Wikipedia lbwiki https://lb.wikipedia.org/wiki/Haapts%C3%A4it MediaWiki 1.46.0-wmf.24 first-letter Media Spezial Diskussioun Benotzer Benotzer Diskussioun Wikipedia Wikipedia Diskussioun Fichier Fichier Diskussioun MediaWiki MediaWiki Diskussioun Schabloun Schabloun Diskussioun Hëllef Hëllef Diskussioun Kategorie Kategorie Diskussioun TimedText TimedText talk Modul Modul Diskussioun Veranstaltung Veranstaltung Diskussion 0 1292 2676036 2667215 2026-04-26T20:15:20Z Zinneke 34 /* Geographie */ 2676036 wikitext text/x-wiki {{Infobox Uertschaft Lëtzebuerg | Numm (Franséisch) = Esch-sur-Alzette | Numm (Däitsch) = Esch an der Alzette | Buergermeeschter = {{Buergermeeschter Esch-Uelzecht}} | Koordinaten = {{coor dms|49|29|49|N|05|58|50|O}} }} {{Méi Biller | direction = vertical | width = 250 | Bild1 = Esch auf die Alset by Jean Bertels 1597.jpg | Text1 = Vue op Esch ëm 1600, vum [[Dipbech]]dall (Wobrécken) aus | Bild2 = Al Esch 1860 01.jpg | Text2 = Esch-Uelzecht, 1860. Déi al Kierch St. Jean stoung do, wou haut d'Groussgaassschoul ass | Bild3 = Kronprinz Wilhelm - Darche - Esch - 1914-08-26.jpg | Text3 = De Krounprënz Wilhelm von Preußen, 1914, virun der Groussgaassschoul | Bild4 = Esch et ses usines (Esch-sur-Alzette ; Grand-Duché de Luxembourg) - plan-guide dressé d'après les plans géométriques de la ville et des usines - par J. Hansen - btv1b530649449.jpg | Text4= Esch a seng Schmelzen, 1925; Plang vum [[Jules-André-Arthur Hansen|Jules Hansen]]. }} [[Fichier:Esch-sur-Alzette Panorama avec train, Photo by J.M. Bellwald, N° 402.jpg|thumb|upright|Esch ~1900-1910.]] '''Esch-Uelzecht''' ass eng vun den {{Gemengenzuel}} [[Gemeng (Lëtzebuerg)|Gemeng]]en an eng vun den 12 [[Lëscht vun de Lëtzebuerger Stied|Stied]] am [[Lëtzebuerg (Land)|Groussherzogtum Lëtzebuerg]] a [[Chef-lieu]] vum [[Kanton Esch-Uelzecht|Kanton mam selwechten Numm]]. Et gëtt keng aner Uertschaften an der Gemeng. Mat {{wikidata|property|P1082}} Awunner ({{wikidata|qualifier|P1082|P585}}) ass Esch déi zweetgréisst Stad vum Land. Laang en einfacht Bauerendierfchen, am Dall vun der [[Uelzecht]], huet Esch mat der Entdeckung vun der [[Minett (Äerz)|Minett]] (ëm [[1870]]), an der domat verbonnener Entwécklung vun de [[Biergbau zu Lëtzebuerg|Minièren]], der [[Siderurgie zu Lëtzebuerg|Eisen- a Stolindustrie]], bannent e puer Joerzéngte seng Populatioun verzéngfacht. D'Strukturkris an deem Secteur, déi Mëtt der [[1970]]er Joren ausgebrach ass, huet et mat sech bruecht, datt no an no all Minièren an e groussen Deel vun de Schmelzen zougemaach hunn. Déi doduerch entstanen Industriebrooche sinn zum Deel am Gaang, nei bebaut ze ginn. Sou ginn a goufen zanter 2005 op [[Belval]] nei administrativ, kulturell an edukativ Gebaier, mä och Wunnengen, Büroen a Geschäfter gebaut. Zanter der Mëtt vun den 2020er Jore gëtt um [[Rout Lëns|fréiere Site vun Terres-Rouges]] virun allem Wunnraum geschaf, an um Enn vun deem Joerzéngt soll och den Terrain vun der fréierer [[Metze Schmelz]] nei strukturéiert a bebaut ginn. 2022 war Esch, zesumme mam [[Litauen|litauesche]] [[Kaunas]], [[Europäesch Kulturhaaptstad]], bei där och déi 10 Gemenge vum [[Gemengesyndikat]] [[PRO-SUD]] an déi vum [[Pays-Haut Val d'Alzette]], déi Säit der Grenz, matgemaach hunn.<ref>[http://esch2022.lu esch2022.lu].</ref> == Geschicht == === Fréizäit bis 19. Joerhonnert === Schonn zanter der [[Eisenzäit]], virun iwwer 2.500 Joer, gouf um Territoire vun der haiteger Gemeng Esch [[Bounäerz|Boun-]] a [[Wisenäerz]] verschafft; um Flouer 'Op der Gläicht', e Plateau tëscht Esch a [[Rëmeleng]], goufen 2003-2006 bei [[Lëscht vun den Ausgruewungen zu Lëtzebuerg|archeologeschen Ausgruewunge]] Reschter vun Iewen, [[Schlaken]], [[Nol (Technik)|Neel]] a soss paleometallurgesch Zeie fonnt.<ref>Camille Robert: "Le sous-sol nous parle. Les fouilles archéologiques à Esch-sur-Alzette." In: ''100 Joer Esch (1906-2006)''. Luxembourg 2006, S. 121-122 an 124.</ref> Och d'[[Kelten]] hu sou do Eise gemaach. Nom Enn vun der [[Réimescht Räich|Réimerzäit]] an der [[Vëlkerwanderung]] ass d'Wëssen dovu verluer gaangen. Den [[12. Abrëll]] [[1128]] ass Esch fir d'éischt Kéier, ënner dem Numm "Asch", an enger [[Peepstlech Bull|Bull]] vum [[Poopst]] [[Honorius II. (Poopst)|Honorius II.]] ernimmt ginn. De [[Jang de Blannen]] huet hir de [[16. Mee]] [[1328]] den Titel "Fräi Stad" iwwerdroen<ref>[https://eschfrankjost.jimdo.com/1-von-den-anf%C3%A4ngen-bis-zum-ende-des-ancien-r%C3%A9gime/1-6-die-herrschaft-von-berwart-und-die-mauern-von-esch/ Frank Jost: "1.6. Die Herrschaft von Berwart und die Mauern von Esch"]</ref>. Am Laf vun de Joerhonnerte gouf Esch ëmmer nees vu friemen Truppen iwwerfall, an dacks staark zerstéiert. [[1677]], op Uerder vum [[Louis XIV. vu Frankräich|Louis XIV.]], hunn d'Stadmauere misse geschleeft ginn. Am [[Juli]] [[1830]] huet Esch dunn och nach säin Titel ''Stad'' verluer. Mä net laang duerno, den [[12. Oktober]] [[1841]], gouf se duerch eng kinneklech-groussherzoglech Veruerdnung zum [[Chef-lieu]] vum neie [[Kanton Esch-Uelzecht|Kanton Esch]] ernannt. An der zweeter Hallschent vum [[19. Joerhonnert]] ass et mat der industrieller Entwécklung ëmmer méi schëtzeg virugaangen. Fir d'éischt am [[Tagebau]], duerno och a [[Galerie (Biergbau)|Galerien]], gouf d'[[Minett (Äerz)|Minett]] ofgebaut, an an de [[Schmelz]]en, déi wéi Champignonen aus dem Buedem geschoss koumen, verschafft. Mat den neien Aarbechtsplazen ass och d'Populatioun vun Esch rasant an d'Luucht gaangen. D'Aarbechter koumen am Ufank aus anere Géigende vum Land, virun allem dem [[Éislek]], mä scho fréi hu missen Aarbechtskräfte vu soss hier erbäigeruff ginn, aus den Nopeschlänner, mä och aus [[Polen]] an [[Italien]]. Esch huet sech dunn och iwwer säin historesche Stadkär (den haitege Quartier [[Al Esch]]) eraus ausgebreet: ronderëm d'Schmelzen ([[Metze Schmelz]], [[Brasseurs Schmelz]]) sinn nei Stroossen a Wunnengen entstanen (Quartiere Grenz an Neiduerf 1872, Hiel 1894-1904). Den [[31. August]] [[1876]] gouf, duerch Gesetz vum [[6. Juli]] 1876, d'Uertschaft [[Schëffleng]] vun der Gemeng Esch-Uelzecht ofgetrennt fir déi eegestänneg [[Gemeng Schëffleng]] ze schafen.<ref>* [http://www.legilux.public.lu/leg/a/archives/1876/0492207/0492207.pdf#page=1 ''Loi du 6 juillet 1876, concernant la création d'une nouvelle commune sous le nom de Schifflange.'']</ref> ===Uganks 20. Joerhonnert === Den [[29. Mee]] [[1906]], huet de Grand-Duc [[Wëllem IV. vu Lëtzebuerg|Guillaume]] fir d'zweet Kéier Esch-Uelzecht zur Stad ernannt.<ref>{{Citation|URL=http://www.legilux.public.lu/leg/a/archives/1906/0034/a034.pdf#page=2 |Titel=Gesetz vum 29. Mee 1906 |Gekuckt=14.06.2012 |Archiv-Datum=22.07.2012 |Archiv-URL=https://web.archive.org/web/20120722060337/http://www.legilux.public.lu/leg/a/archives/1906/0034/a034.pdf#page=2 }}</ref>. Esch hat do 13.000 Awunner. Tëscht 1909 an 1913 gouf eng nei Schmelz am Westen opgeriicht: d'[[Adolf-Emil-Schmelz]] op Belval. Dofir hu missen 91 Hektar Bësch (Clair-Chêne) ëmgehae ginn. Nei Aarbechterwunnenge gi ronderëm gebaut: am Quartier Uecht an d'Cité Welter. Vun 1910 u gouf de Quartier Brill urbaniséiert. Vill Immigranten aus Italien hunn do hiert Doheem fonnt. D'Uelzecht gouf iwwerdeckelt, an d'[[Uelzechtstrooss]] mat hiren Niewestroosse gouf zum neie Mëttelpunkt vun der Stad. Am [[Éischte Weltkrich]] war zu Esch e knappse Mount d'Generalquartéier vum däitsche Krounprënz [[Wilhelm von Preußen]]<ref>[https://persist.lu/ark:70795/21gh3gzdj/pages/6/articles/DIVL562 "Ein Alt-Escher erzählt... Aus dem Krieg 1914-18. Der deutsche Kronprinz in Esch."] In: Luxemburger Wort, 115. Jg., n° 235/236 (25.08.1962), p. 6 (Digitised by the National Library of Luxembourg).</ref>, a gouf souzesoen an e [[Lazarett|Krichslazarett]] transforméiert. D'Schmelzen hunn déi Zäit net oder net vill produzéiert. Vill auslännesch Aarbechter sinn nees an hir Heemecht geplënnert. Um Enn vum Éischte Krich ware 5.000 amerikanesch Zaldoten zu Esch stationéiert, ë. a. an der [[Brillschoul (ESch-Uelzecht)|Brillschoul]], déi dofir requisitionéiert war. === Tëschekrichszäit === [[1920]] koum duerch dat nei agefouert [[allgemengt Walrecht]] fir d'éischt eng sozialistesch Majoritéit an d'Gemeng, mam [[Victor Wilhelm]] als Buergermeeschter. Weidere Wunnraum gouf geschaaft duerch d'Gemeng, mä och d'[[Arbed]] an d'[[Société Métallurgique des Terres Rouges]], deenen d'Schmelze gehéiert hunn: laanscht d'[[Éilereng]]er Strooss, am Quartier Uecht an am Quartier Brouch. D'Gemeng huet sech vum [[Josef Stübben]] e Plang ausschaffe gelooss, wéi d'Stad no Norden hi wuesse kéint, fir bis zu 60.000 Awunner Plaz ze bidden. Tëscht [[1926]], dem Enn vun der däitscher Wirtschaftskris, an [[1929]], der [[Weltwirtschaftskris]], huet Esch nach eng Kéier ee Bauboom erlieft: am Quartier Dellhéicht gouf e [[Escher Spidol|Spidol]] gebaut, d'Spidol- an d'Emil-Mayrisch-Strooss sinn ugeluecht ginn. [[1930]] huet Esch 29.745 Awunner gezielt. 1937 gouf dat neit [[Stadhaus Esch-Uelzecht|Escher Stadhaus]] ageweit. === Däitsch Occupatioun 1940-1944 === Direkt nom däitschen Iwwerfall, den 10. Mee 1940, gouf Esch, wéi aner Uertschafte laanscht d'franséisch Grenz, komplett evakuéiert, well gefaart gouf, d'däitsch Arméi géif op der [[Maginot-Linn]] hänke bleiwen, an doduerch Esch an e Schluechtfeld verwandelt ginn. Déi meescht Leit koumen an Zentral- oder Südfrankräich ënner. Wéinst der séierer franséischer Defaite koume se no e puer Wochen nees zeréck. Bis op e puer Haiser, déi duerch eng Granat zerstéiert gi waren, gouf et keng gréisser Schied. Wéi iwwerall zu Lëtzebuerg goufen och zu Esch d'Verwaltungsstrukture vum [[Nationalsozialismus|Nazi]]-Okkupant agefouert. D'Escher [[Synagog Esch-Uelzecht|Synagog]] gouf, (wéi och déi an der [[Lëtzebuerg (Stad)|Stad Lëtzebuerg]]) zerstéiert. Vum September 1942 u goufen Honnerte vun Zwangsaarbechter, sougenannt ''[[Ostarbeiter]]'', déi virun allem aus dem vum [[Däitscht Räich vun 1933 bis 1945|Hitlerdäitschland]] besaten Deel vun der [[Sowjetunioun]] koumen, an de Schmelzen an an de Galerien agesat. Esch gouf den [[10. September]] [[1944]] vun den Amerikaneschen Truppe befreit. === Nokrichszäit 1945-1975 === Nom Krich huet Esch sech weider ausgebreet, an den 1950er Jore si besonnesch zu Lalleng, am Brouch an zu Raemerech nei Quartieren entstanen. An den 1960er/70er Jore war et besonnesch Wobrécken, dat bebaut gouf. === Stolkris 1975-1985 === Esch gouf, wéi aner Stied am Minett och, besonnesch haart vun der [[Stolkris]] getraff, virun allem sinn d'Recetten däitlech zeréckgaangen. Doduerch konnt d'Renovéierung vum ale Stadkär, deen zimmlech delabréiert war, eréischt an der Mëtt vun den [[1980|1980er]] Joren an Ugrëff geholl ginn. Vun den 1960er Joren un ass d'Populatioun vun Esch no an no zeréckgaangen: Vu bal 30.000 am Joer 1960 op 25.000 am Joer [[1985]]. Vill jonk Stéit sinn an d'Schlofstied ronderëm d'Stad geplënnert. Eréischt vun den [[1990|1990er]] Joren un ass dësen Trend gestoppt a souguer ëmgekéiert ginn; 2010 huet d'Awunnerzuel vun Esch 30.000 Awunner iwwerschratt<ref>[http://news.rtl.lu/news/national/69651.html "D'Populatioun zu Esch läit elo offiziell bei 30.000 Awunner"] rtl.lu 03.06.2010, 07:59 - Fir d'lescht aktualiséiert: 03.06.2010, 10:03.</ref>. [[Fichier:Belval, Luxembourg, seen from the West 2013-08.JPG|thumb|Belval vu Weste gesinn (Summer 2013).]] === Nei Quartieren op de Frichen === Zanter dem Ufank vun den 2000er Jore gëtt op der Industriebrooch vu [[Belval]] en neie Quartier opgeriicht, no engem Masterplang, dee vun Agora a vum [[Fonds Belval]] koordinéiert gëtt, a wou vun ëffentlecher Säit ë.&nbsp;a. d'[[Uni Lëtzebuerg]], Fuerschungsariichtungen, e [[Gebai fir ëffentlech Verwaltungen (Belval)|Gebai fir ëffentlech Verwaltungen]] an en [[Lycée Bel-Val|neie Lycée]], vu privater Säit e Kino a Büros-, Wunn- a Geschäftsgebaier am Gaang sinn, gebaut ze ginn, oder scho fäerdeg sinn. {{Méi Info 1|Belval}} Och op den Terraine vun de fréiere Schmelze vun Esch-Schëffleng ("[[Quartier Metzeschmelz]]")<ref>[https://www.wort.lu/de/lokales/buergerbeteiligung-fuer-brache-arbed-schifflingen-in-startloechern-5c815bbdda2cc1784e33f45a "Bürgerbeteiligung für Brache Arbed/Schifflingen in Startlöchern."] wort.lu, 07.03.2019.</ref> an Terres-Rouges ("[[Rout Lëns]]")<ref>[https://www.rtl.lu/news/national/a/1316939.html " 'Rout Lëns' mat Liewe fëllen."] rtl.lu, 07.03.2019 20:00.</ref> soll vun der zweeter Hallschecht vun den 2020er Joren u virun allem Wunnraum fir eng 10.000 Leit geschafe ginn. ==Geographie == De Floss [[Uelzecht]], deen zu Esch vum franséischen [[Däitsch-Oth]] hier iwwer d'Grenz kënnt, leeft an nordëstlecher Richtung queesch duerch d'Gemeng, an deelt dës an zwee: de südlechen Deel besteet haaptsächlech aus Bëscher op den Hiwwelen an Häng vum [[Dogger (Geologie)|Dogger]]-Plateau, an dat zwéin Däller, d'Hiel, resp. den Ellergronn, a méi nërdlech d'Neiduerf, resp. de Buergronn, erageschnidde sinn, a wou bis an d'1970er Joren iwwer an ënner dem Buedem Minett ofgebaut gouf. Den nërdlechen Deel ass, vun enger liichter Knupp ofgesinn (Al Esch, Uecht, Dellhéicht) éischter flaach a breet sech zum Dall vun der [[Dipbech]], enger Niewebaach vun der Uelzecht, hin aus. Dësen Deel ass mëttlerweil bal ganz bebaut. Fir nei Gebaier an Infrastrukture kënnen ze bauen, ginn d'Frichë vun den dräi Schmelzen, déi um Bord vun der Gemeng bis eriwwer an den Territoire vun den Nopeschgemenge goungen, no an no och urbaniséiert. ===Nopeschgemengen=== {{Nopeschgemengen | ville = Esch-Uelzecht | nord-ouest = | nord = [[Gemeng Monnerech|Monnerech]] | nord-est = | est = [[Gemeng Schëffleng|Schëffleng]] | sud-est = [[Gemeng Rëmeleng|Rëmeleng]] | sud = (F) [[Däitsch-Oth]]<br>(Audun le Tiche) | sud-ouest = (F) [[Réisseng]]<br>(Russange) | ouest = [[Gemeng Suessem|Suessem]] }} ==Symboler== === Wopen === {|class = wikitable |align="center"|[[Fichier:Coat of arms esch alzette luxbrg.png|100px]] | Beschreiwung am Originaltext:<br> ''D'argent à une tour de gueules ouverte et deux fois ajourée, à cinq crénaux, accostée de l'écusson des armes de l'ancien Duché de Luxembourg (burelé d'argent et d'azur de dix pièces, au lion de gueules, rampant, la queue fourchue, armé, lampassé et couronné d'or). Le pied de la tour est figuré par un terrain ondulé d'argent et d'azur.''<br>{{small|[[Gemeng (Lëtzebuerg)#De Gemengerot|D.C.]] [[11. Mee]] [[1871]] - Mémorial 1871, Säit 73}}<br>D'Gemeng féiert de Wopen net geneesou wéi en am Text vum Gesetz fesgehalen ass. D'heraldesch Beschreiwung wier demno: ''Le pied ondé de cinq pièces d'azur et d'argent''. |} ===Logo=== 2022 huet d'Escher Gemeng en neie Logo agefouert, an deem d'Haaptelementer vum Wopen – Tuerm a Waasser – op hir primär geometresch Forme vereinfacht sinn. Och d'Faarwe goufen op Schwaarz a Wäiss reduzéiert.<ref>[https://administration.esch.lu/2022/10/28/la-ville-desch-presente-sa-nouvelle-identite-visuelle/ La Ville d’Esch présente sa nouvelle identité visuelle.] Communiqué op esch.lu, 28.10.2022.</ref> ===Entwécklung vun der Awunnerzuel=== <timeline> Colors= id:lightgrey value:gray(0.8) id:darkgrey value:gray(0.6) id:bar value:rgb(0.9,0.35,0.25) ImageSize = width:520 height:300 PlotArea = left:50 bottom:20 top:20 right:30 DateFormat = x.y Period = from:0 till:38000 TimeAxis = orientation:vertical AlignBars = justify ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:10000 start:0 ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:2000 start:0 BackgroundColors = canvas:white BarData= bar:1821 text:1821 bar:1871 text:1871 bar:1910 text:1910 bar:1922 text:1922 bar:1935 text:1935 bar:1947 text:1947 bar:1960 text:1960 bar:1970 text:1970 bar:1981 text:1981 bar:1991 text:1991 bar:2001 text:2001 bar:2011 text:2011 bar:2021 text:2021 PlotData= color:bar width:20 align:left bar:1821 from:0 till:810 bar:1871 from:0 till:3946 bar:1910 from:0 till:16461 bar:1922 from:0 till:20437 bar:1935 from:0 till:27517 bar:1947 from:0 till:26851 bar:1960 from:0 till:27954 bar:1970 from:0 till:27574 bar:1981 from:0 till:25144 bar:1991 from:0 till:24018 bar:2001 from:0 till:27146 bar:2011 from:0 till:30630 bar:2021 from:0 till:36228 PlotData= bar:1821 at: 810 fontsize:S text:810 shift:(-8,5) bar:1871 at: 3946 fontsize:S text:3.946 shift:(-14,5) bar:1910 at: 16461 fontsize:S text:16.461 shift:(-17,5) bar:1922 at: 20437 fontsize:S text:20.437 shift:(-17,5) bar:1935 at: 27517 fontsize:S text:27.517 shift:(-17,5) bar:1947 at: 26851 fontsize:S text:26.851 shift:(-17,5) bar:1960 at: 27954 fontsize:S text:27.954 shift:(-17,5) bar:1970 at: 27574 fontsize:S text:27.574 shift:(-17,5) bar:1981 at: 25144 fontsize:S text:25.144 shift:(-17,5) bar:1991 at: 24018 fontsize:S text:24.018 shift:(-17,5) bar:2001 at: 27146 fontsize:S text:27.146 shift:(-17,5) bar:2011 at: 30630 fontsize:S text:30.630 shift:(-17,5) bar:2021 at: 36228 fontsize:S text:36.228 shift:(-17,5) </timeline> {{Statec Awunner}} === Zesummesetzung vun den Awunner no Nationalitéit === {| class="wikitable" |+ Bevëlkerung 2022 |- | Lëtzebuerger || 15.667 |- | Portugisen || 10.316 |- | Fransousen || 1.910 |- | Italieener || 1.409 |- | Montenegriner || 523 |- | Belsch || 404 |- | Däitscher || 325 |- | Aner Europäer || 950 |- | Capverdianer || 341 |- | Chineesen|| 339 |- | Aner Net-Europäer || 2.757 |- | Keng Donnéeën || 21 |- | '''Total''' || '''36.157''' |} {{small|Quell: ''[[Den Escher]]'' Nr.57, S.26.}} == Politik == De [[Gemengerot]] vun Esch-Uelzecht gëtt nom [[Proporzsystem]] gewielt. E setzt sech aus 19 [[Conseiller (Lëtzebuerg)|Conseilleren]] zesummen. An den 1990er Jore souz eng [[Lëtzebuerger Sozialistesch Aarbechterpartei|LSAP]]-[[Chrëschtlech-Sozial Vollekspartei|CSV]]-Koalitioun am [[Schäfferot]]. Bei de [[Gemengewalen (Lëtzebuerg)|Gemengerotswale]] vum 10. Oktober 1999 koum et zu enger Pattsituatioun: béid Parteie krute 6 Sëtz, an de Spëtzekandidat vun der CSV, den [[Ady Jung]], huet den Usproch erhuewen, fir Buergermeeschter ze ginn. Wéi den CSV-Gemengerotsmember Jos Mischo kuerz drop aus der Partei ausgescheet ass, deemno d'LSAP nees 1 Sëtz méi hat, huet dës weider mat der CSV, déi op hirem Buergermeeschterposte bestanen huet, ouni Succès probéiert, eng Koalitioun op d'Been ze stellen. Och Verhandlungen tëscht LSAP an [[Demokratesch Partei|DP]] hate kee Succès. Sou koum et den 30. Abrëll 2000 zu Neiwalen, bei deenen d'LSAP 7 Sëtz krut, a sou eng Koalitioun mat [[Déi Gréng]] an [[Déi Lénk]] opgestallt huet.<ref>Jacques Ganser: [https://www.wort.lu/de/lokales/wahlgeschichte-n-wenn-das-der-josy-wuesste-59dc921656202b51b13c4ef9 "Wenn das der Josy wüsste."] wort.lu, 11. Oktober 2017 um 07:00.</ref> 2005 koum et zu enger Koalitioun vun LSAP-déi Gréng, déi och 2011 virugefouert gouf. Bei de Gemengewale vun 2017 huet d'LSAP 3 Sëtz verluer, iwwerdeems d'CSV der 2 gewonnen huet. Als Resultat hu sech d'CSV, d'DP an déi Gréng op eng Koalitioun gëeenegt, déi eng Majoritéit am Schäfferot huet. Buergermeeschter gouf de [[Georges Mischo]]<ref>[http://www.rtl.lu/letzebuerg/1089626.html "CSV, Gréng an DP hu Koalitiounsaccord ënnerschriwwen."] rtl.lu, 24.10.2017, 22:15:36.</ref><ref>{{Citation|URL=https://www.rtl.lu/news/national/a/2079699.html|Titel=Escher Koalitiounsaccord ofgeschloss: Changementer bei Ressorte Mobilitéit, Enseignement a Logement|Gekuckt=14.07.2023|Wierk=www.rtl.lu|Sprooch=lb}}</ref>. Déi Konstellatioun ass och no de Wale vun 2023 bestoe bliwwen. Nodeems de Georges Mischo Minister gouf, gouf de [[Christian Weis]] neie Buergermeeschter. === Zesummesetzung === {| class="wikitable" |- ! Joer !! [[ADR]] !! [[Chrëschtlech-Sozial Vollekspartei|CSV]] !! [[Demokratesch Partei|DP]] !! [[déi gréng|gréng]] !![[Kommunistesch Partei Lëtzebuerg|KPL]] !! [[déi Lénk|Lénk]] !! [[Lëtzebuerger Sozialistesch Aarbechterpartei|LSAP]] !! [[Piratepartei Lëtzebuerg|PPLU]] !! BL !Liberal !SdP |- |1945 | - |4 |1 | - |6 | - |5 | - | - |1 | - |- |1949 | - |5 |1 | - |5 | - |6 | - | - | - | - |- |1951 | - |5 |1 | |4 | |7 | - | - | - | - |- |1957 | - |5 |2 | - |4 | - |6 | - | - | - | - |- |1963 | - |5 |2 | - |4 | - |8 | - | - | - | - |- |1969 | - |4 |3 | - |5 | - |7 | - | - | - | - |- |1970 | - |4 |2 | - |6 | - |4 | - | - | - |3 |- |1975 | - |5 |2 | - |5 | - |6 | - | - | - |1 |- | 1981 || - || 6 || 2 || - || '''3'''|| - || '''8'''|| - || - | - | - |- | 1987 || - || 7 || 1 || 1 ||'''2''' || - || '''8''' || - || - | - | - |- | 1993 || 1|| '''7'''|| 2|| 2|| 0|| -|| '''7'''|| - || - | - | - |- | 1999 || || || || || || || || - || - | - | - |- | 2000* || 1 || 5 || 2 || '''2''' || 0 || '''2''' || '''7''' || - || - | - | - |- | 2005 || 1 || 5 || 1 || '''2''' || 0 || 1 || '''9''' || - || - | - | - |- | 2011 || 0 || 4 || 1 || '''2''' || 1|| 2 || '''9''' || - || 0 | - | - |- | 2017 || 0 || '''6''' || '''2''' || '''3''' || 0 || 2 || 6 || 0 || - | - | - |- | 2023 || 1 || '''6'''|| '''2'''|| '''2''' / '''3''' {{small|**}}|| 0 || 1 || 6 || 1 / 0 {{small|**}} || - | - | - |} {{small|* No Neiwalen. BL: Biergerlëscht.<br>** Am Okt. 2024 ass d'Conseillère vun der Piratepartei bei déi Gréng iwwergetrueden.<br> '''Quell''': [[Ministère des Affaires intérieures|Inneministère]] / RTL.lu / elections.lu; Luxemburger Wort vum 18. Oktober 1975 (fir d'Resultater vun 1945-1975)}}, ===Buergermeeschteren=== Den aktuelle Buergermeeschter ass de {{Buergermeeschter Esch-Uelzecht}}. Déi Persounen, déi virdrun dee Posten haten, sinn an dëser Lëscht opgezielt: {{Méi Info 1|Lëscht vun de Buergermeeschtere vun Esch-Uelzecht}} == Quartiere vun Esch-Uelzecht == <!--Dës Iwwerschrëft wgl.. net änneren. Se gëtt als Link an aneren Artikele gebraucht--> Esch-Uelzecht besteet zur Zäit aus 18 Quartieren<ref>[http://www.topographie.esch.lu/ ''Plan interactif Esch'']</ref> an zwéin Industrieterrainen, vun deenen deen zu Belval (Arcelor-Mittal) nach a Betrib ass, wärend dee vum fréieren Arcelor-Mittal Wierk Esch-Schëffleng zanter 2012 net méi a Betrib ass an 2016 un de Staat verkaaft gouf. {| |valign="top"| * [[Al Esch]] * [[Belval]] * Brill * Brouch * Dellhéicht | valign="top"| * Fettmeth * [[Grenz (Esch-Uelzecht)|Grenz]] * [[Lalleng]] * Lankhelz | * Neiduerf (''Neidierfchen'') * Park * Rämerech * Schlassgoart * Sommet | valign="top"| * Universitéit * Uecht * Wobrécken * Zäpert |} {{clearboth}} <DIV ALIGN="CENTER"> {{Panorama| légende=Panorama vun Esch (Quartieren Dellhéicht an Al Esch)| image=Panorama of Esch-sur-Alzette, Luxembourg.jpg| largeur=2500px }} </DIV> == Transport == Esch-Uelzecht läit um südlechen Enn vun der [[Autobunn A4 (Lëtzebuerg)|Autobunn A4]], déi et mat der [[Lëtzebuerg (Stad)|Stad Lëtzebuerg]], an no Süden an der Verlängerung mat der [[Liaison Micheville|B40]], mat Däitsch-Oth verbënnt. Nërdlech vun Esch verleeft d'[[Autobunn A13 (Lëtzebuerg)|Autobunn A13]], déi vu [[Péiteng]] bis op [[Schengen]] féiert an do un déi däitsch [[Autobunn A8 (Däitschland)|A8]] ugebonnen ass. Och d'[[Nationalstrooss 4|Nationalstroossen N4]] an [[Nationalstrooss 31|N31]] ginn duerch Esch. Esch läit op den [[Eisebunnsstreck Beetebuerg-Esch-Uelzecht|CFL-Linne 6a]] a [[Eisebunnsstreck Esch-Uelzecht-Péiteng|6f]]. Vun Esch aus féiert d'Ofzweigung [[Eisebunnsstreck Esch-Uelzecht-Däitsch-Oth|6f]] op [[Däitsch-Oth]]. Et gëtt zwou Garen um Territoire vun der Gemeng: d'[[Gare Esch-Uelzecht]] an d'[[Gare Belval-Université]]. Marchandisegaren am Neidierfchen an an der Hiel sinn net méi am Betrib. De Bus-Syndikat [[TICE]] huet säi Sëtz zu Esch, d'Linnen [[TICE-Linn 1|1]], [[TICE-Linn 2|2]], [[TICE-Linn 3|3]], [[TICE-Linn 4|4]], [[TICE-Linn 5|5]], [[TICE-Linn 6|6]], [[TICE-Linn 7|7]], [[TICE-Linn 13|13]], [[TICE-Linn 14|14]] a [[TICE-Linn 15|15]] verbannen Esch a seng Quartiere mat den aneren Uertschafte vum [[Kanton Esch-Uelzecht|Kanton]]. Ausserdeem läit Esch op de Strecke vun den [[RGTR]]-Linne [[RGTR-Linn 551|551]], [[RGTR-Linn 602|602]], [[RGTR-Linn 603|603]], [[RGTR-Linn 604|604]], [[RGTR-Linn 641|641]], [[RGTR-Linn 642|642]], [[RGTR-Linn 643|643]], [[RGTR-Linn 650|650]] a [[RGTR-Linn 651|651]]. D'[[Nationale Vëlosreseau|National Vëlospisten]] [[Vëlospist PC6|Nr. 6 ("Dräikantonspist")]] an [[Vëlospist PC8|Nr. 8 ("Pist vum Roude Buedem")]] féieren duerch Esch. Déi leschtgenannt verbënnt d'Quartieren Uecht an Universitéit mam sougenannte [[Vëlodukt Esch - Belval|Vëlodukt]], eng 1,3 km laang Bréck iwwer den Industrieterrain vun ArcelorMittal Esch-Belval. == Kulturariichtungen == [[Fichier:Rockhal-vu-vier---w.jpg|thumb|D'Rockhal op Esch-Belval]] {{div col}} * [[Ariston]] * [[Bridderhaus]] * [[Escher Bibliothéik]] * [[Escher Conservatoire]] * [[Escher Theater]] * ([[Kinosch]]) * [[Konschthal Esch]] * [[Kulturzentrum Kulturfabrik]] * [[Mousset-Haus Esch-Uelzecht|Mousset-Haus]] * [[Nationale Resistenzmusée]] * [[Rockhal]] * [[Kinepolis Belval]] {{div col end}} == Schoulgebaier zu Esch == {| |valign="top"| * '''Primärschoulen''' * Ale Lycée * Brill * Brouch * Dellhéicht * Groussgaass * Lalleng | * '''Secondaire''' * [[Lycée de garçons d'Esch-sur-Alzette]] * [[Lycée Hubert-Clément]] * [[Lycée Guillaume-Kroll]] * [[Lycée technique de Lallange]] * [[Lycée technique école privée Marie-Consolatrice]] * [[Lycée technique pour professions de santé]] |} [[Fichier:Esch1jousefkierch1.jpg|thumb|200px|D'Jousefskierch]] == Reliéis Gebaier == {| | * [[Grenzerkierch Esch-Uelzecht]] * [[Jousefskierch Esch-Uelzecht]] * [[Kapell Esch-Raemerech]] * [[Kierch Esch-Lalleng]] | * [[Moschee Esch-Uelzecht]] * [[Paterkierch Esch-Uelzecht]] * [[Protestantesch Kierch Esch-Uelzecht]] * [[Synagog Esch-Uelzecht]] |} == Bekannt Escher == {{Div col|cols=2}} * [[François Besch]] (* 1963), Fotograf, Journalist a Kënschtler * [[Jeannot Bewing]] (1931-2005), Sculpteur * [[François Biltgen]] (* 1958), Politiker, Minister * [[Raoul Biltgen]] (* 1974), Schauspiller * [[Taina Bofferding]] (* 1982), Politikerin ([[Lëtzebuerger Sozialistesch Aarbechterpartei|LSAP]]) * [[Paul Breisch]] (* 1974), Museker an Organist * [[Guillaume Capus]] (1857-1931), Entdeckungsreesenden a Fuerscher * [[Simone Decker]] (* 1968), Kënschtlerin * [[René Deltgen]] (1909–1979), Schauspiller * [[Bim Diederich]] (1922-2012), Vëlossportler * [[Romain Fehlen]] (* 1956) Radios-Speaker a Journalist * [[Camillo Felgen]] (1920–2005), Sänger, Radios-Speaker, Televisiouns-Animateur, Schlager-Textschreiwer a Schauspiller * [[David Fiegen]] (* 1984), Liichtathleet * [[Tom Flammang]] (* 1978), Vëlossportler * [[Fernand Franck]] (* 1934), Äerzbëschof * [[Luc Frieden]] (* 1963), Politiker a Manager * [[Suzie Godart]] (* 1962), Vëlossportlerin * [[Émile Hamilius]] (1897-1971), Politiker a Foussballspiller * [[Guy Helminger]] (* 1963), Schrëftsteller * [[Paul Helminger]] (1940-2021), Politiker a Manager * [[Jhemp Hoscheit]] (* 1951), Schrëftsteller * [[Jean Kinsch]] (1886-1983), Deputéierten * [[Joseph Kinsch]], (* 1933), ArcelorMittal-Manager * [[Léon Kinsch (1870-1954)|Léon Kinsch]], (1870-1954), Escher Buergermeeschter * [[Nicolas Kinsch]] (1904-1973), Bëschof vu Kisangani * [[William J. Kroll|William Justin Kroll]] (1889–1973), Fuerscher, Metallurg an Erfinder * [[Wil Lofy]] (1937-2021), Sculpteur a Moler * [[Michel Majerus]] (1967–2002), Kënschtler * [[Robert Mancini (Sculpteur)|Robert Mancini]] (1950-2011), Sculpteur * [[Claude Michely]] (* 1959), Vëlossportler * [[Mandy Minella]] (* 1985), Tennisspillerin * [[Victor Neuens]] (1898-1975), Auteur, Editeur, Lokalpolitiker * [[Désirée Nosbusch]] (* 1965), Schauspillerin, Televisiounspresentatrice, Filmregisseurin a -produzentin * [[Jean Origer]] (1877-1942), Geeschtlechen, Deputéierten an Direkter vum ''Luxemburger Wort'' * [[Louis Pilot]] (1940-2016), Foussballspiller a Foussballtrainer * [[Marco Pütz]] (* 1958), Saxophonist a Komponist * [[Viviane Reding]] (* 1951), Journalistin a Politikerin * [[Gast Rollinger]] (1946-2024), Filmregisseur, Lyriker * [[Marco Serafini]] (* 1956), Regisseur * [[Victor Thorn]] (1844–1930), Politiker {{Div col end}} == Partnerschafte mat auslännesche Stied == [[Fichier:Esch-Strooss.jpg|250px|thumb|Esch-Strooss zu Léck]] {| | [[Bethnal Green]]|| {{GBR}} || [[Coimbra]] || {{POR}} |- | [[Köln]] || {{DEU}} || [[Léck]] || {{BEL}} |- | [[Lille]] || {{FRA}} || [[Mödling]] || {{AUT}} |- | [[Offenbach am Main]] || {{DEU}} || [[Puteaux]] || {{FRA}} |- | [[Rotterdam]] || {{NLD}} || [[Saint-Gilles / Sint-Gillis|Saint-Gilles]] || {{BEL}} |- | [[Turin]] || {{ITA}} || [[Velletri]] || {{ITA}} |- | [[Zemun]] || {{SRB}} || [[João Monlevade]] || {{BRA}} |} == Interkommunal Syndikater == * [[SIGI]] - [[SYVICOL]] - [[TICE]] - [[ZARE]] == Kuriéises == [[Fichier:Mémorial Fluchhafen Esch.jpg|thumb|Erënnerungsplack un den Escher Fluchhafen an der Rue de l'Aérodrome]] === Fluchhafen === Deen éischte Fluchhafen am Land war am Quartier Esch-"Lankelz" bei der haiteger ''rue de l'Aérodrome''. Déi Zäit gouf et ë.&nbsp;a. eng Direktverbindung Esch-[[London]]. {{Méi Info 1|Fluchhafen Esch-Uelzecht}} [[Fichier:Jeunesse Esch vs. CS Fola Esch (2023).jpg|thumb|Derby Jenuesse-Fola (Abr. 2023).]] === Esch-Uelzecht am Sport === *Zwou Foussballekippen aus der [[Foussball Nationaldivisioun]] si vun Esch: Den [[CS Fola Esch]], eelste Foussballveräin am Land, an d'[[Jeunesse Esch]]. *[[1962]] an [[1968]] gouf zu Esch d'[[Weltmeeschterschaft am Cyclo-Cross]] gefuer. * De [[27. Juni]] 1968 koum déi éischt Etapp vum [[Tour de France 1968|Tour de France]] zu Esch un. * De 14. Mee 2002 war d'Arrivée vun der drëtter Etapp vum [[Giro d'Italia 2002|Giro d'Italia]] zu Esch, an deen Dag dono den Depart vun der véierter Etapp. *Den [[3. Juli]] [[2006]] ass déi [[Tour de France 2006/2. Etapp|zweet Etapp vum Tour de France]] do ukomm an deen [[4. Juli|Dag drop]] [[Tour de France 2006/3. Etapp|déi drëtt]] do lassgefuer. == Literatur == * ''Esch-sur-Alzette: Guide historique et architectural.'' [Textes: [[Georges Büchler]], [[Jean Goedert (Architekt)|Jean Goedert]], [[Antoinette Lorang]], [[Antoinette Reuter]], [[Denis Scuto]]: Photos: Christophe Weber]. Esch-sur-Alzette, Mersch: C2DH, Capybarabooks, 2020. ISBN 978-99959-43-27-1. * [[Willy Allamano]] a [[Gilbert Bernardini]]: ''Esch-sur-Alzette et ses rues - Esch an der Alzette und seine Straßen'', 2013, 256 S., ISBN 978-2-87964-136-2 * Ville d'Esch-sur-Alzette (éd.): ''100 Joer Esch - 1906-2006'', 2005, Éd. G. Binsfeld, 480 S., ISBN 2-87954-149-2 * [[Ed Maroldt]]: ''Mythos Esch - Fragmente 1950 - 1962'', 2004, Éditions Le Phare, 144 S., ISBN 2-87964-078-4 * Ville d'Esch-sur-Alzette (éd.): ''Esch-sur-Alzette, du village à la ville industrielle. Art et révolution industrielle au pays de la Terre Rouge.'' 13 octobre - 5 novembre 1989, Hôtel de Ville d'Esch-sur-Alzette. Catalogue de l'exposition organisée par la Ville d'Esch-sur-Alzette à l'occasion du 150e anniversaire de l'Indépendance du Grand-Duché de Luxembourg. * [[Joseph Flies]]: ''Das Andere Esch - An der Alzette - Ein Gang durch seine Geschichte''. Luxembourg 1979. * [[Norbert Ketter]]: ''esch 1970''. éditions claude diderich, 1970. (E Schwaarz-wäiss-Fotoband). == Kuckt och == {| |valign="top"| * [[Berwart-Schlass]] * [[Stadhaus Esch-Uelzecht]] * [[Passerell Gaalgebierg Esch-Uelzecht]] * [[Lëscht vun den nationale Monumenter an der Gemeng Esch-Uelzecht]] * [[Siderurgie zu Lëtzebuerg]] * [[Henri Rabinger]] | {{Kuckt och Lëschte Lëtzebuerg}} |} == Um Spaweck == {{Commonscat|Esch-sur-Alzette|Esch-Uelzecht}} {{Navigatioun Gemengen am Kanton Esch-Uelzecht}} * [http://www.esch.lu Offiziell Säit vun der Escher Gemeng] * [http://www.topographie.esch.lu/ Geographesch Kaarte vun Esch] * [http://www.syvicol.lu/annuaires-des-communes-et-des-syndicats/annuaire-des-communes/fiche/esch-sur-alzette/esch-sur-alzette D'Gemeng Esch-Uelzecht op der Websäit vum Syvicol] * C2DH: [https://www.c2dh.uni.lu/de/thinkering/decouvrir-guide-historique-et-architectural-esch-sur-alzette Guide historique et architectural d'Esch-sur-Alzette] 50 Videoen zu der Architektur a Geschicht vun Escher Gebaier (2020). <!-- futtisse Link: * [http://www.eschalzette.com Räichhalteg Privatsammlung vun Archivbiller an aktuelle Fotoen] --> {{Referenzen}} [[Kategorie:Esch-Uelzecht|*]] [[Kategorie:Stied zu Lëtzebuerg]] [[Kategorie:Gemengen zu Lëtzebuerg|Esch-Uelzecht]] [[Kategorie:Uertschaften zu Lëtzebuerg|Esch-Uelzecht]] [[Kategorie:Universitéitsstied zu Lëtzebuerg]] [[Kategorie:Etappestied vum Tour de France]] phjej0hn0w6kwzoo1ob4zzajkespb8p 2676037 2676036 2026-04-26T20:20:18Z Zinneke 34 /* Geographie */ 2676037 wikitext text/x-wiki {{Infobox Uertschaft Lëtzebuerg | Numm (Franséisch) = Esch-sur-Alzette | Numm (Däitsch) = Esch an der Alzette | Buergermeeschter = {{Buergermeeschter Esch-Uelzecht}} | Koordinaten = {{coor dms|49|29|49|N|05|58|50|O}} }} {{Méi Biller | direction = vertical | width = 250 | Bild1 = Esch auf die Alset by Jean Bertels 1597.jpg | Text1 = Vue op Esch ëm 1600, vum [[Dipbech]]dall (Wobrécken) aus | Bild2 = Al Esch 1860 01.jpg | Text2 = Esch-Uelzecht, 1860. Déi al Kierch St. Jean stoung do, wou haut d'Groussgaassschoul ass | Bild3 = Kronprinz Wilhelm - Darche - Esch - 1914-08-26.jpg | Text3 = De Krounprënz Wilhelm von Preußen, 1914, virun der Groussgaassschoul | Bild4 = Esch et ses usines (Esch-sur-Alzette ; Grand-Duché de Luxembourg) - plan-guide dressé d'après les plans géométriques de la ville et des usines - par J. Hansen - btv1b530649449.jpg | Text4= Esch a seng Schmelzen, 1925; Plang vum [[Jules-André-Arthur Hansen|Jules Hansen]]. }} [[Fichier:Esch-sur-Alzette Panorama avec train, Photo by J.M. Bellwald, N° 402.jpg|thumb|upright|Esch ~1900-1910.]] '''Esch-Uelzecht''' ass eng vun den {{Gemengenzuel}} [[Gemeng (Lëtzebuerg)|Gemeng]]en an eng vun den 12 [[Lëscht vun de Lëtzebuerger Stied|Stied]] am [[Lëtzebuerg (Land)|Groussherzogtum Lëtzebuerg]] a [[Chef-lieu]] vum [[Kanton Esch-Uelzecht|Kanton mam selwechten Numm]]. Et gëtt keng aner Uertschaften an der Gemeng. Mat {{wikidata|property|P1082}} Awunner ({{wikidata|qualifier|P1082|P585}}) ass Esch déi zweetgréisst Stad vum Land. Laang en einfacht Bauerendierfchen, am Dall vun der [[Uelzecht]], huet Esch mat der Entdeckung vun der [[Minett (Äerz)|Minett]] (ëm [[1870]]), an der domat verbonnener Entwécklung vun de [[Biergbau zu Lëtzebuerg|Minièren]], der [[Siderurgie zu Lëtzebuerg|Eisen- a Stolindustrie]], bannent e puer Joerzéngte seng Populatioun verzéngfacht. D'Strukturkris an deem Secteur, déi Mëtt der [[1970]]er Joren ausgebrach ass, huet et mat sech bruecht, datt no an no all Minièren an e groussen Deel vun de Schmelzen zougemaach hunn. Déi doduerch entstanen Industriebrooche sinn zum Deel am Gaang, nei bebaut ze ginn. Sou ginn a goufen zanter 2005 op [[Belval]] nei administrativ, kulturell an edukativ Gebaier, mä och Wunnengen, Büroen a Geschäfter gebaut. Zanter der Mëtt vun den 2020er Jore gëtt um [[Rout Lëns|fréiere Site vun Terres-Rouges]] virun allem Wunnraum geschaf, an um Enn vun deem Joerzéngt soll och den Terrain vun der fréierer [[Metze Schmelz]] nei strukturéiert a bebaut ginn. 2022 war Esch, zesumme mam [[Litauen|litauesche]] [[Kaunas]], [[Europäesch Kulturhaaptstad]], bei där och déi 10 Gemenge vum [[Gemengesyndikat]] [[PRO-SUD]] an déi vum [[Pays-Haut Val d'Alzette]], déi Säit der Grenz, matgemaach hunn.<ref>[http://esch2022.lu esch2022.lu].</ref> == Geschicht == === Fréizäit bis 19. Joerhonnert === Schonn zanter der [[Eisenzäit]], virun iwwer 2.500 Joer, gouf um Territoire vun der haiteger Gemeng Esch [[Bounäerz|Boun-]] a [[Wisenäerz]] verschafft; um Flouer 'Op der Gläicht', e Plateau tëscht Esch a [[Rëmeleng]], goufen 2003-2006 bei [[Lëscht vun den Ausgruewungen zu Lëtzebuerg|archeologeschen Ausgruewunge]] Reschter vun Iewen, [[Schlaken]], [[Nol (Technik)|Neel]] a soss paleometallurgesch Zeie fonnt.<ref>Camille Robert: "Le sous-sol nous parle. Les fouilles archéologiques à Esch-sur-Alzette." In: ''100 Joer Esch (1906-2006)''. Luxembourg 2006, S. 121-122 an 124.</ref> Och d'[[Kelten]] hu sou do Eise gemaach. Nom Enn vun der [[Réimescht Räich|Réimerzäit]] an der [[Vëlkerwanderung]] ass d'Wëssen dovu verluer gaangen. Den [[12. Abrëll]] [[1128]] ass Esch fir d'éischt Kéier, ënner dem Numm "Asch", an enger [[Peepstlech Bull|Bull]] vum [[Poopst]] [[Honorius II. (Poopst)|Honorius II.]] ernimmt ginn. De [[Jang de Blannen]] huet hir de [[16. Mee]] [[1328]] den Titel "Fräi Stad" iwwerdroen<ref>[https://eschfrankjost.jimdo.com/1-von-den-anf%C3%A4ngen-bis-zum-ende-des-ancien-r%C3%A9gime/1-6-die-herrschaft-von-berwart-und-die-mauern-von-esch/ Frank Jost: "1.6. Die Herrschaft von Berwart und die Mauern von Esch"]</ref>. Am Laf vun de Joerhonnerte gouf Esch ëmmer nees vu friemen Truppen iwwerfall, an dacks staark zerstéiert. [[1677]], op Uerder vum [[Louis XIV. vu Frankräich|Louis XIV.]], hunn d'Stadmauere misse geschleeft ginn. Am [[Juli]] [[1830]] huet Esch dunn och nach säin Titel ''Stad'' verluer. Mä net laang duerno, den [[12. Oktober]] [[1841]], gouf se duerch eng kinneklech-groussherzoglech Veruerdnung zum [[Chef-lieu]] vum neie [[Kanton Esch-Uelzecht|Kanton Esch]] ernannt. An der zweeter Hallschent vum [[19. Joerhonnert]] ass et mat der industrieller Entwécklung ëmmer méi schëtzeg virugaangen. Fir d'éischt am [[Tagebau]], duerno och a [[Galerie (Biergbau)|Galerien]], gouf d'[[Minett (Äerz)|Minett]] ofgebaut, an an de [[Schmelz]]en, déi wéi Champignonen aus dem Buedem geschoss koumen, verschafft. Mat den neien Aarbechtsplazen ass och d'Populatioun vun Esch rasant an d'Luucht gaangen. D'Aarbechter koumen am Ufank aus anere Géigende vum Land, virun allem dem [[Éislek]], mä scho fréi hu missen Aarbechtskräfte vu soss hier erbäigeruff ginn, aus den Nopeschlänner, mä och aus [[Polen]] an [[Italien]]. Esch huet sech dunn och iwwer säin historesche Stadkär (den haitege Quartier [[Al Esch]]) eraus ausgebreet: ronderëm d'Schmelzen ([[Metze Schmelz]], [[Brasseurs Schmelz]]) sinn nei Stroossen a Wunnengen entstanen (Quartiere Grenz an Neiduerf 1872, Hiel 1894-1904). Den [[31. August]] [[1876]] gouf, duerch Gesetz vum [[6. Juli]] 1876, d'Uertschaft [[Schëffleng]] vun der Gemeng Esch-Uelzecht ofgetrennt fir déi eegestänneg [[Gemeng Schëffleng]] ze schafen.