagner: ''Bass beim 'Himmelahja''' * Marcel Wennmacher: ''Percussioun & Gesang'' * Mich Lumpenbuck & Wuul: ''Growl & Gesang'' * Joël Schandeler: S''ax'' * André Faber: ''Sax, Flute'' * Edgar Kohn: ''Gesang'' * Iaka: ''Hingermee'' * Jos Seil: ''Guitar beim 'Red Angel''' * Berny Z: ''Gesang beim 'Leo Megadown''' * [[Helmut Kohl|Dr. Hellmut Kohl]]: ''Schwätzgesang beim 'Selig währt am längsten!''' * Thierry Kinsch: S''ologuitar beim 'Wüste Gobbi''' * [[Serge Tonnar]]: ''Minister vun der Doudangscht, Gesang beim 'Wüste Gobbi''' * [[Robert Goebbels|Gobert Roebbels]]: ''Gesang beim 'Wüste Gobbi''' * Menn Olinger: ''Zousaatzbatterie beim 'Leo Megadown''' * Mossbip: ''Clarinette um 'megagagga''' * Wez (UK): ''Scratching'' * Petra Wernsdorfer: ''Gesang beim 'Selig währt am längsten!' & 'Höhe 19''' * Abraham Laboriel ''appears through courtesy SPECTRASONICS'' == Discographie == * [http://www.musicker.net/suppkult.htm Suppkultur] (1996) * [http://www.musicker.net/megagaga.htm Megagagga] (1999) * [http://www.musicker.net/fart.htm A Fart In Your General Direction] (2004) * [http://www.musicker.net/silent.htm Silent Drug$] (2020) * [http://www.musicker.net/maximum.htm Maximum Dosage] (2025) == Videographie == LUXUS fir ze kucken: [http://www.musicker.net/esounet/main.htm Esou net] == Kriticken == * [http://musicker.net/press/luxreviews.htm#feierkropkritik Feierkrop] * [http://musicker.net/press/luxreviews.htm#sternkritik Stern] * [http://www.musicker.net/v/maximumXmasdosage.mp4 Kritick fir ze kucken] * [http://luxus.lu/press/luxreviews.htm Kriticken aus dem Netz] * [http://luxus.lu/press/fartkrit.htm 1. Kritick op Lëtzebuergesch] * [http://musicker.net/press/cdtipp.htm 2. Kritick op Lëtzebuergesch] == Um Spaweck == * [http://www.luxus.lu luxus.lu] [[Kategorie:Museksgruppen zu Lëtzebuerg]] iivb7au4xpyqu0zchuidevbmlyc1i29 0 38753 2673728 286475 2026-04-20T00:21:12Z Xqbot 6798 Bot: Duebel Viruleedung gefléckt → [[Radio Locale Réiserbann-Beetebuerg]] 2673728 wikitext text/x-wiki #VIRULEEDUNG [[Radio Locale Réiserbann-Beetebuerg]] ffckjamt69cdrqquay4e747omkq2h4p 0 45363 2673678 2672748 2026-04-19T17:00:38Z Zinneke 34 /* Wousst Dir schonn datt… */ soutien 2673678 wikitext text/x-wiki {| |bgcolor=#FFFFEE| <br>'''Dat hei ass d'Reserv vun neie Sätz a Biller fir an d'[[Haaptsäit/WDS|Wousst Dir schonn…]]-Rubrik''', déi duerch d'[[Schabloun:WDS no Joer]] aus der Lëscht vu momentan 2&nbsp;x&nbsp;366 Sätz a Biller dohigesat ginn. Wann der hei nach eng Kéier 366 neier zesummekomm sinn, kënnen déi dann déi aktuell ersetzen oder [[Schabloun:WDS no Joer/Joer x|mat hinnen an e Roulement kommen]]. Wann Dir deemno Iddie fir weider Verweiser op Artikelen (oder kuriéis Detailer dodran) hutt, da sëtzt se wgl. hei ënnendrënner derbäi. Logescherweis musse se sech op Saachen/Aussoe bezéien, déi an engem verlinkten Artikle stinn oder erkläert ginn. |} ---- == Wousst Dir schonn datt… == * ... dank der [[Angélique du Coudray]] hirer ''Machine'' an de Formatiounen, déi se domat gemaach huet, d'Stierflechkeet vu Puppelcher am 18. Jh. a Frankräich signifikant erofgaangen ass? * ... nom [[Claude Meisch (Biolog)|Claude Meisch]] zwou Gattungen an eng Aart vu [[Muschelkriibsen|Muschelkriibse]] genannt goufen? * ... den [[Alan Shepard]] deen eenzegen Astronaut vum [[Mercury-Programm]] war, dee bis op de Mound komm ass? * ... den [[CR155]] op den éischte 800 Meter vu sengem nërdleche Verlaf um Tracé vun der [[Via Agrippa]], dem réimesche [[Kiem]] tëscht Lyon a Köln, läit? * ... een an Estland um "[[Suur Munamägi|Groussen Eeërbierg]]" sou héich ass wéi soss néierens am Baltikum? * ... de [[Jean-Baptiste Determe]] vu [[Soller]] der [[Maria Theresia vun Éisträich]] hire ''Beichtpapp'' war? * ... dem däitsche Museker, Komponist a Museksproduzent [[Frank Farian]] (''Boney M, Milli Vanilli'') seng Karriär duerch d'Feierlechkeete vum ''Rememberence Day'' zu [[Ettelbréck]] en entscheedenden Impuls krut? * ... bei der Ëmsetzung vun engem internationalen Ofkommes vum Europarot [[Henri Sinner|e lëtzebuergeschen Deputéierten]] en Tippfeeler an deem Text entdeckt hat, bei deem d'Bluttgruppen A a B vertosch gi waren? * ... [[Saint Lucia]] dat eenzegt Land op der Welt ass, dat no enger Fra genannt ass? * ... den [[CR101]] zu [[Féngeg]] sträppweis de Waaserscheed tëscht [[Rhäin]] a [[Meuse (Floss)|Meuse]] mécht? * ... bei der [[Guerre de la vache]], wou den Ausléiser eng geklaute Kou war, tëscht 1275 an 1278 ronn 15.000 Mënschen ëm d'Liewe koumen? * ... d'[[Lydie Schmit]], wéi se 1974 Presidentin vun der [[LSAP]] gouf, déi éischt Fra an Europa war, déi un der Spëtzt vun enger Partei stoung? * ... e [[fossil|fossiliséiert]] Exemplar vun engem ausgestuerwene Verwandte vum [[Vampirtëntefësch]] 2022 zu Nidderkäerjeng entdeckt gouf? * ... déi alleréischt Kéier, wéi e [[Beatles]]-Lidd um Radio gespillt gouf, de 5. Oktober 1962 ''Love Me Do'' op [[RTL|Radio Luxembourg]] war? * ... d'Schwëmmerin [[Laure Koster]] eng Nieweroll an der Operett ''[[An der Schwemm (Operett)|An der Schwemm]]'' gespillt huet, déi vun hirer Schwëster [[Lou Koster|Lou]] komponéiert gouf, an där hir Haaptfigur Lori no hir genannt war? * ... d'[[Odonym]]men an der [[Gemeng Wëntger]] de lokalen Dialektvariante Rechnung droen: Sou heescht z. B. d'Haaptstrooss zu [[Kréindel]] an [[Hannerhaassel]] ''Duarrefstrooss'' iwwerdeems et zu [[Helzen]] an [[Houfelt]] ''Duärrefstrooss'' ass? * .. wéi de [[Adolphe vu Lëtzebuerg|Grand-Duc Adolphe]], den éischte Grand-Duc deen net méi a Personalunioun mam hollännesche Kinnek war, op den Troun koum, och de ''[[Wilhelmus]]'', d'Hymn vun de Groussherzoge vu Lëtzebuerg, säin eegene Wee gaangen ass? * ... de [[Soutien]] duerch de [[Éischte Weltkrich]] zu enger breeder Akzeptanz fonnt huet, well du vill Fraen an d'Beruffsliewen agetrueden sinn, an et däitlech gouf, wéi onpraktesch e Korsett wier? * ... dee vum [[Jérôme vu Bauschelt]] gestëfte ''[[Collegium Trilingue]]'' zu [[Léiwen]] vum [[François I. vu Frankräich|François Ier]] zum Virbild geholl gouf fir de ''Collège royal'' zu Paräis, den haitege [[Collège de France]]? * ... d'[[Knéischeif]] dat gréisst [[Sesambeen]] am mënschleche Kierper ass? * ... de [[Félix Dufays]], deen als [[Wäiss Pateren|Wäisse Pater]] am Ruanda an am Burundi missionéiert huet, Auteur vun engem ''Wörterbuch Deutsch-Kinyarwanda'' ass? * ... 2022 déi jorelaang ''Whiskey Wars'' ëm d'[[Hans-Insel]] duerch Grenzzéiung op en Enn bruecht konnte ginn? * ... iwwer den [[Eduard Michelis|éischte Chefredakter vum ''Luxemburger Wort'']] 1992 e Musical opgefouert gouf? * ... den [[Nicolas Meyers (1880)|Nicolas Meyers]] 88 Joer hat, wéi en als Buergermeeschter vun [[Gemeng Uewerwampech|Uewerwampech]] ernannt gouf? * ... et an der [[Gemeng Sandweiler]] bis ewell 5 verschidde Buergermeeschtere mam Familljennumm [[Mousel]] gouf? * ... den [[Gemeng Nidderkäerjeng|Nidderkäerjenger]] Buergermeeschter [[Pierre Clement]] 1803 vum Déngscht suspendéiert gouf, wéi opgeflunn ass, dass e Jongen, déi hätte kënnen am Napoleon seng Arméi agezu ginn, am Gebuerteregëschter als Meedercher ëmdeklaréiert hat? * ... deen [[Astérix (Satellit)|éischte franséische Satellit]] no enger [[Astérix|Comicsfigur]] genannt gouf? * ... dem Kënschtler [[Nicolas Greeff (Papp)|Nicolas Greeff]] (1662-1728) vun Alzeng seng Hellegestatue sech duerch opfälleg breet Féiss (oder Schong) auszeechnen? * ... d'Familljennimm [[Majerus]] oder [[Faber]] zu de [[Metonomasie]]n zielen? * ... d'Operett ''[[D'Wonner vu Spéisbech]]'' zu Bréissel an enger adaptéierter Iwwersetzung als ''La mare aux grenouilles'' opgefouert gouf? * ... wann ee mam Zuch an d'[[Gare Paradiso|Paradiso]] wëll, dem [[Chef de train]] Bescheed muss soen, fir erausklammen ze kënnen? * ... op der Pazifik-Insel [[Neiguinea]], wou ronn 11,6 Millioune Leit liewen, iwwer dausend verschidde Sprooche geschwat ginn? * ... de gebiertege Lëtzebuerger [[Louis-Ferdinand Fix]] Beruffszaldot an den Arméien, resp. der Marinn, vun der Belsch, vum Däitsche Bond, vum Kinnekräich Piemont-Sardinien, vum Giuseppe Garibaldi senge Routhiemer a vun den Unionisten am Amerikanesche Biergerkrich war? * … [[Zypern|ee vun Memberstaate vun der Europäescher Unioun]] geografesch an [[Asien|Asie]] läit? * .., ''[[de Letzeburger (1872-1873)|de Letzeburger]]'' (1872-1873) déi éischt Zeitung mat engem Titel op Lëtzebuergesch war; d'Artikelen awer op Däitsch oder op Franséisch waren? * … déi [[Ferizaj|drëttgréisst Stad am Kosovo]] nom Patron vun engem Hotel genannt gouf? * ... den [[Massacre pour une orgie|éischte lëtzebuergesche Spillfilm]] a Frankräich verbuede war, zu Lëtzebuerg awer en ''"erstaunleche Publikumserfolleg"'' war, absënns ënnert de ''"virwëtzege Membere vun der Lëtzebuerger 'Intelligentsia' "''? * … d'Iddi vum [[Kanal vu Korinth]] schonn am 7. Joerhonnert v. Chr. opkomm ass, awer eréischt 1882 mam Bau dovun ugefaange gouf? * ... déi [[Le gratis luxembourgeois|éischt Gratiszeitung zu Lëtzebuerg]] schonns 1857 erauskoum? * … deen eelste bekannte Plang vun der Stad Lëtzebuerg dee vum [[Jacob van Deventer]] vun ëm 1550 ass? * … et sech beim magnéitesche [[Nordpol]] am physikalesche Sënn ëm e magnéitesche Südpol handelt? * … d'[[Anna Madeleine Beicht|Komponistin vum Lidd]] ''Léiwe Kleeschen, gudde Kleeschen'' just 11 Joer hat, wéi se déi Melodie geschriwwen huet? * … de [[Poul Nyrup Rasmussen|Rasmussen]], de [[Anders Fogh Rasmussen|Rasmussen]] an de [[Lars Løkke Rasmussen|Rasmussen]] noenee Premierminister an Dänemark waren? * … de [[Markusbierg]] 1936 deen éischte Wéngertsbierg zu Lëtzebuerg war, op deem, am Kader vun engem Remembrement, kleng Wéngerten zu méi groussen zesummegeluecht goufen? * … den [[Alain Delon]] am Film ''[[L'Insoumis]]'' (1964) ee Lëtzebuerger Friemelegionär gespillt huet? * … [[Reykjavik]] ([[Island]]), [[Wellington]] ([[Neiséiland]]) a [[La Paz]] ([[Bolivien]]) déi respektiv nërdlechst, südlechst an am héchste geleeën [[Haaptstad|Haaptstied]] sinn? * … ''Luxembourgichthys'' eng monotypesch [[fossil]]l Fëschaart-Gattung ass, déi beim Kenntnisstand vun haut<!-- Stand 2023--> just eng Aart, d'''[[Luxembourgichthys friedeni]]'' enthält? * … zanter 1986 eng [[Tak]] vum Knüllgebirgsverein am Interessentenwald Rommershausen-Dittershausen un e [[Meteorit vun Treysa|kosmescht Evenement]] erënnert? [[Fichier:Luxembourg, 68 rue de Strasbourg (6).JPG|thumb|80px]] * … op der Fassad vum [[Haus 68 Stroossbuerger-Strooss]] an der Stad Opschrëften ubruecht goufen, déi un d'Entkoppelung vun der [[Belsch-Lëtzebuerger Wirtschaftsunioun|Paritéit vum belschen a lëtzebuergesche Frang]] erënneren? * … ''Krung Thep Mahanakhon Amon Rattanakosin Mahinthara Ayuthaya Mahadilok Phop Noppharat Ratchathani Burirom Udomratchaniwet Mahasathan Amon Piman Awatan Sathit Sakkathattiya Witsanukam Prasit'' den offiziellen thailänneschen Numm fir [[Bangkok]] ass? * … d'[[Schëld E, 20]], obwuel et vum [[Code de la route (Lëtzebuerg)|Code de la route]] virgeschriwwen ass, op kenger [[Stater Tram|Tramshalt]] zu Lëtzebuerg opgestallt ass?<!-- Stand Nov. 2022--> * … de [[Christoph Salzmann]] 1772 mat der ''Lutzemburgische Handbibel Neuen Testaments'' déi bis ewell eenzeg Bibel erausbruecht huet, déi zu Lëtzebuerg publizéiert gouf? * … bei engem Vulkanausbroch 1973 op der [[Island|islännescher]] Insel Heimaey (där gréisster vun den [[Vestmannaeyjar]]-Inselen) mat Hëllef vun Dosende vu Pompelen d'Lava mat Mierwaasser ofgekillt konnt ginn, an sou verhënnert gouf, dass de Fëschereihafen zougeschott gi wier, an domat d'wirtschaftlech Grondlag vun der Insel gerett konnt ginn? * … de [[Stengeforter Stauweier]] 1930 eidellafe gelooss gouf, fir d'Läich vun engem erdronkene Fierschter erauszehuelen, an zanterdeem net méi opgefëllt gouf? * … d'Lëtzebuerger beim [[Referendum vum 28. September 1919 iwwer eng Wirtschaftsunioun|Referendum vum 28. September 1919]] mat 73% fir eng Wirtschaftsunioun mat Frankräich gestëmmt hunn; et schlussendlech awer 1921 mat der Belsch war, mat där [[Union économique belgo-luxembourgeoise|esou eng ofgeschloss gouf]]? * … ''[[Ewige Madonna]]'' deen éischte professionell gedréinte Faarffilm ass, deen zu Lëtzebuerg gedréint gouf? * ... et vum [[Alfred Hitchcock]] sengem Film ''[[Blackmail (Film 1929)|Blackmail]]'' souwuel eng [[Stommfilm]]- wéi och eng Tounfilmversioun gëtt? * … 1907 bei archeologeschen Ausgruewungen um [[kelteschen Oppidum um Tëtelbierg]] Reschter vun engem [[Hypokaust]] fräigeluecht goufen; dës dunn awer vun engem entloossenen Aarbechter zerstéiert goufen? * … d'[[Hollännesch Karibik]] an d'[[Karibescht Holland]] allebéid an der [[Karibik]] leien, ma net dat selwecht sinn? * … d'[[Keelbaach]] bei [[Nonkeel]] quasi eng zweet Kéier entspréngt, nodeems se am Uewerlaf am karstege Kalleksteen an an de Galerien aus der Géigend versickert ass, an dann do hiert Bett nees duerch eng Pompelstatioun mat Waasser aus der Grouf Ëtteng II gefiddert gëtt? * … de Bongert Altenhoven ''[[Naturschutzgebitt Um Bierg|Um Bierg]]'' dee gréisste [[Bongert]] zu Lëtzebuerg ass? * … de Lëtzebuerger [[Jean Kuffer]] eng Goldmedail am Bobfuere gewonnen huet, d'Medail awer zur Belsch gezielt gëtt? * … den [[Iechternacher Verschéinerungsveräin]] den éischten ''Syndicat d'initiative'' zu Lëtzebuerg war? * … ''[[Glück und Liebe in Monaco]]'' e liechtensteinesche Film ass, mat [[Germaine Damar|enger Lëtzebuergerin]] an der Haaptroll? * … de Prinzip vum [[Sens unique]] schonn am [[Antiquitéit|anticke]] [[Roum]] bestoung? * … den [[Nicolaus Mameranus]] (1500-1567), en Haffschreiwer vum Keeser [[Karel V. (HRR)|Karel V.]], ë.&nbsp;a. e Lueflidd op de [[Kanal vu Willebroek]] zu Bréissel, en Text iwwer de spueneschen Handkuss a Gedichter mat Wierder, déi mat C oder P ufänken, geschriwwen huet? * … de [[Charles Bech]], den eenzege Lëtzebuerger war, dee fir [[United States Air Force|US-Airforce]] Asätz op enger [[B-17 Flying Fortress]] geflunn ass? * … datt et zu Lëtzebuerg eng [[Lëscht vun de Lëtzebuerger Stied#Fréier Stied|Stad gouf, déi just sechs Joer laang bestoung]]? ===''Déi rout Linke musse fir d'éischt gebléitst ginn…''=== * ... dat [[Héich Konstruktiounen zu Lëtzebuerg|héchst Gebai zu Lëtzebuerg]] no där [[Giustina Rocca|éischter Affekotin an der Geschicht]] genannt gouf? * ... d'[[Händschefabréck Reinhard am Stadgronn]] am Zweete Weltkrich beschlagnaamt gouf, fir dodra [[Gasmask]]en ze produzéieren? * ... [[Uewerkuer]] an engem Instrumentalstéck vun der Pop-Band [[Depeche Mode]] veréiwegt gouf (''Oberkorn (It's a Small Town)''), nodeems déi 1982 do an enger Disco opgetruede war? * … ee sech mat der [[Ieselsbréck]] ''Voilà'' déi fënnef längste Flëss a Russland mierke kann? ([[Volga]], [[Ob]], [[Ienissei]], [[Lena (Floss)|Lena]] an [[Amur]]) * … de [[Batman]] net zu [[Batman (Tierkei)|Batman City]] mä zu ''Gotham City'' wunnt? * … an Däitschland zwéi Beem – d<nowiki>'</nowiki>''[[Bräutigamseiche]]'' zu [[Eutin]] an d'''[[Himmelgeister Kastanie]]'' zu [[Düsseldorf]] – eng eege Postleitzuel hunn? * … den [[F91 Diddeleng]] sech 2018, als éischt lëtzebuergesch Ekipp iwwerhaapt, fir d'Gruppephas vun der [[Europa League]] qualifizéiert huet? * … de Schauspiller [[Michael Keaton]] fir richteg ''Michael Douglas'' heescht, ma sech dee [[Pseudonym]], nom [[Buster Keaton]], zougeluecht huet, fir net mat [[Michael Douglas|deem anere Schauspiller mat deem Numm]] verwiesselt ze ginn? * … net [[New York City|New York]] d'Haaptstad vum [[New York (Bundesstaat)|Bundesstaat New York]] ass, ma [[Albany]]? * … d'[[Hänkbéck vu Saint-Martin-d'Ardèche|Hänkbréck iwwer d'Ardèche]] tëscht [[Saint-Martin-d'Ardèche]] an [[Aiguèze]] [[1905]] gebaut gouf awer eréischt [[2005]] offiziell ageweit gouf. * … [[Flecht]]en (Lichen) e symbiotescht Zesummeliewen tëscht engem [[Pilzeräich|Pilz]] mat enger [[Algen|Alg]] oder enger [[Bakteerien|Bakteerie]] sinn? * … d'[[Chilehaus]] zu [[Hamburg]] säin Numm dohier huet, datt de Bauhär mam [[Salpéiter]]handel aus [[Chile]] räich gi war? *… d'[[Wëllkar]] net zu de [[Grieser]] zielt, wéi déi aner [[Fruucht (Kären)|Fruucht]]-Aarten, ma zu der Famill vun de [[Polygonaceae]], zu där och de [[Rubbarb]] an de [[Sauerampel]] gehéiert? * … den Numm ''[[Molotowcocktail]]'' op de [[Finnesch-Sowjetesche Wanterkrich]] zeréckgeet, wéi d'Finne sech mat dëser Waff géint sowjetesch Tankse gewiert hunn? * … d'[[Chareli]]sbréck zu [[Dummeldeng]] déi éischt Bréck an Europa war, déi mat '''[[Greyträger]]e''' gebaut war? * … den Nullmeridian, wéi e mam [[UTM-Koordinatesystem|UTM]]- [[Koordinatesystem]] WGS84 gemooss gëtt, eng 100 Meter ëstlech vum Nullmeridian vum [[Royal Greenwich Observatory]] läit? * … De Markennumm [[Elle & Vire]], vum Numm vun de Flëss [[Elle (Vire)|Elle]] a [[Vire (Floss)|Vire]] am [[Departement Manche]] hierkënnt. * … den Ausbroch vum Vulkan [[Tambora]] an Indonesien am Joer 1815, dat [[Joer ouni Summer|Joer duerno]] en grouss [[Hongersnout]] an Amerika an an Europa provozéiert hat? * … den [[Däitsch-Hollännesch-Belschen Dräilännereck]] um [[Vaalserberg]] vun 1839 bis 1919 e Véierlännereck war? * … der [[Ruth Belville]] hire Beruff dora bestoung, déi genee [[Auerzäit]] ze verkafen, a si dowéinst ''[[Greenwich Mean Time|Greenwich Time]] Lady'' genannt gouf? * … den [[Tyrrell P34]] den e [[Formel 1]] Auto mat 6 Rieder war? * … d'Pompjeeë vun Tréier den 23. Abrëll 1941 an d'Stad Lëtzebuerg hëllefe koume fir d'Feier am [[Hôtel des Terres Rouges|Terres-Rouges-Gebai]] ze läschen? * … bis ewell just dräi Leit gläichzäiteg fir en [[Oscar]] fir dat bescht Original-Dréibuch an ee fir dee beschte Schauspiller an engem nämmlechte Film nominéiert goufen, nämlech de [[Charlie Chaplin]], den [[Orson Welles]] an de [[Sylvester Stallone]]? * … de [[Robert Tappan Morris]] 1988 den éischte [[Computerwuerm]] entwéckelt hat? * … den Turner [[Georg Eyser]] bei den [[Olympesch Summerspiller 1904|olympesche Spiller 1904 zu St. Louis]] 6 Medaile gewonnen huet, an dat trotz enger hëlzener Beeprothees? * … de [[Charles Maurice de Talleyrand-Périgord]] a Frankräich souwuel ënnert dem ''[[Ancien Régime]]'', wéi och wärend der [[Franséisch Revolutioun|Franséischer Revolutioun]], dem ''[[Directoire]]'', dem ''[[Consulat]]'', dem ''[[Premier Empire]]'', der [[Franséisch Restauratioun|Restauratioun]] an der [[Julimonarchie]] wichteg Funktiounen am Staat hat, a bei véier Kréinungen derbäi war? * … de Geograph [[Mathias Ringmann]], deen éischte war, deen der [[Nei Welt|Neier Welt]] den Numm ''[[Amerika (Kontinent)|America]]'' ginn hat? * … verschidde [[Schof]]s- a [[Geess]]erasse méi wéi 2 [[Har]]en hunn? * … de [[Richard Halliburton]], wéi hien 1928 duerch de [[Panamakanal]] geschwommen ass, eng Tax vun 0,36 $ huet misse bezuelen? * … d'[[Leeëndecker (Vull)|Leeëndecker]] Vulle sinn déi iwwer dem Fléie schlofe kënnen. [[Kategorie:WDS]] ngzf3lkcr5eohsosvaf2n83pyktjsm8 2673681 2673678 2026-04-19T17:35:34Z Zinneke 34 /* Wousst Dir schonn datt… */ 2673681 wikitext text/x-wiki {| |bgcolor=#FFFFEE| <br>'''Dat hei ass d'Reserv vun neie Sätz a Biller fir an d'[[Haaptsäit/WDS|Wousst Dir schonn…]]-Rubrik''', déi duerch d'[[Schabloun:WDS no Joer]] aus der Lëscht vu momentan 2&nbsp;x&nbsp;366 Sätz a Biller dohigesat ginn. Wann der hei nach eng Kéier 366 neier zesummekomm sinn, kënnen déi dann déi aktuell ersetzen oder [[Schabloun:WDS no Joer/Joer x|mat hinnen an e Roulement kommen]]. Wann Dir deemno Iddie fir weider Verweiser op Artikelen (oder kuriéis Detailer dodran) hutt, da sëtzt se wgl. hei ënnendrënner derbäi. Logescherweis musse se sech op Saachen/Aussoe bezéien, déi an engem verlinkten Artikle stinn oder erkläert ginn. |} ---- == Wousst Dir schonn datt… == * ... ''[[La Meuse (Zeitung)|La Meuse]]'' déi eelst Dageszeitung an der Belsch ass, déi och haut nach publizéiert gëtt? * ... dank der [[Angélique du Coudray]] hirer ''Machine'' an de Formatiounen, déi se domat gemaach huet, d'Stierflechkeet vu Puppelcher am 18. Jh. a Frankräich signifikant erofgaangen ass? * ... nom [[Claude Meisch (Biolog)|Claude Meisch]] zwou Gattungen an eng Aart vu [[Muschelkriibsen|Muschelkriibse]] genannt goufen? * ... den [[Alan Shepard]] deen eenzegen Astronaut vum [[Mercury-Programm]] war, dee bis op de Mound komm ass? * ... den [[CR155]] op den éischte 800 Meter vu sengem nërdleche Verlaf um Tracé vun der [[Via Agrippa]], dem réimesche [[Kiem]] tëscht Lyon a Köln, läit? * ... een an Estland um "[[Suur Munamägi|Groussen Eeërbierg]]" sou héich ass wéi soss néierens am Baltikum? * ... de [[Jean-Baptiste Determe]] vu [[Soller]] der [[Maria Theresia vun Éisträich]] hire ''Beichtpapp'' war? * ... dem däitsche Museker, Komponist a Museksproduzent [[Frank Farian]] (''Boney M, Milli Vanilli'') seng Karriär duerch d'Feierlechkeete vum ''Rememberence Day'' zu [[Ettelbréck]] en entscheedenden Impuls krut? * ... bei der Ëmsetzung vun engem internationalen Ofkommes vum Europarot [[Henri Sinner|e lëtzebuergeschen Deputéierten]] en Tippfeeler an deem Text entdeckt hat, bei deem d'Bluttgruppen A a B vertosch gi waren? * ... [[Saint Lucia]] dat eenzegt Land op der Welt ass, dat no enger Fra genannt ass? * ... den [[CR101]] zu [[Féngeg]] sträppweis de Waaserscheed tëscht [[Rhäin]] a [[Meuse (Floss)|Meuse]] mécht? * ... bei der [[Guerre de la vache]], wou den Ausléiser eng geklaute Kou war, tëscht 1275 an 1278 ronn 15.000 Mënschen ëm d'Liewe koumen? * ... d'[[Lydie Schmit]], wéi se 1974 Presidentin vun der [[LSAP]] gouf, déi éischt Fra an Europa war, déi un der Spëtzt vun enger Partei stoung? * ... e [[fossil|fossiliséiert]] Exemplar vun engem ausgestuerwene Verwandte vum [[Vampirtëntefësch]] 2022 zu Nidderkäerjeng entdeckt gouf? * ... déi alleréischt Kéier, wéi e [[Beatles]]-Lidd um Radio gespillt gouf, de 5. Oktober 1962 ''Love Me Do'' op [[RTL|Radio Luxembourg]] war? * ... d'Schwëmmerin [[Laure Koster]] eng Nieweroll an der Operett ''[[An der Schwemm (Operett)|An der Schwemm]]'' gespillt huet, déi vun hirer Schwëster [[Lou Koster|Lou]] komponéiert gouf, an där hir Haaptfigur Lori no hir genannt war? * ... d'[[Odonym]]men an der [[Gemeng Wëntger]] de lokalen Dialektvariante Rechnung droen: Sou heescht z. B. d'Haaptstrooss zu [[Kréindel]] an [[Hannerhaassel]] ''Duarrefstrooss'' iwwerdeems et zu [[Helzen]] an [[Houfelt]] ''Duärrefstrooss'' ass? * .. wéi de [[Adolphe vu Lëtzebuerg|Grand-Duc Adolphe]], den éischte Grand-Duc deen net méi a Personalunioun mam hollännesche Kinnek war, op den Troun koum, och de ''[[Wilhelmus]]'', d'Hymn vun de Groussherzoge vu Lëtzebuerg, säin eegene Wee gaangen ass? * ... de [[Soutien]] duerch de [[Éischte Weltkrich]] zu enger breeder Akzeptanz fonnt huet, well du vill Fraen an d'Beruffsliewen agetrueden sinn, an et däitlech gouf, wéi onpraktesch e Korsett wier? * ... dee vum [[Jérôme vu Bauschelt]] gestëfte ''[[Collegium Trilingue]]'' zu [[Léiwen]] vum [[François I. vu Frankräich|François Ier]] zum Virbild geholl gouf fir de ''Collège royal'' zu Paräis, den haitege [[Collège de France]]? * ... d'[[Knéischeif]] dat gréisst [[Sesambeen]] am mënschleche Kierper ass? * ... de [[Félix Dufays]], deen als [[Wäiss Pateren|Wäisse Pater]] am Ruanda an am Burundi missionéiert huet, Auteur vun engem ''Wörterbuch Deutsch-Kinyarwanda'' ass? * ... 2022 déi jorelaang ''Whiskey Wars'' ëm d'[[Hans-Insel]] duerch Grenzzéiung op en Enn bruecht konnte ginn? * ... iwwer den [[Eduard Michelis|éischte Chefredakter vum ''Luxemburger Wort'']] 1992 e Musical opgefouert gouf? * ... den [[Nicolas Meyers (1880)|Nicolas Meyers]] 88 Joer hat, wéi en als Buergermeeschter vun [[Gemeng Uewerwampech|Uewerwampech]] ernannt gouf? * ... et an der [[Gemeng Sandweiler]] bis ewell 5 verschidde Buergermeeschtere mam Familljennumm [[Mousel]] gouf? * ... den [[Gemeng Nidderkäerjeng|Nidderkäerjenger]] Buergermeeschter [[Pierre Clement]] 1803 vum Déngscht suspendéiert gouf, wéi opgeflunn ass, dass e Jongen, déi hätte kënnen am Napoleon seng Arméi agezu ginn, am Gebuerteregëschter als Meedercher ëmdeklaréiert hat? * ... deen [[Astérix (Satellit)|éischte franséische Satellit]] no enger [[Astérix|Comicsfigur]] genannt gouf? * ... dem Kënschtler [[Nicolas Greeff (Papp)|Nicolas Greeff]] (1662-1728) vun Alzeng seng Hellegestatue sech duerch opfälleg breet Féiss (oder Schong) auszeechnen? * ... d'Familljennimm [[Majerus]] oder [[Faber]] zu de [[Metonomasie]]n zielen? * ... d'Operett ''[[D'Wonner vu Spéisbech]]'' zu Bréissel an enger adaptéierter Iwwersetzung als ''La mare aux grenouilles'' opgefouert gouf? * ... wann ee mam Zuch an d'[[Gare Paradiso|Paradiso]] wëll, dem [[Chef de train]] Bescheed muss soen, fir erausklammen ze kënnen? * ... op der Pazifik-Insel [[Neiguinea]], wou ronn 11,6 Millioune Leit liewen, iwwer dausend verschidde Sprooche geschwat ginn? * ... de gebiertege Lëtzebuerger [[Louis-Ferdinand Fix]] Beruffszaldot an den Arméien, resp. der Marinn, vun der Belsch, vum Däitsche Bond, vum Kinnekräich Piemont-Sardinien, vum Giuseppe Garibaldi senge Routhiemer a vun den Unionisten am Amerikanesche Biergerkrich war? * … [[Zypern|ee vun Memberstaate vun der Europäescher Unioun]] geografesch an [[Asien|Asie]] läit? * .., ''[[de Letzeburger (1872-1873)|de Letzeburger]]'' (1872-1873) déi éischt Zeitung mat engem Titel op Lëtzebuergesch war; d'Artikelen awer op Däitsch oder op Franséisch waren? * … déi [[Ferizaj|drëttgréisst Stad am Kosovo]] nom Patron vun engem Hotel genannt gouf? * ... den [[Massacre pour une orgie|éischte lëtzebuergesche Spillfilm]] a Frankräich verbuede war, zu Lëtzebuerg awer en ''"erstaunleche Publikumserfolleg"'' war, absënns ënnert de ''"virwëtzege Membere vun der Lëtzebuerger 'Intelligentsia' "''? * … d'Iddi vum [[Kanal vu Korinth]] schonn am 7. Joerhonnert v. Chr. opkomm ass, awer eréischt 1882 mam Bau dovun ugefaange gouf? * ... déi [[Le gratis luxembourgeois|éischt Gratiszeitung zu Lëtzebuerg]] schonns 1857 erauskoum? * … deen eelste bekannte Plang vun der Stad Lëtzebuerg dee vum [[Jacob van Deventer]] vun ëm 1550 ass? * … et sech beim magnéitesche [[Nordpol]] am physikalesche Sënn ëm e magnéitesche Südpol handelt? * … d'[[Anna Madeleine Beicht|Komponistin vum Lidd]] ''Léiwe Kleeschen, gudde Kleeschen'' just 11 Joer hat, wéi se déi Melodie geschriwwen huet? * … de [[Poul Nyrup Rasmussen|Rasmussen]], de [[Anders Fogh Rasmussen|Rasmussen]] an de [[Lars Løkke Rasmussen|Rasmussen]] noenee Premierminister an Dänemark waren? * … de [[Markusbierg]] 1936 deen éischte Wéngertsbierg zu Lëtzebuerg war, op deem, am Kader vun engem Remembrement, kleng Wéngerten zu méi groussen zesummegeluecht goufen? * … den [[Alain Delon]] am Film ''[[L'Insoumis]]'' (1964) ee Lëtzebuerger Friemelegionär gespillt huet? * … [[Reykjavik]] ([[Island]]), [[Wellington]] ([[Neiséiland]]) a [[La Paz]] ([[Bolivien]]) déi respektiv nërdlechst, südlechst an am héchste geleeën [[Haaptstad|Haaptstied]] sinn? * … ''Luxembourgichthys'' eng monotypesch [[fossil]]l Fëschaart-Gattung ass, déi beim Kenntnisstand vun haut<!-- Stand 2023--> just eng Aart, d'''[[Luxembourgichthys friedeni]]'' enthält? * … zanter 1986 eng [[Tak]] vum Knüllgebirgsverein am Interessentenwald Rommershausen-Dittershausen un e [[Meteorit vun Treysa|kosmescht Evenement]] erënnert? [[Fichier:Luxembourg, 68 rue de Strasbourg (6).JPG|thumb|80px]] * … op der Fassad vum [[Haus 68 Stroossbuerger-Strooss]] an der Stad Opschrëften ubruecht goufen, déi un d'Entkoppelung vun der [[Belsch-Lëtzebuerger Wirtschaftsunioun|Paritéit vum belschen a lëtzebuergesche Frang]] erënneren? * … ''Krung Thep Mahanakhon Amon Rattanakosin Mahinthara Ayuthaya Mahadilok Phop Noppharat Ratchathani Burirom Udomratchaniwet Mahasathan Amon Piman Awatan Sathit Sakkathattiya Witsanukam Prasit'' den offiziellen thailänneschen Numm fir [[Bangkok]] ass? * … d'[[Schëld E, 20]], obwuel et vum [[Code de la route (Lëtzebuerg)|Code de la route]] virgeschriwwen ass, op kenger [[Stater Tram|Tramshalt]] zu Lëtzebuerg opgestallt ass?<!-- Stand Nov. 2022--> * … de [[Christoph Salzmann]] 1772 mat der ''Lutzemburgische Handbibel Neuen Testaments'' déi bis ewell eenzeg Bibel erausbruecht huet, déi zu Lëtzebuerg publizéiert gouf? * … bei engem Vulkanausbroch 1973 op der [[Island|islännescher]] Insel Heimaey (där gréisster vun den [[Vestmannaeyjar]]-Inselen) mat Hëllef vun Dosende vu Pompelen d'Lava mat Mierwaasser ofgekillt konnt ginn, an sou verhënnert gouf, dass de Fëschereihafen zougeschott gi wier, an domat d'wirtschaftlech Grondlag vun der Insel gerett konnt ginn? * … de [[Stengeforter Stauweier]] 1930 eidellafe gelooss gouf, fir d'Läich vun engem erdronkene Fierschter erauszehuelen, an zanterdeem net méi opgefëllt gouf? * … d'Lëtzebuerger beim [[Referendum vum 28. September 1919 iwwer eng Wirtschaftsunioun|Referendum vum 28. September 1919]] mat 73% fir eng Wirtschaftsunioun mat Frankräich gestëmmt hunn; et schlussendlech awer 1921 mat der Belsch war, mat där [[Union économique belgo-luxembourgeoise|esou eng ofgeschloss gouf]]? * … ''[[Ewige Madonna]]'' deen éischte professionell gedréinte Faarffilm ass, deen zu Lëtzebuerg gedréint gouf? * ... et vum [[Alfred Hitchcock]] sengem Film ''[[Blackmail (Film 1929)|Blackmail]]'' souwuel eng [[Stommfilm]]- wéi och eng Tounfilmversioun gëtt? * … 1907 bei archeologeschen Ausgruewungen um [[kelteschen Oppidum um Tëtelbierg]] Reschter vun engem [[Hypokaust]] fräigeluecht goufen; dës dunn awer vun engem entloossenen Aarbechter zerstéiert goufen? * … d'[[Hollännesch Karibik]] an d'[[Karibescht Holland]] allebéid an der [[Karibik]] leien, ma net dat selwecht sinn? * … d'[[Keelbaach]] bei [[Nonkeel]] quasi eng zweet Kéier entspréngt, nodeems se am Uewerlaf am karstege Kalleksteen an an de Galerien aus der Géigend versickert ass, an dann do hiert Bett nees duerch eng Pompelstatioun mat Waasser aus der Grouf Ëtteng II gefiddert gëtt? * … de Bongert Altenhoven ''[[Naturschutzgebitt Um Bierg|Um Bierg]]'' dee gréisste [[Bongert]] zu Lëtzebuerg ass? * … de Lëtzebuerger [[Jean Kuffer]] eng Goldmedail am Bobfuere gewonnen huet, d'Medail awer zur Belsch gezielt gëtt? * … den [[Iechternacher Verschéinerungsveräin]] den éischten ''Syndicat d'initiative'' zu Lëtzebuerg war? * … ''[[Glück und Liebe in Monaco]]'' e liechtensteinesche Film ass, mat [[Germaine Damar|enger Lëtzebuergerin]] an der Haaptroll? * … de Prinzip vum [[Sens unique]] schonn am [[Antiquitéit|anticke]] [[Roum]] bestoung? * … den [[Nicolaus Mameranus]] (1500-1567), en Haffschreiwer vum Keeser [[Karel V. (HRR)|Karel V.]], ë.