<ref>* [http://www.legilux.public.lu/leg/a/archives/1876/0492207/0492207.pdf#page=1 ''Loi du 6 juillet 1876, concernant la création d'une nouvelle commune sous le nom de Schifflange.'']</ref> ===Uganks 20. Joerhonnert === Den [[29. Mee]] [[1906]], huet de Grand-Duc [[Wëllem IV. vu Lëtzebuerg|Guillaume]] fir d'zweet Kéier Esch-Uelzecht zur Stad ernannt.<ref>{{Citation|URL=http://www.legilux.public.lu/leg/a/archives/1906/0034/a034.pdf#page=2 |Titel=Gesetz vum 29. Mee 1906 |Gekuckt=14.06.2012 |Archiv-Datum=22.07.2012 |Archiv-URL=https://web.archive.org/web/20120722060337/http://www.legilux.public.lu/leg/a/archives/1906/0034/a034.pdf#page=2 }}</ref>. Esch hat do 13.000 Awunner. Tëscht 1909 an 1913 gouf eng nei Schmelz am Westen opgeriicht: d'[[Adolf-Emil-Schmelz]] op Belval. Dofir hu missen 91 Hektar Bësch (Clair-Chêne) ëmgehae ginn. Nei Aarbechterwunnenge gi ronderëm gebaut: am Quartier Uecht an d'Cité Welter. Vun 1910 u gouf de Quartier Brill urbaniséiert. Vill Immigranten aus Italien hunn do hiert Doheem fonnt. D'Uelzecht gouf iwwerdeckelt, an d'[[Uelzechtstrooss]] mat hiren Niewestroosse gouf zum neie Mëttelpunkt vun der Stad. Am [[Éischte Weltkrich]] war zu Esch e knappse Mount d'Generalquartéier vum däitsche Krounprënz [[Wilhelm von Preußen]]<ref>[https://persist.lu/ark:70795/21gh3gzdj/pages/6/articles/DIVL562 "Ein Alt-Escher erzählt... Aus dem Krieg 1914-18. Der deutsche Kronprinz in Esch."] In: Luxemburger Wort, 115. Jg., n° 235/236 (25.08.1962), p. 6 (Digitised by the National Library of Luxembourg).</ref>, a gouf souzesoen an e [[Lazarett|Krichslazarett]] transforméiert. D'Schmelzen hunn déi Zäit net oder net vill produzéiert. Vill auslännesch Aarbechter sinn nees an hir Heemecht geplënnert. Um Enn vum Éischte Krich ware 5.000 amerikanesch Zaldoten zu Esch stationéiert, ë. a. an der [[Brillschoul (ESch-Uelzecht)|Brillschoul]], déi dofir requisitionéiert war. === Tëschekrichszäit === [[1920]] koum duerch dat nei agefouert [[allgemengt Walrecht]] fir d'éischt eng sozialistesch Majoritéit an d'Gemeng, mam [[Victor Wilhelm]] als Buergermeeschter. Weidere Wunnraum gouf geschaaft duerch d'Gemeng, mä och d'[[Arbed]] an d'[[Société Métallurgique des Terres Rouges]], deenen d'Schmelze gehéiert hunn: laanscht d'[[Éilereng]]er Strooss, am Quartier Uecht an am Quartier Brouch. D'Gemeng huet sech vum [[Josef Stübben]] e Plang ausschaffe gelooss, wéi d'Stad no Norden hi wuesse kéint, fir bis zu 60.000 Awunner Plaz ze bidden. Tëscht [[1926]], dem Enn vun der däitscher Wirtschaftskris, an [[1929]], der [[Weltwirtschaftskris]], huet Esch nach eng Kéier ee Bauboom erlieft: am Quartier Dellhéicht gouf e [[Escher Spidol|Spidol]] gebaut, d'Spidol- an d'Emil-Mayrisch-Strooss sinn ugeluecht ginn. [[1930]] huet Esch 29.745 Awunner gezielt. 1937 gouf dat neit [[Stadhaus Esch-Uelzecht|Escher Stadhaus]] ageweit. === Däitsch Occupatioun 1940-1944 === Direkt nom däitschen Iwwerfall, den 10. Mee 1940, gouf Esch, wéi aner Uertschafte laanscht d'franséisch Grenz, komplett evakuéiert, well gefaart gouf, d'däitsch Arméi géif op der [[Maginot-Linn]] hänke bleiwen, an doduerch Esch an e Schluechtfeld verwandelt ginn. Déi meescht Leit koumen an Zentral- oder Südfrankräich ënner. Wéinst der séierer franséischer Defaite koume se no e puer Wochen nees zeréck. Bis op e puer Haiser, déi duerch eng Granat zerstéiert gi waren, gouf et keng gréisser Schied. Wéi iwwerall zu Lëtzebuerg goufen och zu Esch d'Verwaltungsstrukture vum [[Nationalsozialismus|Nazi]]-Okkupant agefouert. D'Escher [[Synagog Esch-Uelzecht|Synagog]] gouf, (wéi och déi an der [[Lëtzebuerg (Stad)|Stad Lëtzebuerg]]) zerstéiert. Vum September 1942 u goufen Honnerte vun Zwangsaarbechter, sougenannt ''[[Ostarbeiter]]'', déi virun allem aus dem vum [[Däitscht Räich vun 1933 bis 1945|Hitlerdäitschland]] besaten Deel vun der [[Sowjetunioun]] koumen, an de Schmelzen an an de Galerien agesat. Esch gouf den [[10. September]] [[1944]] vun den Amerikaneschen Truppe befreit. === Nokrichszäit 1945-1975 === Nom Krich huet Esch sech weider ausgebreet, an den 1950er Jore si besonnesch zu Lalleng, am Brouch an zu Raemerech nei Quartieren entstanen. An den 1960er/70er Jore war et besonnesch Wobrécken, dat bebaut gouf. === Stolkris 1975-1985 === Esch gouf, wéi aner Stied am Minett och, besonnesch haart vun der [[Stolkris]] getraff, virun allem sinn d'Recetten däitlech zeréckgaangen. Doduerch konnt d'Renovéierung vum ale Stadkär, deen zimmlech delabréiert war, eréischt an der Mëtt vun den [[1980|1980er]] Joren an Ugrëff geholl ginn. Vun den 1960er Joren un ass d'Populatioun vun Esch no an no zeréckgaangen: Vu bal 30.000 am Joer 1960 op 25.000 am Joer [[1985]]. Vill jonk Stéit sinn an d'Schlofstied ronderëm d'Stad geplënnert. Eréischt vun den [[1990|1990er]] Joren un ass dësen Trend gestoppt a souguer ëmgekéiert ginn; 2010 huet d'Awunnerzuel vun Esch 30.000 Awunner iwwerschratt<ref>[http://news.rtl.lu/news/national/69651.html "D'Populatioun zu Esch läit elo offiziell bei 30.000 Awunner"] rtl.lu 03.06.2010, 07:59 - Fir d'lescht aktualiséiert: 03.06.2010, 10:03.</ref>. [[Fichier:Belval, Luxembourg, seen from the West 2013-08.JPG|thumb|Belval vu Weste gesinn (Summer 2013).]] === Nei Quartieren op de Frichen === Zanter dem Ufank vun den 2000er Jore gëtt op der Industriebrooch vu [[Belval]] en neie Quartier opgeriicht, no engem Masterplang, dee vun Agora a vum [[Fonds Belval]] koordinéiert gëtt, a wou vun ëffentlecher Säit ë.&nbsp;a. d'[[Uni Lëtzebuerg]], Fuerschungsariichtungen, e [[Gebai fir ëffentlech Verwaltungen (Belval)|Gebai fir ëffentlech Verwaltungen]] an en [[Lycée Bel-Val|neie Lycée]], vu privater Säit e Kino a Büros-, Wunn- a Geschäftsgebaier am Gaang sinn, gebaut ze ginn, oder scho fäerdeg sinn. {{Méi Info 1|Belval}} Och op den Terraine vun de fréiere Schmelze vun Esch-Schëffleng ("[[Quartier Metzeschmelz]]")<ref>[https://www.wort.lu/de/lokales/buergerbeteiligung-fuer-brache-arbed-schifflingen-in-startloechern-5c815bbdda2cc1784e33f45a "Bürgerbeteiligung für Brache Arbed/Schifflingen in Startlöchern."] wort.lu, 07.03.2019.</ref> an Terres-Rouges ("[[Rout Lëns]]")<ref>[https://www.rtl.lu/news/national/a/1316939.html " 'Rout Lëns' mat Liewe fëllen."] rtl.lu, 07.03.2019 20:00.</ref> soll vun der zweeter Hallschecht vun den 2020er Joren u virun allem Wunnraum fir eng 10.000 Leit geschafe ginn. ==Geographie == De Floss [[Uelzecht]], deen zu Esch vum franséischen [[Däitsch-Oth]] hier iwwer d'Grenz kënnt, leeft an nordëstlecher Richtung queesch duerch d'Gemeng (zur Halschecht an engem iwwerdeckelte Kanal), an deelt dës an zwee: de südlechen Deel besteet haaptsächlech aus Bëscher op den Hiwwelen an Häng vum [[Dogger (Geologie)|Dogger]]-Plateau, an dat zwéin Däller, d'Hiel, resp. den Ellergronn, a méi nërdlech d'Neiduerf, resp. de Buergronn, erageschnidde sinn, a wou bis an d'1970er Joren iwwer an ënner dem Buedem Minett ofgebaut gouf. Den nërdlechen Deel ass, vun enger liichter Knupp ofgesinn (Al Esch, Uecht, Dellhéicht) éischter flaach a breet sech zum Dall vun der [[Dipbech]], enger Niewebaach vun der Uelzecht, hin aus. Dësen Deel ass mëttlerweil bal ganz bebaut. Fir nei Gebaier an Infrastrukture kënnen ze bauen, ginn d'Frichë vun den dräi Schmelzen, déi um Bord vun der Gemeng bis eriwwer an den Territoire vun den Nopeschgemenge goungen, no an no och urbaniséiert. ===Nopeschgemengen=== {{Nopeschgemengen | ville = Esch-Uelzecht | nord-ouest = | nord = [[Gemeng Monnerech|Monnerech]] | nord-est = | est = [[Gemeng Schëffleng|Schëffleng]] | sud-est = [[Gemeng Rëmeleng|Rëmeleng]] | sud = (F) [[Däitsch-Oth]]<br>(Audun le Tiche) | sud-ouest = (F) [[Réisseng]]<br>(Russange) | ouest = [[Gemeng Suessem|Suessem]] }} ==Symboler== === Wopen === {|class = wikitable |align="center"|[[Fichier:Coat of arms esch alzette luxbrg.png|100px]] | Beschreiwung am Originaltext:<br> ''D'argent à une tour de gueules ouverte et deux fois ajourée, à cinq crénaux, accostée de l'écusson des armes de l'ancien Duché de Luxembourg (burelé d'argent et d'azur de dix pièces, au lion de gueules, rampant, la queue fourchue, armé, lampassé et couronné d'or). Le pied de la tour est figuré par un terrain ondulé d'argent et d'azur.''<br>{{small|[[Gemeng (Lëtzebuerg)#De Gemengerot|D.C.]] [[11. Mee]] [[1871]] - Mémorial 1871, Säit 73}}<br>D'Gemeng féiert de Wopen net geneesou wéi en am Text vum Gesetz fesgehalen ass. D'heraldesch Beschreiwung wier demno: ''Le pied ondé de cinq pièces d'azur et d'argent''. |} ===Logo=== 2022 huet d'Escher Gemeng en neie Logo agefouert, an deem d'Haaptelementer vum Wopen – Tuerm a Waasser – op hir primär geometresch Forme vereinfacht sinn. Och d'Faarwe goufen op Schwaarz a Wäiss reduzéiert.<ref>[https://administration.esch.lu/2022/10/28/la-ville-desch-presente-sa-nouvelle-identite-visuelle/ La Ville d’Esch présente sa nouvelle identité visuelle.] Communiqué op esch.lu, 28.10.2022.</ref> ===Entwécklung vun der Awunnerzuel=== <timeline> Colors= id:lightgrey value:gray(0.8) id:darkgrey value:gray(0.6) id:bar value:rgb(0.9,0.35,0.25) ImageSize = width:520 height:300 PlotArea = left:50 bottom:20 top:20 right:30 DateFormat = x.y Period = from:0 till:38000 TimeAxis = orientation:vertical AlignBars = justify ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:10000 start:0 ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:2000 start:0 BackgroundColors = canvas:white BarData= bar:1821 text:1821 bar:1871 text:1871 bar:1910 text:1910 bar:1922 text:1922 bar:1935 text:1935 bar:1947 text:1947 bar:1960 text:1960 bar:1970 text:1970 bar:1981 text:1981 bar:1991 text:1991 bar:2001 text:2001 bar:2011 text:2011 bar:2021 text:2021 PlotData= color:bar width:20 align:left bar:1821 from:0 till:810 bar:1871 from:0 till:3946 bar:1910 from:0 till:16461 bar:1922 from:0 till:20437 bar:1935 from:0 till:27517 bar:1947 from:0 till:26851 bar:1960 from:0 till:27954 bar:1970 from:0 till:27574 bar:1981 from:0 till:25144 bar:1991 from:0 till:24018 bar:2001 from:0 till:27146 bar:2011 from:0 till:30630 bar:2021 from:0 till:36228 PlotData= bar:1821 at: 810 fontsize:S text:810 shift:(-8,5) bar:1871 at: 3946 fontsize:S text:3.946 shift:(-14,5) bar:1910 at: 16461 fontsize:S text:16.461 shift:(-17,5) bar:1922 at: 20437 fontsize:S text:20.437 shift:(-17,5) bar:1935 at: 27517 fontsize:S text:27.517 shift:(-17,5) bar:1947 at: 26851 fontsize:S text:26.851 shift:(-17,5) bar:1960 at: 27954 fontsize:S text:27.954 shift:(-17,5) bar:1970 at: 27574 fontsize:S text:27.574 shift:(-17,5) bar:1981 at: 25144 fontsize:S text:25.144 shift:(-17,5) bar:1991 at: 24018 fontsize:S text:24.018 shift:(-17,5) bar:2001 at: 27146 fontsize:S text:27.146 shift:(-17,5) bar:2011 at: 30630 fontsize:S text:30.630 shift:(-17,5) bar:2021 at: 36228 fontsize:S text:36.228 shift:(-17,5) </timeline> {{Statec Awunner}} === Zesummesetzung vun den Awunner no Nationalitéit === {| class="wikitable" |+ Bevëlkerung 2022 |- | Lëtzebuerger || 15.667 |- | Portugisen || 10.316 |- | Fransousen || 1.910 |- | Italieener || 1.409 |- | Montenegriner || 523 |- | Belsch || 404 |- | Däitscher || 325 |- | Aner Europäer || 950 |- | Capverdianer || 341 |- | Chineesen|| 339 |- | Aner Net-Europäer || 2.757 |- | Keng Donnéeën || 21 |- | '''Total''' || '''36.157''' |} {{small|Quell: ''[[Den Escher]]'' Nr.57, S.26.}} == Politik == De [[Gemengerot]] vun Esch-Uelzecht gëtt nom [[Proporzsystem]] gewielt. E setzt sech aus 19 [[Conseiller (Lëtzebuerg)|Conseilleren]] zesummen. An den 1990er Jore souz eng [[Lëtzebuerger Sozialistesch Aarbechterpartei|LSAP]]-[[Chrëschtlech-Sozial Vollekspartei|CSV]]-Koalitioun am [[Schäfferot]]. Bei de [[Gemengewalen (Lëtzebuerg)|Gemengerotswale]] vum 10. Oktober 1999 koum et zu enger Pattsituatioun: béid Parteie krute 6 Sëtz, an de Spëtzekandidat vun der CSV, den [[Ady Jung]], huet den Usproch erhuewen, fir Buergermeeschter ze ginn. Wéi den CSV-Gemengerotsmember Jos Mischo kuerz drop aus der Partei ausgescheet ass, deemno d'LSAP nees 1 Sëtz méi hat, huet dës weider mat der CSV, déi op hirem Buergermeeschterposte bestanen huet, ouni Succès probéiert, eng Koalitioun op d'Been ze stellen. Och Verhandlungen tëscht LSAP an [[Demokratesch Partei|DP]] hate kee Succès. Sou koum et den 30. Abrëll 2000 zu Neiwalen, bei deenen d'LSAP 7 Sëtz krut, a sou eng Koalitioun mat [[Déi Gréng]] an [[Déi Lénk]] opgestallt huet.<ref>Jacques Ganser: [https://www.wort.lu/de/lokales/wahlgeschichte-n-wenn-das-der-josy-wuesste-59dc921656202b51b13c4ef9 "Wenn das der Josy wüsste."] wort.lu, 11. Oktober 2017 um 07:00.</ref> 2005 koum et zu enger Koalitioun vun LSAP-déi Gréng, déi och 2011 virugefouert gouf. Bei de Gemengewale vun 2017 huet d'LSAP 3 Sëtz verluer, iwwerdeems d'CSV der 2 gewonnen huet. Als Resultat hu sech d'CSV, d'DP an déi Gréng op eng Koalitioun gëeenegt, déi eng Majoritéit am Schäfferot huet. Buergermeeschter gouf de [[Georges Mischo]]<ref>[http://www.rtl.lu/letzebuerg/1089626.html "CSV, Gréng an DP hu Koalitiounsaccord ënnerschriwwen."] rtl.lu, 24.10.2017, 22:15:36.</ref><ref>{{Citation|URL=https://www.rtl.lu/news/national/a/2079699.html|Titel=Escher Koalitiounsaccord ofgeschloss: Changementer bei Ressorte Mobilitéit, Enseignement a Logement|Gekuckt=14.07.2023|Wierk=www.rtl.lu|Sprooch=lb}}</ref>. Déi Konstellatioun ass och no de Wale vun 2023 bestoe bliwwen. Nodeems de Georges Mischo Minister gouf, gouf de [[Christian Weis]] neie Buergermeeschter. === Zesummesetzung === {| class="wikitable" |- ! Joer !! [[ADR]] !! [[Chrëschtlech-Sozial Vollekspartei|CSV]] !! [[Demokratesch Partei|DP]] !! [[déi gréng|gréng]] !![[Kommunistesch Partei Lëtzebuerg|KPL]] !! [[déi Lénk|Lénk]] !! [[Lëtzebuerger Sozialistesch Aarbechterpartei|LSAP]] !! [[Piratepartei Lëtzebuerg|PPLU]] !! BL !Liberal !SdP |- |1945 | - |4 |1 | - |6 | - |5 | - | - |1 | - |- |1949 | - |5 |1 | - |5 | - |6 | - | - | - | - |- |1951 | - |5 |1 | |4 | |7 | - | - | - | - |- |1957 | - |5 |2 | - |4 | - |6 | - | - | - | - |- |1963 | - |5 |2 | - |4 | - |8 | - | - | - | - |- |1969 | - |4 |3 | - |5 | - |7 | - | - | - | - |- |1970 | - |4 |2 | - |6 | - |4 | - | - | - |3 |- |1975 | - |5 |2 | - |5 | - |6 | - | - | - |1 |- | 1981 || - || 6 || 2 || - || '''3'''|| - || '''8'''|| - || - | - | - |- | 1987 || - || 7 || 1 || 1 ||'''2''' || - || '''8''' || - || - | - | - |- | 1993 || 1|| '''7'''|| 2|| 2|| 0|| -|| '''7'''|| - || - | - | - |- | 1999 || || || || || || || || - || - | - | - |- | 2000* || 1 || 5 || 2 || '''2''' || 0 || '''2''' || '''7''' || - || - | - | - |- | 2005 || 1 || 5 || 1 || '''2''' || 0 || 1 || '''9''' || - || - | - | - |- | 2011 || 0 || 4 || 1 || '''2''' || 1|| 2 || '''9''' || - || 0 | - | - |- | 2017 || 0 || '''6''' || '''2''' || '''3''' || 0 || 2 || 6 || 0 || - | - | - |- | 2023 || 1 || '''6'''|| '''2'''|| '''2''' / '''3''' {{small|**}}|| 0 || 1 || 6 || 1 / 0 {{small|**}} || - | - | - |} {{small|* No Neiwalen. BL: Biergerlëscht.<br>** Am Okt. 2024 ass d'Conseillère vun der Piratepartei bei déi Gréng iwwergetrueden.<br> '''Quell''': [[Ministère des Affaires intérieures|Inneministère]] / RTL.lu / elections.lu; Luxemburger Wort vum 18. Oktober 1975 (fir d'Resultater vun 1945-1975)}}, ===Buergermeeschteren=== Den aktuelle Buergermeeschter ass de {{Buergermeeschter Esch-Uelzecht}}. Déi Persounen, déi virdrun dee Posten haten, sinn an dëser Lëscht opgezielt: {{Méi Info 1|Lëscht vun de Buergermeeschtere vun Esch-Uelzecht}} == Quartiere vun Esch-Uelzecht == <!--Dës Iwwerschrëft wgl.. net änneren. Se gëtt als Link an aneren Artikele gebraucht--> Esch-Uelzecht besteet zur Zäit aus 18 Quartieren<ref>[http://www.topographie.esch.lu/ ''Plan interactif Esch'']</ref> an zwéin Industrieterrainen, vun deenen deen zu Belval (Arcelor-Mittal) nach a Betrib ass, wärend dee vum fréieren Arcelor-Mittal Wierk Esch-Schëffleng zanter 2012 net méi a Betrib ass an 2016 un de Staat verkaaft gouf. {| |valign="top"| * [[Al Esch]] * [[Belval]] * Brill * Brouch * Dellhéicht | valign="top"| * Fettmeth * [[Grenz (Esch-Uelzecht)|Grenz]] * [[Lalleng]] * Lankhelz | * Neiduerf (''Neidierfchen'') * Park * Rämerech * Schlassgoart * Sommet | valign="top"| * Universitéit * Uecht * Wobrécken * Zäpert |} {{clearboth}} <DIV ALIGN="CENTER"> {{Panorama| légende=Panorama vun Esch (Quartieren Dellhéicht an Al Esch)| image=Panorama of Esch-sur-Alzette, Luxembourg.jpg| largeur=2500px }} </DIV> == Transport == Esch-Uelzecht läit um südlechen Enn vun der [[Autobunn A4 (Lëtzebuerg)|Autobunn A4]], déi et mat der [[Lëtzebuerg (Stad)|Stad Lëtzebuerg]], an no Süden an der Verlängerung mat der [[Liaison Micheville|B40]], mat Däitsch-Oth verbënnt. Nërdlech vun Esch verleeft d'[[Autobunn A13 (Lëtzebuerg)|Autobunn A13]], déi vu [[Péiteng]] bis op [[Schengen]] féiert an do un déi däitsch [[Autobunn A8 (Däitschland)|A8]] ugebonnen ass. Och d'[[Nationalstrooss 4|Nationalstroossen N4]] an [[Nationalstrooss 31|N31]] ginn duerch Esch. Esch läit op den [[Eisebunnsstreck Beetebuerg-Esch-Uelzecht|CFL-Linne 6a]] a [[Eisebunnsstreck Esch-Uelzecht-Péiteng|6f]]. Vun Esch aus féiert d'Ofzweigung [[Eisebunnsstreck Esch-Uelzecht-Däitsch-Oth|6f]] op [[Däitsch-Oth]]. Et gëtt zwou Garen um Territoire vun der Gemeng: d'[[Gare Esch-Uelzecht]] an d'[[Gare Belval-Université]]. Marchandisegaren am Neidierfchen an an der Hiel sinn net méi am Betrib. De Bus-Syndikat [[TICE]] huet säi Sëtz zu Esch, d'Linnen [[TICE-Linn 1|1]], [[TICE-Linn 2|2]], [[TICE-Linn 3|3]], [[TICE-Linn 4|4]], [[TICE-Linn 5|5]], [[TICE-Linn 6|6]], [[TICE-Linn 7|7]], [[TICE-Linn 13|13]], [[TICE-Linn 14|14]] a [[TICE-Linn 15|15]] verbannen Esch a seng Quartiere mat den aneren Uertschafte vum [[Kanton Esch-Uelzecht|Kanton]]. Ausserdeem läit Esch op de Strecke vun den [[RGTR]]-Linne [[RGTR-Linn 551|551]], [[RGTR-Linn 602|602]], [[RGTR-Linn 603|603]], [[RGTR-Linn 604|604]], [[RGTR-Linn 641|641]], [[RGTR-Linn 642|642]], [[RGTR-Linn 643|643]], [[RGTR-Linn 650|650]] a [[RGTR-Linn 651|651]]. D'[[Nationale Vëlosreseau|National Vëlospisten]] [[Vëlospist PC6|Nr. 6 ("Dräikantonspist")]] an [[Vëlospist PC8|Nr. 8 ("Pist vum Roude Buedem")]] féieren duerch Esch. Déi leschtgenannt verbënnt d'Quartieren Uecht an Universitéit mam sougenannte [[Vëlodukt Esch - Belval|Vëlodukt]], eng 1,3 km laang Bréck iwwer den Industrieterrain vun ArcelorMittal Esch-Belval. == Kulturariichtungen == [[Fichier:Rockhal-vu-vier---w.jpg|thumb|D'Rockhal op Esch-Belval]] {{div col}} * [[Ariston]] * [[Bridderhaus]] * [[Escher Bibliothéik]] * [[Escher Conservatoire]] * [[Escher Theater]] * ([[Kinosch]]) * [[Konschthal Esch]] * [[Kulturzentrum Kulturfabrik]] * [[Mousset-Haus Esch-Uelzecht|Mousset-Haus]] * [[Nationale Resistenzmusée]] * [[Rockhal]] * [[Kinepolis Belval]] {{div col end}} == Schoulgebaier zu Esch == {| |valign="top"| * '''Primärschoulen''' * Ale Lycée * Brill * Brouch * Dellhéicht * Groussgaass * Lalleng | * '''Secondaire''' * [[Lycée de garçons d'Esch-sur-Alzette]] * [[Lycée Hubert-Clément]] * [[Lycée Guillaume-Kroll]] * [[Lycée technique de Lallange]] * [[Lycée technique école privée Marie-Consolatrice]] * [[Lycée technique pour professions de santé]] |} [[Fichier:Esch1jousefkierch1.jpg|thumb|200px|D'Jousefskierch]] == Reliéis Gebaier == {| | * [[Grenzerkierch Esch-Uelzecht]] * [[Jousefskierch Esch-Uelzecht]] * [[Kapell Esch-Raemerech]] * [[Kierch Esch-Lalleng]] | * [[Moschee Esch-Uelzecht]] * [[Paterkierch Esch-Uelzecht]] * [[Protestantesch Kierch Esch-Uelzecht]] * [[Synagog Esch-Uelzecht]] |} == Bekannt Escher == {{Div col|cols=2}} * [[François Besch]] (* 1963), Fotograf, Journalist a Kënschtler * [[Jeannot Bewing]] (1931-2005), Sculpteur * [[François Biltgen]] (* 1958), Politiker, Minister * [[Raoul Biltgen]] (* 1974), Schauspiller * [[Taina Bofferding]] (* 1982), Politikerin ([[Lëtzebuerger Sozialistesch Aarbechterpartei|LSAP]]) * [[Paul Breisch]] (* 1974), Museker an Organist * [[Guillaume Capus]] (1857-1931), Entdeckungsreesenden a Fuerscher * [[Simone Decker]] (* 1968), Kënschtlerin * [[René Deltgen]] (1909–1979), Schauspiller * [[Bim Diederich]] (1922-2012), Vëlossportler * [[Romain Fehlen]] (* 1956) Radios-Speaker a Journalist * [[Camillo Felgen]] (1920–2005), Sänger, Radios-Speaker, Televisiouns-Animateur, Schlager-Textschreiwer a Schauspiller * [[David Fiegen]] (* 1984), Liichtathleet * [[Tom Flammang]] (* 1978), Vëlossportler * [[Fernand Franck]] (* 1934), Äerzbëschof * [[Luc Frieden]] (* 1963), Politiker a Manager * [[Suzie Godart]] (* 1962), Vëlossportlerin * [[Émile Hamilius]] (1897-1971), Politiker a Foussballspiller * [[Guy Helminger]] (* 1963), Schrëftsteller * [[Paul Helminger]] (1940-2021), Politiker a Manager * [[Jhemp Hoscheit]] (* 1951), Schrëftsteller * [[Jean Kinsch]] (1886-1983), Deputéierten * [[Joseph Kinsch]], (* 1933), ArcelorMittal-Manager * [[Léon Kinsch (1870-1954)|Léon Kinsch]], (1870-1954), Escher Buergermeeschter * [[Nicolas Kinsch]] (1904-1973), Bëschof vu Kisangani * [[William J. Kroll|William Justin Kroll]] (1889–1973), Fuerscher, Metallurg an Erfinder * [[Wil Lofy]] (1937-2021), Sculpteur a Moler * [[Michel Majerus]] (1967–2002), Kënschtler * [[Robert Mancini (Sculpteur)|Robert Mancini]] (1950-2011), Sculpteur * [[Claude Michely]] (* 1959), Vëlossportler * [[Mandy Minella]] (* 1985), Tennisspillerin * [[Victor Neuens]] (1898-1975), Auteur, Editeur, Lokalpolitiker * [[Désirée Nosbusch]] (* 1965), Schauspillerin, Televisiounspresentatrice, Filmregisseurin a -produzentin * [[Jean Origer]] (1877-1942), Geeschtlechen, Deputéierten an Direkter vum ''Luxemburger Wort'' * [[Louis Pilot]] (1940-2016), Foussballspiller a Foussballtrainer * [[Marco Pütz]] (* 1958), Saxophonist a Komponist * [[Viviane Reding]] (* 1951), Journalistin a Politikerin * [[Gast Rollinger]] (1946-2024), Filmregisseur, Lyriker * [[Marco Serafini]] (* 1956), Regisseur * [[Victor Thorn]] (1844–1930), Politiker {{Div col end}} == Partnerschafte mat auslännesche Stied == [[Fichier:Esch-Strooss.jpg|250px|thumb|Esch-Strooss zu Léck]] {| | [[Bethnal Green]]|| {{GBR}} || [[Coimbra]] || {{POR}} |- | [[Köln]] || {{DEU}} || [[Léck]] || {{BEL}} |- | [[Lille]] || {{FRA}} || [[Mödling]] || {{AUT}} |- | [[Offenbach am Main]] || {{DEU}} || [[Puteaux]] || {{FRA}} |- | [[Rotterdam]] || {{NLD}} || [[Saint-Gilles / Sint-Gillis|Saint-Gilles]] || {{BEL}} |- | [[Turin]] || {{ITA}} || [[Velletri]] || {{ITA}} |- | [[Zemun]] || {{SRB}} || [[João Monlevade]] || {{BRA}} |} == Interkommunal Syndikater == * [[SIGI]] - [[SYVICOL]] - [[TICE]] - [[ZARE]] == Kuriéises == [[Fichier:Mémorial Fluchhafen Esch.jpg|thumb|Erënnerungsplack un den Escher Fluchhafen an der Rue de l'Aérodrome]] === Fluchhafen === Deen éischte Fluchhafen am Land war am Quartier Esch-"Lankelz" bei der haiteger ''rue de l'Aérodrome''. Déi Zäit gouf et ë.&nbsp;a. eng Direktverbindung Esch-[[London]]. {{Méi Info 1|Fluchhafen Esch-Uelzecht}} [[Fichier:Jeunesse Esch vs. CS Fola Esch (2023).jpg|thumb|Derby Jenuesse-Fola (Abr. 2023).]] === Esch-Uelzecht am Sport === *Zwou Foussballekippen aus der [[Foussball Nationaldivisioun]] si vun Esch: Den [[CS Fola Esch]], eelste Foussballveräin am Land, an d'[[Jeunesse Esch]]. *[[1962]] an [[1968]] gouf zu Esch d'[[Weltmeeschterschaft am Cyclo-Cross]] gefuer. * De [[27. Juni]] 1968 koum déi éischt Etapp vum [[Tour de France 1968|Tour de France]] zu Esch un. * De 14. Mee 2002 war d'Arrivée vun der drëtter Etapp vum [[Giro d'Italia 2002|Giro d'Italia]] zu Esch, an deen Dag dono den Depart vun der véierter Etapp. *Den [[3. Juli]] [[2006]] ass déi [[Tour de France 2006/2. Etapp|zweet Etapp vum Tour de France]] do ukomm an deen [[4. Juli|Dag drop]] [[Tour de France 2006/3. Etapp|déi drëtt]] do lassgefuer. == Literatur == * ''Esch-sur-Alzette: Guide historique et architectural.'' [Textes: [[Georges Büchler]], [[Jean Goedert (Architekt)|Jean Goedert]], [[Antoinette Lorang]], [[Antoinette Reuter]], [[Denis Scuto]]: Photos: Christophe Weber]. Esch-sur-Alzette, Mersch: C2DH, Capybarabooks, 2020. ISBN 978-99959-43-27-1. * [[Willy Allamano]] a [[Gilbert Bernardini]]: ''Esch-sur-Alzette et ses rues - Esch an der Alzette und seine Straßen'', 2013, 256 S., ISBN 978-2-87964-136-2 * Ville d'Esch-sur-Alzette (éd.): ''100 Joer Esch - 1906-2006'', 2005, Éd. G. Binsfeld, 480 S., ISBN 2-87954-149-2 * [[Ed Maroldt]]: ''Mythos Esch - Fragmente 1950 - 1962'', 2004, Éditions Le Phare, 144 S., ISBN 2-87964-078-4 * Ville d'Esch-sur-Alzette (éd.): ''Esch-sur-Alzette, du village à la ville industrielle. Art et révolution industrielle au pays de la Terre Rouge.'' 13 octobre - 5 novembre 1989, Hôtel de Ville d'Esch-sur-Alzette. Catalogue de l'exposition organisée par la Ville d'Esch-sur-Alzette à l'occasion du 150e anniversaire de l'Indépendance du Grand-Duché de Luxembourg. * [[Joseph Flies]]: ''Das Andere Esch - An der Alzette - Ein Gang durch seine Geschichte''. Luxembourg 1979. * [[Norbert Ketter]]: ''esch 1970''. éditions claude diderich, 1970. (E Schwaarz-wäiss-Fotoband). == Kuckt och == {| |valign="top"| * [[Berwart-Schlass]] * [[Stadhaus Esch-Uelzecht]] * [[Passerell Gaalgebierg Esch-Uelzecht]] * [[Lëscht vun den nationale Monumenter an der Gemeng Esch-Uelzecht]] * [[Siderurgie zu Lëtzebuerg]] * [[Henri Rabinger]] | {{Kuckt och Lëschte Lëtzebuerg}} |} == Um Spaweck == {{Commonscat|Esch-sur-Alzette|Esch-Uelzecht}} {{Navigatioun Gemengen am Kanton Esch-Uelzecht}} * [http://www.esch.lu Offiziell Säit vun der Escher Gemeng] * [http://www.topographie.esch.lu/ Geographesch Kaarte vun Esch] * [http://www.syvicol.lu/annuaires-des-communes-et-des-syndicats/annuaire-des-communes/fiche/esch-sur-alzette/esch-sur-alzette D'Gemeng Esch-Uelzecht op der Websäit vum Syvicol] * C2DH: [https://www.c2dh.uni.lu/de/thinkering/decouvrir-guide-historique-et-architectural-esch-sur-alzette Guide historique et architectural d'Esch-sur-Alzette] 50 Videoen zu der Architektur a Geschicht vun Escher Gebaier (2020). <!-- futtisse Link: * [http://www.eschalzette.com Räichhalteg Privatsammlung vun Archivbiller an aktuelle Fotoen] --> {{Referenzen}} [[Kategorie:Esch-Uelzecht|*]] [[Kategorie:Stied zu Lëtzebuerg]] [[Kategorie:Gemengen zu Lëtzebuerg|Esch-Uelzecht]] [[Kategorie:Uertschaften zu Lëtzebuerg|Esch-Uelzecht]] [[Kategorie:Universitéitsstied zu Lëtzebuerg]] [[Kategorie:Etappestied vum Tour de France]] na9irq3k5bcop75rysg3vutg0788sl2 0 1561 2675974 2668597 2026-04-26T16:12:22Z Melouresbot 1237 /* Evenementer */ ., replaced: ]] → ]] using [[Project:AWB|AWB]] 2675974 wikitext text/x-wiki {{Mountkalenner}} De '''16. [[Januar]]''' ass de 16. Dag vum Joer am [[Gregorianesche Kalenner]]. == Evenementer == * {{0}}[[27 v. Chr.]]: Den [[Augustus|Octavian]] gëtt vum réimesche Senat zum ''Augustus'' ernannt. * [[1547]]: Den [[Iwan de Schrecklechen|Iwan de Schreckleche]] gëtt éischte gekréinten [[Zar]] vu [[Russland]]. * [[1556]]: No der Ofdankung vu senge Papp [[Karl V. (HRR)|Karel V.]] gëtt de [[Felipe II. vu Spuenien|Philippe II.]]neie Kinnek vu [[Spuenien]]. * [[1920]]: Ufank vun der [[Prohibitioun]] an den [[Vereenegt Staate vun Amerika|USA]]. * [[1947]]: De [[Vincent Auriol]] gëtt franséische Staatspresident. * [[1954]]: De [[René Coty]] gëtt franséische Staatspresident. * [[1969]]: De [[Jan Palach]] verbrennt sech zu [[Prag]], fir géint den Amarsch vun de [[Warschauer Pakt]]-Truppen ze protestéieren. * [[1979]]: [[Iran]]: De [[Schah]] [[Mohammad Reza Pahlavi]] geet an [[Egypten]] an den Exil. * [[1991]]: [[Zweete Golfkrich]]: Ufank vun de Loftattacken op den [[Irak]]. * [[1995]]: [[Äerdbiewen]] vun der Stäerkt 7,2 bei [[Kōbe]], a [[Japan]], iwwer 5.500 Doudeger a 400.000 Blesséierter. * [[2002]]: Attentat op de kongoleesesche Staatspresident [[Laurent-Désiré Kabila]]. * [[2006]]: A [[Liberia]] gëtt mat der [[Ellen Johnson-Sirleaf]] fir d'éischt an der Geschicht vum afrikanesche Kontinent eng Fra als gewielt Staatscheffin vereedegt. ===Sport=== * [[1938]]: Déi [[lëtzebuergesch Foussballnationalekipp]] verléiert an der [[Lëtzebuerg (Stad)|Stad Lëtzebuerg]] 0:6 géint Ungarn.<ref>[http://eu-football.info/_match.php?id=6145 D'Detailer vum Foussballlännermatch Lëtzebuerg-Ungarn de 16. Januar 1938 op der Websäit vum European Football]</ref> * [[1955]]: Déi [[lëtzebuergesch Foussballnationalekipp]] verléiert zu [[Namouer]] 1:4 géint Belsch. De Gol fir d'Lëtzebuerger huet de [[Michel Reuter]] geschoss.<ref>[http://eu-football.info/_match.php?id=153 D'Detailer vum Foussballlännermatch Belsch-Lëtzebuerg de 16. Januar 1955 op der Websäit vum European Football]</ref> == Gebuer == <gallery> Fichier:Fulgencio Batista, president of Cuba, 1952.jpg|Fulgencio Batista Fichier:Raymondpetit.jpg|Raymond Petit Fichier:Bundesarchiv B 145 Bild-F073494-0025, Bundespressekonferenz, Bundestagswahlkampf, Rau.jpg|Johannes Rau Fichier:JohnCarpenter01.jpg|John Carpenter Fichier:KateMoss.jpg|Kate Moss </gallery> * [[1853]]: [[André Michelin]], franséischen Industriellen. * [[1863]]: [[Paul Wurth]], lëtzebuergeschen Industriellen. * [[1866]]: [[Nicolas Wirtgen]], lëtzebuergesche Bauer a Politiker. * [[1872]]: [[Pierre Toussaint Stéfani]], lëtzebuergeschen Entertainer. * [[1878]]: [[Paul Dangla]], franséische Vëlosfuerer. * [[1889]]: [[Jean Dumont]], lëtzebuergeschen Ingenieur an Archeolog. * [[1899]]: [[Michl Lang]], däitsche Schauspiller. * [[1901]]: [[Fulgencio Batista]], kubanesche Staatspresident. * [[1904]]: [[Åke Wallenquist]], schweedeschen Astronom. * [[1908]]: [[Günther Prien]], däitschen U-Boot Kommandant. * [[1920]]: [[Raymond Petit (Resistenzler)|Raymond Petit]], lëtzebuergesche Resistenzler. * [[1921]]: [[Marcel Rewenig]], lëtzebuergesche Foussballspiller. * [[1922]]: [[Jean Gaven]], franséische Schauspiller. * [[1923]]: [[Béby Kohl-Thommes]], lëtzebuergesch Sopranistin. * [[1930]]: [[Micheline Luccioni]], franséisch Schauspillerin. * [[1931]]: [[Mathias Hinterscheid]], lëtzebuergesche Gewerkschaftler. * [[1931]]: [[Johannes Rau]], däitsche Bundespresident. * [[1932]]: [[Dian Fossey]], US-amerikanesch Zoologin. * 1932: [[Alain Jessua]], franséische Filmregisseur, Dréibuchauteur a Schrëftsteller. * [[1933]]: [[Susan Sontag]], US-amerikanesch Schrëftstellerin. * [[1933]]: [[Roger Ludwig]], lëtzebuergesche Vëlossportler. * [[1934]]: [[Henri Ahlborn]], lëtzebuergeschen Ekonomist. * [[1935]]: [[Inger Christensen]], dänesch Schrëftstellerin. * [[1942]]: [[Jhemp Biver]], lëtzebuergesche Lokalhistoriker an Auteur. * 1942: [[Nicole Fontaine]], franséisch Politikerin. * [[1944]]: [[Thomas Fritsch]], däitsche Schauspiller a Schlagersänger. * 1944: [[Marilù Tolo]], italieenesch Schauspillerin. * [[1947]]: [[Juliet Berto]], franséisch Schauspillerin a Filmregisseurin. * [[1948]]: [[John Carpenter]], US-amerikanesche Filmregisseur. * [[1951]]: [[François Tesch]], lëtzebuergesche Manager. * [[1958]]: [[Mario Daubenfeld]], e lëtzebuergesche Generol a Politiker * [[1962]]: [[John van Rijswijck]], lëtzebuergesche Foussballspiller. * [[1969]]: [[Mireille Welter]], lëtzebuergesch Lokalpolitikerin. * [[1973]]: [[Gilles Baum]], lëtzebuergesche Politiker. * [[1974]]: [[Kate Moss]], englescht Fotomodel. * [[1988]]: [[Sarah Schnell]], lëtzebuergesch Volleyballspillerin. == Gestuerwen == * [[1554]]: [[Christiern Pedersen]], däneschen Humanist, Schrëftsteller an Iwwersetzer. * [[1706]]: [[Philipp Ludwig Hanneken]], däitsche luthereschen Theolog. * [[1809]]: [[Jean-Louis Gilson]], (''Abraham Gilson'' oder ''Brudder Abraham vun Orval''), Moler. * [[1885]]: [[Arnould de Tornaco]], lëtzebuergesche Politiker. * [[1901]]: [[Arnold Böcklin]], Schwäizer Moler a Sculpteur. * [[1912]]: [[Georg Heym]], Schrëftsteller (''Expressionismus''). * [[1922]]: [[Charles Schaefer]], lëtzebuergeschen Diplomat a Kolonialist. * [[1936]]: [[Albert Fish]], amerikanesche Seriemäerder * [[1942]]: [[Carole Lombard]], US-amerikanesche Schauspillerin. * [[1957]]: [[Arturo Toscanini]], italieeneschen Dirigent. * [[1972]]: [[Irène Tunc]], franséisch Schauspillerin. * [[1975]]: [[Renée Passeur]], franséisch Schauspillerin. * [[1979]]: [[André Couder]], franséischen Optiker an Astronom. * [[1981]]: [[Bernard Lee]], englesche Schauspiller. * [[1986]]: [[Jules Spedener]], lëtzebuergeschen Cellist a Musekspedagog. * [[2001]]: [[Laurent Désiré Kabila]], President vun der Demokratescher Republik Kongo (virdrun: Zaire) * [[2007]]: [[Rudolf-August Oetker]], däitschen Entreprener an Armateur. * [[2009]]: [[Andrew Wyeth]], US-amerikanesche Moler. * [[2018]]: [[Bradford Dillman]], US-amerikanesche Schauspiller. * [[2020]]: [[René Hoffmann (1926)|René Hoffmann]], lëtzebuergesche Politiker. * [[2022]]: [[Ibrahim Boubacar Keïta]], malesche Politiker. * 2022: [[Ota Nalezinek]], tschechesch-lëtzebuergesche Moler a Graphiker. * [[2023]]: [[Gina Lollobrigida]], italieenesch Schauspillerin. * [[2025]]: [[David Lynch]], US-amerikanesche Filmregisseur. * 2025: [[Joan Plowright]], englesch Schauspillerin. == Feierdeeg == == Um Spaweck == {{Commonscat|16 January|{{PAGENAME}}}} {{Referenzen}} [[Kategorie:Dag am Januar| 16]] q9rp4eu0daauyz7zxdsjwggehl9mc5a 2675977 2675974 2026-04-26T16:18:30Z Les Meloures 580 k 2675977 wikitext text/x-wiki {{Mountkalenner}} De '''16. [[Januar]]''' ass de 16. Dag vum Joer am [[Gregorianesche Kalenner]]. == Evenementer == * {{0}}[[27 v. Chr.]]: Den [[Augustus|Octavian]] gëtt vum réimesche Senat zum ''Augustus'' ernannt. * [[1547]]: Den [[Iwan de Schrecklechen|Iwan de Schreckleche]] gëtt éischte gekréinten [[Zar]] vu [[Russland]]. * [[1556]]: No der Ofdankung vu sengem Papp [[Karl V. (HRR)|Karel V.]] gëtt de [[Felipe II. vu Spuenien|Philippe II.]] neie Kinnek vu [[Spuenien]]. * [[1920]]: Ufank vun der [[Prohibitioun]] an den [[Vereenegt Staate vun Amerika|USA]]. * [[1947]]: De [[Vincent Auriol]] gëtt franséische Staatspresident. * [[1954]]: De [[René Coty]] gëtt franséische Staatspresident. * [[1969]]: De [[Jan Palach]] verbrennt sech zu [[Prag]], fir géint den Amarsch vun den Truppe vum [[Warschauer Pakt]] ze protestéieren. * [[1979]]: [[Iran]]: De [[Schah]] [[Mohammad Reza Pahlavi]] geet an [[Egypten]] an den Exil. * [[1991]]: [[Zweete Golfkrich]]: Ufank vun de Loftattacken op den [[Irak]]. * [[1995]]: [[Äerdbiewen]] vun der Stäerkt 7,2 bei [[Kōbe]], a [[Japan]], iwwer 5.500 Doudeger a 400.000 Blesséierter. * [[2002]]: Attentat op de kongoleesesche Staatspresident [[Laurent-Désiré Kabila]]. * [[2006]]: A [[Liberia]] gëtt mat der [[Ellen Johnson-Sirleaf]] fir d'éischt an der Geschicht vum afrikanesche Kontinent eng Fra als gewielt Staatscheffin vereedegt. ===Sport=== * [[1938]]: Déi [[lëtzebuergesch Foussballnationalekipp]] verléiert an der [[Lëtzebuerg (Stad)|Stad Lëtzebuerg]] 0:6 géint Ungarn.<ref>[http://eu-football.info/_match.php?id=6145 D'Detailer vum Foussballlännermatch Lëtzebuerg-Ungarn de 16. Januar 1938 op der Websäit vum European Football]</ref> * [[1955]]: Déi [[lëtzebuergesch Foussballnationalekipp]] verléiert zu [[Namouer]] 1:4 géint Belsch. De Gol fir d'Lëtzebuerger huet de [[Michel Reuter]] geschoss.<ref>[http://eu-football.info/_match.php?id=153 D'Detailer vum Foussballlännermatch Belsch-Lëtzebuerg de 16. Januar 1955 op der Websäit vum European Football]</ref> == Gebuer == <gallery> Fichier:Fulgencio Batista, president of Cuba, 1952.jpg|Fulgencio Batista Fichier:Raymondpetit.jpg|Raymond Petit Fichier:Bundesarchiv B 145 Bild-F073494-0025, Bundespressekonferenz, Bundestagswahlkampf, Rau.jpg|Johannes Rau Fichier:JohnCarpenter01.jpg|John Carpenter Fichier:KateMoss.jpg|Kate Moss </gallery> * [[1853]]: [[André Michelin]], franséischen Industriellen. * [[1863]]: [[Paul Wurth]], lëtzebuergeschen Industriellen. * [[1866]]: [[Nicolas Wirtgen]], lëtzebuergesche Bauer a Politiker. * [[1872]]: [[Pierre Toussaint Stéfani]], lëtzebuergeschen Entertainer. * [[1878]]: [[Paul Dangla]], franséische Vëlosfuerer. * [[1889]]: [[Jean Dumont]], lëtzebuergeschen Ingenieur an Archeolog. * [[1899]]: [[Michl Lang]], däitsche Schauspiller. * [[1901]]: [[Fulgencio Batista]], kubanesche Staatspresident. * [[1904]]: [[Åke Wallenquist]], schweedeschen Astronom. * [[1908]]: [[Günther Prien]], däitschen U-Boot Kommandant. * [[1920]]: [[Raymond Petit (Resistenzler)|Raymond Petit]], lëtzebuergesche Resistenzler. * [[1921]]: [[Marcel Rewenig]], lëtzebuergesche Foussballspiller. * [[1922]]: [[Jean Gaven]], franséische Schauspiller. * [[1923]]: [[Béby Kohl-Thommes]], lëtzebuergesch Sopranistin. * [[1930]]: [[Micheline Luccioni]], franséisch Schauspillerin. * [[1931]]: [[Mathias Hinterscheid]], lëtzebuergesche Gewerkschaftler. * [[1931]]: [[Johannes Rau]], däitsche Bundespresident. * [[1932]]: [[Dian Fossey]], US-amerikanesch Zoologin. * 1932: [[Alain Jessua]], franséische Filmregisseur, Dréibuchauteur a Schrëftsteller. * [[1933]]: [[Susan Sontag]], US-amerikanesch Schrëftstellerin. * [[1933]]: [[Roger Ludwig]], lëtzebuergesche Vëlossportler. * [[1934]]: [[Henri Ahlborn]], lëtzebuergeschen Ekonomist. * [[1935]]: [[Inger Christensen]], dänesch Schrëftstellerin. * [[1942]]: [[Jhemp Biver]], lëtzebuergesche Lokalhistoriker an Auteur. * 1942: [[Nicole Fontaine]], franséisch Politikerin. * [[1944]]: [[Thomas Fritsch]], däitsche Schauspiller a Schlagersänger. * 1944: [[Marilù Tolo]], italieenesch Schauspillerin. * [[1947]]: [[Juliet Berto]], franséisch Schauspillerin a Filmregisseurin. * [[1948]]: [[John Carpenter]], US-amerikanesche Filmregisseur. * [[1951]]: [[François Tesch]], lëtzebuergesche Manager. * [[1958]]: [[Mario Daubenfeld]], e lëtzebuergesche Generol a Politiker * [[1962]]: [[John van Rijswijck]], lëtzebuergesche Foussballspiller. * [[1969]]: [[Mireille Welter]], lëtzebuergesch Lokalpolitikerin. * [[1973]]: [[Gilles Baum]], lëtzebuergesche Politiker. * [[1974]]: [[Kate Moss]], englescht Fotomodel. * [[1988]]: [[Sarah Schnell]], lëtzebuergesch Volleyballspillerin. == Gestuerwen == * [[1554]]: [[Christiern Pedersen]], däneschen Humanist, Schrëftsteller an Iwwersetzer. * [[1706]]: [[Philipp Ludwig Hanneken]], däitsche luthereschen Theolog. * [[1809]]: [[Jean-Louis Gilson]], (''Abraham Gilson'' oder ''Brudder Abraham vun Orval''), Moler. * [[1885]]: [[Arnould de Tornaco]], lëtzebuergesche Politiker. * [[1901]]: [[Arnold Böcklin]], Schwäizer Moler a Sculpteur. * [[1912]]: [[Georg Heym]], Schrëftsteller (''Expressionismus''). * [[1922]]: [[Charles Schaefer]], lëtzebuergeschen Diplomat a Kolonialist. * [[1936]]: [[Albert Fish]], amerikanesche Seriemäerder * [[1942]]: [[Carole Lombard]], US-amerikanesche Schauspillerin. * [[1957]]: [[Arturo Toscanini]], italieeneschen Dirigent. * [[1972]]: [[Irène Tunc]], franséisch Schauspillerin. * [[1975]]: [[Renée Passeur]], franséisch Schauspillerin. * [[1979]]: [[André Couder]], franséischen Optiker an Astronom. * [[1981]]: [[Bernard Lee]], englesche Schauspiller. * [[1986]]: [[Jules Spedener]], lëtzebuergeschen Cellist a Musekspedagog. * [[2001]]: [[Laurent Désiré Kabila]], President vun der Demokratescher Republik Kongo (virdrun: Zaire) * [[2007]]: [[Rudolf-August Oetker]], däitschen Entreprener an Armateur. * [[2009]]: [[Andrew Wyeth]], US-amerikanesche Moler. * [[2018]]: [[Bradford Dillman]], US-amerikanesche Schauspiller. * [[2020]]: [[René Hoffmann (1926)|René Hoffmann]], lëtzebuergesche Politiker. * [[2022]]: [[Ibrahim Boubacar Keïta]], malesche Politiker. * 2022: [[Ota Nalezinek]], tschechesch-lëtzebuergesche Moler a Graphiker. * [[2023]]: [[Gina Lollobrigida]], italieenesch Schauspillerin. * [[2025]]: [[David Lynch]], US-amerikanesche Filmregisseur. * 2025: [[Joan Plowright]], englesch Schauspillerin. == Feierdeeg == == Um Spaweck == {{Commonscat|16 January|{{PAGENAME}}}} {{Referenzen}} [[Kategorie:Dag am Januar| 16]] lcbybxd42qsxe6quhwqgswmzfl48abr 0 1845 2675960 2644767 2026-04-26T14:47:09Z Melouresbot 1237 /* Um Spaweck */ ., replaced: ]] → ]] using [[Project:AWB|AWB]] 2675960 wikitext text/x-wiki <div align="center"> [[4. Joerhonnert v. Chr.|../..]] | [[3. Joerhonnert v. Chr.]] | [[2. Joerhonnert v. Chr.]] | '''1. Joerhonnert v. Chr.''' | [[1. Joerhonnert]] | [[2. Joerhonnert]] | [[3. Joerhonnert|../..]] </div> D''''1. Joerhonnert v. Chr.''' huet den [[1. Januar]] [[100 v. Chr.]] ugefaangen an huet den [[31. Dezember]] [[1]] opgehalen. == Evenementer == * Aus der [[Réimesch Republik|Réimescher Republik]] gëtt d'[[Réimescht Räich|Réimescht Keeserräich]]. * Eruewerung vu [[Gallien]] duerch de [[Julius Cäsar]]. * Gebuert vu [[Jesus Christus]]. * Ermuerdung vum Cäsar. == Wichteg Persounen == * [[Julius Cäsar]], réimeschen Diktator a Feldhär. * [[Cicero]], réimesche Politiker a Schrëftsteller. * [[Augustus]], réimesche Keeser. * [[Kleopatra VII. vun Egypten|Kleopatra]], Herrscherin iwwer Egypten. * [[Jesus Christus]], zentrale Personnage vum [[Chrëschtentum]]. * [[Gnaeus Pompeius Magnus|Pompeius]], réimesche Feldhär. == Erfindungen an Entdeckungen == * Ëm d'Joer [[100 v. Chr.]] entwéckelt de [[China|chineesesche]] Fuerscher [[Yuan Kang]] eng Theorie iwwer d'Zäitaltere vum Steen, der [[Jade]], der [[Bronze]] an dem [[Eisen]]. == Joren == {{Joren (1. Jh. v. Chr.)}} == Um Spaweck == {{Commonscat}} [[Kategorie:1. Joerhonnert v. Chr.|1. Joerhonnert v. Chr.]] ljukfq4i8fmmrq1jvdc9p67rkvzxj1m 0 1846 2675959 2644735 2026-04-26T14:47:07Z Melouresbot 1237 /* Um Spaweck */ ., replaced: ]] → ]] using [[Project:AWB|AWB]] 2675959 wikitext text/x-wiki <div align="center"> [[5. Joerhonnert v. Chr.|../..]] | [[2. Joerhonnert v. Chr.]] | [[1. Joerhonnert v. Chr.]] | '''1. Joerhonnert.''' | [[2. Joerhonnert]] | [[3. Joerhonnert]] | [[6. Joerhonnert|../..]] </div> D''''1. Joerhonnert''' huet den [[1. Januar]] [[1]] ugefaangen an huet den [[31. Dezember]] [[100]] opgehalen. == Evenementer == * Brand vu [[Roum]]. * Eruewerung vu [[Britannien]] duerch d'[[Réimescht Räich|Réimer]]. * Zerstéierung vu [[Pompeii]] duerch en Ausbroch vum [[Vesuv]] ([[78]]). == wichteg Persounen == * [[Tiberius]], réimesche Keeser. * [[Claudius]], réimesche Keeser. * [[Nero]], réimesche Keeser. == Erfindungen an Entdeckungen == == Joren == {{Joren (1. Jh.)}} == Um Spaweck == {{Commonscat}} [[Kategorie:1. Joerhonnert|1. Joerhonnert]] 1x8pykl9pjxxihstf4o8bfow5juquz1 0 2522 2675958 2644556 2026-04-26T14:47:00Z Melouresbot 1237 /* Um Spaweck */ ., replaced: ]] → ]] using [[Project:AWB|AWB]] 2675958 wikitext text/x-wiki <div align="center"> [[2. Joerdausend v. Chr.]] | '''1. Joerdausend v. Chr.''' | [[1. Joerdausend]] [[10. Joerhonnert v. Chr.]] | [[9. Joerhonnert v. Chr.]] | [[8. Joerhonnert v. Chr.]] | [[7. Joerhonnert v. Chr.]] | [[6. Joerhonnert v. Chr.]]<br> [[5. Joerhonnert v. Chr.]] | [[4. Joerhonnert v. Chr.]] | [[3. Joerhonnert v. Chr.]] | [[2. Joerhonnert v. Chr.]] | [[1. Joerhonnert v. Chr.]] </div> D''''éischt Joerdausend''' [[v. Chr.]] war eng Period an der zäitgenëssescher Geschicht déi vum Joer [[1000 v. Chr.]] bis d'Joer [[1]] gaangen ass. == Epochen == * [[Europa (Kontinent)|Europa]]: [[Antiquitéit]]. == Evenementer == == Wichteg Persounen == * == Erfindungen an Entdeckungen == * == Um Spaweck == {{Commonscat}} [[Kategorie:1. Joerdausend v. Chr.|1. Joerdausend v. Chr.]] [[Kategorie:Joerdausenden| 09]] m6j9e4ub2gligkmt7dissd0htculsu3 0 3030 2675976 2670331 2026-04-26T16:17:18Z Melouresbot 1237 /* Gebuer */ ., replaced: ]] → ]] using [[Project:AWB|AWB]] 2675976 wikitext text/x-wiki {{Artikel Joer}} == Evenementer == * {{1. Januar}}: 26 Länner, dorënner Lëtzebuerg, ënnerschreiwen d'Deklaratioun vun de [[Vereent Natiounen|Vereenten Natiounen]]. === Europa === * {{9. Januar}}: Duerch eng Offensiv vun der [[Rout Arméi|Rouder Arméi]] ginn déi däitsch ''Heeresgruppen Nord'' a ''Mitte'' vunenee getrennt. [[Fichier:Villa Wannsee.jpg|thumb|120px|d'Villa vun der Wannseekonferenz]] * [[20. Januar]]: Op der [[Wannseekonferenz]] zu Berlin gëtt den administrativen Oflaf vun der „[[Endlösung der Judenfrage]]“, dem [[Holocaust]], organiséiert. * [[28. Mäerz|28.]]–[[29. Mäerz]]: [[Lübeck]] gëtt als éischt däitsch Groussstad vun der [[Royal Air Force]] mat engem Fläche-Bombardement ugegraff. * {{7. Juni}}: Ufank vun der [[Schluecht ëm Sewastopol 1941–1942]]. * [[10. Juni]]: Als Vengence fir d'Attentat op de Reinhard Heydrich duerch d'Resistenz zerstéieren d'Nazien dat tschechescht Duerf [[Lidice]] an ermuerden all erwuesse Männer; bal all d'Kanner an d'Frae ginn a KZer verschleeft, wou déi meescht vun hinne stierwen oder ermuert ginn. * [[28. Juni]]: Ufank vun der [[Schluecht vu Stalingrad]]. * [[30. Juni]]: Jiddesch Kanner däerfen am Däitsche Räich net méi d'Schoul besichen. * [[12. Juli]]: D'Kannerkonzentratiounslager [[KZ Jastrebarsko|Jastrebarsko]], [[KZ Sisak|Sisak]] a [[KZ Gornja Rijeka|Gornja Rijeka]] ginn am [[Onofhängege Staat Kroatien|Onofhängege Staat Kroatie]] fäerdeg gebaut. * [[16. Juli]]: ''[[Rafle du Vel' d'hiv']]'' zu Paräis; 13.000 Judde gi vun der franséischer Police festgeholl, fir spéider an d'[[KZ Auschwitz|KZ Auschwitz-Birkenau]] gefouert ze ginn. * [[17. August]]: Éischte Loftugrëff vun der [[United States Army Air Forces|USAAF]] an Europa am Zweete Weltkrich (eng Rangéiergare bei [[Le Havre]]). * [[23. August]]: Stalingrad gëtt duerch däitsch Bombardementer bal ganz zerstéiert. * [[11. November]]: Als Reaktioun op d'[[Operation Torch|Landung vun den Alliéierten an Algerien]], besetzen däitsch Truppen d'[[Zone libre]], de fräien Deel vu Frankräich. * [[19. November]]: Ufank vun der sowjetescher Géigenoffensiv an der Schluecht vu Stalingrad. ==== Lëtzebuerg ==== * [[23. Abrëll]]-[[28. Juli]]: 228 [[Juddentum zu Lëtzebuerg|Judde]] ginn op [[Theresienstadt]] (Terezin), Izbica an [[KZ Auschwitz|Auschwitz]] deportéiert. * [[5. August|5.]]/[[19. August]]: D'[[Gestapo]] mécht eng grouss ugeluechte Sich op [[Kommunistesch Partei Lëtzebuerg|kommunistesch]] [[Resistenz zu Lëtzebuerg|Resistenzler]]. * [[23. August]]: D'''Verordnung'' iwwer d'Nationalitéit vun den Elsässer, Loutrenger a Lëtzebuerger trëtt a Kraaft.[[Fichier:Plaque Enrôlés de force Halle V Hugo 2012.jpg|thumb|120px|D'[[Gedenkplack un d'Zwangsrekrutéierung um Lampertsbierg]].]] * [[30. August]]: An der Ausstellungshal um Lampertsbierg verkënnegt de [[Gauleiter]] [[Gustav Simon]] d'Aféiere vum obligatoresche Militärdéngscht an der [[Wehrmacht]] fir d'Lëtzebuerger jong Männer vun de Joergäng 1920-1924. Mam Antrëtt an d'Wehrmacht kréie s'automatesch déi däitsch Nationalitéit. * [[31. August]]: Fir géint d'[[Zwangsrekrutéierten (Lëtzebuerg)|Zwangsrekrutéierung]] ze protestéieren, gëtt et op ville Plazen am Land Protestmanifestatiounen a [[Streik]]en. De Gauleiter léisst den Ausnamezoustand ausruffen, an e Standgeriicht gëtt opgesat. * {{1. September}}: D'Streike breede sech aus, an ëmmer méi Leit gi festgeholl. * [[2. September|2.]]-[[10. September]]: D'Standgeriicht verurteelt 20 Leit [[Doudesstrof|zu Doud]], si ginn am Bësch beim [[KZ Hinzert]] exekutéiert. * [[6. September|6.]]/[[9. September]]: De brittesche Premierminister [[Winston Churchill]] an d'[[Charlotte vu Lëtzebuerg|Groussherzogin Charlotte]] encouragéieren d'Lëtzebuerger op der [[BBC]]. * [[11. September]]: een Dag, nodeem den Ausnamezoustand opgehuewe gouf, gëtt duerch d'''Sondergericht'' nach een Demonstrant zum Doud verurteelt an zu [[Klingelpütz|Köln-Klingelpütz]] higeriicht. * [[13. September]]: Eng ''Verordnung'' iwwer d'[[Ëmsiidlung am Zweete Weltkrich|Ëmsiidlung aus politesche Grënn]] trëtt a Kraaft: Honnerte vu Famille ginn an de Méint drop an den Oste vun Däitschland, ë.&nbsp;a. op [[Leubus]], ëmgesidelt. * [[18. Oktober]]: Déi éischt Zwangsrekrutéiert ginn agezunn. === Afrika === [[Fichier:Operation Torch - map.jpg|thumb|160px|Operation Torch]] * {{2. Januar}}: D'däitsch an italieeneschen Truppe kapituléieren zu [[Bardia|Bardijja]], [[Libyen]]. * [[23. Oktober]]: Zweet Schluecht vun [[El-Alamein]]: Britte maachen eng Konterattack. * {{8. November}}: [[Operation Torch]]: brittesch an amerikanesch Truppen ënner dem Generol [[Dwight D. Eisenhower]] landen a [[Marokko]] an [[Algerien]]. === Amerika === ==== USA ==== ==== Südamerika ==== * [[29. Januar]]: Duerch de [[Protokoll vu Rio de Janeiro]] verléiert [[Ecuador]] bal d'Hallschent vu sengem Territoire u [[Peru]]. === Asien === [[Pazifikkrich]]: * {{2. Januar}}: Japanesch Truppe besetze [[Manila]] op de [[Philippinnen]]. * [[11. Januar]]: Japan erkläert Holland de Krich a fänkt mat der [[Schluecht ëm Tarakan]] un, d'hollännesch Kolonien z'erueweren. * [[20. Januar]]: [[Japan]] iwwerfält [[Myanmar|Burma]]. * [[31. Januar]]: Nom Succès vun der japanescher Invasioun vun der Malaysescher Hallefinsel zéien déi Alliéiert sech op d'Insel [[Singapur]] zeréck. D'Schluecht ëm Singapur geet de 15. Februar mat enger Defaite vun den Alliéierten op en Enn. * {{9. Mäerz}}: D'Alliéiert kapituléieren op [[Java (Insel)|Java]]. Ganz [[Nidderlännesch-Indien]] ass ewell bis zum Enn vum Krich an der Hand vun de Japaner. * {{7. Mee}}: [[Schluecht am Korallemier]] * {{4. Juni}} – [[7. Juni]]: [[Schluecht ëm Midway]], d'[[United States Navy]] setzt sech géint d'[[Keeserlech Japanesch Marinn]] duerch. * {{6. Juni}}: Ufank vun der [[Schluecht ëm d'Aleuten]]. === Ozeanien & Pazifik === === Arabesch Welt === == Konscht a Kultur == === Molerei === === Literatur === === Musek === == Wëssenschaft an Technik == === Wissenschaft und Technik === * [[21. September]]: D'''[[Boeing B-29]] Superfortress'', dee gréissten a stäerkste Bomber am Zweete Weltkrich, mécht hiren éischte Fluch. * Den amerikanesche Biochemiker [[Vincent du Vigneaud]] synthetiséiert d'[[Biotin]], och bekannt als Vitaminn H. * {{2. Dezember}}: Éischt Energiegewënnung duerch [[Kärfissioun]] == Gebuer == *? [[Al Estgen]], lëtzebuergeschen Historiker. *? [[Hartmut Jahreiß]], däitschen Astronom. *? [[Lian Reckinger]], lëtzebuergesch Sculptrice. * Januar (5. oder 25.): [[Eusébio]], portugisesche Foussballspiller. * {{1. Januar}}: [[Country Joe McDonald]], amerikanesche Folk- a Rocksänger. * {{2. Januar}}: [[Dennis Hastert]], US-amerikanesche Politiker. * {{4. Januar}}: [[John McLaughlin (Museker)|John McLaughlin]], brittesche Museker. * {{5. Januar}}: [[Cliff Potts]], US-amerikanesche Schauspiller. * {{0}}5. Januar: [[Dany Saval]], franséisch Schauspillerin. * {{6. Januar}}: [[Jochen Senf]], däitsche Schauspiller an Auteur. * {{8. Januar}}: [[Stephen Hawking]], brittesche Physiker. * {{0}}8. Januar: [[Yvette Mimieux]], US-amerikanesch Schauspillerin. * [[10. Januar]]: [[Walter Hill]], US-amerikanesche Regisseur. * [[12. Januar]]: [[Michel Mayor]], Schwäizer Astronom. * [[14. Januar]]: [[Michael Gwisdek]], däitsche Schauspiller a Filmregisseur. * [[16. Januar]]: [[Jhemp Biver]], lëtzebuergesche Lokalhistoriker an Auteur. * 16. Januar: [[Nicole Fontaine]], franséisch Politikerin. * [[17. Januar]]: [[Cassius Clay]], US-amerikanesche Boxer. * [[17. Januar]]: [[Karel Van Miert]], belsche Politiker. * [[18. Januar]]: [[Raymond Kirsch]], lëtzebuergesche Jurist an Ekonomist. * 18. Januar: [[Maggy Masselter]], lëtzebuergesch Nonn, Molerin a Sculptrice. * [[29. Januar]]: [[Dominique Di Genova]], lëtzebuergesche Foussballspiller. * [[30. Januar]]: [[Heidi Brühl]], däitsch Schauspillerin a Sängerin. * [[31. Januar]]: [[Roland Pletschette]], lëtzebuergesche Foussballspiller. * 31. Januar: [[Daniela Bianchi]], italieenesch Filmschauspillerin. * {{1. Februar}}: [[Terry Jones]], brittesche Komiker, Regisseur a Schrëftsteller. * {{4. Februar}}: [[Frank Zander]], däitsche Museker a Moderator. * {{8. Februar}}: [[Jean Gol]], belsche Politiker. * {{9. Februar}}: [[Marianna Hill]], US-amerikanesch Schauspillerin. * [[12. Februar]]: [[Ehud Barak]], israeelesche Generol, Politiker a Ministerpresident. * [[14. Februar]]: [[Roland Giraud]], franséische Schauspiller. * [[17. Februar]]: [[Iolu Abil]], Politiker vu Vanuatu. * [[20. Februar]]: [[Claude Miller]], franséische Filmregisseur an Dréibuchauteur. * [[21. Februar]]: [[Margarethe von Trotta]], däitsch Schauspillerin a Regisseurin. * [[23. Februar]]: [[Rudy Muller]], lëtzebuergesch Schwëmmer. * [[24. Februar]]: [[Norbert Hastert]], lëtzebuergesche Moler. * [[25. Februar]]: [[Valérie Lagrange]], franséisch Sängerin a Schauspillerin. * [[26. Februar]]: [[Wolf Gremm]], däitsche Filmregisseur an Dréibuchauteur. * [[28. Februar]]: [[Brian Jones (Museker)|Brian Jones]], brittesche Museker (''The Rolling Stones'') * 28. Februar: [[Oliviero Toscani]], italieenesche Fotograf. * {{2. Mäerz}}: [[Lou Reed]], US-amerikanesche Museker. * {{0}}2. Mäerz: [[John Irving]], US-amerikaneschen Auteur. * {{5. Mäerz}}: [[Felipe González]], spueneschen Affekot a Politiker. * {{7. Mäerz}}: [[Montserrat Figueras]], spuenesch Sopranistin. * {{6. Mäerz}}: [[Gérard Lartigau]], franséische Schauspiller. * [[15. Mäerz]]: [[Pinuccio Sciola]], italieenesche Sculpteur. * [[21. Mäerz]]: [[Françoise Dorléac]], franséisch Schauspillerin. * 21. Mäerz: [[Ali Abdullah Salih]], jemenittesche Politiker. * [[22. Mäerz]]: [[Jorge Ben]], brasilianesche Popmuseker. * [[23. Mäerz]]: [[Michael Haneke]], éisträicheschen Theater- a Filmregisseur an Dréibuchauteur. * [[24. Mäerz]]: [[Johny Lahure]], lëtzebuergesche Politiker. * [[25. Mäerz]]: [[Aretha Franklin]], US-amerikanesch Soul-Sängerin. * [[26. Mäerz]]: [[Erica Jong]], US-amerikanesch Schrëftstellerin. * 26. Mäerz: [[Fred Junck]], Grënner an Direkter vun der [[Cinémathèque de la Ville de Luxembourg|Cinemathéik vun der Stad Lëtzebuerg]]. * [[27. Mäerz]]: [[Michael York]], brittesche Schauspiller. * [[28. Mäerz]]: [[Neil Kinnock]], brittesche Gewerkschaftler a Politiker, Member vun der EU-Kommissioun. * {{4. Abrëll}}: [[Norbert Ketter]], lëtzebuergesche Fotograf. * {{5. Abrëll}}: [[Peter Greenaway]], brittesche Regisseur. * {{6. Abrëll}}: [[Barry Levinson]], US-amerikanesche Filmregisseur. * {{9. Abrëll}}: [[Jean-Pierre Sinner]], lëtzebuergesche Jurist a fréiere Member vum Staatsrot. * [[12. Abrëll]]: [[Bruce Myers]], englesche Schauspiller. * 12. Abrëll: [[Jacob Zuma]], südafrikanesche Politiker. * [[18. Abrëll]]: [[Berthe Granval]], franséisch Schauspillerin. * [[19. Abrëll]]: [[Frank Elstner]], däitsche Speaker an Tëleesmoderator. * [[22. Abrëll]]: [[Sophie Garel]], franséisch Sängerin, Radiosspeakerin a Fernseemoderatorin. * 22. Abrëll: [[Rudolf Jaenisch]], däitsche Molekularbiolog a Genetiker. * [[23. Abrëll]]: [[Sandra Dee]], US-amerikanesch Schauspillerin. * 23. Abrëll: [[Jean-Pierre Blanc]], franséische Filmregisseur. * [[24. Abrëll]]: [[Barbra Streisand]], US-amerikanesch Filmschauspillerin, Sängerin a Filmregisseurin. * 24. Abrëll: [[George Vella]], malteesesche Politiker a Staatspresident. * {{5. Mee}}: [[Tammy Wynette]], US-amerikanesch Country-Sängerin. * {{8. Mee}}: [[John Zimmer]], lëtzebuergesche Spezialist vu Buergen a Schlässer. * [[10. Mee]]: [[Jean-Pierre Hansen]], lëtzebuergesche Physiker. * [[12. Mee]]: [[Ian Dury]], englesche Museker a Schauspiller. * 12. Mee: [[Michel Fugain]], franséische Sänger a Komponist. * 12. Mee: [[Jim Penning]], lëtzebuergeschen Affekot an Auteur. * [[13. Mee]]: [[Pál Schmitt]], ungaresche Fechter, Diplomat a Politiker. * [[16. Mee]]: [[Lidia Biondi]], italieenesch Schauspillerin. * [[21. Mee]]: [[Catherine Bouroche]], franséisch Sculptrice. * {{2. Juni}}: [[Paul Esswood]], englesche Kontertenor. * {{7. Juni}}: [[Gérard Zingg]], franséischen Dréibuchauteur, Filmregisseur, Schauspiller a Moler. * [[11. Juni]]: [[Gunter Gabriel]], däitsche Sänger. * [[15. Juni]]: [[Herman Berkien]], hollännesche Sänger an Entertainer. * [[17. Juni]]: [[Mohamed ElBaradei]], egyptesche Politiker an Diplomat; Nobelpräisdréier. * [[18. Juni]]: [[Thabo Mbeki]], südafrikanesche Staatspresident. * 18. Juni: [[Mario Dicato]], lëtzebuergesche Medezinner a Wëssenschaftler. * 18. Juni: [[Roger Ebert]], US-amerikanesche Filmkritiker. * 18. Juni: [[Paul McCartney]], brittesche Museker. * [[19. Juni]]: [[Muammar al-Gaddafi]], libesche Militär a Staatschef. * [[20. Juni]]: [[Michel Hubert]], lëtzebuergeschen Auteur. * 20. Juni: [[Brian Wilson]], US-amerikanesche Museker * [[23. Juni]]: [[Martin John Rees]], britteschen Astronom. * [[27. Juni]]: [[Jérôme Savary]], franséischen Theaterregisseur. * [[29. Juni]]: [[Gilberto Gil]], brasilianesche Museker a Politiker. * [[30. Juni]]: [[Friedrich von Thun]], éisträichesche Schauspiller. * {{1. Juli}}: [[Geneviève Bujold]], franko-kanadesch Filmschauspillerin. * {{3. Juli}}: [[Arnold Biewers]], lëtzebuergesche Foussballspiller. * {{0}}3. Juli: [[Eddy Mitchell]], franséische Sänger, Schauspiller an Tëleesmoderator. * {{4. Juli}}: [[René Hoffmann (1942)|René Hoffmann]], lëtzebuergesche Foussballspiller an -trainer. * {{5. Juli}}: [[Matthias Bamert]], Schwäizer Hautbois-Bléiser an Dirigent. * {{9. Juli}}: [[Richard Roundtree]], US-amerikanesche Schauspiller. * [[13. Juli]]: [[Harrison Ford]], US-amerikanesche Schauspiller. * [[14. Juli]]: [[Javier Solana]], spuenesche Politiker. * [[20. Juli]]: [[Yves Mourousi]], franséische Journalist. * [[21. Juli]]: [[Véronique Vendell]], franséisch Schauspillerin. * [[23. Juli]]: [[Erika Blanc]], italieenesch Schauspillerin. * [[24. Juli]]: [[Emil Haag]], lëtzebuergeschen Historiker a Gewerkschaftler. * [[26. Juli]]: [[Hannelore Elsner]], däitsch Schauspillerin. * 26. Juli: [[Vladimír Mečiar]], slowakesche Politiker. * {{6. August}}: [[Evelyn Hamann]], däitsch Schauspillerin. *{{7. August}}: [[Michele Massimo Tarantini]], italieenesche Filmregisseur. * {{0}}7. August: [[B. J. Thomas]], US-amerikanesche Sänger. * {{0}}7. August: [[Caetano Veloso]], brasilianesche Sänger a Komponist. * [[10. August]]: [[Robert Pauly]], lëtzebuergeschen Auteur. * [[13. August]]: [[Hissène Habré]], Politiker aus dem Tschad. * [[18. August]]: [[Sabine Sinjen]], däitsch Schauspillerin. * [[20. August]]: [[Isaac Hayes]], US-amerikanesche Museker. * [[22. August]]: [[Triny Beckius]], lëtzebuergesch Molerin. * [[25. August]]: [[Hilde Zach]], éisträichesch Politikerin. * [[26. August]]: [[Kirk Morris]], italieenesche Bodybuilder a Schauspiller. * [[27. August]]: [[Jean Greisch]], lëtzebuergesche Philosoph, Auteur an Iwwersetzer. * [[28. August]]: [[José Eduardo dos Santos]], angolanesche Politiker. * [[29. August]]: [[Gottfried John]], däitsche Schauspiller. * [[31. August]]: [[Gérard Pirès]], franséische Filmregisseur an Dréibuchauteur. * 31. August: [[Pedro Solbes]], spuenesche Politiker. * {{1. September}}: [[António Lobo Antunes]], portugisesche Psychiater a Schrëftsteller. * {{5. September}}: [[Werner Herzog]], däitsche Filmregisseur. * {{9. September}}: [[Ted Herold]], däitsche Sänger a Schauspiller. * [[10. September]]: [[Philippe Clévenot]], franséische Schauspiller an Theaterregisseur. * [[12. September]]: [[Michel Drucker]], franséische Speaker an Tëleesmoderator. * 12. September: [[Linda Gray]], US-amerikanesch Schauspillerin. * 12. September: [[François Tavenas]], franko-kanadeschen Akadeemiker. * [[18. September]]: [[Wolfgang Schäuble]], däitsche Politiker. * [[22. September]]: [[Jean Octave]], lëtzebuergesche Journalist. * [[26. September]]: [[Jean Marbœuf]], franséische Filmregisseur an Dréibuchauteur. * [[28. September]]: [[Pierre Clémenti]], franséische Schauspiller a Filmregisseur. * 28. September: [[Donna Leon]], US-amerikanesch Schrëftstellerin. * [[29. September]]: [[Felice Gimondi]], italieenesche Vëlossportler. * {{1. Oktober}}: [[Günter Wallraff]], däitsche Journalist. * {{2. Oktober}}: [[Manfred Zapatka]], däitsche Schauspiller. * {{4. Oktober}}: [[Irm Hermann]], däitsch Schauspillerin. * {{0}}4. Oktober: [[Jóhanna Sigurðardóttir]], islännesch Politikerin. * {{0}}4. Oktober: [[Frantz Charles Muller]], lëtzebuergesche Forstingenieur an Naturschützer. * {{6. Oktober}}: [[Britt Ekland]], schweedesch Schauspillerin. * [[12. Oktober]]: [[Daliah Lavi]], israeelesch Filmschauspillerin. * [[13. Oktober]]: [[Pamela Tiffin]], US-amerikanesch Schauspillerin. * [[15. Oktober]]: [[Chris Andrews]], brittesche Popsänger. * 15. Oktober: [[Fernand Bauer]], lëtzebuergesche Mathematiksprofesser. * [[23. Oktober]]: [[Michael Crichton]], US-amerikanesche Schrëftsteller. * [[26. Oktober]]: [[Milton Nascimento]], brasilianesche Museker. * [[26. Oktober]]: [[Bob Hoskins]], brittesche Schauspiller. * [[27. Oktober]]: [[Philip Catherine]], belschen Jazzgittarist. * 27. Oktober: [[José Ensch]], lëtzebuergesch Schrëftstellerin. * {{1. November}}: [[Larry Flynt]], US-amerikaneschen Editeur. * {{2. November}}: [[Shere Hite]], US-amerikanesch-däitsch Sexualfuerscherin. * {{7. November}}: [[André Vingt-Trois]], franséische Bëschof. * {{9. November}}: [[Liliane Becker]], lëtzebuergesch Turnerin. * {{0}}9. November: [[Alphonse Grimler]], lëtzebuergeschen Handballspiller, Gewerkschaftler a Politiker. * [[13. November]]: [[Remo Mannelli]], lëtzebuergesche Fechter an Olympionik. * [[15. November]]: [[Daniel Barenboim]], russesch-israeelesche Pianist an Dirigent. * [[17. November]]: [[Martin Scorsese]], US-amerikanesche Regisseur. * 17. November: [[Ady Stefanetti]], lëtzebuergeschen Turner. * [[18. November]]: [[Linda Evans]], US-amerikanesch Schauspillerin. * [[20. November]]: [[Joe Biden]], US-amerikanesche Politiker a President. * [[25. November]]: [[Rosa von Praunheim]], däitsche Filmregisseur a -produzent. * [[22. November]]: [[Johny Schleck]], lëtzebuergesche Vëlossportler. * [[27. November]]: [[Jimi Hendrix]], US-amerikanesche Museker. * 27. November: [[René Steichen (Politiker)|René Steichen]], lëtzebuergeschen Affekot a Politiker. * 27. November: [[Roger Bour]], lëtzebuergesche Moler, Historiker, Auteur a Liichtathleet. * {{1. Dezember}}: [[Christophe Klein|Chrëscht Klein]], lëtzebuergeschen Architekt. * {{3. Dezember}}: [[Alice Schwarzer]], däitsch Journalistin. * {{6. Dezember}}: [[Peter Handke]], éisträichesche Schrëftsteller an Iwwersetzer. * [[10. Dezember]]: [[Norbert Stull]], lëtzebuergesche Schachspiller. * [[17. Dezember]]: [[Muhammadu Buhari]], nigerianesche Militär a Politiker. * [[18. Dezember]]: [[Helga Guitton]], däitsch Radiosspeakerin an Televisiounsmoderatorin. * [[20. Dezember]]: [[Jean-Claude Trichet]], franséischen Ekonomist, President vun der Europäescher Zentralbank. * [[19. Dezember]]: [[Bettina Sabbatini]], lëtzebuergesch Sculptrice. * [[21. Dezember]]: [[Hu Jintao]], chineesesche Politiker. * 21. Dezember: [[Jean Klein (1942)|Jean Klein]], lëtzebuergesche Foussballspiller. * 21. Dezember: [[Reinhard Mey]], däitsche Liddermécher * [[25. Dezember]]: [[John Fisch]], lëtzebuergesche Publizist a Journalist. * [[27. Dezember]]: [[Marie-Thérèse Boever]], lëtzebuergesch Politikerin. * 27. Dezember: [[Léon Zeches]], lëtzebuergesche Soziolog a Journalist. * [[29. Dezember]]: [[Cordula Trantow]], däitsch Schauspillerin a Regisseurin. * [[30. Dezember]]: [[Georges Theves]], lëtzebuergesche Veterinär an Auteur. * 30. Dezember: [[Fred Ward]], US-amerikanesche Schauspiller. == Gestuerwen == * [[Wilhelm Michel]], däitsche Schrëftsteller. * [[Wilbur L. Scoville]], US-amerikanesche Pharmakolog. * [[Franz Conrad]], lëtzebuergesche Gewiichtshiewer an Olympionik. * {{7. Januar}}: [[Jules Wilhelm (Historiker)|Jules Wilhelm]], lëtzebuergeschen Historiker. * {{9. Januar}}: [[Heber Doust Curtis]], US-amerikaneschen Astronom. * [[16. Januar]]: [[Carole Lombard]], US-amerikanesch Schauspillerin. * [[31. Januar]]: [[Léon Weirich]], lëtzebuergesche Politiker a Gewerkschaftler. * {{4. Februar}}: [[Henri Frommes]], éischte President vun der "Société nationale des habitations à bon marché". * {{6. Februar}}: [[Pierre Olinger (1864-1942)|Pierre Olinger]], lëtzebuergesche Schoulinspekter a Schrëftsteller. * [[12. Februar]]: [[Ady Claude]], Lëtzebuerger Scout a Resistenzler. * [[21. Februar]]. [[Victor Boucher]], franséische Schauspiller. * [[23. Februar]]: [[Stefan Zweig]], éisträichesche Schrëftsteller. * {{8. Mäerz}}: [[José Raúl Capablanca]], kubanesche Schachgroussmeeschter. * [[10. Mäerz]]: [[Michel Thill]], lëtzebuergesche Foussballspiller. * [[15. Abrëll]]: [[Robert Musil]], éisträichesche Schrëftsteller. * [[17. Abrëll]]: [[Edouard Schaack]], lëtzebuergesche Geeschtlechen. * [[21. Abrëll]]: [[Raymond Petit (Resistenzler)|Raymond Petit]], lëtzebuergesche Resistenzler. * {{4. Mee}} oder [[14. Juli]]: [[Théophile Becker]], lëtzebuergesche Paschtouer a Resistenzler. * [[17. Mee]]: [[Willy Prinz]], lëtzebuergesche Boxer. * [[20. Mee]]: [[Hector Guimard]], belschen Architekt. * [[27. Mee]]: [[Cipri Adolf Bermann]], däitsche Sculpteur. * [[29. Mee]]: [[John Barrymore]], US-amerikanesche Schauspiller. * {{2. Juni}}: [[Frantz Clément (Journalist)|Frantz Clément]], lëtzebuergesche Journalist a Schrëftsteller. * {{4. Juni}}: [[Reinhard Heydrich]], däitschen Offizéier. * {{6. Juni}}: [[Willy Goergen]], lëtzebuergesche Schrëftsteller. * [[11. Juni]]: [[Hary Godefroid]], lëtzebuergesche Schrëftsteller. * [[25. Juni]]: [[Zénon Bernard (1893)|Zénon Bernard]], lëtzebuergesche Politiker a Resistenzler * [[15. Juli]]: [[Jean Brachmond]], lëtzebuergesche Paschtouer a Resistenzler. * {{1. August}}: [[Maria Ana vu Bragança (1861)|Maria Ana vu Bragança]], Fra vum [[Wëllem IV. vu Lëtzebuerg]]. * [[10. August]]: [[Raymond de Waha]], lëtzebuergesche Politiker an Diplomat. * 10. August: [[Jean-Baptiste Esch]], lëtzebuergesche Geeschtlechen a Journalist. * [[14. August]]: [[Hans Behrendt]], däitsche Filmregisseur, Dréibuchauteur a Schauspiller. * [[22. August]]: [[Michel Fokine]], russesche Choreograph. * [[26. August]]: [[Guido Oppenheim]], lëtzebuergesche Moler. * [[27. August]]: [[Alfred Maul (Ingenieur)|Alfred Maul]], däitschen Ingenieur an Erfinder. * am [[August]]: [[Janusz Korczak]], polneschen Dokter, Pedagog a Kannerbuchauteur. * {{3. September}}: [[Ernest Toussaint]], lëtzebuergesche Sportler a Resistenzler. * {{5. September}}: [[Alphonse Schmit]], lëtzebuergesche Mathematiksprofesser an Nazi-Affer. * [[11. September]]: [[Henri Adam]], däitsche Resistenzler. * [[17. September]]: [[Jean Origer]], lëtzebuergesche Geeschtlechen an Direkter vum ''[[d'Wort|Wort]]''. * [[27. September]]: [[Victor Ferrant]], lëtzebuergeschen Naturfuerscher a -moler. * [[30. September]]: [[Jean-Pierre Mockel]], lëtzebuergeschen Eisebunner a Politiker. * [[21. Oktober]]: [[Gaston Carré (Resistenzler)|Gaston Carré]], franséische Resistenzler. * [[31. Oktober]]: [[Mathias Tresch]], lëtzebuergesche Journalist a Schrëftsteller. * [[14. Dezember]]: [[Charles Krier]], lëtzebuergesche Vëlossportler. * [[22. Dezember]]: [[Hubert Mullenberger]], lëtzebuergeschen Eisebunner a Päiperleksspezialist. * [[28. Dezember]]: [[Albert von Brunn]], däitschen Astronom. * [[29. Dezember]]: [[Edmond Joseph Klein]], lëtzebuergeschen Naturwëssenschaftler an Theaterschrëftsteller. == Um Spaweck == {{Commonscat}} 72qcgzo3v2xsws5zwloeisl2lblevw1 0 3463 2676026 2629609 2026-04-26T19:49:05Z Bdx 7724 [[Wikipedia:HotCat|HC]]: [[Kategorie:Stied a Litauen]] ewechgeholl 2676026 wikitext text/x-wiki {{Infobox Uertschaft | Numm (Däitsch) = Memel }} '''Klaipėda''' ass den eenzege [[Mierhafen|Mierhafe]] vu [[Litauen]] um [[Baltescht Mier|Baltesche Mier]]. E läit am historesche [[Memelland]] ronn 120&nbsp;km nordëstlech vu [[Kaliningrad]] (Königsberg) an 290&nbsp;km nordwestlech vun der Haaptstad [[Vilnius]] ewech. D'Stad ass och ënner hirem historeschen Numm '''Memel''' bekannt. == Geschichtleches == [[Fichier:Memel historisch.JPG|left|thumb|Historesch Kaart vu Memel]] [[Baltikum|Baltesch]] Stämm hunn am [[13. Joerhonnert]] d'Buerg Klaipėda gegrënnt. Well dëst Gebitt tëscht de Lännereie vum [[Däitschen Uerden]] a vum [[Schwäertbridderuerden|Schwäertbridderuerde]] louch, goufen d'Stad an d'Buerg [[1252]] vum Däitschen Uerden eruewert an als ''Memel'' vum Schwertbridderuerden iwwerholl. Obwuel dës strateegesch wichteg Buerg geséchert gouf, war keen Enn vun de Konflikter ofzegesinn. Dat louch awer och dodrun, datt den Uerde versicht huet, [[Litauen]] ze [[Christianiséierung|christianiséieren]] a politesch ënner Kontroll ze kréien. Doropshi koum et zu Ugrëffer vun de [[Kuren]], den [[Aukstaiten]] an den [[Zemaiten]]. [[1254]] gouf Memel [[Hanse]]stad an [[1257]] krut si [[Lübeck|lübescht]] Stadsrecht. An den Dokumenter gëtt d'Stad elo ''Memele castrum'' (Memel- oder Mimmelbuerg) bezeechent. [[1328]] goungen d'Stad an d'Buerg un den Däitschen Uerden, wat dozou gefouert huet datt Memel als éischt en Deel vum Uerdensstaat ginn ass, an duerno [[1525]] zu [[Preisen|Preise]] gehéiert huet. Duerch d'permanent Bedreeë vun den Uerden hu sech déi ostbaltesch Stämm ënner dem Fürst [[Gediminas]] [[1323]] zu engem éischte litauesche Räich zesummegedoen. An de follgende Jore kënnt et ëmmer erëm zu Ausernanersetzunge mat de Stied a Länner ronderëm ([[Litauen]], [[Gdańsk|Danzeg]], [[Polen]], [[Kaliningrad|Königsberg]], [[Elblag|Elbing]]) an d'Stad gouf méi wéi eng Kéier geplëmmt oder néiergebrannt ([[1379]], [[1409]], [[1456]], [[1459]], [[1464]], [[1520]]). Zanter dem Fridde vu Melno-See ([[1422]]) wou beschloss gëtt datt Memel dem Däitschen Uerde gehéiert, kënnt d'Land emol erëm zur Rou. D'Grenz tëscht Preisen a Litaue war eng vun de wéinege Grenzen, déi iwwer laang Zäit (bis [[1923]]) onverännert blouf. [[Fichier:Klaipeda city in Lithuania.svg|right|thumb|270px|Kaart vu Klaipėda]] [[Fichier:Klaipeda City Arms.svg|left|framed|Wope vu Klaipėda]] Am Joer [[1475]] kritt Memel d'Kulmer Stadrecht a gouf domat eng preisesch Landstad. [[1525]] goufen d'Awunner duerch d'[[Reformatioun]] mam [[Albrecht vu Brandenburg-Preussen]] [[Protestantismus|protestantesch]]. Wirtschaftlech goung et fir d'Stad biergop, déi nom [[Drëssegjärege Krich]] [[Schweden|schweedesch]] gëtt. Am [[Nërdleche Krich]] gouf Memel [[1678]] vun de Schweden néiergebrannt. Am [[Siwejärege Krich]] gouf Memel vun [[1756]]-[[1762]] vun de [[Russland|Russe]] besat. [[1871]] gëtt Memel en Deel vum [[Däitscht Keeserräich|Däitsche Keeserräich]] a wärend der Besetzung vu [[Berlin]] souguer kuerzfristeg [[Haaptstad]] ënner dem [[Friedrich Wilhelm III. vu Preisen]]. Nom [[Éischte Weltkrich]] fält Memel mam [[Versailler Vertrag]] un d'[[Frankräich|Fransousen]]. Allerdéngs gëtt d'Géigend [[1923]] vu [[Litauen]] ugegraff an d'Fransouse verzéie sech. Den [[22. Mäerz]] [[1939]] gëtt Memel vum ''Reich'' ageholl bis d'[[Rout Arméi]] d'Stad [[1945]] erëm zeréckeruewert. Do gouf Memel dann och a ''Klaipėda'' ëmbenannt. == Bevëlkerung == Bis zum Enn vum [[Zweete Weltkrich]] hunn do vill [[Däitschland|Däitscher]] gewunnt, hautdesdaags ass Klaipėda de Schwéierpunkt vun der [[Russland|russescher]] Minoritéit a Litauen. Déi gréisst Bevëlkerungsgrupp sinn awer nach ëmmer d'Litauer. == Kuckeswäertes == Klaipėda huet eng schéin Alstad mat [[Fachwierkhaus|Fachwierkhaiser]]. D'Landmaark vun der Stad ass d'[[Simon Dach|Simon Dach-Monument]] mam [[Ännchen vun Tharau]] op der Theaterplaz. Ausserdeem gëtt et zwee historesch Postgebaier. == Sport == * [[FK Atlantas]] * Klaipėdos miesto stadionas == Leit, déi zu Klaipėda gebuer sinn == * [[Simon Dach]] ([[1605]]-[[1659]]), Dichter. * [[Michael Wohlfahrt]] ([[1687]]-[[1741]]), reliéise Leeder an [[Vereenegt Staate vun Amerika|Amerika]]. * [[Friedrich Wilhelm August Argelander]] ([[1799]]-[[1875]]), Astronom. * [[George Adomeit]] ([[1879]]-[[1967]]), Moler. * [[Hans Henning Atrott]] ([[1944]]), Philosoph. == Um Spaweck == {{Commonscat}} * [http://www.klaipedainfo.lt/de/?page=1 Klaipeda Tourismus und Kultur Information Zentrum] * [https://web.archive.org/web/20030801025257/http://www.portofklaipeda.lt/ Offiziell Säit vun der Stad] * [https://web.archive.org/web/20090220152139/http://worldatwar.net/nations/other/memel/ Geschicht vu Memel/Klaipeda] [[Kategorie:Groussstied a Litauen]] [[Kategorie:Hafestied an Europa]] pvyfz45rjpcaaw21i2t65ymybeb3u8y 2676077 2676026 2026-04-27T09:21:47Z Mobby 12 60927 /* Um Spaweck */ k 2676077 wikitext text/x-wiki {{Infobox Uertschaft | Numm (Däitsch) = Memel }} '''Klaipėda''' ass den eenzege [[Mierhafen|Mierhafe]] vu [[Litauen]] um [[Baltescht Mier|Baltesche Mier]]. E läit am historesche [[Memelland]] ronn 120&nbsp;km nordëstlech vu [[Kaliningrad]] (Königsberg) an 290&nbsp;km nordwestlech vun der Haaptstad [[Vilnius]] ewech. D'Stad ass och ënner hirem historeschen Numm '''Memel''' bekannt. == Geschichtleches == [[Fichier:Memel historisch.JPG|left|thumb|Historesch Kaart vu Memel]] [[Baltikum|Baltesch]] Stämm hunn am [[13. Joerhonnert]] d'Buerg Klaipėda gegrënnt. Well dëst Gebitt tëscht de Lännereie vum [[Däitschen Uerden]] a vum [[Schwäertbridderuerden|Schwäertbridderuerde]] louch, goufen d'Stad an d'Buerg [[1252]] vum Däitschen Uerden eruewert an als ''Memel'' vum Schwertbridderuerden iwwerholl. Obwuel dës strateegesch wichteg Buerg geséchert gouf, war keen Enn vun de Konflikter ofzegesinn. Dat louch awer och dodrun, datt den Uerde versicht huet, [[Litauen]] ze [[Christianiséierung|christianiséieren]] a politesch ënner Kontroll ze kréien. Doropshi koum et zu Ugrëffer vun de [[Kuren]], den [[Aukstaiten]] an den [[Zemaiten]]. [[1254]] gouf Memel [[Hanse]]stad an [[1257]] krut si [[Lübeck|lübescht]] Stadsrecht. An den Dokumenter gëtt d'Stad elo ''Memele castrum'' (Memel- oder Mimmelbuerg) bezeechent. [[1328]] goungen d'Stad an d'Buerg un den Däitschen Uerden, wat dozou gefouert huet datt Memel als éischt en Deel vum Uerdensstaat ginn ass, an duerno [[1525]] zu [[Preisen|Preise]] gehéiert huet. Duerch d'permanent Bedreeë vun den Uerden hu sech déi ostbaltesch Stämm ënner dem Fürst [[Gediminas]] [[1323]] zu engem éischte litauesche Räich zesummegedoen. An de follgende Jore kënnt et ëmmer erëm zu Ausernanersetzunge mat de Stied a Länner ronderëm ([[Litauen]], [[Gdańsk|Danzeg]], [[Polen]], [[Kaliningrad|Königsberg]], [[Elblag|Elbing]]) an d'Stad gouf méi wéi eng Kéier geplëmmt oder néiergebrannt ([[1379]], [[1409]], [[1456]], [[1459]], [[1464]], [[1520]]). Zanter dem Fridde vu Melno-See ([[1422]]) wou beschloss gëtt datt Memel dem Däitschen Uerde gehéiert, kënnt d'Land emol erëm zur Rou. D'Grenz tëscht Preisen a Litaue war eng vun de wéinege Grenzen, déi iwwer laang Zäit (bis [[1923]]) onverännert blouf. [[Fichier:Klaipeda city in Lithuania.svg|right|thumb|270px|Kaart vu Klaipėda]] [[Fichier:Klaipeda City Arms.svg|left|framed|Wope vu Klaipėda]] Am Joer [[1475]] kritt Memel d'Kulmer Stadrecht a gouf domat eng preisesch Landstad. [[1525]] goufen d'Awunner duerch d'[[Reformatioun]] mam [[Albrecht vu Brandenburg-Preussen]] [[Protestantismus|protestantesch]]. Wirtschaftlech goung et fir d'Stad biergop, déi nom [[Drëssegjärege Krich]] [[Schweden|schweedesch]] gëtt. Am [[Nërdleche Krich]] gouf Memel [[1678]] vun de Schweden néiergebrannt. Am [[Siwejärege Krich]] gouf Memel vun [[1756]]-[[1762]] vun de [[Russland|Russe]] besat. [[1871]] gëtt Memel en Deel vum [[Däitscht Keeserräich|Däitsche Keeserräich]] a wärend der Besetzung vu [[Berlin]] souguer kuerzfristeg [[Haaptstad]] ënner dem [[Friedrich Wilhelm III. vu Preisen]]. Nom [[Éischte Weltkrich]] fält Memel mam [[Versailler Vertrag]] un d'[[Frankräich|Fransousen]]. Allerdéngs gëtt d'Géigend [[1923]] vu [[Litauen]] ugegraff an d'Fransouse verzéie sech. Den [[22. Mäerz]] [[1939]] gëtt Memel vum ''Reich'' ageholl bis d'[[Rout Arméi]] d'Stad [[1945]] erëm zeréckeruewert. Do gouf Memel dann och a ''Klaipėda'' ëmbenannt. == Bevëlkerung == Bis zum Enn vum [[Zweete Weltkrich]] hunn do vill [[Däitschland|Däitscher]] gewunnt, hautdesdaags ass Klaipėda de Schwéierpunkt vun der [[Russland|russescher]] Minoritéit a Litauen. Déi gréisst Bevëlkerungsgrupp sinn awer nach ëmmer d'Litauer. == Kuckeswäertes == Klaipėda huet eng schéin Alstad mat [[Fachwierkhaus|Fachwierkhaiser]]. D'Landmaark vun der Stad ass d'[[Simon Dach|Simon Dach-Monument]] mam [[Ännchen vun Tharau]] op der Theaterplaz. Ausserdeem gëtt et zwee historesch Postgebaier. == Sport == * [[FK Atlantas]] * Klaipėdos miesto stadionas == Leit, déi zu Klaipėda gebuer sinn == * [[Simon Dach]] ([[1605]]-[[1659]]), Dichter. * [[Michael Wohlfahrt]] ([[1687]]-[[1741]]), reliéise Leeder an [[Vereenegt Staate vun Amerika|Amerika]]. * [[Friedrich Wilhelm August Argelander]] ([[1799]]-[[1875]]), Astronom. * [[George Adomeit]] ([[1879]]-[[1967]]), Moler. * [[Hans Henning Atrott]] ([[1944]]), Philosoph. == Um Spaweck == {{Commonscat}} * [http://www.klaipedainfo.lt/de/?page=1 Klaipeda Tourismus und Kultur Information Zentrum] * [https://web.archive.org/web/20030801025257/http://www.portofklaipeda.lt/ Offiziell Säit vun der Stad] * [https://web.archive.org/web/20090220152139/http://worldatwar.net/nations/other/memel/ Geschicht vu Memel/Klaipeda] {{Autoritéitskontroll}} [[Kategorie:Groussstied a Litauen]] [[Kategorie:Hafestied an Europa]] 4m4see58r0q6mn885d3k84i0nzl7evd 0 4045 2676001 2675823 2026-04-26T16:56:56Z Johnny Chicago 17 /* vun 1960 bis 1969 */ 2676001 wikitext text/x-wiki {{Infobox Biographie}} [[Fichier:Senta Berger 1975.jpg|thumb|Senta Berger, 1975]] D''''Senta Berger''', gebuer den [[13. Mee]] [[1941]] zu [[Wien]], ass eng [[éisträich]]esch [[Schauspiller]]in a Filmproduzentin. Mat 5 Joer huet d'Senta Berger [[Ballet]] geléiert a wollt spéider Schauspillerin ginn. Si war duerno um [[Max-Reinhardt-Seminar]]. 