&nbsp;a. e Lueflidd op de [[Kanal vu Willebroek]] zu Bréissel, en Text iwwer de spueneschen Handkuss a Gedichter mat Wierder, déi mat C oder P ufänken, geschriwwen huet? * … de [[Charles Bech]], den eenzege Lëtzebuerger war, dee fir [[United States Air Force|US-Airforce]] Asätz op enger [[B-17 Flying Fortress]] geflunn ass? * … datt et zu Lëtzebuerg eng [[Lëscht vun de Lëtzebuerger Stied#Fréier Stied|Stad gouf, déi just sechs Joer laang bestoung]]? ===''Déi rout Linke musse fir d'éischt gebléitst ginn…''=== * ... dat [[Héich Konstruktiounen zu Lëtzebuerg|héchst Gebai zu Lëtzebuerg]] no där [[Giustina Rocca|éischter Affekotin an der Geschicht]] genannt gouf? * ... d'[[Händschefabréck Reinhard am Stadgronn]] am Zweete Weltkrich beschlagnaamt gouf, fir dodra [[Gasmask]]en ze produzéieren? * ... [[Uewerkuer]] an engem Instrumentalstéck vun der Pop-Band [[Depeche Mode]] veréiwegt gouf (''Oberkorn (It's a Small Town)''), nodeems déi 1982 do an enger Disco opgetruede war? * … ee sech mat der [[Ieselsbréck]] ''Voilà'' déi fënnef längste Flëss a Russland mierke kann? ([[Volga]], [[Ob]], [[Ienissei]], [[Lena (Floss)|Lena]] an [[Amur]]) * … de [[Batman]] net zu [[Batman (Tierkei)|Batman City]] mä zu ''Gotham City'' wunnt? * … an Däitschland zwéi Beem – d<nowiki>'</nowiki>''[[Bräutigamseiche]]'' zu [[Eutin]] an d'''[[Himmelgeister Kastanie]]'' zu [[Düsseldorf]] – eng eege Postleitzuel hunn? * … den [[F91 Diddeleng]] sech 2018, als éischt lëtzebuergesch Ekipp iwwerhaapt, fir d'Gruppephas vun der [[Europa League]] qualifizéiert huet? * … de Schauspiller [[Michael Keaton]] fir richteg ''Michael Douglas'' heescht, ma sech dee [[Pseudonym]], nom [[Buster Keaton]], zougeluecht huet, fir net mat [[Michael Douglas|deem anere Schauspiller mat deem Numm]] verwiesselt ze ginn? * … net [[New York City|New York]] d'Haaptstad vum [[New York (Bundesstaat)|Bundesstaat New York]] ass, ma [[Albany]]? * … d'[[Hänkbéck vu Saint-Martin-d'Ardèche|Hänkbréck iwwer d'Ardèche]] tëscht [[Saint-Martin-d'Ardèche]] an [[Aiguèze]] [[1905]] gebaut gouf awer eréischt [[2005]] offiziell ageweit gouf. * … [[Flecht]]en (Lichen) e symbiotescht Zesummeliewen tëscht engem [[Pilzeräich|Pilz]] mat enger [[Algen|Alg]] oder enger [[Bakteerien|Bakteerie]] sinn? * … d'[[Chilehaus]] zu [[Hamburg]] säin Numm dohier huet, datt de Bauhär mam [[Salpéiter]]handel aus [[Chile]] räich gi war? *… d'[[Wëllkar]] net zu de [[Grieser]] zielt, wéi déi aner [[Fruucht (Kären)|Fruucht]]-Aarten, ma zu der Famill vun de [[Polygonaceae]], zu där och de [[Rubbarb]] an de [[Sauerampel]] gehéiert? * … den Numm ''[[Molotowcocktail]]'' op de [[Finnesch-Sowjetesche Wanterkrich]] zeréckgeet, wéi d'Finne sech mat dëser Waff géint sowjetesch Tankse gewiert hunn? * … d'[[Chareli]]sbréck zu [[Dummeldeng]] déi éischt Bréck an Europa war, déi mat '''[[Greyträger]]e''' gebaut war? * … den Nullmeridian, wéi e mam [[UTM-Koordinatesystem|UTM]]- [[Koordinatesystem]] WGS84 gemooss gëtt, eng 100 Meter ëstlech vum Nullmeridian vum [[Royal Greenwich Observatory]] läit? * … De Markennumm [[Elle & Vire]], vum Numm vun de Flëss [[Elle (Vire)|Elle]] a [[Vire (Floss)|Vire]] am [[Departement Manche]] hierkënnt. * … den Ausbroch vum Vulkan [[Tambora]] an Indonesien am Joer 1815, dat [[Joer ouni Summer|Joer duerno]] en grouss [[Hongersnout]] an Amerika an an Europa provozéiert hat? * … den [[Däitsch-Hollännesch-Belschen Dräilännereck]] um [[Vaalserberg]] vun 1839 bis 1919 e Véierlännereck war? * … der [[Ruth Belville]] hire Beruff dora bestoung, déi genee [[Auerzäit]] ze verkafen, a si dowéinst ''[[Greenwich Mean Time|Greenwich Time]] Lady'' genannt gouf? * … den [[Tyrrell P34]] den e [[Formel 1]] Auto mat 6 Rieder war? * … d'Pompjeeë vun Tréier den 23. Abrëll 1941 an d'Stad Lëtzebuerg hëllefe koume fir d'Feier am [[Hôtel des Terres Rouges|Terres-Rouges-Gebai]] ze läschen? * … bis ewell just dräi Leit gläichzäiteg fir en [[Oscar]] fir dat bescht Original-Dréibuch an ee fir dee beschte Schauspiller an engem nämmlechte Film nominéiert goufen, nämlech de [[Charlie Chaplin]], den [[Orson Welles]] an de [[Sylvester Stallone]]? * … de [[Robert Tappan Morris]] 1988 den éischte [[Computerwuerm]] entwéckelt hat? * … den Turner [[Georg Eyser]] bei den [[Olympesch Summerspiller 1904|olympesche Spiller 1904 zu St. Louis]] 6 Medaile gewonnen huet, an dat trotz enger hëlzener Beeprothees? * … de [[Charles Maurice de Talleyrand-Périgord]] a Frankräich souwuel ënnert dem ''[[Ancien Régime]]'', wéi och wärend der [[Franséisch Revolutioun|Franséischer Revolutioun]], dem ''[[Directoire]]'', dem ''[[Consulat]]'', dem ''[[Premier Empire]]'', der [[Franséisch Restauratioun|Restauratioun]] an der [[Julimonarchie]] wichteg Funktiounen am Staat hat, a bei véier Kréinungen derbäi war? * … de Geograph [[Mathias Ringmann]], deen éischte war, deen der [[Nei Welt|Neier Welt]] den Numm ''[[Amerika (Kontinent)|America]]'' ginn hat? * … verschidde [[Schof]]s- a [[Geess]]erasse méi wéi 2 [[Har]]en hunn? * … de [[Richard Halliburton]], wéi hien 1928 duerch de [[Panamakanal]] geschwommen ass, eng Tax vun 0,36 $ huet misse bezuelen? * … d'[[Leeëndecker (Vull)|Leeëndecker]] Vulle sinn déi iwwer dem Fléie schlofe kënnen. [[Kategorie:WDS]] 1m70dw28o28wbu917iy2u60evlzxv6c 0 60527 2673748 2613406 2026-04-20T08:35:55Z Sultan Edijingo 1468 /* Um Spaweck */ LW 20.4.2026 2673748 wikitext text/x-wiki {{Infobox Biographie}} De '''Pe'l'''<ref>a senger eegener Schreifweis</ref> '''Schlechter''', gebuer als '''Paul-Marie Schlechter''' den [[20. Abrëll]] [[1921]] zu [[Lëtzebuerg (Stad)|Lëtzebuerg]], ass e lëtzebuergeschen [[Zwangsrekrutéierten (Lëtzebuerg)|Zwangsrekrutéierten]]<ref>[http://www.ons-jongen-a-meedercher.lu/archives/personnes/detail/schlechter-paul De Paul Schlechter op der Websäit vun der Fédération des Enrôles de Force]</ref>, [[Architektur|Architekt]] a [[Graphiker]]. Hien ass de Lëtzebuerger duerch seng verschidde graphesch Aarbechten ([[Plakat]]er, Illustratiounen, [[Bande dessinée]]ën, [[Timber]]en, [[Exlibris]], Placketten a Mënzen) awer och duerch seng Gedichter, Geschichten, Texter an Artikele gutt bekannt. A senger Chronik iwwer [[Comics|Comicken]] zu Lëtzebuerg bezeechent de [[Luke Haas]] hien als de Pionéier vun der lëtzebuergescher [[Bande dessinée]], dee sech mat engem minimalisteschen Zeechestil als éischte Lëtzebuerger op "de Comic-Parkett" gewot huet. Dem ''Pe'l'' Schlechter seng Comics a [[Karikatur]]e sinn ënner anerem an de Wochenzeitungen ''[[d'Lëtzebuerger Land]]'' a ''[[Revue (Zäitschrëft)|Revue]]'' erauskomm. Säi Comic ''De Bim an de Jopi'' ass am [[Oktober]] [[1948]] an der ''Revue'' ugelaf an huet no zwou Geschichten (49 Fortsetzungen) am Oktober [[1952]] opgehalen. [[1964]] huet de ''Pe'l'' Schlechter mat dem Zeechne vu Comics opgehalen. [[1970]] war hien ee vun de Matgrënner vum ''Aikido Club Luxembourg''. Tëscht [[1974]] an [[1976]] gouf dem ''Pe'l'' Schlechter seng éischt Geschicht iwwer "De véiereckege Rondel" an der ''[[Revue de la Jeunesse]]'' nach eng Kéier opgeluecht. Hien ass de Jong vum [[Demy Schlechter]] an de Brudder vum [[Ger Schlechter]]. == Wierker == * ''Einfach esou. E Grapp erfonnte Geschichen.'' Éditions Guy Binsfeld, 2023, ISBN 978-2- * ''Wéini kënnt fréier erëm? Et kann net ëmmer Krich sinn.'' Éditions Guy Binsfeld, 2013, ISBN 978-2-87954-276-8 * ''De Pol muss an de Krich. Erënnerongen an Niewesaachen.'' Éditions Guy Binsfeld, 2012, ISBN 978-2-87954-259-1 * ''De Bim an de Jopi'' - (De véiereckege Rondel / De bloen Hari), Ed. Saint-Paul, 1993, Zack Publications == Kuckt och == * [[Comics]] == Literatur == * Thill, M., 2021. ''Künstlerischer Tausendsassa wird hundert. Der Grafiker, Designer, Dichter und Comic-Zeichner hat Luxemburg auf mannigfaltige Weise geprägt.'' [[Luxemburger Wort]] vum 20. Abrëll, S. 19. * ''Comics in, aus und über Luxemburg'' - Luke Haas - Éditions Schortgen - 2007 (S. 128-133) * ''Crayon - Plume - Pinceau. Hommage à Pe'l Schlechter.'' - Luxembourg: Société des Foires Internationales de Luxembourg, 1996. == Um Spaweck == {{Commonscat|Pe'l Schlechter|{{PAGENAME}}}} * [https://www.wort.lu/kultur/mit-dem-zeichenstift-durch-ein-jahrhundert-pe-l-schlechter-wird-105/146205039.html Mit dem Zeichenstift durch ein Jahrhundert: Pe‘l Schlechter wird 105], op wort.lu, 20.4.2026 an am Luxemburger Wort, 20.4.2026, S. 44-45 * [https://www.rtl.lu/kultur/news/a/1708398.html De Pe'l Schlechter kritt 100 Joer] op rtl.lu den 20. Abrëll 2021 * [https://web.archive.org/web/20210420090718/https://www.wort.lu/de/kultur/die-ikonische-plakatkunst-des-pe-l-schlechter-607e63e0de135b9236d41f52 Die ikonische Plakatkunst des Pe'l Schlechter] op wort.lu an an der Drockversioun vum [[Luxemburger Wort]] ënnert dem Titel „Künstlerischer Tausendsassa wird hundert“ den 20. Abrëll 2021, S. 19 {{Autoritéitskontroll}} {{Referenzen}} {{DEFAULTSORT:Schlechter Pel}} [[Kategorie:Gebuer 1921]] [[Kategorie:Zwangsrekrutéiert]] [[Kategorie:Lëtzebuergesch Comicszeechner]] [[Kategorie:Lëtzebuergesch Graphiker]] [[Kategorie:Lëtzebuergesch Auteuren]] [[Kategorie:Éiereplack Dicks-Rodange-Lentz]] [[Kategorie:Lëtzebuergesch Honnertjäreg]] fp14ij8wdx8o5njvo58qoeimerfh4jb 2673751 2673748 2026-04-20T09:53:47Z MMFE 16576 + Ref. 2673751 wikitext text/x-wiki {{Infobox Biographie}} De '''Pe'l'''<ref>a senger eegener Schreifweis</ref> '''Schlechter''', gebuer als '''Paul Marie Jean Pierre Schlechter''' den [[20. Abrëll]] [[1921]] zu [[Lëtzebuerg (Stad)|Lëtzebuerg]] (um Lampertsbierg)<ref>[https://www.familysearch.org/ark:/61903/3:1:3QS7-897V-32NS?wc=9RTB-FM9%3A130045801%2C132838901%26cc%3D1709358&cc=1709358&lang=de&i=617 Gebuertsakt Nr. 161] vum 21. Abrëll 1921 vun der Stad Lëtzebuerg</ref>, ass e lëtzebuergeschen [[Zwangsrekrutéierten (Lëtzebuerg)|Zwangsrekrutéierten]]<ref>[http://www.ons-jongen-a-meedercher.lu/archives/personnes/detail/schlechter-paul De Paul Schlechter op der Websäit vun der Fédération des Enrôles de Force]</ref>, [[Architektur|Architekt]] a [[Graphiker]]. Hien ass de Lëtzebuerger duerch seng verschidde graphesch Aarbechten ([[Plakat]]er, Illustratiounen, [[Bande dessinée]]ën, [[Timber]]en, [[Exlibris]], Placketten a Mënzen) awer och duerch seng Gedichter, Geschichten, Texter an Artikele gutt bekannt. A senger Chronik iwwer [[Comics|Comicken]] zu Lëtzebuerg bezeechent de [[Luke Haas]] hien als de Pionéier vun der lëtzebuergescher [[Bande dessinée]], dee sech mat engem minimalisteschen Zeechestil als éischte Lëtzebuerger op "de Comic-Parkett" gewot huet. Dem ''Pe'l'' Schlechter seng Comics a [[Karikatur]]e sinn ënner anerem an de Wochenzeitungen ''[[d'Lëtzebuerger Land]]'' a ''[[Revue (Zäitschrëft)|Revue]]'' erauskomm. Säi Comic ''De Bim an de Jopi'' ass am [[Oktober]] [[1948]] an der ''Revue'' ugelaf an huet no zwou Geschichten (49 Fortsetzungen) am Oktober [[1952]] opgehalen. [[1964]] huet de ''Pe'l'' Schlechter mat dem Zeechne vu Comics opgehalen. [[1970]] war hien ee vun de Matgrënner vum ''Aikido Club Luxembourg''. Tëscht [[1974]] an [[1976]] gouf dem ''Pe'l'' Schlechter seng éischt Geschicht iwwer "De véiereckege Rondel" an der ''[[Revue de la Jeunesse]]'' nach eng Kéier opgeluecht. Hien ass de Jong vum [[Demy Schlechter]] an de Brudder vum [[Ger Schlechter]]. == Wierker == * ''Einfach esou. E Grapp erfonnte Geschichen.'' Éditions Guy Binsfeld, 2023, ISBN 978-2- * ''Wéini kënnt fréier erëm? Et kann net ëmmer Krich sinn.'' Éditions Guy Binsfeld, 2013, ISBN 978-2-87954-276-8 * ''De Pol muss an de Krich. Erënnerongen an Niewesaachen.'' Éditions Guy Binsfeld, 2012, ISBN 978-2-87954-259-1 * ''De Bim an de Jopi'' - (De véiereckege Rondel / De bloen Hari), Ed. Saint-Paul, 1993, Zack Publications == Kuckt och == * [[Comics]] == Literatur == * Thill, M., 2021. ''Künstlerischer Tausendsassa wird hundert. Der Grafiker, Designer, Dichter und Comic-Zeichner hat Luxemburg auf mannigfaltige Weise geprägt.'' [[Luxemburger Wort]] vum 20. Abrëll, S. 19. * ''Comics in, aus und über Luxemburg'' - Luke Haas - Éditions Schortgen - 2007 (S. 128-133) * ''Crayon - Plume - Pinceau. Hommage à Pe'l Schlechter.'' - Luxembourg: Société des Foires Internationales de Luxembourg, 1996. == Um Spaweck == {{Commonscat|Pe'l Schlechter|{{PAGENAME}}}} * [https://www.wort.lu/kultur/mit-dem-zeichenstift-durch-ein-jahrhundert-pe-l-schlechter-wird-105/146205039.html Mit dem Zeichenstift durch ein Jahrhundert: Pe‘l Schlechter wird 105], op wort.lu, 20.4.2026 an am Luxemburger Wort, 20.4.2026, S. 44-45 * [https://www.rtl.lu/kultur/news/a/1708398.html De Pe'l Schlechter kritt 100 Joer] op rtl.lu den 20. Abrëll 2021 * [https://web.archive.org/web/20210420090718/https://www.wort.lu/de/kultur/die-ikonische-plakatkunst-des-pe-l-schlechter-607e63e0de135b9236d41f52 Die ikonische Plakatkunst des Pe'l Schlechter] op wort.lu an an der Drockversioun vum [[Luxemburger Wort]] ënnert dem Titel „Künstlerischer Tausendsassa wird hundert“ den 20. Abrëll 2021, S. 19 {{Autoritéitskontroll}} {{Referenzen}} {{DEFAULTSORT:Schlechter Pel}} [[Kategorie:Gebuer 1921]] [[Kategorie:Zwangsrekrutéiert]] [[Kategorie:Lëtzebuergesch Comicszeechner]] [[Kategorie:Lëtzebuergesch Graphiker]] [[Kategorie:Lëtzebuergesch Auteuren]] [[Kategorie:Éiereplack Dicks-Rodange-Lentz]] [[Kategorie:Lëtzebuergesch Honnertjäreg]] apzer2ovoo8lwillo7iefu0u5x55j2n 2673758 2673751 2026-04-20T10:11:06Z Puscas 735 .... 2673758 wikitext text/x-wiki {{Infobox Biographie}} De '''Pe'l'''<ref>a senger eegener Schreifweis</ref> '''Schlechter''', gebuer als '''Paul Marie Jean Pierre Schlechter''' den [[20. Abrëll]] [[1921]] am Quartier [[Lampertsbierg]] vun der [[Lëtzebuerg (Stad)|Stad Lëtzebuerg]]<ref>[https://www.familysearch.org/ark:/61903/3:1:3QS7-897V-32NS?wc=9RTB-FM9%3A130045801%2C132838901%26cc%3D1709358&cc=1709358&lang=de&i=617 Gebuertsakt Nr. 161] vum 21. Abrëll 1921 vun der Stad Lëtzebuerg</ref>, ass e lëtzebuergeschen [[Zwangsrekrutéierten (Lëtzebuerg)|Zwangsrekrutéierten]]<ref>[http://www.ons-jongen-a-meedercher.lu/archives/personnes/detail/schlechter-paul De Paul Schlechter op der Websäit vun der Fédération des Enrôles de Force]</ref>, [[Architektur|Architekt]] a [[Graphiker]]. Hien ass de Lëtzebuerger duerch seng verschidde graphesch Aarbechten ([[Plakat]]er, Illustratiounen, [[Bande dessinée]]ën, [[Timber]]en, [[Exlibris]], Placketten a Mënzen) awer och duerch seng Gedichter, Geschichten, Texter an Artikele gutt bekannt. A senger Chronik iwwer [[Comics|Comicken]] zu Lëtzebuerg bezeechent de [[Luke Haas]] hien als de Pionéier vun der lëtzebuergescher [[Bande dessinée]], dee sech mat engem minimalisteschen Zeechestil als éischte Lëtzebuerger op "de Comic-Parkett" gewot huet. Dem ''Pe'l'' Schlechter seng Comics a [[Karikatur]]e sinn ënner anerem an de Wochenzeitungen ''[[d'Lëtzebuerger Land]]'' a ''[[Revue (Zäitschrëft)|Revue]]'' erauskomm. Säi Comic ''De Bim an de Jopi'' ass am [[Oktober]] [[1948]] an der ''Revue'' ugelaf an huet no zwou Geschichten (49 Fortsetzungen) am Oktober [[1952]] opgehalen. [[1964]] huet de ''Pe'l'' Schlechter mat dem Zeechne vu Comics opgehalen. [[1970]] war hien ee vun de Matgrënner vum ''Aikido Club Luxembourg''. Tëscht [[1974]] an [[1976]] gouf dem ''Pe'l'' Schlechter seng éischt Geschicht iwwer "De véiereckege Rondel" an der ''[[Revue de la Jeunesse]]'' nach eng Kéier opgeluecht. Hien ass de Jong vum [[Demy Schlechter]] an de Brudder vum [[Ger Schlechter]]. == Wierker == * ''Einfach esou. E Grapp erfonnte Geschichen.'' Éditions Guy Binsfeld, 2023, ISBN 978-2- * ''Wéini kënnt fréier erëm? Et kann net ëmmer Krich sinn.'' Éditions Guy Binsfeld, 2013, ISBN 978-2-87954-276-8 * ''De Pol muss an de Krich. Erënnerongen an Niewesaachen.'' Éditions Guy Binsfeld, 2012, ISBN 978-2-87954-259-1 * ''De Bim an de Jopi'' - (De véiereckege Rondel / De bloen Hari), Ed. Saint-Paul, 1993, Zack Publications == Kuckt och == * [[Comics]] == Literatur == * Thill, M., 2021. ''Künstlerischer Tausendsassa wird hundert. Der Grafiker, Designer, Dichter und Comic-Zeichner hat Luxemburg auf mannigfaltige Weise geprägt.'' [[Luxemburger Wort]] vum 20. Abrëll, S. 19. * ''Comics in, aus und über Luxemburg'' - Luke Haas - Éditions Schortgen - 2007 (S. 128-133) * ''Crayon - Plume - Pinceau. Hommage à Pe'l Schlechter.'' - Luxembourg: Société des Foires Internationales de Luxembourg, 1996. == Um Spaweck == {{Commonscat|Pe'l Schlechter|{{PAGENAME}}}} * [https://www.wort.lu/kultur/mit-dem-zeichenstift-durch-ein-jahrhundert-pe-l-schlechter-wird-105/146205039.html Mit dem Zeichenstift durch ein Jahrhundert: Pe‘l Schlechter wird 105], op wort.lu, 20.4.2026 an am Luxemburger Wort, 20.4.2026, S. 44-45 * [https://www.rtl.lu/kultur/news/a/1708398.html De Pe'l Schlechter kritt 100 Joer] op rtl.lu den 20. Abrëll 2021 * [https://web.archive.org/web/20210420090718/https://www.wort.lu/de/kultur/die-ikonische-plakatkunst-des-pe-l-schlechter-607e63e0de135b9236d41f52 Die ikonische Plakatkunst des Pe'l Schlechter] op wort.lu an an der Drockversioun vum [[Luxemburger Wort]] ënnert dem Titel „Künstlerischer Tausendsassa wird hundert“ den 20. Abrëll 2021, S. 19 {{Autoritéitskontroll}} {{Referenzen}} {{DEFAULTSORT:Schlechter Pel}} [[Kategorie:Gebuer 1921]] [[Kategorie:Zwangsrekrutéiert]] [[Kategorie:Lëtzebuergesch Comicszeechner]] [[Kategorie:Lëtzebuergesch Graphiker]] [[Kategorie:Lëtzebuergesch Auteuren]] [[Kategorie:Éiereplack Dicks-Rodange-Lentz]] [[Kategorie:Lëtzebuergesch Honnertjäreg]] 65p0t911lsibv8gqw9i9y1zle44zzyd 0 60869 2673718 2601511 2026-04-19T20:11:56Z Mobby 12 60927 /* Um Spaweck */k 2673718 wikitext text/x-wiki {{Infobox Minister | Funktioun1 = 11. President vu Finnland | Amtszäit1 = 1. März 2000 - 1. März 2012 | Virgänger1 = [[Martti Ahtisaari]] | Nofollger1 = [[Sauli Niinistö]] }} D''''Tarja Kaarina Halonen''' <nowiki>[</nowiki>[[IPA|ˈtɑrja ˈhɑlɔnɛn]]<nowiki>]</nowiki>, gebuer de [[24. Dezember]] [[1943]] zu [[Helsinki]] a [[Finnland]], ass eng finnesch Politikerin. Si ass zanter 1971 Member vun der Sozialdemokratescher Partei vu Finnland, fir déi se vun 1977 bis 1996 am Gemengerot vun Helsinki a vun 1979 bis 2000 Deputéiert am finnesche Parlament war. Vun 1987 bis 1990 war si Ministesch fir Soziales a Gesondheet, vun 1989 bis 1991 Ministesch fir déi skandinavesch Zesummenaarbecht, vun 1990 bis 1991 Justizministesch a vun 1995 bis 2000 Ausseministesch. D'Tarja Halonen war, vum [[1. Mäerz]] [[2000]] bis den 29. Februar 2012, Presidentin vu Finnland an éischt Fra an deem Amt. == Um Spaweck == {{Commonscat}} * [http://www.tpk.fi Offiziell Internetsäit vun der finnescher Staatspresidentin] * [http://www.gouvernement.lu/salle_presse/actualite/2008/11-novembre/24-visite-etat-finlande/index.html De Staatsbesuch vun der Madame Halonen zu Lëtzebuerg am November 2008] {{fr}} {{Autoritéitskontroll}} {{Navigatioun Ausseministere vu Finnland}} {{Navigatioun Presidente vu Finnland}} {{DEFAULTSORT:Halonen Tarja}} [[Kategorie:Ausseministere vu Finnland]] [[Kategorie:Presidente vu Finnland]] [[Kategorie:Gebuer 1943]] [[Kategorie:Sonderstufe des Grosskreuzes vum Bundesverdienstkreuz]] [[Kategorie:Groß-Stern des Ehrenzeichens für Verdienste um die Republik Österreich (1952)]] g7i5og2b2nlvf84180o5ftizgpfiso1 0 65495 2673696 2624743 2026-04-19T17:58:43Z Sultan Edijingo 1468 Pensioun 2673696 wikitext text/x-wiki {{Infobox Biographie}} D''''Caroline Mart''', gebuer den [[10. Oktober]] [[1960]] zu [[Lëtzebuerg (Stad)|Lëtzebuerg]]<ref>[[Georges Hausemer|G. Hausemer]]: Luxemburger Lexikon. Luxemburg 2006, S. 285.</ref>, ass eng [[lëtzebuerg (Land)|lëtzebuergesch]] [[Journalist]]in. Si war zanter dem September 2007 stellvertriedend Chefredaktesch vun [[RTL Télé Lëtzebuerg]]. D'Caroline Mart huet zanter [[1985]] bei [[RTL]] geschafft a war noeneen, Journaliste-Presentatrice um Radio an dunn op der Tëlee, Responsabel fir d'Kultur a Chef fir d'Informatioun<ref>[http://www.paperjam.lu/presse/2007/09/20_rtl/index.html "Réorganisation chez RTL Lëtzebuerg" Presse-Communiqué vum 13.09.2007, erëmginn op paperjam.lu]</ref>. Si huet all 14 Deeg d'Televisiounsemissioun ''Kloertext'' moderéiert, eng [[Talkshow]] iwwer gesellschaftlech Theemen an och soss alt politesch Table rondë mat Invitéen am Studio. Den 19. Abrëll 2026 ass si an d'Pensioun gaangen, no der Emissioun vum [[Télévie]], déi si nach moderéiert huet. Mat hir goung och d'Sendung ''Kloertext'' "an d'Pensioun"<ref>{{Citation|URL=https://www.rtl.lu/news/national/ech-ginn-an-dpensioun-mee-ech-bleiwe-journalist-1939001399|Titel=Sonndesinterview mam Caroline Mart, "Ech ginn an d'Pensioun, mee ech bleiwe Journalist"|Gekuckt=19.04.2026|Auteur=Pierre Weimerskirch|Datum=19.04.2026|Editeur=rtl.lu}}</ref>. Si ass d'Duechter vum [[Demokratesch Partei|DP]]-Politiker [[Marcel Mart]]. == Gielchen == * Chevalier vum [[Ordre de Mérite du Grand-Duché de Luxembourg]] (Promotioun 2016)<ref>[http://www.press.lu/informations/revuepresse/125/ 17.06.2016 - 23 Journalisten in nationalen Verdienstorden ausgezeichnet] um Site vum Conseil de Presse</ref> == Um Spaweck == * [https://play.rtl.lu/shows/lb/summermagazin-promi-spot/episodes/r/3299029 De Promi-Spot - Mam Caroline Mart] op RTL-Play, 2022 {{Referenzen}} {{DEFAULTSORT:Mart Caroline}} [[Kategorie:Gebuer 1960]] [[Kategorie:Lëtzebuergesch Journalisten]] [[Kategorie:Lëtzebuergesch Televisiounsmoderateuren]] [[Kategorie:Chevalier de l'Ordre de Mérite du Grand-Duché de Luxembourg]] 2t5a5kduplrv23htkxuiizmlb2mr05z 0 82550 2673749 2664967 2026-04-20T08:46:23Z Sultan Edijingo 1468 /* Uewerwampech */ ref Schlass 2673749 wikitext text/x-wiki An dëser '''Lëscht vun den nationale Monumenter an der Gemeng Wëntger''' sinn all [[Lëscht vun de klasséierte Monumenter|national Monumenter]] opgezielt, déi an der [[Lëtzebuerg (Land)|lëtzebuergescher]] [[Gemeng Wëntger]] ze fanne sinn (Stand: {{Datum MAJ Lëscht SSMN}}). == National Monumenter no Uertschaft== === [[Allerbuer]] === {{National Monumenter Iwwerschrëft|region-iso=LU-D}} {{National Monumenter Rei|Id=104-34 |Lag=Kadastersekt. OA vun Allerbuer, Parzell-Nr. 454/1089 |lon=5.86921 |lat=50.03626 |Uertschaft=Allerbuer |Offiziellen Numm=Kapell vun Allerbuer |Beschreiwung= {{Méi Info 1|Kierch Allerbuer}} |Niveau=ICPCN |Klasséiert zënter=11. Feb. 2026 |Bild=Kirche Allerborn 01.jpg |}} |} === [[Aasselbuer]] === {{National Monumenter Iwwerschrëft|region-iso=LU-D}} {{National Monumenter Rei|Id=104-29 |Lag=Kadastersekt. AB vun Aasselbuer, Parzell-Nr. 3/4807 |lon=5.97220 |lat=50.09578 |Uertschaft=Aasselbuer |Offiziellen Numm=Kierch Hl. Péitruss a Paulus |Beschreiwung= {{Méi Info 1|Kierch Aasselbuer}} |Niveau=ICPCN<br>PCN |Klasséiert zënter=6. Mee 2025<br>3. Okt. 2025 |Bild=Kirche Asselborn 01.jpg |}} |} === [[Béigen]] === {{National Monumenter Iwwerschrëft|region-iso=LU-D}} {{National Monumenter Rei|Id=104-12 |Lag=32, Om Knupp, <br>Kadastersekt. BE vu Béigen, Parzell-Nr. 118/2356 |lon=5.93125 |lat=50.04460 |Uertschaft=Béigen |Offiziellen Numm= ale Bauerenhaff |Beschreiwung= |Niveau=PMN<br>MN |Klasséiert zënter=10. Dez. 2020<br>23. Juli 2021 |Bild= |}} <!----> {{National Monumenter Rei|Id=104-23 |Lag=Duerefstrooss,<br>Kadastersekt. BE vu Béigen<br>Parzell-Nr. 179/0 an 180/0 |lon=5.93349 |lat=50.04565 |Uertschaft=Béigen |Offiziellen Numm= Mäerteskierch |Beschreiwung= {{Méi Info 1|Kierch Béigen}} |Niveau=PCN |Klasséiert zënter=27. Mee 2024 |Bild=KieBeig22.JPG|}} |} === [[Boxer]] === {{National Monumenter Iwwerschrëft|region-iso=LU-D}} {{National Monumenter Rei|Id=104-35 |Lag=Kadastersekt. AD vu Boxer, Parzell-Nr. 35/5267 |lon=5.99140 |lat=50.08301 |Uertschaft=Boxer |Offiziellen Numm= Kierch vu Boxer |Beschreiwung={{Méi Info 1|Kierch Boxer}} |Niveau=ICPCN |Klasséiert zënter=2. Feb. 2026 |Bild=Kirche Boxhorn 01.jpg |}} <!----> |} === [[Bruechtebaach]] === {{National Monumenter Iwwerschrëft|region-iso=LU-D}} {{National Monumenter Rei|Id=104-27 |Lag=Groussgaass,<br>Kadastersekt. OB vu Bruechtebaach<br>Parzell-Nr. 134/2073 |lon=5.90920 |lat=50.02039 |Uertschaft=Bruechtebaach |Offiziellen Numm= Andreaskierch |Beschreiwung= {{Méi Info 1|Kierch Bruechtebaach}} |Niveau=ICPCN |Klasséiert zënter=14. Abr. 2025 |Bild=Kirche Brachtenbach 02.jpg |}} |} === [[Déierbech]] === {{National Monumenter Iwwerschrëft|region-iso=LU-D}} {{National Monumenter Rei|Id=104-30 |Lag=83, Am Dueref,<br>Kadastersekt. OC vun Déierbech,<br>Parzell-Nr. 204/548 |lon=5.88977 |lat=50.0146 |Uertschaft=Déierbech |Offiziellen Numm= Kierch Hl. Madeléin |Beschreiwung= {{Méi Info 1|Kierch Déierbech}} |Niveau=ICPCN<br>PCN |Klasséiert zënter=5. Mee 2025<br>3. Okt. 2025 |Bild=Kirche Derenbach 02.jpg |}} |} === [[Diänjen]] === {{National Monumenter Iwwerschrëft|region-iso=LU-D}} <!----> {{National Monumenter Rei|Id=104-8 |Lag=28, Haaptstrooss, <br>Kadastersekt. BD vun Diänjen an Deewelt, Parzell-Nr. 418/2486 |lon=5.95802 |lat=50.06127 |Uertschaft=Diänjen |Offiziellen Numm= Gebai |Beschreiwung= |Niveau=PMN<br>MN |Klasséiert zënter=30. Juli 2020<br>15. Feb. 2021 |Bild= |}} <!----> {{National Monumenter Rei|Id=104-20 |Lag=13, Op de Knupp,<br>Kadastersekt. BD vun Diänjen an Deewelt, Parzell-Nr. 442/2607 |lon=5.95428 |lat=50.06167 |Uertschaft=Diänjen |Offiziellen Numm= Gebai |Beschreiwung= |Niveau=ICPCN<br>PCN |Klasséiert zënter=15. Dez. 2023<br>17. Abrëll 2024 |Bild= |}} <!----> {{National Monumenter Rei|Id=104-25 |Lag=Kadastersekt. BD vun Diänjen an Deewelt, Parzell-Nr. 439/3209, 439/3210, 693/2993 |lon=5.95475 |lat=50.06210 |Uertschaft=Diänjen |Offiziellen Numm=Kierch a Kierfecht vun Diänjen |Beschreiwung={{Méi Info 1|Kierch Diänjen}} |Niveau=ICPCN<br>PCN |Klasséiert zënter=13. Mäerz 2025<br>16. Juni 2025 |Bild=Kirche Doennange 01.jpg|}} |} === [[Éimeschbaach (Lieu-dit)|Éimeschbaach]] === {{National Monumenter Iwwerschrëft|region-iso=LU-D}} <!----> {{National Monumenter Rei|Id=104-13 |Lag=Kadastersekt. AB vun Aasselbuer, Parzell-Nr. 832/4567 |lon=5.95189 |lat=50.09545 |Uertschaft=Éimeschbaach |Offiziellen Numm= Deeler vum Site vun de Leekollen |Beschreiwung= |Niveau=PMN |Klasséiert zënter=12. Jan. 2021 |Bild= |}} <!----> {{National Monumenter Rei|Id=104-17 |Lag=Kadastersekt. AB vun Aasselbuer, Parzell-Nr. 834/3827, 834/3828, 834/3829 an 832/4892 |lon=5.95129 |lat=50.09601 |Uertschaft=Éimeschbaach |Offiziellen Numm= Site vun de Leekollen |Beschreiwung= |Niveau=MN |Klasséiert zënter=24. Juni 2021 an 29. Sept. 2021|Bild= |}} |} === [[Heesdref]] === {{National Monumenter Iwwerschrëft|region-iso=LU-D}} {{National Monumenter Rei|Id=104-21 |Lag=Kierchestrooss,<br>Kadastersekt. BF vun Heesdref<br>Parzell-Nr. 137/2369, 137/2370 an 138/0 |lon=5.90253 |lat=50.04535 |Uertschaft=Heesdref |Offiziellen Numm= Nikloskierch |Beschreiwung= {{Méi Info 1|Nikloskierch zu Heesdref}} |Niveau=ICPCN<br>PCN |Klasséiert zënter=12. Febr. 2024<br>14. Mee 2024 |Bild= Kirche Hamiville 01.jpg|}} |} === [[Helzen]] === {{National Monumenter Iwwerschrëft|region-iso=LU-D}} <!----> {{National Monumenter Rei|Id=104-1 |Lag=Helzerbësch,<br>Kadastersekt. A, Parzell-Nr. 218/2719 (haut 218/3250) |lon=5.90865 |lat=50.11407 |Uertschaft=Helzen |Offiziellen Numm= Helzerklaus, chapelle Saint-Thomas |Beschreiwung= Kapell mam Mobiliar a mam Terrain ronderëm<br> {{Méi Info 1|Helzerklaus}} |Niveau=MN |Klasséiert zënter= 28. Dez. 1961 |Bild= Helzenretable.jpg |}} <!----> {{National Monumenter Rei|Id=104-2 |Lag=65, Duärrefstrooss,<br>Kadastersekt. A vun Helzen, Parzell-Nr. 1084/2914 (haut 1084/3248) |lon=5.92194 |lat=50.10748 |Uertschaft= Helzen|Offiziellen Numm= Kierch Helzen mam Kierfecht ronderëm |Beschreiwung= {{Méi Info 1|Kierch Helzen}}|Niveau=MN |Klasséiert zënter= 12. Nov. 1980 |Bild= Porkierch Hëlzen.JPG |}} <!----> {{National Monumenter Rei|Id=104-14 |Lag=26, Laast d'Bouschen,<br>Kadastersekt. HA vun Helzen, Parzell-Nr. 1063/3212 |lon=5.92159 |lat=50.10646 |Uertschaft=Helzen |Offiziellen Numm= fréieren Haff |Beschreiwung= |Niveau=PMN<br>MN |Klasséiert zënter= 30. Abr. 2021<br>10. Dez. 2021 |Bild=Hachiville 26 Laast d'Bouschen 01.jpg|}} <!----> {{National Monumenter Rei|Id=104-15 |Lag=45, Duärrefstrooss,<br>Kadastersekt. HA vun Helzen, Parzell-Nr. 1086/2584 |lon=5.92255 |lat=50.10756 |Uertschaft=Helzen |Offiziellen Numm= Haff |Beschreiwung= |Niveau=PMN<br>MN |Klasséiert zënter= 30. Abr. 2021<br>10. Dez. 2021 |Bild=Hachiville 45 Duärrefstrooss 01.jpg|}} <!----> {{National Monumenter Rei|Id=104-24 |Lag=25, Duärrefstrooss,<br>Kadastersekt. HA vun Helzen, Parzell-Nr. 1089/2870 |lon=5.92341 |lat=50.10702 |Uertschaft=Helzen |Offiziellen Numm= Gebai |Beschreiwung= |Niveau=ICPCN<br>PCN |Klasséiert zënter=7. Nov. 2024<br>14. Mäerz 2025 |Bild=|}} |} === [[Houfelt]] === {{National Monumenter Iwwerschrëft|region-iso=LU-D}} {{National Monumenter Rei|Id=104-22 |Lag= Kadastersek. HC vun Houfelt, Nr. 62/3713, 60/3711, 62/3714 an 64/3294 |lon=5.92058 |lat=50.09881 |Uertschaft=Houfelt |Offiziellen Numm= Kierch St. Eloi |Beschreiwung= {{Méi Info 1|Kierch Houfelt}} |Niveau=ICPCN<br>PCN |Klasséiert zënter= 12. Febr. 2024<br>14. Mee 2024 |Bild= Kirche Hoffelt 01.jpg| }} <!-- IS --> {{National Monumenter Rei|Id=104-3 |Lag= ''Lieu-dit Bei der Neimillen''',<br>''Laanscht den [[CR362]], ±2,2 km südl. vun Houfelt.''<br>Kadastersekt. C vun Houfelt, Parzell-Nr. 1100/3283, 1100/3284, 1102/3286, 1111/2827 an 1112 |lon=5.92065 |lat=50.07978 |Uertschaft=Houfelt |Offiziellen Numm=Al Mille mat den Annexen, d'Plazen, d'Terrainen, d'Wis an de Millekanal |Beschreiwung= {{Méi Info 1|Neimillen (Wëntger)}} |Niveau=IS |Klasséiert zënter=15. Febr. 1990 |Bild= Neimillen bei Hoffelt 01.jpg |}} |} === [[Kréindel]] === {{National Monumenter Iwwerschrëft|region-iso=LU-D}} {{National Monumenter Rei|Id=104-36 |Lag=14, Duarrefstrooss,<br>Kadastersekt. BB vu Kréindel,<br>Parzell-Nr. 495/1360 |lon=5.89781 |lat=50.05727 |Uertschaft=Kréindel |Offiziellen Numm= Kierch vu Kréindel |Beschreiwung= {{Méi Info 1|Kierch Kréindel}} |Niveau=ICPCN |Klasséiert zënter=11. Feb. 2026 |Bild=Kirche Crendal 02.jpg |}} |} === [[Lëllgen]] === {{National Monumenter Iwwerschrëft|region-iso=LU-D}} {{National Monumenter Rei|Id=104-31 |Lag=15, Wëntger Wee,<br>Kadastersekt. BC vu Lëllgen,<br>Parzell-Nr. 4/2355, 64/2356 a 47/2150 |lon=5.94028 |lat=50.05821 |Uertschaft=Lëllgen |Offiziellen Numm= Kierch vun der Onbefleckter Empfängnis mam Kierfecht an der Ëmfaassungsmauer |Beschreiwung= {{Méi Info 1|Kierch Lëllgen}} |Niveau=ICPCN<br>PCN |Klasséiert zënter=6. Mee 2025<br>3. Okt. 2025 |Bild=Kirche Lullange 01.jpg |}} |} === [[Nidderwampech]] === {{National Monumenter Iwwerschrëft|region-iso=LU-D}} <!----> {{National Monumenter Rei|Id=104-9 |Lag=3 a 7, A Beetel<br>Kadastersekt. OE vun Nidderwampech, Parzell-Nr. 11/2742 an 12/2743 |lon=5.83972 |lat=50.01010 |Uertschaft=Nidderwampech |Offiziellen Numm=Haff |Beschreiwung= |Niveau=PMN<br>MN |Klasséiert zënter=27. Okt. 2020<br>24. Juni 2021 |Bild=Niederwampach 3-7 A Beetel 01.jpg}} <!----> {{National Monumenter Rei|Id=104-18 |Lag=Lieu-dit "Kaessel",<br>Kadastersekt. OE vun Nidderwampech, Parzell-Nr. 181/2367 an 181/574 |lon=5.84696 |lat=50.01321 |Uertschaft=Nidderwampech |Offiziellen Numm=Archeologesch Ausgruewungsplaz |Beschreiwung= |Niveau=PMN<br>MN |Klasséiert zënter=2. Sept. 2021<br>2. Mäerz 2022 |Bild=}} <!