1958 gouf si Member vum [[Theater in der Josefstadt]]. De Film huet si awer méi ugezunn wéi den Theater, a vun 1959 un huet si ee Film nom anere gedréint. 1962 huet se mam Filmregisseur [[Michael Verhoeven]] d'Produktiounsfirma [[Sentana-Filmproduktion]] gegrënnt. D'Senta Berger huet eng international Filmcarrière, si huet a Filmer zu [[Hollywood]], an [[Italien]], [[Frankräich]], [[Däitschland]] an [[Éisträich]] gespillt, mat Regisseure wéi [[Bernhard Wicki]], [[Sam Peckinpah]], [[Volker Schlöndorff]] a [[Wim Wenders]]. Si war d'Partnerin vu Schauspiller wéi [[Kirk Douglas]], [[Charlton Heston]], [[James Coburn]], [[Lilli Palmer]] a [[Götz George]]. 1989 hat si e groussen Erfolleg mat der Serie ''[[Kir Royal]]'' op der däitscher Televisioun. Duerno huet sech hir Carrière bal nëmme méi op der Tëlee ofgespillt. Zanter 2003 ass si Presidentin vun der [[Deutsche Filmakademie|däitscher Filmakademie]]. Si war vun 1963 bis zu deem sengem Doud am Joer 2024 mam Filmregisseur Michael Verhoeven bestuet. == Filmographie == === Kino=== ==== vun 1950 bis 1959 ==== * 1950: ''[[Das doppelte Lottchen (Film 1950)|Dasa doppelte Lottchen]]'' - Regie: [[Josef von Báky]] - Haaptacteuren: [[Antje Weisgerber]], [[Peter Mosbacher]] * 1955: ''[[Du bist die Richtige]]'' - Regie: [[Erich Engel]], [[Josef von Báky]] - Haaptacteuren: [[Curd Jürgens]], Antje Weisgerber * 1957: ''[[Die unentschuldigte Stunde (Film 1957)|Die unentschuldigte Stunde]]'' - Regie: [[Willi Forst]] - Haaptacteuren: [[Adrian Hoven]], [[Erika Remberg]] - (als Gymnasialschülerin) * 1957: ''[[Die Lindenwirtin vom Donaustrand]]'' - Regie: [[Hans Quest]] - Haaptacteuren: [[Marianne Hold]], [[Claus Holm]] - (als Marie) * 1958: ''[[Der veruntreute Himmel]]'' - Regie: [[Ernst Marischka]] - Haaptacteuren: [[Hans Holt]], [[Annie Rosar]] * 1959: ''[[The Journey]]'' - Regie: [[Anatole Litvak]] - Haaptacteuren: [[Deborah Kerr]], [[Yul Brynner]] - (als Serveuse) * 1959: ''[[Katia (Film 1959)|Katia]]'' - Regie: [[Robert Siodmak]] - Haaptacteuren: [[Romy Schneider]], [[Curd Jürgens]] ==== vun 1960 bis 1969 ==== * 1960: ''[[Ich heirate Herrn Direktor]]'' - Regie: [[Wolfgang Liebeneiner]] - Haaptacteuren: [[Heidelinde Weis]], [[Gerhard Riedmann]] - (als Vera) * 1960: ''[[Der brave Soldat Schwejk (Film 1960)|Der brave Soldat Schwejk]]'' - Regie: [[Axel von Ambesser]] - Haaptacteuren: [[Heinz Rühmann]], [[Ernst Stankovski]] - (als Gretl) * 1960: ''[[O sole mio (Film 1960)|O sole mio]]'' - Regie: [[Paul Martin (Filmregiseur)|Paul Martin]] - Haaptacteuren: [[Vico Torriani]], [[Gunther Philipp]] - (als Madeleine) * 1961: ''[[The Secret Ways]]'' - Regie: [[Phil Karlson]] - Haaptacteuren: [[Richard Widmark]], [[Sonja Ziemann]] - (als Elsa) * 1961: ''[[Junge Leute brauchen Liebe]]'' - Regie: [[Géza von Cziffra]] - Haaptacteuren: [[Cornelia Froboess]], [[Waltraut Haas]] - (als Madeleine Talbot) * 1961: ''[[Eine hübscher als die andere]]'' - Regie: [[Axel von Ambesser]] - Haaptacteuren: [[Heidi Brühl]], [[Rudolf Platte]] - (als Lilly Hase) * 1961: ''[[Das Wunder des Malachias]]'' - Regie: [[Bernhard Wicki]] - Haaptacteuren: [[Horst Bollmann]], [[Richard Münch]] - (als Yvonne Krüger) * 1961: ''[[Immer Ärger mit dem Bett]]'' - Regie: [[Rudolf Schündler]] - Haaptacteuren: [[Günter Pfitzmann]], [[Renate Ewert]] - (als Rosemarie Schulze) * 1961: ''[[Adieu, Lebewohl, Goodbye]]'' - Regie: Paul Martin - Haaptacteuren: [[Bibi Johns]], [[Michael Cramer]] - (als Gaby) * 1961: ''[[Es muß nicht immer Kaviar sein (Film)|Es muß nicht immer Kaviar sein]]'' - Regie: [[Géza von Radványi]] - Haaptacteuren: [[O. W. Fischer]], [[Eva Bartok]] - (als Chantal) * 1961: ''[[Ramona (Film 1961)|Ramona]]'' - Regie: Paul Martin - Haaptacteuren: [[Joachim Hansen]], [[Georg Thomalla]] - (als Yvonne) * 1961: ''[[Junge Leute brauchen Liebe]]'' - Regie: [[Géza von Cziffra]] - Haaptacteuren: [[Cornelia Froboess]], [[Johannes Heesters]] * 1961: ''[[Das Geheimnis der schwarzen Koffer]]'' - Regie: [[Werner Klingler]] - Haaptacteuren: [[Joachim Hansen]], [[Chris Howland]] - (als Susan Brown) * 1961: ''[[Diesmal muß es Kaviar sein]]'' - Regie: [[Géza von Radványi]] - Haaptacteuren: O. W. Fischer, Eva Bartok - (als Chantal) * 1962: ''[[Frauenarzt Dr. Sibelius]]'' - [[Rudolf Jugert]] - Haaptacteuren: [[Lex Barker]], [[Barbara Rütting]] - (als Elisabeth Sibelius) * 1962: ''[[Das Testament des Dr. Mabuse (Film 1962)|Das Testament des Dr. Mabuse]]'' - Regie: [[Werner Klingler]] - Haaptacteuren: [[Gert Fröbe]], [[Charles Regnier]] - (als Nelly) * 1962: ''[[Sherlock Holmes und das Halsband des Todes]]'' - Regie: [[Terence Fisher]] - Haaptacteuren: [[Christopher Lee]], [[Ivan Desny]] - (als Ellen Blackburn) * 1963: ''[[The Waltz King]]'' - Regie: [[ Steve Previn]] - Haaptacteuren: [[Kerwin Mathews]], [[Peter Kraus]] - (als Henriette Treffz) * 1963: ''[[Kali Yug, la dea della vendetta]]'' - Regie: [[Mario Camerini]] - Haaptacteuren: Lex Barker, [[Klaus Kinski]] - (als Catherine Talbot) * 1963: ''[[Il mistero del tempio indiano]]'' - Regie: Mario Camerini - Haaptacteuren: Lex Barker, Joachim Hansen - (als Catherine Talbot) * 1963: ''[[The Victors]]'' - Regie: [[Carl Foreman]] - Haaptacteuren: [[Melina Mercouri]], [[Romy Schneider]] - (als Trudi Metzger) * 1963: ''[[Jack und Jenny]]'' - Regie: [[Victor Vicas]] - Haaptacteuren: [[Brett Halsey]], [[Marion Michael]] - (als Jenny) * 1964: ''[[...e la donna creò l'uomo]]'' - Regie: [[Camillo Mastrocinque]] - Haaptacteuren: [[Thomas Fritsch]], [[Alexandra Stewart]] - (als Jane) * 1965: ''[[Major Dundee]]'' - Regie: [[Sam Peckinpah]] - Haaptacteuren: Charlton Heston, [[James Coburn]] - (als Teresa Santiago) * 1965: ''[[Schüsse im 3/4 Takt]]'' - Regie: [[Alfred Weidenmann]] - Haaptacteuren: [[Pierre Brice]], [[Heinz Drache]] - (als Jenny) * 1965: ''[[The Glory Guys]]'' - Regie: [[Arnold Laven]] - Haaptacteuren: [[Tom Tryon]], [[James Caan]] - (als Lou Woddard) * 1966: ''[[Cast, Giant Shadow]]'' - Regie: [[Melville Shavelson]] - Haaptacteuren: [[Kirk Douglas]], [[Angie Dickinson]] - (als Magda Simon) * 1966: ''[[The Poppy Is Also, Flower]]'' - Regie: [[Terence Young]] - Haaptacteuren: [[Stephen Boyd]], [[Rita Hayworth]] - (als Maxine) * 1966: ''[[Lange Beine - lange Finger]]'' - Regie: [[Alfred Vohrer]] - Haaptacteuren: [[Joachim Fuchsberger]], [[Martin Held]] - (als Doris Holberg) * 1966: ''[[Our Man in Marrakesh]]'' - Regie: [[Don Sharp]] - Haaptacteuren: [[Tony Randall]], [[Herbert Lom]] - (als Kyra Stanovy) * 1966: ''[[The Quiller Memorandum]]'' - Regie: [[Michael Anderson (Filmregisseur)|Michael Anderson]] - Haaptacteuren: [[Alec Guinness]], [[Max von Sydow]] - (als Inge Lindt) * 1967: ''[[Operazione San Gennaro]]'' - Regie: [[Dino Risi]] - Haaptacteuren: [[Nino Manfredi]], [[Claudine Auger]] - (als Maggie) * 1967: ''[[The Ambushers]]'' - Regie: [[Henry Levin]] - Haaptacteuren: [[Dean Martin]], [[Janice Rule]] - (als Francesca Madeiros) * 1967: ''[[Peau d'espion]]'' - Regie: [[Edouard Molinaro]] - Haaptacteuren: [[Louis Jourdan]], [[Bernard Blier]] - (als Gertraud Sphax) * 1968: ''[[Diaboliquement vôtre]]'' - Regie: [[Julien Duvivier]] - Haaptacteuren: [[Alain Delon]], [[Peter Mosbacher]] - (als Chrsitiane) * 1968: ''Vienna'' - Regie: [[Orson Welles]] - Haaptacteuren: [[Mickey Rooney]] (Kuerzfilm) * 1969: ''[[If It's Tuesday, This Must Be Belgium]]'' - Regie: [[Mel Stuart]] - Haaptacteuren: [[Suzanne Pleshette]], [[John Cassavetes]] * 1969: ''[[De Sade]]'' - Regie: [[Cy Endfield]] - Haaptacteuren: [[Keir Dullea]], [[Lilli Palmer]] - (als Anne de Montreuil) * 1969: ''[[Les étrangers]]'' - Regie: [[Jean-Pierre Desagnat]] - Haaptacteuren: [[Michel Constantin]], [[Hans Meyer]] Gertraud Sphax - (als May) * 1969: ''[[Infanzia, vocazione e prime esperienze di Giacomo Casanova, veneziano]]'' - Regie: [[Luigi Comencini]] - Haaptacteuren: [[Leonard Whiting]], [[Lionel Stander]] - (als Giuliegtta Cavamacchia) ==== vun 1970 bis 1979 ==== * 1970: ''[[Cuori solitari]]'' - Regie: [[Franco Giraldi]] - Haaptacteuren: [[Ugo Tognazzi]], [[Gianna Serra]] - (als Giovanna) * 1970: ''[[O.K.]]'' - Regie: [[Michael Verhoeven]] - Haaptacteuren: [[Gustl Bayrhammer]], [[Eva Mattes]] * 1970: ''[[Quando le donne avevano la coda]]'' - Regie: [[Pasquale Festa Campanile]] - Haaptacteuren: [[Giuliano Gemma]], [[Frank Wolff]] - (als Filli) * 1971: ''[[Un anguilla da trecento milioni]]'' - Regie: [[Salvatore Samperi]] - Haaptacteuren: [[Ottavia Piccolo]], [[Gabriele Ferzetti]] - (als Gräfin Spodani) * 1971: ''[[Wer im Glashaus liebt]]'' - Regie: [[Michael Verhoeven]] - Haaptacteuren: [[Hartmut Becker]], [[Marianne Blomquist]] - (als Hanna) * 1971: ''[[Le saut de l'ange]]'' - Regie: [[Yves Boisset]] - Haaptacteuren: [[Jean Yanne]], [[Sterling Hayden]] - (als Sylvaine Orsini) * 1971: ''[[Roma bene]]'' - Regie: [[Carlo Lizzani]] - Haaptacteuren: [[Nino Manfredi]], [[Michèle Mercier]] - (als Prinzessin Dede Marescalli) * 1972: ''[[L'amante dell'orsa maggiore]]'' - Regie: [[Valentino Orsini]] - Haaptacteuren: [[Giuliano Gemma]], [[Bruno Cremer]] - (als Fela) * 1972: ''[[Quando le donne persero la coda]] - Regie: [[Pasquale Festa Campanile]] - Haaptacteuren: Frank Wolff, [[Mario Adorf]] - (als Filli) * 1972: ''[[Causa di divorzio]]'' - Regie: [[Marcello Fondato]] - Haaptacteuren: [[Catherine Spaak]], [[Arnoldo Foà]] - (als Enrica Sebastiani) * 1972: ''[[Die Moral der Ruth Halbfass]]'' - Regie: [[Volker Schlöndorff]] - Haaptacteuren: [[Margarethe von Trotta]], [[Helmut Griem]] - (als Ruth Halbfass) * 1972: ''[[Der scharlachrote Buchstabe]]'' - Regie: [[Wim Wenders]] - Haaptacteuren: [[Hans Christian Blech]], [[Rüdiger Vogler]] - (als Hester Prynne) * 1973: ''[[Bisturi, la mafia bianca]]'' - Regie: [[Luigi Zampa]] - Haaptacteuren: Gabriele Ferzetti, [[Enrico Maria Salerno]] - (als Maria) * 1973: ''Amore e ginnastica'' - Regie: [[Luigi Filippo D'Amico]] - Haaptacteuren: [[Adriana Asti]], [[Lino Capolicchio]] - (als Maria Pedani) * 1973: ''[[Reigen]]'' - Regie: [[Otto Schenk]] - Haaptacteuren: [[Sydne Rome]], [[Helmut Berger]] - (als Emma) * 1974: ''Di mamma non ce n'è una sola'' - Regie: [[Alfredo Giannetti]] - Haaptacteuren: [[Vittorio Caprioli]], Lionel Stander - (als Paolina Borghese) * 1974: ''[[L'uomo senza memoria]]'' - Regie: [[Duccio Tessari]] - Haaptacteuren: [[Luc Merenda]], [[Umberto Orsini]] - (als Sara Grimaldi) * 1974: ''La bellissima estate'' - Regie: [[Sergio Martino]] - Haaptacteuren: [[John Richardson]], [[Alessandro Cocco]] - (als Manuela) * 1976: ''[[MitGift]]'' - Regie: Michael Verhoeven - Haaptacteuren: Mario Adorf, [[Elisabeth Flickenschildt]] - (als Alice Burgmann) * 1976: ''La padrona è servita'' - Regie: [[Mario Lanfranchi]] - Haaptacteuren: [[Maurizio Arena]], [[Erika Blanc]] - (als Angela) * 1976: ''[[The Swiss Conspiracy]]'' - Regie: [[Jack Arnold]] - Haaptacteuren: [[David Janssen]], [[Elke Sommer]] - (als Denise Abbott) * 1976: ''[[Signore e signori, buonanotte]]'' - Regie: Luigi Comencini, [[Nanni Loy]], [[Luigi Magni]], [[Mario Monicelli]], [[Ettore Scola]] - Haaptacteuren: [[Vittorio Gassman]], [[Marcello Mastroianni]] - (als Madamm Palese) * 1976: ''[[Brogliaccio d'amore]]'' - Regie: [[Decio Silla]] - Haaptacteuren: Enrico Maria Salerno, [[Paolo Carlini]] - (als Roberta) * 1977: ''[[Das chinesische Wunder]]'' - Regie: [[Wolfgang Liebeneiner]] - Haaptacteuren: Heinz Rühmann, [[Harald Leipnitz]] - (als Detta Gaspardi) * 1977: ''[[Cross of Iron]]'' - Regie: Sam Peckinpah - Haaptacteuren: [[James Coburn]], [[Maximilian Schell]] - (als Eva) * 1977: ''Una donna di seconda mano'' - Regie: [[Pino Tosini]] - Haaptacteuren: Enrico Maria Salerno, [[Macha Méril]] - (als Nerina) * 1978: ''[[Ritratto di borghesia in nero]]'' - Regie: [[Tonino Cervi]] - Haaptacteuren: [[Ornella Muti]], [[Capucine]] - (als Carla Richter) * 1978: ''Freiheit'' - Regie: [[Petrus van der Let]] - (Kuerzfilm) * 1979: ''[[La giacca verde]]'' - Regie: [[Franco Giraldi]] - Haaptacteuren: [[Jean-Pierre Cassel]], [[Vittorio Sanipoli]] - (als Marta) ==== vun 1980 bis 1989 ==== * 1980: ''[[Speed Driver]]'' - Regie: [[Stelvio Massi]] - Haaptacteuren: [[Francisco Rabal]], [[Fabio Testi]] - (als Suzanne) * 1984: ''[[Fatto su misura]]'' - Regie: [[Francesco Laudadio]] - Haaptacteuren: [[Ricky Tognazzi]], [[Ugo Tognazzi]] * 1985: ''[[De flyvende djævle]]'' - Regie: [[Anders Refn]] - Haaptacteuren: [[Erland Josephson]], [[Mario David]] - (als Nina Rosta) * 1985: ''[[Le due vite di Mattia Pascal]]'' - Regie: [[Mario Monicelli]] - Haaptacteuren: [[Marcello Mastroianni]], [[Andréa Ferréol]] - (als Clara) * 1985: ''[[Killing Cars]]'' - Regie: Michael Verhoeven - Haaptacteuren: [[Jürgen Prochnow]], [[Agnès Soral]] - (als Marie Landauer) * 1986: ''[[L'ultima mazurka]]'' - Regie: [[Gianfranco Bettetini]] - Haaptacteuren: Erland Josephson, [[Mario Scaccia]] - (als Grete) * 1987: ''[[Animali metropolitani]]'' - Regie: [[Steno]] - Haaptacteuren: [[Donald Pleasence]], [[Ninetto Davoli]] - (als Dr. Abbott) * 1988: ''Cheeeese'' (1988) - Regie: [[Bernhard Weber]] - Haaptacteuren: [[Isabel García Lorca]], [[Vincent Gardenia]] - (als Erica) ==== vun 1990 bis 2009 ==== * 1990: ''[[Tre colonne in cronaca]]'' - Regie: [[Carlo Vanzina]] - Haaptacteuren: [[Gian Maria Volonté]], [[Massimo Dapporto]] - (als Contessa Odessa Bonaveri) * 1997: ''[[Bella Ciao]]'' - Regie: [[Xaver Schwarzenberger]] - Haaptacteuren: [[Frank Hoffmann]], [[Susi Nicoletti]] - (als Teresa Hainisch) * 1998: ''[[Bin ich schön?]]'' - Regie: [[Doris Dörrie]] - Haaptacteuren: [[Marie Zielcke]], [[Suzanne von Borsody]] - (als Unna) ==== vun 2000 bis 2009 ==== * 2009: ''[[Ob ihr wollt oder nicht!]]'' - Regie: [[Ben Verbong]] - Haaptacteuren: [[Katharina Marie Schubert|Katharina Schubert]], [[Julia-Maria Köhler]] - (als Dorothea Brühl) * 2009: ''[[Horst Schlämmer - Isch kandidiere!]]'' - Regie: [[Sophie Heldman]] - Haaptacteuren: [[Hape Kerkeling]], [[Alexandra Kamp]] - (als Senta Berger) * 2009: ''[[Satte Farben vor Schwarz]]'' - Regie: [[Angelo Colagrossi]] - Haaptacteuren: [[Bruno Ganz]], [[Carina Wiese]] - (als Anita) ==== vun 2010 bis 2019 ==== * 2012: ''[[Zettl]]'' - Regie: [[Helmut Dietl]] - Haaptacteuren: [[Michael Herbig]], [[Karoline Herfurth]] - (als Mona Mödlinger) * 2012: ''[[Ruhm (Film)|Ruhm]]'' - Regie: [[Isabel Kleefeld]] - Haaptacteuren: [[Heino Ferch]], [[Julia Koschitz]] - (als Rosalie) * 2014: ''[[Altersglühen - Speed Dating für Senioren]]'' - Regie: [[Jan Georg Schütte]] - Haaptacteuren: Mario Adorf, [[Matthias Habich]] - (als Maria Koppel) * 2016: ''[[Willkommen bei den Hartmanns]]'' - Regie: [[Simon Verhoeven]] - Haaptacteuren: [[Heiner Lauterbach]], [[Florian David Fitz]] - (als Angelika Hartmann) * 2019: ''Menuett'' - Regie: [[Felix Karolus]] - (Kuerzfilm) ==== vun 2020 bis 2029 ==== * 2022: ''[[Oskars Kleid]]'' - Regie: [[Hüseyin Tabak]] - Haaptacteuren: Florian David Fitz, [[Laurì]] - (als Frau Kornmann) * 2023: ''[[Weißt du noch]]'' - Regie: [[Rainer Kaufmann]] - Haaptacteuren: [[Günther Maria Halmer]], [[Konstantin Wecker]] - (als Marianne) * 2023: ''[[Ach, diese Lücke, diese entsetzliche Lücke]]'' - Regie: Simon Verhoeven - Haaptacteuren: [[Bruno Alexander]], [[Michael Wittenborn]] - (als Groussmamm) === Televisioun === ==== vun 1963 bis 1969 ==== * ''[[The Waltz King: Part 1]]'' (1963) vum [[Steve Previn]] mam [[Kerwin Mathews]] a [[Brian Aherne]] * ''[[The Waltz King: Part 2]]'' (1963) vum Steve Previn mam Kerwin Mathews a [[Peter Kraus]] * ''[[See How They Run]]'' (1964) * ''[[Istanbul Express]]'' (1968) * ''[[Babeck]]'' (1968) (Serie) vum [[Wolfgang Becker]] mam [[Cordula Trantow]] an [[Helmut Käutner]] **''Ein Sarg aus Genua'' (1968) **''Das Geheimnis der Calasetta'' (1968) **''Tödliche Geschäfte'' (1968) ==== vun 1970 bis 1979 ==== * ''[[Frühlingsfluten]]'' (1974) * ''[[Krempoli - Ein Platz für wilde Kinder]]'' (1975) (Serie) * ''[[Die Verschwörung des Fiesco zu Genua]]'' (1975) * ''[[Halbzwei]]'' (1977) * ''[[Die Priwalov'schen Millionen]]'' (1980) (Serie) * ''[[La giacca verde]]'' (1979) ==== vun 1980 bis 1989 ==== * ''[[Der Traum ein Leben]]'' (1981) * ''[[Notte e nebbia]]'' (1982) * ''[[Die Entscheidung]]'' (1982) * ''[[Milionite na Privalov]]'' (1983) (Serie) * ''[[Liebe Melanie]]'' (1983) * ''[[Notti e nebbie]]'' (1984) * ''[[Kir Royal]]'' (1986) (Serie) vum Helmut Dietl mam [[Franz-Xaver Kroetz]], [[Ruth-Maria Kubitschek]] a Mario Adorf **''Wer reinkommt, ist drin'' (1986) **''Muttertag'' (1986) **''Das Volk sieht nichts'' (1986) **''Adieu Claire'' (1986) **''Königliche Hoheit'' (1986) **''Karriere'' (1986) * ''[[L ultima mazurka]]'' (1986) * ''[[Luisa. Quattro storie di donne]]'' (1987) * ''[[Die schnelle Gerdi]]'' (1989) (Serie - 12 Episoden) * ''[[Oceano]]'' (1989) (Serie) ==== vun 1990 bis 1999 ==== * ''[[Lilli Lottofee]]'' (1992) (Serie) * ''[[Sie und Er]]'' (1992) * ''[[Ärzte]]'' Serie **'' Dr. Schwarz und Dr. Martin - Neuland'' (1994) ** ''Dr. Schwarz und Dr. Martin - Rosenkavaliere'' (1994) ** ''Dr. Schwarz und Dr. Martin - Nahkampf'' (1994) ** ''Dr. Schwarz und Dr. Martin - Höhenflug'' (1994) ** ''Dr. Schwarz und Dr. Martin - Trennungen'' (1996) ** ''Dr. Schwarz und Dr. Martin - Herztöne'' (1996) ** ''Dr. Schwarz und Dr. Martin - Schicksale'' (1996) ** ''Dr. Schwarz und Dr. Martin - Entscheidungen'' (1996) * ''[[Gefangene Liebe]]'' (1994) * ''[[Die Nacht der Nächte]]'' (1995) * ''[[Dopo la tempesta]]'' (1996) * ''[[Kap der Rache]]'' (1997) * ''[[Lamorte]]'' (1997) * ''[[Mammamia]]'' (1998) * ''[[Liebe und weitere Katastrophen]]'' (1999) * ''[[Nancherrow]]'' (1999) * ''[[Mit fünfzig küssen Männer anders]]'' (1999) ==== vun 2000 bis 2010 ==== * ''[[Zimmer mit Frühstück]]'' (2000/I) * ''[[Trennungsfieber]]'' (2000) * ''[[Scharf aufs Leben]]'' (2000) * ''[[Probieren Sie's mit einem Jüngeren]]'' (2000) * ''[[Bis dass dein Tod uns scheidet]]'' (2002) * ''[[Unter Verdacht]]'' Serie **''Verdecktes Spiel'' (2002) **''Eine Landpartie'' (2003) **''Gipfelstürmer'' (2004) **''Beste Freunde'' (2004) **''Das Karussell'' (2005) **''Willkommen im Club'' (2005) **''Atemlos'' (2006) **''Ein neues Leben'' (2006) **''Hase und Igel'' (2007) **''Das Geld anderer Leute'' (2007) **''Brubeck'' (2008) **''Die falsche Frau'' (2008) **''Der schmale Grat'' (2009) **''Tausend Augen'' (2009) **''Laufen und Schießen'' (2010) *''[[Die schnelle Gerdi und die Hauptstadt]]'' (2003) (Serie) == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Autoritéitskontroll}} {{DEFAULTSORT:Berger Senta}} [[Kategorie:Éisträichesch Filmschauspillerinnen]] [[Kategorie:Éisträichesch Theaterschauspillerinnen]] [[Kategorie:Éisträichesch Televisiounsschauspillerinnen]] [[Kategorie:Éisträichesch Filmproduzenten]] [[Kategorie:Gebuer 1941]] [[Kategorie:Bundesverdienstkreuz 1. Klasse]] qllcvh1hih38u7dw4hohg1uxjnr5ai0 0 5377 2675985 2675829 2026-04-26T16:33:25Z Johnny Chicago 17 /* vun 1960 bis 1969 */ 2675985 wikitext text/x-wiki {{Infobox Biographie |Bild=OWFischer.jpg}} Den '''Otto Wilhelm''' ("'''O. W.'''") '''Fischer''', gebuer den [[1. Abrëll]] [[1915]] zu [[Klosterneuburg]] an [[Nidderéisträich]], a gestuerwen den [[29. Januar]] [[2004]] zu [[Lugano]], war en [[éisträich]]esche [[Schauspiller]] a Filmregisseur. == Säi Liewen == Den O. W. Fischer ass an enger Famill opgewuess, déi sech et gutt stoung; de Papp war ''Hofrat'' vun der nidderéisträichescher Landesregierung. No e puer Semesteren [[Anglistik]], [[Germanistik]] a [[Konschtgeschicht]] goung en [[1936]] an de [[Max-Reinhardt-Seminar]] fir Schauspiller ze léieren. === Seng Karriär op der Bün === Seng éischt Engagementer krut e beim ''Theater in der Josefstadt'' a bei de ''Münchner Kammerspielen''. Tëscht [[1938]] an [[1944]] huet hie schonn zum festen Ensembel vum [[Deutsches Volkstheater Wien|Deutschen Volkstheater Wien]] gehéiert.<br> Nom Krich koumen nach vun [[1945]] bis [[1952]] de ''[[Wiener Burgtheater]]'' a seng Optrëtter bei de ''[[Salzburger Festspiele|Salzburger Festspiller]]''.<br> Hie war an der Titelroll am [[Hugo von Hofmannsthal]] sengem ''Der Schwierige'', als ''Saint Just'' am [[Georg Büchner|Büchner]] sengem ''[[Dantons Tod]]'', am [[Christian Friedrich Hebbel]] sengem ''Demetrius'' an der Titelroll an a villen aneren, ze gesinn. === Seng Karriär beim Film === Seng éischt kleng Roll krut de Fischer [[1936]] am Film ''Burgtheater''. Méi grouss Rolle koume mat den [[Hans Moser]]-Filmer [[1939]] ''Anton der Letzte'' an [[1940]] am ''Meine Tochter lebt in Wien''. An de Krichsjore war hie beschäftegt mat ''sympathesche jonke Mënsch''-Rollen an "onpolitesche" Filmer: ''Der Meineidbauer'' [[1941]], ''Wien 1910'' [[1942]], ''Sommerliebe'' [[1942]], ''Glück unterwegs'' [[1944]] an den ''Sieben Briefe'' [[1944]]. == Filmographie== === Am Kino === ==== Als Schauspiller ==== ===== vun 1936 bis 1939 ===== *''[[Burgtheater]]''(1936) vum [[Willi Forst]] mat der [[Olga Tschechowa]] *''[[Anton, der Letzte]]'' (1939) vum [[E. W. Emo]] mat der [[Elfride Datzig]] *''[[Schwarz und blond]]'' (1939) vum [[Philipp von Zeska]] mat der [[Susi Nicoletti]] *''[[Fräulein Figaro]]'' (1939) vum [[Philipp von Zeska]] mat der Elfride Datzig ===== vun 1940 bis 1949 ===== *''[[Meine Tochter lebt in Wien]]'' (1940) vum E. W. Emo mat der Elfride Datzig *''[[Der Meineidbauer]]'' (1941) vum [[Leopold Hainisch]] mat der [[Ilse Exl]] *''[[Sommerliebe]]'' (1942) vum [[Erich Engel]] mat der [[Inge Konradi]] *''[[Wien 1910]]'' (1943) vum E. W. Emo mat der [[Lil Dagover]] *''[[Die beiden Schwestern]]'' (1943) vum [[Erich Waschneck]] mat der [[Ellen Bang]] *''[[Sieben Briefe]]'' (1944) vum [[Vladimir Slavínski]] mat der Elfriede Datzig *''[[Glück unterwegs]]'' (1944) vum [[Miroslav Cikán]] mat der [[Zita Kabátova]] *''[[Spiel mit der Liebe]]''(1944) vum [[Alfred Stöger]] mat der [[Hilde Hildebrand]] *''[[Shiva und die Galgenblume]]'' (1945) vum [[Hans Georg Andres]] mat der [[Elisabeth Flickenschildt]] *''[[Leuchtende Schatten]]'' (1945) vum [[Geza von Cziffra]] mat der [[Margrit Aust]] *''[[Triumph der Liebe]]'' (1947) vum [[Alfred Stöger]] mat der [[Judith Holzmeister]] *''[[Das unsterbliche Antlitz]]'' (1947) vum Geza von Cziffra mat der [[Marianne Schönauer]] *''[[Hin und her]]'' (1948) vum [[Theo Lingen]] mat der [[Ursula Lingen]] *''[[Träum' nicht, Annette]]''(1949) vum [[Helmut Weiss]] mat der [[Jenny Jugo]] *''[[Märchen vom Glück]]'' (1949) vum [[Arthur de Glahs]] mat der [[Maria Holst]] *''[[Rosen der Liebe]]'' oder (Liebling der Welt) (1949) vum [[Max Neufeld]] mat der [[Nadine Gray]] ===== vun 1950 bis 1959 ===== *''[[Verlorenes Rennen]]'' (1950) vum Max Neufeld mat der [[Elfe Gerhart]] *''[[Erzherzog Johanns grosse Liebe]]'' (1950) vum [[Hans Schott Schobinger]] mat der [[Marte Harell]] *''[[Verträumte Tage]]'' (1950) vum [[Emil E. Reinert]] mat der [[Aglaja Schmid]] *''[[A Tale of Five Cities]]'' vum [[Wolfgang Staudte]], [[Emil E Reinert]], [[Montgomery Tully]], [[Irma von Cube]], Geza von Cziffra a [[Romolo Marcellini]] mat der [[Eva Bartok]] *''[[Heidelberger Romanze]]'' (1951) vum [[Paul Verhoeven (däitsche Filmregisseur)|Paul Verhoeven]] mat der [[Liselotte Pulver]] *''[[Das letzte Rezept]]'' (1951) vum [[Rolf Hansen]] mat der [[Heidemarie Hatheyer]] *''[[Tausend rote Rosen blüh'n]]'' vum [[Alfred Braun]] mat der [[Winnie Markus]] *''[[Bis wir uns wiederseh'n]]'' (1952) vum [[Gustav Ucicky]] mat der [[Maria Schell]] *''[[Ich hab mich so an dich gewöhnt]]'' (1952) vum [[Eduard von Borsody]] mat der [[Inge Egger]] *''[[Cuba Cabana]]'' oder ''Und wenn's auch Sünde war'' (1952) vum [[Fritz Peter Buch]] mat der [[Zarah Leander]] *''[[Der träumende Mund]]'' (1952) vum [[Josef von Baky]] mat der Maria Schell *''[[Ein Herz spielt falsch]]'' (1953) vum [[Rudolf Jugert]] mat der [[Ruth Leuwerik]] *''[[Solange du da bist]]'' (1953) vum [[Harald Braun]] mat der [[Brigitte Horney]] *''[[Tagebuch einer Verliebten]]'' (1953) vum Josef von Baky mat der Maria Schell *''[[Ich suche Dich]]'' (1953) vum O. W. Fischer mat der [[Anouk Aimée]] *''[[Bildnis einer Unbekannten]]'' (1954) vum [[Helmut Käutner]] mat der [[Ruth Leuwerik]] *''[[Eine Liebesgeschichte]]'' (1954) vum Rudolf Jugert mat der [[Hildegard Knef]] *''[[Ludwig II.: Glanz und Ende eines Königs]]'' (1954) vum Helmut Käutner mat der Ruth Leuwerik *''[[Napoléon (Film 1955)|Napoléon]]'' (1955) vum [[Sacha Guitry]] mat der [[Danielle Darrieux]] *''[[Hanussen (Film 1955)|Hanussen]]'' (1955) vum O. W. Fischer mat der Liselotte Pulver *''[[Mein Vater, der Schauspieler]]'' (1956) vum [[Robert Siodmak]] mat der [[Hilde Krahl]] *''[[Herrscher ohne Krone]]'' (1956) vum [[Harald Braun]] mat der [[Odile Versois]] *''[[Skandal in Ischl]]'' (1957) vum [[Rolf Thiele]] mat der [[Elisabeth Müller (Schwäizer Schauspillerin)|Elisabeth Müllerr]] *''[[El Hakim]]'' (1957) vum Rolf Thiele mat der [[Nadja Tiller]] *''[[... und nichts als die Wahrheit]]'' (1958) vum [[Franz Peter Wirth]] mat der [[Marianne Koch]] *''[[Peter Voss, der Millionendieb (Film 1958)|Peter Voss, der Millionendieb]]'' (1958) vum [[Wolfgang Becker]] mat der [[Ingrid Andree]] *''[[Il bacio del sole]]'' (1958) vum [[Siro Marcellini]] mat der [[Lorelle de Luca]] *''[[Und das am Montagmorgen]]'' vum [[Luigi Comencini]] mat der [[Ulla Jacobsson]] *''[[Helden (Film 1958)|Helden]]'' (1958) vum Franz Peter Wirth mat der [[Liselotte Pulver]] *''[[Menschen im Hotel]]'' (1959) vum [[Gottfried Reinhardt]] mat der [[Michèle Morgan]] *''[[Whirlpool (Film 1959)|Whirlpool]]'' (1959) vum [[Lewis Allen]] mat der [[Juliette Gréco]] *''[[Abschied von den Wolken]]'' (1959) vum Gottfried Reinhardt mat der [[Sonja Ziemann]] *''[[Peter Voss – der Held des Tages]]'' (1959) vum [[Georg Marischka]] mat der [[Linda Christian]] ===== vun 1960 bis 1969 ===== *''[[Scheidungsgrund: Liebe]]'' (1960) vum [[Cyril Frankel]] mat der [[Dany Robin]] *''[[Mit Himbeergeist geht alles besser]]'' (1960) vum Georg Marischka mat der Marianne Koch *''[[Das Riesenrad]]'' (1961) vum [[Geza non Radvanyi]] mat der Maria Schell *''[[Es muß nicht immer Kaviar sein (Film)|Es muß nicht immer Kaviar sein]]'' (1961) vum Geza non Radvanyi mat der [[Eva Bartok]] *''[[Diesmal muß es Kaviar sein]]'' (1961 vum Geza non Radvanyi mat der Eva Bartok *''[[Axel Munthe, der Arzt von San Michele]]'' (1962) vum Rudolf Jugert mat der Sonja Ziemann *''[[Das Geheimnis der schwarzen Witwe]]'' vum [[F. J. Gottlieb]] mat der [[Karin Dor]] *''[[Frühstück im Doppelbett]]'' (1963) vum [[Axel von Ambesser]] mat der Liselotte Pulver *''[[Onkel Toms Hütte (Film 1965)|Onkel Toms Hütte]]'' (1965) vum Geza non Radvanyi mat der [[Mylène Demongeot]] *''[[El Marques]]'' (1965) vum [[Niels Larsen]] mat der [[Ana Casares]] *''[[Non faccio la guerra, faccio l'amore]]'' (1966 vum [[Franco Rossi]] mat der [[Cathérine Spaak]]) *''[[Una strena voglia d'amore]]'' (Komm, süßer Tod) oder (Liebesvögel) (1969) vum [[Marioa Caiano]] mat der [[Claudine Auger]] ==== Als Regisseur ==== *''[[Ich suche Dich]]'' (1956) *''[[Hanussen (Film 1955)|Hanussen]]'' (1955) === Televisioun (Auswiel) === ==== Als Schauspiller ==== *''[[Berlin Melodie]]'' (1963) vum [[Paul Martin]] mat der Monika Dahlberg *''[[Das weite Land]]'' (1970) vum [[Peter Beauvais]] mat der [[Ruth Leuwerik]] *''[[Amouren]]'' (1972) vum [[Korbinian Koeberle]] mat der [[Johanna Matz]] *''[[Teerosen]]'' (1977) vum [[Rolf von Sydow]] mat der Maria Schell == Gielercher == * [[Bambi (Auszeechnung)|Bambi]] 1953, 1954, 1955, 1958, 1959, 1960, 1961, 1987, 1990, 1992. == Bicher == * O. W. Fischer: ''Engelsknabe war ich keiner. Erinnerung an eine Jugend'', 1986, Langen-Müller, München * O. W. Fischer: ''Meine Geheimnisse'', 2000, Langen-Müller, München, ISBN 3784427707. A senger Autobiographie geet de Fischer ausféierlech op seng "Liewensphilosophie", d'''Allhypnose'' an. == Um Spaweck == {{Autoritéitskontroll}} {{DEFAULTSORT:Fischer O W}} [[Kategorie:Éisträichesch Filmschauspiller]] [[Kategorie:Éisträichesch Filmregisseuren]] [[Kategorie:Éisträichesch Theaterschauspiller]] [[Kategorie:Gebuer 1915]] [[Kategorie:Gestuerwen 2004]] pht1xeuj50icfble5zu7mxhfpstri4k 0 7614 2675971 2656959 2026-04-26T15:58:23Z Melouresbot 1237 /* Evenementer */ ., replaced: ]] → ]] using [[Project:AWB|AWB]] 2675971 wikitext text/x-wiki {{Artikel Joer}} == Evenementer == * [[16. Januar]]: No der Ofdankung vu senge Papp [[Karl V. (HRR)|Karel V.]] gëtt de [[Felipe II. vu Spuenien|Philippe II.]]neie Kinnek vu Spuenien. == Konscht a Kultur == == Wëssenschaft an Technik == == Gebuer == * [[Sophie Brahe]], dänesch Astronomin. == Gestuerwen == * [[20. Mee]]: [[Pietro Aretino]], italieenesche Schrëftsteller. * [[31. Oktober]]: [[Johannes Sleidanus]], Diplomat, Chroniker an Historiker. == Um Spaweck == {{Commonscat}} 4vltkib29ikxktewuqalrks1v1n5797 0 7830 2675963 2636755 2026-04-26T15:01:41Z Melouresbot 1237 /* top */ ., replaced: ]] → ]] using [[Project:AWB|AWB]] 2675963 wikitext text/x-wiki {{Artikel Joer}} [[File:Siege of Luxembourg City by Philip the Good, 1443.jpg|thumb|Belagerung vun der Stad Lëtzebuerg duerch d'Bourgogne (Source: M. De Barante: ''Histoire des ducs de Bourgogne de la maison de Valois, 1364-1477'', Vol. 6. Paris: Le Normant, Garnier frères, 1854; 7. Oplo).]] == Evenementer == * Belagerung a Prise vun der [[Festung Lëtzebuerg]] duerch de [[Philippe III. vun der Bourgogne]]. == Konscht a Kultur == == Wëssenschaft an Technik == == Gebuer == == Gestuerwen == * [[22. November]]: [[Jean Chalop]], ee vun de siwe Schäffe vun der Stad Lëtzebuerg. == Um Spaweck == {{Commonscat}} l95piwfz1498veslqk7q0qhf76pqh8k 0 9832 2676067 2673592 2026-04-27T08:14:05Z Zinneke 34 /* Laureaten */ 2026 2676067 wikitext text/x-wiki De '''Prix de la Fondation Servais''', och '''Prix Servais''' oder '''Servais-Präis''' genannt, ass e [[Lëtzebuerg (Land)|Lëtzebuerger]] [[Literaturpräis]], deen zanter [[1992]] all Joer vun der [[Fondation Servais pour la littérature luxembourgeoise|Fondatioun Servais]], op Virschlag vun engem onofhängege Jury, vergi gëtt. De Präis zeechent dat bedeitendst Buch aus dem viregte Joer aus an ass mat 7.500 Euro dotéiert. == Reglement == Eligibel sinn déi Bicher 1. deenen hir Autor.innen déi lëtzebuergesch Nationalitéit hunn oder zu Lëtzebuerg wunnen; 2. déi op Däitsch, Englesch, Franséisch oder Lëtzebuergesch geschriwwe sinn; 3. déi bei engem Editeur oder am Eegeverlag verëffentlecht sinn<ref>{{Citation|URL=https://fondationservais.lu/pages/prix-litteraire/reglement.php|Titel=Fondation Servais - Le Règlement|Gekuckt=28.03.2023|Wierk=fondationservais.lu}}</ref>. D'Selektioun baséiert um [[Dépôt légal]]. ==Laureaten== * [[1992]]: [[Roger Manderscheid]] fir ''[[De Papagei um Käschtebam]]'' * [[1993]]: [[Pol Greisch]] fir ''[[Äddi Charel]]'' - ''[[Besuch]]'' - ''[[E Stéck Streisel]]'' * [[1994]]: [[Jean Portante]] fir ''[[Mrs Haroy, ou, La Mémoire de la baleine|Mrs Haroy ou la Mémoire de la baleine]]'' * [[1995]]: [[Joseph Kohnen]] fir seng Fuerschungsaarbechten * [[1996]]: [[Lex Jacoby]] fir ''[[Wasserzeichen]]'' * [[1997]]: [[Margret Steckel]] fir ''[[Der Letzte vom Bayrischen Platz]]'' * [[1998]]: [[José Ensch]] fir ''[[Dans les cages du vent]]'' * [[1999]]: [[Jhemp Hoscheit]] fir ''[[Perl oder Pica (Roman)]]'' * [[2000]]: [[Pol Schmoetten]] fir ''[[Der Tag des Igels]]'' * [[2001]]: [[Roland Harsch]] fir ''[[Laub und Nadel]]'' * [[2002]]: [[Guy Helminger]] fir ''[[Rost]]'' * [[2003]]: [[Jean Sorrente]] fir ''[[Et donc tout un roman]]'' * [[2004]]: [[Claudine Muno]] fir ''[[Frigo (Roman)|Frigo]]'' * [[2005]]: [[Jean-Paul Jacobs]] fir ''[[Jenes Gedicht & Mit nichts]]'' * [[2006]]: [[Guy Rewenig]] fir ''[[Passt die Maus ins Schneckenhaus?]] - Hundert messerscharfe Fragen (und ebenso viele glasklare Antworten)'' (Éditions Ultimomondo) * [[2007]]: [[Lambert Schlechter]] fir ''[[Le murmure du monde|Le Murmure du monde]]'' (Bordeaux: Le Castor Astral) * [[2008]]: [[Anise Koltz]] fir ''[[L'ailleurs des mots|L'Ailleurs des mots]]'' (Paräis: Éditions Arfuyen) * [[2009]]: [[Pol Sax]] fir ''U5'' (Berlin: Elfenbein Verlag) * [[2010]]: [[Tania Naskandy]] ([[Pseudonym]] vum [[Guy Rewenig]]) fir ''[[Sibiresch Eisebunn]]'' * [[2011]]: [[Jean Krier (Dichter)|Jean Krier]] fir säi Gedichtband ''[[Herzens Lust Spiele]]'' * [[2012]]: [[Gilles Ortlieb]] fir ''[[Tombeau des anges]]'' * [[2013]]: [[Pol Greisch]] fir ''[[De Monni aus Amerika]]'' * [[2014]]: [[Nico Helminger]] fir seng Gedichtersammlung ''[[Abrasch]]'' ([[Éditions Phi|Editions Phi]]) * [[2015]]: [[Roland Meyer]] fir säi Roman ''[[Roughmix]]'' ([[Op der Lay]]) * [[2016]]: Jean Portante fir ''[[L'Architecture des temps instables]]'' ([[Fichier:Commons-logo.svg|12px]] ''[[:commons:Category:2016 Prix de la fondation Servais|Biller]]'') ([[Éditions Phi|Editions Phi]]) * [[2017]]: [[Nora Wagener]] fir ''[[Larven (Kuerzgeschichten)|Larven]]'' ([[Hydre Éditions|Hydre Editions]]) * [[2018]]: Nico Helminger fir ''[[Kuerz Chronik vum Menn Malkowitsch sengen Deeg an der Loge]]'' ([[Éditions Guy Binsfeld|Editions Guy Binsfeld]]) * [[2019]]: [[Elise Schmit]] fir hir Kuerzgeschichten ''[[Stürze aus unterschiedlichen Fallhöhen]]'' ([[Hydre Éditions|Hydre Editions]]) * [[2020]]: [[Francis Kirps]] fir ''[[Die Mutationen. 7 Geschichten & 1 Gedicht]]'' ([[Hydre Éditions|Hydre Editions]]) * [[2021]]: [[Ulrike Bail]] fir de Gedichtsband ''[[wie viele faden tief]]'' (St. Ingbert: Conte Verlag) * [[2022]]: Guy Helminger fir de Roman ''[[Lärm]]'' ([[Capybara Books|capybarabooks]]) * [[2023]]: [[Jérôme Quiqueret]] fir ''[[Tout devait disparaître]]'' (capybarabooks)<ref>{{Citation|URL=https://fondationservais.lu/pages/accueil/actualite.php|Titel=Fondation Servais - Actualité|Gekuckt=05.05.2023|Wierk=fondationservais.lu}}</ref> * [[2024]]: [[Samuel Hamen]] fir ''[[Wie die Fliegen]]'' (Diaphanes). * [[2025]]: [[Anne-Marie Reuter]] fir ''[[M for Amnesia]]'' ([[Black Fountain Press]]). * [[2026]]: [[Ian De Toffoli]] fir ''[[Léa et la théorie des systèmes complexes]]'' (Actes Sud). == Shortlëscht == Zanter 2018 verëffentlecht d'Fondation Servais eng Lëscht vu preselektionéierte Bicher fir de Servais-Präis<ref>Germaine Goetzinger a Nathalie Jacoby (Hg.), ''Drësseg Rieden. 30 Joer Prix Servais'', Fondation Servais a Centre national de littérature, 2022, S. 23.</ref>. * 2018: Pol Greisch, ''Tëscht Kaz a Kueder''; Georges Hausemer, ''Fuchs im Aufzug''; Nico Helminger, ''Kuerz Chronik vumm Menn Malkowitsch sengen Deeg an der Loge''; Roland Meyer, ''Tel Mo''; Tom Nisse, ''Une vérification de l'origine''. * 2019: Samuel Hamen, ''V wéi vreckt, W wéi Vitess''; Guy Helminger, ''Die Tagebücher der Tannen''; Jeff Schinker, ''Sabotage''; Lambert Schlechter, ''Une mite sous la semelle du Titien''; Elise Schmit, ''Stürze aus unterschiedlichen Fallhöhen''. * 2020: Pit Hoerold, ''in die augen, in die ferne, still ins ohr''; Francis Kirps, ''Die Mutationen''; Claudine Muno, ''Sou wéi et net war'', Jean Portante, ''Leonardo''; Lambert Schlechter, ''Je n'irai plus jamais à Feodossia<ref>[https://web.archive.org/web/20200427165138/https://www.wort.lu/de/kultur/prix-servais-2020-jury-veroeffentlicht-short-list-5ea6b168da2cc1784e35c871 Prix Servais 2020: Jury verëffentlecht Short-List] op wort.lu de 27. Abrëll 2020</ref>.'' * 2021: Ulrike Bail, ''wie viele faden tief;'' Guy Helminger, ''Die Lombardi-Affäre'', Robert Schofield, ''The Treasury of Tales;'' Jemp Schuster, ''Bluttsëffer''; Jean Sorrente, ''La Guerre du temps''. * 2022: Guy Helminger, ''Lärm''; Paul Mathieu, ''À bord''; Jean Portante, ''Frontalier''; Jeff Schinker, ''Ma vie sous les tentes;'' Nora Wagener, ''Was habe ich verpasst<ref>{{Citation|URL=https://www.rtl.lu/kultur/news/a/1890479.html|Titel=Lëtzebuerger Literaturpräis: Fënnef Bicher si fir de Prix Servais 2022 nominéiert|Gekuckt=31.03.2022|Wierk=www.rtl.lu|Sprooch=lb}}</ref>''<ref>{{Citation|URL=https://www.culture.lu/blog/articles/communiques/oeuvres-preselectionnees-pour-le-prix-servais-2022|Titel=Œuvres présélectionnées pour le Prix Servais 2022|Gekuckt=05.06.2022|Wierk=culture|Sprooch=fr}}</ref>. * 2023: [[Tomas Bjørnstad]], ''Von der schönen Erde''; James Leader, ''High Talk''; [[Carla Lucarelli]], ''Chantiers du désir''; Jérôme Quiqueret, ''Tout devait disparaître''; [[Guy Rewenig]], ''Schnatt''<ref>{{Citation|URL=https://fondationservais.lu/pages/accueil/actualite.php|Titel=Fondation Servais - Actualité|Gekuckt=28.03.2023|Wierk=fondationservais.lu}}</ref>. * 2024: Samuel Hamen, ''Wie die Fliegen''; Chris Lauer, ''Gut verräumte Sternschnuppen''; Isabelle Marinov, ''Boy Underground''; [[Jemp Schuster]], ''Béischten''; [[Margret Steckel]], ''Mutterrache''<ref>{{Citation|URL=https://www.tageblatt.lu/headlines/la-shortlist-des-cinq-finalistes-est-connue/|Titel=Prix Servais 2024 / La shortlist des cinq finalistes est connue|Gekuckt=25. Mäerz 2024|Auteur=Jérôme Quiqueret}}</ref>. * 2025: Tomas Bjørnstad, ''Die Verlorenen,'' Carla Lucarelli, ''Salztage + Zurück,'' [[Anne-Marie Reuter]], ''M for Amnesia,'' Guy Rewenig, ''Goss,'' Margret Steckel, ''Doswidanja, Genosse''<ref>{{Citation|URL=http://www.chronicle.lu/category/literature/54131-2025-servais-prize-shortlist-announced|Titel=2025 Servais Prize Shortlist Announced|Gekuckt=03.07.2025|Wierk=Chronicle.lu}}</ref>''.'' * 2026: [[Ian De Toffoli]], ''Léa ou la Théorie des systèmes complexes''; [[Tullio Forgiarini]], ''Vandalium''; Guy Helminger, ''Gebäude für Breitengrade''; Nico Helminger, ''Geckegen Hunneg''; Amélie Vrla, ''Enfanter une étoile qui danse''<ref>{{Citation|URL=https://fondationservais.lu/pages/prix-litteraire/short-listes.php|Titel=Fondation Servais - Short-Listes|Gekuckt=2026-04-19|Wierk=fondationservais.lu}}</ref>. == Jury == === Aktuelle Jury === 2026 besteet de Jury aus: [[Sébastian Thiltges]] (President), Fabienne Gilbertz, [[Danielle Igniti]], Ludivine Jehin, Henning Marmulla, Diane Neises, [[Jérôme Netgen]], Aimée Schultz an Tamara Sondag. === Fréier Jurysmemberen === [[Simone Beck]], [[Jul Christophory]], [[Claude Conter]], [[Claude Dario Conter|Claude D. Conter]], Alexandra Fixmer, Jeanne E. Glesener, [[Josée Hansen]], [[Maisy Hausemer]], [[Romain Kohn]], Odile Linden, Lise Linster, [[Claude Mangen (Journalist)|Claude Mangen]], [[Gaston Mannes|Gast Mannes]], [[Pierre Marson]], [[Caroline Mart]], Pierre Mergen, [[Philippe Noesen]], Jeanne Offermann, [[Marc Olinger]], [[Michel Raus]], Alex Reuter, [[Marie-Paule von Roesgen]], [[Danielle Roster]], Shari Schenten, [[Annette Schlechter]], Charles Simon, Gaby Stehres, Marie-Jeanne Wagner, Isabelle Weis, [[Jacques Wirion]]. == Kuckt och == * [[Prix d'encouragement de la fondation Servais]] == Um Spaweck == {{Commonscat}} * [https://cnl.public.lu/fr/archives/prix-litteraire/prix-servais.html Websäit vum ''Centre national de littérature''] *[https://web.archive.org/web/20200428054122/https://fondationservais.lu/wbce/pages/prix-litteraires.php Websäit vun der ''Fondation Servais''] {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:Prix de la fondation Servais| ]] 8fd4cg5wowgfe0c2o6iniixulx4b7u4 0 10352 2676006 2577530 2026-04-26T18:45:07Z Sultan Edijingo 1468 /* Um Spaweck */ rtl.lu 2676006 wikitext text/x-wiki {{Infobox Biographie |Bild=Christen.jpg}} De '''Georges Christen''', gebuer den [[21. Dezember]] [[1962]] zu Lëtzebuerg, ass e [[Lëtzebuerg (Land)|Lëtzebuerger]] Kraaftmënsch. Hie steet an der Nofolleg vu Leit wéi dem [[Jean Wolf]], [[John Grün]] an [[Eugène Hettinger]], déi virun him zu Lëtzebuerg an am Ausland als "stäerkst Männer vun der Welt" opgetratt sinn. De Georges Christen béit eisen Neel, zerräisst Telefonsbicher a Kaartespiller mat den Hänn, zitt Camionen a Schëffer mat den Zänn, hënnert Fliger um Starten a bréngt warem Bullen duerch Opblosen zum Platzen. Hie steet als villfache Rekordler am [[Guinness-Buch vun de Rekorden]]. == Gielercher an aner Unerkennungen == * {{OCCO|(Promotioun 2023)<ref>{{Citation|URL=https://www.wort.lu/de/lokales/premier-und-grossherzog-ehren-sechs-persoenlichkeiten-64958729de135b923657dc14|Titel=Premier und Großherzog ehren sechs Persönlichkeiten|Gekuckt=24.06.2023|Datum=23.06.2023|Wierk=Luxemburger Wort|Sprooch=de}}</ref>}} * Guinness-Buch: 23-fache Weltrekordler * Den Antoine Prum a Boris Kremer hunn en Documentaire iwwer de Georges Christen gedréit ënner dem Titel: ''[[Tour de Force]]'', Lëtzebuerg 2005 / 78 Min. [https://web.archive.org/web/20050725081641/http://www.edfilmfest.org.uk/movies/show/tour_de_force/ Kuckt hei] == Um Spaweck == * [http://www.georges-christen.com Offiziell Websäit] * Christophe Hochard, [https://www.rtl.lu/news/panorama/dkraaft-ass-seng-passioun-44509635 Sonndesinterview mam Georges Christen: D'Kraaft ass seng Passioun], op rtl.lu, 26.04.2026 {{Referenzen}} {{DEFAULTSORT:Christen Georges}} [[Kategorie:Kraaftmënschen]] [[Kategorie:Gebuer 1962]] [[Kategorie:Officier de l'ordre de la couronne de chêne]] cssej7s9x2p6429iktx6q4zpt3jl4ou 0 12685 2676020 2639001 2026-04-26T19:34:28Z InternetArchiveBot 50611 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2676020 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeoLUX}} {{Infobox Uertschaft Lëtzebuerg | Numm = Kockelscheier | Bild = Kockelscheuer pond parking a.jpg | Bildtext = Deen ënneschte Weier op der Kockelscheier,<br>bei der [[Äispisten op der Kockelscheier|Äispistenhal]] an dem ëffentleche Parking. | Numm (Franséisch) = Kockelscheuer | Numm (Däitsch) = Kockelscheuer | Land = [[Lëtzebuerg (Land)|Lëtzebuerg]] | Kanton = {{Kanton Esch-Uelzecht}}<br> {{Kanton Lëtzebuerg}} | Gemeng = {{Réiser}}<br>[[Gemeng Lëtzebuerg|Lëtzebuerg]] | Buergermeeschter = {{Buergermeeschter Réiser}}<br>{{Buergermeeschter Lëtzebuerg}} | Awunner = 247 | Awunnerdatum = 1.1.2014 | Fläch = | Koordinaten = {{coor dms|49|33|42|N|06|06|29|O}} }} '''Kockelscheier''' ass eng Uertschaft an de [[Gemenge]] [[Gemeng Réiser|Réiser]] a [[Lëtzebuerg (Stad)|Lëtzebuerg]]. == Kuckeswäertes == <gallery widths="220" perrow="3"> Haus vun der Natur v2007-06-24.JPG|[[Haus vun der Natur]] - Naturschutzzenter Kockelscheuer, parc du château (102).jpg|[[Schlass Kockelscheier]] Gasperich, Lux Golf Center (104).jpg|[[Lux Golf Center]] Luxembourg Kockelscheuer Japanese cherries 2012.jpg|[[Japanesch Kiischtebeem op der Kockelscheier]] Luxembourg Kockelscheuer Patinoire.jpg|[[Äispisten op der Kockelscheier]] |Weiere bei den Äispisten </gallery> <gallery widths="220" perrow="3" caption="Weiere bei den Äispisten"> Kockelscheuer, étangs central et supérieur (103).jpg|Den ieweschten a mëttelste Weier Kockelscheuer pond parking a.jpg|Den ënneschte Weier (Brakeweier) am Joer 2010… Kockelscheuer, étang inférieur (Brakeweier) (105).jpg|an am August 2025 wéi en eidel gemaach gouf fir komplett gebotzt ze ginn </gallery> == Kuckt och == {{Kuckt och Lëschte Lëtzebuerg}} == Um Spaweck == {{Commonscat|Kockelscheuer|Kockelscheier}} * [http://www.roeser.lu Offiziell Säit vun der Gemeng Réiser] * [https://web.archive.org/web/20040723062131/http://www.syvicol.lu/annuaire/detail_commune.php?commune=90 Syvicol] * [https://web.archive.org/web/20080925163651/http://www.haus-natur.lu/ Haus vun der Natur] [[Kategorie:Uertschaften zu Lëtzebuerg]] 48fv2t8g72tt6aohuu9edw4temjg9qe 0 12686 2676049 2632712 2026-04-27T05:51:14Z InternetArchiveBot 50611 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2676049 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeoLUX}} {{Infobox Uertschaft Lëtzebuerg | Numm = Léiweng | Bild = | Bildtext = | Numm (Franséisch) = Livange | Numm (Däitsch) = Livingen | Land = [[Lëtzebuerg (Land)|Lëtzebuerg]] | Kanton = {{Kanton Esch-Uelzecht}} | Gemeng = {{Réiser}} | Buergermeeschter = {{Buergermeeschter Réiser}} | Fläch = | Koordinaten = {{coor dms|49|31|48|N|06|07|13|O}} }} '''Léiweng''' ass eng Uertschaft an der [[Gemeng Réiser]]. ==Bekannt Leit== * [[Louis Letsch]], zu Léiweng opgewuess, duerno Paschtouer am Chile. == Kuckt och == * [[Kierch Léiweng]] {{Kuckt och Lëschte Lëtzebuerg}} == Um Spaweck == {{Commonscat|Livange|Léiweng}} * [http://www.roeser.lu Offiziell Säit vun der Gemeng Réiser] * [https://web.archive.org/web/20040723062131/http://www.syvicol.lu/annuaire/detail_commune.php?commune=90 Syvicol] {{DEFAULTSORT:Leiweng}} [[Kategorie:Uertschaften zu Lëtzebuerg]] 010wg6cdv3512w06o092lmff9w4gtbn 0 12688 2676038 2475974 2026-04-26T20:24:46Z InternetArchiveBot 50611 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2676038 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeoLUX}} {{Infobox Uertschaft Lëtzebuerg | Numm = Krautem | Bild = | Bildtext = | Numm (Franséisch) = Crauthem | Numm (Däitsch) = Krautem | Land = [[Lëtzebuerg (Land)|Lëtzebuerg]] | Kanton = {{Kanton Esch-Uelzecht}} | Gemeng = {{Réiser}} | Buergermeeschter = {{Buergermeeschter Réiser}} | Awunner = 1.376 | Awunnerdatum = 1.1.2014 | Fläch = | Koordinaten = {{coor dms|49|32|02|N|06|08|50|O}} }} '''Krautem''' ass eng Uertschaft an der [[Gemeng Réiser]]. == Fir ze liesen == *Brix, Nicole: ''Das Schloss von Crauthem'' in: ''100 Joer Harmonie municipale Réiserbann: 1905 - 1995'' - Réiser: Harmonie municipale ; [2006]. - Säiten 101-198 == Kuckt och == {{Kuckt och Lëschte Lëtzebuerg}} == Um Spaweck == * [http://www.roeser.lu Offiziell Säit vun der Gemeng Réiser] * [https://web.archive.org/web/20040723062131/http://www.syvicol.lu/annuaire/detail_commune.php?commune=90 Syvicol] * [http://www.hmr.lu Offiziell Säit vun der Réiserbänner Musek] * [https://web.archive.org/web/20070928032043/http://www.roeser.lu/files/Loisirs_Sentier_didactique.pdf De Bëschléierpad zu Krautem] [[Kategorie:Uertschaften zu Lëtzebuerg]] i2f93psxy6f6gikl7fplsw9zzy1hygk 0 12698 2676039 2432972 2026-04-26T21:10:35Z InternetArchiveBot 50611 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2676039 wikitext text/x-wiki {{skizzGeoLUX}} {{Infobox Uertschaft Lëtzebuerg | Numm = Kruuchten | Bild = Gare Kruuchten-001.jpg | Bildtext = D'Gare vu Kruuchten | Numm (Franséisch) = Cruchten | Numm (Däitsch) = Kruchten | Land = [[Lëtzebuerg (Land)|Lëtzebuerg]] | Kanton = {{Kanton Miersch}} | Gemeng = {{Noumer}} | Buergermeeschter = {{Buergermeeschter Noumer}} | Awunner = 678<ref>[https://nommern.lu/la-commune/les-villages/ nommern.lu]</ref> | Awunnerdatum = Jan. 2022 | Fläch = | Koordinaten = {{coor dms|49|47|59|N|06|07|55|O}} }} '''Kruuchten''' ass eng Uertschaft an der [[Gemeng Noumer]]. == Geographie == Kruuchte läit um rietsen Uwänner vun der [[Uelzecht]] an um ënneschte Laf vun der [[Schrondweilerbaach]]. == Kuckeswäertes == * [[Pescht-Kapell zu Kruuchten|Peschtkapell]] vu [[1661]]. == Fir ze liesen == * ''Honnert Joer Kruuchtener Kierch: 1905 - 2005'', Konzept an Texter: Kellen Sr Marie-Joseph. - Cruchten: Organisatiounscomité, 2005 (Miersch: Faber). == Kuckt och == * [[Kierch Kruuchten]] * [[Gare Kruuchten]] {{Kuckt och Lëschte Lëtzebuerg}} == Um Spaweck == {{Commonscat|Cruchten|Kruuchten}} * [http://www.nommern.lu Offiziell Säit vun der Gemeng Noumer] * [https://web.archive.org/web/20041011211247/http://www.syvicol.lu/annuaire/detail_commune.php?commune=80 Syvicol] {{Referenzen}} [[Kategorie:Uertschaften zu Lëtzebuerg]] 1qirgxxchnqlo2xvk8kk58r0arzcj91 0 12727 2676040 2553519 2026-04-26T21:14:18Z InternetArchiveBot 50611 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2676040 wikitext text/x-wiki {{Infobox Uertschaft Lëtzebuerg | Bild = Crendal 01.jpg | Bildtext = Haaptstrooss zu Kréindel | Numm (Franséisch) = Crendal | Numm (Däitsch) = Crendal | Kanton = {{Kanton Klierf}} | Gemeng = {{Wëntger}} | Buergermeeschter = {{Buergermeeschter Wëntger}} | Koordinaten = {{coor dms|50|03|24|N|05|53|48|O}} }} '''Kréindel''' ass eng Uertschaft an der [[Gemeng Wëntger]]. ==Geschicht== Fréier huet d'Uertschaft Tratten-Kréindel geheescht<ref>https://web.archive.org/web/20110823043848/http://www.legilux.public.lu/leg/a/archives/1929/0017/a017.pdf Memorial vun 1929</ref>. Virun der Gemengefusioun zur neier Gemeng Wëntger den [[1. Januar]] [[1977]] huet d'Uertschaft zu der [[Béigen#Déi fréier Gemeng|fréierer Gemeng Béigen]] gehéiert. == Kuckt och == * [[Kierch Kréindel|Kierch vu Kréindel]] {{Kuckt och Lëschte Lëtzebuerg}} == Um Spaweck == {{Commonscat|Crendal|Kréindel}} * [http://www.wincrange.lu Offiziell Säit vun der Gemeng Wëntger] * [https://web.archive.org/web/20080125115611/http://www.syvicol.lu/annuaire/detail_commune.php?commune=118 Syvicol] {{Referenzen}} {{DEFAULTSORT:Kreindel}} [[Kategorie:Uertschaften zu Lëtzebuerg]] dxagfry1coerlhunzj5m9n1tatclsbg 0 12734 2676043 2553512 2026-04-27T00:20:04Z InternetArchiveBot 50611 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2676043 wikitext text/x-wiki {{Infobox Uertschaft Lëtzebuerg | Numm (Franséisch) = Lentzweiler | Numm (Däitsch) = Lentzweiler | Land = [[Lëtzebuerg (Land)|Lëtzebuerg]] | Kanton = {{Kanton Klierf}} | Gemeng = {{Wëntger}} | Buergermeeschter = {{Buergermeeschter Wëntger}} | Koordinaten = {{coor dms|50|04|08|N|05|58|39|O}} }} '''Lenzweiler''' ass eng Uertschaft an der [[Gemeng Wëntger]]. == Kuckt och == {{Kuckt och Lëschte Lëtzebuerg}} == Um Spaweck == {{Commonscat|Lentzweiler|Lenzweiler}} * [http://www.wincrange.lu Offiziell Säit vun der Gemeng Wëntger] * [https://web.archive.org/web/20080125115611/http://www.syvicol.lu/annuaire/detail_commune.php?commune=118 Syvicol] [[Kategorie:Uertschaften zu Lëtzebuerg]] f2dg4xkbm07vhe50aa5rjba1tqb2tee 0 12735 2676050 2553517 2026-04-27T06:24:09Z InternetArchiveBot 50611 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2676050 wikitext text/x-wiki {{Aner Bedeitungen op Mooss|Uertschaft an der Gemeng Wëntger|d'Uertschaft an der Gemeng Kiischpelt|Lellgen}} {{Infobox Uertschaft Lëtzebuerg | Bild = Lëllgen 01.jpg | Bildtext = Gebaier zu Lëllgen | Numm (Franséisch) = Lullange | Numm (Däitsch) = Lullingen | Kanton = {{Kanton Klierf}} | Gemeng = {{Wëntger}} | Buergermeeschter = {{Buergermeeschter Wëntger}} | Koordinaten = {{coor dms|50|03|33|N|05|56|25|O}} }} '''Lëllgen''' ass eng Uertschaft an der [[Gemeng Wëntger]]. == Geschicht == Virun der Gemengefusioun zur neier Gemeng Wëntger den [[1. Januar]] [[1977]] huet d'Uertschaft zu der [[Béigen#Déi fréier Gemeng|fréierer Gemeng Béigen]] gehéiert. ==Kuckeswäertes== [https://www.sennesraich.lu/ Park Sënnesräich] == Kuckt och == * [[Lulling]] * [[Kierch Lëllgen|Parkierch vu Lëllgen]] {{Kuckt och Lëschte Lëtzebuerg}} == Um Spaweck == {{Commonscat|Lullange|Lëllgen}} * [http://www.wincrange.lu Offiziell Säit vun der Gemeng Wëntger] * [https://web.archive.org/web/20080125115611/http://www.syvicol.lu/annuaire/detail_commune.php?commune=118 Syvicol] {{Referenzen}} {{DEFAULTSORT:Lellgen-Lëllgen}} [[Kategorie:Uertschaften zu Lëtzebuerg]] 7f2fnqs6l1yy9sjqltd67qf4b79sr29 0 21925 2676052 2642378 2026-04-27T06:40:19Z Melouresbot 1237 /* top */ ., replaced: ]] → ]] using [[Project:AWB|AWB]] 2676052 wikitext text/x-wiki {{SkizzMythologie}} [[Fichier:Jordaens-mercure.jpg|thumb|[[Merkur]] an Argos, vum [[Jacob Jordaens]], ëm 1620 – [[Musée des Beaux-Arts de Lyon]]]] Den '''Argos Panoptes''' (lat. ''Argus'') war an der [[Griichesch Mythologie|griichescher Mythologie]] e Ris mat [[honnert]] (oder vill) Aen, deen zimmlech schaarfsiichteg war (dohier och "''Argusaen''"). En huet d'[[Echidna]] an e Stéier erschloen déi [[Arkadien]] verwüst hunn. Schliisslech huet e vun der [[Hera]] den Uerder kritt d'[[Io (Mythologie)|Io]], déi an eng wäiss Kou verwandelt gi war, ze bewaachen. Dem [[Hermes]] ass et awer gelongen hien anzeschléiferen an ëmzebréngen. == Kuckt och == * [[Pohunn (Mythologie)]] == Um Spaweck == {{Commonscat|Argus Panoptes|{{PAGENAME}}}} {{LinkPortalGrMytho}} [[Kategorie:Giganten]] hkf6zqfcruz4azg1djte8l5olg7wlhw 0 24667 2676055 2622527 2026-04-27T07:02:54Z GilPe 14980 Update; Lëscht (Auswiel) vun de Beem ewechgeholl, well déi komplett Lëscht mëttlerweil besteet 2676055 wikitext text/x-wiki [[Fichier:Arbres rem 1981.jpg|thumb|220px|Arbres remarquables &ndash; 1981]] [[Fichier:Arbres remarquables 2002 Buchdeckel.jpg|thumb|220px|Les arbres remarquables &ndash; 2002]] [[Fichier:Logo bemierkenswäert Beem.jpg|thumb|220px|Plackett fir op bemierkenswäert Beem]] [[Fichier:Ferrantia 053.jpg|thumb|220px|Les arbres introduits au Luxembourg &ndash; 2008]] [[Fichier:Seltene einh Baumarten Lux.jpg|thumb|220px|Broschür vun der Natur- a Bëschverwaltung 2008/2009.]] Zu [[Lëtzebuerg (Land)|Lëtzebuerg]] gëtt den Ausdrock „bemierkenswäerte Bam“ ({{Fr}} ''arbre remarquable'') duerch eng Ännerung am Naturschutzgesetz vum 3. Mäerz 2022<ref>{{Citation|URL=http://data.legilux.public.lu/eli/etat/leg/loi/2022/03/03/a110|Titel=Loi du 3 mars 2022 portant modification de la loi du 18 juillet 2018 concernant la protection de la nature et des ressources naturelles|Gekuckt=31.01.2024|Datum=03.03.2022|Editeur=http://data.legilux.public.lu|Sprooch=fr}}</ref> definéiert. Dozou zielen deemno Beem, déi vu [[Geographie vu Lëtzebuerg|landschaftlechen]], [[Biologie|biologeschen]], [[Morphologie (Biologie)|morphologeschen]], [[Dendrologie|dendrologeschen]], [[Geschicht|historeschen]] oder commemorativen Interessi sinn.<ref>« arbre remarquable »: arbre présentant un intérêt paysager, biologique, morphologique, dendrologique, historique ou commémoratif</ref> Eng Partie Beem, déi ë.&nbsp;a. duerch hiren Alter, hir Gréisst oder hir Plaz bemierkenswäert sinn, goufen iwwer d'Joren an enger 'offizieller' Lëscht vun de bemierkenswäerte Beem gefouert. Se goufen 1981 (''Arbres remarquables du Grand-Duché de Luxembourg'') vun der [[Naturverwaltung]] (deemools Forstverwaltung) an duerno 2002 (''Les Arbres remarquables'') vun der Naturverwaltung zesumme mam [[Nationalmusée fir Naturgeschicht|Naturmusée]] publizéiert (cf. Literatur hei drënner). Eng drëtt Publikatioun (''Les arbres remarquables du Grand-Duché de Luxembourg'') vun der Naturverwaltung, zesumme mat [[natur&ëmwelt|natur&ëmwelt asbl]], ass 2023 erauskomm. Mam [[Groussherzoglecht Reglement|Groussherzogleche Reglement]] vum 31. Januar 2025 gouf déi éischt offiziell Lëscht mat am Ganzen 242 bemierkenswäerte Beem publizéiert<ref name=RGD>{{Citation|URL=http://data.legilux.public.lu/eli/etat/leg/rgd/2025/01/31/a40|Titel=Règlement grand-ducal du 31 janvier 2025 établissant la liste des arbres remarquables|Gekuckt=16.02.2025|Editeur=legilux.public.lu|Sprooch=fr}}</ref>. == Historique == * 1883: éischten Opruff vum [[Jean-Nicolas Moes]] an der Zeitung [[Das Luxemburger Land]] iwwer bemierkenswäert Beem am Lëtzebuerger Land<ref>Cf. Moes 1883 an der Literaturëscht:<br>''Fragekasten: Merkwürdige Bäume im Luxemburger Lande''<br>''Wir lasen kürzlich im "[[Der Landwirth|Landwirth]]": "Beim Ausgange des Dorfes Berle bei Wiltz stehen drei alte ehrwürdige Linden, gepflanzt 1624. &ndash; Auf dem Banne von Munshausen steht ein Eichenbaum von mehreren hundert Jahren, den vieler Männer Arme nicht umspannen können, und der eine Höhle hat, in der zehn Männer stehen können ''<nowiki>[</nowiki>cf. [[Eechen zu Munzen]]<nowiki>]</nowiki>''. Von diesem Baume und der ihn umgebenden Landschaft wurde voriges Jahr ein Bild aufgenommen für die in Brüssel erscheinende Illustration européenne. &ndash; Im Schloßpark zu Clerf befindet sich ein Tannenbaum von 4 Meter Umfang und zu Schimpach (Niederwampach) in der Wiese des Hrn. Servais eine Linde von 5 Meter Umfang." &ndash; Nach einem Schreiben des Hrn. Lehrers zu Berle steht bei dem Dorfe Wolflingen (Kanton Redingen) eine ungeheure, alte Buche, an welche sich eine schöne Geschichte knüpfen soll ''<nowiki>[</nowiki>cf. [[Buch op der Wolwener-Klaus]]<nowiki>]</nowiki>.<br>''Könnte uns Jemand Aufschluß über letzere Geschichte geben ? Knüpfen sich keine historische Begebenheiten, Unglücksfälle oder Sagen und Legenden an obige Bäume ? Gibt es noch solcher merkwürdiger Bäume in unserem Lande ? Wir bitten alle unsere Leser und Freunde uns bei etwaigen Mittheilungen den Umfang, die ungefähre Höhe, sowie alle Einzelheiten, welche sich an dieselben knüpfen, beifügen zu wollen.''"<br>Duerno sinn eng sëlleg Informatiounen iwwer bemierkenswäert Beem an der selwechter Rubrik "Fragekasten" publizéiert ginn.</ref>. * 1893: éischt Publikatioun, vum [[Georges Ernest Faber|Ernest Faber]] (''Alte Bäume''), iwwer bemierkenswäert Beem zu Lëtzebuerg<ref>Een Deel vun dëse Beem besteet nach haut ([[Heeschbreger Bildchen|Eech zu Heeschbreg]]; [[Eech um Bicherhaff]]; [[Willibrorduslannen]] zu Laaschent…) anerer sinn zanterhier verschwonnen (z.&nbsp;B. d'Mudderbuch am Juckelsbësch bei [[Mamer]])</ref>. * 1907: e systemateschen Inventaire vun de bemierkenswäerte Beem vum E. Faber, mat Fotoen: ''Die Baumriesen des Großherzogtums Luxemburg''<ref>Dës Publikatioun vum Ernest Faber gëtt an de follgende Joren e puermol nei ergänzt a publizéiert. Fir d'éischt gëtt dëst Wierk a Fortsetzungen op zwee Joer verdeelt (1912 an 1913) am Bulletin vun der [[Société des naturalistes luxembourgeois]] erausbruecht. Duerno ginn déi Deelartikelen zesummen als Separatum opgeluecht (cf. Faber 1913). 7 Joer drop kënnt eng erweidert Neioplo eraus (cf. Faber 1920).</ref>. * 1940: déi däitsch Forstverwaltung léisst e kompletten (onverëffentlechten) Inventaire vun alle bemierkenswäerte Beem zu Lëtzebuerg opstellen. * 1957: eng Broschür vum Forstingenieur [[Paul Modert]]: ''Die verschwundenen Baumriesen des Luxemburger Landes''. * 1962 an 1967: zwou Broschüre vum Paul Modert iwwer: ''Die Baumriesen des Luxemburger Landes, I. Teil'' (1962) an ''II. Teil'' (1967). * 1981: d'[[Forstverwaltung]] gëtt e Buch eraus mam Titel ''Arbres remarquables du Grand-Duché de Luxembourg''. * 1983: ''Luxemburg - seine sagenumwobenen Holzriesen'' vum [[Norbert Weins]]. Dëst Buch enthält eng Kompilatioun vun deenen Donnéeën, déi scho virdru verëffentlecht goufen. * 2002: e Buch vun der Forstverwaltung an dem [[Nationalmusée fir Naturgeschicht|Naturmusée]] (''Les arbres remarquables'') mat : - der Beschreiwung, der geneeër Plaz an der Foto vun deenen interessantste Beem aus dëser Rei; : - der Lëscht vun alle bemierkenswäerte Beem zu Lëtzebuerg, dorënner och déi déi als [[Monuments nationaux]] klasséiert sinn. : Zousätzlech ass vum Naturmusée e Logo entworf ginn, deen op zwou Placketten ze gesinn ass: eng Plackett mat der Indikatioun '''arbre classé''', déi aner mat der Indikatioun '''arbre remarquable''', fir (nach) net klasséiert Beem. Dës Plackett sollen op deene betreffende Beem ze fanne sinn (wat bis [[2023]] nëmme bei e puer Beem de Fall ass). * 2008: ''Les arbres introduits au Luxembourg'', vum A. Welter, J. Turk a J. Trossen. [https://web.archive.org/web/20100918085611/http://www.mnhn.lu/recherche/ferrantia/liste_detail.asp?ID=54 Ferrantia 53], 111 S. * 2008: d'[[Forstverwaltung]] huet en neien Inventaire vun de bemierkenswäerte Beem zu Lëtzebuerg an der Aarbecht. *2009: ''Seltene einheimische Baumarten in Luxemburg. Maßnahmen zur Erhaltung und Förderung.'' Erausgi vun der Administration des eaux et forêts. 58 S. (13 Aarte gi beschriwwen. D'Broschür gëtt 2008 als Publikatiounsdatum un. Si gouf awer eréischt den 20. Mee 2009 virgestallt a vun do un ausgedeelt). * 2014: Publikatioun vun enger aktualiséierter Versioun vun enger Lëscht vun der Forstverwaltung (Stand: 20.10.2014)<ref>[https://environnement.public.lu/dam-assets/documents/natur/biodiversite/pag/liste-arbres-remarquables.pdf Lëscht] op environnement.public.lu.</ref> * 2023: ''Arbres remarquables du Grand-Duché de Luxembourg'', erausgi vun der [[Administration de la nature et des forêts|Naturverwaltung]] an [[natur&ëmwelt|natur&ëmwelt asbl]], 251 S.<ref>D'lb-Wikipedia mat der Säit ''Bemierkenswäert Beem zu Lëtzebuerg'' ginn an der Rubrik ''Bibliographie et sources'' gefouert; S. 250.</ref> * 2025: [[Groussherzoglecht Reglement|Groussherzogleche Reglement]] vum 31. Januar 2025; déi éischt offiziell Lëscht mat am Ganzen 242 bemierkenswäerte Beem.<ref name=RGD/> == Beem, déi nach stinn == {{Méi Info 1|Lëscht vun de bemierkenswäerte Beem zu Lëtzebuerg}} == Historesch Beem == {{Div col}} *[[Biergahornen op der Corniche]], Stad Lëtzebuerg *[[Biergahorn um Raashaff]]<ref>Beim [[Raashaff]], op der Kräizung vun de Stroossen, déi op [[Blaaschent]] an op [[Fëschbech (Miersch)]] féieren, stoung e [[Biergahorn]]. An den Nonzegerjore vum 20. Joerhonnert gouf en ewechgeholl.</ref> *[[Bluttbuch am Haff vum Geschichtsmusée vun der Stad Lëtzebuerg]] (am Mäerz 2022 ewechgerappt) *[[Buch op der Wolwener-Klaus]] *[[Ronnebeemchen zu Bous]] *[[Schwaarzkifer zu Bierschbech]] *[[Taxus vun Éileng]] *[[Lann zu Reiland]] (am Oktober 2018 ewechgerappt) *[[Zeder zu Schengen]] {{Div col end}} == Literatur == {{Div col}} * Administration des eaux et forêts, 1981. ''Arbres remarquables du Grand-Duché de Luxembourg''. Dréckerei Saint-Paul, Lëtzebuerg. 167 S. (Mat der offizieller Lëscht vun alle bemierkenswäerte Beem zu Lëtzebuerg). * Faber, Ernest, 1893. ''Alte Bäume''. 36 S. Druck der St. Paulus-Gesellschaft, Lëtzebuerg. * Faber, E., 1907. ''Die Baumriesen des Großherzogtums Luxemburg in Wort und Bild: mit Erwähnung hervorragender ausländischer Riesenbäume''. 67 S. J. Schroell, Diekirch. * Faber, E., 1913. ''Die Baumriesen des Grossherzogtums Luxemburg: In Wort und Bild mit Erwähnung hervorragender ausländischer Riesenbäume''. 76 S. P. Worré-Mertens, Luxemburg. (Separatabzug aus der: Vereinsschrift der Gesellschaft Luxemburger Naturfreunde) * Faber, E., 1915. ''Merkwürdige Baumgestalten aus dem Grossherzogtum Luxemburg''. [http://snl.lu/publications/bulletin/SNL_1915_Jub_334_417.pdf Bull. Soc. Nat. luxemb. 25.1: 334-417] (PDF 5,6 Mb). * Faber, E., 1916. ''Merkwürdige Baumgestalten aus dem Grossherzogtum Luxemburg'' (Nachtrag). [http://snl.lu/publications/bulletin/SNL_1916_026_241_245.pdf Bull. Soc. Nat. luxemb. 26: 241-245]. (PDF 474 Kb) * Faber, E., 1920. ''Die Baumriesen des Grossherzogtums Luxemburg: In Wort und Bild mit Erwähnung hervorragender ausländischer Riesenbäume''. Vermehrte Auflage. 95 S. Druck u. Verlag Franz Faber, Mersch. * Modert, Paul, 1965. ''Die Baumriesen des Luxemburger Landes''. Lëtzebuerger Bauere-Kalenner. S. 78-85. * Moes, Jean-Nicolas, 1883. ''Fragekasten: Merkwürdige Bäume im Luxemburger Lande''. Das Luxemburger Land, [http://luxemburgensia.bnl.lu/cgi/luxonline1_2.pl?action=fv&sid=luxland&year=1883&issue=25&page=320&zoom=3 fascicule 25 - page 320]. * Sinner J. ''et al.'', 2002. ''Les arbres remarquables''. Administration des eaux et forêts. Musée national d'histoire naturelle. 255 S. :Mat enger kompletter Lëscht vun de bemierkenswäerte Beem zu Lëtzebuerg, enger ausféierlecher Bibliographie zum Theema, an engem Bild vun deenen zwou Placketten déi op d'Beem komme sollen. * Weins, Norbert, 1983. ''Luxemburg - seine sagenumwobenen Holzriesen.'' Imprimerie Centrale, Lëtzebuerg, 210 S. * Welter, A., J. Turk & J. Trossen, 2008. ''Les arbres introduits au Luxembourg''. 111 S. [[Ferrantia]] 53. * Murat, Danièle et al. 2023. Les arbres remarquables du Grand-Duché de Luxembourg. [3e parution revue et adaptée]. Diekirch: ANF. Print. ISBN 978-2-9199474-3-0 {{Div col end}} == Kuckt och == * [[Lëscht vun de bemierkenswäerte Beem zu Lëtzebuerg]] * [[De Mythos vun der Onofhängegkeet 1839#"Fräiheetsbeem"|Fräiheetsbeem]] * [[Lëscht vu Lëtzebuerger Naturschutzgebidder]] == Um Spaweck == {{Commonscat}} * [https://map.geoportail.lu/theme/emwelt?lang=fr&version=3&X=711949&Y=6413517&zoom=10&rotation=0&features=&layers=419-2384&opacities=1-1&time=--&bgLayer=basemap_2015_global D'Kaart vun de bemierkenswäerte Beem um geoportail.lu] * [https://environnement.public.lu/content/dam/environnement/documents/natur/biodiversite/guide-arbres-remarquables.pdf Eis Beem loosse sech weisen!] Guide pratique vun der ANF an dem Ëmweltministère, 2026 {{Autoritéitskontroll}} {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:Bemierkenswäert Beem zu Lëtzebuerg| ]] gsp1xrtkh88o66dnq6veybk4z8ujn26 2676056 2676055 2026-04-27T07:05:05Z GilPe 14980 /* Um Spaweck */ +link rtl.lu 2676056 wikitext text/x-wiki [[Fichier:Arbres rem 1981.jpg|thumb|220px|Arbres remarquables &ndash; 1981]] [[Fichier:Arbres remarquables 2002 Buchdeckel.jpg|thumb|220px|Les arbres remarquables &ndash; 2002]] [[Fichier:Logo bemierkenswäert Beem.jpg|thumb|220px|Plackett fir op bemierkenswäert Beem]] [[Fichier:Ferrantia 053.jpg|thumb|220px|Les arbres introduits au Luxembourg &ndash; 2008]] [[Fichier:Seltene einh Baumarten Lux.jpg|thumb|220px|Broschür vun der Natur- a Bëschverwaltung 2008/2009.]] Zu [[Lëtzebuerg (Land)|Lëtzebuerg]] gëtt den Ausdrock „bemierkenswäerte Bam“ ({{Fr}} ''arbre remarquable'') duerch eng Ännerung am Naturschutzgesetz vum 3. Mäerz 2022<ref>{{Citation|URL=http://data.legilux.public.lu/eli/etat/leg/loi/2022/03/03/a110|Titel=Loi du 3 mars 2022 portant modification de la loi du 18 juillet 2018 concernant la protection de la nature et des ressources naturelles|Gekuckt=31.01.2024|Datum=03.03.2022|Editeur=http://data.legilux.public.lu|Sprooch=fr}}</ref> definéiert. Dozou zielen deemno Beem, déi vu [[Geographie vu Lëtzebuerg|landschaftlechen]], [[Biologie|biologeschen]], [[Morphologie (Biologie)|morphologeschen]], [[Dendrologie|dendrologeschen]], [[Geschicht|historeschen]] oder commemorativen Interessi sinn.<ref>« arbre remarquable »: arbre présentant un intérêt paysager, biologique, morphologique, dendrologique, historique ou commémoratif</ref> Eng Partie Beem, déi ë.&nbsp;a. duerch hiren Alter, hir Gréisst oder hir Plaz bemierkenswäert sinn, goufen iwwer d'Joren an enger 'offizieller' Lëscht vun de bemierkenswäerte Beem gefouert. Se goufen 1981 (''Arbres remarquables du Grand-Duché de Luxembourg'') vun der [[Naturverwaltung]] (deemools Forstverwaltung) an duerno 2002 (''Les Arbres remarquables'') vun der Naturverwaltung zesumme mam [[Nationalmusée fir Naturgeschicht|Naturmusée]] publizéiert (cf. Literatur hei drënner). Eng drëtt Publikatioun (''Les arbres remarquables du Grand-Duché de Luxembourg'') vun der Naturverwaltung, zesumme mat [[natur&ëmwelt|natur&ëmwelt asbl]], ass 2023 erauskomm. Mam [[Groussherzoglecht Reglement|Groussherzogleche Reglement]] vum 31. Januar 2025 gouf déi éischt offiziell Lëscht mat am Ganzen 242 bemierkenswäerte Beem publizéiert<ref name=RGD>{{Citation|URL=http://data.legilux.public.lu/eli/etat/leg/rgd/2025/01/31/a40|Titel=Règlement grand-ducal du 31 janvier 2025 établissant la liste des arbres remarquables|Gekuckt=16.02.2025|Editeur=legilux.public.lu|Sprooch=fr}}</ref>. == Historique == * 1883: éischten Opruff vum [[Jean-Nicolas Moes]] an der Zeitung [[Das Luxemburger Land]] iwwer bemierkenswäert Beem am Lëtzebuerger Land<ref>Cf. Moes 1883 an der Literaturëscht:<br>''Fragekasten: Merkwürdige Bäume im Luxemburger Lande''<br>''Wir lasen kürzlich im "[[Der Landwirth|Landwirth]]": "Beim Ausgange des Dorfes Berle bei Wiltz stehen drei alte ehrwürdige Linden, gepflanzt 1624. &ndash; Auf dem Banne von Munshausen steht ein Eichenbaum von mehreren hundert Jahren, den vieler Männer Arme nicht umspannen können, und der eine Höhle hat, in der zehn Männer stehen können ''<nowiki>[</nowiki>cf. [[Eechen zu Munzen]]<nowiki>]</nowiki>''. Von diesem Baume und der ihn umgebenden Landschaft wurde voriges Jahr ein Bild aufgenommen für die in Brüssel erscheinende Illustration européenne. &ndash; Im Schloßpark zu Clerf befindet sich ein Tannenbaum von 4 Meter Umfang und zu Schimpach (Niederwampach) in der Wiese des Hrn. Servais eine Linde von 5 Meter Umfang." &ndash; Nach einem Schreiben des Hrn. Lehrers zu Berle steht bei dem Dorfe Wolflingen (Kanton Redingen) eine ungeheure, alte Buche, an welche sich eine schöne Geschichte knüpfen soll ''<nowiki>[</nowiki>cf. [[Buch op der Wolwener-Klaus]]<nowiki>]</nowiki>.<br>''Könnte uns Jemand Aufschluß über letzere Geschichte geben ? Knüpfen sich keine historische Begebenheiten, Unglücksfälle oder Sagen und Legenden an obige Bäume ? Gibt es noch solcher merkwürdiger Bäume in unserem Lande ? Wir bitten alle unsere Leser und Freunde uns bei etwaigen Mittheilungen den Umfang, die ungefähre Höhe, sowie alle Einzelheiten, welche sich an dieselben knüpfen, beifügen zu wollen.''"<br>Duerno sinn eng sëlleg Informatiounen iwwer bemierkenswäert Beem an der selwechter Rubrik "Fragekasten" publizéiert ginn.</ref>. * 1893: éischt Publikatioun, vum [[Georges Ernest Faber|Ernest Faber]] (''Alte Bäume''), iwwer bemierkenswäert Beem zu Lëtzebuerg<ref>Een Deel vun dëse Beem besteet nach haut ([[Heeschbreger Bildchen|Eech zu Heeschbreg]]; [[Eech um Bicherhaff]]; [[Willibrorduslannen]] zu Laaschent…) anerer sinn zanterhier verschwonnen (z.&nbsp;B. d'Mudderbuch am Juckelsbësch bei [[Mamer]])</ref>. * 1907: e systemateschen Inventaire vun de bemierkenswäerte Beem vum E. Faber, mat Fotoen: ''Die Baumriesen des Großherzogtums Luxemburg''<ref>Dës Publikatioun vum Ernest Faber gëtt an de follgende Joren e puermol nei ergänzt a publizéiert. Fir d'éischt gëtt dëst Wierk a Fortsetzungen op zwee Joer verdeelt (1912 an 1913) am Bulletin vun der [[Société des naturalistes luxembourgeois]] erausbruecht. Duerno ginn déi Deelartikelen zesummen als Separatum opgeluecht (cf. Faber 1913). 7 Joer drop kënnt eng erweidert Neioplo eraus (cf. Faber 1920).</ref>. * 1940: déi däitsch Forstverwaltung léisst e kompletten (onverëffentlechten) Inventaire vun alle bemierkenswäerte Beem zu Lëtzebuerg opstellen. * 1957: eng Broschür vum Forstingenieur [[Paul Modert]]: ''Die verschwundenen Baumriesen des Luxemburger Landes''. * 1962 an 1967: zwou Broschüre vum Paul Modert iwwer: ''Die Baumriesen des Luxemburger Landes, I. Teil'' (1962) an ''II. Teil'' (1967). * 1981: d'[[Forstverwaltung]] gëtt e Buch eraus mam Titel ''Arbres remarquables du Grand-Duché de Luxembourg''. * 1983: ''Luxemburg - seine sagenumwobenen Holzriesen'' vum [[Norbert Weins]]. Dëst Buch enthält eng Kompilatioun vun deenen Donnéeën, déi scho virdru verëffentlecht goufen. * 2002: e Buch vun der Forstverwaltung an dem [[Nationalmusée fir Naturgeschicht|Naturmusée]] (''Les arbres remarquables'') mat : - der Beschreiwung, der geneeër Plaz an der Foto vun deenen interessantste Beem aus dëser Rei; : - der Lëscht vun alle bemierkenswäerte Beem zu Lëtzebuerg, dorënner och déi déi als [[Monuments nationaux]] klasséiert sinn. : Zousätzlech ass vum Naturmusée e Logo entworf ginn, deen op zwou Placketten ze gesinn ass: eng Plackett mat der Indikatioun '''arbre classé''', déi aner mat der Indikatioun '''arbre remarquable''', fir (nach) net klasséiert Beem. Dës Plackett sollen op deene betreffende Beem ze fanne sinn (wat bis [[2023]] nëmme bei e puer Beem de Fall ass). * 2008: ''Les arbres introduits au Luxembourg'', vum A. Welter, J. Turk a J. Trossen. [https://web.archive.org/web/20100918085611/http://www.mnhn.lu/recherche/ferrantia/liste_detail.asp?ID=54 Ferrantia 53], 111 S. * 2008: d'[[Forstverwaltung]] huet en neien Inventaire vun de bemierkenswäerte Beem zu Lëtzebuerg an der Aarbecht. *2009: ''Seltene einheimische Baumarten in Luxemburg. Maßnahmen zur Erhaltung und Förderung.'' Erausgi vun der Administration des eaux et forêts. 58 S. (13 Aarte gi beschriwwen. D'Broschür gëtt 2008 als Publikatiounsdatum un. Si gouf awer eréischt den 20. Mee 2009 virgestallt a vun do un ausgedeelt). * 2014: Publikatioun vun enger aktualiséierter Versioun vun enger Lëscht vun der Forstverwaltung (Stand: 20.10.2014)<ref>[https://environnement.public.lu/dam-assets/documents/natur/biodiversite/pag/liste-arbres-remarquables.pdf Lëscht] op environnement.public.lu.</ref> * 2023: ''Arbres remarquables du Grand-Duché de Luxembourg'', erausgi vun der [[Administration de la nature et des forêts|Naturverwaltung]] an [[natur&ëmwelt|natur&ëmwelt asbl]], 251 S.<ref>D'lb-Wikipedia mat der Säit ''Bemierkenswäert Beem zu Lëtzebuerg'' ginn an der Rubrik ''Bibliographie et sources'' gefouert; S. 250.</ref> * 2025: [[Groussherzoglecht Reglement|Groussherzogleche Reglement]] vum 31. Januar 2025; déi éischt offiziell Lëscht mat am Ganzen 242 bemierkenswäerte Beem.<ref name=RGD/> == Beem, déi nach stinn == {{Méi Info 1|Lëscht vun de bemierkenswäerte Beem zu Lëtzebuerg}} == Historesch Beem == {{Div col}} *[[Biergahornen op der Corniche]], Stad Lëtzebuerg *[[Biergahorn um Raashaff]]<ref>Beim [[Raashaff]], op der Kräizung vun de Stroossen, déi op [[Blaaschent]] an op [[Fëschbech (Miersch)]] féieren, stoung e [[Biergahorn]]. An den Nonzegerjore vum 20. Joerhonnert gouf en ewechgeholl.</ref> *[[Bluttbuch am Haff vum Geschichtsmusée vun der Stad Lëtzebuerg]] (am Mäerz 2022 ewechgerappt) *[[Buch op der Wolwener-Klaus]] *[[Ronnebeemchen zu Bous]] *[[Schwaarzkifer zu Bierschbech]] *[[Taxus vun Éileng]] *[[Lann zu Reiland]] (am Oktober 2018 ewechgerappt) *[[Zeder zu Schengen]] {{Div col end}} == Literatur == {{Div col}} * Administration des eaux et forêts, 1981. ''Arbres remarquables du Grand-Duché de Luxembourg''. Dréckerei Saint-Paul, Lëtzebuerg. 167 S. (Mat der offizieller Lëscht vun alle bemierkenswäerte Beem zu Lëtzebuerg). * Faber, Ernest, 1893. ''Alte Bäume''. 36 S. Druck der St. Paulus-Gesellschaft, Lëtzebuerg. * Faber, E., 1907. ''Die Baumriesen des Großherzogtums Luxemburg in Wort und Bild: mit Erwähnung hervorragender ausländischer Riesenbäume''. 67 S. J. Schroell, Diekirch. * Faber, E., 1913. ''Die Baumriesen des Grossherzogtums Luxemburg: In Wort und Bild mit Erwähnung hervorragender ausländischer Riesenbäume''. 76 S. P. Worré-Mertens, Luxemburg. (Separatabzug aus der: Vereinsschrift der Gesellschaft Luxemburger Naturfreunde) * Faber, E., 1915. ''Merkwürdige Baumgestalten aus dem Grossherzogtum Luxemburg''. [http://snl.lu/publications/bulletin/SNL_1915_Jub_334_417.pdf Bull. Soc. Nat. luxemb. 25.1: 334-417] (PDF 5,6 Mb). * Faber, E., 1916. ''Merkwürdige Baumgestalten aus dem Grossherzogtum Luxemburg'' (Nachtrag). [http://snl.lu/publications/bulletin/SNL_1916_026_241_245.pdf Bull. Soc. Nat. luxemb. 26: 241-245]. (PDF 474 Kb) * Faber, E., 1920. ''Die Baumriesen des Grossherzogtums Luxemburg: In Wort und Bild mit Erwähnung hervorragender ausländischer Riesenbäume''. Vermehrte Auflage. 