----> {{National Monumenter Rei|Id=104-28 |Lag=Burrebierg,<br>Kadastersekt. OE vun Nidderwampech<br>Parzell-Nr. 40/0 |lon=5.84257 |lat=50.01108 |Uertschaft=Nidderwampech |Offiziellen Numm=Kierch St. Ouen |Beschreiwung= {{Méi Info 1|Kierch Nidderwampech}} |Niveau=ICPCN |Klasséiert zënter=14. Abr. 2025 |Bild=Kirche Niederwampach 01.jpg |}} |} === [[Pafemillen]] === {{National Monumenter Iwwerschrëft|region-iso=LU-D}} {{National Monumenter Rei|Id=104-7 |Lag= Kadastersekt. AC vu Saassel, Parzell-Nr. 309/1561 |lon= 6.00770 |lat=50.10700 |Uertschaft=Helzen |Offiziellen Numm= Klouschter Cinqfontaines mat den Niewegebaier |Beschreiwung= {{Méi Info 1|Pafemillen}} |Niveau=PMN<br>MN |Klasséiert zënter= 5. Juni 2020<br>8. Jan. 2021 |Bild= Klouschter Cinqfontaines vum Osten-003.jpg |}} |} === [[Rëmeljen]] === {{National Monumenter Iwwerschrëft|region-iso=LU-D}} {{National Monumenter Rei|Id=104-37 |Lag=17, An der Gaass,<br>Kadastersekt. AE vu Rëmeljen, Parzell-Nr. 16/1652 |lon=5.97379 |lat=50.07963 |Uertschaft=Rëmeljen |Offiziellen Numm=Kapell vu Rëmeljen |Beschreiwung= {{Méi Info 1|Kapell Rëmeljen}} |Niveau=ICPCN |Klasséiert zënter= 2. Feb. 2026 |Bild=Kapelle Rumlange 02.jpg|}} |} === [[Saassel]] === {{National Monumenter Iwwerschrëft|region-iso=LU-D}} {{National Monumenter Rei|Id=104-38 |Lag=Kierchestrooss,<br>Kadastersekt. AC vu Saassel, Parzell-Nr. 43/85 |lon=5.99614 |lat=50.09859 |Uertschaft=Saassel |Offiziellen Numm=Kapell vu Saassel |Beschreiwung= {{Méi Info 1|Kapell Saassel}} |Niveau=ICPCN |Klasséiert zënter= 2. Feb. 2026 |Bild=Saassel Kapell.JPG|}} |} === [[Schëmpech]]=== {{National Monumenter Iwwerschrëft|region-iso=LU-D}} {{National Monumenter Rei|Id=104-5 |Lag=47, Haaptstrooss,<br>Kadastersekt. OE vun Nidderwampech, Parzell-Nr. 225/3486 |lon=5.85108 |lat=50.00887 |Uertschaft=Schëmpech |Offiziellen Numm=Bauerenhaff |Beschreiwung= |Niveau=PMN<br>MN |Klasséiert zënter=3. Okt. 2019<br>22. Abrëll 2020 |Bild=Schimpach 47 Haaptstrooss 01.jpg|}} <!----> {{National Monumenter Rei|Id=104-6 |Lag=4, an den Dall, <br>Kadastersekt.OE vun Nidderwampech, Parzell-Nr. 121/3453 |lon=5.85106 |lat=50.01013 |Uertschaft=Schëmpech |Offiziellen Numm=Gebai |Beschreiwung= |Niveau=PMN<br>MN |Klasséiert zënter=25. Nov. 2019<br>15. Juli 2020 |Bild= |}} |} === [[Stackem]]=== {{National Monumenter Iwwerschrëft|region-iso=LU-D}} <!----> {{National Monumenter Rei|Id=104-39 |Lag=36, Duärrefstrooss,<br>Kadastersekt. AF vu Stackem, Parzell-Nr. 13/0 |lon=5.95681 |lat=50.07823 |Uertschaft=Stackem |Offiziellen Numm=Kapell vu Stackem |Beschreiwung={{Méi Info 1|Kapell Stackem}} |Niveau=ICPCN |Klasséiert zënter=2. Feb 2026 |Bild=Kapelle Stockem 01.jpg|}} |} === [[Tratten]]=== {{National Monumenter Iwwerschrëft|region-iso=LU-D}} {{National Monumenter Rei|Id=104-25 |Lag= 25, Hannerhasselter Strooss,<br>Kadastersekt. BA vun Tratten, Parzell-Nr. 112/4073 |lon=5.88020 |lat=50.06302 |Uertschaft=Tratten |Offiziellen Numm= Gebai |Beschreiwung= |Niveau=ICPCN<br>PCN |Klasséiert zënter=19. Sept. 2024<br>29. Jan. 2025 |Bild= |}} <!----> {{National Monumenter Rei|Id=104-33 |Lag= Uëwwent der Kirich - Hannerhasselter Strooss,<br>Kadastersekt. BA vun Tratten, Parzell-Nr. 63/2632, 64/2633, 65/2634, 62/2631, 62/2630, 61/2629 |lon=5.88122 |lat=50.06339 |Uertschaft=Tratten |Offiziellen Numm= Kierch vun Tratten |Beschreiwung= {{Méi Info 1|Kierch Tratten}} |Niveau=ICPCN |Klasséiert zënter=18. Nov. 2025 |Bild=Kirche Troine 01.jpg |}} <!--- IS ----> {{National Monumenter Rei|Id=104-4 |Lag= [[Kierch Tratten]] |lon=5.88122 |lat=50.06337 |Uertschaft=Tratten |Offiziellen Numm=Den Haaptaltor, d'Niewenelteren an d'Kommiuniounsbänk an der Kierch vun Tratten |Beschreiwung= |Niveau=IS |Klasséiert zënter=11. August 1936 |Bild=Kirche Troine 03.jpg|}} |} === [[Trätter Strooss]]=== {{National Monumenter Iwwerschrëft|region-iso=LU-D}} {{National Monumenter Rei|Id=104-32 |Lag=2, Op Patzerat; Kadastersekt. BA vun Tratten, Nr. 505/3940 |lon=5.87687 |lat=50.04530 |Uertschaft=Trätter Strooss |Offiziellen Numm= Donatuskapell |Beschreiwung={{Méi Info 1|Donatuskapell op der Trätter Strooss}} |Niveau=ICPCN<br>PCN |Klasséiert zënter=2. Sept. 2025<br>4. Dez. 2025 |Bild=Kapelle Troine-Route 02.jpg|}} |} === [[Uewerwampech]] === {{National Monumenter Iwwerschrëft|region-iso=LU-D}} {{National Monumenter Rei|Id=104-10 |Lag=2, Om Kiemel<br>Kadastersekt. OD vun Uewerwampech, Parzell-Nr. 33/2986 |lon=5.85771 |lat=50.01641 |Uertschaft=Uewerwampech |Offiziellen Numm=Al Schoul |Beschreiwung= |Niveau=MN |Klasséiert zënter=20. Nov. 2020 |Bild= |}} <!----> {{National Monumenter Rei|Id=104-11 |Lag=Kadastersekt. OD vun Uewerwampech, Parzell-Nr. 328/2916 |lon=5.85793 |lat=50.01747 |Uertschaft=Uewerwampech |Offiziellen Numm=Kierch Hl. Remakel |Beschreiwung= {{Méi Info 1|Kierch Uewerwampech}}|Niveau=MN |Klasséiert zënter=20. Nov. 2020 |Bild= Kirche Oberwampach 01.jpg|}} <!----> {{National Monumenter Rei|Id=104-16a |Lag=26, Duerefstrooss,<br>Kadastersekt. OD vun Uewerwampech, Parzell-Nr. 114/1652, 114/1653, 114/1654, 114/1709, 114/1710, 114/1656, 115/1657 an 115/1658 |lon=5.86187 |lat= 50.01631 |Uertschaft=Uewerwampech |Offiziellen Numm="Uewerwampecher Schlass"<ref>[https://www.wort.lu/luxemburg/norden/das-schloss-von-oberwampach-soll-bald-wieder-glaenzen/145878580.html Interreg übernimmt Teil der Kosten. Das Schloss von Oberwampach soll bald wieder glänzen], wort.lu [€], 20.04.2026; Luxemburger Wort 20.04.2026, S. 10-11</ref> mat landwirtschaftlecher Annexe |Beschreiwung=Haaptgebai |Niveau=PMN<br>MN |Klasséiert zënter=21. Abr. 2021<br>10. Dez. 2021 |Bild=Oberwampach 26 Duerefstrooss 01.jpg |}} <!----> {{National Monumenter Rei|Id=104-16b |Lag=26, Duerefstrooss,<br>Kadastersekt. OD vun Uewerwampech, Parzell-Nr. 114/1652, 114/1653, 114/1654, 114/1709, 114/1710, 114/1656, 115/1657 an 115/1658 |lon=5.86187 |lat= 50.01631 |Uertschaft=Uewerwampech |Offiziellen Numm="Uewerwampecher Schlass" mat landwirtschaftlecher Annexe |Beschreiwung=landwirtschaftlech Annexe |Niveau=PMN<br>MN |Klasséiert zënter=21. Abr. 2021<br>10. Dez. 2021 |Bild=Oberwampach 26 Duerefstrooss 02.jpg |}} |} === [[Weiler (Wëntger)|Weiler]] === {{National Monumenter Iwwerschrëft|region-iso=LU-D}} {{National Monumenter Rei|Id=104-19 |Lag=9-15, Duärrefstrooss<br>Kadastersekt. HB vu Weiler, Parzell-Nr. 182/216, 182/455, 182/359, 179/210, 179/211, 181/212 an 181/213 |lon=5.94569 |lat=50.10351 |Uertschaft=Weiler |Offiziellen Numm=Bauerenhaff mat Kapell |Beschreiwung= |Niveau=ICPCN<br>PCN |Klasséiert zënter=26. Jan. 2023<br>26. Juni 2023 |Bild=Kapelle Weiler (Wincrange) 02.jpg |}} |} === [[Wëntger]] === {{National Monumenter Iwwerschrëft|region-iso=LU-D}} {{National Monumenter Rei|Id=104-26 |Lag=Kapellestrooss,<br>Kadastersekt. BG vu Wëntger, Parzell-Nr. 35/1836, 35/1837 a 27/1666 |lon=5.91897 |lat=50.05213 |Uertschaft=Wëntger |Offiziellen Numm=Kapell Hl. Bernard |Beschreiwung= {{Méi Info 1|Kapell Wëntger}} |Niveau=ICPCN<br>PCN |Klasséiert zënter=6. Dez. 2024<br>14. Abr. 2025 |Bild=Kapelle Wincrange 01.jpg|}} |} {{Legend National Monumenter}} ===Quell=== {{INPA-SW}} == Um Spaweck == {{Commonscat| Cultural heritage monuments in Wincrange}} {{Navigatioun National Monumenter no Gemeng}} [[Kategorie:Lëschten (National Monumenter)|Wëntger]] [[Kategorie:Gemeng Wëntger]] 8z3jkur1p5gecyr0j2huxzbz6skascy 0 92620 2673761 2551641 2026-04-20T10:48:10Z ~2026-24366-38 70866 2673761 wikitext text/x-wiki {{subst:Löschantrag|1=Die Relevanzkriterien sind nicht erfüllt. [[Spezial:Kontributiounen/&#126;2026-24366-38|&#126;2026-24366-38]] ([[Benotzer Diskussioun:&#126;2026-24366-38|Diskussioun]]) 10:48, 20. Abr. 2026 (UTC)}} {{Skizz}} {{Infobox Biographie (Sportler)}} Den '''Dan Spogen''', gebuer den [[30. Mäerz]] [[1980]]<ref>[http://www.weltfussball.de/spieler_profil/dan-spogen/ weltfussball.de]</ref>, ass e [[Lëtzebuerg (Land)|lëtzebuergesche]] Radiosspeaker an Televisiouns-Moderateur. Bei [[RTL Radio Lëtzebuerg]] moderéiert hien ë.&nbsp;a. d'Sendungen ''Spogen vs. Biver'' an - zesumme mam [[Michelle Reiter]] - de ''Wecker''. Op der Tëlee presentéiert hie bei [[RTL Télé Lëtzebuerg]] d'Sendungen ''20vir - Planet Magazin'', ''Picobello'', ''Famillenduell'' an ''RTL Kichen - Kachduell''. Hie war am [[Lycée du Nord]]<ref>[https://www.linkedin.com/in/dan-spogen-622a6973/ Den Dan Spogen] op linkedin.com, gekuckt de 15. Januar 2018</ref> an huet eng ''13^e Commerce et Gestion'' gemaach. Hien ass e fréiere Foussballspiller an huet ë.&nbsp;a. beim [[FC Wolz 71]] (Saison 2002/2003), beim [[Racing FC Union Lëtzebuerg|Racing]] (2006/2007) a bei der [[US Hueschtert|Union Sportive Hueschtert]] (2010/2011)<ref>[https://www.transfermarkt.com/dan-spogen/profil/spieler/123055 www.transfermarkt.com], fir d'lescht gekuckt de 15. januar 2018</ref> am Mëttelfeld gespillt. De Spogen hat eng [[Cameo|Cameo-Roll]] als ''Polizist Rolf'' am Film ''[[Autobahnraser]]'' (2004) an 2015 am [[Andy Bausch]] sengem [[Faustino One Man Show|''Faustino: One Man Show'']]<ref>[[imdbname:3303725|IMDb]] ([[Internet Movie Database]]), fir d'lescht gekuckt de 15. Januar 2018</ref>. Hie war och Spriecher am Lauschterspill [[D'Fuesent vun den Déieren]] (2003). {{Autoritéitskontroll}} {{Referenzen}} {{DEFAULTSORT:Spogen Dan}} [[Kategorie:Gebuer 1980]] [[Kategorie:Lëtzebuergesch Foussballspiller]] [[Kategorie:Lëtzebuergesch Televisiounsmoderateuren]] [[Kategorie:Lëtzebuergesch Radiosspeakeren]] [[Kategorie:Lëtzebuergesch Filmschauspiller]] 1j194b98edydfcpv6z8vdz8hpuwjc8x 0 95271 2673747 2665486 2026-04-20T08:35:21Z Wiklux 30844 2673747 wikitext text/x-wiki {{Infobox Biographie|Member vun= [[Section des sciences morales et politiques (Institut grand-ducal)]]}} De '''Gaston Reinesch''', gebuer de [[17. Mee]] [[1958]] zu [[Esch-Uelzecht]], ass e [[Lëtzebuerg (Land)|lëtzebuergeschen]] Ekonomist <ref>[https://paperjam.lu/article/news-gaston-reinesch-un-symbole-fort ''Gaston Reinesch, un symbole fort'']</ref>, Gouverneur vun der [[Lëtzebuerger Zentralbank]] a ''Professeur invité'' op der [[Universitéit Lëtzebuerg]].<ref>[https://web.archive.org/web/20221006144901/http://wwwde.uni.lu/recherche/fdef/dem/people/gaston_reinesch ''Université du Luxembourg: Cours écrits de Gaston Reinesch, Professeur invité'']</ref> Zanter dem 1. Januar 2013 ass hien den Nofollger vum [[Yves Mersch]] als Gouverneur vun der [[Lëtzebuerger Zentralbank]]. Hien ass Member vum Rot vun der [[Europäesch Zentralbank|Europäescher Zentralbank]] a vun der ''[[Bank for International Settlements]]'' a vertrëtt Lëtzebuerg an enger Rei vun internationalen Organisatiounen, ë.&nbsp;a. als Vizegouverneur fir Lëtzebuerg beim [[Fonds monétaire international|Internationale Wärungsfong]] an als Member beim ''[[European Systemic Risk Board]]''. Hien ass Member vum ''Comité du risque systémique'', vum ''Conseil de résolution'' a vum ''Conseil de protection des déposants et des investisseurs''.<ref>[http://cdrs.lu/ ''CdRS'']</ref><ref>[https://www.cssf.lu/fr/gouvernance-cssf/ ''CSSF Gouvernance'']</ref> Hien ass President vun ''The Bridge Forum Dialogue'' a Member vum ''Haut Comité de la Place Financière''.<ref>[https://forum-dialogue.lu/en/ ''The Bridge Forum Dialogue'']</ref> Hien ass Member vum [[Institut grand-ducal]], [[Section des sciences morales et politiques (Institut grand-ducal)|Section des sciences morales et politiques]], President vun der ''Fondation Coeur – Daniel Wagner'', ''Conseiller honoraire'' vun der ''Fondation Kräizbierg'' a Member vum ''Lions Club Esch-sur-Alzette''.<ref>[http://fondationcoeur.lu/''Fondation Coeur - Daniel Wagner'']</ref><ref>[http://www.lions.lu/ ''Lions Clubs Luxembourg'']</ref><ref>[http://www.kraizbierg.lu/index.php/fr/ ''Fondation Kräizbierg'']</ref> De Gaston Reinesch huet e ''Master en sciences économiques'' mat der Mentioun ''la plus grande distinction'' vun der [[Universitéit Namur]] an e ''Master of science in Economics'' vun der [[London School of Economics]]. Hien huet 1984 seng berufflech Carrière als Wirtschaftsconseiller bei der [[Chambre de commerce du Grand-Duché de Luxembourg|Chambre de commerce]] ugefaangen. 1989 ass hien an den ëffentlechen Déngscht gewiesselt wouropshin hie Regierungskommissär bei der [[Banque internationale à Luxembourg|BIL]] gouf. Nom Depart vum [[Romain Bausch]] gouf hien 1995 ''Administrateur général'' am [[Ministère des finances|Finanzministère]], wourop en ë.&nbsp;a. President vum Verwaltungsrot vun der [[P&T Luxembourg|Post]], Vizepresident vun der [[Commission de surveillance du secteur financier]], vun der [[Spuerkeess]], Verwaltungsrotmember vun der [[Arbed]] a vum [[Institut monétaire luxembourgeois]] ënner dem deemolege President [[Raymond Kirsch]] gouf. Hie war och President vum [[Commissariat aux assurances]], vun der [[BGL BNP Paribas]], vun der [[Société nationale de crédit et d'investissement]], vum [[Conseil économique et social (Lëtzebuerg)|Conseil économique et social]], vu [[LUXGSM]], vu ''Post Capital'' a vun der ''Société luxembourgeoise de capital-développement pour les petites et les moyennes entreprises''.<ref>[https://paperjam.lu/guide/organisation/01291648899/post-capital ''Post Capital'']</ref><ref>[https://paperjam.lu/guide/organisation/01276961971/societe-luxembourgeoise-capital-developpement-pme-cd-pme ''CD-PME'']</ref> Ausserdeem war hien am Verwaltungsrot vun enger Rei vu Gesellschaften: [[Cargolux]], [[Enovos]], [[Eurobéton]], [[Luxcontrol]], [[Paul Wurth S.A.|Paul Wurth]], [[Société électrique de l'Our]], [[SES (Entreprise)|Société européenne des satellites]], [[Société nationale des habitations à bon marché (Lëtzebuerg)|Société nationale des habitations à bon marché]], [[Société du Port de Mertert]], Investar an Institutiounen: [[CEPS/INSTEAD]], [[Centre de recherche public Gabriel-Lippmann]], [[Conseil supérieur pour un développement durable]], [[Europäesch Investitiounsbank]], [[Europäeschen Investitiounsfong]], ''Fondation Alphonse Weicker'', [[Fonds de compensation]], [[Fonds national de soutien à la production audiovisuelle]], ''International Islamic Liquidity Management Corporation'', ''Lux Central Securities Depository'', ''Luxembourg for Business'', ''Luxembourg for Finance'', ''Luxembourg School of Finance Foundation''.<ref>[https://www.bgl.lu/fr/rse/notre-responsabilite-civique/fondation-alphonse-weicker.html ''Fondation Alphonse Weicker'']</ref><ref>[http://www.iilm.com/ ''IILM'']</ref><ref>[http://www.luxcsd.com/luxcsd-en ''LuxCSD'']</ref><ref>[https://www.luxembourgforfinance.com/en/homepage/ ''Luxembourg for Finance'']</ref><ref>[https://wwwen.uni.lu/fdef/luxembourg_school_of_finance ''LSF'']</ref> == Konferenzen == * Konferenz [[Banque centrale du Luxembourg|BCL]] - [[Toulouse School of Economics|TSE]] "The Future of the international monetary system" [https://www.youtube.com/watch?v=pOX4rRAKq1A Lëtzebuerg, 17. September 2019] == Publikatiounen == * "Fonctionnement d'une microéconomie: analyse théorique et application au Grand-Duché de Luxembourg", 1983 * "Services et petit espace : quelques réflexions", 1985 * Zesumme mam [[Henri Ahlborn]] "La primauté du commerce extérieur dans l'économie luxembourgeoise" [https://viewer.eluxemburgensia.lu/ark:70795/wjw1zf/pages/15/articles/DTL328 d'Letzeburger Land, 1986] * "Existe-t-il un déterminisme de la très petite dimension?" [https://www.forum.lu/article/existe-t-il-un-determinisme-de-la-tres-petite-dimension/ forum, 1987] * "L'incidence de la petite dimension sur la structure et le rôle économique de l'État", 1988 * "La très petite dimension constitue-t-elle un désaventage économique", 1989 * Zesumme mam Patrice Pieretti "L'impact d'une éventuelle harmonisation au niveau européen de la fiscalité indirecte sur le commerce transfrontalier au Luxembourg", 1989 * Zesumme mam Patrice Pieretti "L'impact d'un différentiel de taux de T.V.A. sur le commerce transfontalier : une réflexion théorique", 1990 * Zesumme mam Patrice Pieretti "Quelques réflexions sur l'imposition des époux", 1992 * Zesumme mam Jim Cloos, Daniel Vignes a [[Joseph Weyland]] "Le traité de Maastricht. Genèse, analyse, commentaires" Bruylant, 1993 * Zesumme mam Patrice Pieretti "Les critères de déficits publics excessifs: quelques commentaires du traité de Maastricht", 1993 * Zesumme mam Patrice Pieretti "La croissance d'une très petite économie ouverte est-elle "import-driven"?", 1994 * Zesumme mam Patrice Pieretti "Apport externe de capital et fiscalité: un cercle vertueux de croissance d'une petite économie ouverte?", 1995 * Zesumme mam Patrice Pieretti "Conséquences sur les recettes de TVA engendrées par le passage du régime d'imposition selon le pays de destination vers le régime du pays d'origine: le cas d'une très petite économie ouverte", 1996 * "Université du Luxembourg: Cours écrits de Gaston Reinesch, Professeur invité, Archive" [https://web.archive.org/web/20221006144901/http://wwwde.uni.lu/recherche/fdef/dem/people/gaston_reinesch uni.lu] * "Essai d'Économie Politique, 2025" [https://www.bcl.lu/fr/publications/Publications-du-President/Essai-d_Economie-politique.pdf Division du travail, Spécialisation, Échanges, Marchés, État, Droit et Monnaie]<ref>[https://paperjam.lu/article/news-gaston-reinesch-publie-une-oeuvre-inachevee ''Gaston Reinesch publie une oeuvre inachevée'']</ref> * "Le Blog du Gouverneur vise à partager de manière avant tout instructive des connaissances utiles en relation notamment avec la politique monétaire de l'Eurosystème, dont fait partie intégrante la BCL" [https://www.bcl.lu/fr/publications/Blog/index.html bcl.lu] * Discours du Président [https://www.bcl.lu/fr/publications/Discours/index.html bcl.lu] * Interviews du Président [https://www.bcl.lu/fr/media_actualites/Interviews/index.html bcl.lu] == Gielercher == * {{OMGLGO| (Promotioun 2009)}} == Um Spaweck == * [http://www.bcl.lu/fr/apropos/organisation/le-president-BCL/Curriculum-Vitae/CV_Gaston_Reinesch.pdf ''Curriculum Vitae''] {{Referenzen}} {{DEFAULTSORT:Reinesch Gaston}} [[Kategorie:Gebuer 1958]] [[Kategorie:Lëtzebuergesch Ekonomisten]] [[Kategorie:Grand-Officier de l'Ordre de Mérite du Grand-Duché de Luxembourg]] [[Kategorie:Membere vun der Section des sciences morales et politiques vum Institut grand-ducal]] 3rws5m6cupaub3lrv7i87m8vbx8rrye 0 97461 2673675 2630010 2026-04-19T16:23:18Z Johnny Chicago 17 /* als Regisseur */ 2673675 wikitext text/x-wiki {{Infobox Biographie}} De '''Josef von Báky''', gebuer den [[23. Mäerz]] [[1902]] zu [[Zombor]], a gestuerwen den [[28. Juli]] [[1966]] zu [[München]], war en [[Ungarn|ungaresche]] Filmregisseur a Filmproduzent. Dem Joseph von Baky seng bekanntst Filmer si ''Münchhausen'' (1943) mam [[Hans Albers]] a ''Robinson soll nicht sterben'' (1957) mam [[Horst Buchholz]] a [[Romy Schneider]]. == Filmographie == === als Regisseur === * 1936: ''Intermezzo'', mam [[Albrecht Schoenhals]] * 1938: ''Die kleine und die große Liebe'', mam [[Jenny Jugo]] a [[Gustav Fröhlich]] * 1938: ''Die Frau am Scheidewege'', mam [[Ewald Balser]] a [[Magda Schneider]] * 1939: ''Menschen vom Varieté'', mam [[La Jana]] an [[Attila Hörbiger]] * 1939: ''Ihr erstes Erlebnis'', mam [[Ilse Werner]] * 1940: ''Der Kleinstadtpoet'', mam [[Paul Kemp]] * 1941: ''Annelie'', mam [[Luise Ullrich]] a [[Werner Krauss]] * 1943: ''[[Münchhausen (Film 1943)|Münchhausen]]'', mam [[Hans Albers]] a [[Brigitte Horney]] * 1947: ''… und über uns der Himmel'', mam Hans Albers * 1948: ''Via Mala'', mam [[Carl Wery]] a [[Viktor Staal]] * 1949: ''Der Ruf'', mam [[Fritz Kortner]] * 1949: ''Die seltsame Geschichte des Brandner Kaspar'' oder ''Das Tor zum Paradies'', mam Carl Wery a [[Paul Hörbiger]] * 1950: ''[[Das doppelte Lottchen (Film 1950)|Das doppelte Lottchen]]'', mam [[Antje Weisgerber]] a [[Peter Mosbacher]] * 1953: ''Der träumende Mund'', mam [[Maria Schell]] an [[O. W. Fischer]] * 1953: ''Tagebuch einer Verliebten'', mam Maria Schell an O. W. Fischer * 1955: ''Hotel Adlon'', mam [[Nelly Borgeaud]] a [[René Deltgen]] * 1955: ''Dunja'', mam [[Eva Bartok]] an [[Ivan Desny]] * 1956: ''[[Fuhrmann Henschel (Film 1956)|Fuhrmann Henschel]]'', mam [[Walter Richter]] an [[Nadja Tiller]] * 1957: ''[[Robinson soll nicht sterben]]'', mam [[Romy Schneider]] an [[Horst Buchholz]] * 1957: ''Die Frühreifen'', mam [[Heidi Brühl]] a [[Christian Wolff]] * 1958: ''[[Stefanie (Film)|Stefanie]]'', mam [[Sabine Sinjen]] a [[Carlos Thompson]] * 1958: ''Gestehen Sie, Dr. Corda!'', mam [[Hardy Krüger]] an [[Elisabeth Müller (Schwäizer Schauspillerin)|Elisabeth Müller]] * 1959: ''Der Mann, der sich verkaufte'', mam [[Hildegard Knef]] an [[Hansjörg Felmy]] * 1959: ''[[Die ideale Frau]]'', mam [[Ruth Leuwerik]] a [[Martin Benrath]] * 1959: ''Marili'', mam Sabine Sinjen a [[Paul Hubschmid]] * 1960: ''Sturm im Wasserglas'', mam [[Ingrid Andree]] an [[Hanns Lothar]] * 1961: ''[[Die seltsame Gräfin]]'', mam [[Joachim Fuchsberger]] a [[Brigitte Grothum]] == Kuckt och == *[[Lëscht vu Filmregisseuren]] == Um Spaweck == {{Autoritéitskontroll}} {{DEFAULTSORT:Baky Josef}} [[Kategorie:Ungaresch Filmregisseuren]] [[Kategorie:Ungaresch Filmproduzenten]] [[Kategorie:Gebuer 1902]] [[Kategorie:Gestuerwen 1966]] 4rk7cg5jaqiclqyzb9shtbitbkza88f 0 101410 2673680 2673614 2026-04-19T17:10:41Z Nbiver 39834 78 Ech hunn dobäigesat, datt seng Memberschaftsufro den 1. Juli 1941 guttgeheescht gouf. 2673680 wikitext text/x-wiki {{SkizzPolitiker}}{{Infobox Biographie}} De '''Pierre Schockmel''', gebuer den [[12. Februar]] [[1904]]<ref>[https://viewer.eluxemburgensia.lu/ark:70795/zk81vfmh6/pages/3/articles/DIVL344?search=pierre%20schockmel "Pierre Schockmel †"] Luxemburger Wort vum 2. Oktober 1967</ref> zu [[Zolwer]], a gestuerwen den [[1. Oktober]] [[1967]], war e [[Lëtzebuerg (Land)|lëtzebuergesche]] [[Gewerkschaft]]ler a Politiker ([[Chrëschtlech-Sozial Vollekspartei|CSV]]). Ënner der däitscher Besatzung huet hien den 8. Mäerz 1941 eng Demande gemaach fir Member vun der [[Nationalsozialistische Deutsche Arbeiterpartei|NSDAP]] ze ginn; d'Memberschaft mat der Nummer 8358149 ass den 1. Juli 1941 wirksam ginn an ass den 2. September 1942 refuséiert ginn<ref>{{Citation|URL=https://catalog.archives.gov/id/592930630?objectPage=2362|Titel=A3340-MFKL: Number P0135|Gekuckt=2026-04-19|Auteur=Germany Berlin Office Berlin Document Center Department of State. U. S. Embassy|Wierk=Series: Records Relating to Membership in the Nationalsozialistische Deutsche Arbeiterpartei (NSDAP)|Säiten=S. 2362|Sprooch=de}}</ref>. Hie war 1945 Member vun der [[Assemblée consultative vun 1945 (Lëtzebuerg)|Assemblée consultative]] a gouf bei de [[Chamberwale vum 1. Februar 1959]] an och bei [[Chamberwale vum 7. Juni 1964|deene vum 7. Juni 1964]] als Deputéierten aus dem Walbezierk Süden an d'[[Chamber]] gewielt. De Pierre Schockmel war ausserdeem vun 1967, bis zu sengem Doud, Generalsekretär vum [[LCGB]].<ref>[http://www.chd.lu/wps/wcm/connect/dac87f004d327a5fa4e2ad66f2f1fd7e/synthese_20032004.pdf?MOD=AJPERES "La composition de la Chambre des Députés depuis 1944."] In: Compte-rendu des travaux de la Chambre des Députés du Grand-Duché de Luxembourg. Session ordinaire 2003-2004 (du 14 octobre 2003 au 5 juin 2004), édité par le Greffe de la Chambre des Députés, Luxembourg 2006, S.61.</ref> {{Referenzen}} {{DEFAULTSORT:Schockmel Pierre}} [[Kategorie:Lëtzebuergesch Deputéiert]] [[Kategorie:Lëtzebuergesch Gewerkschaftler]] [[Kategorie:Membere vun der Assemblée consultative]] [[Kategorie:Gebuer 1904]] [[Kategorie:Gestuerwen 1967]] 1zip4kh1gfwsl1629a9awixolhogfek 2673706 2673680 2026-04-19T19:15:03Z GilPe 14980 2673706 wikitext text/x-wiki {{SkizzPolitiker}}{{Infobox Biographie}} De '''Pierre Schockmel''', gebuer den [[12. Februar]] [[1904]]<ref>[https://viewer.eluxemburgensia.lu/ark:70795/zk81vfmh6/pages/3/articles/DIVL344?search=pierre%20schockmel "Pierre Schockmel †"] Luxemburger Wort vum 2. Oktober 1967</ref> zu [[Zolwer]], a gestuerwen den [[1. Oktober]] [[1967]], war e [[Lëtzebuerg (Land)|lëtzebuergesche]] [[Gewerkschaft]]ler a Politiker ([[Chrëschtlech-Sozial Vollekspartei|CSV]]). Ënner der däitscher Besatzung huet hien den 8. Mäerz 1941 eng Demande gemaach fir Member vun der [[Nationalsozialistische Deutsche Arbeiterpartei|NSDAP]] ze ginn; d'Memberschaft mat der Nummer 8358149 ass den 1. Juli 1941 wierksam ginn an ass den 2. September 1942 refuséiert ginn<ref>{{Citation|URL=https://catalog.archives.gov/id/592930630?objectPage=2362|Titel=A3340-MFKL: Number P0135|Gekuckt=2026-04-19|Auteur=Germany Berlin Office Berlin Document Center Department of State. U. S. Embassy|Wierk=Series: Records Relating to Membership in the Nationalsozialistische Deutsche Arbeiterpartei (NSDAP)|Säiten=S. 2362|Sprooch=de}}</ref>. Hie war 1945 Member vun der [[Assemblée consultative vun 1945 (Lëtzebuerg)|Assemblée consultative]] a gouf bei de [[Chamberwale vum 1. Februar 1959]] an och bei [[Chamberwale vum 7. Juni 1964|deene vum 7. Juni 1964]] als Deputéierten aus dem Walbezierk Süden an d'[[Chamber]] gewielt. De Pierre Schockmel war ausserdeem vun 1967, bis zu sengem Doud, Generalsekretär vum [[LCGB]].<ref>[http://www.chd.lu/wps/wcm/connect/dac87f004d327a5fa4e2ad66f2f1fd7e/synthese_20032004.pdf?MOD=AJPERES "La composition de la Chambre des Députés depuis 1944."] In: Compte-rendu des travaux de la Chambre des Députés du Grand-Duché de Luxembourg. Session ordinaire 2003-2004 (du 14 octobre 2003 au 5 juin 2004), édité par le Greffe de la Chambre des Députés, Luxembourg 2006, S.61.</ref> {{Referenzen}} {{DEFAULTSORT:Schockmel Pierre}} [[Kategorie:Lëtzebuergesch Deputéiert]] [[Kategorie:Lëtzebuergesch Gewerkschaftler]] [[Kategorie:Membere vun der Assemblée consultative]] [[Kategorie:Gebuer 1904]] [[Kategorie:Gestuerwen 1967]] iek08cb794eytfwdo312yh1oqzimpv0 0 112975 2673653 2531067 2026-04-19T13:58:47Z JackyM59 69420 Photograph updated 2673653 wikitext text/x-wiki {{Infobox Uertschaft Frankräich | Numm = Berck | Wopen = Blason berck.svg | Regioun = {{Hauts-de-France}} | Departement = {{Pas-de-Calais}} | Arrondissement = [[Arrondissement Montreuil|Montreuil]] | Kanton = [[Canton de Berck|Berck]] | Insee = 62600 | Plz = 62108 | Koordinaten = {{coor dms|50|24|32|N|01|35|36|O}} | Fläch = 14,88 | Bevëlkerung = 15.171 | Bevëlkerungsdatum = [[2011]] | Bild ënnen = | Bildtext ënnen = }} '''Berck''', och alt '''Berck-sur-Mer''', ass eng [[frankräich|franséisch]] Uertschaft a Gemeng am [[Departement Pas-de-Calais]] an der Regioun [[Hauts-de-France]], am [[Arrondissement Montreuil]]. Den Numm geet zeréck op d'[[Bierk]]ebeem, am 13. Joerhonnert gouf et ''Berc'' oder ''Bierk'' geschriwwen. Berck läit op der [[Côte d'Opale]], an huet eng Fläch vu ronn 14,9&nbsp;km². Eppes iwwer 15.000 Awunner liewen do. ===Galerie=== <gallery> Fichier:Berck - Station balnéaire.JPG|D'Plage Fichier:Esplanade parmentier.JPG|Esplanade Fichier:Casino de berck.jpg|Casino Fichier:Église paroissiale Notre-Dame-des-Sables de Berck.jpg|Notre-Dame des Sables Fichier:Église paroissiale Notre-Dame-des-Sables de Berck - Nef.jpg|Notre-Dame des Sables Fichier:Phare de Berck (vu du Parking de la baie d'Authie, du sud-est).jpg </gallery> {{Kuckt och Pas-de-Calais}} *[[Liichttuerm vu Berck]] == Um Spaweck == {{Commonscat|Berck}} * [https://web.archive.org/web/20060518172406/http://www.berck-sur-mer.com/ Informatiounen iwwer Berck] [[Kategorie:Gemengen am Arrondissement Montreuil]] [[Kategorie:Uertschaften am Arrondissement Montreuil]] [[Kategorie:Uertschaften, déi d'Croix de guerre 1939-1945 kruten]] [[Kategorie:Séibieder a Frankräich]] 98h5aztu3yzrn17boawi8uwhgnsxb7w 0 116507 2673660 2666218 2026-04-19T14:31:04Z Bdx 7724 + Ënnerwäsch 2673660 wikitext text/x-wiki [[Fichier:Clothes.jpg|thumb|250px|Kleeder aus verschiddenen Epochen]] '''Gezei''' oder '''Kleeder''' sinn Iwwerbegrëff fir all déi Materialien, déi benotzt gi fir Deeler vum [[mënsch]]leche Kierper ze bedecken. A bal all Gesellschafte gi Kleeder ugedoen. D'Quantitéit vum Gezei variéiert dobäi mat der physescher Statur, dem Geschlecht an dem sozialen a geographeschen Ëmfeld. Et gëtt verschidde Motivatiounen, Gezei unzedoen; nieft der Noutwendegkeet fir Schutz a Wäermt gëtt et sozial a kulturell Grënn. Mam Gezei kënnen Accessoiren ugedoe ginn, wéi zum Beispill [[Bijou]]en, [[Posch]]en oder [[Schal]]er. [[Schung]] a Kappbedeckungen (zum Beispill [[Hutt|Hitt]]) zielen dogéint zum Gezei. Kleeder kënne aus Faserplanzen wéi [[Kotteng]], aus [[Plastik]] wéi [[Polyester]] oder aus Déierenhaut ([[Lieder]]) an -hoer ([[Woll]]) gemaach ginn. Beispiller vu Kleedungsstécker sinn d'[[Box (Gezei)|Box]], d'[[Hiem]], de [[Rack]] an d'[[Jupe]]. D'[[Ënnerwäsch]] gëtt ënnert dem reguläre Gezei gedroen, zum Beispill d'[[ënnescht Box]], de [[Soutien]] oder d'[[Kleedchen]]. Eng [[Kappbedeckung]] ass den Iwwerbegrëff vum Gezei vum [[Kapp]]. == Kuckt och == * [[Aarm (Gezei)]] * [[Géier (Gezei)]] [[Kategorie:Gezei| ]] texx957cy0ptcc53pa2b364e1soh6jt 0 137071 2673731 2668897 2026-04-20T05:48:11Z Mobby 12 60927 /* Europa */dowéinst haten d'Bulgaren op en Neits Walen 2673731 wikitext text/x-wiki {{Artikel Joer}} D'Joer '''2025''' huet op engem [[Mëttwoch]] ugefaangen. Et war kee [[Schaltjoer]]. == Evenementer == * {{6. Januar}}: [[Indonesien|Indonesie]] gëtt Member vum [[BRICS]]. === Europa === * {{1. Januar}}: [[Bulgarien]] a [[Rumänien]] trieden dem [[Schengener Ofkommes|Schengen-Raum]] op de Landgrenze bäi. * [[12. Januar]]: Den [[Zoran Milanović]] gëtt am zweeten Tour vun de Presidentewalen a [[Kroatien]] zum President vu sengem Land erëmgewielt. * [[23. Januar]]: De [[Micheál Martin]] gëtt an [[Irland]] fir d'zweet Kéier zum [[Taoiseach]] ernannt. * [[26. Januar]]: Dem [[wäissrussland|wäissrusseschen]] Autokrat [[Aljaksandr Lukaschenka]] seng Amtszäit vu bis ewell iwwer 30 Joer gëtt ëm weider 5 Joer verlängert. * {{3. Februar}}: De [[Bart De Wever]] ([[N-VA]]) gëtt als neie Premierminister an der [[Belsch]] vereedegt, un der Spëtzt vun enger Koalitiounsregierung aus N-VA, [[MR]], [[Les Engagés]], [[CD&V]] a [[Vooruit]]. * [[23. Februar]]: Bei de Wale fir den [[Däitschland|däitsche]] [[Bundestag]] kritt d'[[CDU]]/[[CSU]] 28,5%, d'[[AfD]] 20,8, d'[[SPD]] 16,4, [[Bündnis 90/Die Grünen|die Grünen]] 11,6, [[die Linke]] 8,8%; all aner ënner 5%. * {{3. Mäerz}}: De [[Christian Stocker]] ([[ÖVP]]) gëtt als neie Bundeskanzler an [[Éisträich]] vereedegt, un der Spëtzt vun enger Koalitioun aus ÖVP, [[SPÖ]] an [[NEOS]]. * [[20. Mäerz]]: D'[[Brigitte Haas]] (VU) gëtt als nei Regierungscheffin a [[Liechtenstein]] vereedegt. * {{6. Mee}}: De [[Friedrich Merz]] gëtt am zweeten Tour als neien [[Däitschland|däitsche]] [[Bundeskanzler (Däitschland)|Bundeskanzler]] gewielt. * {{8. Mee}}: Am véierten Tour vum [[Konklav]] gëtt de Robert Francis Prevost als Poopst gewielt an hëlt de Poopstnumm [[Leo XIV.]] un. * [[18. Mee]]: Den [[Nicușor Dan]] gewënnt d'Presidentewalen a [[Rumänien]]. * {{1. Juni}}: De [[Karol Nawrocki]] (onofhängeg) gewënnt d'Presidentewalen a [[Polen]]. Hie gëtt de [[6. August]] vereedegt. * {{9. September}}: Nom Récktrëtt vum [[François Bayrou]], deen Dag virdrun, gëtt de [[Sébastien Lecornu]] zum neie Premierminister a Frankräich ernannt. * [[25. September]]: D'[[Inga Ruginienė]] gëtt nei Premierministesch a [[Litauen]]. * [[25. Oktober]]: D'[[Catherine Connolly]] gewënnt d'Presidentewalen an Irland; si gëtt den [[11. November]] vereedegt. * [[29. Oktober]]: Bei de Parlamentswahlen an Holland, gewannen déi sozialliberal [[Democraten 66]] mat 16,9 % knapps virun der [[Partij voor de Vrijheid]] vum [[Geert Wilders]] mat 16,7 %. * {{9. Dezember}}: No de Parlamentswale vum 3./4. Oktober gëtt den [[Andrej Babiš]] op en Neits zum Premierminister an [[Tschechien]] ernannt. * [[11. Dezember]]: A [[Bulgarien]] trëtt d'Regierung ënnert dem [[Rossen Scheljaskow]] wéinst Masseprotester géint d'Korruptioun zeréck. ==== Lëtzebuerg ==== * {{6. Februar}}: Déi am Land bis ewell gréisst Quantitéit un illegalen Droge gëtt saiséiert: 889 Kilo [[Kokain]], mat engem theoreetesche Maartwäert vun 80 bis 160 Milliounen Euro. * {{2. Mäerz}}: Dat lescht Deelstéck vun der [[Luxtram-Linn T1]] vun der [[Luxexpo]] bis bei de [[Fluchhafe Findel]] gëtt a Betrib geholl. * {{3. Oktober}}: Den [[Henri vu Lëtzebuerg]] [[Ofdankung|dankt]] als [[Groussherzog vu Lëtzebuerg|Groussherzog]] of; säi Fils [[Guillaume vu Lëtzebuerg|Guillaume]] gëtt [[Trounwiessel (Lëtzebuerg)|Trounfollger]]. <gallery> Fichier:2025-03-02 Den Tram fierrt bis op de Findel - inauguration (114).jpg|Tram um Findel File:Luxembourg, Trounwiessel 2025 chd.lu (104).jpg|Vereedegung vum Guillaume zum Groussherzog </gallery> === Afrika === * [[21. Mäerz]]: D'[[Netumbo Nandi-Ndaitwah]] gëtt als nei Staatspresidentin vun [[Namibia]] vereedegt. * [[13. Abrëll]]: De [[Brice Oligui Nguema]] gëtt zum President vum [[Gabun]] gewielt. * [[28. September]]: De [[Peter Mutharika]] gëtt op en Neits als President vu [[Malawi]] vereedegt. * [[14. Oktober]]: Nodeems den [[Andry Rajoelina]] duerch d'Protester geflücht ass, erkläert d'Militär vum [[Madagaskar]] d'Muechtiwwernam an d'Opléise vum Senat an dem Ieweschte Geriichtshaff. * 29. Oktober: Am [[Krich am Sudan]] gëtt d'Stad [[al-Fāschir]] vun de Rebellen eruewert, woubäi iwwer 460 Persounen an engem Spidol ermuert ginn. === Amerika === ==== Nordamerika ==== * [[20. Januar]]: Den [[Donald Trump]] gëtt fir d'zweet Kéier als [[President vun de Vereenegte Staaten|President vun de Vereenegte Staate]] vereedegt. * [[14. Mäerz]]: De [[Mark Carney]] gëtt neie Premierminister a [[Kanada]]. ==== Mëttel- a Südamerika ==== * [[10. Januar]]: Den [[Nicolás Maduro]] gëtt fir eng drëtt Kéier als President vu [[Venezuela]] vereedegt. * [[13. Abrëll]]: Bei de Presidentewalen am [[Ecuador]] gëtt den [[Daniel Noboa]] am 2. Tour erëmgewielt. * [[16. Juli]]: D'[[Jennifer Geerlings-Simons]] gëtt als nei Presidentin vu [[Surinam]] vereedegt. * [[14. Dezember]]: De [[José Antonio Kast]] gewënnt Presidentschaftswalen am [[Chile]]; hie gëtt den 11. Mäerz [[2026]] vereedegt. === Asien === * {{3. Juni}}: De [[Lee Jae-myung]] gëtt zum neie President vu [[Südkorea]] gewielt. * [[1. Juli]]: D'thailännesch Ministerpresidentin [[Paetongtarn Shinawatra]] gouf am Zesummenhang mam Grenzkonflikt tëscht [[Kambodja]] an [[Thailand]] entlooss. * [[28. Juli]]: Kambodja an Thailand eenege sech no deeglaange Kämpf op eng Wafferou. * [[21. Oktober]]: D'[[Sanae Takaichi]] gëtt zur Premierministesch vu [[Japan]] gewielt. * [[26. Oktober]]: Den [[Timor-Leste]] trëtt der [[Associatioun vu Südostasiateschen Natiounen|ASEAN]] bäi. * 26. Oktober: Kambodja an Thailand ënnerschreiwen e Friddensofkommes. ==== Arabesch Welt an Noen Osten ==== * {{9. Januar}}: De Generol [[Joseph Khalil Aoun]] gëtt vum libaneesesche Parlament zum President vum [[Libanon]] gewielt. * [[27. Februar]]: No méi wéi 40 Joer Kampf géint den [[Tierkei|tierkesche Staat]], rifft de Parteigrënner [[Abdullah Öcalan]] seng Unhänger op, d'Waffen néierzeleeën a kënnegt d'Opléisung vun der Aarbechterpartei vu Kurdistan ([[Aarbechterpartei vu Kurdistan|PKK]]) un. Se gouf den [[12. Mee]] 2025 opgeléist. * [[13. Juni]]: Am Kader vun der ''[[Operation Rising Lion]]'' gräift [[Israel]] Ziler am [[Iran]] an. * [[22. Juni]]: D'[[USA]] gräifen an de Konflikt mat Loftugrëffer op Bunker vum iraneschen Atomprogramm mat an. * [[25. Juni]]: Tëscht Israel an dem Iran trëtt e Waffestëllstand a Kraaft. * [[13. Juli]]: D'Kämpf am [[Gouvernorat As-Suwayda|As-Suwayda]] am Süde vu [[Syrien]] tëscht den [[Drusen]], [[Beduinen]] an der syrescher Arméi eskaléieren. == Konscht a Kultur == === Molerei === === Literatur === * [[Servais-Präis]] fir der [[Anne-Marie Reuter]] hiren ''[[M for Amnesia]]''. * Den 1. Präis vum [[Concours littéraire national 2024|nationale Literaturconcours]] geet un de [[Jhemp Hoscheit]] fir ''Den Impakt vu Klappentexter''. === Musek === * [[18. Mee]]: Den [[Johannes Pietsch|JJ]] gewënnt mat ''Wasted Love'' de [[Eurovision Song Contest 2025|Eurovision Song Contest zu Basel]]. === Kino === * ''[[Emilia Pérez]]'' vum [[Jacques Audiard]] gewënnt den [[César du cinéma|César]] fir de beschte Film. * ''[[Anora]]'' vum [[Sean Baker]] gewënnt den [[Oscar]] fir de beschte Film. * ''[[Un simple accident]]'' vum [[Jafar Panahi]] gewënnt d'[[Gëlle Palm]]. * ''[[Hors d'haleine]]'' vum [[Eric Lamhène]] gewënnt de [[Lëtzebuerger Filmpräis 2025]] fir de beschte Film.<ref>Nora Schloesser, Marc Thill: [https://www.wort.lu/kultur/vierfacher-triumph-laeif-a-seil-dominiert-den-filmpraeis/106866560.html "Vierfacher Triumph: 'Läif a Séil' dominiert den 'Filmpräis'."] wort.lu, 22.11.2025.</ref> == Ekonomie == [[File:大阪・関西万博 ルクセンブルクパビリオン.jpg|thumb|130px|De Lëtzebuerger Pavillon]] * [[Weltausstellung]] zu [[Osaka]], a Japan. == Wëssenschaft an Technik == * [[15. Januar]]: U Bord vun zwou [[SpaceX]]-Rakéite ginn de Rover ''[[Tenacious (Rover)|Tenacious]]'' an den Nano-Satellit ''[[POQUITO]]'' an den All geschéckt; deen ee Richtung Mound, deen aneren op Orbit. Béid goufen zu Lëtzebuerg entworf a gebaut. ''Tenacious'' gouf de 6. Juni 2025, bei der mëssgléckter Landung um Mound, zerstéiert. * {{1. Dezember}}: Zu Lëtzebuerg geet den [[DAB+]] fir [[Radiossender]] offiziell a Betrib. == Sport == == Gebuer== == Gestuerwen == {{Méi Biller | direction = vertical | width = 100 | Bild1 = Michel Medinger 15NOV10.JPG | Text1 = Michel Medinger | Bild2 = David Lynch (1990) (cropped).jpg | Text2 = David Lynch | Bild3 = Fanclub1966MarianneFaithfull3 (cropped).jpg | Text3 = Marianne Faithfull | Bild4= Horst Köhler.jpg | Text4= Horst Köhler | Bild5= GeneHackmanJun2108.jpg | Text5= Gene Hackman | Bild6= Moia1.jpg | Text6= Nelly Moia | Bild7= PJbyNPeyrafitte.jpg | Text7= Pierre Joris | Bild8= Mario Vargas Llosa (crop 2).jpg | Text8= Mario Vargas Llosa | Bild9= Pope Francis in March 2013 (cropped).jpg | Text9= Franciscus I. | Bild10 = Leon krier.jpg | Text10 = Léon Krier }} {{Méi Biller | direction = vertical | width = 100 | Bild1 = 06 PL passphoto Kopie 2.jpg | Text1 = Petz Lahure | Bild2 = OzzyChangingHands02-20-2010.jpg | Text2 = Ozzy Osbourne | Bild3 = Robert Redford 2 (cropped).jpg | Text3 = Robert Redford | Bild4 = Claudia Cardinale 1963b.jpg | Text4 = Claudia Cardinale | Bild5 = Jane Goodall 2010 (cropped).jpg | Text5 = Jane Goodall | Bild6 = Diane Keaton press photo (1977).jpg | Text6 = Diane Keaton | Bild7 = Gemelle Kessler 1965 (cropped).jpg | Text7 = A. an E. Kessler | Bild8 = Empfang für Udo Kier zum 80. Geburtstag-5253.jpg | Text8 = Udo Kier | Bild9 = Brigitte Bardot 1958 Italy.jpg | Text9 = Brigitte Bardot }} * ?[[Mee|{{0}}Mee]]: [[Jean-Jacques Kasel (Organist)|Jean-Jacques Kasel]], lëtzebuergeschen Organist. * {{4. Januar}}: [[Paul Cloos]], lëtzebuergeschen Agrocheemiker. * {{5. Januar}}: [[Robert Hübner]], däitsche Schachspiller. * {{0}}5. Januar: [[Konstantinos Simitis]], griichesche Politiker. * {{7. Januar}}: [[Jean-Marie Le Pen]], franséische Politiker. * {{8. Januar}}: [[Camille Montaigu]], franséische Journalist. * [[13. Januar]]: [[Michel Medinger jun.|Michel Medinger]], lëtzebuergesche Liichtathleet a Fotograf. * 13. Januar: [[Oliviero Toscani]], italieenesche Fotograf. * [[14. Januar]]: [[Marie-Thérèse Tholl]], lëtzebuergesch Botanikerin a Mykologin. * [[16. Januar]]: [[David Lynch]], US-amerikanesche Filmregisseur. * 16. Januar: [[Joan Plowright]], englesch Schauspillerin. * [[19. Januar]]: [[Horst Janson]], däitsche Schauspiller. * [[20. Januar]]: [[Bertrand Blier]], franséische Filmregisseur. * [[26. Januar]]: [[Fred Harles]], lëtzebuergesche Museker. * [[30. Januar]]: [[Marianne Faithfull]], brittesch Sängerin a Schauspillerin. * {{1. Februar}}: [[Horst Köhler]], däitsche Bundespresident. * {{8. Februar}}: [[Sam Nujoma]], namibesche Fräiheetskämpfer a Politiker. * [[10. Februar]]: [[Joseph Eyschen (Politiker)|Joseph Eyschen]], lëtzebuergeschen Dokter a Politiker. * [[14. Februar]]: [[Geneviève Page]], franséisch Schauspillerin. * [[15. Februar]]: [[André Biver (Politiker)|André Biver]], lëtzebuergesche Politiker. * [[16. Februar]]: [[Julian Holloway]], brittesche Synchronspriecher a Schauspiller. * [[17. Februar]]: [[Frits Bolkestein]], hollännesche Politiker. * [[18. Februar]]: [[Gene Hackman]], US-amerikanesche Schauspiller. * [[22. Februar]]: [[John Schummer]], lëtzebuergesche Politiker an Handballspiller. * [[23. Februar]]: [[Nelly Moia]], lëtzebuergesch Schrëftstellerin. * [[26. Februar]]: [[Michelle Trachtenberg]], US-amerikanesch Schauspillerin. * [[27. Februar]]: [[Pierre Joris]], lëtzebuergesche Schrëftsteller, Iwwersetzer a Kritiker. * {{3. Mäerz}}: [[Eleonora Giorgi]], italieenesch Schauspillerin. * [[13. Mäerz]]: [[Maria Grazia Spina]], italieenesch Schauspillerin. * [[14. Mäerz]]: [[Léon Mond]], lëtzebuergesche Foussballspiller. * [[16. Mäerz]]: [[Émilie Dequenne]], belsch Schauspillerin. * [[17. Mäerz]]: [[Alphonse Cruchten]], lëtzebuergeschen Auteur. * [[21. Mäerz]]: [[George Foreman]], US-amerikanesche Boxer. * [[23. Mäerz]]: [[Marcel Glesener]], lëtzebuergesche Politiker a Gewerkschaftler. * [[29. Mäerz]]: [[Richard Chamberlain]], US-amerikanesche Schauspiller. * [[31. Mäerz]]: [[Yves Boisset]], franséische Filmregisseur, Filmkritiker an Dréibuchauteur. * {{1. Abrëll}}: [[Val Kilmer]], US-amerikanesche Schauspiller. * {{4. Abrëll}}: [[Friðrik Ólafsson]], islännesche Schachgroussmeeschter. * {{6. Abrëll}}: [[Jeremiah P. Ostriker]], US-amerikaneschen Astrophysiker. * [[10. Abrëll]]: [[Ted Kotcheff]], kanadesche Filmregisseur a Filmproduzent. * [[13. Abrëll]]: [[Mario Vargas Llosa]], peruanesche Schrëftsteller. * [[21. Abrëll]]: [[Franciscus (Poopst)|Jorge Mario Bergoglio]], als ''Franciscus'', Poopst vun 2013 bis 2025. * [[21. Abrëll]]: [[Johanna Matz]], éisträichesch Schauspillerin. * [[23. Abrëll]]: [[Waltraut Haas]], éisträichesch Schauspillerin. * [[28. Abrëll]]: [[Raymond Schaack]], lëtzebuergesche Schrëftsteller. * {{3. Mee}}: [[Helmut Thoma]], éisträichesche Mediemanager. * {{0}}3. Mee: [[Paul Van Hoeydonck]], belsche Kënschtler. * [[13. Mee]]: [[José Mujica]], uruguayesche Politiker. * 13. Mee: [[Manou Scheitler]], lëtzebuergesche Foussballspiller. * [[20. Mee]]: [[Trần Đức Lương]], vietnameesesche Politiker. * 20 Mee: [[George Wendt]], US-amerikanesche Schauspiller. * [[21. Mee]]: [[Romain Leick]], lëtzebuergesche Journalist. * [[23. Mee]]: [[Sebastião Salgado]], brasilianesche Fotograf. * [[24. Mee]]: [[Marcel Ophüls]], franséische Filmregisseur. * [[29. Mee]]: [[Ludo Dierckxsens]], belsche Vëlossportler. * [[30. Mee]]: [[Jürgen Overdick]], däitsche Journalist. * {{2. Juni}}: [[Pierre Nora]], franséischen Historiker. * {{4. Juni}}: [[Philippe Labro]], franséische Journalist an Auteur. * {{5. Juni}}: [[Tommy Kontz]], lëtzebuergesche Geschäftsmann. * {{9. Juni}}: [[Frederick Forsyth]], brittesche Schrëftsteller. * [[11. Juni]]: [[Brian Wilson]], US-amerikanesche Museker. * [[16. Juni]]: [[Loll Weber]], lëtzebuergesche Museksjournalist a -Kritiker. * [[17. Juni]]: [[Alfred Brendel]], éisträichesche Pianist. * 17. Juni: [[Léon Krier]], lëtzebuergeschen Architekt an Urbanist. * [[23. Juni]]: [[Lea Massari]], italieenesch Schauspillerin. * [[29. Juni]]: [[Lalo Schifrin]], argentinesche Pianist, Komponist, an Dirigent. * {{3. Juli}}: [[Diogo Jota]], portugisesche Foussballspiller. * {{0}}3. Juli: [[André Silva]], portugisesche Foussballspiller. * {{9. Juli}}: [[Petz Lahure]], lëtzebuergesche Sportjournalist. * [[13. Juli]]: [[Pascal Alff]], lëtzebuergesche Museker. * 13. Juli: [[Muhammadu Buhari]], nigerianesche Militär a Politiker. * 13. Juli: [[Pierre Simonis]], Lëtzebuerger Geschäftsmann. * [[14. Juli]]: [[Thierry Ardisson]], franséischen Televisiounsanimateur. * [[16. Juli]]: [[Connie Francis]], US-amerikanesch Sängerin. * [[18. Juli]]: [[Roger Norrington]], engleschen Dirigent. * 18. Juli: [[André Vingt-Trois]], franséische Geeschtlechen. * [[22. Juli]]: [[Ozzy Osbourne]], brittesche Rockmuseker. * [[24. Juli]]: [[Hulk Hogan]], US-amerikanesche Wrestler a Schauspiller. * [[28. Juli]]: [[Laura Dahlmeier]], däitsch Biathletin. * [[29. Juli]]: [[Lutz Niethammer]], fäitschen Historiker. * [[31. Juli]]: [[Adriana Asti]], italieenesch Schauspillerin. * {{5. August}}: [[Ion Iliescu]], rumänesche Politiker. * {{7. August}}: [[Jim Lovell]], US-amerikaneschen Astronaut. * [[12. August]]: [[Chris Belardi]], lëtzebuergesche Museker. * [[15. August]]: [[Rainer Holbe]], däitsche Fernseemoderator an Auteur. * [[17. August]]: [[Terence Stamp]], englesche Schauspiller. * [[29. August]]: [[Arthur Brauss]], däitsche Schauspiller. * {{1. September}}: [[Graham Greene (Schauspiller)|Graham Greene]], kanadesche Schauspiller. * {{4. September}}: [[Giorgio Armani]], italieenesche Moudendesigner. * [[16. September]]: [[Robert Redford]], US-amerikanesche Schauspiller, Filmregisseur a Filmproduzent. * [[23. September]]: [[Claudia Cardinale]], italieenesch Schauspillerin. * {{1. Oktober}}: [[Jane Goodall]], brittesch Zoologin, Primatologin an Anthropologin. * {{5. Oktober}}: [[Lotte Ledl]], éisträichesch Schauspillerin. * [[10. Oktober]]: [[John Lodge (Museker)|John Lodge]], englesche Museker. * 10. Oktober: [[Hilda Rau-Scholtus]], lëtzebuergesch Politikerin. * 10. Oktober: [[Ernest Reiter]], lëtzebuergeschen Ingenieur an Auteur. * [[11. Oktober]]: [[Diane Keaton]], US-amerikanesch Schauspillerin. * [[14. Oktober]]: [[Mathias Schiltz]], lëtzebuergeschen Theolog. * [[15. Oktober]]: [[Samantha Eggar]], englesch Schauspillerin. * [[18. Oktober]]: [[Martine Brochard]], franséisch-italieenesch Schauspillerin. * [[29. Oktober]]: [[Marcel Gillen]], lëtzebuergesche Lokalpolitiker. * [[31. Oktober]]: [[Tchéky Karyo]], tierkesch-franséische Schauspiller. * {{3. November}}: [[Dick Cheney]], US-amerikanesche Politiker. * {{6. November}}: [[Pauline Collins]], brittesch Schauspillerin. * [[12. November]]: [[Marc Heinen]], lëtzebuergesche Schrëftsteller. * [[14. November]]: [[Hark Bohm]], däitsche Filmregisseur a -schauspiller. * [[17. November]]: Alice an Ellen Kessler (''"[[Kessler-Zwillingen]]"''), däitsch Sängerinnen a Dänzerinnen. * 17. November: [[Gérard Thill]], lëtzebuergeschen Auteur an Historiker. * [[22. November]]: [[Ben Schultheis]], lëtzebuergesche Mykolog. * [[23. November]]: [[Udo Kier]], däitsche Schauspiller a Filmregisseur. * [[24. November]]: [[Jimmy Cliff]], jamaikanesche Reggaemuseker. * [[28. November]]: [[Ingrid van Bergen]], däutsch Schauspillerin. * [[29. November]]: [[Tom Stoppard]], tschechesch-britteschen Theater- an Dréibuchauteur. * {{3. Dezember}}: [[Steve Cropper]], US-amerikanesche Komponist a Museker. * {{5. Dezember}}: [[Frank Gehry]], US-amerikanesch-kanadeschen Architekt. * {{6. Dezember}}: [[Martin Parr]], brittesche Fotograf. * {{0}}6. Dezember: [[Christian de Chalonge]], franséische Filmregisseur. * {{7. Dezember}}: [[Guy Kirsch]], lëtzebuergeschen Ekonomist a Sozialwëssenschaftler. * [[12. Dezember]]: [[Françoise Brion]], franséisch Schauspillerin. * [[14. Dezember]]: [[Rob Reiner]], US-amerikanesche Filmregisseur a Schauspiller. * [[15. Dezember]]: [[Jean Klein (1942)|Jean Klein]], lëtzebuergesche Foussballspiller. * [[17. Dezember]]: [[Rosa von Praunheim]], däitsche Filmregisseur a -produzent. * [[21. Dezember]]: [[Paul Kremer]], lëtzebuergesche Philosoph an Auteur. * [[22. Dezember]]: [[Chris Rea]], brittesche Rock- a Bluessänger. * [[28. Dezember]]: [[Brigitte Bardot]], franséisch Schauspillerin a Sängerin. * [[30. Dezember]]: [[Leo Folschette]], lëtzebuergesche Schauspiller an Televisiounsproduzent. == Um Spaweck == {{Commonscat}}{{Referenzen an Notten}} a7z89nt7ysw33ox10qhmud4decn64rh 2673732 2673731 2026-04-20T05:48:37Z Mobby 12 60927 2673732 wikitext text/x-wiki {{Artikel Joer}} D'Joer '''2025''' huet op engem [[Mëttwoch]] ugefaangen. Et war kee [[Schaltjoer]]. == Evenementer == * {{6. Januar}}: [[Indonesien|Indonesie]] gëtt Member vum [[BRICS]]. === Europa === * {{1. Januar}}: [[Bulgarien]] a [[Rumänien]] trieden dem [[Schengener Ofkommes|Schengen-Raum]] op de Landgrenze bäi. * [[12. Januar]]: Den [[Zoran Milanović]] gëtt am zweeten Tour vun de Presidentewalen a [[Kroatien]] zum President vu sengem Land erëmgewielt. * [[23. Januar]]: De [[Micheál Martin]] gëtt an [[Irland]] fir d'zweet Kéier zum [[Taoiseach]] ernannt. * [[26. Januar]]: Dem [[wäissrussland|wäissrusseschen]] Autokrat [[Aljaksandr Lukaschenka]] seng Amtszäit vu bis ewell iwwer 30 Joer gëtt ëm weider 5 Joer verlängert. * {{3. Februar}}: De [[Bart De Wever]] ([[N-VA]]) gëtt als neie Premierminister an der [[Belsch]] vereedegt, un der Spëtzt vun enger Koalitiounsregierung aus N-VA, [[MR]], [[Les Engagés]], [[CD&V]] a [[Vooruit]]. * [[23. Februar]]: Bei de Wale fir den [[Däitschland|däitsche]] [[Bundestag]] kritt d'[[CDU]]/[[CSU]] 28,5%, d'[[AfD]] 20,8, d'[[SPD]] 16,4, [[Bündnis 90/Die Grünen|die Grünen]] 11,6, [[die Linke]] 8,8%; all aner ënner 5%. * {{3. Mäerz}}: De [[Christian Stocker]] ([[ÖVP]]) gëtt als neie Bundeskanzler an [[Éisträich]] vereedegt, un der Spëtzt vun enger Koalitioun aus ÖVP, [[SPÖ]] an [[NEOS]]. * [[20. Mäerz]]: D'[[Brigitte Haas]] (VU) gëtt als nei Regierungscheffin a [[Liechtenstein]] vereedegt. * {{6. Mee}}: De [[Friedrich Merz]] gëtt am zweeten Tour als neien [[Däitschland|däitsche]] [[Bundeskanzler (Däitschland)|Bundeskanzler]] gewielt. * {{8. Mee}}: Am véierten Tour vum [[Konklav]] gëtt de Robert Francis Prevost als Poopst gewielt an hëlt de Poopstnumm [[Leo XIV.]] un. * [[18. Mee]]: Den [[Nicușor Dan]] gewënnt d'Presidentewalen a [[Rumänien]]. * {{1. Juni}}: De [[Karol Nawrocki]] (onofhängeg) gewënnt d'Presidentewalen a [[Polen]]. Hie gëtt de [[6. August]] vereedegt. * {{9. September}}: Nom Récktrëtt vum [[François Bayrou]], deen Dag virdrun, gëtt de [[Sébastien Lecornu]] zum neie Premierminister a Frankräich ernannt. * [[25. September]]: D'[[Inga Ruginienė]] gëtt nei Premierministesch a [[Litauen]]. * [[25. Oktober]]: D'[[Catherine Connolly]] gewënnt d'Presidentewalen an Irland; si gëtt den [[11. November]] vereedegt. * [[29. Oktober]]: Bei de Parlamentswahlen an Holland, gewannen déi sozialliberal [[Democraten 66]] mat 16,9 % knapps virun der [[Partij voor de Vrijheid]] vum [[Geert Wilders]] mat 16,7 %. * {{9. Dezember}}: No de Parlamentswale vum 3./4. Oktober gëtt den [[Andrej Babiš]] op en Neits zum Premierminister an [[Tschechien]] ernannt. * [[11. Dezember]]: A [[Bulgarien]] trëtt d'Regierung ënnert dem [[Rossen Scheljaskow]] wéinst Masseprotester géint Korruptioun zeréck. ==== Lëtzebuerg ==== * {{6. Februar}}: Déi am Land bis ewell gréisst Quantitéit un illegalen Droge gëtt saiséiert: 889 Kilo [[Kokain]], mat engem theoreetesche Maartwäert vun 80 bis 160 Milliounen Euro. * {{2. Mäerz}}: Dat lescht Deelstéck vun der [[Luxtram-Linn T1]] vun der [[Luxexpo]] bis bei de [[Fluchhafe Findel]] gëtt a Betrib geholl. * {{3. Oktober}}: Den [[Henri vu Lëtzebuerg]] [[Ofdankung|dankt]] als [[Groussherzog vu Lëtzebuerg|Groussherzog]] of; säi Fils [[Guillaume vu Lëtzebuerg|Guillaume]] gëtt [[Trounwiessel (Lëtzebuerg)|Trounfollger]]. <gallery> Fichier:2025-03-02 Den Tram fierrt bis op de Findel - inauguration (114).jpg|Tram um Findel File:Luxembourg, Trounwiessel 2025 chd.lu (104).jpg|Vereedegung vum Guillaume zum Groussherzog </gallery> === Afrika === * [[21. Mäerz]]: D'[[Netumbo Nandi-Ndaitwah]] gëtt als nei Staatspresidentin vun [[Namibia]] vereedegt. * [[13. Abrëll]]: De [[Brice Oligui Nguema]] gëtt zum President vum [[Gabun]] gewielt. * [[28. September]]: De [[Peter Mutharika]] gëtt op en Neits als President vu [[Malawi]] vereedegt. * [[14. Oktober]]: Nodeems den [[Andry Rajoelina]] duerch d'Protester geflücht ass, erkläert d'Militär vum [[Madagaskar]] d'Muechtiwwernam an d'Opléise vum Senat an dem Ieweschte Geriichtshaff. * 29. Oktober: Am [[Krich am Sudan]] gëtt d'Stad [[al-Fāschir]] vun de Rebellen eruewert, woubäi iwwer 460 Persounen an engem Spidol ermuert ginn. === Amerika === ==== Nordamerika ==== * [[20. Januar]]: Den [[Donald Trump]] gëtt fir d'zweet Kéier als [[President vun de Vereenegte Staaten|President vun de Vereenegte Staate]] vereedegt. * [[14. Mäerz]]: De [[Mark Carney]] gëtt neie Premierminister a [[Kanada]]. ==== Mëttel- a Südamerika ==== * [[10. Januar]]: Den [[Nicolás Maduro]] gëtt fir eng drëtt Kéier als President vu [[Venezuela]] vereedegt. * [[13. Abrëll]]: Bei de Presidentewalen am [[Ecuador]] gëtt den [[Daniel Noboa]] am 2. Tour erëmgewielt. * [[16. Juli]]: D'[[Jennifer Geerlings-Simons]] gëtt als nei Presidentin vu [[Surinam]] vereedegt. * [[14. Dezember]]: De [[José Antonio Kast]] gewënnt Presidentschaftswalen am [[Chile]]; hie gëtt den 11. Mäerz [[2026]] vereedegt. === Asien === * {{3. Juni}}: De [[Lee Jae-myung]] gëtt zum neie President vu [[Südkorea]] gewielt. * [[1. Juli]]: D'thailännesch Ministerpresidentin [[Paetongtarn Shinawatra]] gouf am Zesummenhang mam Grenzkonflikt tëscht [[Kambodja]] an [[Thailand]] entlooss. * [[28. Juli]]: Kambodja an Thailand eenege sech no deeglaange Kämpf op eng Wafferou. * [[21. Oktober]]: D'[[Sanae Takaichi]] gëtt zur Premierministesch vu [[Japan]] gewielt. * [[26. Oktober]]: Den [[Timor-Leste]] trëtt der [[Associatioun vu Südostasiateschen Natiounen|ASEAN]] bäi. * 26. Oktober: Kambodja an Thailand ënnerschreiwen e Friddensofkommes. ==== Arabesch Welt an Noen Osten ==== * {{9. Januar}}: De Generol [[Joseph Khalil Aoun]] gëtt vum libaneesesche Parlament zum President vum [[Libanon]] gewielt. * [[27. Februar]]: No méi wéi 40 Joer Kampf géint den [[Tierkei|tierkesche Staat]], rifft de Parteigrënner [[Abdullah Öcalan]] seng Unhänger op, d'Waffen néierzeleeën a kënnegt d'Opléisung vun der Aarbechterpartei vu Kurdistan ([[Aarbechterpartei vu Kurdistan|PKK]]) un. Se gouf den [[12. Mee]] 2025 opgeléist. * [[13. Juni]]: Am Kader vun der ''[[Operation Rising Lion]]'' gräift [[Israel]] Ziler am [[Iran]] an. * [[22. Juni]]: D'[[USA]] gräifen an de Konflikt mat Loftugrëffer op Bunker vum iraneschen Atomprogramm mat an. * [[25. Juni]]: Tëscht Israel an dem Iran trëtt e Waffestëllstand a Kraaft. * [[13. Juli]]: D'Kämpf am [[Gouvernorat As-Suwayda|As-Suwayda]] am Süde vu [[Syrien]] tëscht den [[Drusen]], [[Beduinen]] an der syrescher Arméi eskaléieren. == Konscht a Kultur == === Molerei === === Literatur === * [[Servais-Präis]] fir der [[Anne-Marie Reuter]] hiren ''[[M for Amnesia]]''. * Den 1. Präis vum [[Concours littéraire national 2024|nationale Literaturconcours]] geet un de [[Jhemp Hoscheit]] fir ''Den Impakt vu Klappentexter''. === Musek === * [[18. Mee]]: Den [[Johannes Pietsch|JJ]] gewënnt mat ''Wasted Love'' de [[Eurovision Song Contest 2025|Eurovision Song Contest zu Basel]]. === Kino === * ''[[Emilia Pérez]]'' vum [[Jacques Audiard]] gewënnt den [[César du cinéma|César]] fir de beschte Film. * ''[[Anora]]'' vum [[Sean Baker]] gewënnt den [[Oscar]] fir de beschte Film. * ''[[Un simple accident]]'' vum [[Jafar Panahi]] gewënnt d'[[Gëlle Palm]]. * ''[[Hors d'haleine]]'' vum [[Eric Lamhène]] gewënnt de [[Lëtzebuerger Filmpräis 2025]] fir de beschte Film.<ref>Nora Schloesser, Marc Thill: [https://www.wort.lu/kultur/vierfacher-triumph-laeif-a-seil-dominiert-den-filmpraeis/106866560.html "Vierfacher Triumph: 'Läif a Séil' dominiert den 'Filmpräis'."] wort.lu, 22.11.2025.</ref> == Ekonomie == [[File:大阪・関西万博 ルクセンブルクパビリオン.jpg|thumb|130px|De Lëtzebuerger Pavillon]] * [[Weltausstellung]] zu [[Osaka]], a Japan. == Wëssenschaft an Technik == * [[15. Januar]]: U Bord vun zwou [[SpaceX]]-Rakéite ginn de Rover ''[[Tenacious (Rover)|Tenacious]]'' an den Nano-Satellit ''[[POQUITO]]'' an den All geschéckt; deen ee Richtung Mound, deen aneren op Orbit. Béid goufen zu Lëtzebuerg entworf a gebaut. ''Tenacious'' gouf de 6. Juni 2025, bei der mëssgléckter Landung um Mound, zerstéiert. * {{1. Dezember}}: Zu Lëtzebuerg geet den [[DAB+]] fir [[Radiossender]] offiziell a Betrib. == Sport == == Gebuer== == Gestuerwen == {{Méi Biller | direction = vertical | width = 100 | Bild1 = Michel Medinger 15NOV10.JPG | Text1 = Michel Medinger | Bild2 = David Lynch (1990) (cropped).jpg | Text2 = David Lynch | Bild3 = Fanclub1966MarianneFaithfull3 (cropped).jpg | Text3 = Marianne Faithfull | Bild4= Horst Köhler.jpg | Text4= Horst Köhler | Bild5= GeneHackmanJun2108.jpg | Text5= Gene Hackman | Bild6= Moia1.jpg | Text6= Nelly Moia | Bild7= PJbyNPeyrafitte.jpg | Text7= Pierre Joris | Bild8= Mario Vargas Llosa (crop 2).jpg | Text8= Mario Vargas Llosa | Bild9= Pope Francis in March 2013 (cropped).jpg | Text9= Franciscus I. | Bild10 = Leon krier.jpg | Text10 = Léon Krier }} {{Méi Biller | direction = vertical | width = 100 | Bild1 = 06 PL passphoto Kopie 2.jpg | Text1 = Petz Lahure | Bild2 = OzzyChangingHands02-20-2010.jpg | Text2 = Ozzy Osbourne | Bild3 = Robert Redford 2 (cropped).jpg | Text3 = Robert Redford | Bild4 = Claudia Cardinale 1963b.jpg | Text4 = Claudia Cardinale | Bild5 = Jane Goodall 2010 (cropped).jpg | Text5 = Jane Goodall | Bild6 = Diane Keaton press photo (1977).jpg | Text6 = Diane Keaton | Bild7 = Gemelle Kessler 1965 (cropped).jpg | Text7 = A. an E. Kessler | Bild8 = Empfang für Udo Kier zum 80. Geburtstag-5253.jpg | Text8 = Udo Kier | Bild9 = Brigitte Bardot 1958 Italy.jpg | Text9 = Brigitte Bardot }} * ?[[Mee|{{0}}Mee]]: [[Jean-Jacques Kasel (Organist)|Jean-Jacques Kasel]], lëtzebuergeschen Organist. * {{4. Januar}}: [[Paul Cloos]], lëtzebuergeschen Agrocheemiker. * {{5. Januar}}: [[Robert Hübner]], däitsche Schachspiller. * {{0}}5. Januar: [[Konstantinos Simitis]], griichesche Politiker. * {{7. Januar}}: [[Jean-Marie Le Pen]], franséische Politiker. * {{8. Januar}}: [[Camille Montaigu]], franséische Journalist. * [[13. Januar]]: [[Michel Medinger jun.