95 S. Druck u. Verlag Franz Faber, Mersch. * Modert, Paul, 1965. ''Die Baumriesen des Luxemburger Landes''. Lëtzebuerger Bauere-Kalenner. S. 78-85. * Moes, Jean-Nicolas, 1883. ''Fragekasten: Merkwürdige Bäume im Luxemburger Lande''. Das Luxemburger Land, [http://luxemburgensia.bnl.lu/cgi/luxonline1_2.pl?action=fv&sid=luxland&year=1883&issue=25&page=320&zoom=3 fascicule 25 - page 320]. * Sinner J. ''et al.'', 2002. ''Les arbres remarquables''. Administration des eaux et forêts. Musée national d'histoire naturelle. 255 S. :Mat enger kompletter Lëscht vun de bemierkenswäerte Beem zu Lëtzebuerg, enger ausféierlecher Bibliographie zum Theema, an engem Bild vun deenen zwou Placketten déi op d'Beem komme sollen. * Weins, Norbert, 1983. ''Luxemburg - seine sagenumwobenen Holzriesen.'' Imprimerie Centrale, Lëtzebuerg, 210 S. * Welter, A., J. Turk & J. Trossen, 2008. ''Les arbres introduits au Luxembourg''. 111 S. [[Ferrantia]] 53. * Murat, Danièle et al. 2023. Les arbres remarquables du Grand-Duché de Luxembourg. [3e parution revue et adaptée]. Diekirch: ANF. Print. ISBN 978-2-9199474-3-0 {{Div col end}} == Kuckt och == * [[Lëscht vun de bemierkenswäerte Beem zu Lëtzebuerg]] * [[De Mythos vun der Onofhängegkeet 1839#"Fräiheetsbeem"|Fräiheetsbeem]] * [[Lëscht vu Lëtzebuerger Naturschutzgebidder]] == Um Spaweck == {{Commonscat}} * [https://map.geoportail.lu/theme/emwelt?lang=fr&version=3&X=711949&Y=6413517&zoom=10&rotation=0&features=&layers=419-2384&opacities=1-1&time=--&bgLayer=basemap_2015_global D'Kaart vun de bemierkenswäerte Beem um geoportail.lu] * [https://environnement.public.lu/content/dam/environnement/documents/natur/biodiversite/guide-arbres-remarquables.pdf Eis Beem loosse sech weisen!] Guide pratique vun der ANF an dem Ëmweltministère, 2026 * Chris Meisch, [https://www.rtl.lu/news/national/mat-neier-sensibiliseierungscampagne-sollen-arbres-remarquables-besser-geschutzt-ginn-1108073997 Mat neier Sensibiliséierungscampagne sollen "arbres remarquables" besser geschützt ginn], rtl.lu, 27.04.2026 {{Autoritéitskontroll}} {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:Bemierkenswäert Beem zu Lëtzebuerg| ]] n8uaz0isrbeyflnhpcdlv0e2t2n82jl 0 24674 2676098 2673009 2026-04-27T10:23:11Z Mobby 12 60927 offiziellen Numm 2676098 wikitext text/x-wiki Zu Lëtzebuerg gëtt et ronn 50 Lycéeën oder Schoulen an deene [[Secondaire (Lëtzebuerg)|Secondairesklassen]] ugebuede ginn. An den ëffentlechen a private Secondairesschoulen zu [[Lëtzebuerg (Land)|Lëtzebuerg]] waren 51.374 Schüler fir d'Schouljoer 2022/2023 ageschriwwen<ref name=":3">{{Citation|URL=https://men.public.lu/content/dam/men/fr/actualites/articles/communiques-conference-presse/2022-ok/09/220912-chiffres-rentree.pdf|Titel=Les chiffres de la rentrée 2022/2023|Gekuckt=16.09.2022|Datum=16.09.2022|Editeur=Ministère fir Educatioun, Kanner a Jugend|Sprooch=fr}}</ref>. ==Tabell vun de Lycéeën zu Lëtzebuerg a mat lëtzebuergescher Bedeelegung== {| class="wikitable sortable" ! Lycée ! Ofkierzung ! Typ ! Regimm<ref>C: Enseignement secondaire '''c'''lassique | G: Enseignement secondaire '''g'''énéral / formation professionnelle | I: Programme '''i'''nternational</ref> ! Uertschaft ! Regioun ! Schüler<br>2017-2018<ref name="men.public.lu">{{Citation|URL=http://www.men.public.lu/fr/actualites/articles/communiques-conference-presse/2017/09/13-chiffres-rentree/chiffres.pdf |Titel=MEN, Pressecommuniqué vum 13. 9. 2017 |Gekuckt=21.09.2017 |Archiv-Datum=31.12.2017 |Archiv-URL=https://web.archive.org/web/20171231143643/http://www.men.public.lu/fr/actualites/articles/communiques-conference-presse/2017/09/13-chiffres-rentree/chiffres.pdf }}</ref> !Schüler<br>2021-2022<ref name=":2">{{Citation|URL=https://gouvernement.lu/dam-assets/documents/actualites/2021/09-septembre/10-chiffres-rentree/chiffres-rentree-2021.docx|Titel=Les chiffres de la rentrée 2021/2022|Gekuckt=14.07.2022|Datum=10.09.2021|Editeur=Ministère de l'Éducation nationale, de l'Enfance et de la Jeunesse|Sprooch=fr}}</ref> ! Schüler 2022-2023<ref name=":3" /> ! Grënnungs-<br>joer |- | [[Atert-Lycée]] | ALR | Ëffentlech | C, G | [[Réiden op der Atert]] | Westen |align=right|1.203 |align=right|1.357 |align=right|1.459 |align=center|2004 |- | [[Athénée de Luxembourg]] | AL | Ëffentlech | C, G, I | [[Lëtzebuerg (Stad)|Lëtzebuerg]] | Zentrum |align=right|1.371 |align=right|1.545 |align=right|1.559 |align=center|1603 |- | [[Bouneweger Lycée Luxembourg]] | BLL | Ëffentlech | G | [[Lëtzebuerg (Stad)|Lëtzebuerg]] | Zentrum |align=right|1.886 |align=right|1.318 |align=right|1.291 |align=center|1983 |- | [[Centre de logopédie]] | CL | Ëffentlech | G | [[Lëtzebuerg (Stad)|Lëtzebuerg]] | Zentrum |align=right|12 |align=right|9 |align=right|9 |align=center|2002 |- | [[Centre national de formation professionnelle continue d'Esch]] | CNFPC | Ëffentlech | G | [[Esch-Uelzecht]] | Süden |align=right|174 |align=right|85 |align=right|88 | |- | [[Centre national de formation professionnelle continue d'Ettelbruck]] | CNFPC | Ëffentlech | G | [[Ettelbréck]] | Norden |align=right|72 |align=right|48 |align=right|46 | |- | [[Centre socio-éducatif de l'État]] | | Ëffentlech | G | [[Dräibuer]] | Osten |align=right|22 |align=right|20 |align=right|14 | |- | [[Deutsch-Luxemburgisches Schengen-Lyzeum Perl]] | SLP | Ëffentlech | C, G | [[Perl|Pärel]] | Osten |align=right|831 |align=right|894 |align=right|903 |align=center|2006 |- |[[Europäesch Schoul|École européenne]] I<ref name="A">Secondairesschoule mat Léierpläng aus anere Länner</ref> | rowspan="2" | | rowspan="2" | International | rowspan="2" | | [[Kierchbierg]] | Zentrum | rowspan="2" align="right" |5.976 | rowspan="2" align="right" |3.347<ref>École européenne I + II zesummen</ref><ref name=":0">internationale Programm</ref> | rowspan="2" align="right" |3.466<ref name=":4" /> |align=center|1953 |- |École européenne II |[[Bartreng]] / [[Mamer]] |Zentrum |align=center|2004 |- <!--| [[École française du Luxembourg]] | | International | | [[Lëtzebuerg (Stad)|Lëtzebuerg]] | Zentrum |align=right|818 | | |---> | [[École internationale Differdange et Esch-sur-Alzette]]<ref>{{Citation|URL=https://legilux.public.lu/eli/etat/leg/loi/2016/02/26/n1/jo|Titel=Loi du 26 février 2016 portant création d'une école internationale publique à Differdange|Gekuckt=15.07.2022|Datum=26.02.2016|Wierk=|Editeur=legilux.public.lu|Sprooch=fr}}</ref> | EIDE | Ëffentlech | I | [[Déifferdeng]] | Süden |align=right|230 |align=right|937 |align=right|1.148 |align=center|2016 |- |[[École internationale Gaston Thorn]]<ref>{{Citation|URL=https://legilux.public.lu/eli/etat/leg/loi/2022/07/08/a345/jo|Titel=Loi du 8 juillet 2022 portant création d'un lycée à Luxembourg|Gekuckt=13.07.2022|Datum=08.07.2022|Wierk=legilux.public.lu|Sprooch=fr}}</ref> |EIGT |Ëffentlech |I |[[Lëtzebuerg (Stad)|Lëtzebuerg]] |Zentrum | |align=right|91 |align=right|129<ref name=":0" /> | |- | [[École nationale pour adultes]] | ENAD | Ëffentlech | | [[Lëtzebuerg (Stad)|Lëtzebuerg]] | Zentrum |align=right|426 | | | |- | [[École nationale de santé du Luxembourg]] | ENSA | Ëffentlech | G | [[Lëtzebuerg (Stad)|Lëtzebuerg]] | Zentrum |align=right|1.020 |align=right|955 |align=right|858 |align=center|1995 |- | [[École privée Fieldgen]]<ref name="L">Net ëffentlech Secondairesschoule mat lëtzebuergesche Léierpläng</ref> | EPF | Privat | C, G | [[Lëtzebuerg (Stad)|Lëtzebuerg]] | Zentrum | |align=right|1.507 |align=right|1.517 |align=center|1891 |- <!--| [[École privée Grandjean]]<ref name=":4" /> | EPG | International | | [[Lëtzebuerg (Stad)|Lëtzebuerg]] | Zentrum |align=right|136 | | |---> |[[École privée Marie-Consolatrice]]<ref name="L"/> | EPMC | Privat | G | [[Esch-Uelzecht]] | Süden | |align=right|540 |align=right|447 |align=center|1884 |- |[[École privée Notre-Dame Sainte-Sophie|École privée Notre-Dame]] (Sainte-Sophie)<ref name=":4" /> | EPND | Privat | G, I | [[Lëtzebuerg (Stad)|Lëtzebuerg]] | Zentrum |align=right|587 |align=right|48<ref name=":1">Secondaire général / formation professionnelle</ref> 112<ref name=":0" /> |align=right|49<ref name=":1" /> 118<ref name=":0" /> 117<ref name=":4">Léierplang deen anescht ass wéi dee vum MENJE</ref> |align=center|1627 |- |[[École privée Sainte-Anne Ettelbruck|École privée Sainte-Anne]]<ref name="L"/> | EPSA | Privat | G | [[Ettelbréck]] | Norden | |align=right|1.040 |align=right|1.069 | |- | [[Fräi-ëffentlech Waldorfschoul Lëtzebuerg]]<ref name=":4" /> | | Privat | | [[Lëtzebuerg (Stad)|Lëtzebuerg]] | Zentrum |align=right|383 |align=right|125 |align=right|140 |align=center|1984 |- | [[International School of Luxembourg]]<ref name="A"/> | ISL | International | | [[Lëtzebuerg (Stad)|Lëtzebuerg]] | Zentrum |align=right|1.459 |align=right|738 |align=right|773 |align=center|1963 |- | [[Lënster Lycée International School]] | LLJ | Ëffentlech | C, G, I | [[Jonglënster]] | Osten |align=right|680 |align=right|1.074 |align=right|1.237 |align=center|2014 |- | [[Lycée Aline-Mayrisch]] | LAML | Ëffentlech | C, G | [[Lëtzebuerg (Stad)|Lëtzebuerg]] | Zentrum |align=right|1.406 |align=right|1.262 |align=right|1.296 |align=center|2000 |- |[[Lycée à Mersch]] inklusiv der ''[[École internationale Mersch Anne Beffort]]''<ref>{{Citation|URL=https://legilux.public.lu/eli/etat/leg/loi/2021/08/06/a608/jo|Titel=Loi du 6 août 2021 portant création d'un lycée à Mersch|Gekuckt=13.08.2021|Datum=06.08.2021|Wierk=legilux.public.lu|Sprooch=fr}}</ref> | |Ëffentlech |G, I |[[Miersch]] |Zentrum | | |align=right|271 | |- |[[Lycée à Mondorf-les-Bains]]<ref>{{Citation|URL=https://legilux.public.lu/eli/etat/leg/loi/2018/07/13/a652/consolide/20210915|Titel=Loi du 13 juillet 2018 portant création d'un lycée à Mondorf-les-Bains et modification (…) (version consolidée)|Gekuckt=14.07.2022|Datum=13.07.2018|Wierk=legilux.public.lu|Sprooch=fr}}</ref> inklusiv der ''[[École internationale Mondorf-les-Bains]]'' | | |I | | | |align=right|190<ref name=":0" /> |align=right|232 | |- | [[Lycée Bel-Val]] | LBV | Ëffentlech | C, G | [[Esch-Uelzecht]] | Süden |align=right|1.029 |align=right|1.257 |align=right|1.305 |align=center|2007 |- | [[Lycée classique d&#39;Echternach]] | LCE | Ëffentlech | C, G | [[Iechternach]] | Osten |align=right|1.072 |align=right|1.069 |align=right|1.161 |align=center|1841 |- | [[Lycée classique de Diekirch]] | LCD | Ëffentlech | C, G | [[Dikrech]] | Norden |align=right|1.817 |align=right|1.237 |align=right|1.215 |align=center|1830 |- <!--| [[Lycée classique de Diekirch]] - Annexe de Mersch | | Ëffentlech | G | [[Miersch]] | Zentrum | | | |---> | [[Lycée de garçons d'Esch]] | LGE | Ëffentlech | C, G | [[Esch-Uelzecht]] | Süden |align=right|997 |align=right|894 |align=right|946 | |- | [[Lycée de garçons de Luxembourg]] | LGL | Ëffentlech | C, G | [[Lëtzebuerg (Stad)|Lëtzebuerg]] | Zentrum |align=right|1.026 |align=right|945 |align=right|965 |align=center|1892 |- | [[Lycée des arts et métiers]] | LAM | Ëffentlech | C, G | [[Lëtzebuerg (Stad)|Lëtzebuerg]] | Zentrum |align=right|1.648 |align=right|1.535 |align=right|1.502 |align=center|1896 |- <!--| Lycée des arts et métiers - Campus de Dommeldange (fréieren [[Uelzecht-Lycée]]) | | Ëffentlech | C, G | [[Lëtzebuerg (Stad)|Lëtzebuerg]] | Zentrum | | | |---> | [[Lycée du Nord]] | LN | Ëffentlech | C, G | [[Wolz (Uertschaft)|Wolz]] | Norden |align=right|1.310 |align=right|1.079 |align=right|1.075 | |- | [[Lycée Edward-Steichen]] inklusiv der [[École internationale Edward-Steichen - Clervaux]] | LESC | Ëffentlech | C, G, I |[[Klierf]] |Norden | |align=right|718 |align=right|933 |align=center|2013 |- | [[Lycée Ermesinde]] | LEM | Ëffentlech | C, G | [[Miersch]] | Zentrum |align=right|672 |align=right|657 |align=right|644 |align=center|2005 |- | [[Lycée français du Luxembourg]] ([[Lycée Vauban]])<ref name=":4" /> | | International | | [[Lëtzebuerg (Stad)|Lëtzebuerg]] | Zentrum |align=right|2.214 |align=right|1.560<ref name=":0" /> |align=right|1.500 |align=center|1985 |- | [[Lycée Guillaume-Kroll]] | LGK | Ëffentlech | C, G | [[Esch-Uelzecht]] | Süden |align=right|1.644 |align=right|1.694 |align=right|1.764 | |- | [[Lycée Hubert-Clément]] | LHCE | Ëffentlech | C, G | [[Esch-Uelzecht]] | Süden |align=right|838 |align=right|1.030 |align=right|1.048 |align=center|1955 |- | [[Lycée Josy-Barthel]] | LIBM | Ëffentlech | C, G | [[Mamer]] | Zentrum |align=right|1.056 |align=right|1.200 |align=right|1.234 |align=center|2001 |- | [[Lycée Michel Lucius]] | LML | Ëffentlech | G, I | [[Lëtzebuerg (Stad)|Lëtzebuerg]] | Zentrum |align=right|1.699 |align=right|1.456 |align=right|1.760 |align=center|1966 |- | [[Lycée Michel-Rodange]] | LMRL | Ëffentlech | C, G | [[Lëtzebuerg (Stad)|Lëtzebuerg]] | Zentrum |align=right|1.384 |align=right|1.352 |align=right|1.439 |align=center|1968 |- | [[Lycée Nic-Biever]] | LNB | Ëffentlech | C, G | [[Diddeleng]] | Süden |align=right|1.637 |align=right|1.576 |align=right|1.644 |align=center|1968 |- | [[Lycée Robert-Schuman]] | LRSL | Ëffentlech | C, G | [[Lëtzebuerg (Stad)|Lëtzebuerg]] | Zentrum |align=right|758 |align=right|784 |align=right|810 |align=center|1911 |- | [[Lycée technique agricole]] | LTA | Ëffentlech | G | [[Ettelbréck]] | Norden |align=right|510 |align=right|574 |align=right|548 |align=center|1932 |- | [[Lycée technique d'Ettelbruck]] | LTEtt | Ëffentlech | G | [[Ettelbréck]] | Norden |align=right|1.323 |align=right|1.522 |align=right|1.555 | |- | [[Lycée technique de Lallange]] | LTL | Ëffentlech | C, G | [[Esch-Uelzecht]] | Süden |align=right|1.566 |align=right|1.556 |align=right|1.572 |align=center|2002 |- | [[Lycée technique du Centre]] | LTC | Ëffentlech | C, G, I | [[Lëtzebuerg (Stad)|Lëtzebuerg]] | Zentrum |align=right|1.941 |align=right|2.028 |align=right|2.056 | |- <!--| Lycée technique du Centre - Annexe du Kirchberg | | Ëffentlech | | [[Lëtzebuerg (Stad)|Lëtzebuerg]] | Zentrum | | | |---> | [[École de commerce et de gestion - School of business and management]] | LTEGG | Ëffentlech | C, G | [[Lëtzebuerg (Stad)|Lëtzebuerg]] | Zentrum |align=right|383 |align=right|351 |align=right|333 | |- <!--| [[Lycée technique école privée Marie-Consolatrice]]<ref name="L"/> | EPMC | Privat | | [[Esch-Uelzecht]] | Süden | | | |---> | [[École d'hôtellerie et de tourisme du Luxembourg]] | EHTL | Ëffentlech | G | [[Dikrech]] | Norden |align=right|250 |align=right|293 |align=right|264 | |- | [[Lycée Mathias-Adam]] | LTMA | Ëffentlech | C, G, I | [[Péiteng]] | Süden |align=right|1.943 |align=right|1.957 |align=right|2.050 |align=center|1966 |- <!--| Lycée technique Mathias-Adam - Annexe (Régime préparatoire) | | Ëffentlech | C | [[Péiteng]] | Süden | | | |---> <!--| Lycée technique pour professions de santé - Centre de formation d'Ettelbrück | | Ëffentlech | | [[Ettelbréck]] | Norden | | | |- | Lycée technique pour professions de santé - Centre de formation de Bascharage | | Ëffentlech | | [[Uewerkäerjeng]] | Süden | | | |- | Lycée technique pour professions de santé - Centre de formation de Luxembourg | | Ëffentlech | | [[Lëtzebuerg (Stad)|Lëtzebuerg]] | Zentrum | | | |---> | [[Lycée technique pour professions éducatives et sociales]] | LTPES | Ëffentlech | G | [[Léiweng]] | Zentrum |align=right|647 |align=right|761 |align=right|862 |align=center|2005 |- | [[Lycée privé Émile-Metz]]<ref name=":4" /> | LTPEM | Privat | G, I | [[Lëtzebuerg (Stad)|Lëtzebuerg]] | Zentrum | |align=right|416<ref name=":1" /><br>52<ref name=":0" /> |align=right|453<ref name=":1" /> 83<ref name=":0" /> |align=center|1914 |- |[[Maacher Lycée]] | |Ëffentlech |C, G |[[Gréiwemaacher]] |Osten |align=right|891 |align=right|1.057 |align=right|1.112 |align=center|1969 |- | [[Nordstad-Lycée]] | NOSL | Ëffentlech | C, G | [[Dikrech]] | Norden |align=right|551 |align=right|591 |align=right|594 |align=center|2007 |- | [[Over The Rainbow International School]]<ref name=":4" /> | | International | | [[Lëtzebuerg (Stad)|Lëtzebuerg]] | Zentrum |align=right|181 |align=right|23 |align=right|28 | |- | [[Saint-George's International School]]<ref name=":4" /> | | International | | [[Lëtzebuerg (Stad)|Lëtzebuerg]] | Zentrum |align=right|775 |align=right|336 |align=right|350 | |- <!--|[[Service de la formation professionnelle]] | | | | | | |align=right|20 | |---> | [[Sportlycée]] | | Ëffentlech | C, G | [[Lëtzebuerg (Stad)|Lëtzebuerg]] | Zentrum |align=right|366 |align=right|410 |align=right|451 |align=center|2012 |} == Lycée oder Lycée technique ? == Duerch Gesetz vum [[24. Juni]] [[2004]] iwwer d'Organisatioun vun de Lycéeën an den technesche Lycéeën<ref>{{Citation|URL=http://data.legilux.public.lu/eli/etat/leg/loi/2004/06/25/n9/jo|Titel=Loi du 25 juin 2004 portant organisation des lycées et lycées techniques|Gekuckt=18.09.2022|Datum=25.06.2004|Editeur=legilux.lu|Sprooch=fr}}</ref>, kréien déi Secondairesschoulen, déi vum [[20. Juli]] 2004 un an d'Liewe geruff ginn an och techneschen Enseignement ubidden, d'Bezeechnung "Lycée"<ref>Artikel 46 vum Gesetz vun 2004: ''« Les lycées créés après l'entrée en vigueur de la présente loi et qui offrent également l'enseignement secondaire technique sont appelés lycées. »''</ref>. == « Enseignement secondaire » == Den 29. August 2017<ref>{{Citation|URL=http://data.legilux.public.lu/eli/etat/leg/loi/2017/08/29/a789/jo|Titel=Loi du 29 août 2017 portant sur l'enseignement secondaire et modifiant 1. la loi modifiée du 25 juin 2004 portant organisation des lycées et lycées techniques (…)|Gekuckt=18.09.2022|Datum=29.08.2017|Editeur=legilux.lu|Sprooch=fr}}</ref> gouf d'Gesetz vun 2004 op enger Rëtsch Punkte g'ännert. Absënns d'Bezeechnung vun den eenzele Secondairesausbildunge gouf ëmgenannt: * aus dem fréieren « enseignement secondaire » gëtt elo den « enseignement secondaire classique »; * den « enseignement secondaire technique » heescht elo « enseignement secondaire général ». {{Méi Info 1|Secondaire (Lëtzebuerg)}} ==E Fall fir sech: De Schengen-Lycée== Den [[Deutsch-Luxemburgisches Schengen-Lyzeum Perl]] huet de [[27. August]] [[2007]] seng Diere fir lëtzebuergesch, däitsch an e puer franséisch Kanner opgemaach. == Schülerzuelen iwwert d'Joren == {| class="wikitable" |+Schüler am Secondaire<ref name=":3" /> ! !2016/ 2017 !2017/ 2018 !2018/ 2019 !2019/ 2020 !2020/ 2021 !2021/ 2022 !2022/ 2023 |- |Ëffentlech Schoulen |align=right|37.508 |align=right|37.625 |align=right|37.719 |align=right|38.330 |align=right|38.837 |align=right|39.817 |align=right|41.382 |- |Privat Schoulen |align=right|8.950 |align=right|9.331 |align=right|9.447 |align=right|9.657 |align=right|9.823 |align=right|9.761 |align=right|9.992 |- |Total |align=right|46.458 |align=right|46.956 |align=right|47.166 |align=right|47.987 |align=right|48.660 |align=right|49.578 |align=right|51.374 |} == Ausbléck == Bis 2050 sollen (Stand: 2026) eelef nei Lycéën zu Lëtzebuerg gebaut ginn, fir déi ronn 17.500 nei Schüler, déi bis bäikommen, ënnerzebréngen. Am Süde vum Land si véier nei Lycéeë geplangt, an d‘Regioun Jonglënster sollen der zwee bäikommen, awer och am Zentrum, am Éislek, an der Regioun Miersch, am Weste ronderëm Stengefort, an an der Muselgéigend soll all Kéiers een neie Lycée bäikommen.<ref>[https://100komma7.lu/news/11-nei-Lyceee-bis-2050-queesch-uechter-d-Land-Wou-genee-ass-nach-net-gewosst "11 nei Lycéeë bis 2050 queesch uechter d'Land: Wou genee, ass nach net gewosst."] 100komma7.lu, 14.04.2026.</ref> == Um Spaweck == *[http://data.legilux.public.lu/eli/etat/leg/loi/2004/06/25/n9/jo Gesetz vum 24. Juni 2004 iwwer d'Organisatioun vun de Lycéeën an den technesche Lycéeën] *[https://web.archive.org/web/20070626233036/http://www.men.public.lu/sys_edu/postprimaire/index.html Websäit vum Edukationsministère (post-primaire)] {{Referenzen}} [[Kategorie:Schoulen zu Lëtzebuerg|*]] 5e689lxb01sxe3elt71x1g7wcdolpfe 2676105 2676098 2026-04-27T10:45:27Z Puscas 735 Ännerung [[Special:Diff/2676098|2676098]] vum [[Special:Contributions/Mobby 12|Mobby 12]] ([[User talk:Mobby 12|Diskussioun]]) annuléieren 2676105 wikitext text/x-wiki Zu Lëtzebuerg gëtt et ronn 50 Lycéeën oder Schoulen an deene [[Secondaire (Lëtzebuerg)|Secondairesklassen]] ugebuede ginn. An den ëffentlechen a private Secondairesschoulen zu [[Lëtzebuerg (Land)|Lëtzebuerg]] waren 51.374 Schüler fir d'Schouljoer 2022/2023 ageschriwwen<ref name=":3">{{Citation|URL=https://men.public.lu/content/dam/men/fr/actualites/articles/communiques-conference-presse/2022-ok/09/220912-chiffres-rentree.pdf|Titel=Les chiffres de la rentrée 2022/2023|Gekuckt=16.09.2022|Datum=16.09.2022|Editeur=Ministère fir Educatioun, Kanner a Jugend|Sprooch=fr}}</ref>. ==Tabell vun de Lycéeën zu Lëtzebuerg a mat lëtzebuergescher Bedeelegung== {| class="wikitable sortable" ! Lycée ! Ofkierzung ! Typ ! Regimm<ref>C: Enseignement secondaire '''c'''lassique | G: Enseignement secondaire '''g'''énéral / formation professionnelle | I: Programme '''i'''nternational</ref> ! Uertschaft ! Regioun ! Schüler<br>2017-2018<ref name="men.public.lu">{{Citation|URL=http://www.men.public.lu/fr/actualites/articles/communiques-conference-presse/2017/09/13-chiffres-rentree/chiffres.pdf |Titel=MEN, Pressecommuniqué vum 13. 9. 2017 |Gekuckt=21.09.2017 |Archiv-Datum=31.12.2017 |Archiv-URL=https://web.archive.org/web/20171231143643/http://www.men.public.lu/fr/actualites/articles/communiques-conference-presse/2017/09/13-chiffres-rentree/chiffres.pdf }}</ref> !Schüler<br>2021-2022<ref name=":2">{{Citation|URL=https://gouvernement.lu/dam-assets/documents/actualites/2021/09-septembre/10-chiffres-rentree/chiffres-rentree-2021.docx|Titel=Les chiffres de la rentrée 2021/2022|Gekuckt=14.07.2022|Datum=10.09.2021|Editeur=Ministère de l'Éducation nationale, de l'Enfance et de la Jeunesse|Sprooch=fr}}</ref> ! Schüler 2022-2023<ref name=":3" /> ! Grënnungs-<br>joer |- | [[Atert-Lycée]] | ALR | Ëffentlech | C, G | [[Réiden op der Atert]] | Westen |align=right|1.203 |align=right|1.357 |align=right|1.459 |align=center|2004 |- | [[Athénée de Luxembourg]] | AL | Ëffentlech | C, G, I | [[Lëtzebuerg (Stad)|Lëtzebuerg]] | Zentrum |align=right|1.371 |align=right|1.545 |align=right|1.559 |align=center|1603 |- | [[Bouneweger Lycée Luxembourg]] | BLL | Ëffentlech | G | [[Lëtzebuerg (Stad)|Lëtzebuerg]] | Zentrum |align=right|1.886 |align=right|1.318 |align=right|1.291 |align=center|1983 |- | [[Centre de logopédie]] | CL | Ëffentlech | G | [[Lëtzebuerg (Stad)|Lëtzebuerg]] | Zentrum |align=right|12 |align=right|9 |align=right|9 |align=center|2002 |- | [[Centre national de formation professionnelle continue d'Esch]] | CNFPC | Ëffentlech | G | [[Esch-Uelzecht]] | Süden |align=right|174 |align=right|85 |align=right|88 | |- | [[Centre national de formation professionnelle continue d'Ettelbruck]] | CNFPC | Ëffentlech | G | [[Ettelbréck]] | Norden |align=right|72 |align=right|48 |align=right|46 | |- | [[Centre socio-éducatif de l'État]] | | Ëffentlech | G | [[Dräibuer]] | Osten |align=right|22 |align=right|20 |align=right|14 | |- | [[Deutsch-Luxemburgisches Schengen-Lyzeum Perl]] | SLP | Ëffentlech | C, G | [[Perl|Pärel]] | Osten |align=right|831 |align=right|894 |align=right|903 |align=center|2006 |- |[[Europäesch Schoul|École européenne]] I<ref name="A">Secondairesschoule mat Léierpläng aus anere Länner</ref> | rowspan="2" | | rowspan="2" | International | rowspan="2" | | [[Kierchbierg]] | Zentrum | rowspan="2" align="right" |5.976 | rowspan="2" align="right" |3.347<ref>École européenne I + II zesummen</ref><ref name=":0">internationale Programm</ref> | rowspan="2" align="right" |3.466<ref name=":4" /> |align=center|1953 |- |École européenne II |[[Bartreng]] / [[Mamer]] |Zentrum |align=center|2004 |- <!--| [[École française du Luxembourg]] | | International | | [[Lëtzebuerg (Stad)|Lëtzebuerg]] | Zentrum |align=right|818 | | |---> | [[École internationale Differdange et Esch-sur-Alzette]]<ref>{{Citation|URL=https://legilux.public.lu/eli/etat/leg/loi/2016/02/26/n1/jo|Titel=Loi du 26 février 2016 portant création d'une école internationale publique à Differdange|Gekuckt=15.07.2022|Datum=26.02.2016|Wierk=|Editeur=legilux.public.lu|Sprooch=fr}}</ref> | EIDE | Ëffentlech | I | [[Déifferdeng]] | Süden |align=right|230 |align=right|937 |align=right|1.148 |align=center|2016 |- |[[École internationale Gaston Thorn]]<ref>{{Citation|URL=https://legilux.public.lu/eli/etat/leg/loi/2022/07/08/a345/jo|Titel=Loi du 8 juillet 2022 portant création d'un lycée à Luxembourg|Gekuckt=13.07.2022|Datum=08.07.2022|Wierk=legilux.public.lu|Sprooch=fr}}</ref> |EIGT |Ëffentlech |I |[[Lëtzebuerg (Stad)|Lëtzebuerg]] |Zentrum | |align=right|91 |align=right|129<ref name=":0" /> | |- | [[École nationale pour adultes]] | ENAD | Ëffentlech | | [[Lëtzebuerg (Stad)|Lëtzebuerg]] | Zentrum |align=right|426 | | | |- | [[École nationale de santé du Luxembourg]] | ENSA | Ëffentlech | G | [[Lëtzebuerg (Stad)|Lëtzebuerg]] | Zentrum |align=right|1.020 |align=right|955 |align=right|858 |align=center|1995 |- | [[École privée Fieldgen]]<ref name="L">Net ëffentlech Secondairesschoule mat lëtzebuergesche Léierpläng</ref> | EPF | Privat | C, G | [[Lëtzebuerg (Stad)|Lëtzebuerg]] | Zentrum | |align=right|1.507 |align=right|1.517 |align=center|1891 |- <!--| [[École privée Grandjean]]<ref name=":4" /> | EPG | International | | [[Lëtzebuerg (Stad)|Lëtzebuerg]] | Zentrum |align=right|136 | | |---> |[[École privée Marie-Consolatrice]]<ref name="L"/> | EPMC | Privat | G | [[Esch-Uelzecht]] | Süden | |align=right|540 |align=right|447 |align=center|1884 |- |[[École privée Notre-Dame Sainte-Sophie|École privée Notre-Dame]] (Sainte-Sophie)<ref name=":4" /> | EPND | Privat | G, I | [[Lëtzebuerg (Stad)|Lëtzebuerg]] | Zentrum |align=right|587 |align=right|48<ref name=":1">Secondaire général / formation professionnelle</ref> 112<ref name=":0" /> |align=right|49<ref name=":1" /> 118<ref name=":0" /> 117<ref name=":4">Léierplang deen anescht ass wéi dee vum MENJE</ref> |align=center|1627 |- |[[École privée Sainte-Anne Ettelbruck|École privée Sainte-Anne]]<ref name="L"/> | EPSA | Privat | G | [[Ettelbréck]] | Norden | |align=right|1.040 |align=right|1.069 | |- | [[Fräi-ëffentlech Waldorfschoul Lëtzebuerg]]<ref name=":4" /> | | Privat | | [[Lëtzebuerg (Stad)|Lëtzebuerg]] | Zentrum |align=right|383 |align=right|125 |align=right|140 |align=center|1984 |- | [[International School of Luxembourg]]<ref name="A"/> | ISL | International | | [[Lëtzebuerg (Stad)|Lëtzebuerg]] | Zentrum |align=right|1.459 |align=right|738 |align=right|773 |align=center|1963 |- | [[Lënster Lycée International School]] | LLJ | Ëffentlech | C, G, I | [[Jonglënster]] | Osten |align=right|680 |align=right|1.074 |align=right|1.237 |align=center|2014 |- | [[Lycée Aline-Mayrisch]] | LAML | Ëffentlech | C, G | [[Lëtzebuerg (Stad)|Lëtzebuerg]] | Zentrum |align=right|1.406 |align=right|1.262 |align=right|1.296 |align=center|2000 |- |[[Lycée à Mersch]] inklusiv der ''[[École internationale Mersch Anne Beffort]]''<ref>{{Citation|URL=https://legilux.public.lu/eli/etat/leg/loi/2021/08/06/a608/jo|Titel=Loi du 6 août 2021 portant création d'un lycée à Mersch|Gekuckt=13.08.2021|Datum=06.08.2021|Wierk=legilux.public.lu|Sprooch=fr}}</ref> | |Ëffentlech |G, I |[[Miersch]] |Zentrum | | |align=right|271 | |- |[[Lycée à Mondorf-les-Bains]]<ref>{{Citation|URL=https://legilux.public.lu/eli/etat/leg/loi/2018/07/13/a652/consolide/20210915|Titel=Loi du 13 juillet 2018 portant création d'un lycée à Mondorf-les-Bains et modification (…) (version consolidée)|Gekuckt=14.07.2022|Datum=13.07.2018|Wierk=legilux.public.lu|Sprooch=fr}}</ref> inklusiv der ''[[École internationale Mondorf-les-Bains]]'' | | |I | | | |align=right|190<ref name=":0" /> |align=right|232 | |- | [[Lycée Bel-Val]] | LBV | Ëffentlech | C, G | [[Esch-Uelzecht]] | Süden |align=right|1.029 |align=right|1.257 |align=right|1.305 |align=center|2007 |- | [[Lycée classique d&#39;Echternach]] | LCE | Ëffentlech | C, G | [[Iechternach]] | Osten |align=right|1.072 |align=right|1.069 |align=right|1.161 |align=center|1841 |- | [[Lycée classique de Diekirch]] | LCD | Ëffentlech | C, G | [[Dikrech]] | Norden |align=right|1.817 |align=right|1.237 |align=right|1.215 |align=center|1830 |- <!--| [[Lycée classique de Diekirch]] - Annexe de Mersch | | Ëffentlech | G | [[Miersch]] | Zentrum | | | |---> | [[Lycée de garçons d'Esch]] | LGE | Ëffentlech | C, G | [[Esch-Uelzecht]] | Süden |align=right|997 |align=right|894 |align=right|946 | |- | [[Lycée de garçons de Luxembourg]] | LGL | Ëffentlech | C, G | [[Lëtzebuerg (Stad)|Lëtzebuerg]] | Zentrum |align=right|1.026 |align=right|945 |align=right|965 |align=center|1892 |- | [[Lycée des arts et métiers]] | LAM | Ëffentlech | C, G | [[Lëtzebuerg (Stad)|Lëtzebuerg]] | Zentrum |align=right|1.648 |align=right|1.535 |align=right|1.502 |align=center|1896 |- <!--| Lycée des arts et métiers - Campus de Dommeldange (fréieren [[Uelzecht-Lycée]]) | | Ëffentlech | C, G | [[Lëtzebuerg (Stad)|Lëtzebuerg]] | Zentrum | | | |---> | [[Lycée du Nord]] | LN | Ëffentlech | C, G | [[Wolz (Uertschaft)|Wolz]] | Norden |align=right|1.310 |align=right|1.079 |align=right|1.075 | |- | [[Lycée Edward-Steichen]] inklusiv der [[École internationale Edward-Steichen - Clervaux]] | LESC | Ëffentlech | C, G, I |[[Klierf]] |Norden | |align=right|718 |align=right|933 |align=center|2013 |- | [[Lycée Ermesinde]] | LEM | Ëffentlech | C, G | [[Miersch]] | Zentrum |align=right|672 |align=right|657 |align=right|644 |align=center|2005 |- | [[Lycée français du Luxembourg]] ([[Lycée Vauban]])<ref name=":4" /> | | International | | [[Lëtzebuerg (Stad)|Lëtzebuerg]] | Zentrum |align=right|2.214 |align=right|1.560<ref name=":0" /> |align=right|1.500 |align=center|1985 |- | [[Lycée Guillaume-Kroll]] | LGK | Ëffentlech | C, G | [[Esch-Uelzecht]] | Süden |align=right|1.644 |align=right|1.694 |align=right|1.764 | |- | [[Lycée Hubert-Clément]] | LHCE | Ëffentlech | C, G | [[Esch-Uelzecht]] | Süden |align=right|838 |align=right|1.030 |align=right|1.048 |align=center|1955 |- | [[Lycée Josy-Barthel]] | LIBM | Ëffentlech | C, G | [[Mamer]] | Zentrum |align=right|1.056 |align=right|1.200 |align=right|1.234 |align=center|2001 |- | [[Lycée Michel-Lucius]] | LML | Ëffentlech | G, I | [[Lëtzebuerg (Stad)|Lëtzebuerg]] | Zentrum |align=right|1.699 |align=right|1.456 |align=right|1.760 |align=center|1966 |- | [[Lycée Michel-Rodange]] | LMRL | Ëffentlech | C, G | [[Lëtzebuerg (Stad)|Lëtzebuerg]] | Zentrum |align=right|1.384 |align=right|1.352 |align=right|1.439 |align=center|1968 |- | [[Lycée Nic-Biever]] | LNB | Ëffentlech | C, G | [[Diddeleng]] | Süden |align=right|1.637 |align=right|1.576 |align=right|1.644 |align=center|1968 |- | [[Lycée Robert-Schuman]] | LRSL | Ëffentlech | C, G | [[Lëtzebuerg (Stad)|Lëtzebuerg]] | Zentrum |align=right|758 |align=right|784 |align=right|810 |align=center|1911 |- | [[Lycée technique agricole]] | LTA | Ëffentlech | G | [[Ettelbréck]] | Norden |align=right|510 |align=right|574 |align=right|548 |align=center|1932 |- | [[Lycée technique d'Ettelbruck]] | LTEtt | Ëffentlech | G | [[Ettelbréck]] | Norden |align=right|1.323 |align=right|1.522 |align=right|1.555 | |- | [[Lycée technique de Lallange]] | LTL | Ëffentlech | C, G | [[Esch-Uelzecht]] | Süden |align=right|1.566 |align=right|1.556 |align=right|1.572 |align=center|2002 |- | [[Lycée technique du Centre]] | LTC | Ëffentlech | C, G, I | [[Lëtzebuerg (Stad)|Lëtzebuerg]] | Zentrum |align=right|1.941 |align=right|2.028 |align=right|2.056 | |- <!--| Lycée technique du Centre - Annexe du Kirchberg | | Ëffentlech | | [[Lëtzebuerg (Stad)|Lëtzebuerg]] | Zentrum | | | |---> | [[École de commerce et de gestion - School of business and management]] | LTEGG | Ëffentlech | C, G | [[Lëtzebuerg (Stad)|Lëtzebuerg]] | Zentrum |align=right|383 |align=right|351 |align=right|333 | |- <!--| [[Lycée technique école privée Marie-Consolatrice]]<ref name="L"/> | EPMC | Privat | | [[Esch-Uelzecht]] | Süden | | | |---> | [[École d'hôtellerie et de tourisme du Luxembourg]] | EHTL | Ëffentlech | G | [[Dikrech]] | Norden |align=right|250 |align=right|293 |align=right|264 | |- | [[Lycée Mathias-Adam]] | LTMA | Ëffentlech | C, G, I | [[Péiteng]] | Süden |align=right|1.943 |align=right|1.957 |align=right|2.050 |align=center|1966 |- <!--| Lycée technique Mathias-Adam - Annexe (Régime préparatoire) | | Ëffentlech | C | [[Péiteng]] | Süden | | | |---> <!--| Lycée technique pour professions de santé - Centre de formation d'Ettelbrück | | Ëffentlech | | [[Ettelbréck]] | Norden | | | |- | Lycée technique pour professions de santé - Centre de formation de Bascharage | | Ëffentlech | | [[Uewerkäerjeng]] | Süden | | | |- | Lycée technique pour professions de santé - Centre de formation de Luxembourg | | Ëffentlech | | [[Lëtzebuerg (Stad)|Lëtzebuerg]] | Zentrum | | | |---> | [[Lycée technique pour professions éducatives et sociales]] | LTPES | Ëffentlech | G | [[Léiweng]] | Zentrum |align=right|647 |align=right|761 |align=right|862 |align=center|2005 |- | [[Lycée privé Émile-Metz]]<ref name=":4" /> | LTPEM | Privat | G, I | [[Lëtzebuerg (Stad)|Lëtzebuerg]] | Zentrum | |align=right|416<ref name=":1" /><br>52<ref name=":0" /> |align=right|453<ref name=":1" /> 83<ref name=":0" /> |align=center|1914 |- |[[Maacher Lycée]] | |Ëffentlech |C, G |[[Gréiwemaacher]] |Osten |align=right|891 |align=right|1.057 |align=right|1.112 |align=center|1969 |- | [[Nordstad-Lycée]] | NOSL | Ëffentlech | C, G | [[Dikrech]] | Norden |align=right|551 |align=right|591 |align=right|594 |align=center|2007 |- | [[Over The Rainbow International School]]<ref name=":4" /> | | International | | [[Lëtzebuerg (Stad)|Lëtzebuerg]] | Zentrum |align=right|181 |align=right|23 |align=right|28 | |- | [[Saint-George's International School]]<ref name=":4" /> | | International | | [[Lëtzebuerg (Stad)|Lëtzebuerg]] | Zentrum |align=right|775 |align=right|336 |align=right|350 | |- <!--|[[Service de la formation professionnelle]] | | | | | | |align=right|20 | |---> | [[Sportlycée]] | | Ëffentlech | C, G | [[Lëtzebuerg (Stad)|Lëtzebuerg]] | Zentrum |align=right|366 |align=right|410 |align=right|451 |align=center|2012 |} == Lycée oder Lycée technique ? == Duerch Gesetz vum [[24. Juni]] [[2004]] iwwer d'Organisatioun vun de Lycéeën an den technesche Lycéeën<ref>{{Citation|URL=http://data.legilux.public.lu/eli/etat/leg/loi/2004/06/25/n9/jo|Titel=Loi du 25 juin 2004 portant organisation des lycées et lycées techniques|Gekuckt=18.09.2022|Datum=25.06.2004|Editeur=legilux.lu|Sprooch=fr}}</ref>, kréien déi Secondairesschoulen, déi vum [[20. Juli]] 2004 un an d'Liewe geruff ginn an och techneschen Enseignement ubidden, d'Bezeechnung "Lycée"<ref>Artikel 46 vum Gesetz vun 2004: ''« Les lycées créés après l'entrée en vigueur de la présente loi et qui offrent également l'enseignement secondaire technique sont appelés lycées. »''</ref>. == « Enseignement secondaire » == Den 29. August 2017<ref>{{Citation|URL=http://data.legilux.public.lu/eli/etat/leg/loi/2017/08/29/a789/jo|Titel=Loi du 29 août 2017 portant sur l'enseignement secondaire et modifiant 1. la loi modifiée du 25 juin 2004 portant organisation des lycées et lycées techniques (…)|Gekuckt=18.09.2022|Datum=29.08.2017|Editeur=legilux.lu|Sprooch=fr}}</ref> gouf d'Gesetz vun 2004 op enger Rëtsch Punkte g'ännert. Absënns d'Bezeechnung vun den eenzele Secondairesausbildunge gouf ëmgenannt: * aus dem fréieren « enseignement secondaire » gëtt elo den « enseignement secondaire classique »; * den « enseignement secondaire technique » heescht elo « enseignement secondaire général ». {{Méi Info 1|Secondaire (Lëtzebuerg)}} ==E Fall fir sech: De Schengen-Lycée== Den [[Deutsch-Luxemburgisches Schengen-Lyzeum Perl]] huet de [[27. August]] [[2007]] seng Diere fir lëtzebuergesch, däitsch an e puer franséisch Kanner opgemaach. == Schülerzuelen iwwert d'Joren == {| class="wikitable" |+Schüler am Secondaire<ref name=":3" /> ! !2016/ 2017 !2017/ 2018 !2018/ 2019 !2019/ 2020 !2020/ 2021 !2021/ 2022 !2022/ 2023 |- |Ëffentlech Schoulen |align=right|37.508 |align=right|37.625 |align=right|37.719 |align=right|38.330 |align=right|38.837 |align=right|39.817 |align=right|41.382 |- |Privat Schoulen |align=right|8.950 |align=right|9.331 |align=right|9.447 |align=right|9.657 |align=right|9.823 |align=right|9.761 |align=right|9.992 |- |Total |align=right|46.458 |align=right|46.956 |align=right|47.166 |align=right|47.987 |align=right|48.660 |align=right|49.578 |align=right|51.374 |} == Ausbléck == Bis 2050 sollen (Stand: 2026) eelef nei Lycéën zu Lëtzebuerg gebaut ginn, fir déi ronn 17.500 nei Schüler, déi bis bäikommen, ënnerzebréngen. Am Süde vum Land si véier nei Lycéeë geplangt, an d‘Regioun Jonglënster sollen der zwee bäikommen, awer och am Zentrum, am Éislek, an der Regioun Miersch, am Weste ronderëm Stengefort, an an der Muselgéigend soll all Kéiers een neie Lycée bäikommen.<ref>[https://100komma7.lu/news/11-nei-Lyceee-bis-2050-queesch-uechter-d-Land-Wou-genee-ass-nach-net-gewosst "11 nei Lycéeë bis 2050 queesch uechter d'Land: Wou genee, ass nach net gewosst."] 100komma7.lu, 14.04.2026.</ref> == Um Spaweck == *[http://data.legilux.public.lu/eli/etat/leg/loi/2004/06/25/n9/jo Gesetz vum 24. Juni 2004 iwwer d'Organisatioun vun de Lycéeën an den technesche Lycéeën] *[https://web.archive.org/web/20070626233036/http://www.men.public.lu/sys_edu/postprimaire/index.html Websäit vum Edukationsministère (post-primaire)] {{Referenzen}} [[Kategorie:Schoulen zu Lëtzebuerg|*]] bhk8l28do0calttizg0pfpoa55s0zvg 0 27363 2676008 2665703 2026-04-26T18:46:27Z ~2026-25635-29 70963 2676008 wikitext text/x-wiki {{Infobox Biographie}} [[Fichier:Henri Losch 1956.jpg|360px|thumb|Den Henri Losch mat senge Schoulkanner 1956 zu [[Uewerpallen]]]] Den '''Henri Losch''', gebuer de [[16. Juli]] [[1931]] zu [[Dikrech]], a gestuerwen an der Nuecht op de [[26. Dezember]] [[2021]]<ref>Marie Gales: [https://www.rtl.lu/kultur/news/a/1838489.html "Auteur, Schauspiller, Linguist a Schoulmeeschter Henri Losch gestuerwen."] rtl.lu, 26.12.2021.</ref><ref>Doudesannonce am [[Luxemburger Wort]] vum 28. Dezember 2021</ref>, war e [[Lëtzebuerg (Land)|lëtzebuergesche]] Schoulmeeschter, Auteur a Film- an Theaterschauspiller.<ref>{{Citation |URL=https://www.wort.lu/de/kultur/der-haer-lehrer-und-das-wort-61c86e18de135b9236933add?fbclid=IwAR3rBSkHasQ-x5ziqbReEI85etqbzes-JB5ttvsSKnwBhUePGJCKA7uOTBk |Titel=Archive copy |Gekuckt=2022-05-28 |archivedate=2022-05-28 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220528144828/https://www.wort.lu/de/kultur/der-haer-lehrer-und-das-wort-61c86e18de135b9236933add?fbclid=IwAR3rBSkHasQ-x5ziqbReEI85etqbzes-JB5ttvsSKnwBhUePGJCKA7uOTBk }}</ref><ref>https://www.tageblatt.lu/headlines/luxemburger-autor-henri-losch-stirbt-mit-90-jahren/</ref> Hien ass zu [[Useldeng]] opgewuess an no der Primärschoul huet hie fir Schoulmeeschter geléiert. Seng éischt Plaz als Schoulmeeschter war zu [[Grooljen]] ier hien op [[Uewerpallen]] koum, wou hien 1956 dem Schoulmeeschter René Goebel seng Plaz iwwerholl huet a wou hie sech direkt als Theaterspiller wärend den dräi Joer, wéi hien do war, bemierkbar gemaach huet, ier hien 1958 an d'[[Lëtzebuerg (Stad)|Stad]] an de [[Centre de logopédie]] gewiesselt huet. Als pensionéierte [[Schoulmeeschter]] vun der [[Lëtzebuerg (Stad)|Stad Lëtzebuerg]] a Chargé-de-cours fir [[Dictioun]] am [[Escher Conservatoire]], Theater a Filmacteur, Member vum ''[[Lëtzebuerger Theater]]'' 1962-1973<ref>https://www.autorenlexikon.lu/page/author/386/3861/DEU/index.html</ref>, wou hie sech als Schüler vum [[Eugène Heinen]] am Theaterspill perfektionéiert huet, Grënnungsmember vum [[TOL]], Dréibuchauteur vun zwou grousse Filmproduktiounen, ''[[Déi zwéi vum Bierg]]'' an ''[[De falschen Hond]]''<ref>https://www.100komma7.lu/article/aktualiteit/doud-vum-henri-losch</ref>, realiséiert vum Hei Elei, fräie Mataarbechter bei [[RTL]], Conferencier a Presentateur vu Concerten<ref>{{Citation|URL=https://www.lionsclubmameranus.lu/projects/2017-st-exupery/ |Titel=Archive copy |Gekuckt=14.06.2022 |Archiv-Datum=22.06.2022 |Archiv-URL=https://web.archive.org/web/20220622110721/https://www.lionsclubmameranus.lu/projects/2017-st-exupery/ }}</ref><ref>http://bissen.lightbulb.lu/wp-content/uploads/2019/04/Klautjen-2010-3.pdf</ref>, Éieremember vum [[Comité Alstad]], huet hie sech zanter 1990 besonnesch mat der Lëtzebuerger Sprooch beschäftegt an huet och [[Lëtzebuergesch]]-Course ginn. Hie war den [[Neveu]] vum [[Martin Losch]], dem Grënner vum Garage Losch an de Papp vum [[Patrick Losch]], dem President vun der [[Stëftung Hëllef fir d'Natur]] vun [[natur&ëmwelt]]. == Bibliographie == Nieft de Wierker déi hei opgelëscht sinn, stame verschidden Artikelen an de Serië ''[[Galerie (Zäitschrëft)|Galerie]], [[Luxemburger Marienkalender]], Eis Sprooch ([[Actioun Lëtzebuergesch]])'', ''Arts et Lettres ([[Institut grand-ducal]])'' an {{Nos cahiers}} aus der Fieder vum Henri Losch. * Auteur vun **''Grouss a Kleng am Krich'', Edit. RTL 1985 **''De falschen Hond: eng filmesch Adaptatioun vum [[Nikolaus Hein]] séngem Verräter'', CNL 1988 **''Piccolo, Saxo, Compagnie'', e musikalescht [[Märchen]], 1990 **''[[Tun Deutsch]]'', Edit. Saint-Paul, 1995 **''Eng Zaubertéingeschicht'', e musikalescht Märche mam [[Orchestre philharmonique du Luxembourg|OPL]], Musek vum [[Jean-Paul Frisch]], 1998 **''En drolege Schlasshär'', Edit. Saint-Paul, 2002 **''Am grujelegen Tunnel'', Edit. Saint-Paul, 2003 **''E Bouf erzielt - Eng gewéinlech, ongewéinlech Kannerzäit am Krich'', Edit. Guy Binsfeld, 2004 **''En Däiwelsgesiicht'', Edit. Saint-Paul, 2005 **''Chrëschtdag hautdesdaags'', e Chrëschtmusical, Musek vum [[Georges Urwald]], 2006 **''Häerzerkinnek. E [[Krimi]]'', Édit. Guy Binsfeld, 2007 **''[[Lëtzebuerg (Land)|Lëtzebuerg]], e Land a seng Leit'', Imprimerie Centrale, 2007 **''De Geescht an där aler Brauerei'' e Roman fir Kanner mat Biller vum [[Patty Thielen]], kids saint-paul, 2009 **''Koppeges a Bosseges. E [[Schoulmeeschter]] erzielt.'' Edit. Guy Binsfeld 2012. **''D'Rennscheier - E Guide erzielt.'' Edit. Guy Binsfeld 2015. **''Mamer Meng Gemeng - Wissenswertes aus Geschichte, Geographie und Kultur.'' Edit. Revue, 2015<ref>In der Sprache zu Hause, Revue S.36, 06.01.2022</ref> **''Mamer Ma commune - Informations concernant sa géographie, son histoire et sa culture.'' Edit. Revue, 2015<ref>{{Citation|URL=https://www.mamer-geschicht.lu/page/mamer-geschichtsbuch-60107 |Titel=Archive copy |Gekuckt=11.06.2022 |Archiv-Datum=22.06.2022 |Archiv-URL=https://web.archive.org/web/20220622073723/https://www.mamer-geschicht.lu/page/mamer-geschichtsbuch-60107 }}</ref> **''De Kregéiler - E Frënd vun der [[Natur]] erzielt.'' Edit. Guy Binsfeld 2017. **''Sympatesch Kauzen.'' Edit. Guy Binsfeld 2018. **''Studentendreem viru sechzeg Joer.'' Galerie, 36e annee, N.3, 2018. **''3 clever Butzen.'' LEADER Lëtzebuerg West, 2019. * Coauteur vun **''Eis Sprooch: Kuurz Geschichten Extraserie Nr 7.'' Action Lëtzebuegesch, 1986 **''Lëtzebuergesch Texter 1990 fir 7e a 8e'', Ministère de l‘éducation nationale, 1990 **''100 Joer [[Dicks]]: 1891-1991'' Comité Alstad, 1991 **''Lions Clubs District 113 25e Anniversaire'' Imprimerie Centrale, 1992 **''100 Joer Useldénger Musek: 1895-1995.'' [[Useldange]]: Fanfare Sainte-Cécile, 1995 **''DA LASS, eng audio-visuell Method fir Lëtzebuergesch ze léieren'', Minist.Éduc.Nation. 1999 **''Voll Natur: dat Bescht vu Panewippchen & co'' Éd. Guy Binsfeld, 2002 **''[[Michel Rodange]] 1827–1876'', Minist.Éduc.Nation. 2002<ref>https://gouvernement.lu/dam-assets/fr/actualites/communiques/2002/09/26langues/brochure_rodange.pdf</ref> **''Grammaire vun der Lëtzebuerger Sprooch'', Minist.Éduc.Nation. 2005 **''Les verbes luxembourgeois / D'Lëtzebuerger Verben'' zesumme mat: Braun, Josy, Marianne Johanns-Schlechter, Josée Kauffmann-Frantz, Geneviève Magnette-Barthel, 2005. Ministère de l'éducation nationale et de la formation professionnelle, Service de la formation des adultes. Éd. Guy Binsfeld. 234 p.&nbsp;ISBN 978-2-495-00026-0. **''Iwwer Bierg an Dall: Lëtzebuerger Auteuren op der Rees'', Éd. Guy Binsfeld, 2005 **''100 Joer Esch: 1906-2006'', Éd. Guy Binsfeld, 2005 **''D'Messer am Réck.'', Éd. Guy Binsfeld, 2006 **''Lies a fléi 2'', Education nationale, 2006 **''Iwwer Grenzen.'', Éd. Guy Binsfeld, 2007 **''[[E Buch am Zuch]]''. Initiativ Freed um Liesen, 2009, 2011, 2017, 2022 **''100 Jahre Feuerwehrverband Kanton Capellen'', [[Capellen]]: Feuerwehrverband, 2010 **''Commémoration [[Anne Beffort]]'', Mamer 2010, Cercle philatélique, 2010 **''Saz fir Saz: Texter iwwer Musek'', Éd. Guy Binsfeld, 2010 **''Am anderen Ende der Lichtung : Luxemburger Autoren über Leben, Tod und Trauer'', Éd. Guy Binsfeld, 2010 **''Literaresch Welten: Eng Lëtzebuerger Anthologie an dräi Sproochen'', Ministère de l‘Education nationale et de la Formation professionnelle, 2012 **''Erënnerungsraim: Texter iwwer Konscht, [[Kultur]] a Kollektiounen'', Éd. Guy Binsfeld, 2013 **''Fester feiren: Texter iwwer Uläss, Gäscht a Festivitéiten'' Éd. Guy Binsfeld, 2014 **''Lies de bal'', zesumme mat [[Cathy Clement]], [[Lucien Blau]], [[Josy Braun]], [[Tullio Forgiarini]], [[Pol Greisch]], [[Jhemp Hoscheit]], [[Nico Graf]], [[Roger Manderscheid]], Editions Saint-Paul , Editions Guy Binsfeld, 2014, 2019, 2020 **''Wat war an wat ass: 75: 1945-2020: d'Erënnerungsbuch vum Useldinger Fussballveräin'' F.C. Jeunesse [[Useldange]], 2020 *Iwwersetzer vun: **[[Charles Dickens]]: ''E Wantermäerchen'', Edit. Guy Binsfeld. 1998 **[[Dieter Konsek]]: ''D'Julie an d'Dramvillercher'', Edit. Guy Binsfeld. 2000 **Debbie Lavreys: **''Wat ass da mam Mound lass?'', Edit. Guy Binsfeld 2006. **''[[Lëtzebuerg (Land)|Lëtzebuerg]], e Land a seng Leit'', Imprimerie Centrale, 2007 (vu Lëtzebuergesch op Däitsch, Franséisch an Englesch) **Sarah Salmona: ''Esou sinn ech.'' ALAN. 2016 * Mataarbechter bei der Produktioun vun **''Brochure pédagogique à l'occasion de la représentation théâtrale: Mississippi-Boys de Ed Maroldt'', [[Ville de Luxembourg]], 1983 **''Les Souverains du [[Luxembourg]]'', Lions Club Mameranus, 2000 **''Facsimilé du plan de la forteresse de Luxembourg de Thomas Mameranus'': 500e anniversaire de la naissance de Nikolaus [[Mameranus]], Lions Club Mameranus, 2000 **''[[Michel Rodange]] Owend 2001: Programm'', Comité Alstad, 2001 **''Deutsch Luxemburgisches Wörterbuch'', 2004, Edit. Saint-Paul **''100 Joer [[Marcel Reuland]]'', CNL, 2005 **''Dictionnaire Français Luxembourgeois'', 2006, Edit. Saint-Paul **''Broschüre: Uergelfrënn Biissen'', [[Gemeng Biissen]], 2010 **''Mamer Geschichtsbuet'', Gemeng Mamer, 2011 **''Mamer 2010 21e Journée Maximaphile, Cyclisme - Littérature & Philatélie'', Ed. Ralph Letsch, 2013 **''Informationstafeln des kulturellen Erbes der Gemeinde Mamer'', Leader West, 2013<ref>{{Citation|URL=http://www.mamer.lu/wp-content/uploads/Gemengebuet/2013/Gemengebuet_07_2013/files/assets/basic-html/page36.html |Titel=Archive copy |Gekuckt=11.06.2022 |Archiv-Datum=27.06.2022 |Archiv-URL=https://web.archive.org/web/20220627074627/http://www.mamer.lu/wp-content/uploads/Gemengebuet/2013/Gemengebuet_07_2013/files/assets/basic-html/page36.html }}</ref> **''Lieux de mémoire nr. 4, [[Thanksgiving]] 1944 zu Uselding'', 2018, Ripevusch<ref>https://useldeng.lu/wp-content/uploads/2020/11/Ripevusch-2018-2-3.pdf</ref> **''Ausstellung: 30. Tag der Maximaphilie und "Krieg und Frieden"'', Gemeng Mamer, 2019<ref>https://www.fspl.lu/wp-content/uploads/MdC-5.pdf</ref> == Fir ze lauschteren == * Henri Losch: ''E Bouf erzielt - Eng gewéinlech, ongewéinlech Kannerzäit am Krich'', eng Audio-CD, gelies vum Auteur, [[Éditions Guy Binsfeld]], September 2007, 11 Geschichten, eng 72 Minutten. * De Grompere Kinnek: Eng flott Geschicht, 2007 * Pétrusse Express: d'Stëmm vum Guide touristique op [[Lëtzebuergesch]] == Filmographie == === als Schauspiller === * 1983: ''[[Congé fir e Mord]]'', vum [[Paul Scheuer]] * 1984: ''[[E Fall fir sech]]'', vum Menn Bodson a Marc Olinger * 1985: ''[[Déi zwéi vum Bierg]]'', vum [[Menn Bodson]], [[Marc Olinger]] a [[Gast Rollinger]] (TV) * 1989: ''[[De falschen Hond]]'', vum Menn Bodson, Marc Olinger a Gast Rollinger (TV) * 1989: ''[[Mumm Sweet Mumm]]'', vum Paul Scheuer, Georges Fautsch a Maisy Hausemer * 1992: ''Haute Tension'', Episode ''Adieu marin''<ref>https://m.imdb.com/name/nm0521294/filmotype/actor?ref_=m_nmfm_1</ref><ref>https://www.imdb.com/title/tt0280402/fullcredits?ref_=tt_ov_st_sm</ref> * 1992: ''[[E Liewe laang]]'', vum Menn Bodson, Marc Olinger a Gast Rollinger * 1993: ''[[Three Shake-a-Leg Steps to Heaven]]'', vum [[Andy Bausch]] * 1997: ''[[Lorenz im Land der Lügner]]'', vum [[Jürgen Brauer]] * 2010: ''[[Schockela, Knätschgummi a brong Puppelcher]]'', vum Andy Bausch * 2012: ''[[D'Belle Epoque]]'', vum Andy Bausch * 2013: ''[[D'Fifties zu Lëtzebuerg]]'', vum Andy Bausch * 2014: ''[[Succès Fox]]'', vum ''[[Désirée Nosbusch]]'' * 2018: ''[[De Superjhemp retörns]]'', vum Felix Koch<ref>https://www.land.lu/page/article/787/334787/DEU/index.html</ref> === als Dréibuchauteur === * 1985: ''Déi zwéi vum Bierg'' * 1989: ''De falschen Hond'' === als Stëmm === *2015: ''[[De klenge Prënz]]'', [https://m.youtube.com/watch?v=ahyccUZBIro D'Stëmm vum Aviateur] ([[Antoine de Saint-Exupéry]])<ref>https://www.lessentiel.lu/de/story/der-kleine-prinz-spricht-jetzt-luxemburgisch-866879240707</ref><ref>https://paperjam.lu/article/news-de-klenge-prenz-op-letzebuergesch</ref> *2017: ''[https://m.youtube.com/watch?v=kndqmU0w7G0&pp=ygURSmVhbiBuaWNvbGFzIHJhdXM%3D Jean Nicolas Raus. Ingenieur luxembourgeois en Russie et en Pologne]'', Document audiovisuel par Philippe Leydenbach (op Lëtzebuergesch a Franséisch) *2018: ''Den [[Tram]]'', Emissioun op RTL *2022: ''Den Henri Losch erzielt Seeërcher a Legenden'', LiteraTour, Gemeng [[Beetebuerg]] (posthum publizéiert)<ref>https://literatour.lu/den-henri-losch-erzielt-seeercher-a-legenden/</ref> == Auszeechnungen a Gedenken== * 1985: Concours littéraire [[Actioun Lëtzebuergesch]]: 2. Präis (Kuerzgeschichten), ''Den Hielännerstack'' * 2006: Poème de [[Josy Braun]] à l'occasion du 75e anniversaire de Henri Losch<ref>https://a-z.lu/primo-explore/fulldisplay?docid=ALEPH_LUX05000029954&context=L&vid=BIBNET&lang=fr_FR&search_scope=All_content&adaptor=Local%20Search%20Engine&tab=all_content&query=any,contains,Henri%20losch&offset=0</ref> * 25.05.2016: Soirée 85. Gebuertsdag vum Henri Losch, Centre national de littérature (Miersch), [https://mc.gouvernement.lu/de/actualites.gouvernement%2Bfr%2Bactualites%2Btoutes_actualites%2Bcommuniques%2B2016%2B05-mai%2B12-henri-losch.html Ministère de la Culture] * 15.01.2022: Henri Losch Owend op RTL == Reportagen a Reklammsfilmer== * 1986: Reklammspot „Golf“ fir LaLux * 1991: ''100 Joer [[Dicks]]'', Hei Elei Kultur, 23.11.1991 * 1993: Um ronnen Dësch, Hei Elei Kultur * 1999: ''Reportage Henri Losch'', De Magazin mam [[Felix Eischen]], RTL Télé * 2021: ''[https://m.youtube.com/watch?v=WNnAY88s83o&pp=ygUPY21jbSBsdXhlbWJvdXJn Reklammspot]'' fir d'Caisse Médico-Complémentaire Mutualiste Luxembourg * 2021: ''[https://m.youtube.com/watch?v=qiHN3N3u84o Dikrich TV]'' mat der [[Sandy Lahure]] == Interviewen an Artikelen == * Monsieur-Monsieur (Henri Losch), In: Luxemburger Wort, 19.10.1973 * DAS TOTALE THEATER „Ennerwee“, ein Stück von [[Pol Greisch]], uraufgeführt vom „Théâtre Ouvert Luxembourg“. In: Luxemburger Wort, 27.01.1978. * Le Quichotte interpreté par Henri Losch, In: Luxemburger Wort, 25.06.1980 * [[Don Quichotte]] (Henri Losch) tel qu'il surgit de l'imagerie de notre enfance, In: Luxemburger Wort, 28.06.1980 * Misch Bock und Henri Losch als eigenbröterische Rentner. Zwei Figuren wie aus einem Stück von Becket, [[d'Lëtzebuerger Land]], 22.01.1982 * Deemols, wéi d'Naziën hei waren. "Déi Zwéi vum Bierg" ab diesem Sonntag im "[[Hei elei kuck elei]]". Ein Fernsehfilm über dunkle Zeiten. In: [[Télécran]] 26.01.1985 *"De Brëcker" [[De falschen Hond]]. In: Revue 05.04.1989. *De ronnen Desch. In: Hei Elei Kuk Elei 16.04.1993 [https://play.rtl.lu/shows/lb/hei-elei-retro/episodes/r/3318351?fbclid=IwdGRleARYllpleHRuA2FlbQIxMQBzcnRjBmFwcF9pZAo2NjI4NTY4Mzc5AAEetPyandKXie2GKoHgd_0zgbHVrrTmYcPJlbISgjZ5VIgK3BDVI4px-FGBFNo_aem_dq3QD4a2RdBrWVBCPTGuIw<nowiki>]</nowiki> *Henri Losch: Der Gentleman des Luxemburger Theaters. In: [[Lëtzebuerger Sonndesblad]] S 06.04.1997. *Vun Zauberinnen, Ritter a Buergen an der Kannerliteratur. In: LiteraTour, S.8-9. 26.02.2003 *Am grujelegen Tunnel. In: LiteraTour, S.9. 25.02.2004. *Wider das Vergessen: Henri Losch. In: [[Revue (Zäitschrëft)|Revue]] (n.39), S.106-109. 25.09.2004. *Henri Losch: E Bouf erzielt: Eng gewéinlech, ongewéinlech Kannerzäit am Krich. In: Livres-Bücher-n.10, S.15. 15.10.2004 *La guerre racontée par un enfant. Henri Losch vient de sortir "E Bouf erzielt", il y relate son enfance durant les heures noires de la Seconde Guerre mondiale. In: [[Le Quotidien]] 29.10.2004 *Eng gewéinlech, ongewéinlech Kannerzäit am Krich. In: [[LiteraTour]], S.16-17. 24.11.2004 *Losch, Henri: E Bouf erzielt. In: Galerie 23, S.296-297. 2005 *Entre Résistance et résistances. Les films documentaires luxembourgeois ayant pour sujet la Deuxième guerre mondiale, de "Pour la Liberté" à "[[Heim ins Reich]]". In: Lëtzebuerger Kino, S. 44-55. 2005. *"Friedhof der Kuscheltiere" meets "[[Fünf Freunde]]". Im Zeitalter von Handys und Computerspielen könnte sich Henri Loschs Krimi Häerzerkinnek als spannende Alternative zur Glotze erweisen. In: d'Lëtzebuerger Land 18.10.2007. *"Das Reisen ist anders geworden" In: Schéi Vakanz, Das informative Reisemagazin der Unternehmensgruppe Sales-Lentz. [https://www.yumpu.com/de/document/read/2663308/le-bonheur-a-deux-pas-de-chez-vous-sales-lentz Nummer 30, S.22-23, Juli 2010.] *Geschichte lebendig gestalten: Erste Generalversammlung der Mamer Geschicht asbl, [[Luxemburger Wort]], 07.02.2011 *Interview: Henri Losch - Koppeges & Bosseges. [https://m.youtube.com/watch?v=wxJUEqfs0eQ YouTube, binsfeldmultimedia. 28.11.2012] *Henri Losch, en engagéierte Schoulmeeschter [https://web.archive.org/web/20220524152803/https://www.wort.lu/de/kultur/henri-losch-en-engageierte-schoulmeeschter-517a80aae4b0f5172f90260e Luxemburger Wort, 26.04.2013] *Reportage: E Schoulmeeschter erzielt... Koppeges an Bosseges, vum Henri Losch. [https://www.eldo.lu/radio/reportagen/35192.html Eldoradio, 2013] *25e Anniversaire du Lions Club Mameranus, Luxemburger Wort, 22.03.2015 *Henri Losch - Ech soe JO zum Awunnerwahlrecht. [https://m.youtube.com/watch?v=BRmZf86CrHY YouTube, Platforme Migrations et Integrations. 29.05.2015] *Live! Planet People mam Henri Losch [https://www.rtl.lu/tele/live-planet-people/v/3049919.html RTL, 03.12.2015] *Lecture vun heiheem: "D'Rennscheier vum Henri Losch". [https://www.rtl.lu/kultur/bicher/a/761840.html RTL Kultur 01.02.2016.] *Zum 85. von Henri Losch: Alles Guddes "Här Lehrer"! [https://web.archive.org/web/20220524175105/https://www.wort.lu/de/kultur/zum-85-von-henri-losch-alles-guddes-haer-lehrer-5787a82dac730ff4e7f637d2 Luxemburger Wort, 15.07.2016.] *De Freides-Invité vum 15. Juli: Henri Losch [https://www.rtl.lu/video/3067181 RTL Radio Lëtzebuerg 15.07.2016.] *Nei um Bichermaart: De Kregéiler - E Frënd vun der Natur erzielt [https://www.rtl.lu/kultur/bicher/1085749.html RTL Kultur, 13.10.2017] *Den Henri Losch am Gespréich mam Jean-Claude Majerus [https://web.archive.org/web/20211228022102/https://www.100komma7.lu/audio/137316 Radio 100,7 , 06.11.2017] *Elefantengedächtnis, Henri Losch In: Revue, S.30-31. 08.11.2017 *Lecture vun heiheem: "De Kregéiler - e Frënd vun der Natur erzielt" Henri Losch [https://www.rtl.lu/kultur/bicher/1105646.html RTL Kultur 08.01.2018.] *Lecture vun heiheem: "Sympathesch Kauzen" vum Henri Losch. [https://www.rtl.lu/kultur/bicher/a/1218164.html RTL Kultur 02.08.2018.] *Witzige Geschichten über schrullige Typen. In: Lëtzebuerger Journal, 10.08.2018 *Alles begann mit einem Comic. In: Lëtzebuerger Journal, 22.08.2018. *"Henri Losch: Archiveierung vun Témoignagen vun der lëtzebuerger Filmgeschicht", [[Centre national de l'audiovisuel]], 18.09.2018. *De Lions Club Mameranus am Déngscht vun der Kultur zu Lëtzebuerg, Luxemburger Wort, 28.11.2018 *Invité am Moies-Magazin: Henri Losch. [[Radio 100,7]], 10.12.2018 *Herz und Seele des [[Mameranus]]: Hohe Lions-Auszeichnung für Henri Losch. In: Luxemburger Wort, 05.04.2019. *Buch vun der Woch: D'Rennscheier vum Henri Losch. RTL Radio, 06.08.2019. *Die Faszination von Kriegsbildern in Zeiten von Corona. [https://www.wort.lu/de/kultur/die-faszination-von-kriegsbildern-in-zeiten-von-corona-5e7b6556da2cc1784e359d95 In: Luxemburger Wort, 26.03.2020.] * RTL Afterwork: mam Henri Losch [https://play.rtl.lu/shows/lb/afterwork/episodes/r/1540225 RTL Radio, 19.04.2021-24.04.2021] * Ein Dorf als Stellvertreter. In: Luxemburger Wort, S.13, 26.07.2021. * Henri Losch - Ons zerschloen Dierfer - MHsD. [https://www.youtube.com/watch?v=LR2tpwb0Y4s YouTube, Diekirch Museums, 23.11.2021] * Presentatioun: Den Henri Losch erzielt Seeërcher a Legenden, [https://m.youtube.com/watch?v=b6X3DXuoaIk Commune de Bettembourg YouTube, 11.04.2022] (posthum publizéiert) * In Pace: Henri Losch [https://www.rtl.lu/radio/reportage/s/4164340.html RTL Radio, 01.11.2022] == Verschiddenes == * Den Henri Losch war jorelang och als Guide touristique täteg, ënner anerem fir [[Sales-Lentz]]. Hien huet eng ronn 50 Länner besicht gehat a sengem Liewen als Tourist an als Guide. * 1987 war hien als Vertrieder vun der Lëtzebuerger Delegatioun op dem Sommet de la [[Francophonie]] zu [[Québec]], [[Kanada]]. * ''E Bouf erzielt - Eng gewéinlech, ongewéinlech Kannerzäit am Krich'' ass dat am meeschte verkaaft Buch iwwer d'Joren am Ganze vum Henri Losch, wärend '' Koppeges a Bosseges: E [[Schoulmeeschter]] erzielt'' 2013 dee Bestseller an der Kategorie Literatur war.<ref>https://www.lessentiel.lu/de/story/diese-buecher-haben-sich-2013-am-besten-verkauft-347863293065</ref> * Den Henri Losch ass och op dem ''Sheetlet - Superjhemp retörns'' vun der [[Post Luxembourg]] op engem Timber drop a senger Rôle vum Haffmarschall<ref>https://www.postphilately.lu/en-us/products/collectionneurs/timbres-de-collection/feuillet-superjhemp-retorns</ref> * 1990 war hien Grënnungsmember vum Lions Club [[Mameranus]], Präsident vun 1993-1994 an Titulaire vum Melvin Jones Award 2018<ref>{{Citation|URL=https://www.lionsclubmameranus.lu/projects/rip-henri-losch/ |Titel=Archive copy |Gekuckt=11.06.2022 |Archiv-Datum=23.06.2022 |Archiv-URL=https://web.archive.org/web/20220623000650/https://www.lionsclubmameranus.lu/projects/rip-henri-losch/ }}</ref> * 2010 war den Henri Losch Grënnungsmember vun der Mamer Geschicht asbl, en Veräin deen sech mat der Lokalgeschicht vun der [[Gemeng Mamer]] beschäftegt<ref>https://www.luxtimes.lu/en/mywort/mamer/news/generalversammlung-der-mamer-geschicht-asbl-58fe28aea5e74263e13b5ec0</ref> == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Autoritéitskontroll}} {{Referenzen}} {{DEFAULTSORT:Losch Henri}} [[Kategorie:Gebuer 1931]] [[Kategorie:Gestuerwen 2021]] [[Kategorie:Lëtzebuergesch Auteuren]] [[Kategorie:Lëtzebuergesch Filmschauspiller]] [[Kategorie:Lëtzebuergesch Theaterschauspiller]] [[Kategorie:Lëtzebuergesch Schoulmeeschteren]] bjz9pfriwsxti9l73nc8j0v6sgjg1f9 2676009 2676008 2026-04-26T18:47:28Z ~2026-25635-29 70963 2676009 wikitext text/x-wiki {{Infobox Biographie}} [[Fichier:Henri Losch 1956.jpg|360px|thumb|Den Henri Losch mat senge Schoulkanner 1956 zu [[Uewerpallen]]]] Den '''Henri Losch''', gebuer de [[16. Juli]] [[1931]] zu [[Dikrech]], a gestuerwen an der Nuecht op de [[26. Dezember]] [[2021]]<ref>Marie Gales: [https://www.rtl.lu/kultur/news/a/1838489.html "Auteur, Schauspiller, Linguist a Schoulmeeschter Henri Losch gestuerwen."] rtl.lu, 26.12.2021.</ref><ref>Doudesannonce am [[Luxemburger Wort]] vum 28. Dezember 2021</ref>, war e [[Lëtzebuerg (Land)|lëtzebuergesche]] Schoulmeeschter, Auteur a Film- an Theaterschauspiller.<ref>{{Citation |URL=https://www.wort.lu/de/kultur/der-haer-lehrer-und-das-wort-61c86e18de135b9236933add?fbclid=IwAR3rBSkHasQ-x5ziqbReEI85etqbzes-JB5ttvsSKnwBhUePGJCKA7uOTBk |Titel=Archive copy |Gekuckt=2022-05-28 |archivedate=2022-05-28 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220528144828/https://www.wort.lu/de/kultur/der-haer-lehrer-und-das-wort-61c86e18de135b9236933add?fbclid=IwAR3rBSkHasQ-x5ziqbReEI85etqbzes-JB5ttvsSKnwBhUePGJCKA7uOTBk }}</ref><ref>https://www.tageblatt.lu/headlines/luxemburger-autor-henri-losch-stirbt-mit-90-jahren/</ref> Hien ass zu [[Useldeng]] opgewuess an no der Primärschoul huet hie fir Schoulmeeschter geléiert. Seng éischt Plaz als Schoulmeeschter war zu [[Grooljen]] ier hien op [[Uewerpallen]] koum, wou hien 1956 dem Schoulmeeschter René Goebel seng Plaz iwwerholl huet a wou hie sech direkt als Theaterspiller wärend den dräi Joer, wéi hien do war, bemierkbar gemaach huet, ier hien 1958 an d'[[Lëtzebuerg (Stad)|Stad]] an de [[Centre de logopédie]] gewiesselt huet. Als pensionéierte [[Schoulmeeschter]] vun der [[Lëtzebuerg (Stad)|Stad Lëtzebuerg]] a Chargé-de-cours fir [[Dictioun]] am [[Escher Conservatoire]], Theater a Filmacteur, Member vum ''[[Lëtzebuerger Theater]]'' 1962-1973<ref>https://www.autorenlexikon.lu/page/author/386/3861/DEU/index.html</ref>, wou hie sech als Schüler vum [[Eugène Heinen]] am Theaterspill perfektionéiert huet, Grënnungsmember vum [[TOL]], Dréibuchauteur vun zwou grousse Filmproduktiounen, ''[[Déi zwéi vum Bierg]]'' an ''[[De falschen Hond]]''<ref>https://www.100komma7.lu/article/aktualiteit/doud-vum-henri-losch</ref>, realiséiert vum Hei Elei, fräie Mataarbechter bei [[RTL]], Conferencier a Presentateur vu Concerten<ref>{{Citation|URL=https://www.lionsclubmameranus.lu/projects/2017-st-exupery/ |Titel=Archive copy |Gekuckt=14.06.2022 |Archiv-Datum=22.06.2022 |Archiv-URL=https://web.archive.org/web/20220622110721/https://www.lionsclubmameranus.lu/projects/2017-st-exupery/ }}</ref><ref>http://bissen.lightbulb.lu/wp-content/uploads/2019/04/Klautjen-2010-3.pdf</ref>, Éieremember vum [[Comité Alstad]], huet hie sech zanter 1990 besonnesch mat der Lëtzebuerger Sprooch beschäftegt an huet och [[Lëtzebuergesch]]-Course ginn. Hie war den [[Neveu]] vum [[Martin Losch]], dem Grënner vum Garage Losch an de Papp vum [[Patrick Losch]], dem President vun der [[Stëftung Hëllef fir d'Natur]] vun [[natur&ëmwelt]]. == Bibliographie == Nieft de Wierker déi hei opgelëscht sinn, stame verschidden Artikelen an de Serië ''[[Galerie (Zäitschrëft)|Galerie]], [[Luxemburger Marienkalender]], Eis Sprooch ([[Actioun Lëtzebuergesch]])'', ''Arts et Lettres ([[Institut grand-ducal]])'' an {{Nos cahiers}} aus der Fieder vum Henri Losch. * Auteur vun **''Grouss a Kleng am Krich'', Edit. RTL 1985 **''De falschen Hond: eng filmesch Adaptatioun vum [[Nikolaus Hein]] séngem Verräter'', CNL 1988 **''Piccolo, Saxo, Compagnie'', e musikalescht [[Märchen]], 1990 **''[[Tun Deutsch]]'', Edit. Saint-Paul, 1995 **''Eng Zaubertéingeschicht'', e musikalescht Märche mam [[Orchestre philharmonique du Luxembourg|OPL]], Musek vum [[Jean-Paul Frisch]], 1998 **''En drolege Schlasshär'', Edit. Saint-Paul, 2002 **''Am grujelegen Tunnel'', Edit. Saint-Paul, 2003 **''E Bouf erzielt - Eng gewéinlech, ongewéinlech Kannerzäit am Krich'', Edit. Guy Binsfeld, 2004 **''En Däiwelsgesiicht'', Edit. Saint-Paul, 2005 **''Chrëschtdag hautdesdaags'', e Chrëschtmusical, Musek vum [[Georges Urwald]], 2006 **''Häerzerkinnek. E [[Krimi]]'', Édit. Guy Binsfeld, 2007 **''[[Lëtzebuerg (Land)|Lëtzebuerg]], e Land a seng Leit'', Imprimerie Centrale, 2007 **''De Geescht an där aler Brauerei'' e Roman fir Kanner mat Biller vum [[Patty Thielen]], kids saint-paul, 2009 **''Koppeges a Bosseges. E [[Schoulmeeschter]] erzielt.'' Edit. Guy Binsfeld 2012. **''D'Rennscheier - E Guide erzielt.'' Edit. Guy Binsfeld 2015. **''Mamer Meng Gemeng - Wissenswertes aus Geschichte, Geographie und Kultur.'' Edit. Revue, 2015<ref>In der Sprache zu Hause, Revue S.36, 06.01.2022</ref> **''Mamer Ma commune - Informations concernant sa géographie, son histoire et sa culture.'' Edit. Revue, 2015<ref>{{Citation|URL=https://www.mamer-geschicht.lu/page/mamer-geschichtsbuch-60107 |Titel=Archive copy |Gekuckt=11.06.2022 |Archiv-Datum=22.06.2022 |Archiv-URL=https://web.archive.org/web/20220622073723/https://www.mamer-geschicht.lu/page/mamer-geschichtsbuch-60107 }}</ref> **''De Kregéiler - E Frënd vun der [[Natur]] erzielt.'' Edit. Guy Binsfeld 2017. **''Sympatesch Kauzen.'' Edit. Guy Binsfeld 2018. **''Studentendreem viru sechzeg Joer.'' Galerie, 36e annee, N.3, 2018. **''3 clever Butzen.'' LEADER Lëtzebuerg West, 2019. * Coauteur vun **''Eis Sprooch: Kuurz Geschichten Extraserie Nr 7.'' Action Lëtzebuegesch, 1986 **''Lëtzebuergesch Texter 1990 fir 7e a 8e'', Ministère de l‘éducation nationale, 1990 **''100 Joer [[Dicks]]: 1891-1991'' Comité Alstad, 1991 **''Lions Clubs District 113 25e Anniversaire'' Imprimerie Centrale, 1992 **''100 Joer Useldénger Musek: 1895-1995.'' [[Useldange]]: Fanfare Sainte-Cécile, 1995 **''DA LASS, eng audio-visuell Method fir Lëtzebuergesch ze léieren'', Minist.Éduc.Nation. 1999 **''Voll Natur: dat Bescht vu Panewippchen & co'' Éd. Guy Binsfeld, 2002 **''[[Michel Rodange]] 1827–1876'', Minist.Éduc.Nation. 2002<ref>https://gouvernement.lu/dam-assets/fr/actualites/communiques/2002/09/26langues/brochure_rodange.pdf</ref> **''Grammaire vun der Lëtzebuerger Sprooch'', Minist.Éduc.Nation. 2005 **''Les verbes luxembourgeois / D'Lëtzebuerger Verben'' zesumme mat: Braun, Josy, Marianne Johanns-Schlechter, Josée Kauffmann-Frantz, Geneviève Magnette-Barthel, 2005. Ministère de l'éducation nationale et de la formation professionnelle, Service de la formation des adultes. Éd. Guy Binsfeld. 234 p.&nbsp;ISBN 978-2-495-00026-0. **''Iwwer Bierg an Dall: Lëtzebuerger Auteuren op der Rees'', Éd. Guy Binsfeld, 2005 **''100 Joer Esch: 1906-2006'', Éd. Guy Binsfeld, 2005 **''D'Messer am Réck.'', Éd. Guy Binsfeld, 2006 **''Lies a fléi 2'', Education nationale, 2006 **''Iwwer Grenzen.'', Éd. Guy Binsfeld, 2007 **''[[E Buch am Zuch]]''. Initiativ Freed um Liesen, 2009, 2011, 2017, 2022 **''100 Jahre Feuerwehrverband Kanton Capellen'', [[Capellen]]: Feuerwehrverband, 2010 **''Commémoration [[Anne Beffort]]'', Mamer 2010, Cercle philatélique, 2010 **''Saz fir Saz: Texter iwwer Musek'', Éd. Guy Binsfeld, 2010 **''Am anderen Ende der Lichtung : Luxemburger Autoren über Leben, Tod und Trauer'', Éd. Guy Binsfeld, 2010 **''Literaresch Welten: Eng Lëtzebuerger Anthologie an dräi Sproochen'', Ministère de l‘Education nationale et de la Formation professionnelle, 2012 **''Erënnerungsraim: Texter iwwer Konscht, [[Kultur]] a Kollektiounen'', Éd. Guy Binsfeld, 2013 **''Fester feiren: Texter iwwer Uläss, Gäscht a Festivitéiten'' Éd. Guy Binsfeld, 2014 **''Lies de bal'', zesumme mat [[Cathy Clement]], [[Lucien Blau]], [[Josy Braun]], [[Tullio Forgiarini]], [[Pol Greisch]], [[Jhemp Hoscheit]], [[Nico Graf]], [[Roger Manderscheid]], Editions Saint-Paul , Editions Guy Binsfeld, 2014, 2019, 2020 **''Wat war an wat ass: 75: 1945-2020: d'Erënnerungsbuch vum Useldinger Fussballveräin'' F.C. Jeunesse [[Useldange]], 2020 *Iwwersetzer vun: **[[Charles Dickens]]: ''E Wantermäerchen'', Edit. Guy Binsfeld. 1998 **[[Dieter Konsek]]: ''D'Julie an d'Dramvillercher'', Edit. Guy Binsfeld. 2000 **Debbie Lavreys: **''Wat ass da mam Mound lass?'', Edit. Guy Binsfeld 2006. **''[[Lëtzebuerg (Land)|Lëtzebuerg]], e Land a seng Leit'', Imprimerie Centrale, 2007 (vu Lëtzebuergesch op Däitsch, Franséisch an Englesch) **Sarah Salmona: ''Esou sinn ech.'' ALAN. 2016 * Mataarbechter bei der Produktioun vun **''Brochure pédagogique à l'occasion de la représentation théâtrale: Mississippi-Boys de Ed Maroldt'', [[Ville de Luxembourg]], 1983 **''Les Souverains du [[Luxembourg]]'', Lions Club Mameranus, 2000 **''Facsimilé du plan de la forteresse de Luxembourg de Thomas Mameranus'': 500e anniversaire de la naissance de Nikolaus [[Mameranus]], Lions Club Mameranus, 2000 **''[[Michel Rodange]] Owend 2001: Programm'', Comité Alstad, 2001 **''Deutsch Luxemburgisches Wörterbuch'', 2004, Edit. Saint-Paul **''100 Joer [[Marcel Reuland]]'', CNL, 2005 **''Dictionnaire Français Luxembourgeois'', 2006, Edit. Saint-Paul **''Broschüre: Uergelfrënn Biissen'', [[Gemeng Biissen]], 2010 **''Mamer Geschichtsbuet'', Gemeng Mamer, 2011 **''Mamer 2010 21e Journée Maximaphile, Cyclisme - Littérature & Philatélie'', Ed. Ralph Letsch, 2013 **''Informationstafeln des kulturellen Erbes der Gemeinde Mamer'', Leader West, 2013<ref>{{Citation|URL=http://www.mamer.lu/wp-content/uploads/Gemengebuet/2013/Gemengebuet_07_2013/files/assets/basic-html/page36.html |Titel=Archive copy |Gekuckt=11.06.2022 |Archiv-Datum=27.06.2022 |Archiv-URL=https://web.archive.org/web/20220627074627/http://www.mamer.lu/wp-content/uploads/Gemengebuet/2013/Gemengebuet_07_2013/files/assets/basic-html/page36.html }}</ref> **''Lieux de mémoire nr. 4, [[Thanksgiving]] 1944 zu Uselding'', 2018, Ripevusch<ref>https://useldeng.lu/wp-content/uploads/2020/11/Ripevusch-2018-2-3.pdf</ref> **''Ausstellung: 30. Tag der Maximaphilie und "Krieg und Frieden"'', Gemeng Mamer, 2019<ref>https://www.fspl.lu/wp-content/uploads/MdC-5.pdf</ref> == Fir ze lauschteren == * Henri Losch: ''E Bouf erzielt - Eng gewéinlech, ongewéinlech Kannerzäit am Krich'', eng Audio-CD, gelies vum Auteur, [[Éditions Guy Binsfeld]], September 2007, 11 Geschichten, eng 72 Minutten. * De Grompere Kinnek: Eng flott Geschicht, 2007 * Pétrusse Express: d'Stëmm vum Guide touristique op [[Lëtzebuergesch]] == Filmographie == === als Schauspiller === * 1983: ''[[Congé fir e Mord]]'', vum [[Paul Scheuer]] * 1984: ''[[E Fall fir sech]]'', vum Menn Bodson a Marc Olinger * 1985: ''[[Déi zwéi vum Bierg]]'', vum [[Menn Bodson]], [[Marc Olinger]] a [[Gast Rollinger]] (TV) * 1989: ''[[De falschen Hond]]'', vum Menn Bodson, Marc Olinger a Gast Rollinger (TV) * 1989: ''[[Mumm Sweet Mumm]]'', vum Paul Scheuer, Georges Fautsch a Maisy Hausemer * 1992: ''Haute Tension'', Episode ''Adieu marin''<ref>https://m.imdb.com/name/nm0521294/filmotype/actor?ref_=m_nmfm_1</ref><ref>https://www.imdb.com/title/tt0280402/fullcredits?ref_=tt_ov_st_sm</ref> * 1992: ''[[E Liewe laang]]'', vum Menn Bodson, Marc Olinger a Gast Rollinger * 1993: ''[[Three Shake-a-Leg Steps to Heaven]]'', vum [[Andy Bausch]] * 1997: ''[[Lorenz im Land der Lügner]]'', vum [[Jürgen Brauer]] * 2010: ''[[Schockela, Knätschgummi a brong Puppelcher]]'', vum Andy Bausch * 2012: ''[[D'Belle Epoque]]'', vum Andy Bausch * 2013: ''[[D'Fifties zu Lëtzebuerg]]'', vum Andy Bausch * 2014: ''[[Succès Fox]]'', vum ''[[Désirée Nosbusch]]'' * 2018: ''[[De Superjhemp retörns]]'', vum Felix Koch<ref>https://www.land.lu/page/article/787/334787/DEU/index.html</ref> === als Dréibuchauteur === * 1985: ''Déi zwéi vum Bierg'' * 1989: ''De falschen Hond'' === als Stëmm === *2015: ''[[De klenge Prënz]]'', [https://m.youtube.com/watch?v=ahyccUZBIro D'Stëmm vum Aviateur] ([[Antoine de Saint-Exupéry]])<ref>https://www.lessentiel.lu/de/story/der-kleine-prinz-spricht-jetzt-luxemburgisch-866879240707</ref><ref>https://paperjam.lu/article/news-de-klenge-prenz-op-letzebuergesch</ref> *2017: ''[https://m.youtube.com/watch?v=kndqmU0w7G0&pp=ygURSmVhbiBuaWNvbGFzIHJhdXM%3D Jean Nicolas Raus. Ingenieur luxembourgeois en Russie et en Pologne]'', Document audiovisuel par Philippe Leydenbach (op Lëtzebuergesch a Franséisch) *2018: ''Den [[Tram]]'', Emissioun op RTL *2022: ''Den Henri Losch erzielt Seeërcher a Legenden'', LiteraTour, Gemeng [[Beetebuerg]] (posthum publizéiert)<ref>https://literatour.lu/den-henri-losch-erzielt-seeercher-a-legenden/</ref> == Auszeechnungen a Gedenken== * 1985: Concours littéraire [[Actioun Lëtzebuergesch]]: 2. Präis (Kuerzgeschichten), ''Den Hielännerstack'' * 2006: Poème de [[Josy Braun]] à l'occasion du 75e anniversaire de Henri Losch<ref>https://a-z.lu/primo-explore/fulldisplay?docid=ALEPH_LUX05000029954&context=L&vid=BIBNET&lang=fr_FR&search_scope=All_content&adaptor=Local%20Search%20Engine&tab=all_content&query=any,contains,Henri%20losch&offset=0</ref> * 25.05.2016: Soirée 85. Gebuertsdag vum Henri Losch, Centre national de littérature (Miersch), [https://mc.gouvernement.lu/de/actualites.gouvernement%2Bfr%2Bactualites%2Btoutes_actualites%2Bcommuniques%2B2016%2B05-mai%2B12-henri-losch.html Ministère de la Culture] * 15.01.2022: Henri Losch Owend op RTL == Reportagen a Reklammsfilmer== * 1986: Reklammspot „Golf“ fir LaLux * 1991: ''100 Joer [[Dicks]]'', Hei Elei Kultur, 23.11.1991 * 1993: Um ronnen Dësch, Hei Elei Kultur * 1999: ''Reportage Henri Losch'', De Magazin mam [[Felix Eischen]], RTL Télé * 2021: ''[https://m.youtube.com/watch?v=WNnAY88s83o&pp=ygUPY21jbSBsdXhlbWJvdXJn Reklammspot]'' fir d'Caisse Médico-Complémentaire Mutualiste Luxembourg * 2021: ''[https://m.youtube.com/watch?v=qiHN3N3u84o Dikrich TV]'' mat der [[Sandy Lahure]] == Interviewen an Artikelen == * Monsieur-Monsieur (Henri Losch), In: Luxemburger Wort, 19.10.1973 * DAS TOTALE THEATER „Ennerwee“, ein Stück von [[Pol Greisch]], uraufgeführt vom „Théâtre Ouvert Luxembourg“. In: Luxemburger Wort, 27.01.1978. * Le Quichotte interpreté par Henri Losch, In: Luxemburger Wort, 25.06.1980 * [[Don Quichotte]] (Henri Losch) tel qu'il surgit de l'imagerie de notre enfance, In: Luxemburger Wort, 28.06.1980 * Misch Bock und Henri Losch als eigenbröterische Rentner. Zwei Figuren wie aus einem Stück von Becket, [[d'Lëtzebuerger Land]], 22.01.1982 * Deemols, wéi d'Naziën hei waren. "Déi Zwéi vum Bierg" ab diesem Sonntag im "[[Hei elei kuck elei]]". Ein Fernsehfilm über dunkle Zeiten. In: [[Télécran]] 26.01.1985 *"De Brëcker" [[De falschen Hond]]. In: Revue 05.04.1989. *De ronnen Desch. In: [Hei Elei Kuk Elei 16.04.1993 https://play.rtl.lu/shows/lb/hei-elei-retro/episodes/r/3318351?fbclid=IwdGRleARYllpleHRuA2FlbQIxMQBzcnRjBmFwcF9pZAo2NjI4NTY4Mzc5AAEetPyandKXie2GKoHgd_0zgbHVrrTmYcPJlbISgjZ5VIgK3BDVI4px-FGBFNo_aem_dq3QD4a2RdBrWVBCPTGuIw ] *Henri Losch: Der Gentleman des Luxemburger Theaters. In: [[Lëtzebuerger Sonndesblad]] S 06.04.1997. *Vun Zauberinnen, Ritter a Buergen an der Kannerliteratur. In: LiteraTour, S.8-9. 26.02.2003 *Am grujelegen Tunnel. In: LiteraTour, S.9. 25.02.2004. *Wider das Vergessen: Henri Losch. In: [[Revue (Zäitschrëft)|Revue]] (n.39), S.106-109. 25.09.2004. *Henri Losch: E Bouf erzielt: Eng gewéinlech, ongewéinlech Kannerzäit am Krich. In: Livres-Bücher-n.10, S.15. 15.10.2004 *La guerre racontée par un enfant. Henri Losch vient de sortir "E Bouf erzielt", il y relate son enfance durant les heures noires de la Seconde Guerre mondiale. In: [[Le Quotidien]] 29.10.2004 *Eng gewéinlech, ongewéinlech Kannerzäit am Krich. In: [[LiteraTour]], S.16-17. 24.11.2004 *Losch, Henri: E Bouf erzielt. In: Galerie 23, S.296-297. 2005 *Entre Résistance et résistances. Les films documentaires luxembourgeois ayant pour sujet la Deuxième guerre mondiale, de "Pour la Liberté" à "[[Heim ins Reich]]". In: Lëtzebuerger Kino, S. 44-55. 2005. *"Friedhof der Kuscheltiere" meets "[[Fünf Freunde]]". Im Zeitalter von Handys und Computerspielen könnte sich Henri Loschs Krimi Häerzerkinnek als spannende Alternative zur Glotze erweisen. In: d'Lëtzebuerger Land 18.10.2007. *"Das Reisen ist anders geworden" In: Schéi Vakanz, Das informative Reisemagazin der Unternehmensgruppe Sales-Lentz. [https://www.yumpu.com/de/document/read/2663308/le-bonheur-a-deux-pas-de-chez-vous-sales-lentz Nummer 30, S.22-23, Juli 2010.] *Geschichte lebendig gestalten: Erste Generalversammlung der Mamer Geschicht asbl, [[Luxemburger Wort]], 07.02.2011 *Interview: Henri Losch - Koppeges & Bosseges. [https://m.youtube.com/watch?v=wxJUEqfs0eQ YouTube, binsfeldmultimedia. 