|Michel Medinger]], lëtzebuergesche Liichtathleet a Fotograf. * 13. Januar: [[Oliviero Toscani]], italieenesche Fotograf. * [[14. Januar]]: [[Marie-Thérèse Tholl]], lëtzebuergesch Botanikerin a Mykologin. * [[16. Januar]]: [[David Lynch]], US-amerikanesche Filmregisseur. * 16. Januar: [[Joan Plowright]], englesch Schauspillerin. * [[19. Januar]]: [[Horst Janson]], däitsche Schauspiller. * [[20. Januar]]: [[Bertrand Blier]], franséische Filmregisseur. * [[26. Januar]]: [[Fred Harles]], lëtzebuergesche Museker. * [[30. Januar]]: [[Marianne Faithfull]], brittesch Sängerin a Schauspillerin. * {{1. Februar}}: [[Horst Köhler]], däitsche Bundespresident. * {{8. Februar}}: [[Sam Nujoma]], namibesche Fräiheetskämpfer a Politiker. * [[10. Februar]]: [[Joseph Eyschen (Politiker)|Joseph Eyschen]], lëtzebuergeschen Dokter a Politiker. * [[14. Februar]]: [[Geneviève Page]], franséisch Schauspillerin. * [[15. Februar]]: [[André Biver (Politiker)|André Biver]], lëtzebuergesche Politiker. * [[16. Februar]]: [[Julian Holloway]], brittesche Synchronspriecher a Schauspiller. * [[17. Februar]]: [[Frits Bolkestein]], hollännesche Politiker. * [[18. Februar]]: [[Gene Hackman]], US-amerikanesche Schauspiller. * [[22. Februar]]: [[John Schummer]], lëtzebuergesche Politiker an Handballspiller. * [[23. Februar]]: [[Nelly Moia]], lëtzebuergesch Schrëftstellerin. * [[26. Februar]]: [[Michelle Trachtenberg]], US-amerikanesch Schauspillerin. * [[27. Februar]]: [[Pierre Joris]], lëtzebuergesche Schrëftsteller, Iwwersetzer a Kritiker. * {{3. Mäerz}}: [[Eleonora Giorgi]], italieenesch Schauspillerin. * [[13. Mäerz]]: [[Maria Grazia Spina]], italieenesch Schauspillerin. * [[14. Mäerz]]: [[Léon Mond]], lëtzebuergesche Foussballspiller. * [[16. Mäerz]]: [[Émilie Dequenne]], belsch Schauspillerin. * [[17. Mäerz]]: [[Alphonse Cruchten]], lëtzebuergeschen Auteur. * [[21. Mäerz]]: [[George Foreman]], US-amerikanesche Boxer. * [[23. Mäerz]]: [[Marcel Glesener]], lëtzebuergesche Politiker a Gewerkschaftler. * [[29. Mäerz]]: [[Richard Chamberlain]], US-amerikanesche Schauspiller. * [[31. Mäerz]]: [[Yves Boisset]], franséische Filmregisseur, Filmkritiker an Dréibuchauteur. * {{1. Abrëll}}: [[Val Kilmer]], US-amerikanesche Schauspiller. * {{4. Abrëll}}: [[Friðrik Ólafsson]], islännesche Schachgroussmeeschter. * {{6. Abrëll}}: [[Jeremiah P. Ostriker]], US-amerikaneschen Astrophysiker. * [[10. Abrëll]]: [[Ted Kotcheff]], kanadesche Filmregisseur a Filmproduzent. * [[13. Abrëll]]: [[Mario Vargas Llosa]], peruanesche Schrëftsteller. * [[21. Abrëll]]: [[Franciscus (Poopst)|Jorge Mario Bergoglio]], als ''Franciscus'', Poopst vun 2013 bis 2025. * [[21. Abrëll]]: [[Johanna Matz]], éisträichesch Schauspillerin. * [[23. Abrëll]]: [[Waltraut Haas]], éisträichesch Schauspillerin. * [[28. Abrëll]]: [[Raymond Schaack]], lëtzebuergesche Schrëftsteller. * {{3. Mee}}: [[Helmut Thoma]], éisträichesche Mediemanager. * {{0}}3. Mee: [[Paul Van Hoeydonck]], belsche Kënschtler. * [[13. Mee]]: [[José Mujica]], uruguayesche Politiker. * 13. Mee: [[Manou Scheitler]], lëtzebuergesche Foussballspiller. * [[20. Mee]]: [[Trần Đức Lương]], vietnameesesche Politiker. * 20 Mee: [[George Wendt]], US-amerikanesche Schauspiller. * [[21. Mee]]: [[Romain Leick]], lëtzebuergesche Journalist. * [[23. Mee]]: [[Sebastião Salgado]], brasilianesche Fotograf. * [[24. Mee]]: [[Marcel Ophüls]], franséische Filmregisseur. * [[29. Mee]]: [[Ludo Dierckxsens]], belsche Vëlossportler. * [[30. Mee]]: [[Jürgen Overdick]], däitsche Journalist. * {{2. Juni}}: [[Pierre Nora]], franséischen Historiker. * {{4. Juni}}: [[Philippe Labro]], franséische Journalist an Auteur. * {{5. Juni}}: [[Tommy Kontz]], lëtzebuergesche Geschäftsmann. * {{9. Juni}}: [[Frederick Forsyth]], brittesche Schrëftsteller. * [[11. Juni]]: [[Brian Wilson]], US-amerikanesche Museker. * [[16. Juni]]: [[Loll Weber]], lëtzebuergesche Museksjournalist a -Kritiker. * [[17. Juni]]: [[Alfred Brendel]], éisträichesche Pianist. * 17. Juni: [[Léon Krier]], lëtzebuergeschen Architekt an Urbanist. * [[23. Juni]]: [[Lea Massari]], italieenesch Schauspillerin. * [[29. Juni]]: [[Lalo Schifrin]], argentinesche Pianist, Komponist, an Dirigent. * {{3. Juli}}: [[Diogo Jota]], portugisesche Foussballspiller. * {{0}}3. Juli: [[André Silva]], portugisesche Foussballspiller. * {{9. Juli}}: [[Petz Lahure]], lëtzebuergesche Sportjournalist. * [[13. Juli]]: [[Pascal Alff]], lëtzebuergesche Museker. * 13. Juli: [[Muhammadu Buhari]], nigerianesche Militär a Politiker. * 13. Juli: [[Pierre Simonis]], Lëtzebuerger Geschäftsmann. * [[14. Juli]]: [[Thierry Ardisson]], franséischen Televisiounsanimateur. * [[16. Juli]]: [[Connie Francis]], US-amerikanesch Sängerin. * [[18. Juli]]: [[Roger Norrington]], engleschen Dirigent. * 18. Juli: [[André Vingt-Trois]], franséische Geeschtlechen. * [[22. Juli]]: [[Ozzy Osbourne]], brittesche Rockmuseker. * [[24. Juli]]: [[Hulk Hogan]], US-amerikanesche Wrestler a Schauspiller. * [[28. Juli]]: [[Laura Dahlmeier]], däitsch Biathletin. * [[29. Juli]]: [[Lutz Niethammer]], fäitschen Historiker. * [[31. Juli]]: [[Adriana Asti]], italieenesch Schauspillerin. * {{5. August}}: [[Ion Iliescu]], rumänesche Politiker. * {{7. August}}: [[Jim Lovell]], US-amerikaneschen Astronaut. * [[12. August]]: [[Chris Belardi]], lëtzebuergesche Museker. * [[15. August]]: [[Rainer Holbe]], däitsche Fernseemoderator an Auteur. * [[17. August]]: [[Terence Stamp]], englesche Schauspiller. * [[29. August]]: [[Arthur Brauss]], däitsche Schauspiller. * {{1. September}}: [[Graham Greene (Schauspiller)|Graham Greene]], kanadesche Schauspiller. * {{4. September}}: [[Giorgio Armani]], italieenesche Moudendesigner. * [[16. September]]: [[Robert Redford]], US-amerikanesche Schauspiller, Filmregisseur a Filmproduzent. * [[23. September]]: [[Claudia Cardinale]], italieenesch Schauspillerin. * {{1. Oktober}}: [[Jane Goodall]], brittesch Zoologin, Primatologin an Anthropologin. * {{5. Oktober}}: [[Lotte Ledl]], éisträichesch Schauspillerin. * [[10. Oktober]]: [[John Lodge (Museker)|John Lodge]], englesche Museker. * 10. Oktober: [[Hilda Rau-Scholtus]], lëtzebuergesch Politikerin. * 10. Oktober: [[Ernest Reiter]], lëtzebuergeschen Ingenieur an Auteur. * [[11. Oktober]]: [[Diane Keaton]], US-amerikanesch Schauspillerin. * [[14. Oktober]]: [[Mathias Schiltz]], lëtzebuergeschen Theolog. * [[15. Oktober]]: [[Samantha Eggar]], englesch Schauspillerin. * [[18. Oktober]]: [[Martine Brochard]], franséisch-italieenesch Schauspillerin. * [[29. Oktober]]: [[Marcel Gillen]], lëtzebuergesche Lokalpolitiker. * [[31. Oktober]]: [[Tchéky Karyo]], tierkesch-franséische Schauspiller. * {{3. November}}: [[Dick Cheney]], US-amerikanesche Politiker. * {{6. November}}: [[Pauline Collins]], brittesch Schauspillerin. * [[12. November]]: [[Marc Heinen]], lëtzebuergesche Schrëftsteller. * [[14. November]]: [[Hark Bohm]], däitsche Filmregisseur a -schauspiller. * [[17. November]]: Alice an Ellen Kessler (''"[[Kessler-Zwillingen]]"''), däitsch Sängerinnen a Dänzerinnen. * 17. November: [[Gérard Thill]], lëtzebuergeschen Auteur an Historiker. * [[22. November]]: [[Ben Schultheis]], lëtzebuergesche Mykolog. * [[23. November]]: [[Udo Kier]], däitsche Schauspiller a Filmregisseur. * [[24. November]]: [[Jimmy Cliff]], jamaikanesche Reggaemuseker. * [[28. November]]: [[Ingrid van Bergen]], däutsch Schauspillerin. * [[29. November]]: [[Tom Stoppard]], tschechesch-britteschen Theater- an Dréibuchauteur. * {{3. Dezember}}: [[Steve Cropper]], US-amerikanesche Komponist a Museker. * {{5. Dezember}}: [[Frank Gehry]], US-amerikanesch-kanadeschen Architekt. * {{6. Dezember}}: [[Martin Parr]], brittesche Fotograf. * {{0}}6. Dezember: [[Christian de Chalonge]], franséische Filmregisseur. * {{7. Dezember}}: [[Guy Kirsch]], lëtzebuergeschen Ekonomist a Sozialwëssenschaftler. * [[12. Dezember]]: [[Françoise Brion]], franséisch Schauspillerin. * [[14. Dezember]]: [[Rob Reiner]], US-amerikanesche Filmregisseur a Schauspiller. * [[15. Dezember]]: [[Jean Klein (1942)|Jean Klein]], lëtzebuergesche Foussballspiller. * [[17. Dezember]]: [[Rosa von Praunheim]], däitsche Filmregisseur a -produzent. * [[21. Dezember]]: [[Paul Kremer]], lëtzebuergesche Philosoph an Auteur. * [[22. Dezember]]: [[Chris Rea]], brittesche Rock- a Bluessänger. * [[28. Dezember]]: [[Brigitte Bardot]], franséisch Schauspillerin a Sängerin. * [[30. Dezember]]: [[Leo Folschette]], lëtzebuergesche Schauspiller an Televisiounsproduzent. == Um Spaweck == {{Commonscat}}{{Referenzen an Notten}} qkzlrbw3c9z1dlwjo3y44zapfi6lwoa 3 145574 2673677 2673615 2026-04-19T16:52:08Z Nbiver 39834 /* Pierre Schockmel */ Äntweren 2673677 wikitext text/x-wiki {{Moien}} == Pierre Schockmel == Moien, Ech hunn deng Ännerung am Artikel [[Pierre Schockmel]] geännert. Ob eng Persoun Member vun der NSDAP war oder ob s'eng Demande gemaach huet fir Member ze ginn an déi refuséiert gouf, mécht e klengen Ënnerscheed! | [[Benotzer:GilPe|GilPe]] ([[Benotzer Diskussioun:GilPe|Diskussioun]]) 07:51, 19. Abr. 2026 (UTC) :Den Ënnerscheed ass net sou grouss, well hie wollt Nazi sinn, mä d'NSDAP huet hien no méi wéi engem Joer aus Grënn, déi eis onbekannt sinn, refuséiert. [[Benotzer:Nbiver|Nbiver]] ([[Benotzer Diskussioun:Nbiver|Diskussioun]]) 16:52, 19. Abr. 2026 (UTC) qomcc6ggo9c1xlfp9g29pt6iy6s6451 2673679 2673677 2026-04-19T17:05:23Z Nbiver 39834 /* Pierre Schockmel */ Äntweren 2673679 wikitext text/x-wiki {{Moien}} == Pierre Schockmel == Moien, Ech hunn deng Ännerung am Artikel [[Pierre Schockmel]] geännert. Ob eng Persoun Member vun der NSDAP war oder ob s'eng Demande gemaach huet fir Member ze ginn an déi refuséiert gouf, mécht e klengen Ënnerscheed! | [[Benotzer:GilPe|GilPe]] ([[Benotzer Diskussioun:GilPe|Diskussioun]]) 07:51, 19. Abr. 2026 (UTC) :Den Ënnerscheed ass net sou grouss, well hie wollt Nazi sinn, mä d'NSDAP huet hien no méi wéi engem Joer aus Grënn, déi eis onbekannt sinn, refuséiert. [[Benotzer:Nbiver|Nbiver]] ([[Benotzer Diskussioun:Nbiver|Diskussioun]]) 16:52, 19. Abr. 2026 (UTC) :D'Korrektur ass falsch, well op der Memberskaart steet, datt hien seng Demande den 8. Mäerz 1941 agereecht huet, an datt se den 1. Juli 1941 ugeholl gouf. Dëst gouf den 2. September 1942 réckgängeg gemaach. [[Benotzer:Nbiver|Nbiver]] ([[Benotzer Diskussioun:Nbiver|Diskussioun]]) 17:05, 19. Abr. 2026 (UTC) 66ryzny9m9ggsmxwxr3zv0z5jcjo02f 2673705 2673679 2026-04-19T19:14:34Z GilPe 14980 /* Pierre Schockmel */ Äntweren 2673705 wikitext text/x-wiki {{Moien}} == Pierre Schockmel == Moien, Ech hunn deng Ännerung am Artikel [[Pierre Schockmel]] geännert. Ob eng Persoun Member vun der NSDAP war oder ob s'eng Demande gemaach huet fir Member ze ginn an déi refuséiert gouf, mécht e klengen Ënnerscheed! | [[Benotzer:GilPe|GilPe]] ([[Benotzer Diskussioun:GilPe|Diskussioun]]) 07:51, 19. Abr. 2026 (UTC) :Den Ënnerscheed ass net sou grouss, well hie wollt Nazi sinn, mä d'NSDAP huet hien no méi wéi engem Joer aus Grënn, déi eis onbekannt sinn, refuséiert. [[Benotzer:Nbiver|Nbiver]] ([[Benotzer Diskussioun:Nbiver|Diskussioun]]) 16:52, 19. Abr. 2026 (UTC) :D'Korrektur ass falsch, well op der Memberskaart steet, datt hien seng Demande den 8. Mäerz 1941 agereecht huet, an datt se den 1. Juli 1941 ugeholl gouf. Dëst gouf den 2. September 1942 réckgängeg gemaach. [[Benotzer:Nbiver|Nbiver]] ([[Benotzer Diskussioun:Nbiver|Diskussioun]]) 17:05, 19. Abr. 2026 (UTC) ::Ech si kee Spezialist an der Affär. War en an der Zäit vum 1/7/41 bis den 2/9/42 e "richtege Member" oder huet et esou laang gedauert bis seng Kaart bei der Instanz uewendriwwer ukoum an se do refuséiert gouf? Egal, du hues dat jo am Artikel verbessert an dat ass fir mech esou an der Rei. | [[Benotzer:GilPe|GilPe]] ([[Benotzer Diskussioun:GilPe|Diskussioun]]) 19:14, 19. Abr. 2026 (UTC) etxaw2s59gflua7tr3pmvrf85cyabvw 2673715 2673705 2026-04-19T20:06:51Z Puscas 735 ...... 2673715 wikitext text/x-wiki {{Moien}} == Pierre Schockmel == Moien, Ech hunn deng Ännerung am Artikel [[Pierre Schockmel]] geännert. Ob eng Persoun Member vun der NSDAP war oder ob s'eng Demande gemaach huet fir Member ze ginn an déi refuséiert gouf, mécht e klengen Ënnerscheed! | [[Benotzer:GilPe|GilPe]] ([[Benotzer Diskussioun:GilPe|Diskussioun]]) 07:51, 19. Abr. 2026 (UTC) :Den Ënnerscheed ass net sou grouss, well hie wollt Nazi sinn, mä d'NSDAP huet hien no méi wéi engem Joer aus Grënn, déi eis onbekannt sinn, refuséiert. [[Benotzer:Nbiver|Nbiver]] ([[Benotzer Diskussioun:Nbiver|Diskussioun]]) 16:52, 19. Abr. 2026 (UTC) :D'Korrektur ass falsch, well op der Memberskaart steet, datt hien seng Demande den 8. Mäerz 1941 agereecht huet, an datt se den 1. Juli 1941 ugeholl gouf. Dëst gouf den 2. September 1942 réckgängeg gemaach. [[Benotzer:Nbiver|Nbiver]] ([[Benotzer Diskussioun:Nbiver|Diskussioun]]) 17:05, 19. Abr. 2026 (UTC) ::Ech si kee Spezialist an der Affär. War en an der Zäit vum 1/7/41 bis den 2/9/42 e "richtege Member" oder huet et esou laang gedauert bis seng Kaart bei der Instanz uewendriwwer ukoum an se do refuséiert gouf? Egal, du hues dat jo am Artikel verbessert an dat ass fir mech esou an der Rei. | [[Benotzer:GilPe|GilPe]] ([[Benotzer Diskussioun:GilPe|Diskussioun]]) 19:14, 19. Abr. 2026 (UTC) :::Ech gesinn d'Saach éischter esou: Ënner der däitscher Besatzung huet hien den 8. Mäerz 1941 eng Demande gemaach fir Member vun der [[Nationalsozialistische Deutsche Arbeiterpartei|NSDAP]] ze ginn; d'Demande ass mat der Nummer 8358149 den 1. Juli 1941 enregistréiert (oder Weidergeleet) ginn, a gouf 2. September 1942 refuséiert ginn. :::Um Dokument ass nämlech kloer ze liesen ''Aufnahme abgelehnt'' an d'Entête vun der Demande ass duerchgestrach. Wann hie scho Member gewiescht wier dann hätt ''Aufnahme'' jo net méi kënne refuséiert ginn, an et stéing do datt en aus der Partei geflunn ass. --[[Benotzer:Puscas|Puscas]] ([[Benotzer Diskussioun:Puscas|Diskussioun]]) 20:06, 19. Abr. 2026 (UTC) k3sare6iuqycdjxc0smknt39thpgzmb 2673721 2673715 2026-04-19T20:18:46Z Puscas 735 /* Pierre Schockmel */ ..... 2673721 wikitext text/x-wiki {{Moien}} == Pierre Schockmel == Moien, Ech hunn deng Ännerung am Artikel [[Pierre Schockmel]] geännert. Ob eng Persoun Member vun der NSDAP war oder ob s'eng Demande gemaach huet fir Member ze ginn an déi refuséiert gouf, mécht e klengen Ënnerscheed! | [[Benotzer:GilPe|GilPe]] ([[Benotzer Diskussioun:GilPe|Diskussioun]]) 07:51, 19. Abr. 2026 (UTC) :Den Ënnerscheed ass net sou grouss, well hie wollt Nazi sinn, mä d'NSDAP huet hien no méi wéi engem Joer aus Grënn, déi eis onbekannt sinn, refuséiert. [[Benotzer:Nbiver|Nbiver]] ([[Benotzer Diskussioun:Nbiver|Diskussioun]]) 16:52, 19. Abr. 2026 (UTC) :D'Korrektur ass falsch, well op der Memberskaart steet, datt hien seng Demande den 8. Mäerz 1941 agereecht huet, an datt se den 1. Juli 1941 ugeholl gouf. Dëst gouf den 2. September 1942 réckgängeg gemaach. [[Benotzer:Nbiver|Nbiver]] ([[Benotzer Diskussioun:Nbiver|Diskussioun]]) 17:05, 19. Abr. 2026 (UTC) ::Ech si kee Spezialist an der Affär. War en an der Zäit vum 1/7/41 bis den 2/9/42 e "richtege Member" oder huet et esou laang gedauert bis seng Kaart bei der Instanz uewendriwwer ukoum an se do refuséiert gouf? Egal, du hues dat jo am Artikel verbessert an dat ass fir mech esou an der Rei. | [[Benotzer:GilPe|GilPe]] ([[Benotzer Diskussioun:GilPe|Diskussioun]]) 19:14, 19. Abr. 2026 (UTC) :::Ech gesinn d'Saach éischter esou: Ënner der däitscher Besatzung huet hien den 8. Mäerz 1941 eng Demande gemaach fir Member vun der [[Nationalsozialistische Deutsche Arbeiterpartei|NSDAP]] ze ginn; d'Demande ass mat der Nummer 8358149 den 1. Juli 1941 enregistréiert (oder weidergeleet) ginn, a gouf den 2. September 1942 refuséiert. :::Um Dokument ass nämlech kloer ze liesen ''Aufnahme abgelehnt'' an d'Entête vun der Demande ass duerchgestrach. Wann hie scho Member gewiescht wier dann hätt ''Aufnahme'' jo net méi kënne refuséiert ginn, an et stéing do datt en aus der Partei geflunn ass. Meng weider Meenung ass, datt wann näischt sou richteg kloer ass, well et verschidden Interpretatiounsméiglechkeete gëtt, a wann een d'Hannergrënn vun der Demande a vum Refus net kennt, da soll ee léiwer näischt sou steif a fest behaapten. --[[Benotzer:Puscas|Puscas]] ([[Benotzer Diskussioun:Puscas|Diskussioun]]) 20:06, 19. Abr. 2026 (UTC) 4alv1z9nbis7bzcz3fslzd8qm8h8usq 0 162911 2673719 2606112 2026-04-19T20:12:43Z Mobby 12 60927 k 2673719 wikitext text/x-wiki {{Infobox Biographie}} De '''Petteri Orpo''', gebuer den [[3. November]] [[1969]] zu [[Köyliö]], ass e [[Finnland|finnesche]] [[Politiker]]. Hien ass President vun der [[National Sammlungspartei (Finnland)|Nationaler Sammlungspartei]] (KOK) an zanter dem 20. Juni 2023 Premierminister vun der Republik Finnland. Hie war vun 2014 bis 2015 Landwirtschaftsminister an der Regierung vum [[Alexander Stubb]] a vun 2016 bis 2019 Finanzminister an der Regierung vum [[Juha Sipilä]], an och zanter Juni 2017 deem säi Vize. Vun der finnescher Parlamentswal 2019 bis Juni 2023 war hien Oppositiounsleader. == Um Spaweck == {{Commonscat}} * [http://orpo.fi/ Offiziell Websäit vum Petteri Orpo] {{Autoritéitskontroll}} {{Sozial Medien}} {{Navigatioun Premierministere vu Finnland}} {{DEFAULTSORT:Orpo Petteri}} [[Kategorie:Premierministere vu Finnland]] [[Kategorie:Finnesch Ministeren]] [[Kategorie:Gebuer 1969]] ee9e6lsuwjscp7f2gu9weio76j2r5yy 0 170156 2673645 2673090 2026-04-19T12:18:30Z Jwh 3315 /* Um Spaweck */ 2673645 wikitext text/x-wiki {{Infobox Televisiounsserie |Plakat= |Produktiounsland= [[Däitschland]]<br>[[Lëtzebuerg (Land)|Lëtzebuerg]] |Éischt Folleg=2025 |Dauer= 6 x 45 |Originalsprooch= [[Däitsch]]<br>[[Englesch]] |Follgen=6 |Iddi= |Dréibuch= Oliver Bottini, Abdel Raouf Dafri, Frédéric Jardin, Benjamin Karalic, Julia Neumann |Regie= [[Barbara Eder]] |Produzent= [[ARD Mediathek]],<br>[[Deal Productions]] |Haaptacteuren= [[Noah Saavedra]] als Alex Jaromin<br>[[Daniel Lommatzsch]] als Frank Jaromin<br>[[Désirée Nosbusch]] als Hanne Lay<br> Deleila Piasko als Simin<br>Torben Liebrecht als Toni Baumann<br>[[Jules Werner]] als Steffen Graf<br>Jakob Diehl als Bardeaux <br>Alessija Lause als Freddy<br>[[André Jung]] als Andreas von Goerden<br>[[Luc Schiltz]]<br>[[Gintare Parulyte]]<br>[[Max Thommes]]<br>[[Steve Karier]] }} '''Das zweite Attentat''' (engleschen Titel: ''The Second Attac'' oder ''Dangerous Truth'') ass eng [[Däitschland|däitsch]]-[[Lëtzebuerg (Land)|lëtzebuergesch]] [[Televisiounsserie]]. Si gouf 2025 vun [[ARD]] Mediathek an [[Deal Productions]], a Koproduktioun mat Avrio Films produzéiert. Se gouf am Abrëll 2025 fir d'éischt op der Tëlee gewisen. Ee Mount éischter war schonn eng Episod um [[LuxFilmFest]] ze gesinn. == Ëm wat geet et an der Serie? == D'Enquêtrice vum [[Bundeskriminalamt|BKA]] Hanna Lay ermëttelt géint de getarnten Informant "Curveball", deen 2003 de "Beweis" geliwwert hat, datt den Irak Biowaffe produzéiere géif, wat mat als Justificatif fir den [[Irakkrich]] geholl gouf. 20 Joer drop ass déi Affär nach ëmmer aktuell... {{Kapitel Info feelt}} == Episoden == {| class=wikitable style="font-size:85%;" ! N° ! Episod<br>{{Small|(Titel)}} ! Ëm wat geet et? ! Éischt Ausstralung |- | align="right"|1 | align="left" | ''Titel'' | Den Alex Jaromin lieft ënner falschem Numm zu Athen. Wéi hie kleng war, ass viru sengen Ae säi Papp a seng Schwëster erschoss ginn, wat hien a Flashbacken ëmmer nees traumatiséiert. Hie kritt vu senger doudkranker Mamm um Stierfbett eng Enveloppe mat Fotoen an enger CD. Op enger Foto gesäit hien nieft sengem Papp e Mann, deen en als Attentäter erëmerkennt. Hie fiert op Berlin, fir dem BKA seng nei Erkenntnis matzedeelen. | Abrëll 2025 |- | align="right"|1 | align="left" | ''Titel'' | ... | Abrëll 2025 |- | align="right"|2 | align="left" | ''Titel'' | ... | Abrëll 2025 |- | align="right"|3 | align="left" | ''Titel'' | ... | Abrëll 2025 |- | align="right"|4 | align="left" | ''Titel'' | ... | Abrëll 2025 |- | align="right"|5 | align="left" | ''Titel'' | ... | Abrëll 2025 |- | align="right"|6 | align="left" | ''Titel'' | ... | Abrëll 2025 |} == Produktioun == {{Kapitel Info feelt}} ==Soss == D'Theema gouf schonn am Film ''[[Curveball – Wir machen die Wahrheit]]'' (2020) op eng satiresch Manéier verschafft. <!--== Auszeechnungen ==--> == Um Spaweck == [https://play.rtl.lu/shows/lb/das-zweite-attentat/episodes/r/3455047 Op RTL Play] {{Autoritéitskontroll}} {{Referenzen}} {{DEFAULTSORT:Zweite Attentat}} [[Kategorie:Televisiounsserien am 21. Joerhonnert]] [[Kategorie:Däitsch Televisiounsserien]] [[Kategorie:Lëtzebuergesch Televisiounsserien]] 0pi0h4trtdoccaur5ru9r3czvn2v349 0 173385 2673644 2648698 2026-04-19T12:00:21Z GilPe 14980 Update amgaang 2673644 wikitext text/x-wiki {{EnCours|GilPe}}{{skizzPolitiker}} {{Infobox Biographie}} De '''Mathias Weistroffer''', gebuer ..., a gestuerwen de [[15. Mäerz]] [[1933]] um [[Jean-Mathias-Haff]] am Alter vun 62 Joer<ref>{{Citation|URL=https://persist.lu/ark:70795/z0shvg/pages/13/articles/DTL686|Titel=Doudesannonce vum Mathias Weistroffer|Gekuckt=2025-12-10|Datum=1933-03-17|Wierk=viewer.eluxemburgensia.lu|Editeur=[[:Luxemburger Wort]]|Säiten=Säit 13|Sprooch=fr}}</ref>, war e [[Lëtzebuerg (Land)|lëtzebuergesche]] [[Bauer (Beruff)|Bauer]]. Seng Famill koum aus dem [[Saarland]]. Enn des 19. Joerhonnert huet hien de Jeanmathiashaff op der [[Kockelscheier]] iwwerholl. Seng Kanner a Kandskanner hunn den Haff weidergefouert, bis en uganks vun den 1960er Joren un en hollännesche Bauer verpacht gouf. Am Laf vun de Joren dono gouf op de Lännereien dovun e Wunnquartier gebaut.<ref name=rues>[https://www.rues-au-feminin.lu/strassen/sueden/rue-aline-grun/ Aline Grün.] rues-au-feminin.lu (nogekuckt:10.12.2024).</ref> Op der Kockelscheier erënnert eng Strooss un de fréiere Proprietär vum Haff<ref>{{Citation|URL=https://map.geoportail.lu/addresses/Kockelscheuer/Rue%20Mathias%20Weistroffer/?lang=fr|Titel=Kockelscheuer : Rue Mathias Weistroffer|Gekuckt=2025-12-10|Wierk=map.geoportail.lu|Sprooch=fr}}</ref>. {{Referenzen}} {{DEFAULTSORT:Weistroffer Mathias}} [[Kategorie:Gebuer ?]] [[Kategorie:Gestuerwen 1933]] [[Kategorie:Lëtzebuergesch Baueren]] [[Kategorie:Persounen, no deenen eng Struktur zu Lëtzebuerg genannt ass]] [[Kategorie:Gebuer ?]] 9mdra21mglv36ibes1pu7dduewsmbc1 2673647 2673644 2026-04-19T13:10:41Z GilPe 14980 Artikel komplettéiert 2673647 wikitext text/x-wiki {{Infobox Biographie}} De '''Mathias „Mäths“ Weistroffer''', gebuer den [[12. Abrëll]] [[1854]] zu [[Merzkirchen]] bei [[Saarburg]] (deemools [[Preisen]])<ref>{{Citation|URL=https://www.familysearch.org/fr/tree/person/details/LYTB-6CJ|Titel=Mathias Weistroffer|Gekuckt=19.04.2026|Wierk=www.familysearch.org|Sprooch=fr}}</ref>, a gestuerwen de [[15. Mäerz]] [[1933]] um [[Jean-Mathias-Haff]] op der [[Kockelscheier]]<ref>{{Citation|URL=https://persist.lu/ark:70795/z0shvg/pages/13/articles/DTL686|Titel=Doudesannonce vum Mathias Weistroffer|Gekuckt=2025-12-10|Datum=1933-03-17|Wierk=viewer.eluxemburgensia.lu|Editeur=[[:Luxemburger Wort]]|Säiten=Säit 13|Sprooch=fr}}</ref>, war e [[Lëtzebuerg (Land)|lëtzebuergesche]] [[Bauer (Beruff)|Bauer]]. D'Famill Weistroffer koum ursprénglech aus dem [[Loutrengen|loutrengesche]] [[Kirschnaumen]]. De Petrus Weistroffer huet sech 1816 zu Körrig, engem nërdleche Quartier vu Merzkirchen bestuet. Säin Enkel Nicolas (1842 – 1927) huet sech 1868 do mat der Magdalena Scheuer bestuet an d'Koppel huet uganks vun den 1880er Joren, warscheinlech 1883, de Jean-Mathias-Haff op der Kockelscheier kaaft a sech do néiergelooss. Nom Doud vum Nicolas gouf säi Jong Mathias „Mäths“ den neien Här um Haff. Nieft senger Aarbecht als Bauer huet hien och eng Brennerei bedriwwen a säi [[Schnaps]] ausgeliwwert. Wéi hien am Joer 1933 enges nuets heem gefuer ass, ass e Camion a seng [[Kutsch|Päerdskutsch]] gerannt; de Mäths gouf verwonnt an ass e puer Deeg duerno gestuerwen.<ref>{{Cite book|Titel=Kockelscheuer: Geschichte und Geschichten|Auteur=Joseph Mersch|Verlag=J. Mersch|Plaz=Lëtzebuerg|Datum=2025|Sprooch=de|Säiten=S. 39 – 42}}</ref> Den Haff ass vu seng Kanner a Kandskanner weidergefouert ginn, bis en uganks vun den 1960er Joren un en hollännesche Bauer verpacht gouf. Am Laf vun de Joren dono gouf op de Lännereien dovun e Wunnquartier „Cité Weistroffer“ gebaut.<ref name=rues>[https://www.rues-au-feminin.lu/strassen/sueden/rue-aline-grun/ Aline Grün.] rues-au-feminin.lu (nogekuckt:10.12.2024).</ref> Op der Kockelscheier erënnert eng Strooss un de fréiere Proprietär vum Haff<ref>{{Citation|URL=https://map.geoportail.lu/addresses/Kockelscheuer/Rue%20Mathias%20Weistroffer/?lang=fr|Titel=Kockelscheuer : Rue Mathias Weistroffer|Gekuckt=2025-12-10|Wierk=map.geoportail.lu|Sprooch=fr}}</ref>. {{Referenzen}} {{DEFAULTSORT:Weistroffer Mathias}} [[Kategorie:Gebuer 1854]] [[Kategorie:Gestuerwen 1933]] [[Kategorie:Lëtzebuergesch Baueren]] [[Kategorie:Persounen, no deenen eng Struktur zu Lëtzebuerg genannt ass]] btkuclnuv080im5odww2xop9t3prdkl 2673648 2673647 2026-04-19T13:13:54Z GilPe 14980 +Bestuet mat 2673648 wikitext text/x-wiki {{Infobox Biographie |Bestuet mat = Marie Mertz }} De '''Mathias „Mäths“ Weistroffer''', gebuer den [[12. Abrëll]] [[1854]] zu [[Merzkirchen]] bei [[Saarburg]] (deemools [[Preisen]])<ref>{{Citation|URL=https://www.familysearch.org/fr/tree/person/details/LYTB-6CJ|Titel=Mathias Weistroffer|Gekuckt=19.04.2026|Wierk=www.familysearch.org|Sprooch=fr}}</ref>, a gestuerwen de [[15. Mäerz]] [[1933]] um [[Jean-Mathias-Haff]] op der [[Kockelscheier]]<ref>{{Citation|URL=https://persist.lu/ark:70795/z0shvg/pages/13/articles/DTL686|Titel=Doudesannonce vum Mathias Weistroffer|Gekuckt=2025-12-10|Datum=1933-03-17|Wierk=viewer.eluxemburgensia.lu|Editeur=[[:Luxemburger Wort]]|Säiten=Säit 13|Sprooch=fr}}</ref>, war e [[Lëtzebuerg (Land)|lëtzebuergesche]] [[Bauer (Beruff)|Bauer]]. D'Famill Weistroffer koum ursprénglech aus dem [[Loutrengen|loutrengesche]] [[Kirschnaumen]]. De Petrus Weistroffer huet sech 1816 zu Körrig, engem nërdleche Quartier vu Merzkirchen bestuet. Säin Enkel Nicolas (1842 – 1927) huet sech 1868 do mat der Magdalena Scheuer bestuet an d'Koppel huet uganks vun den 1880er Joren, warscheinlech 1883, de Jean-Mathias-Haff op der Kockelscheier kaaft a sech do néiergelooss. Nom Doud vum Nicolas gouf säi Jong Mathias „Mäths“ den neien Här um Haff. Nieft senger Aarbecht als Bauer huet hien och eng Brennerei bedriwwen a säi [[Schnaps]] ausgeliwwert. Wéi hien am Joer 1933 enges nuets heem gefuer ass, ass e Camion a seng [[Kutsch|Päerdskutsch]] gerannt; de Mäths gouf verwonnt an ass e puer Deeg duerno gestuerwen.<ref>{{Cite book|Titel=Kockelscheuer: Geschichte und Geschichten|Auteur=Joseph Mersch|Verlag=J. Mersch|Plaz=Lëtzebuerg|Datum=2025|Sprooch=de|Säiten=S. 39 – 42}}</ref> Den Haff ass vu seng Kanner a Kandskanner weidergefouert ginn, bis en uganks vun den 1960er Joren un en hollännesche Bauer verpacht gouf. Am Laf vun de Joren dono gouf op de Lännereien dovun e Wunnquartier „Cité Weistroffer“ gebaut.<ref name=rues>[https://www.rues-au-feminin.lu/strassen/sueden/rue-aline-grun/ Aline Grün.] rues-au-feminin.lu (nogekuckt:10.12.2024).</ref> Op der Kockelscheier erënnert eng Strooss un de fréiere Proprietär vum Haff<ref>{{Citation|URL=https://map.geoportail.lu/addresses/Kockelscheuer/Rue%20Mathias%20Weistroffer/?lang=fr|Titel=Kockelscheuer : Rue Mathias Weistroffer|Gekuckt=2025-12-10|Wierk=map.geoportail.lu|Sprooch=fr}}</ref>. {{Referenzen}} {{DEFAULTSORT:Weistroffer Mathias}} [[Kategorie:Gebuer 1854]] [[Kategorie:Gestuerwen 1933]] [[Kategorie:Lëtzebuergesch Baueren]] [[Kategorie:Persounen, no deenen eng Struktur zu Lëtzebuerg genannt ass]] 6xhl8h5hjmovpl9lnd780e5vr2dt8pu 0 175429 2673735 2673578 2026-04-20T06:56:56Z ~2026-24333-22 70862 2673735 wikitext text/x-wiki {{skizzFilm}} {{Infobox Film nei}} '''''Metropolis''''' ass en [[Weimarer Republik|däitsche]] [[Stommfilm]] vum [[Fritz Lang]] aus dem Joer 1927. E baséiert um [[Roman]] [[Metropolis (Roman)|''Metropolis'']] vun der [[Thea von Harbou]] aus dem Joer 1925. De Film, am [[Expressionismus|expressionistesche]] Stil gedréint, spillt an enger futuristescher Groussstad wou staark [[Sozial Klass|Klassegéigesätz]] herrschen. Dëse [[science Fiction|Science-Fiction-Film]] war ee vun den deierste Filmer vun der deemoleger Zäit a gëllt als ee vun de bedeitendste Wierker vun der Filmgeschicht. == Ëm wat geet et am Film? == {{Kapitel Info feelt}} == Produktioun == {{Kapitel Info feelt}} == Rezeptioun == {{Kapitel Info feelt}} == Um Spaweck == {{commonscat}} {{Autoritéitskontroll}} [[Kategorie:Stommfilmer]] [[Kategorie:däitsch Filmer]] [[Kategorie:Däitsch Science-Fictionfilmer]] [[Kategorie:Filmer 1927]] [[Kategorie:Däitsch Schwaarz-Wäiss-Filmer]] gv0hvtmzdnkc26yelyp4sr15zgynl6r 2673736 2673735 2026-04-20T07:01:16Z Puscas 735 .... 2673736 wikitext text/x-wiki {{skizzFilm}} {{Infobox Film nei}} '''''Metropolis''''' ass en [[Weimarer Republik|däitsche]] [[Stommfilm]] vum [[Fritz Lang]] aus dem Joer 1927. E baséiert um [[Roman]] [[Metropolis (Roman)|''Metropolis'']] vun der [[Thea von Harbou]] aus dem Joer 1925. De Film, am [[Expressionismus|expressionistesche]] Stil gedréint, spillt an enger futuristescher Groussstad, an där et staark [[Sozial Klass|Klassegéigesätz]] gëtt. Dëse [[science Fiction|Science-Fiction-Film]] war ee vun den deierste Filmer vun der deemoleger Zäit a gëllt als eent vun de bedeitendste Wierker vun der Filmgeschicht. == Ëm wat geet et am Film? == {{Kapitel Info feelt}} == Produktioun == {{Kapitel Info feelt}} == Rezeptioun == {{Kapitel Info feelt}} == Um Spaweck == {{commonscat}} {{Autoritéitskontroll}} [[Kategorie:Stommfilmer]] [[Kategorie:däitsch Filmer]] [[Kategorie:Däitsch Science-Fictionfilmer]] [[Kategorie:Filmer 1927]] [[Kategorie:Däitsch Schwaarz-Wäiss-Filmer]] ibtwuoudkidx5kftsusjihf7arz5f4d 6 175433 2673646 2673601 2026-04-19T13:00:42Z Bdx 7724 /* Resümmee */ 2673646 wikitext text/x-wiki == Resümmee == * Entête vun der belscher Regionalzeitung ''[[La Meuse (Zeitung)|La Meuse]]'' an der lokale Editioun fir Namur, de 15. Abrëll 2026. * Quell: https://journal.sudinfo.be/#Sudpresse/web,2026-04-15,NAMUR|SU_QUOTIDIENS,2026-04-15,NAMUR,1|1 == Lizenz == {{Bild-Logo}} 4khll9coqhcjp0cbzkbwkmop2z3otx1 0 175440 2673643 2673624 2026-04-19T11:59:16Z GilPe 14980 2673643 wikitext text/x-wiki {{SkizzFilm}} {{Infobox Film nei |Plakat= |Produktiounsland= |Produktiounsjoer = |Dauer= |Originalsprooch= |Regie=[[Axel von Ambesser]] |Dréibuch=[[Hans Jacoby]] |Fotografie=[[Richard Angst]] |Faarftechnik= |Format={{1,37:1}} |Musek=[[Bernhard Eichhorn]] |Schnëtt=[[Angelica Appel]]<br>[[Hermann Haller]] |Dekoren=[[Werner Schlichting]] |Produzent=[[Artur Brauner]] |Produktiounsgesellschaft=Central Cinema Company Film (CCC) |Haaptacteuren=[[Heinz Rühmann]] als Josef Schwejk<br>[[Ernst Stankovski]] als Oberleutnant Lukasch<br>[[Franz Muxeneder]] als Woditschka<br>[[Ursula Borsodi|Ursula von Borsody]] als Kathi Wendler<br>[[Erika von Thellmann]] als Baronin von Botzenheim<br>[[Senta Berger]] als Gretl<br>[[Fritz Imhoff]] als Palivec<br>[[Jane Tilden]]<br>[[Rudolf Rhomberg]] als Dokter<br>[[Fritz Eckhardt]] als Robert Wendler<br>[[Hugo Gottschlich]] als Flanderka<br>[[Michael Janisch]] als Balun<br>[[Fritz Muliar]] als Boris<br>[[Marisa Mell]] als Olly<br>[[Hans Thimig]]<br>[[Erik Frey]] als Oberst<br>[[Egon von Jordan]] als Schröder<br>[[Alma Seidler]] als Rosa<br>[[Raoul Retzer]] als Bretschneider<br>[[Hans Unterkircher]]<br>[[Otto Schmöle]] als von Schwarzenberg<br>[[Edd Stavjanik]]<br>[[Leopold Rudolf]] als Dokter<br>[[Otto Schenk]] als Dokter<br>[[Fritz Heller (Schauspiller)|Fritz Heller]] als Dokter<br>[[Wolf Harnisch]] als Wannek<br>[[Herbert Fux]]<br>[[Erland Erlandsen]]<br>[[Axel von Ambesser]] als Erzieler}} '''Der brave Soldat Schwejk''' ass en [[Däitschland|däitsche]] Film vum [[Axel von Ambesser]] aus dem Joer 1960 no engem Roman vum [[Jaroslav Hašek]] mam [[Heinz Rühmann]] a mam [[Ernst Stankovski]] an den Haaptrollen. == Ëm wat geet et am Film? == Am Joer 1914 lieft de Josef Schwejk als Hondshändler zu Prag. Wéi de [[Éischte Weltkrich|Krich]] ausbrécht muss hien an d'Arméi… == Um Spaweck == {{Autoritéitskontroll}} {{DEFAULTSORT:Der brave Soldat Schwejk}} [[Kategorie:Däitsch Filmer]] [[Kategorie:Däitsch Kaméidisfilmer]] [[Kategorie:Däitsch Schwaarz-Wäiss-Filmer]] [[Kategorie:Filmer 1960]] [[Kategorie:Filmer vum Axel von Ambesser]] l292d0wotmga1os2qp5xadomns6seyn 0 175442 2673654 2026-04-19T14:16:17Z Bdx 7724 Neien Artikel 2673654 wikitext text/x-wiki [[Fichier:Modern cub bra, wine red.jpg|thumb|En däischter roude Soutien.]] E '''Soutien''' (vum franséische ''soutien-gorges'') oder '''BH''' (vum däitsche ''Büstenhalter'') ass e [[Gezei]], dat déi [[weiblech Broscht]] stäipt an hält. Fraen doen en haaptsächlech als [[Ënnerwäsch]] un. == Opbau == E Soutien besteet aus zwee geformten, matenee verbonne [[Kuerf|Kierfercher]] an déi d'Brëscht placéiert ginn, zwou Brëtellen, déi iwwer d'[[Schëller]]e verlafen an déi dat ganzt vertikal stabiliséieren, an engem Band dat vertikal verleeft an och nach eng Kéier stabiliséiert. Dat Band kann een um Réck oder vir op- an zoumaachen. D'Schëllerbrëtellen an de Réckendeel loosse sech ajustéieren. == Geschicht == === An der Antikitéit === [[Fichier:"Mosaik der Mädchen im Bikini" in der Villa del Casale. 02.jpg|thumb|Réimesche Mosaik aus dem 4. Joerhonnert no Christus mat jonke Fraen, déi e laangt Band aus Textil oder Lieder unhunn.]] Laang éier de moderne Soutien erfonnt gouf hu Fraen an [[Antikitéit|anticken]] Zivilisatiounen Stoft benotzt, fir hir Broscht ze stäipen oder ze bedecken. Am anticke Griicheland hu Fraen hir Brëscht mat Sträifen aus [[Woll]] oder [[Léngent]] gebonnen.<ref name=WienMuseum>{{Citation | URL = https://magazin.wienmuseum.at/die-geschichte-des-bhs | Titel = Die Geschichte des BHs - Eine Frage der Haltung | Gekuckt = 22. Januar 2025 | Auteur = Rosa Gierometta | Datum = 24. Juli 2024 | Editeur = Wien Museum | Sprooch = de}}</ref> Am [[Homer]] senger [[Ilias]] steet, wéi d'Gëttin [[Aphrodite]] e [[Stécken|gestéckte]] [[Rimm]] vun hirer Broscht erofhëlt.<ref name=nationalgeographic>{{Citation | URL = https://www.nationalgeographic.fr/histoire/arts-decoratifs-mode-loin-detre-une-invention-moderne-le-soutien-gorge-existe-depuis-antiquite | Titel = Loin d'être une invention moderne, le soutien-gorge existe depuis l'Antiquité | Gekuckt = 4. Abrëll 2026 | Auteur = Erin Blakemore | Datum = 26. Juni 2025 | Editeur = National Geographic Frankräich | Sprooch = fr }}</ref> Algriichesch Fraen hu bei sportleche Competitiounen och e Kleedungsstéck mam Numm ''Strophion'' gedroen, dat ee mat "Broschtband" iwwersetze kann, ënner anerem, fir méi maskulin ze wierken. Et ass awer net kloer, ob dat Gezei och am Alldag vun den duerchschnëttleche Frae gedroe gouf. E [[Mosaik]] aus dem 4. Joerhonnert, dat an der [[Villa Romana del Casale|Villa del Casale]] op [[Sizilien]] entdeckt gouf, weist [[Réimescht Räich|réimesch]] Athletinnen an engem Gezei, dat dem haitege [[Bikini]] staark änelt a vun deenen den ieweschten Deel hir Brëscht bënnt.<ref name=nationalgeographic/><ref name=voguefrance>{{Citation | URL = https://www.vogue.fr/mode/article/histoire-du-soutien-gorge | Titel = L'histoire du soutien-gorge : tout ce que vous devez savoir sur le sous-vêtement féminin | Gekuckt = 4. Abrëll 2026 | Auteur = Maude Bass-Krueger | Datum = 20. Oktober 2019 | Editeur = Vogue Frankräich | Sprooch = fr }}</ref> === Am Mëttelalter === D'Broschtbedeckung huet sech am [[Mëttelalter]] weiderentwéckelt. 2008 hunn Archeologen an engem [[Verwëllef]] aus dem 15. Joerhonnert op dem Schlass Lengberg an [[Éisträich]] véier Kleedungsstécker aus Léngent fonnt, déi engem moderne BH änelen. Bei deem Gezei gëtt et kleng Kierfercher, déi deene vum moderne Soutien änlech sinn. Laang Zäit war ugeholl ginn, dat de moderne BH mat "Körbchenform" eng Erfindung aus dem 19. Joerhonnert ass - déi Decouverte stellt déi Suppositioun a Fro. <ref name=UniInns17>{{Citation | URL = https://www.uibk.ac.at/archive/ipoint/news/2012/buestenhalter-aus-dem-mittelalter.html.de | Titel = Büstenhalter aus dem Mittelalter | Gekuckt = 4. Abrëll 2026 | Datum = 18. Juli 2012 | Editeur = Universität Innsbruck | Sprooch = de }}</ref> === D'Era vum Korsett an d'Entstoe vum moderne BH === [[Fichier:AuBonMarcheCorsetsPage1.gif|thumb|Reklamme fir e Corset aus dem Joer 1902]] Ongeféiert vum 16. Joerhonnert un ass de [[Corset]] zum dominante Gezei beim Forme vun der weiblecher Silhouette ginn. En huet de weibleche Kierper an déi deemools moudesch Figur a Form vun enger "[[Sandauer]]" gedréckt, dat heescht e breeden Uewerkierper an [[Hëft]]e mat enger méiglechst schmueler [[Taille]]. Dat Ganzt hat awer negativ Konsequenzen op d'kierperlech Gesondheet. Besonnesch bëlleg Corsete konnten bei de Fraen eescht gesondheetlech Schied hannerloossen.<ref name=WienMuseum/><ref name=voguefrance/> De Wandel fort vum Korsett huet am spéiden 19. Joerhonnert ugefaangen. 1889 huet déi franséisch Geschäftsfra Herminie Cadolle hire ''Corselet Gorge'' virgestallt, deen de Corset quasi an zwee Deeler deelt: den ieweschten Deel stäipt d'Broscht, den ënneschten de Bauch. Hire Fokus louch op der Praktabilitéit, net der Ästhetik.<ref name=WienMuseum/> Ongeféier zur selwechter Zäit, schonn an den 1870er, hat d'US-Amerikanerin Olivia Flynt e Virgängermodell vun engem Soutien patentéiere gelooss,<ref name=>{{Citation | URL = https://www.inventionandtech.com/content/bra-0 | Titel = The Bra | Gekuckt = 19. Abrëll 2026 | Auteur = Curt Wohleber | Datum = Fréijoer 2003 | Editeur = American Heritage's Innovation & Technology, Vol. 18, N° 4| Sprooch = }}</ref> an 1914 krut eng aner Amerikanerin, d'Mary Phelps Jacob (och bekannt als Caresse Crosby) e Patent fir eng ''Backless Brassiere''<ref name=WienMuseum/>, dat zu der moudescher, transparenter Kleedung vun der deemoleger Zäit gepasst huet. Si huet hiert Patent spéider fir nëmmen 1.500 US-Dollar un d'Firma Warner Brothers Corset Company verkaaft.<ref name=WienMuseum/><ref name=nationalgeographic/><ref name=Tagesspiegel14>{{Citation | URL = https://www.tagesspiegel.de/gesellschaft/panorama/runde-sache-der-bh-wird-100-jahre-3545344.html | Titel = 100 Jahre Büstenhalter: Runde Sache: Der BH wird 100 Jahre | Gekuckt = 6. Abrëll 2026 | Auteur = Michel Penke | Datum = 12. Februar 2014 | Editeur = Tagesspiegel | Sprooch = de }}</ref> === De Soutien als Masseprodukt === Trotzdeem gouf de Soutien bis dohin éischter vu räichen oder kënschtleresch tätege Frae ugedoen. E gouf deelweis och als net ubruecht oder onanstänneg empfonnt.<ref name=WienMuseum/> Den [[Éischte Weltkrich]] huet zur breeder Akzeptanz vum Soutien gefouert. Well immens vill Fraen a kuerzer Zäit an d'Beruffsliewen agetrueden sinn, ass ëmmer méi däitlech gi wéi onpraktesche e Korsett ass, well en d'Beweegungsfräiheet staark aschränkt. Donieft huet wärend dem Krich musse gespuert ginn, wat den Trend hin zum méi bëllegen Soutien och gefërdert huet.<ref name=Tagesspiegel14/> Esou huet de BH sech als gängeg Ënnerwäsch etabléiert. An den 1920er Joren hu sech d'Schéinheetsidealer dramatesch verännert. Schlank, [[androgyn]] Figuren koumen an d'Moud, an de BH war an där Zäit méi drop ausgeluecht, d'Broscht flaach ze halen, wéi se ze betounen. Tëscht 1918 an 1929 goufe bal 200 Patenter fir verschidde BH-Designs ugemellt. D'Gezei war net länger nëmme räiche Frae virbehalen, et huet sech lues a lues an alle Gesellschaftsschichte verbreet.<ref name=WienMuseum/> D'1930er Joren hu weider technesch Fortschrëtter mat sech bruecht. De "Cup"-Gréissesystem mat de Buschtawen A, B, C an D gouf agefouert<ref name=underpinning>{{Citation | URL = https://underpinningsmuseum.com/exhibition-lift-separate-technology-and-the-bra-chapter-4/ | Titel = Chapter 4 - 1930s: bra sizes and whirlpool stitching | Gekuckt = 4. Abrëll 2026 | Editeur = The Underpinnnings Museums | Sprooch = en }}</ref> a verstellbar Träger a standardiséiert Cup-Gréisste goufen zum Branchestandard. Elastescht Material huet d'Beweegungsfräiheet verbessert, ënner anerem well Danzstiler wéi de [[Lindy Hop]] an de [[Quick Step]] ëmmer méi beléift goufen.<ref name=WienMuseum/> === Hollywood, Pin-ups a d'Moud an der Nokrichszäit === [[Fichier:Patti Page 1955.JPG|thumb|Eng US-amerikanesch Sängerin an engem ''Bullet Bra'' (1955).]] Hollywood huet vill dozou bäigedroen, de moudeschen Aspekt vum Soutien ze etabléieren.<ref name=underpinning/> De konesche "Bullet Bra" ass e Produkt vun den 1940er Joren a gouf och nach an den 1950er vun den Hollywood-Sexsymboler wéi der [[Marilyn Monroe]], [[Jayne Mansfield]], [[Lana Turner]] an [[Jane Russell]] ugedoen a bekannt gemaach. Si hunn dozou bäigedroen, datt de BH als moudeschen Accessoire betruecht gouf.<ref name=WienMuseum/><ref name=wmagazine>{{Citation | URL = https://www.wmagazine.com/fashion/cone-bra-corset-trend-history | Titel = A Complete History of the Cone Bra Trend | Gekuckt = 4. Abrëll 2026 | Auteur = Hannah Malach | Datum = 25 April 2025 | Editeur = wmagazine.com | Sprooch = en }}</ref> Wärend dem [[Zweete Weltkrich]] war de BH en Deel vun de weibleche Militäruniformen a gouf en alldeeglecht Gezei fir beruffstäteg Frae vun der Mëttelschicht.<ref name=voguefrance/> === Feministesch Géigereaktiounen === An den 1960er Joren huet sech déi kulturell Bedeitung vum Soutien dramatesch gewandelt. Wat fréier d'Befreiung vum Korsett symboliséiert huet, huet elo déi [[Patriarchat|patriarchalesch]] Zwäng representéiert. Bei engem Protest géint de Miss-America-Concours am Joer 1968 hu feministesch Géigendemonstrantinnen hir BHen an eng "Fräiheetspoubelle" (''freedom trash can'') gehäit, zesumme mat anere Géigestänn, déi als Symboler vun der Ënnerdréckung gegollt hunn. Obwuel d'Soutienen aus Brandschutzgrënn net verbrannt goufen,<ref name=smithsonianmag>{{Citation | URL = https://www.smithsonianmag.com/history/fifty-years-ago-protestors-took-on-miss-america-pageant-electrified-feminist-movement-180967504/ | Titel = Fifty Years Ago, Protesters Took on the Miss America Pageant and Electrified the Feminist Movement | Gekuckt = 19. Abrëll 2026 | Auteur = Roxane Gay | Datum = Januar 2018 | Editeur = smithsonianmag.com | Sprooch = en}}</ref> gouf de Mythos vun de [[Feminismus|Feministinnen]], déi hire BH verbrennen, zu engem feste Bestanddeel vun der Popkultur. Änlech Protester gouf et ënner anerem zu [[Wien]], wou Frae mat Soutienen an der Hand als Symbol vum méi breede Kampf fir d'Gläichberechtegung tëscht Männer a Fraen marschéiert sinn.<ref name=WienMuseum/><ref name=nationalgeographic/><ref name=Tagesspiegel14/> === Confort, Sport an de Retour op de Glamour === [[Fichier:Cameron Balloons N-105, Wonderbra AN0320589.jpg|thumb|Eng Reklamm fir e Soutien vun der Mark ''Wonderbra'' op engem [[Waarmloftballon|Ballon]] (1999).]] An den 1970er an 1980er huet de Confort an d'Funktionalitéit vum Soutien den Glamour-Aspekt verdrängt.<ref name=WienMuseum/> Den éischte Sport-BH gouf 1977 entworf a war vum [[Suspensoir]] (och nach "Jockstrap") fir Männer inspiréiert. Elastesch Streckmodeller goufe bei Sportlerinnen an och Fraen am Alldag ëmmer méi beléift. De BH huet vill vu senge steiwen, kënschtleche Strukturen aus den éischte Joerzéngten ofgeluecht. An den 1990er koum et dunn erëm zu enger Wendung. D'"Hello Boys"-Campagne vun der Firma Wonderbra mat hire Push-Up-BHen, déi d'Brëscht an d'Luucht drécken, an de Succès vun de [[Victoria's Secret]] [[Moudendefilé|Moudendefiléen]] hunn dem BH zu sengem betounte sexy Image verhollef.<ref name=WienMuseum/> Den alleréischte Moudendéfilé vu Victoria's Secret, bei deem Toppmodelen an Ënnerwäsch (den "Angels") iwwer d'Bün gelaf sinn, war 1995 zu New York a schonn 2001 hunn 12 Millioune Spectateuren dat op der Tëlee nogekuckt. De Push-up-BH ass fir vill Fraen zu engem Mëttel ginn, hire Kierper de gängege Schéinheetsidealer unzepassen.<ref name=voguefrance/> === De Soutien haut === No den éischte Jore vum neie Joerdausend huet sech den Trend erneit verännert an d'Nofro no BHen ouni Bigelen an no Bralettes ass an d'Luucht gaange. De Confinement wärend der [[Covid-19-Pandemie]] huet deen Trend beschleunegt. Eng Enquête huet zum Beispill gewisen, datt wärend dem Lockdown 20% vun de jonke Fransousinne guer kee Soutien ugedoen hunn.<ref name=WienMuseum/> D'Pandemie huet zousätzlech e méi breeden Trend hin zu Sport-BHen a méi mëlle Modelle favoriséiert, amplaz vun de strukturéierten, gepolsterten Alternativen.<ref name=nationalgeographic/> Och Innovatioune ginn et weiderhin. 2022 huet d'US-amerikanescht Militär e Prototyp vun engem feierfesten, taktesche Soutien presentéiert, deen an d'Uniformen integréiert soll ginn.<ref name=nationalgeographic/> == Zorten (Auswiel) == <gallery perrow="3" widths="250" heights="150"> Modern bra fullcup.jpg|De "Fullcup"-Soutien ëmfaasst d'Brëscht komplett. Modern bra plunge.jpg|Bei engem "Plunge"-Soutien läit d'Verbindung méi déif, fir datt en och ënnert engem Ieweschten oder engem Rack mat déiwem Decolleté net siichtbar ass. Modern bra bandeau.jpg|E "Bandeau"-Soutien verleeft wéi e Band iwwer d'Brëscht, mat oder ouni Schëllerträger. E Soutien ouni Schëllerträger nennt een och e "Strapless"-BH. Victoria secret bralette.jpg|De "Bralette" ass e Soutien ouni Polsterung an ouni Bigelen. Greenand black sports bra.jpg|De "Sport-BH" ass aus festem, elasteschem Stoff a reduzéiert d'Beweegunge vun de Brëscht beim Sport. Sports bra rear.jpg|De Sport-BH kann een op der Récksäit dacks op e puer Plaze regléieren. Mother breastfeeding with nursing bra.jpg|Fir rezent Mamme gëtt et e spezielle BH, dee besser stäipt an beim [[Nieren]] net muss ausgedoe ginn. Worn bra with protruding metal underwire (cropped).jpg|E "Biggel-BH" ass eng klassesch Form vum Soutien. E gëtt mathëllef vu Bigele verstäerkt aus Drot oder Plastik. Hei gesäit, een wéi de Bigel lass komm ass. Circa 1975 Wonderbra.jpg|De "Push-Up" dréckt d'Brëscht an d'Luucht. </gallery> == Kuckt och == * [[Ënnerwäsch]] * [[Hiemchen]] * [[Ënnescht Box]] {{Referenzen}} [[Kategorie:Gezei]] 46par8n50a5g9m1oskl32u424f6gc7v 2673667 2673654 2026-04-19T14:55:29Z Bdx 7724 2673667 wikitext text/x-wiki [[Fichier:Modern cub bra, wine red.jpg|thumb|En däischterroude Soutien.]] E '''Soutien''' (vum franséische ''soutien-gorges'') oder '''BH''' (vum däitsche ''Büstenhalter'') ass e [[Gezei]], dat déi [[weiblech Broscht]] stäipt an hält. Fraen doen en haaptsächlech als [[Ënnerwäsch]] un. == Opbau == E Soutien besteet aus zwee geformten, matenee verbonne [[Kuerf|Kierfercher]] an déi d'Brëscht placéiert ginn, zwou Brëtellen, déi iwwer d'[[Schëller]]e verlafen an déi dat ganzt vertikal stabiliséieren, an engem Band dat vertikal verleeft an och nach eng Kéier stabiliséiert. Dat Band kann een um Réck oder vir op- an zoumaachen. D'Schëllerbrëtellen an de Réckendeel loosse sech ajustéieren. == Geschicht == === An der Antikitéit === [[Fichier:"Mosaik der Mädchen im Bikini" in der Villa del Casale. 02.jpg|thumb|Réimesche Mosaik aus dem 4. Joerhonnert no Christus mat jonke Fraen, déi e laangt Band aus Textil oder Lieder unhunn.]] Laang éier de moderne Soutien erfonnt gouf hu Fraen an [[Antikitéit|anticken]] Zivilisatiounen Stoft benotzt, fir hir Broscht ze stäipen oder ze bedecken. Am anticke Griicheland hu Fraen hir Brëscht mat Sträifen aus [[Woll]] oder [[Léngent]] gebonnen.<ref name=WienMuseum>{{Citation | URL = https://magazin.wienmuseum.at/die-geschichte-des-bhs | Titel = Die Geschichte des BHs - Eine Frage der Haltung | Gekuckt = 22. Januar 2025 | Auteur = Rosa Gierometta | Datum = 24. Juli 2024 | Editeur = Wien Museum | Sprooch = de}}</ref> Am [[Homer]] senger [[Ilias]] steet, wéi d'Gëttin [[Aphrodite]] e [[Stécken|gestéckte]] [[Rimm]] vun hirer Broscht erofhëlt.<ref name=nationalgeographic>{{Citation | URL = https://www.nationalgeographic.fr/histoire/arts-decoratifs-mode-loin-detre-une-invention-moderne-le-soutien-gorge-existe-depuis-antiquite | Titel = Loin d'être une invention moderne, le soutien-gorge existe depuis l'Antiquité | Gekuckt = 4. Abrëll 2026 | Auteur = Erin Blakemore | Datum = 26. Juni 2025 | Editeur = National Geographic Frankräich | Sprooch = fr }}</ref> Algriichesch Fraen hu bei sportleche Competitiounen och e Kleedungsstéck mam Numm ''Strophion'' gedroen, dat ee mat "Broschtband" iwwersetze kann, ënner anerem, fir méi maskulin ze wierken. Et ass awer net kloer, ob dat Gezei och am Alldag vun den duerchschnëttleche Frae gedroe gouf. E [[Mosaik]] aus dem 4. Joerhonnert, dat an der [[Villa Romana del Casale|Villa del Casale]] op [[Sizilien]] entdeckt gouf, weist [[Réimescht Räich|réimesch]] Athletinnen an engem Gezei, dat dem haitege [[Bikini]] staark änelt a vun deenen den ieweschten Deel hir Brëscht bënnt.<ref name=nationalgeographic/><ref name=voguefrance>{{Citation | URL = https://www.vogue.fr/mode/article/histoire-du-soutien-gorge | Titel = L'histoire du soutien-gorge : tout ce que vous devez savoir sur le sous-vêtement féminin | Gekuckt = 4. Abrëll 2026 | Auteur = Maude Bass-Krueger | Datum = 20. Oktober 2019 | Editeur = Vogue Frankräich | Sprooch = fr }}</ref> === Am Mëttelalter === D'Broschtbedeckung huet sech am [[Mëttelalter]] weiderentwéckelt. 2008 hunn Archeologen an engem [[Verwëllef]] aus dem 15. Joerhonnert op dem Schlass Lengberg an [[Éisträich]] véier Kleedungsstécker aus Léngent fonnt, déi engem moderne BH änelen. Bei deem Gezei gëtt et kleng Kierfercher, déi deene vum moderne Soutien änlech sinn. Laang Zäit war ugeholl ginn, dat de moderne BH mat "Körbchenform" eng Erfindung aus dem 19. Joerhonnert ass - déi Decouverte stellt déi Suppositioun a Fro. <ref name=UniInns17>{{Citation | URL = https://www.uibk.ac.at/archive/ipoint/news/2012/buestenhalter-aus-dem-mittelalter.html.de | Titel = Büstenhalter aus dem Mittelalter | Gekuckt = 4. Abrëll 2026 | Datum = 18. Juli 2012 | Editeur = Universität Innsbruck | Sprooch = de }}</ref> === D'Era vum Korsett an d'Entstoe vum moderne BH === [[Fichier:AuBonMarcheCorsetsPage1.gif|thumb|Reklamme fir e Corset aus dem Joer 1902]] Ongeféiert vum 16. Joerhonnert un ass de [[Corset]] zum dominante Gezei beim Forme vun der weiblecher Silhouette ginn. En huet de weibleche Kierper an déi deemools moudesch Figur a Form vun enger "[[Sandauer]]" gedréckt, dat heescht e breeden Uewerkierper an [[Hëft]]e mat enger méiglechst schmueler [[Taille]]. Dat Ganzt hat awer negativ Konsequenzen op d'kierperlech Gesondheet. Besonnesch bëlleg Corsete konnten bei de Fraen eescht gesondheetlech Schied hannerloossen.<ref name=WienMuseum/><ref name=voguefrance/> De Wandel fort vum Korsett huet am spéiden 19. Joerhonnert ugefaangen. 1889 huet déi franséisch Geschäftsfra Herminie Cadolle hire ''Corselet Gorge'' virgestallt, deen de Corset quasi an zwee Deeler deelt: den ieweschten Deel stäipt d'Broscht, den ënneschten de Bauch. Hire Fokus louch op der Praktabilitéit, net der Ästhetik.<ref name=WienMuseum/> Ongeféier zur selwechter Zäit, schonn an den 1870er, hat d'US-Amerikanerin Olivia Flynt e Virgängermodell vun engem Soutien patentéiere gelooss,<ref name=>{{Citation | URL = https://www.inventionandtech.com/content/bra-0 | Titel = The Bra | Gekuckt = 19. Abrëll 2026 | Auteur = Curt Wohleber | Datum = Fréijoer 2003 | Editeur = American Heritage's Innovation & Technology, Vol. 18, N° 4| Sprooch = }}</ref> an 1914 krut eng aner Amerikanerin, d'Mary Phelps Jacob (och bekannt als Caresse Crosby) e Patent fir eng ''Backless Brassiere''<ref name=WienMuseum/>, dat zu der moudescher, transparenter Kleedung vun der deemoleger Zäit gepasst huet. Si huet hiert Patent spéider fir nëmmen 1.500 US-Dollar un d'Firma Warner Brothers Corset Company verkaaft.<ref name=WienMuseum/><ref name=nationalgeographic/><ref name=Tagesspiegel14>{{Citation | URL = https://www.tagesspiegel.de/gesellschaft/panorama/runde-sache-der-bh-wird-100-jahre-3545344.html | Titel = 100 Jahre Büstenhalter: Runde Sache: Der BH wird 100 Jahre | Gekuckt = 6. Abrëll 2026 | Auteur = Michel Penke | Datum = 12. Februar 2014 | Editeur = Tagesspiegel | Sprooch = de }}</ref> === De Soutien als Masseprodukt === Trotzdeem gouf de Soutien bis dohin éischter vu räichen oder kënschtleresch tätege Frae ugedoen. E gouf deelweis och als net ubruecht oder onanstänneg empfonnt.<ref name=WienMuseum/> Den [[Éischte Weltkrich]] huet zur breeder Akzeptanz vum Soutien gefouert. Well immens vill Fraen a kuerzer Zäit an d'Beruffsliewen agetrueden sinn, ass ëmmer méi däitlech gi wéi onpraktesche e Korsett ass, well en d'Beweegungsfräiheet staark aschränkt. Donieft huet wärend dem Krich musse gespuert ginn, wat den Trend hin zum méi bëllegen Soutien och gefërdert huet.<ref name=Tagesspiegel14/> Esou huet de BH sech als gängeg Ënnerwäsch etabléiert. An den 1920er Joren hu sech d'Schéinheetsidealer dramatesch verännert. Schlank, [[androgyn]] Figuren koumen an d'Moud, an de BH war an där Zäit méi drop ausgeluecht, d'Broscht flaach ze halen, wéi se ze betounen. Tëscht 1918 an 1929 goufe bal 200 Patenter fir verschidde BH-Designs ugemellt. D'Gezei war net länger nëmme räiche Frae virbehalen, et huet sech lues a lues an alle Gesellschaftsschichte verbreet.<ref name=WienMuseum/> D'1930er Joren hu weider technesch Fortschrëtter mat sech bruecht. De "Cup"-Gréissesystem mat de Buschtawen A, B, C an D gouf agefouert<ref name=underpinning>{{Citation | URL = https://underpinningsmuseum.com/exhibition-lift-separate-technology-and-the-bra-chapter-4/ | Titel = Chapter 4 - 1930s: bra sizes and whirlpool stitching | Gekuckt = 4. Abrëll 2026 | Editeur = The Underpinnnings Museums | Sprooch = en }}</ref> a verstellbar Brëtellen a standardiséiert Cup-Gréisste goufen zum Branchestandard. Elastescht Material huet d'Beweegungsfräiheet verbessert, ënner anerem well Danzstiler wéi de [[Lindy Hop]] an de [[Quick Step]] ëmmer méi beléift goufen.<ref name=WienMuseum/> === Hollywood, Pin-ups a d'Moud an der Nokrichszäit === [[Fichier:Patti Page 1955.JPG|thumb|Eng US-amerikanesch Sängerin an engem ''Bullet Bra'' (1955).]] Hollywood huet vill dozou bäigedroen, de moudeschen Aspekt vum Soutien ze etabléieren.<ref name=underpinning/> De konesche "Bullet Bra" ass e Produkt vun den 1940er Joren a gouf och nach an den 1950er vun den Hollywood-Sexsymboler wéi der [[Marilyn Monroe]], [[Jayne Mansfield]], [[Lana Turner]] an [[Jane Russell]] ugedoen a bekannt gemaach. Si hunn dozou bäigedroen, datt de BH als moudeschen Accessoire betruecht gouf.<ref name=WienMuseum/><ref name=wmagazine>{{Citation | URL = https://www.wmagazine.com/fashion/cone-bra-corset-trend-history | Titel = A Complete History of the Cone Bra Trend | Gekuckt = 4. Abrëll 2026 | Auteur = Hannah Malach | Datum = 25 April 2025 | Editeur = wmagazine.com | Sprooch = en }}</ref> Wärend dem [[Zweete Weltkrich]] war de BH en Deel vun de weibleche Militäruniformen a gouf en alldeeglecht Gezei fir beruffstäteg Frae vun der Mëttelschicht.<ref name=voguefrance/> === Feministesch Géigereaktiounen === An den 1960er Joren huet sech déi kulturell Bedeitung vum Soutien dramatesch gewandelt. Wat fréier d'Befreiung vum Korsett symboliséiert huet, huet elo déi [[Patriarchat|patriarchalesch]] Zwäng representéiert. Bei engem Protest géint de Miss-America-Concours am Joer 1968 hu feministesch Géigendemonstrantinnen hir BHen an eng "Fräiheetspoubelle" (''freedom trash can'') gehäit, zesumme mat anere Géigestänn, déi als Symboler vun der Ënnerdréckung gegollt hunn. Obwuel d'Soutienen aus Brandschutzgrënn net verbrannt goufen,<ref name=smithsonianmag>{{Citation | URL = https://www.smithsonianmag.com/history/fifty-years-ago-protestors-took-on-miss-america-pageant-electrified-feminist-movement-180967504/ | Titel = Fifty Years Ago, Protesters Took on the Miss America Pageant and Electrified the Feminist Movement | Gekuckt = 19. Abrëll 2026 | Auteur = Roxane Gay | Datum = Januar 2018 | Editeur = smithsonianmag.com | Sprooch = en}}</ref> gouf de Mythos vun de [[Feminismus|Feministinnen]], déi hire BH verbrennen, zu engem feste Bestanddeel vun der Popkultur. Änlech Protester gouf et ënner anerem zu [[Wien]], wou Frae mat Soutienen an der Hand als Symbol vum méi breede Kampf fir d'Gläichberechtegung tëscht Männer a Fraen marschéiert sinn.<ref name=WienMuseum/><ref name=nationalgeographic/><ref name=Tagesspiegel14/> === Confort, Sport an de Retour op de Glamour === [[Fichier:Cameron Balloons N-105, Wonderbra AN0320589.jpg|thumb|Eng Reklamm fir e Soutien vun der Mark ''Wonderbra'' op engem [[Waarmloftballon|Ballon]] (1999).]] An den 1970er an 1980er huet de Confort an d'Funktionalitéit vum Soutien den Glamour-Aspekt verdrängt.<ref name=WienMuseum/> Den éischte Sport-BH gouf 1977 entworf a war vum [[Suspensoir]] (och nach "Jockstrap") fir Männer inspiréiert. Elastesch Streckmodeller goufe bei Sportlerinnen an och Fraen am Alldag ëmmer méi beléift. De BH huet vill vu senge steiwen, kënschtleche Strukturen aus den éischte Joerzéngten ofgeluecht. An den 1990er koum et dunn erëm zu enger Wendung. D'"Hello Boys"-Campagne vun der Firma Wonderbra mat hire Push-Up-BHen, déi d'Brëscht an d'Luucht drécken, an de Succès vun de [[Victoria's Secret]] [[Moudendefilé|Moudendefiléen]] hunn dem BH zu sengem betounte sexy Image verhollef.<ref name=WienMuseum/> Den alleréischte Moudendéfilé vu Victoria's Secret, bei deem Toppmodelen an Ënnerwäsch (den "Angels") iwwer d'Bün gelaf sinn, war 1995 zu New York a schonn 2001 hunn 12 Millioune Spectateuren dat op der Tëlee nogekuckt. De Push-up-BH ass fir vill Fraen zu engem Mëttel ginn, hire Kierper de gängege Schéinheetsidealer unzepassen.<ref name=voguefrance/> === De Soutien haut === No den éischte Jore vum neie Joerdausend huet sech den Trend erneit verännert an d'Nofro no BHen ouni Bigelen an no Bralettes ass an d'Luucht gaange. De Confinement wärend der [[Covid-19-Pandemie]] huet deen Trend beschleunegt. Eng Enquête huet zum Beispill gewisen, datt wärend dem Lockdown 20% vun de jonke Fransousinne guer kee Soutien ugedoen hunn.<ref name=WienMuseum/> D'Pandemie huet zousätzlech e méi breeden Trend hin zu Sport-BHen a méi mëlle Modelle favoriséiert, amplaz vun de strukturéierten, gepolsterten Alternativen.<ref name=nationalgeographic/> Och Innovatioune ginn et weiderhin. 2022 huet d'US-amerikanescht Militär e Prototyp vun engem feierfesten, taktesche Soutien presentéiert, deen an d'Uniformen integréiert soll ginn.<ref name=nationalgeographic/> == Zorten (Auswiel) == <gallery perrow="3" widths="250" heights="150"> Modern bra fullcup.jpg|De "Fullcup"-Soutien ëmfaasst d'Brëscht komplett. Modern bra plunge.jpg|Bei engem "Plunge"-Soutien läit d'Verbindung méi déif, fir datt en och ënnert engem Ieweschten oder engem Rack mat déiwem Decolleté net siichtbar ass. Modern bra bandeau.jpg|E "Bandeau"-Soutien verleeft wéi e Band iwwer d'Brëscht, mat oder ouni Schëllerbrëtellen. E Soutien ouni Schëllerbrëtellen nennt een och e "Strapless"-BH. Victoria secret bralette.jpg|De "Bralette" ass e Soutien ouni Polsterung an ouni Bigelen. Greenand black sports bra.jpg|De "Sport-BH" ass aus festem, elasteschem Stoff a reduzéiert d'Beweegunge vun de Brëscht beim Sport. Sports bra rear.jpg|De Sport-BH kann een op der Récksäit dacks op e puer Plaze regléieren. Mother breastfeeding with nursing bra.jpg|Fir rezent Mamme gëtt et e spezielle BH, dee besser stäipt an beim [[Nieren]] net muss ausgedoe ginn. Worn bra with protruding metal underwire (cropped).jpg|E "Biggel-BH" ass eng klassesch Form vum Soutien. E gëtt mathëllef vu Bigele verstäerkt aus Drot oder Plastik. Hei gesäit, een wéi de Bigel lass komm ass. Circa 1975 Wonderbra.jpg|De "Push-Up" dréckt d'Brëscht an d'Luucht. </gallery> == Kuckt och == * [[Ënnerwäsch]] * [[Hiemchen]] * [[Ënnescht Box]] {{Referenzen}} [[Kategorie:Gezei]] q7uontcr3ni62ox54iosyhh3sb1uh00 2673668 2673667 2026-04-19T15:34:38Z Mobby 12 60927 k 2673668 wikitext text/x-wiki [[Fichier:Modern cub bra, wine red.jpg|thumb|En däischterroude Soutien.]] E '''Soutien''' (vum franséische ''soutien-gorges'') oder '''BH''' (vum däitsche ''Büstenhalter'') ass e [[Gezei]], dat déi [[weiblech Broscht]] stäipt an hält. Fraen doen en haaptsächlech als [[Ënnerwäsch]] un. == Opbau == E Soutien besteet aus zwee geformten, matenee verbonne [[Kuerf|Kierfercher]] an déi d'Brëscht placéiert ginn, zwou Brëtellen, déi iwwer d'[[Schëller]]e verlafen an déi dat ganzt vertikal stabiliséieren, an engem Band dat vertikal verleeft an och nach eng Kéier stabiliséiert. Dat Band kann een um Réck oder vir op- an zoumaachen. D'Schëllerbrëtellen an de Réckendeel loosse sech ajustéieren. == Geschicht == === An der Antikitéit === [[Fichier:"Mosaik der Mädchen im Bikini" in der Villa del Casale. 02.jpg|thumb|Réimesche Mosaik aus dem 4. Joerhonnert no Christus mat jonke Fraen, déi e laangt Band aus Textil oder Lieder unhunn.]] Laang éier de moderne Soutien erfonnt gouf hu Fraen an [[Antikitéit|anticken]] Zivilisatiounen Stoft benotzt, fir hir Broscht ze stäipen oder ze bedecken. Am anticke Griicheland hu Fraen hir Brëscht mat Sträifen aus [[Woll]] oder [[Léngent]] gebonnen.<ref name=WienMuseum>{{Citation | URL = https://magazin.wienmuseum.at/die-geschichte-des-bhs | Titel = Die Geschichte des BHs - Eine Frage der Haltung | Gekuckt = 22. Januar 2025 | Auteur = Rosa Gierometta | Datum = 24. Juli 2024 | Editeur = Wien Museum | Sprooch = de}}</ref> Am [[Homer]] senger [[Ilias]] steet, wéi d'Gëttin [[Aphrodite]] e [[Stécken|gestéckte]] [[Rimm]] vun hirer Broscht erofhëlt.<ref name=nationalgeographic>{{Citation | URL = https://www.nationalgeographic.fr/histoire/arts-decoratifs-mode-loin-detre-une-invention-moderne-le-soutien-gorge-existe-depuis-antiquite | Titel = Loin d'être une invention moderne, le soutien-gorge existe depuis l'Antiquité | Gekuckt = 4. Abrëll 2026 | Auteur = Erin Blakemore | Datum = 26. Juni 2025 | Editeur = National Geographic Frankräich | Sprooch = fr }}</ref> Algriichesch Fraen hu bei sportleche Competitiounen och e Kleedungsstéck mam Numm ''Strophion'' gedroen, dat ee mat "Broschtband" iwwersetze kann, ënner anerem, fir méi maskulin ze wierken. Et ass awer net kloer, ob dat Gezei och am Alldag vun den duerchschnëttleche Frae gedroe gouf. E [[Mosaik]] aus dem 4. Joerhonnert, dat an der [[Villa Romana del Casale|Villa del Casale]] op [[Sizilien]] entdeckt gouf, weist [[Réimescht Räich|réimesch]] Athletinnen an engem Gezei, dat dem haitege [[Bikini]] staark änelt a vun deenen den ieweschten Deel hir Brëscht bënnt.<ref name=nationalgeographic/><ref name=voguefrance>{{Citation | URL = https://www.vogue.fr/mode/article/histoire-du-soutien-gorge | Titel = L'histoire du soutien-gorge : tout ce que vous devez savoir sur le sous-vêtement féminin | Gekuckt = 4. Abrëll 2026 | Auteur = Maude Bass-Krueger | Datum = 20. Oktober 2019 | Editeur = Vogue Frankräich | Sprooch = fr }}</ref> === Am Mëttelalter === D'Broschtbedeckung huet sech am [[Mëttelalter]] weiderentwéckelt. 2008 hunn Archeologen an engem [[Verwëllef]] aus dem 15. Joerhonnert op dem Schlass Lengberg an [[Éisträich]] véier Kleedungsstécker aus Léngent fonnt, déi engem moderne BH änelen. Bei deem Gezei gëtt et kleng Kierfercher, déi deene vum moderne Soutien änlech sinn. Laang Zäit war ugeholl ginn, dat de moderne BH mat "Körbchenform" eng Erfindung aus dem 19. Joerhonnert ass - déi Decouverte stellt déi Suppositioun a Fro. <ref name=UniInns17>{{Citation | URL = https://www.uibk.ac.at/archive/ipoint/news/2012/buestenhalter-aus-dem-mittelalter.html.de | Titel = Büstenhalter aus dem Mittelalter | Gekuckt = 4. Abrëll 2026 | Datum = 18. Juli 2012 | Editeur = Universität Innsbruck | Sprooch = de }}</ref> === D'Era vum Korsett an d'Entstoe vum moderne BH === [[Fichier:AuBonMarcheCorsetsPage1.gif|thumb|Reklamme fir e Corset aus dem Joer 1902]] Ongeféiert vum 16. Joerhonnert un ass de [[Corset]] zum dominante Gezei beim Forme vun der weiblecher Silhouette ginn. En huet de weibleche Kierper an déi deemools moudesch Figur a Form vun enger "[[Sandauer]]" gedréckt, dat heescht e breeden Uewerkierper an [[Hëft]]e mat enger méiglechst schmueler [[Taille]]. Dat Ganzt hat awer negativ Konsequenzen op d'kierperlech Gesondheet. Besonnesch bëlleg Corsete konnten bei de Fraen eescht gesondheetlech Schied hannerloossen.<ref name=WienMuseum/><ref name=voguefrance/> De Wandel fort vum Korsett huet am spéiden 19. Joerhonnert ugefaangen. 1889 huet déi franséisch Geschäftsfra Herminie Cadolle hire ''Corselet Gorge'' virgestallt, deen de Corset quasi an zwee Deeler deelt: den ieweschten Deel stäipt d'Broscht, den ënneschten de Bauch. Hire Fokus louch op der Praktabilitéit, net der Ästhetik.<ref name=WienMuseum/> Ongeféier zur selwechter Zäit, schonn an den 1870er, hat d'US-Amerikanerin Olivia Flynt e Virgängermodell vun engem Soutien patentéiere gelooss,<ref name=>{{Citation | URL = https://www.inventionandtech.com/content/bra-0 | Titel = The Bra | Gekuckt = 19. Abrëll 2026 | Auteur = Curt Wohleber | Datum = Fréijoer 2003 | Editeur = American Heritage's Innovation & Technology, Vol. 18, N° 4| Sprooch = }}</ref> an 1914 krut eng aner Amerikanerin, d'Mary Phelps Jacob (och bekannt als Caresse Crosby) e Patent fir eng ''Backless Brassiere''<ref name=WienMuseum/>, dat zu der moudescher, transparenter Kleedung vun der deemoleger Zäit gepasst huet. Si huet hiert Patent spéider fir nëmmen 1.500 US-Dollar un d'Firma Warner Brothers Corset Company verkaaft.<ref name=WienMuseum/><ref name=nationalgeographic/><ref name=Tagesspiegel14>{{Citation | URL = https://www.tagesspiegel.de/gesellschaft/panorama/runde-sache-der-bh-wird-100-jahre-3545344.html | Titel = 100 Jahre Büstenhalter: Runde Sache: Der BH wird 100 Jahre | Gekuckt = 6. Abrëll 2026 | Auteur = Michel Penke | Datum = 12. Februar 2014 | Editeur = Tagesspiegel | Sprooch = de }}</ref> === De Soutien als Masseprodukt === Trotzdeem gouf de Soutien bis dohin éischter vu räichen oder kënschtleresch tätege Frae ugedoen. E gouf deelweis och als net ubruecht oder onanstänneg empfonnt.<ref name=WienMuseum/> Den [[Éischte Weltkrich]] huet zur breeder Akzeptanz vum Soutien gefouert. Well immens vill Fraen a kuerzer Zäit an d'Beruffsliewen agetrueden sinn, ass ëmmer méi däitlech gi wéi onpraktesche e Korsett ass, well en d'Beweegungsfräiheet staark aschränkt. Donieft huet wärend dem Krich musse gespuert ginn, wat den Trend hin zum méi bëllegen Soutien och gefërdert huet.<ref name=Tagesspiegel14/> Esou huet de BH sech als gängeg Ënnerwäsch etabléiert. An den 1920er Joren hu sech d'Schéinheetsidealer dramatesch verännert. Schlank, [[androgyn]] Figuren koumen an d'Moud, an de BH war an där Zäit méi drop ausgeluecht, d'Broscht flaach ze halen, wéi se ze betounen. Tëscht 1918 an 1929 goufe bal 200 Patenter fir verschidde BH-Designs ugemellt. D'Gezei war net länger nëmme räiche Frae virbehalen, et huet sech lues a lues an alle Gesellschaftsschichte verbreet.<ref name=WienMuseum/> D'1930er Joren hu weider technesch Fortschrëtter mat sech bruecht. De "Cup"-Gréissesystem mat de Buschtawen A, B, C an D gouf agefouert<ref name=underpinning>{{Citation | URL = https://underpinningsmuseum.com/exhibition-lift-separate-technology-and-the-bra-chapter-4/ | Titel = Chapter 4 - 1930s: bra sizes and whirlpool stitching | Gekuckt = 4. Abrëll 2026 | Editeur = The Underpinnnings Museums | Sprooch = en }}</ref> a verstellbar Brëtellen a standardiséiert Cup-Gréisste goufen zum Branchestandard. Elastescht Material huet d'Beweegungsfräiheet verbessert, ënner anerem well Danzstiler wéi de [[Lindy Hop]] an de [[Quick Step]] ëmmer méi beléift goufen.<ref name=WienMuseum/> === Hollywood, Pin-ups a d'Moud an der Nokrichszäit === [[Fichier:Patti Page 1955.JPG|thumb|Eng US-amerikanesch Sängerin an engem ''Bullet Bra'' (1955).]] Hollywood huet vill dozou bäigedroen, de moudeschen Aspekt vum Soutien ze etabléieren.<ref name=underpinning/> De konesche "Bullet Bra" ass e Produkt vun den 1940er Joren a gouf och nach an den 1950er vun den Hollywood-Sexsymboler wéi der [[Marilyn Monroe]], [[Jayne Mansfield]], [[Lana Turner]] an [[Jane Russell]] ugedoen a bekannt gemaach. Si hunn dozou bäigedroen, datt de BH als moudeschen Accessoire betruecht gouf.<ref name=WienMuseum/><ref name=wmagazine>{{Citation | URL = https://www.wmagazine.com/fashion/cone-bra-corset-trend-history | Titel = A Complete History of the Cone Bra Trend | Gekuckt = 4. Abrëll 2026 | Auteur = Hannah Malach | Datum = 25 April 2025 | Editeur = wmagazine.com | Sprooch = en }}</ref> Wärend dem [[Zweete Weltkrich]] war de BH en Deel vun de weibleche Militäruniformen a gouf en alldeeglecht Gezei fir beruffstäteg Frae vun der Mëttelschicht.<ref name=voguefrance/> === Feministesch Géigereaktiounen === An den 1960er Joren huet sech déi kulturell Bedeitung vum Soutien dramatesch gewandelt. Wat fréier d'Befreiung vum Korsett symboliséiert huet, huet elo déi [[Patriarchat|patriarchalesch]] Zwäng representéiert. Bei engem Protest géint de Miss-America-Concours am Joer 1968 hu feministesch Géigendemonstrantinnen hir BHen an eng "Fräiheetspoubelle" (''freedom trash can'') gehäit, zesumme mat anere Géigestänn, déi als Symboler vun der Ënnerdréckung gegollt hunn. Obwuel d'Soutienen aus Brandschutzgrënn net verbrannt goufen,<ref name=smithsonianmag>{{Citation | URL = https://www.smithsonianmag.com/history/fifty-years-ago-protestors-took-on-miss-america-pageant-electrified-feminist-movement-180967504/ | Titel = Fifty Years Ago, Protesters Took on the Miss America Pageant and Electrified the Feminist Movement | Gekuckt = 19. Abrëll 2026 | Auteur = Roxane Gay | Datum = Januar 2018 | Editeur = smithsonianmag.com | Sprooch = en}}</ref> gouf de Mythos vun de [[Feminismus|Feministinnen]], déi hire BH verbrennen, zu engem feste Bestanddeel vun der Popkultur. Änlech Protester gouf et ënner anerem zu [[Wien]], wou Frae mat Soutienen an der Hand als Symbol vum méi breede Kampf fir d'Gläichberechtegung tëscht Männer a Fraen marschéiert sinn.<ref name=WienMuseum/><ref name=nationalgeographic/><ref name=Tagesspiegel14/> === Confort, Sport an de Retour op de Glamour === [[Fichier:Cameron Balloons N-105, Wonderbra AN0320589.jpg|thumb|Eng Reklamm fir e Soutien vun der Mark ''Wonderbra'' op engem [[Waarmloftballon|Ballon]] (1999).]] An den 1970er an 1980er huet de Confort an d'Funktionalitéit vum Soutien den Glamour-Aspekt verdrängt.<ref name=WienMuseum/> Den éischte Sport-BH gouf 1977 entworf a war vum [[Suspensoir]] (och nach "Jockstrap") fir Männer inspiréiert. Elastesch Streckmodeller goufe bei Sportlerinnen an och Fraen am Alldag ëmmer méi beléift. De BH huet vill vu senge steiwen, kënschtleche Strukturen aus den éischte Joerzéngten ofgeluecht. An den 1990er koum et dunn erëm zu enger Wendung. D'"Hello Boys"-Campagne vun der Firma Wonderbra mat hire Push-Up-BHen, déi d'Brëscht an d'Luucht drécken, an de Succès vun de [[Victoria's Secret]] [[Moudendefilé|Moudendefiléen]] hunn dem BH zu sengem betounte sexy Image verhollef.<ref name=WienMuseum/> Den alleréischte Moudendéfilé vu Victoria's Secret, bei deem Toppmodelen an Ënnerwäsch (den "Angels") iwwer d'Bün gelaf sinn, war 1995 zu New York a schonn 2001 hunn 12 Millioune Spectateuren dat op der Tëlee nogekuckt. De Push-up-BH ass fir vill Fraen zu engem Mëttel ginn, hire Kierper de gängege Schéinheetsidealer unzepassen.<ref name=voguefrance/> === De Soutien haut === No den éischte Jore vum neie Joerdausend huet sech den Trend erneit verännert an d'Nofro no BHen ouni Bigelen an no Bralettes ass an d'Luucht gaange. De Confinement wärend der [[Covid-19-Pandemie]] huet deen Trend beschleunegt. Eng Enquête huet zum Beispill gewisen, datt wärend dem Lockdown 20% vun de jonke Fransousinne guer kee Soutien ugedoen hunn.<ref name=WienMuseum/> D'Pandemie huet zousätzlech e méi breeden Trend hin zu Sport-BHen a méi mëlle Modelle favoriséiert, amplaz vun de strukturéierten, gepolsterten Alternativen.<ref name=nationalgeographic/> Och Innovatioune ginn et weiderhin. 2022 huet d'US-amerikanescht Militär e Prototyp vun engem feierfesten, taktesche Soutien presentéiert, deen an d'Uniformen integréiert soll ginn.<ref name=nationalgeographic/> == Zorten (Auswiel) == <gallery perrow="3" widths="250" heights="150"> Modern bra fullcup.jpg|De "Fullcup"-Soutien ëmfaasst d'Brëscht komplett. Modern bra plunge.jpg|Bei engem "Plunge"-Soutien läit d'Verbindung méi déif, fir datt en och ënnert engem Ieweschten oder engem Rack mat déiwem Decolleté net siichtbar ass. Modern bra bandeau.jpg|E "Bandeau"-Soutien verleeft wéi e Band iwwer d'Brëscht, mat oder ouni Schëllerbrëtellen. E Soutien ouni Schëllerbrëtellen nennt een och e "Strapless"-BH. Victoria secret bralette.jpg|De "Bralette" ass e Soutien ouni Polsterung an ouni Bigelen. Greenand black sports bra.jpg|De "Sport-BH" ass aus festem, elasteschem Stoff a reduzéiert d'Beweegunge vun de Brëscht beim Sport. Sports bra rear.jpg|De Sport-BH kann een op der Récksäit dacks op e puer Plaze regléieren. Mother breastfeeding with nursing bra.jpg|Fir rezent Mamme gëtt et e spezielle BH, dee besser stäipt an beim [[Nieren]] net muss ausgedoe ginn. Worn bra with protruding metal underwire (cropped).jpg|E "Biggel-BH" ass eng klassesch Form vum Soutien. E gëtt mathëllef vu Bigele verstäerkt aus Drot oder Plastik. Hei gesäit, een wéi de Bigel lass komm ass. Circa 1975 Wonderbra.jpg|De "Push-Up" dréckt d'Brëscht an d'Luucht. </gallery> == Kuckt och == * [[Ënnerwäsch]] * [[Hiemchen]] * [[Ënnescht Box]] == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Autoritéitskontroll}} {{Referenzen}} [[Kategorie:Gezei]] izwviwjgvk2tlqwolfaib1veuniy50g 0 175443 2673655 2026-04-19T14:18:40Z Bdx 7724 Homonymie (nei) 2673655 wikitext text/x-wiki {{Homonymie}} '''BH''' steet fir: * e Gezei fir déi weiblech Broscht (Ofkierzung vum däitsche Wuert "Büstenhalter"), kuckt: [[Soutien]] * den ISO 3166-2-Codë fir de Bahrain, kuckt: [[ISO 3166-2:BH]] * den nationalen Top-Level-Domän vum Bahrain, kuckt: [[.bh]] * geleeëntlech Ofkierzung vun [[Bosnien an Herzegowina]] n20ydi5qad3rym2ozqi4jos6eo3xxrt 2673669 2673655 2026-04-19T15:35:19Z Mobby 12 60927 2673669 wikitext text/x-wiki {{Homonymie}} '''BH''' steet fir: * e Gezei fir déi weiblech Broscht (Ofkierzung vum däitsche Wuert "Büstenhalter"), kuckt: [[Soutien]] * den ISO 3166-2-Codë fir de Bahrain, kuckt: [[ISO 3166-2:BH]] * den nationalen Top-Level-Domän vum Bahrain, kuckt: [[.bh]] * geleeëntlech Ofkierzung vu [[Bosnien an Herzegowina]] 0owtbil535i9qg1s2e71e0bvzew35tp 2673701 2673669 2026-04-19T18:50:01Z GilPe 14980 nach e puer BHen 2673701 wikitext text/x-wiki {{Homonymie}} '''BH''' steet ë.&nbsp;a. fir: * e Gezei fir déi weiblech Broscht (Ofkierzung vum däitsche Wuert "Büstenhalter"), kuckt: [[Soutien]]; * den ISO 3166-2-Codë fir de Bahrain, kuckt: [[ISO 3166-2:BH]]; * geleeëntlech Ofkierzung vu [[Bosnien an Herzegowina]]; * d'englesch Ofkierzung fir e [[Schwaarzt Lach]] (BH, ''black hole''); * den nationalen Top-Level-Domän vum Bahrain, kuckt: [[.bh]]; * d'Symbol fir d'cheemescht Element [[Bohrium]] (bh). tta573d1c2pq8yqy8m58pgmwhbhbwds 0 175444 2673656 2026-04-19T14:19:32Z Bdx 7724 Alternativ Schreifweis 2673656 wikitext text/x-wiki #REDIRECT:[[COVID-19-Pandemie]] mltdavpktisestg313b47o9iftpxwlb 0 175445 2673657 2026-04-19T14:25:22Z Bdx 7724 Neien Artikel 2673657 wikitext text/x-wiki [[Fichier:Hanes men's brief front and back 20100318.png|thumb|E Mann mat engem wäisse Kalzong.]] [[Fichier:Western Canada Fashion Week 2016 Spring - Edmonton (26132260382).jpg|thumb|E weiblecht [[Model]] wärend engem [[Moudendefilé]] mat wäisser ënnescht Box a schwaarzem [[Soutien]].]] Eng '''ënnescht Box''' ass e [[Gezei]], dat zur [[Ënnerwäsch]] zielt. Et gëtt direkt op der [[Haut]] gedroen a bedeckt de [[Mënschleche Kierper|Kierper]] ronderëm de [[Becken]], an ëmmer mindestens de Genitalberäich, an Deeler vum [[Hënner]] an dem Beräich tëscht de [[Been]]. Ënnescht Boxen déngen haaptsächlech der Hygiène, dem Schutz, an dem Confort. Si schützen d'Kleeder virun de Reschter vun natierlechen Ausscheedungen ([[Blutt]] wärend der [[Menstruatioun]], [[Exkrement]]er) oder [[Schweess]]. Jee no Material a Schnëtt kënne si d'Beweegungsfräiheet ënnerstëtzen. A kale Klimazone kann eng ënnescht Box zousätzlech Wäermt bidden. D'Material vun den ënneschte Boxe variéiert; si ginn ënner anerem aus [[Kotteng]], [[Polyester]], [[Seid]], oder engem gemëschten Tissu produzéiert. Kotteng ass besonnesch ootmungsaktiv an hautfrëndlech, wärend syntheetesche Stoffer wéi Polyester méi elastesch sinn a méi séier dréchnen. Fréier goufen ënnescht Boxen och nach aus [[Woll]] oder [[Léngent]] hiergestallt. Et gëtt ënnerschiddlech Typpen ënnescht Boxen, déi vum Schnëtt, dem Geschlecht vun der Persoun, déi se unhuet, an dem Verwendungszweck ofhänken. E '''Slip''' ass e Synonym fir eng ënnescht Box fir Fraen a Männer, déi relativ enk uläit. E '''Kalzong''' (vum franséische ''caleçon'') ass en Allgemengbegrëff fir d'ënneschte Boxe fir Jongen a Männer, de '''Boxershoort''' e speziellen Typ mat mëttellaange Been, dee labber uläit. D'ënnescht Boxe vun de Männer kënnen eng bedeckten Ëffnung hunn, duerch déi een d'[[Peenis vum Mënsch|Glidd]] beim Urinéieren eraushuele kann, ouni dat ganzt Kleedungsstéck mussen erofzezéien. E '''String''' an en '''Tanga''' sinn aner Typpen ënnescht Boxen, déi manner Haut bedecken, woubäi de String déi minimalisteschst Variant ass. E besteet hannen aus enger ganz schmueler Sträif Stoft, déi tëscht de Bake vum Hënner verleeft. Den Tanga ass eng Variant tëscht Slip a String. Ënnescht Boxen kënnen och eng kulturell oder symbolesch Bedeitung hunn. A verschiddene Gesellschafte gëlle si als privat a ginn net ëffentlech gewisen, wärend si an anere Kontexter, zum Beispill an der [[Moud|Moudebranch]], bewosst inzenéiert ginn.<ref>{{Citation | URL = https://dessous-museum.de/die-geschichte-der-damenunterwasche/ | Titel = Die Geschichte der Damenunterwäsche | Gekuckt = 22. Mäerz 2026 | Auteur = Leopold Kampusch | Datum = | Editeur = dessous-museum.de| Sprooch = de}}</ref> == Kuckt och == * [[Ënnerwäsch]] * [[Hiemchen]] * [[Soutien]] {{Referenzen}} [[Kategorie:Gezei]] 6k3ekhbmp5xgah11wfxu9g3f1t1ga80 2673662 2673657 2026-04-19T14:31:46Z Bdx 7724 2673662 wikitext text/x-wiki [[Fichier:Hanes men's brief front and back 20100318.png|thumb|E Mann mat engem wäisse Kalzong.]] [[Fichier:Western Canada Fashion Week 2016 Spring - Edmonton (26132260382).jpg|thumb|E weiblecht [[Model]] wärend engem [[Moudendefilé]] mat wäisser ënnescht Box a schwaarzem [[Soutien]].]] Eng '''ënnescht Box''' ass e [[Gezei]], dat zur [[Ënnerwäsch]] zielt. Et gëtt direkt op der [[Haut]] gedroen a bedeckt de [[Mënschleche Kierper|Kierper]] ronderëm de [[Becken]], an ëmmer mindestens de Genitalberäich, an Deeler vum [[Hënner]] an dem Beräich tëscht de [[Been]]. Ënnescht Boxen déngen haaptsächlech der Hygiène, dem Schutz, an dem Confort. Si schützen d'Kleeder virun de Reschter vun natierlechen Ausscheedungen ([[Blutt]] wärend der [[Menstruatioun]], [[Exkrement]]er) oder [[Schweess]]. Jee no Material a Schnëtt kënne si d'Beweegungsfräiheet ënnerstëtzen. A kale Klimazone kann eng ënnescht Box zousätzlech Wäermt bidden. D'Material vun den ënneschte Boxe variéiert; si ginn ënner anerem aus [[Kotteng]], [[Polyester]], [[Seid]], oder engem gemëschten Tissu produzéiert. Kotteng ass besonnesch ootmungsaktiv an hautfrëndlech, wärend syntheetesche Stoffer wéi Polyester méi elastesch sinn a méi séier dréchnen. Fréier goufen ënnescht Boxen och nach aus [[Woll]] oder [[Léngent]] hiergestallt. Et gëtt ënnerschiddlech Typpen ënnescht Boxen, déi vum Schnëtt, dem Geschlecht vun der Persoun, déi se unhuet, an dem Verwendungszweck ofhänken. E '''Slip''' ass e Synonym fir eng ënnescht Box fir Fraen a Männer, déi relativ enk uläit. E '''Kalzong''' (vum franséische ''caleçon'') ass en Allgemengbegrëff fir d'ënneschte Boxe fir Jongen a Männer, de '''Boxershort''' e speziellen Typ mat mëttellaange Been, dee labber uläit. D'ënnescht Boxe vun de Männer kënnen eng bedeckten Ëffnung hunn, duerch déi een d'[[Peenis vum Mënsch|Glidd]] beim Urinéieren eraushuele kann, ouni dat ganzt Kleedungsstéck mussen erofzezéien. E '''String''' an en '''Tanga''' sinn aner Typpen ënnescht Boxen, déi manner Haut bedecken, woubäi de String déi minimalisteschst Variant ass. E besteet hannen aus enger ganz schmueler Sträif Stoft, déi tëscht de Bake vum Hënner verleeft. Den Tanga ass eng Variant tëscht Slip a String. Ënnescht Boxen kënnen och eng kulturell oder symbolesch Bedeitung hunn. A verschiddene Gesellschafte gëlle si als privat a ginn net ëffentlech gewisen, wärend si an anere Kontexter, zum Beispill an der [[Moud|Moudebranch]], bewosst inzenéiert ginn.<ref>{{Citation | URL = https://dessous-museum.de/die-geschichte-der-damenunterwasche/ | Titel = Die Geschichte der Damenunterwäsche | Gekuckt = 22. Mäerz 2026 | Auteur = Leopold Kampusch | Datum = | Editeur = dessous-museum.de| Sprooch = de}}</ref> == Kuckt och == * [[Ënnerwäsch]] * [[Hiemchen]] * [[Soutien]] {{Referenzen}} [[Kategorie:Gezei]] 4co4ne89i95bb7xr6pp2s4zn1s8to5r 2673670 2673662 2026-04-19T15:36:15Z Mobby 12 60927 k 2673670 wikitext text/x-wiki [[Fichier:Hanes men's brief front and back 20100318.png|thumb|E Mann mat engem wäisse Kalzong.]] [[Fichier:Western Canada Fashion Week 2016 Spring - Edmonton (26132260382).jpg|thumb|E weiblecht [[Model]] wärend engem [[Moudendefilé]] mat wäisser ënnescht Box a schwaarzem [[Soutien]].]] Eng '''ënnescht Box''' ass e [[Gezei]], dat zur [[Ënnerwäsch]] zielt. Et gëtt direkt op der [[Haut]] gedroen a bedeckt de [[Mënschleche Kierper|Kierper]] ronderëm de [[Becken]], an ëmmer mindestens de Genitalberäich, an Deeler vum [[Hënner]] an dem Beräich tëscht de [[Been]]. Ënnescht Boxen déngen haaptsächlech der Hygiène, dem Schutz, an dem Confort. Si schützen d'Kleeder virun de Reschter vun natierlechen Ausscheedungen ([[Blutt]] wärend der [[Menstruatioun]], [[Exkrement]]er) oder [[Schweess]]. Jee no Material a Schnëtt kënne si d'Beweegungsfräiheet ënnerstëtzen. A kale Klimazone kann eng ënnescht Box zousätzlech Wäermt bidden. D'Material vun den ënneschte Boxe variéiert; si ginn ënner anerem aus [[Kotteng]], [[Polyester]], [[Seid]], oder engem gemëschten Tissu produzéiert. Kotteng ass besonnesch ootmungsaktiv an hautfrëndlech, wärend syntheetesche Stoffer wéi Polyester méi elastesch sinn a méi séier dréchnen. Fréier goufen ënnescht Boxen och nach aus [[Woll]] oder [[Léngent]] hiergestallt. Et gëtt ënnerschiddlech Typpen ënnescht Boxen, déi vum Schnëtt, dem Geschlecht vun der Persoun, déi se unhuet, an dem Verwendungszweck ofhänken. E '''Slip''' ass e Synonym fir eng ënnescht Box fir Fraen a Männer, déi relativ enk uläit. E '''Kalzong''' (vum franséische ''caleçon'') ass en Allgemengbegrëff fir d'ënneschte Boxe fir Jongen a Männer, de '''Boxershort''' e speziellen Typ mat mëttellaange Been, dee labber uläit. D'ënnescht Boxe vun de Männer kënnen eng bedeckten Ëffnung hunn, duerch déi een d'[[Peenis vum Mënsch|Glidd]] beim Urinéieren eraushuele kann, ouni dat ganzt Kleedungsstéck mussen erofzezéien. E '''String''' an en '''Tanga''' sinn aner Typpen ënnescht Boxen, déi manner Haut bedecken, woubäi de String déi minimalisteschst Variant ass. E besteet hannen aus enger ganz schmueler Sträif Stoft, déi tëscht de Bake vum Hënner verleeft. Den Tanga ass eng Variant tëscht Slip a String. Ënnescht Boxen kënnen och eng kulturell oder symbolesch Bedeitung hunn. A verschiddene Gesellschafte gëlle si als privat a ginn net ëffentlech gewisen, wärend si an anere Kontexter, zum Beispill an der [[Moud|Moudebranch]], bewosst inzenéiert ginn.<ref>{{Citation | URL = https://dessous-museum.de/die-geschichte-der-damenunterwasche/ | Titel = Die Geschichte der Damenunterwäsche | Gekuckt = 22. Mäerz 2026 | Auteur = Leopold Kampusch | Datum = | Editeur = dessous-museum.de| Sprooch = de}}</ref> == Kuckt och == * [[Ënnerwäsch]] * [[Hiemchen]] * [[Soutien]] == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Autoritéitskontroll}} {{Referenzen}} [[Kategorie:Gezei]] idbwp4okjsxc2fa0twep0el9nhaeoos 2673699 2673670 2026-04-19T18:34:43Z GilPe 14980 Upassungen 2673699 wikitext text/x-wiki [[Fichier:Hanes men's brief front and back 20100318.png|thumb|E Mann mat engem wäisse Kalzong.]] [[Fichier:Western Canada Fashion Week 2016 Spring - Edmonton (26132260382).jpg|thumb|E weiblecht [[Model]] wärend engem [[Moudendefilé]] mat wäisser ënneschter Box a schwaarzem [[Soutien]].]] Eng '''ënnescht Box''' ass e [[Gezei]], dat zur [[Ënnerwäsch]] zielt. Et gëtt direkt op der [[Haut]] gedroen a bedeckt de [[Mënschleche Kierper|Kierper]] ronderëm de [[Becken]], an ëmmer op d'mannst de [[Geschlechtsorgan|Genitalberäich]], an Deeler vum [[Hënner]] an dem Beräich tëscht de [[Been]]. Ënnescht Boxen déngen haaptsächlech der Hygiène, dem Schutz, an dem Confort. Se schützen d'Kleeder virun de Reschter vun natierlechen Ausscheedungen ([[Blutt]] wärend der [[Menstruatioun]], [[Exkrement]]er) oder [[Schweess]]. Jee no Material a Schnëtt kënne si d'Beweegungsfräiheet ënnerstëtzen. A kale Klimazone kann eng ënnescht Box zousätzlech Wäermt bidden. D'Material vun den ënneschte Boxe variéiert; si ginn ënner anerem aus [[Kotteng]], [[Polyester]], [[Seid]], oder engem gemëschten Tissu produzéiert. Kotteng ass besonnesch ootmungsaktiv an hautfrëndlech, wärend syntheetesche Stoffer wéi [[Polyester]] méi elastesch sinn a méi séier dréchnen. Fréier goufen ënnescht Boxen och nach aus [[Woll]] oder [[Léngent]] hiergestallt. Et gëtt ënnerschiddlech Typpen ënnescht Boxen, déi vum Schnëtt, dem Geschlecht vun der Persoun, déi se unhuet, an dem Verwendungszweck ofhänken. E '''Slip''' ass e Synonym fir eng ënnescht Box fir Fraen a Männer, déi relativ enk uläit. E '''Kalzong''' (vum franséische ''caleçon'') ass en Allgemengbegrëff fir d'ënnescht Boxe fir Jongen a Männer, de '''Boxershort''' e speziellen Typ mat mëttellaange Been, dee labber uläit. D'ënnescht Boxe vun de Männer kënnen eng bedeckt Ëffnung hunn, duerch déi een d'[[Peenis vum Mënsch|Glidd]] beim Urinéieren eraushuele kann, ouni dat ganzt Kleedungsstéck mussen erofzezéien. E '''String''' an en '''Tanga''' sinn aner Typpen ënnescht Boxen, déi manner Haut bedecken, woubäi de String déi minimalisteschst Variant ass. E besteet hannen aus enger ganz schmueler Sträif Stoft, déi tëscht de Bake vum Hënner verleeft. Den Tanga ass eng Variant tëscht Slip a String. Ënnescht Boxe kënnen och eng kulturell oder symbolesch Bedeitung hunn. A verschiddene Gesellschafte gëlle si als privat a ginn net ëffentlech gewisen, wärend s'an anere Kontexter, zum Beispill an der [[Moud|Moudebranch]], bewosst inzenéiert ginn.<ref>{{Citation | URL = https://dessous-museum.de/die-geschichte-der-damenunterwasche/ | Titel = Die Geschichte der Damenunterwäsche | Gekuckt = 22. Mäerz 2026 | Auteur = Leopold Kampusch | Datum = | Editeur = dessous-museum.de| Sprooch = de}}</ref> == Kuckt och == * [[Ënnerwäsch]] * [[Hiemchen]] * [[Soutien]] == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Autoritéitskontroll}} {{Referenzen}} [[Kategorie:Gezei]] 0w4jrn43a0jgpiay8y91jkzf0650hek 2673759 2673699 2026-04-20T10:35:59Z Puscas 735 .... 2673759 wikitext text/x-wiki [[Fichier:Hanes men's brief front and back 20100318.png|thumb|E Mann mat engem wäisse Kalzong.]] [[Fichier:Western Canada Fashion Week 2016 Spring - Edmonton (26132260382).jpg|thumb|E weiblecht [[Model]] wärend engem [[Moudendefilé]] mat wäisser ënneschter Box a schwaarzem [[Soutien]].]] Eng '''ënnescht Box''' ass e [[Gezei]], dat zur [[Ënnerwäsch]] zielt. Et gëtt direkt op der [[Haut]] gedroen a bedeckt de [[Mënschleche Kierper|Kierper]] ronderëm de [[Becken]], an ëmmer op d'mannst de [[Geschlechtsorgan|Genitalberäich]], an Deeler vum [[Hënner]] an dem Beräich tëscht de [[Been]]. Ënnescht Boxen déngen haaptsächlech der Hygiène, dem Schutz, an dem Confort. Se schützen d'Kleeder virun de Reschter vun natierlechen Ausscheedungen ([[Blutt]] wärend der [[Menstruatioun]], [[Exkrement]]er) oder [[Schweess]]. Jee no Material a Schnëtt kënne si d'Beweegungsfräiheet ënnerstëtzen. A kale Klimazone kann eng ënnescht Box zousätzlech Wäermt bidden. D'Material vun den ënneschte Boxe variéiert; si ginn ënner anerem aus [[Kotteng]], [[Polyester]], [[Seid]], oder engem gemëschten Tissu produzéiert. Kotteng ass besonnesch ootmungsaktiv an hautfrëndlech, wärend syntheetesche Stoffer wéi [[Polyester]] méi elastesch sinn a méi séier dréchnen. Fréier goufen ënnescht Boxen och nach aus [[Woll]] oder [[Léngent]] hiergestallt. Et gëtt ënnerschiddlech Typpen ënnescht Boxen, déi vum Schnëtt, dem Geschlecht vun der Persoun, déi se unhuet, an dem Verwendungszweck ofhänken. E '''Slip''' ass e Synonym fir eng ënnescht Box fir Fraen a Männer, déi relativ enk uläit. E '''Kalzong''' (vum franséische ''caleçon'') ass en Allgemengbegrëff fir d'ënnescht Boxe fir Jongen a Männer, de '''Boxershort''' e speziellen Typ mat mëttellaange Been, dee labber uläit. D'ënnescht Boxe vun de Männer kënnen eng bedeckt Ëffnung hunn, duerch déi een d'[[Peenis vum Mënsch|Glidd]] beim Urinéieren eraushuele kann, ouni dat ganzt Kleedungsstéck mussen erofzezéien. E '''String''' an en '''Tanga''' sinn aner Typpen ënnescht Boxen, déi manner Haut bedecken, woubäi de String déi minimalisteschst Variant ass. E besteet hannen aus enger ganz schmueler Sträif Stoft, déi tëscht den [[Aarschbak]]e verleeft. Den Tanga ass eng Variant tëscht Slip a String. Ënnescht Boxe kënnen och eng kulturell oder symbolesch Bedeitung hunn. A verschiddene Gesellschafte gëlle s'als als intim a ginn net ëffentlech gewisen, wärend s'an anere Kontexter, zum Beispill an der [[Moud|Moudebranch]], bewosst inzenéiert ginn.<ref>{{Citation | URL = https://dessous-museum.de/die-geschichte-der-damenunterwasche/ | Titel = Die Geschichte der Damenunterwäsche | Gekuckt = 22. Mäerz 2026 | Auteur = Leopold Kampusch | Datum = | Editeur = dessous-museum.de| Sprooch = de}}</ref> == Kuckt och == * [[Ënnerwäsch]] * [[Hiemchen]] * [[Soutien]] == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Autoritéitskontroll}} {{Referenzen}} [[Kategorie:Gezei]] oazzimz9hsu3izo0ygy2gvsqxt5x89s 1 175446 2673658 2026-04-19T14:28:04Z Bdx 7724 Neien Abschnitt /* An den Online-Dictionnairen */ 2673658 wikitext text/x-wiki == An den Online-Dictionnairen == --[[Benotzer:Bdx|Bdx]] ([[Benotzer Diskussioun:Bdx|Diskussioun]]) 14:28, 19. Abr. 2026 (UTC) === Am LOD === * (ënnescht) Box: https://lod.lu/artikel/BOX1 * Slip: https://lod.lu/artikel/SLIP1 * Kalzong: https://lod.lu/artikel/KALZONG1 * String: https://lod.lu/artikel/STRING1 === Luxemburger Wörterbuch === * Ënnescht-“, Luxemburger Wörterbuch, digitalisierte Fassung im Wörterbuchangebot der Universität Luxemburg, Department of Humanities, <https://dico.uni.lu/?sigle=LWB&lemid=E00639>, abgerufen am 12.03.2026. ::'''Ënnescht-''' : '''-rack''' ''M. Pl.:'' '''-räck:''' ''«Unterrock»'' — s. Stippchen, Petelär, ''u. unt.'' ënnescht, ''auch'' Ënneschtkläd (Ösl.) * „Kalzong“, Luxemburger Wörterbuch, digitalisierte Fassung im Wörterbuchangebot der Universität Luxemburg, Department of Humanities, <https://dico.uni.lu/?sigle=LWB&lemid=K00337>, abgerufen am 12.03.2026. ::'''Kalzong''' ''gelegtl.'' '''Caleçon''' ''(wie frz., aber Ton: 1) M. (Echt. F.): «Männerunterhose» —'' e laange, e kuurze K. — e K. mat laange, kuurze Been — wéi mer koumen, du wor en nach am K. — ''zu einem Buben, der raucht, sagt man:'' hues d'e K. un? ''(früher dafür ländlich auch:'' Ënnerbox); ''Zussetz.:'' '''Kalzongsbeen''' ''N.: «Bein der Unterhose»;'' '''Kalzongsschnouer''' ''F.: «Schnur an der Unterhose».'' === Wörterbuch der Luxemburgischen Mundart === * „Kalzong, m.“, Wörterbuch der Luxemburgischen Mundart, digitalisierte Fassung im Wörterbuchangebot der Universität Luxemburg, Department of Humanities, <https://dico.uni.lu/?sigle=WLM&lemid=K00121>, abgerufen am 12.03.2026. ::'''Kalzong''' ''m., Unterhose''; fr. caleçon. === Lexikon der Luxemburger Umgangssprache === * „Caleçon, m.“, Lexikon der Luxemburger Umgangssprache, digitalisierte Fassung im Wörterbuchangebot der Universität Luxemburg, Department of Humanities, <https://dico.uni.lu/?sigle=LLU&lemid=C00024>, abgerufen am 12.03.2026. ::'''Caleçon''', m., ''die Unterhosen, Unterziehbeinkleider. — Ital''. sottocalzòni; ''span.'' calzoncillos. [[Benotzer:Bdx|Bdx]] ([[Benotzer Diskussioun:Bdx|Diskussioun]]) 14:28, 19. Abr. 2026 (UTC) 6x3qosyr97qasq7re5qej7qh08im6hj 2673659 2673658 2026-04-19T14:28:30Z Bdx 7724 2673659 wikitext text/x-wiki == An den Online-Dictionnairen == --[[Benotzer:Bdx|Bdx]] ([[Benotzer Diskussioun:Bdx|Diskussioun]]) 14:28, 19. Abr. 2026 (UTC) === Am LOD === * (ënnescht) Box: https://lod.lu/artikel/BOX1 * Slip: https://lod.lu/artikel/SLIP1 * Kalzong: https://lod.lu/artikel/KALZONG1 * String: https://lod.lu/artikel/STRING1 === Am Luxemburger Wörterbuch === * Ënnescht-“, Luxemburger Wörterbuch, digitalisierte Fassung im Wörterbuchangebot der Universität Luxemburg, Department of Humanities, <https://dico.uni.lu/?sigle=LWB&lemid=E00639>, abgerufen am 12.03.2026. ::'''Ënnescht-''' : '''-rack''' ''M. Pl.:'' '''-räck:''' ''«Unterrock»'' — s. Stippchen, Petelär, ''u. unt.'' ënnescht, ''auch'' Ënneschtkläd (Ösl.) * „Kalzong“, Luxemburger Wörterbuch, digitalisierte Fassung im Wörterbuchangebot der Universität Luxemburg, Department of Humanities, <https://dico.uni.lu/?sigle=LWB&lemid=K00337>, abgerufen am 12.03.2026. ::'''Kalzong''' ''gelegtl.'' '''Caleçon''' ''(wie frz., aber Ton: 1) M. (Echt. F.): «Männerunterhose» —'' e laange, e kuurze K. — e K. mat laange, kuurze Been — wéi mer koumen, du wor en nach am K. — ''zu einem Buben, der raucht, sagt man:'' hues d'e K. un? ''(früher dafür ländlich auch:'' Ënnerbox); ''Zussetz.:'' '''Kalzongsbeen''' ''N.: «Bein der Unterhose»;'' '''Kalzongsschnouer''' ''F.: «Schnur an der Unterhose».'' === Am Wörterbuch der Luxemburgischen Mundart === * „Kalzong, m.“, Wörterbuch der Luxemburgischen Mundart, digitalisierte Fassung im Wörterbuchangebot der Universität Luxemburg, Department of Humanities, <https://dico.uni.lu/?sigle=WLM&lemid=K00121>, abgerufen am 12.03.2026. ::'''Kalzong''' ''m., Unterhose''; fr. caleçon. === Am Lexikon der Luxemburger Umgangssprache === * „Caleçon, m.“, Lexikon der Luxemburger Umgangssprache, digitalisierte Fassung im Wörterbuchangebot der Universität Luxemburg, Department of Humanities, <https://dico.uni.lu/?sigle=LLU&lemid=C00024>, abgerufen am 12.03.2026. ::'''Caleçon''', m., ''die Unterhosen, Unterziehbeinkleider. — Ital''. sottocalzòni; ''span.'' calzoncillos. 3jyk3y7kjz052k4xwux5wasb38cr2va 0 175447 2673661 2026-04-19T14:31:35Z Bdx 7724 cf. Artikel 2673661 wikitext text/x-wiki #REDIRECT:[[Ënnescht Box]] 4dfcpqlwyditdfod7891xt449nlfjok 0 175448 2673663 2026-04-19T14:36:53Z Bdx 7724 Homonymie (nei) 2673663 wikitext text/x-wiki {{Homonymie}} '''Slip''' (vum engleschen ''to slip'', "glëtschen") steet fir: * eng Zort [[ënnescht Box]], déi enk uläit * eng stabil a voll steierbar Fluchlag bei der Fliigeren; och nach "Glissade" op Franséisch a "Seitengleitflug" op Däitsch kptusqlxw70u753ue92myeny2fjhxxr 2673664 2673663 2026-04-19T14:38:59Z Bdx 7724 Homonymie (nei) 2673664 wikitext text/x-wiki {{Homonymie}} '''Slip''' (vum engleschen ''to slip'', "glëtschen") steet fir: * eng Zort [[ënnescht Box]], déi enk uläit; * eng stabil a voll steierbar Fluchlag bei der Fliigeren; och nach "Glissade" op Franséisch a "Seitengleitflug" op Däitsch. ppwadgcqxwgagqxpmdigxe3xq1z4gt0 2673700 2673664 2026-04-19T18:43:01Z GilPe 14980 nach 2 Slippen 2673700 wikitext text/x-wiki {{Homonymie}} '''Slip''' (vum engleschen ''to slip'', "glëtschen") steet ë.&nbsp;a. fir: * eng Zort [[ënnescht Box]], déi enk uläit; * [[Slip (Aviatioun)|Slip]]: eng stabil a voll steierbar Fluchlag bei der Fligeren; och nach "Glissade" op Franséisch a "Seitengleitflug" op Däitsch; * [[Slip (Schëfffaart)|Slip]]: eng schif Fläch, iwwer déi Booter a Schëffer an d'Waasser gelooss oder u Land kënne gezunn ginn. == Kuckt och == * [[SLIP (Programméiersprooch)|SLIP]]: eng Programméiersprooch. dfjx9p0lj741amxv9c1spexgfmsi54r 0 175449 2673665 2026-04-19T14:45:04Z Bdx 7724 Homonymie (nei) 2673665 wikitext text/x-wiki {{Homonymie}} '''String''' (englesch fir Ficelle, Fuedem oder Seel) steet fir: * eng Zort [[ënnescht Box]]; * eng [[Zeecheketten]] an der [[Informatik]]; * dat fundamentaalt Objekt an der [[Stringtheorie]] (Physik). qciurye2h4foio1xzd3nk3c73e1yh02 0 175450 2673666 2026-04-19T14:52:25Z Bdx 7724 Homonymie (nei) 2673666 wikitext text/x-wiki {{Homonymie}} '''Tanga''' steet fir: * eng Zort [[ënnescht Box]]; * eng Stad an [[Tansania]], kuckt: [[Tanga (Tansania)]]; * eng Verwaltungsregioun an Tansania, kuckt: [[Tanga (Regioun)]]; * eng Gemeng an der Regioun Andemtenga am Oste vu Burkina Faso, kuckt: [[Tanga (Andemtenga)]]; * en Duerf am Norde vu Burkina Faso, kuckt: [[Tanga-Pela]]; * eng Inselgrupp, déi zu [[Papua-Neiguinea]] zielen, kuckt: [[Tanga-Inselen]]. 0yie4h0e4cb1b5pz34sr3mfldze5g5a 0 175451 2673673 2026-04-19T16:21:29Z Johnny Chicago 17 neie Film 2673673 wikitext text/x-wiki {{SkizzFilm}} {{Infobox Film nei |Plakat= |Produktiounsland= |Produktiounsjoer = |Dauer= |Originalsprooch= |Regie=[[Josef von Báky]] |Dréibuch=[[Erich Kästner]] |Fotografie=[[Walter Riml]]<br>[[Franz Weihmayr]] |Faarftechnik=[[Schwaarz-Wäiss]] |Format={{1,37:1}} |Musek=[[Alois Melichar]] |Schnëtt=[[Fritz Stapenhorst]] |Dekoren=[[Robert Herlth]] |Produzent=[[Günther Stapenhorst]] |Produktiounsgesellschaft=Carlton-Film<br>Bavaria Film |Haaptacteuren=[[Antje Weisgerber]] als Luiselotte Körner<br>[[Peter Mosbacher]] als Ludwig Palfy<br>[[Isa Günther]] als Luise Palfy<br>[[Jutta Günther]] als Lotte Körner<br>[[Senta Wengraf]] als Irene Gerlach<br>[[Hans Olden]] als Strobl<br>[[Auguste Pünkösdy]] als Resi<br>[[Maria Krahn]] als Frau Muthesius<br>[[Liesl Karlstadt]] als Frau Wagenthaler<br>[[Inge Rosenberg]] als Ulrike<br>[[Gaby von Schönthan|Gaby Philipp]] als Gerda<br>[[Walter Ladengast]] als Gabele<br>[[Gertrud Wolle]] <br>[[Rudolf Rhomberg]] als Hoflacher<br>[[Gustav Waldau]] als Dr. Sternacker<br>[[Hertha von Hagen]]<br>[[Liselotte Berker]] <br>[[Gerda Sommerschuh]]<br>[[Katja Sabo]]<br>[[Senta Berger]] als Statistin<br>[[Carolin Reiber]] als Schülerin<br>[[Erich Kästner]] als Erzieler}} '''Das doppelte Lottchen''' ass en [[Däitschland|däitsche]] Film vum [[Josef von Báky]] aus dem Joer 1950 nom Buch mam selwechte Numm vum [[Erich Kästner]] mat der [[Antje Weisgerber]] a mam [[Peter Mosbacher]] an den Haaptrollen. == Ëm wat geet et am Film? == D'Luise Patty aus [[Wien]] an d'Lotte Koerner aus [[München]] verbréngen hier Vakanz an engem Heem zu Seebühl an de Bierger. Déi zwee wëssen net dat si Zwillinge sinn déi duerch d'Scheedung vun hiren Eltere getrennt goufen… == Um Spaweck == {{Autoritéitskontroll}} {{DEFAULTSORT:Das doppelte Lottchen}} [[Kategorie:Däitsch Filmer]] [[Kategorie:Däitsch Kaméidisfilmer]] [[Kategorie:Däitsch Schwaarz-Wäiss-Filmer]] [[Kategorie:Kannerfilmer]] [[Kategorie:Filmer 1950]] [[Kategorie:Filmer vum Josef von Báky]] oc3kzult2nsvr3ioq0xgml2dxzg0kev 2673674 2673673 2026-04-19T16:22:24Z Johnny Chicago 17 2673674 wikitext text/x-wiki {{SkizzFilm}} {{Infobox Film nei |Plakat= |Produktiounsland= |Produktiounsjoer = |Dauer= |Originalsprooch= |Regie=[[Josef von Báky]] |Dréibuch=[[Erich Kästner]] |Fotografie=[[Walter Riml]]<br>[[Franz Weihmayr]] |Faarftechnik= |Format={{1,37:1}} |Musek=[[Alois Melichar]] |Schnëtt=[[Fritz Stapenhorst]] |Dekoren=[[Robert Herlth]] |Produzent=[[Günther Stapenhorst]] |Produktiounsgesellschaft=Carlton-Film<br>Bavaria Film |Haaptacteuren=[[Antje Weisgerber]] als Luiselotte Körner<br>[[Peter Mosbacher]] als Ludwig Palfy<br>[[Isa Günther]] als Luise Palfy<br>[[Jutta Günther]] als Lotte Körner<br>[[Senta Wengraf]] als Irene Gerlach<br>[[Hans Olden]] als Strobl<br>[[Auguste Pünkösdy]] als Resi<br>[[Maria Krahn]] als Frau Muthesius<br>[[Liesl Karlstadt]] als Frau Wagenthaler<br>[[Inge Rosenberg]] als Ulrike<br>[[Gaby von Schönthan|Gaby Philipp]] als Gerda<br>[[Walter Ladengast]] als Gabele<br>[[Gertrud Wolle]] <br>[[Rudolf Rhomberg]] als Hoflacher<br>[[Gustav Waldau]] als Dr. Sternacker<br>[[Hertha von Hagen]]<br>[[Liselotte Berker]] <br>[[Gerda Sommerschuh]]<br>[[Katja Sabo]]<br>[[Senta Berger]] als Statistin<br>[[Carolin Reiber]] als Schülerin<br>[[Erich Kästner]] als Erzieler}} '''Das doppelte Lottchen''' ass en [[Däitschland|däitsche]] Film vum [[Josef von Báky]] aus dem Joer 1950 nom Buch mam selwechte Numm vum [[Erich Kästner]] mat der [[Antje Weisgerber]] a mam [[Peter Mosbacher]] an den Haaptrollen. == Ëm wat geet et am Film? == D'Luise Patty aus [[Wien]] an d'Lotte Koerner aus [[München]] verbréngen hier Vakanz an engem Heem zu Seebühl an de Bierger. Déi zwee wëssen net dat si Zwillinge sinn déi duerch d'Scheedung vun hiren Eltere getrennt goufen… == Um Spaweck == {{Autoritéitskontroll}} {{DEFAULTSORT:Das doppelte Lottchen}} [[Kategorie:Däitsch Filmer]] [[Kategorie:Däitsch Kaméidisfilmer]] [[Kategorie:Däitsch Schwaarz-Wäiss-Filmer]] [[Kategorie:Kannerfilmer]] [[Kategorie:Filmer 1950]] [[Kategorie:Filmer vum Josef von Báky]] 6z0kcznqz6m8ns8erg3w7w4772gny34 2673702 2673674 2026-04-19T18:51:50Z GilPe 14980 Korr. 2673702 wikitext text/x-wiki {{SkizzFilm}} {{Infobox Film nei |Plakat= |Produktiounsland= |Produktiounsjoer = |Dauer= |Originalsprooch= |Regie=[[Josef von Báky]] |Dréibuch=[[Erich Kästner]] |Fotografie=[[Walter Riml]]<br>[[Franz Weihmayr]] |Faarftechnik= |Format={{1,37:1}} |Musek=[[Alois Melichar]] |Schnëtt=[[Fritz Stapenhorst]] |Dekoren=[[Robert Herlth]] |Produzent=[[Günther Stapenhorst]] |Produktiounsgesellschaft=Carlton-Film<br>Bavaria Film |Haaptacteuren=[[Antje Weisgerber]] als Luiselotte Körner<br>[[Peter Mosbacher]] als Ludwig Palfy<br>[[Isa Günther]] als Luise Palfy<br>[[Jutta Günther]] als Lotte Körner<br>[[Senta Wengraf]] als Irene Gerlach<br>[[Hans Olden]] als Strobl<br>[[Auguste Pünkösdy]] als Resi<br>[[Maria Krahn]] als Frau Muthesius<br>[[Liesl Karlstadt]] als Frau Wagenthaler<br>[[Inge Rosenberg]] als Ulrike<br>[[Gaby von Schönthan|Gaby Philipp]] als Gerda<br>[[Walter Ladengast]] als Gabele<br>[[Gertrud Wolle]] <br>[[Rudolf Rhomberg]] als Hoflacher<br>[[Gustav Waldau]] als Dr. Sternacker<br>[[Hertha von Hagen]]<br>[[Liselotte Berker]] <br>[[Gerda Sommerschuh]]<br>[[Katja Sabo]]<br>[[Senta Berger]] als Statistin<br>[[Carolin Reiber]] als Schülerin<br>[[Erich Kästner]] als Erzieler}} '''Das doppelte Lottchen''' ass en [[Däitschland|däitsche]] Film vum [[Josef von Báky]] aus dem Joer 1950 nom Buch mam selwechten Numm vum [[Erich Kästner]] mat der [[Antje Weisgerber]] a mam [[Peter Mosbacher]] an den Haaptrollen. == Ëm wat geet et am Film? == D'Luise Patty vu [[Wien]] an d'Lotte Koerner vu [[München|Münche]] verbréngen hir Vakanz an engem Heem zu Seebühl an de Bierger. Déi zwee wëssen net datt si Zwillinge sinn déi duerch d'Scheedung vun hiren Eltere getrennt goufen… == Um Spaweck == {{Autoritéitskontroll}} {{DEFAULTSORT:Das doppelte Lottchen}} [[Kategorie:Däitsch Filmer]] [[Kategorie:Däitsch Kaméidisfilmer]] [[Kategorie:Däitsch Schwaarz-Wäiss-Filmer]] [[Kategorie:Kannerfilmer]] [[Kategorie:Filmer 1950]] [[Kategorie:Filmer vum Josef von Báky]] q6dndj3h5xxopjfiu5xnnt4pjxd1lyq 0 175453 2673710 2026-04-19T19:55:45Z Sultan Edijingo 1468 Ufank 2673710 wikitext text/x-wiki {{EnCours}} D''''Marcelle Bous-Castellani''', gebuer den [[12. Juli]] [[1947]] zu [[Esch-Uelzecht]], ass eng pensionéiert Spillschoulsjoffer a Lëtzebuerger [[Schrëftsteller|Schrëftstellerin]] vu Geschichte fir [[Kand|Kanner]] vun 2 a 7 Joer. An hiren Déieregeschichten thematiséiert si d'Bedeitung vu Frëndschaft a Wäerter wéi sozial Engagementer. Si huet d'Associatioun [[Les Amis du Téléthon]] gegrënnt. No hirer Ausbildung als Spillschoulsjoffer (1964-1967) huet si vun 1967 - 1972 zu [[Zolwer]] ënnerriicht a vun 1984 bis zu hirer Pensioun zu Esch-Uelzecht. 44ylj9pv898t6ak6mzfc7pjviyig3ss 2673711 2673710 2026-04-19T19:56:24Z Sultan Edijingo 1468 [[Wikipedia:HotCat|HC]]: [[Kategorie:Gebuer 1947]] derbäigesat 2673711 wikitext text/x-wiki {{EnCours}} D''''Marcelle Bous-Castellani''', gebuer den [[12. Juli]] [[1947]] zu [[Esch-Uelzecht]], ass eng pensionéiert Spillschoulsjoffer a Lëtzebuerger [[Schrëftsteller|Schrëftstellerin]] vu Geschichte fir [[Kand|Kanner]] vun 2 a 7 Joer. An hiren Déieregeschichten thematiséiert si d'Bedeitung vu Frëndschaft a Wäerter wéi sozial Engagementer. Si huet d'Associatioun [[Les Amis du Téléthon]] gegrënnt. No hirer Ausbildung als Spillschoulsjoffer (1964-1967) huet si vun 1967 - 1972 zu [[Zolwer]] ënnerriicht a vun 1984 bis zu hirer Pensioun zu Esch-Uelzecht. [[Kategorie:Gebuer 1947]] sc2oc7bwhsl5c0rvwpjdl55of9e2kic 2673712 2673711 2026-04-19T19:56:58Z Sultan Edijingo 1468 [[Wikipedia:HotCat|HC]]: [[Kategorie:Lëtzebuergesch Auteuren]] derbäigesat 2673712 wikitext text/x-wiki {{EnCours}} D''''Marcelle Bous-Castellani''', gebuer den [[12. Juli]] [[1947]] zu [[Esch-Uelzecht]], ass eng pensionéiert Spillschoulsjoffer a Lëtzebuerger [[Schrëftsteller|Schrëftstellerin]] vu Geschichte fir [[Kand|Kanner]] vun 2 a 7 Joer. An hiren Déieregeschichten thematiséiert si d'Bedeitung vu Frëndschaft a Wäerter wéi sozial Engagementer. Si huet d'Associatioun [[Les Amis du Téléthon]] gegrënnt. No hirer Ausbildung als Spillschoulsjoffer (1964-1967) huet si vun 1967 - 1972 zu [[Zolwer]] ënnerriicht a vun 1984 bis zu hirer Pensioun zu Esch-Uelzecht. [[Kategorie:Gebuer 1947]] [[Kategorie:Lëtzebuergesch Auteuren]] l72kvijmbhp8s3isonb37dhauels1po 2673713 2673712 2026-04-19T19:57:33Z Sultan Edijingo 1468 [[Wikipedia:HotCat|HC]]: [[Kategorie:Lëtzebuergesch Léierinnen]] derbäigesat 2673713 wikitext text/x-wiki {{EnCours}} D''''Marcelle Bous-Castellani''', gebuer den [[12. Juli]] [[1947]] zu [[Esch-Uelzecht]], ass eng pensionéiert Spillschoulsjoffer a Lëtzebuerger [[Schrëftsteller|Schrëftstellerin]] vu Geschichte fir [[Kand|Kanner]] vun 2 a 7 Joer. An hiren Déieregeschichten thematiséiert si d'Bedeitung vu Frëndschaft a Wäerter wéi sozial Engagementer. Si huet d'Associatioun [[Les Amis du Téléthon]] gegrënnt. No hirer Ausbildung als Spillschoulsjoffer (1964-1967) huet si vun 1967 - 1972 zu [[Zolwer]] ënnerriicht a vun 1984 bis zu hirer Pensioun zu Esch-Uelzecht. [[Kategorie:Gebuer 1947]] [[Kategorie:Lëtzebuergesch Auteuren]] [[Kategorie:Lëtzebuergesch Léierinnen]] c00jzn9esdh3n9ufwjr90b1d013dvke 2673714 2673713 2026-04-19T20:06:46Z Sultan Edijingo 1468 2673714 wikitext text/x-wiki {{EnCours}} D''''Marcelle Bous-Castellani''', gebuer den [[12. Juli]] [[1947]] zu [[Esch-Uelzecht]], ass eng pensionéiert Spillschoulsjoffer a Lëtzebuerger [[Schrëftsteller|Schrëftstellerin]] vu Geschichte fir [[Kand|Kanner]] vun 2 a 7 Joer. An hiren Déieregeschichten thematiséiert si d'Bedeitung vu Frëndschaft a Wäerter wéi sozial Engagementer. Si huet d'Associatioun [[Les Amis du Téléthon]] gegrënnt. No hirer Ausbildung als Spillschoulsjoffer (1964-1967) huet si vun 1967 - 1972 zu [[Zolwer]] ënnerriicht a vun 1984 bis zu hirer Pensioun zu Esch-Uelzecht. == Verëffentlechungen == * Geschichte fir déi Kleng. Geschriwwen an illustréiert vum Marcelle Bous-Castellani. Erausgi vun der [[Action familiale et populaire]], 1982 * Geschichte fir déi Kleng. Bigudi, de Kéisécker. Geschriwwen an illustréiert vum Marcelle Bous-Castellani, 1996 == Kuckt och == * [[Lëscht vu lëtzebuergesche Schrëftsteller]] [[Kategorie:Gebuer 1947]] [[Kategorie:Lëtzebuergesch Auteuren]] [[Kategorie:Lëtzebuergesch Léierinnen]] nmp0zsvrfn1bej3wt37711fe6q1fqte 2673717 2673714 2026-04-19T20:09:52Z Sultan Edijingo 1468 2673717 wikitext text/x-wiki {{EnCours}} D''''Marcelle Bous-Castellani''', gebuer den [[12. Juli]] [[1947]] zu [[Esch-Uelzecht]], ass eng pensionéiert Spillschoulsjoffer a Lëtzebuerger [[Schrëftsteller|Schrëftstellerin]] vu Geschichte fir [[Kand|Kanner]] vun 2 a 7 Joer. An hiren Déieregeschichten thematiséiert si d'Bedeitung vu Frëndschaft a Wäerter wéi sozial Engagementer. Si huet d'Associatioun [[Les Amis du Téléthon]] gegrënnt. No hirer Ausbildung als Spillschoulsjoffer (1964-1967) huet si vun 1967 - 1972 zu [[Zolwer]] ënnerriicht a vun 1984 bis zu hirer Pensioun zu Esch-Uelzecht. == Verëffentlechungen == * Geschichte fir déi Kleng. Geschriwwen an illustréiert vum Marcelle Bous-Castellani. Erausgi vun der [[Action familiale et populaire]], 1982 * Geschichte fir déi Kleng. Bigudi, de Kéisécker. Geschriwwen an illustréiert vum Marcelle Bous-Castellani, 1996 == Kuckt och == * [[Lëscht vu lëtzebuergesche Schrëftsteller]] {{Autoritéitskontroll}} {{DEFAULTSORT:Bous-Castellani Marcelle}} [[Kategorie:Gebuer 1947]] [[Kategorie:Lëtzebuergesch Auteuren]] [[Kategorie:Lëtzebuergesch Léierinnen]] fjj18ecne0wpwmdunyyy9maqptxv2y7 2673720 2673717 2026-04-19T20:16:32Z Sultan Edijingo 1468 2673720 wikitext text/x-wiki {{EnCours}} {{Infobox Biographie}} D''''Marcelle Bous-Castellani''', gebuer den [[12. Juli]] [[1947]] zu [[Esch-Uelzecht]], ass eng pensionéiert Spillschoulsjoffer a Lëtzebuerger [[Schrëftsteller|Schrëftstellerin]] vu Geschichte fir [[Kand|Kanner]] vun 2 a 7 Joer. An hiren Déieregeschichten thematiséiert si d'Bedeitung vu Frëndschaft a Wäerter wéi sozial Engagementer. Si huet d'Associatioun [[Les Amis du Téléthon]] gegrënnt. No hirer Ausbildung als Spillschoulsjoffer (1964-1967) huet si vun 1967 - 1972 zu [[Zolwer]] ënnerriicht a vun 1984 bis zu hirer Pensioun zu Esch-Uelzecht. == Verëffentlechungen == * Geschichte fir déi Kleng. Geschriwwen an illustréiert vum Marcelle Bous-Castellani. Erausgi vun der [[Action familiale et populaire]], 1982 * Geschichte fir déi Kleng. Bigudi, de Kéisécker. Geschriwwen an illustréiert vum Marcelle Bous-Castellani, 1996 == Kuckt och == * [[Lëscht vu lëtzebuergesche Schrëftsteller]] {{Autoritéitskontroll}} {{DEFAULTSORT:Bous-Castellani Marcelle}} [[Kategorie:Gebuer 1947]] [[Kategorie:Lëtzebuergesch Auteuren]] [[Kategorie:Lëtzebuergesch Léierinnen]] cizyuo4jvsk8rvvgwyf24ne7mbr8mk0 2673724 2673720 2026-04-19T20:59:09Z Sultan Edijingo 1468 /* Verëffentlechungen */ 2673724 wikitext text/x-wiki {{EnCours}} {{Infobox Biographie}} D''''Marcelle Bous-Castellani''', gebuer den [[12. Juli]] [[1947]] zu [[Esch-Uelzecht]], ass eng pensionéiert Spillschoulsjoffer a Lëtzebuerger [[Schrëftsteller|Schrëftstellerin]] vu Geschichte fir [[Kand|Kanner]] vun 2 a 7 Joer. An hiren Déieregeschichten thematiséiert si d'Bedeitung vu Frëndschaft a Wäerter wéi sozial Engagementer. Si huet d'Associatioun [[Les Amis du Téléthon]] gegrënnt. No hirer Ausbildung als Spillschoulsjoffer (1964-1967) huet si vun 1967 - 1972 zu [[Zolwer]] ënnerriicht a vun 1984 bis zu hirer Pensioun zu Esch-Uelzecht. == Verëffentlechungen == * ''Geschichte fir déi Kleng''. Geschriwwen an illustréiert vum Marcelle Bous-Castellani. Erausgi vun der [[Action familiale et populaire]], 1982 * ''Geschichte fir déi Kleng. Bigudi, de Kéisécker.'' Geschriwwen an illustréiert vum Marcelle Bous-Castellani, 1996 == Kuckt och == * [[Lëscht vu lëtzebuergesche Schrëftsteller]] {{Autoritéitskontroll}} {{DEFAULTSORT:Bous-Castellani Marcelle}} [[Kategorie:Gebuer 1947]] [[Kategorie:Lëtzebuergesch Auteuren]] [[Kategorie:Lëtzebuergesch Léierinnen]] abigcdnbzqiem48wutvumhg3e7hk9cs 2673725 2673724 2026-04-19T20:59:36Z Sultan Edijingo 1468 EnCours mol raus 2673725 wikitext text/x-wiki {{Infobox Biographie}} D''''Marcelle Bous-Castellani''', gebuer den [[12. Juli]] [[1947]] zu [[Esch-Uelzecht]], ass eng pensionéiert Spillschoulsjoffer a Lëtzebuerger [[Schrëftsteller|Schrëftstellerin]] vu Geschichte fir [[Kand|Kanner]] vun 2 a 7 Joer. An hiren Déieregeschichten thematiséiert si d'Bedeitung vu Frëndschaft a Wäerter wéi sozial Engagementer. Si huet d'Associatioun [[Les Amis du Téléthon]] gegrënnt. No hirer Ausbildung als Spillschoulsjoffer (1964-1967) huet si vun 1967 - 1972 zu [[Zolwer]] ënnerriicht a vun 1984 bis zu hirer Pensioun zu Esch-Uelzecht. == Verëffentlechungen == * ''Geschichte fir déi Kleng''. Geschriwwen an illustréiert vum Marcelle Bous-Castellani. Erausgi vun der [[Action familiale et populaire]], 1982 * ''Geschichte fir déi Kleng. Bigudi, de Kéisécker.'' Geschriwwen an illustréiert vum Marcelle Bous-Castellani, 1996 == Kuckt och == * [[Lëscht vu lëtzebuergesche Schrëftsteller]] {{Autoritéitskontroll}} {{DEFAULTSORT:Bous-Castellani Marcelle}} [[Kategorie:Gebuer 1947]] [[Kategorie:Lëtzebuergesch Auteuren]] [[Kategorie:Lëtzebuergesch Léierinnen]] fwdjbmdh1xoashljoqq46dujtokn4vg 2673726 2673725 2026-04-19T21:14:25Z GilPe 14980 Upassungen 2673726 wikitext text/x-wiki {{Infobox Biographie}} D''''Marcelle Bous-Castellani''', gebuer den [[12. Juli]] [[1947]] zu [[Esch-Uelzecht]], ass eng lëtzebuergesch pensionéiert Spillschoulsjoffer a [[Schrëftsteller|Schrëftstellerin]] vu Geschichte fir [[Kand|Kanner]] vun 2 bis 7 Joer. An hiren Déieregeschichten thematiséiert si d'Bedeitung vu Frëndschaft a Wäerter wéi sozial Engagementer. Si huet d'Associatioun [[Les Amis du Téléthon]] gegrënnt. No hirer Ausbildung als Spillschoulsjoffer (1964 – 1967) huet si vun 1967 bis 1972 zu [[Zolwer]] ënnerriicht a vun 1984 bis zu hirer Pensioun zu [[Esch-Uelzecht]]. == Verëffentlechungen == * ''Geschichte fir déi Kleng''. Geschriwwen an illustréiert vum{{Sic}} Marcelle Bous-Castellani. Erausgi vun der [[Action familiale et populaire]], Letzebuurg{{Sic}}: Sankt-Paulus-Dréckerei, 1982 * ''Bigudi de Kéisécker: Geschichte fir déi Kleng.'' Geschriwwen an illustréiert vum{{Sic}} Marcelle Bous-Castellani, Lëtzebuerg: Lions Club Luxembourg-Fort Vauban, 1996 == Kuckt och == * [[Lëscht vu lëtzebuergesche Schrëftsteller]] {{Autoritéitskontroll}} {{DEFAULTSORT:Bous-Castellani Marcelle}} [[Kategorie:Gebuer 1947]] [[Kategorie:Lëtzebuergesch Auteuren]] [[Kategorie:Lëtzebuergesch Léierinnen]] aun7d0v4qqgn7d46xv0och2d3ewltks 2 175454 2673723 2026-04-19T20:24:12Z GilPe 14980 Säit ugeluecht mat: '{{Info Benotzersäit}}~~~~' 2673723 wikitext text/x-wiki {{Info Benotzersäit}}[[Benotzer:GilPe|GilPe]] ([[Benotzer Diskussioun:GilPe|Diskussioun]]) 20:24, 19. Abr. 2026 (UTC) g56ygnr2ohoh47hwkj572ofs229o7n3 0 175455 2673738 2026-04-20T07:31:03Z Tinta Emas Historia Network 70863 Ugeluecht duerch d'Iwwersetze vun der Säit „[[:en:Special:Redirect/revision/1348005989|Iskandar Muda]]“ 2673738 wikitext text/x-wiki '''Den Iskander Muda''' (1583? – 27. Dezember 1636 ) war de 12. Sultan vun Aceh Darussalam. Ënner senger Herrschaft huet d'Sultanat säi gréisste Gebittserweid erreecht a gouf déi mächtegst militäresch Muecht an déi räichst Natioun am westleche Indonesien an an der [[Strooss vu Malakka]]. "Iskandar Muda" bedeit wiertlech "jonken Alexander", a seng Eroberungen ginn dacks mat deenen vum Alexander dem Groussen verglach.<ref name="Yusra2">Yusra Habib Abdul Gani, [http://www.asnlf.net/asnlf_int/acheh/history/rulersofacheh/iskandarmuda/sultan_iskandar_muda.htm Sultan Iskandar Muda] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070929214406/http://www.asnlf.net/asnlf_int/acheh/history/rulersofacheh/iskandarmuda/sultan_iskandar_muda.htm|date=29 September 2007}}, accessed on 4 January 2007</ref> Nieft senge bekannte Eroberungen gouf Aceh wärend senger Herrschaft ënner Iskandar Muda e Zentrum fir international islamesch Geleiertheet a Handel. Hien war de leschte Sultan vun Aceh, deen e direkte männleche Nofolger vum Grënner vum Kinnekräich Aceh, Ali Mughayat Shah, war. D'Doud vum Iskandar Muda huet d'Ausstierwen vun der Dynastie Meukuta Alam, der Grënnerdynastie vum Kinnekräich Aceh, markéiert, an dës gouf duerch eng aner Dynastie ersat. [[Fichier:Iskandar_Muda,_potret_pada_2_April_2026.jpg|miniatur|E Bild vum Iskandar Muda vum Yoesoef (1980) am Aceh Museum zu Banda Aceh.]] [[Fichier:Letter_to_James_I_from_Sultan_Iskandar_Muda_of_Aceh_in_1615.jpg|lénks|miniatur|Bréif vum Iskandar Muda un [[James I. vun England|de James I.]] vun [[England]] am Joer 1615]] == Referenzen == [[Kategorie:Gestuerwen 1636]] kr7odz4f497irw59ydwwt9mbxaywm0y 2673739 2673738 2026-04-20T07:31:36Z Tinta Emas Historia Network 70863 2673739 wikitext text/x-wiki [[Fichier:Iskandar_Muda,_potret_pada_2_April_2026.jpg|miniatur|E Bild vum Iskandar Muda vum Yoesoef (1980) am Aceh Museum zu Banda Aceh.]] '''Den Iskander Muda''' (1583? – 27. Dezember 1636 ) war de 12. Sultan vun Aceh Darussalam. Ënner senger Herrschaft huet d'Sultanat säi gréisste Gebittserweid erreecht a gouf déi mächtegst militäresch Muecht an déi räichst Natioun am westleche Indonesien an an der [[Strooss vu Malakka]]. "Iskandar Muda" bedeit wiertlech "jonken Alexander", a seng Eroberungen ginn dacks mat deenen vum Alexander dem Groussen verglach.<ref name="Yusra2">Yusra Habib Abdul Gani, [http://www.asnlf.net/asnlf_int/acheh/history/rulersofacheh/iskandarmuda/sultan_iskandar_muda.htm Sultan Iskandar Muda] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070929214406/http://www.asnlf.net/asnlf_int/acheh/history/rulersofacheh/iskandarmuda/sultan_iskandar_muda.htm|date=29 September 2007}}, accessed on 4 January 2007</ref> Nieft senge bekannte Eroberungen gouf Aceh wärend senger Herrschaft ënner Iskandar Muda e Zentrum fir international islamesch Geleiertheet a Handel. Hien war de leschte Sultan vun Aceh, deen e direkte männleche Nofolger vum Grënner vum Kinnekräich Aceh, Ali Mughayat Shah, war. D'Doud vum Iskandar Muda huet d'Ausstierwen vun der Dynastie Meukuta Alam, der Grënnerdynastie vum Kinnekräich Aceh, markéiert, an dës gouf duerch eng aner Dynastie ersat. [[Fichier:Letter_to_James_I_from_Sultan_Iskandar_Muda_of_Aceh_in_1615.jpg|lénks|miniatur|Bréif vum Iskandar Muda un [[James I. vun England|de James I.]] vun [[England]] am Joer 1615]] == Referenzen == [[Kategorie:Gestuerwen 1636]] thbpy5g4ho6ilsje5d23ao2ysxwg2x7 2673742 2673739 2026-04-20T08:09:36Z Zinneke 34 2673742 wikitext text/x-wiki {{Iwwerschaffen + Läschen|Maschinneniwwersetzung}} [[Fichier:Iskandar_Muda,_potret_pada_2_April_2026.jpg|miniatur|E Bild vum Iskandar Muda vum Yoesoef (1980) am Aceh Museum zu Banda Aceh.]] '''Den Iskander Muda''' (1583? – 27. Dezember 1636 ) war de 12. Sultan vun Aceh Darussalam. Ënner senger Herrschaft huet d'Sultanat säi gréisste Gebittserweid erreecht a gouf déi mächtegst militäresch Muecht an déi räichst Natioun am westleche Indonesien an an der [[Strooss vu Malakka]]. "Iskandar Muda" bedeit wiertlech "jonken Alexander", a seng Eroberungen ginn dacks mat deenen vum Alexander dem Groussen verglach.<ref name="Yusra2">Yusra Habib Abdul Gani, [http://www.asnlf.net/asnlf_int/acheh/history/rulersofacheh/iskandarmuda/sultan_iskandar_muda.htm Sultan Iskandar Muda] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070929214406/http://www.asnlf.net/asnlf_int/acheh/history/rulersofacheh/iskandarmuda/sultan_iskandar_muda.htm|date=29 September 2007}}, accessed on 4 January 2007</ref> Nieft senge bekannte Eroberungen gouf Aceh wärend senger Herrschaft ënner Iskandar Muda e Zentrum fir international islamesch Geleiertheet a Handel. Hien war de leschte Sultan vun Aceh, deen e direkte männleche Nofolger vum Grënner vum Kinnekräich Aceh, Ali Mughayat Shah, war. D'Doud vum Iskandar Muda huet d'Ausstierwen vun der Dynastie Meukuta Alam, der Grënnerdynastie vum Kinnekräich Aceh, markéiert, an dës gouf duerch eng aner Dynastie ersat. [[Fichier:Letter_to_James_I_from_Sultan_Iskandar_Muda_of_Aceh_in_1615.jpg|lénks|miniatur|Bréif vum Iskandar Muda un [[James I. vun England|de James I.]] vun [[England]] am Joer 1615]] == Referenzen == [[Kategorie:Gestuerwen 1636]] qexgax8fulwfhxj0e7zuwqve57ygzjg 2673744 2673742 2026-04-20T08:13:47Z Puscas 735 .... 2673744 wikitext text/x-wiki {{Iwwerschaffen + Läschen|Maschinneniwwersetzung, keng Wikistruktur, keng Këscht, Kategorië feelen, schlecht Schablounen, zevill Schreiffeeler well de Benotzer d'Sprooch net kann.}} [[Fichier:Iskandar_Muda,_potret_pada_2_April_2026.jpg|miniatur|E Bild vum Iskandar Muda vum Yoesoef (1980) am Aceh Museum zu Banda Aceh.]] '''Den Iskander Muda''' (1583? – 27. Dezember 1636 ) war de 12. Sultan vun Aceh Darussalam. Ënner senger Herrschaft huet d'Sultanat säi gréisste Gebittserweid erreecht a gouf déi mächtegst militäresch Muecht an déi räichst Natioun am westleche Indonesien an an der [[Strooss vu Malakka]]. "Iskandar Muda" bedeit wiertlech "jonken Alexander", a seng Eroberungen ginn dacks mat deenen vum Alexander dem Groussen verglach.<ref name="Yusra2">Yusra Habib Abdul Gani, [http://www.asnlf.net/asnlf_int/acheh/history/rulersofacheh/iskandarmuda/sultan_iskandar_muda.htm Sultan Iskandar Muda] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070929214406/http://www.asnlf.net/asnlf_int/acheh/history/rulersofacheh/iskandarmuda/sultan_iskandar_muda.htm|date=29 September 2007}}, accessed on 4 January 2007</ref> Nieft senge bekannte Eroberungen gouf Aceh wärend senger Herrschaft ënner Iskandar Muda e Zentrum fir international islamesch Geleiertheet a Handel. Hien war de leschte Sultan vun Aceh, deen e direkte männleche Nofolger vum Grënner vum Kinnekräich Aceh, Ali Mughayat Shah, war. D'Doud vum Iskandar Muda huet d'Ausstierwen vun der Dynastie Meukuta Alam, der Grënnerdynastie vum Kinnekräich Aceh, markéiert, an dës gouf duerch eng aner Dynastie ersat. [[Fichier:Letter_to_James_I_from_Sultan_Iskandar_Muda_of_Aceh_in_1615.jpg|lénks|miniatur|Bréif vum Iskandar Muda un [[James I. vun England|de James I.]] vun [[England]] am Joer 1615]] == Referenzen == [[Kategorie:Gestuerwen 1636]] ivxfhuxb6gsxwinzpj2jgqppnfo3pap 3 175456 2673741 2026-04-20T08:08:09Z Zinneke 34 Neien Abschnitt /* Writing in a language you don't unnderstand... [Iskander Muda] */ 2673741 wikitext text/x-wiki == Writing in a language you don't unnderstand... [Iskander Muda] == {{Machine translation}} -- [[Benotzer:Zinneke|Zinneke]] ([[Benotzer Diskussioun:Zinneke|Diskussioun]]) 08:08, 20. Abr. 2026 (UTC) tmb1umd92l6khjvcitdnegpyb8zi1ga 2673743 2673741 2026-04-20T08:10:52Z Zinneke 34 2673743 wikitext text/x-wiki == Writing in a language you don't unnderstand... [Iskander Muda] == {{Maschinneniwwersetzung|Iskander Muda}} -- [[Benotzer:Zinneke|Zinneke]] ([[Benotzer Diskussioun:Zinneke|Diskussioun]]) 08:08, 20. Abr. 2026 (UTC) qc9o6glzh8bhseg6bwsy41a09q8zrpc 0 175457 2673750 2026-04-20T09:36:12Z Malaysia Skyline 67463 Ugeluecht duerch d'Iwwersetze vun der Säit „[[:en:Special:Redirect/revision/1347394883|Nanyang Technological University]]“ 2673750 wikitext text/x-wiki D'Nanyang Technological University (NTU) ass eng national ëffentlech Fuerschungsuniversitéit zu Singapur. Si gouf 1981 gegrënnt an ass och déi zweeteelst autonom Universitéit am Land. Als Reaktioun op d'wirtschaftlech Restrukturéierung vu Singapur an den 1970er Joren, wéinst engem Mangel un Ingenieuren, huet d'Regierung 1981 den Nanyang Technological Institute (NTI) um fréiere Campus vun der Nanyang Universitéit gegrënnt, mat Programmer, déi sech op Ingenieurswiesen a wëssenschaftlech Uwendungen konzentréieren an d'Laborausbildung an d'Industrie betount hunn. Den NTI gouf zum vollwäertege Universitéitsstatus erhuewen an offiziell als NTU den 1. Juli 1991 duerch e parlamentarescht Gesetz ageweit, wat den National Institute of Education integréiert huet, fir déi national Ziler vun der industrieller Moderniséierung an enger fuerschungsintensiver Héichschoulbildung a Wëssenschaft an Technologie z'ënnerstëtzen. 0lyngjfic57prl9yvhjaq3u56kimvdg 2673752 2673750 2026-04-20T09:58:56Z Puscas 735 ...... 2673752 wikitext text/x-wiki {{Iwwerschaffen|Invitatiounsartikel, Sprooch, Fomat, Cats}} D'Nanyang Technological University (NTU) ass eng national ëffentlech Fuerschungsuniversitéit zu Singapur. Si gouf 1981 gegrënnt an ass och déi zweeteelst autonom Universitéit am Land. Als Reaktioun op d'wirtschaftlech Restrukturéierung vu Singapur an den 1970er Joren, wéinst engem Mangel un Ingenieuren, huet d'Regierung 1981 den Nanyang Technological Institute (NTI) um fréiere Campus vun der Nanyang Universitéit gegrënnt, mat Programmer, déi sech op Ingenieurswiesen a wëssenschaftlech Uwendungen konzentréieren an d'Laborausbildung an d'Industrie betount hunn. Den NTI gouf zum vollwäertege Universitéitsstatus erhuewen an offiziell als NTU den 1. Juli 1991 duerch e parlamentarescht Gesetz ageweit, wat den National Institute of Education integréiert huet, fir déi national Ziler vun der industrieller Moderniséierung an enger fuerschungsintensiver Héichschoulbildung a Wëssenschaft an Technologie z'ënnerstëtzen. 55dpgts6ldb44sumsktat2o2oqnueab 2673753 2673752 2026-04-20T09:59:42Z Puscas 735 k 2673753 wikitext text/x-wiki {{Iwwerschaffen + Läschen|Invitatiounsartikel, Sprooch, Fomat, Cats}} D'Nanyang Technological University (NTU) ass eng national ëffentlech Fuerschungsuniversitéit zu Singapur. Si gouf 1981 gegrënnt an ass och déi zweeteelst autonom Universitéit am Land. Als Reaktioun op d'wirtschaftlech Restrukturéierung vu Singapur an den 1970er Joren, wéinst engem Mangel un Ingenieuren, huet d'Regierung 1981 den Nanyang Technological Institute (NTI) um fréiere Campus vun der Nanyang Universitéit gegrënnt, mat Programmer, déi sech op Ingenieurswiesen a wëssenschaftlech Uwendungen konzentréieren an d'Laborausbildung an d'Industrie betount hunn. Den NTI gouf zum vollwäertege Universitéitsstatus erhuewen an offiziell als NTU den 1. Juli 1991 duerch e parlamentarescht Gesetz ageweit, wat den National Institute of Education integréiert huet, fir déi national Ziler vun der industrieller Moderniséierung an enger fuerschungsintensiver Héichschoulbildung a Wëssenschaft an Technologie z'ënnerstëtzen. 6m8uzi4lb6lekmclr6lezsbrjpp1ta6 2673756 2673753 2026-04-20T10:05:22Z Puscas 735 ...... 2673756 wikitext text/x-wiki {{Iwwerschaffen|Invitatiounsartikel, Sprooch, Fomat, Cats}} D'Nanyang Technological University (NTU) ass eng national ëffentlech Fuerschungsuniversitéit zu Singapur. Si gouf 1981 gegrënnt an ass och déi zweeteelst autonom Universitéit am Land. Als Reaktioun op d'wirtschaftlech Restrukturéierung vu Singapur an den 1970er Joren, wéinst engem Mangel un Ingenieuren, huet d'Regierung 1981 den Nanyang Technological Institute (NTI) um fréiere Campus vun der Nanyang Universitéit gegrënnt, mat Programmer, déi sech op Ingenieurswiesen a wëssenschaftlech Uwendungen konzentréieren an d'Laborausbildung an d'Industrie betount hunn. Den NTI gouf zum vollwäertege Universitéitsstatus erhuewen an offiziell als NTU den 1. Juli 1991 duerch e parlamentarescht Gesetz ageweit, wat den National Institute of Education integréiert huet, fir déi national Ziler vun der industrieller Moderniséierung an enger fuerschungsintensiver Héichschoulbildung a Wëssenschaft an Technologie z'ënnerstëtzen. 55dpgts6ldb44sumsktat2o2oqnueab 2673757 2673756 2026-04-20T10:05:54Z Puscas 735 ... 2673757 wikitext text/x-wiki {{Iwwerschaffen + Läschen|Invitatiounsartikel, Sprooch, Fomat, Cats}} D'Nanyang Technological University (NTU) ass eng national ëffentlech Fuerschungsuniversitéit zu Singapur. Si gouf 1981 gegrënnt an ass och déi zweeteelst autonom Universitéit am Land. Als Reaktioun op d'wirtschaftlech Restrukturéierung vu Singapur an den 1970er Joren, wéinst engem Mangel un Ingenieuren, huet d'Regierung 1981 den Nanyang Technological Institute (NTI) um fréiere Campus vun der Nanyang Universitéit gegrënnt, mat Programmer, déi sech op Ingenieurswiesen a wëssenschaftlech Uwendungen konzentréieren an d'Laborausbildung an d'Industrie betount hunn. Den NTI gouf zum vollwäertege Universitéitsstatus erhuewen an offiziell als NTU den 1. Juli 1991 duerch e parlamentarescht Gesetz ageweit, wat den National Institute of Education integréiert huet, fir déi national Ziler vun der industrieller Moderniséierung an enger fuerschungsintensiver Héichschoulbildung a Wëssenschaft an Technologie z'ënnerstëtzen. 6m8uzi4lb6lekmclr6lezsbrjpp1ta6 2 175458 2673754 2026-04-20T10:01:33Z Puscas 735 k 2673754 wikitext text/x-wiki {{Info Benotzersäit}} 58phlzi90zry1i2cnf0jgy1baay4z47 3 175459 2673755 2026-04-20T10:02:50Z Puscas 735 ... 2673755 wikitext text/x-wiki {{Moien 2}} [[Benotzer:Puscas|Puscas]] ([[Benotzer Diskussioun:Puscas|Diskussioun]]) 10:02, 20. Abr. 2026 (UTC) 36cvdqb2m16fmjdgwu5gsc9lowc2n47