28.11.2012] *Henri Losch, en engagéierte Schoulmeeschter [https://web.archive.org/web/20220524152803/https://www.wort.lu/de/kultur/henri-losch-en-engageierte-schoulmeeschter-517a80aae4b0f5172f90260e Luxemburger Wort, 26.04.2013] *Reportage: E Schoulmeeschter erzielt... Koppeges an Bosseges, vum Henri Losch. [https://www.eldo.lu/radio/reportagen/35192.html Eldoradio, 2013] *25e Anniversaire du Lions Club Mameranus, Luxemburger Wort, 22.03.2015 *Henri Losch - Ech soe JO zum Awunnerwahlrecht. [https://m.youtube.com/watch?v=BRmZf86CrHY YouTube, Platforme Migrations et Integrations. 29.05.2015] *Live! Planet People mam Henri Losch [https://www.rtl.lu/tele/live-planet-people/v/3049919.html RTL, 03.12.2015] *Lecture vun heiheem: "D'Rennscheier vum Henri Losch". [https://www.rtl.lu/kultur/bicher/a/761840.html RTL Kultur 01.02.2016.] *Zum 85. von Henri Losch: Alles Guddes "Här Lehrer"! [https://web.archive.org/web/20220524175105/https://www.wort.lu/de/kultur/zum-85-von-henri-losch-alles-guddes-haer-lehrer-5787a82dac730ff4e7f637d2 Luxemburger Wort, 15.07.2016.] *De Freides-Invité vum 15. Juli: Henri Losch [https://www.rtl.lu/video/3067181 RTL Radio Lëtzebuerg 15.07.2016.] *Nei um Bichermaart: De Kregéiler - E Frënd vun der Natur erzielt [https://www.rtl.lu/kultur/bicher/1085749.html RTL Kultur, 13.10.2017] *Den Henri Losch am Gespréich mam Jean-Claude Majerus [https://web.archive.org/web/20211228022102/https://www.100komma7.lu/audio/137316 Radio 100,7 , 06.11.2017] *Elefantengedächtnis, Henri Losch In: Revue, S.30-31. 08.11.2017 *Lecture vun heiheem: "De Kregéiler - e Frënd vun der Natur erzielt" Henri Losch [https://www.rtl.lu/kultur/bicher/1105646.html RTL Kultur 08.01.2018.] *Lecture vun heiheem: "Sympathesch Kauzen" vum Henri Losch. [https://www.rtl.lu/kultur/bicher/a/1218164.html RTL Kultur 02.08.2018.] *Witzige Geschichten über schrullige Typen. In: Lëtzebuerger Journal, 10.08.2018 *Alles begann mit einem Comic. In: Lëtzebuerger Journal, 22.08.2018. *"Henri Losch: Archiveierung vun Témoignagen vun der lëtzebuerger Filmgeschicht", [[Centre national de l'audiovisuel]], 18.09.2018. *De Lions Club Mameranus am Déngscht vun der Kultur zu Lëtzebuerg, Luxemburger Wort, 28.11.2018 *Invité am Moies-Magazin: Henri Losch. [[Radio 100,7]], 10.12.2018 *Herz und Seele des [[Mameranus]]: Hohe Lions-Auszeichnung für Henri Losch. In: Luxemburger Wort, 05.04.2019. *Buch vun der Woch: D'Rennscheier vum Henri Losch. RTL Radio, 06.08.2019. *Die Faszination von Kriegsbildern in Zeiten von Corona. [https://www.wort.lu/de/kultur/die-faszination-von-kriegsbildern-in-zeiten-von-corona-5e7b6556da2cc1784e359d95 In: Luxemburger Wort, 26.03.2020.] * RTL Afterwork: mam Henri Losch [https://play.rtl.lu/shows/lb/afterwork/episodes/r/1540225 RTL Radio, 19.04.2021-24.04.2021] * Ein Dorf als Stellvertreter. In: Luxemburger Wort, S.13, 26.07.2021. * Henri Losch - Ons zerschloen Dierfer - MHsD. [https://www.youtube.com/watch?v=LR2tpwb0Y4s YouTube, Diekirch Museums, 23.11.2021] * Presentatioun: Den Henri Losch erzielt Seeërcher a Legenden, [https://m.youtube.com/watch?v=b6X3DXuoaIk Commune de Bettembourg YouTube, 11.04.2022] (posthum publizéiert) * In Pace: Henri Losch [https://www.rtl.lu/radio/reportage/s/4164340.html RTL Radio, 01.11.2022] == Verschiddenes == * Den Henri Losch war jorelang och als Guide touristique täteg, ënner anerem fir [[Sales-Lentz]]. Hien huet eng ronn 50 Länner besicht gehat a sengem Liewen als Tourist an als Guide. * 1987 war hien als Vertrieder vun der Lëtzebuerger Delegatioun op dem Sommet de la [[Francophonie]] zu [[Québec]], [[Kanada]]. * ''E Bouf erzielt - Eng gewéinlech, ongewéinlech Kannerzäit am Krich'' ass dat am meeschte verkaaft Buch iwwer d'Joren am Ganze vum Henri Losch, wärend '' Koppeges a Bosseges: E [[Schoulmeeschter]] erzielt'' 2013 dee Bestseller an der Kategorie Literatur war.<ref>https://www.lessentiel.lu/de/story/diese-buecher-haben-sich-2013-am-besten-verkauft-347863293065</ref> * Den Henri Losch ass och op dem ''Sheetlet - Superjhemp retörns'' vun der [[Post Luxembourg]] op engem Timber drop a senger Rôle vum Haffmarschall<ref>https://www.postphilately.lu/en-us/products/collectionneurs/timbres-de-collection/feuillet-superjhemp-retorns</ref> * 1990 war hien Grënnungsmember vum Lions Club [[Mameranus]], Präsident vun 1993-1994 an Titulaire vum Melvin Jones Award 2018<ref>{{Citation|URL=https://www.lionsclubmameranus.lu/projects/rip-henri-losch/ |Titel=Archive copy |Gekuckt=11.06.2022 |Archiv-Datum=23.06.2022 |Archiv-URL=https://web.archive.org/web/20220623000650/https://www.lionsclubmameranus.lu/projects/rip-henri-losch/ }}</ref> * 2010 war den Henri Losch Grënnungsmember vun der Mamer Geschicht asbl, en Veräin deen sech mat der Lokalgeschicht vun der [[Gemeng Mamer]] beschäftegt<ref>https://www.luxtimes.lu/en/mywort/mamer/news/generalversammlung-der-mamer-geschicht-asbl-58fe28aea5e74263e13b5ec0</ref> == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Autoritéitskontroll}} {{Referenzen}} {{DEFAULTSORT:Losch Henri}} [[Kategorie:Gebuer 1931]] [[Kategorie:Gestuerwen 2021]] [[Kategorie:Lëtzebuergesch Auteuren]] [[Kategorie:Lëtzebuergesch Filmschauspiller]] [[Kategorie:Lëtzebuergesch Theaterschauspiller]] [[Kategorie:Lëtzebuergesch Schoulmeeschteren]] klluk9yjryak68pnfyts3mev3o763y8 0 42773 2676076 2652208 2026-04-27T09:17:52Z Mobby 12 60927 k 2676076 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeoEUR}}{{Infobox Land | Numm = Република Црна Гора<br>Republika Crna Gora | Fändel = Flag of Montenegro.svg | Fändel Bildbreet= 135px | Fändel Artikel = Fändel vu Montenegro | Wopen = Coat of arms of Montenegro.svg | Wope Breet = 90px | Wopen Artikel = Wope vu Montenegro | National Devise = | Kaart= Europe-Montenegro.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Montenegrinesch]] | Haaptstad = [[Podgorica]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Parlamentaresch Republik]] | Landeschef Titel = President | Landeschef = {{wikidata|property|linked|P35}} | Regierungschef Titel = Premierminister | Regierungschef = {{wikidata|property|linked|P6}} | Total Fläch= 13.812 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = 1,5 | Bevëlkerung = 620.145<ref>[http://unstats.un.org/UNSD/Demographic/products/vitstats/serATab2.pdf Zensus vun 2003 (via UNO)]</ref> | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 45 | Onofhängegkeet = vu [[Serbien a Montenegro]],<br>den [[3. Juni]] [[2006]] | Nationalfeierdag = [[13. Juli]] | Nationalhymn = [[Oj svijetla majska zoro]] | Wärung = [[Euro]], mä net Member vun der [[Eurozon]] | Zäitzon = +1 (+2 am Summer) | Internet TLD = [[.me]] | Telefonsprefix = +382 | Extra Bild = Municipalities of Montenegro.svg }} '''Montenegro''' (an der Landessprooch '''Crna Gora'''; kyrillech '''Црна Гора''' [<span><span class="IPA">[[Internationaalt Phoneetescht Alphabet|<span title="Aussprooch, IPA">'t͡sr̩naː 'ɡɔra</span>]]</span></span>]) ass eng Republik a [[Südosteuropa]], déi u [[Kroatien]], [[Bosnien an Herzegowina]], [[Serbien]] an [[Albanien]] grenzt. Am südwestlechen Deel vum Land mécht d'[[Adriatescht Mier]] eng natierlech Grenz. Montenegro, dat en Deelstaat vum fréiere [[Jugoslawien]] an duerno vu [[Serbien a Montenegro]] war, ass zanter 2006 en onofhängege Staat. D'Republik huet 620.000 Awunner, eng Fläch vu ronn 14.000&nbsp;km², a gehéiert domat zu de klenge Staaten an [[Europa (Kontinent)|Europa]]. D'Land besteet haaptsächlech aus Bierglandschaften an ass dënn besidelt. D'Haaptstad vu Montenegro ass [[Podgorica]]. Eng Uertschaft, déi wéinst hirer Alstad vill vun Touriste besicht gëtt, ass [[Kotor]]. Duerch hir kulturell a musikalesch Offere beim Jonktem beléift ass dogéint [[Budva]] op der Adria. Eng grouss reliéis Bedeitung net nëmme fir déi orthodox Kierch huet [[Klouschter Ostrog]] dat matzen an de Fiels gebaut gouf. Haaptatout vu Montenegro ass awer seng Natur, wou besonnesch d'Naturschutz- a Schigebitt [[Durmitor]], déi bis zu 1300&nbsp;m déif [[Tara (Drina)|Taraschlucht]] an de fëschräiche [[Skutariséi]] ervirstiechen. == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{en}} [https://web.archive.org/web/20070825230510/http://www.vlada.cg.yu/eng/index.php Offiziell Säit vun der Regierung vu Montenegro] {{Autoritéitskontroll}} {{Navigatioun NATO}} {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:Montenegro| ]] 5b5hojcoaoluzng0fhhqxh4onjtgirj 0 42947 2676099 1988592 2026-04-27T10:23:41Z Mobby 12 60927 offiziellen Numm 2676099 wikitext text/x-wiki #VIRULEEDUNG [[Lycée Michel Lucius]] 3zdifd7nnhuuqc1k4830inciig97yfi 0 45262 2676048 2666022 2026-04-27T03:24:41Z InternetArchiveBot 50611 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2676048 wikitext text/x-wiki {{Infobox Biographie |Bild=ThielLucien.jpg}} De '''Lucien Thiel''', gebuer de [[14. Februar]] [[1943]] an der [[Lëtzebuerg (Stad)|Stad Lëtzebuerg]],<ref>[[Luxemburger Lexikon]], 1. Oplo, 2006, S. 421</ref> och do gestuerwen de [[25. August]] [[2011]],<ref>"''survenu à Luxembourg, le 25 août 2011''", Doudesannonce vun der Chamber, Luxemburger Wort Nr 199 vum 27. August 2011, S. 57</ref><ref>''CSV-Fraktionschef Lucien Thiel gestorben.'' Wort.lu (25.08.2011). [https://archive.today/20120918010918/http://www.wort.lu/wort/web/letzebuerg/artikel/2011/08/159620/lucien-thiel.php]<br>''Lucien Thiel ist tot.'' Tageblatt.lu (25.08.2011). [https://web.archive.org/web/20110929182521/http://www.tageblatt.lu/nachrichten/story/14088151]</ref> war e [[lëtzebuerg (Land)|lëtzebuergesche]] Journalist a Politiker ([[Chrëschtlech-Sozial Vollekspartei|CSV]]). De Lucien Thiel war vun [[1968]] bis [[1980]] Chefredakter vun der ''[[Revue (Zäitschrëft)|Revue]]'' a vun [[1981]] bis [[1990]] Chefredakter vum ''[[d'Lëtzebuerger Land|Lëtzebuerger Land]]''. Duerno war e, bis [[2004]], Direkter vun der [[ABBL]]. Vun 2000 bis 2002 war hien zousätzlech President vum [[Conseil économique et social (Lëtzebuerg)|Conseil économique et social]]. 2004 gouf de Lucien Thiel an d'[[Chamber]] gewielt, an 2005 an de Stater [[Gemeng (Lëtzebuerg)|Gemeng]]erot. Hie gouf [[2009]] an d'Chamber erëmgewielt. Do gouf hien, nom Récktrëtt vum [[Jean-Louis Schiltz]] am Februar 2011, Fraktiounschef vu senger Partei. De Lucien Thiel war Matgrënner vun der [[Fondatioun Kräizbierg]] an zanter 2011 President dovun. Hie war bestuet a Papp vun 2 Kanner. De 16. Mee 2017 huet de Stater Gemengerot decidéiert, eng nei Strooss um Kierchbierg no him ze nennen.<ref>[https://www.archives-vdl.findbuch.net/php/main.php?be_kurz=4c552036342e322e32&ve_vnum=67#4c552036342e322e32x1001 op archives-vdl.findbuch.net]</ref> {{Referenzen}} {{DEFAULTSORT:Thiel Lucien}} [[Kategorie:Lëtzebuergesch Deputéiert]] [[Kategorie:Lëtzebuergesch Journalisten]] [[Kategorie:Gebuer 1943]] [[Kategorie:Gestuerwen 2011]] bjtb8bdp9j5bhufiocr1ncdb0w7pyhw 0 45363 2676046 2673897 2026-04-27T01:45:29Z Zinneke 34 /* Wousst Dir schonn datt… */ 2676046 wikitext text/x-wiki {| |bgcolor=#FFFFEE| <br>'''Dat hei ass d'Reserv vun neie Sätz a Biller fir an d'[[Haaptsäit/WDS|Wousst Dir schonn…]]-Rubrik''', déi duerch d'[[Schabloun:WDS no Joer]] aus der Lëscht vu momentan 2&nbsp;x&nbsp;366 Sätz a Biller dohigesat ginn. Wann der hei nach eng Kéier 366 neier zesummekomm sinn, kënnen déi dann déi aktuell ersetzen oder [[Schabloun:WDS no Joer/Joer x|mat hinnen an e Roulement kommen]]. Wann Dir deemno Iddie fir weider Verweiser op Artikelen (oder kuriéis Detailer dodran) hutt, da sëtzt se wgl. hei ënnendrënner derbäi. Logescherweis musse se sech op Saachen/Aussoe bezéien, déi an engem verlinkten Artikle stinn oder erkläert ginn. |} ---- == Wousst Dir schonn datt… == * ... déi keltesch Fruchtbarkeetsgëttin [[Epona]] vun de réimesche Kavallerietruppen als Gëttin vun de Päerd an der Reiderei iwwerholl gouf? * ... ''[[La Meuse (Zeitung)|La Meuse]]'' déi eelst Dageszeitung an der Belsch ass, déi och haut nach publizéiert gëtt? * ... dank der [[Angélique du Coudray]] hirer ''Machine'' an de Formatiounen, déi se domat gemaach huet, d'Stierflechkeet vu Puppelcher am 18. Jh. a Frankräich signifikant erofgaangen ass? * ... nom [[Claude Meisch (Biolog)|Claude Meisch]] zwou Gattungen an eng Aart vu [[Muschelkriibsen|Muschelkriibse]] genannt goufen? * ... den [[Alan Shepard]] deen eenzegen Astronaut vum [[Mercury-Programm]] war, dee bis op de Mound komm ass? * ... den [[CR155]] op den éischte 800 Meter vu sengem nërdleche Verlaf um Tracé vun der [[Via Agrippa]], dem réimesche [[Kiem]] tëscht Lyon a Köln, läit? * ... een um "[[Suur Munamägi|Groussen Eeërbierg]]" sou héich ass wéi soss néierens am Baltikum? * ... de [[Jean-Baptiste Determe]] vu [[Soller]] der [[Maria Theresia vun Éisträich]] hire ''Beichtpapp'' war? * ... dem däitsche Museker, Komponist a Museksproduzent [[Frank Farian]] (''Boney M, Milli Vanilli'') seng Karriär duerch d'Feierlechkeete vum ''Rememberence Day'' zu [[Ettelbréck]] en entscheedenden Impuls krut? * ... bei der Ëmsetzung vun engem internationalen Ofkommes vum Europarot [[Henri Sinner|e lëtzebuergeschen Deputéierten]] en Tippfeeler an deem Text entdeckt hat, bei deem d'Bluttgruppen A a B vertosch gi waren? * ... [[Saint Lucia]] dat eenzegt Land op der Welt ass, dat no enger Fra genannt ass? * ... den [[CR101]] zu [[Féngeg]] sträppweis de Waaserscheed tëscht [[Rhäin]] a [[Meuse (Floss)|Meuse]] mécht? * ... bei der [[Guerre de la vache]], wou den Ausléiser eng geklaute Kou war, tëscht 1275 an 1278 ronn 15.000 Mënschen ëm d'Liewe koumen? * ... d'[[Lydie Schmit]], wéi se 1974 Presidentin vun der [[LSAP]] gouf, déi éischt Fra an Europa war, déi un der Spëtzt vun enger Partei stoung? * ... e [[fossil|fossiliséiert]] Exemplar vun engem ausgestuerwene Verwandte vum [[Vampirtëntefësch]] 2022 zu Nidderkäerjeng entdeckt gouf? * ... déi alleréischt Kéier, wéi e [[Beatles]]-Lidd um Radio gespillt gouf, de 5. Oktober 1962 ''Love Me Do'' op [[RTL|Radio Luxembourg]] war? * ... d'Schwëmmerin [[Laure Koster]] eng Nieweroll an der Operett ''[[An der Schwemm (Operett)|An der Schwemm]]'' gespillt huet, déi vun hirer Schwëster [[Lou Koster|Lou]] komponéiert gouf, an där hir Haaptfigur Lori no hir genannt war? * ... d'[[Odonym]]men an der [[Gemeng Wëntger]] de lokalen Dialektvariante Rechnung droen: Sou heescht z. B. d'Haaptstrooss zu [[Kréindel]] an [[Hannerhaassel]] ''Duarrefstrooss'' iwwerdeems et zu [[Helzen]] an [[Houfelt]] ''Duärrefstrooss'' ass? * .. wéi de [[Adolphe vu Lëtzebuerg|Grand-Duc Adolphe]], den éischte Grand-Duc deen net méi a Personalunioun mam hollännesche Kinnek war, op den Troun koum, och de ''[[Wilhelmus]]'', d'Hymn vun de Groussherzoge vu Lëtzebuerg, säin eegene Wee gaangen ass? * ... de [[Soutien]] duerch de [[Éischte Weltkrich]] zu enger breeder Akzeptanz fonnt huet, well du vill Fraen an d'Beruffsliewen agetrueden sinn, an et däitlech gouf, wéi onpraktesch e Korsett wier? * ... dee vum [[Jérôme vu Bauschelt]] gestëfte ''[[Collegium Trilingue]]'' zu [[Léiwen]] vum [[François I. vu Frankräich|François Ier]] zum Virbild geholl gouf fir de ''Collège royal'' zu Paräis, den haitege [[Collège de France]]? * ... d'[[Knéischeif]] dat gréisst [[Sesambeen]] am mënschleche Kierper ass? * ... de [[Félix Dufays]], deen als [[Wäiss Pateren|Wäisse Pater]] am Ruanda an am Burundi missionéiert huet, Auteur vun engem ''Wörterbuch Deutsch-Kinyarwanda'' ass? * ... 2022 déi jorelaang ''Whiskey Wars'' ëm d'[[Hans-Insel]] duerch Grenzzéiung op en Enn bruecht konnte ginn? * ... iwwer den [[Eduard Michelis|éischte Chefredakter vum ''Luxemburger Wort'']] 1992 e Musical opgefouert gouf? * ... den [[Nicolas Meyers (1880)|Nicolas Meyers]] 88 Joer hat, wéi en als Buergermeeschter vun [[Gemeng Uewerwampech|Uewerwampech]] ernannt gouf? * ... et an der [[Gemeng Sandweiler]] bis ewell 5 verschidde Buergermeeschtere mam Familljennumm [[Mousel]] gouf? * ... den [[Gemeng Nidderkäerjeng|Nidderkäerjenger]] Buergermeeschter [[Pierre Clement]] 1803 vum Déngscht suspendéiert gouf, wéi opgeflunn ass, dass e Jongen, déi hätte kënnen am Napoleon seng Arméi agezu ginn, am Gebuerteregëschter als Meedercher ëmdeklaréiert hat? * ... deen [[Astérix (Satellit)|éischte franséische Satellit]] no enger [[Astérix|Comicsfigur]] genannt gouf? * ... dem Kënschtler [[Nicolas Greeff (Papp)|Nicolas Greeff]] (1662-1728) vun Alzeng seng Hellegestatue sech duerch opfälleg breet Féiss (oder Schong) auszeechnen? * ... d'Familljennimm [[Majerus]] oder [[Faber]] zu de [[Metonomasie]]n zielen? * ... d'Operett ''[[D'Wonner vu Spéisbech]]'' zu Bréissel an enger adaptéierter Iwwersetzung als ''La mare aux grenouilles'' opgefouert gouf? * ... wann ee mam Zuch an d'[[Gare Paradiso|Paradiso]] wëll, dem [[Chef de train]] Bescheed muss soen, fir erausklammen ze kënnen? * ... op der Pazifik-Insel [[Neiguinea]], wou ronn 11,6 Millioune Leit liewen, iwwer dausend verschidde Sprooche geschwat ginn? * ... de gebiertege Lëtzebuerger [[Louis-Ferdinand Fix]] Beruffszaldot an den Arméien, resp. der Marinn, vun der Belsch, vum Däitsche Bond, vum Kinnekräich Piemont-Sardinien, vum Giuseppe Garibaldi senge Routhiemer a vun den Unionisten am Amerikanesche Biergerkrich war? * … [[Zypern|ee vun Memberstaate vun der Europäescher Unioun]] geografesch an [[Asien|Asie]] läit? * .., ''[[de Letzeburger (1872-1873)|de Letzeburger]]'' (1872-1873) déi éischt Zeitung mat engem Titel op Lëtzebuergesch war; d'Artikelen awer op Däitsch oder op Franséisch waren? * … déi [[Ferizaj|drëttgréisst Stad am Kosovo]] nom Patron vun engem Hotel genannt gouf? * ... den [[Massacre pour une orgie|éischte lëtzebuergesche Spillfilm]] a Frankräich verbuede war, zu Lëtzebuerg awer en ''"erstaunleche Publikumserfolleg"'' war, absënns ënnert de ''"virwëtzege Membere vun der Lëtzebuerger 'Intelligentsia' "''? * … d'Iddi vum [[Kanal vu Korinth]] schonn am 7. Joerhonnert v. Chr. opkomm ass, awer eréischt 1882 mam Bau dovun ugefaange gouf? * ... déi [[Le gratis luxembourgeois|éischt Gratiszeitung zu Lëtzebuerg]] schonns 1857 erauskoum? * … deen eelste bekannte Plang vun der Stad Lëtzebuerg dee vum [[Jacob van Deventer]] vun ëm 1550 ass? * … et sech beim magnéitesche [[Nordpol]] am physikalesche Sënn ëm e magnéitesche Südpol handelt? * … d'[[Anna Madeleine Beicht|Komponistin vum Lidd]] ''Léiwe Kleeschen, gudde Kleeschen'' just 11 Joer hat, wéi se déi Melodie geschriwwen huet? * … de [[Poul Nyrup Rasmussen|Rasmussen]], de [[Anders Fogh Rasmussen|Rasmussen]] an de [[Lars Løkke Rasmussen|Rasmussen]] noenee Premierminister an Dänemark waren? * … de [[Markusbierg]] 1936 deen éischte Wéngertsbierg zu Lëtzebuerg war, op deem, am Kader vun engem Remembrement, kleng Wéngerten zu méi groussen zesummegeluecht goufen? * … den [[Alain Delon]] am Film ''[[L'Insoumis]]'' (1964) ee Lëtzebuerger Friemelegionär gespillt huet? * … [[Reykjavik]] ([[Island]]), [[Wellington]] ([[Neiséiland]]) a [[La Paz]] ([[Bolivien]]) déi respektiv nërdlechst, südlechst an am héchste geleeën [[Haaptstad|Haaptstied]] sinn? * … ''Luxembourgichthys'' eng monotypesch [[fossil]]l Fëschaart-Gattung ass, déi beim Kenntnisstand vun haut<!-- Stand 2023--> just eng Aart, d'''[[Luxembourgichthys friedeni]]'' enthält? * … zanter 1986 eng [[Tak]] vum Knüllgebirgsverein am Interessentenwald Rommershausen-Dittershausen un e [[Meteorit vun Treysa|kosmescht Evenement]] erënnert? [[Fichier:Luxembourg, 68 rue de Strasbourg (6).JPG|thumb|80px]] * … op der Fassad vum [[Haus 68 Stroossbuerger-Strooss]] an der Stad Opschrëften ubruecht goufen, déi un d'Entkoppelung vun der [[Belsch-Lëtzebuerger Wirtschaftsunioun|Paritéit vum belschen a lëtzebuergesche Frang]] erënneren? * … ''Krung Thep Mahanakhon Amon Rattanakosin Mahinthara Ayuthaya Mahadilok Phop Noppharat Ratchathani Burirom Udomratchaniwet Mahasathan Amon Piman Awatan Sathit Sakkathattiya Witsanukam Prasit'' den offiziellen thailänneschen Numm fir [[Bangkok]] ass? * … d'[[Schëld E, 20]], obwuel et vum [[Code de la route (Lëtzebuerg)|Code de la route]] virgeschriwwen ass, op kenger [[Stater Tram|Tramshalt]] zu Lëtzebuerg opgestallt ass?<!-- Stand Nov. 2022--> * … de [[Christoph Salzmann]] 1772 mat der ''Lutzemburgische Handbibel Neuen Testaments'' déi bis ewell eenzeg Bibel erausbruecht huet, déi zu Lëtzebuerg publizéiert gouf? * … bei engem Vulkanausbroch 1973 op der [[Island|islännescher]] Insel Heimaey (där gréisster vun den [[Vestmannaeyjar]]-Inselen) mat Hëllef vun Dosende vu Pompelen d'Lava mat Mierwaasser ofgekillt konnt ginn, an sou verhënnert gouf, dass de Fëschereihafen zougeschott gi wier, an domat d'wirtschaftlech Grondlag vun der Insel gerett konnt ginn? * … de [[Stengeforter Stauweier]] 1930 eidellafe gelooss gouf, fir d'Läich vun engem erdronkene Fierschter erauszehuelen, an zanterdeem net méi opgefëllt gouf? * … d'Lëtzebuerger beim [[Referendum vum 28. September 1919 iwwer eng Wirtschaftsunioun|Referendum vum 28. September 1919]] mat 73% fir eng Wirtschaftsunioun mat Frankräich gestëmmt hunn; et schlussendlech awer 1921 mat der Belsch war, mat där [[Union économique belgo-luxembourgeoise|esou eng ofgeschloss gouf]]? * … ''[[Ewige Madonna]]'' deen éischte professionell gedréinte Faarffilm ass, deen zu Lëtzebuerg gedréint gouf? * ... et vum [[Alfred Hitchcock]] sengem Film ''[[Blackmail (Film 1929)|Blackmail]]'' souwuel eng [[Stommfilm]]- wéi och eng Tounfilmversioun gëtt? * … 1907 bei archeologeschen Ausgruewungen um [[kelteschen Oppidum um Tëtelbierg]] Reschter vun engem [[Hypokaust]] fräigeluecht goufen; dës dunn awer vun engem entloossenen Aarbechter zerstéiert goufen? * … d'[[Hollännesch Karibik]] an d'[[Karibescht Holland]] allebéid an der [[Karibik]] leien, ma net dat selwecht sinn? * … d'[[Keelbaach]] bei [[Nonkeel]] quasi eng zweet Kéier entspréngt, nodeems se am Uewerlaf am karstege Kalleksteen an an de Galerien aus der Géigend versickert ass, an dann do hiert Bett nees duerch eng Pompelstatioun mat Waasser aus der Grouf Ëtteng II gefiddert gëtt? * … de Bongert Altenhoven ''[[Naturschutzgebitt Um Bierg|Um Bierg]]'' dee gréisste [[Bongert]] zu Lëtzebuerg ass? * … de Lëtzebuerger [[Jean Kuffer]] eng Goldmedail am Bobfuere gewonnen huet, d'Medail awer zur Belsch gezielt gëtt? * … den [[Iechternacher Verschéinerungsveräin]] den éischten ''Syndicat d'initiative'' zu Lëtzebuerg war? * … ''[[Glück und Liebe in Monaco]]'' e liechtensteinesche Film ass, mat [[Germaine Damar|enger Lëtzebuergerin]] an der Haaptroll? * … de Prinzip vum [[Sens unique]] schonn am [[Antiquitéit|anticke]] [[Roum]] bestoung? * … den [[Nicolaus Mameranus]] (1500-1567), en Haffschreiwer vum Keeser [[Karel V. (HRR)|Karel V.]], ë.&nbsp;a. e Lueflidd op de [[Kanal vu Willebroek]] zu Bréissel, en Text iwwer de spueneschen Handkuss a Gedichter mat Wierder, déi mat C oder P ufänken, geschriwwen huet? * … de [[Charles Bech]], den eenzege Lëtzebuerger war, dee fir [[United States Air Force|US-Airforce]] Asätz op enger [[B-17 Flying Fortress]] geflunn ass? * … datt et zu Lëtzebuerg eng [[Lëscht vun de Lëtzebuerger Stied#Fréier Stied|Stad gouf, déi just sechs Joer laang bestoung]]? ===''Déi rout Linke musse fir d'éischt gebléitst ginn…''=== * ... d'[[Wiener-Neustadt-Insel]] am Nordpolarmier läit an zu [[Russland]] gehéiert? * ... dat [[Héich Konstruktiounen zu Lëtzebuerg|héchst Gebai zu Lëtzebuerg]] no där [[Giustina Rocca|éischter Affekotin an der Geschicht]] genannt gouf? * ... d'[[Händschefabréck Reinhard am Stadgronn]] am Zweete Weltkrich beschlagnaamt gouf, fir dodra [[Gasmask]]en ze produzéieren? * ... [[Uewerkuer]] an engem Instrumentalstéck vun der Pop-Band [[Depeche Mode]] veréiwegt gouf (''Oberkorn (It's a Small Town)''), nodeems déi 1982 do an enger Disco opgetruede war? * … ee sech mat der [[Ieselsbréck]] ''Voilà'' déi fënnef längste Flëss a Russland mierke kann? ([[Volga]], [[Ob]], [[Ienissei]], [[Lena (Floss)|Lena]] an [[Amur]]) * … de [[Batman]] net zu [[Batman (Tierkei)|Batman City]] mä zu ''Gotham City'' wunnt? * … an Däitschland zwéi Beem – d<nowiki>'</nowiki>''[[Bräutigamseiche]]'' zu [[Eutin]] an d'''[[Himmelgeister Kastanie]]'' zu [[Düsseldorf]] – eng eege Postleitzuel hunn? * … den [[F91 Diddeleng]] sech 2018, als éischt lëtzebuergesch Ekipp iwwerhaapt, fir d'Gruppephas vun der [[Europa League]] qualifizéiert huet? * … de Schauspiller [[Michael Keaton]] fir richteg ''Michael Douglas'' heescht, ma sech dee [[Pseudonym]], nom [[Buster Keaton]], zougeluecht huet, fir net mat [[Michael Douglas|deem anere Schauspiller mat deem Numm]] verwiesselt ze ginn? * … net [[New York City|New York]] d'Haaptstad vum [[New York (Bundesstaat)|Bundesstaat New York]] ass, ma [[Albany]]? * … d'[[Hänkbéck vu Saint-Martin-d'Ardèche|Hänkbréck iwwer d'Ardèche]] tëscht [[Saint-Martin-d'Ardèche]] an [[Aiguèze]] [[1905]] gebaut gouf awer eréischt [[2005]] offiziell ageweit gouf. * … [[Flecht]]en (Lichen) e symbiotescht Zesummeliewen tëscht engem [[Pilzeräich|Pilz]] mat enger [[Algen|Alg]] oder enger [[Bakteerien|Bakteerie]] sinn? * … d'[[Chilehaus]] zu [[Hamburg]] säin Numm dohier huet, datt de Bauhär mam [[Salpéiter]]handel aus [[Chile]] räich gi war? *… d'[[Wëllkar]] net zu de [[Grieser]] zielt, wéi déi aner [[Fruucht (Kären)|Fruucht]]-Aarten, ma zu der Famill vun de [[Polygonaceae]], zu där och de [[Rubbarb]] an de [[Sauerampel]] gehéiert? * … den Numm ''[[Molotowcocktail]]'' op de [[Finnesch-Sowjetesche Wanterkrich]] zeréckgeet, wéi d'Finne sech mat dëser Waff géint sowjetesch Tankse gewiert hunn? * … d'[[Chareli]]sbréck zu [[Dummeldeng]] déi éischt Bréck an Europa war, déi mat '''[[Greyträger]]e''' gebaut war? * … den Nullmeridian, wéi e mam [[UTM-Koordinatesystem|UTM]]- [[Koordinatesystem]] WGS84 gemooss gëtt, eng 100 Meter ëstlech vum Nullmeridian vum [[Royal Greenwich Observatory]] läit? * … De Markennumm [[Elle & Vire]], vum Numm vun de Flëss [[Elle (Vire)|Elle]] a [[Vire (Floss)|Vire]] am [[Departement Manche]] hierkënnt. * … den Ausbroch vum Vulkan [[Tambora]] an Indonesien am Joer 1815, dat [[Joer ouni Summer|Joer duerno]] en grouss [[Hongersnout]] an Amerika an an Europa provozéiert hat? * … den [[Däitsch-Hollännesch-Belschen Dräilännereck]] um [[Vaalserberg]] vun 1839 bis 1919 e Véierlännereck war? * … der [[Ruth Belville]] hire Beruff dora bestoung, déi genee [[Auerzäit]] ze verkafen, a si dowéinst ''[[Greenwich Mean Time|Greenwich Time]] Lady'' genannt gouf? * … den [[Tyrrell P34]] den e [[Formel 1]] Auto mat 6 Rieder war? * … d'Pompjeeë vun Tréier den 23. Abrëll 1941 an d'Stad Lëtzebuerg hëllefe koume fir d'Feier am [[Hôtel des Terres Rouges|Terres-Rouges-Gebai]] ze läschen? * … bis ewell just dräi Leit gläichzäiteg fir en [[Oscar]] fir dat bescht Original-Dréibuch an ee fir dee beschte Schauspiller an engem nämmlechte Film nominéiert goufen, nämlech de [[Charlie Chaplin]], den [[Orson Welles]] an de [[Sylvester Stallone]]? * … de [[Robert Tappan Morris]] 1988 den éischte [[Computerwuerm]] entwéckelt hat? * … den Turner [[Georg Eyser]] bei den [[Olympesch Summerspiller 1904|olympesche Spiller 1904 zu St. Louis]] 6 Medaile gewonnen huet, an dat trotz enger hëlzener Beeprothees? * … de [[Charles Maurice de Talleyrand-Périgord]] a Frankräich souwuel ënnert dem ''[[Ancien Régime]]'', wéi och wärend der [[Franséisch Revolutioun|Franséischer Revolutioun]], dem ''[[Directoire]]'', dem ''[[Consulat]]'', dem ''[[Premier Empire]]'', der [[Franséisch Restauratioun|Restauratioun]] an der [[Julimonarchie]] wichteg Funktiounen am Staat hat, a bei véier Kréinungen derbäi war? * … de Geograph [[Mathias Ringmann]], deen éischte war, deen der [[Nei Welt|Neier Welt]] den Numm ''[[Amerika (Kontinent)|America]]'' ginn hat? * … verschidde [[Schof]]s- a [[Geess]]erasse méi wéi 2 [[Har]]en hunn? * … de [[Richard Halliburton]], wéi hien 1928 duerch de [[Panamakanal]] geschwommen ass, eng Tax vun 0,36 $ huet misse bezuelen? * … d'[[Leeëndecker (Vull)|Leeëndecker]] Vulle sinn déi iwwer dem Fléie schlofe kënnen. [[Kategorie:WDS]] 9g1jbc4lteec5lc8dk8fxl8h6odnmbd 0 50010 2676082 2538924 2026-04-27T09:26:14Z Mobby 12 60927 k 2676082 wikitext text/x-wiki {{Skizz}} {{Infobox Bréck}} D''''Erasmusbréck''' zu [[Rotterdam]] ass eng [[Bréck (Architektur)|Bréck]] iwwer d'[[Nieuwe Maas]], déi den Zenter vun der Stad mam [[Kop van Zuid]] verbënnt. Et ass eng [[Autosbréck]] mat véier Spueren. D'Bréck gouf [[1989]] vum Architekt [[Ben van Berkel]] entworf. == Um Spaweck == {{Commonscat}} * [http://www.youtube.com/watch?v=QkoSm1B8P_c Erasmusbrug Youtube] {{Autoritéitskontroll}} [[Kategorie:Brécken an Holland]] [[Kategorie:Schréiseelbrécken]] [[Kategorie:Hiefklappbrécken]] [[Kategorie:Rotterdam]] 7anayrxecary6wxx6lku0t3ppbwg0t8 0 65495 2676005 2673696 2026-04-26T18:27:24Z Sultan Edijingo 1468 /* Um Spaweck */ 100,7 2676005 wikitext text/x-wiki {{Infobox Biographie}} D''''Caroline Mart''', gebuer den [[10. Oktober]] [[1960]] zu [[Lëtzebuerg (Stad)|Lëtzebuerg]]<ref>[[Georges Hausemer|G. Hausemer]]: Luxemburger Lexikon. Luxemburg 2006, S. 285.</ref>, ass eng [[lëtzebuerg (Land)|lëtzebuergesch]] [[Journalist]]in. Si war zanter dem September 2007 stellvertriedend Chefredaktesch vun [[RTL Télé Lëtzebuerg]]. D'Caroline Mart huet zanter [[1985]] bei [[RTL]] geschafft a war noeneen, Journaliste-Presentatrice um Radio an dunn op der Tëlee, Responsabel fir d'Kultur a Chef fir d'Informatioun<ref>[http://www.paperjam.lu/presse/2007/09/20_rtl/index.html "Réorganisation chez RTL Lëtzebuerg" Presse-Communiqué vum 13.09.2007, erëmginn op paperjam.lu]</ref>. Si huet all 14 Deeg d'Televisiounsemissioun ''Kloertext'' moderéiert, eng [[Talkshow]] iwwer gesellschaftlech Theemen an och soss alt politesch Table rondë mat Invitéen am Studio. Den 19. Abrëll 2026 ass si an d'Pensioun gaangen, no der Emissioun vum [[Télévie]], déi si nach moderéiert huet. Mat hir goung och d'Sendung ''Kloertext'' "an d'Pensioun"<ref>{{Citation|URL=https://www.rtl.lu/news/national/ech-ginn-an-dpensioun-mee-ech-bleiwe-journalist-1939001399|Titel=Sonndesinterview mam Caroline Mart, "Ech ginn an d'Pensioun, mee ech bleiwe Journalist"|Gekuckt=19.04.2026|Auteur=Pierre Weimerskirch|Datum=19.04.2026|Editeur=rtl.lu}}</ref>. Si ass d'Duechter vum [[Demokratesch Partei|DP]]-Politiker [[Marcel Mart]]. == Gielchen == * Chevalier vum [[Ordre de Mérite du Grand-Duché de Luxembourg]] (Promotioun 2016)<ref>[http://www.press.lu/informations/revuepresse/125/ 17.06.2016 - 23 Journalisten in nationalen Verdienstorden ausgezeichnet] um Site vum Conseil de Presse</ref> == Um Spaweck == * [https://100komma7.lu/show/Moiesstudio/202604240832/episode/D-Mme-Kloertext-geet-an-d-Pensioun D'Madamm Kloertext geet an d'Pensioun], op Radio 100,7, 24.04.2026 mam [[Maurice Molitor]], gekuckt de 26.04.2026 * [https://play.rtl.lu/shows/lb/summermagazin-promi-spot/episodes/r/3299029 De Promi-Spot - Mam Caroline Mart] op RTL-Play, 2022 {{Referenzen}} {{DEFAULTSORT:Mart Caroline}} [[Kategorie:Gebuer 1960]] [[Kategorie:Lëtzebuergesch Journalisten]] [[Kategorie:Lëtzebuergesch Televisiounsmoderateuren]] [[Kategorie:Chevalier de l'Ordre de Mérite du Grand-Duché de Luxembourg]] 36bwni4i8ai0hml73xoh20swr9ybvzw 0 69027 2676041 2315681 2026-04-26T21:25:22Z InternetArchiveBot 50611 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2676041 wikitext text/x-wiki [[Fichier:Sentier culturel Stadtbredimus Luxembourg.jpg|thumb|300px|Panneau vum Kulturwee]] De '''Kulturpad Stadbriedemes''' (fr.: ''Sentier culturel Stadtbredimus'') gouf am Joer 2008 ugeluecht a féiert de Visiteur iwwer 8 Statioune laanscht kulturhistoresch bedeitend Gebaier a Plazen uechter d'Uertschaft [[Stadbriedemes]]. Bei all Statioun fënnt een e Schëld mat Informatiounen op Däitsch an op Franséisch. Méi Detailer gëtt een an enger 23 Säite staarker Broschür<ref>Cf. Anonyme, 2008. Sentier culturel Stadtbredimus. Brochure touristique, 23 p. 10 x 21 cm. Imprimerie Schomer-Turpel sàrl, Remich.</ref> gewuer, déi op der Gemeng, an den Hoteller an a Restaurante gratis ze kréien ass. == Statioune vum Kulturpad == # [[Schlass Stadbriedemes]] # Wäschbuer # Loumillen # ''Haus Heemecht'', Wunnhaus vum [[Batty Weber]] # Webeschkeller # Graf vum [[Dicks]] # Genossenschaftskellerei # [[Monument Réimerbréck zu Stadbriedemes|Monument Réimerbréck]] == Illustratiounen == <gallery widths="200" heights="150" perrow="3"> Fichier:Castle_01_Stadtbredimus_Luxembourg.jpg|1. [[Schlass Stadbriedemes]] Fichier:Waeschbur 01 Stadtbredimus Luxembourg.jpg|2. Wäschbuer Fichier:Waeschbur 02 Stadtbredimus Luxembourg.jpg|2. Wäschbuer vu bannen Fichier:Batty_Weber_01_Stadtbredimus_Luxembourg.jpg|4. Dem [[Batty Weber]] säin ''Haus Heemecht'' Fichier:Edmond_de_la_Fontaine_grave_01_Stadtbredimus_Luxembourg.jpg|6. Graf vum [[Dicks]] Fichier:Roman_bridge_monument_01_Stadtbredimus_Luxembourg.jpg|8. [[Monument Réimerbréck zu Stadbriedemes|Monument Réimerbréck]] </gallery> == Um Spaweck == * [https://web.archive.org/web/20160304121934/http://www.stadtbredimus.lu/index.php?option=com_content&view=article&id=113&Itemid=174 De Kulturpad op stadtbredimus.lu] * [http://www.stadtbredimus.lu/index.php?option=com_phocadownload&view=category&id=11:informations-touristiques&Itemid=162 Broschür] {{fr}} {{de}} ([[PDF]] 1,7 MB) {{Referenzen}} [[Kategorie:Kanton Réimech]] [[Kategorie:Kultur zu Lëtzebuerg]] ek4fayvqdglqyarv7254848brxocaqk 0 71654 2675945 2607309 2026-04-26T12:32:49Z Bridgeon 65671 /* Resultater */ 2675945 wikitext text/x-wiki D''''Benelux-Mathematik-Olympiad''' (ofgekierzt '''BxMO''') ass eng interregional Kompetitioun, déi sech un déi bescht Mathematik-Schüler aus dem Enseignement secondaire vun den dräi [[Benelux]]-Länner riicht. == Geschicht == D''''Benelux-Mathematik-Olympiad''' war fir d'éischt vum 8. bis den 10. Mee [[2009]] an [[Holland]], zu [[Bergen op Zoom]]. Haaptinitiateur war de lëtzebuergesche Mathematiks-Professer [[Charles Leytem]] aus dem [[Lycée classique de Diekirch]]. D'Kompetitioun huet d'Zil, iwwer den Niveau vun der [[Olympiade mathématique belge]] erauszegoen an d'Schüler op eng eventuell Participatioun bei der [[International Mathematik-Olympiad|Internationaler Mathematik-Olympiad]] virzebereeden. An de Joren [[2011]], [[2015]] an [[2018]] gouf d'Kompetitioun vum Charles Leytem an dem [[Pascal Zeihen]] am [[Lycée classique de Diekirch]] zu [[Miersch]] organiséiert. == Oflaf == Jiddwer Benelux-Land kann eng Ekipp vu maximal 10 Schüler an d'Kompetitioun schécken. D'Epreuve besteet dran, bannent 4,5 Stonne véier schwéier Mathematiksproblemer, dorënner dräi Problemer vun [[International Mathematik-Olympiad|IMO]]-Niveau ze léisen. Pro Léisung kann ee bis zu 7 Punkte kréien; den Total läit also tëscht 0 an 28 Punkten. Déi bescht Schüler kréie Gold-, Sëlwer- oder Bronze-Medailen iwwerreecht, wéi op der Internationaler Mathematik-Olympiad. == Resultater == Lëscht vun alle BxMO-Kompetitiounen, déi bis elo waren, a vun alle Lëtzebuerger, déi eng Medail kruten: {| class="wikitable" ! Datum !! Plaz !! Gold !! Sëlwer !! Bronze |- | 8.-10. Mee 2009 || [[Bergen op Zoom]] || || || [[Pierre Haas]]<br>[[Jingran Lin]]<br>[[Marc Sinner]] |- | 23.-25. Abrëll 2010 || [[Amsterdam]] || || [[Grégoire Genest]]<br>[[Philippe Schram]] || [[Steve Muller]] |- | 6.-8. Mee 2011 || Miersch, am LCD || || Grégoire Genest<br>[[Jérôme Urhausen]]|| |- | 20.-22. Abrëll 2012 || [[Wépion]] || || || [[Patrick Meurin]] |- | 26.-28. Abrëll 2013 || [[Dordrecht]] || || [[Christina Meyer]] || |- | 2.-4. Mee 2014 || [[Bruges]] || [[Gilles Englebert]] || || Christina Meyer<br>[[Charel Thull]] |- | 8.-10. Mee 2015 || Miersch, am LCD || || Gilles Englebert || |- |29. Abrëll - 1. Mee 2016 || [[Soest]] || || || |- |5.-7. Mee 2017 || Wépion || || [[Martin Rakovsky]] || |- |27.-29. Abrëll 2018 || Miersch, am LCD || || || |- |26.-28. Abrëll 2019 || [[Valkenswaard]] || || || [[Angelina Kysil]] |- | colspan="5"|2020 an 2021 goufe wéinst der [[COVID-19-Pandemie]] just virtuell Kompetitiounen am Mee ofgehalen. D'Schüler waren invitéiert, déi proposéiert Problemer bei sech doheem ze léisen. |- |29. Abrëll - 1. Mee 2022 || [[Louvain]] || || || [[Victor Guilbert]] |- |5.-7. Mee 2023 || Esch, am LGE || || || |- |26.-28. Abrëll 2024 || [[Valkenswaard]] || || || |- |25.-27. Abrëll 2025 || [[Liège]] || || [[Khalid Khan]] || [[Kiah Shah]] |- |24.-26. Abrëll 2026 || [[Valkenswaard]] || [[Khalid Khan]] || [[Hazem Shinof]] || [[Kinji Yoshida]] <br> [[Saad Khan]] |} == Um Spaweck == * [http://www.bxmo.org Websäit vun der BxMO] [[Kategorie:Mathematik]] [[Kategorie:Wëssenschaftlech Concoursen]] [[Kategorie:Benelux]] llzklxfzadda1ig03ssj79nwiy3zr2s 0 78856 2676068 2657032 2026-04-27T08:17:56Z Zinneke 34 /* Publikatiounen (Auswiel) */ prix servais 2676068 wikitext text/x-wiki {{Infobox Biographie}} De '''Ian De Toffoli''', gebuer de [[25. Juni]] [[1981]] an der [[Lëtzebuerg (Stad)|Stad Lëtzebuerg]], ass e lëtzebuergeschen Auteur an Editeur. ==Liewen== De Ian De Toffoli ass an enger italieenesch-lëtzebuergescher Famill gebuer. No der Primärschoul um [[Briddel]] an der Première am [[Lycée Robert-Schuman]] huet de Ian De Toffoli zu [[Paräis]] [[Philologie]] a [[Konschtgeschicht]] studéiert. Hie schreift zanter 2004 reegelméisseg am [[D'Lëtzebuerger Land|Lëtzebuerger Land]]. 2012 huet hien de Verlag [[Hydre Éditions]] gegrënnt, deen op Theater- a Kuerztexter spezialiséiert ass. Hie lieft ofwiesselnd zu [[Bréissel]] an zu Lëtzebuerg. ==Publikatiounen (Auswiel)== * De Toffoli, Ian, 2001. De solitudinis arte, ou, Le nouveau mythe de Narcisse. Ed. des cahiers luxembourgeois, Bereldange, Impr. Centrale, Luxembourg. 142 p. * De Toffoli, Ian, 2005. Mauvais oeil. Roman. Ed. des cahiers luxembourgeois, Bereldange, Impr. Centrale, Luxembourg. 160 p. *De Toffoli, I. 2008. Départs. S.l.: [s.n.]. * De Toffoli, Ian, 2009. L'annonce. Première 16.10.2009 à 20 h au Centre des arts pluriels d'Ettelbruck. Mise en scène: Marc Baum. 24 p. [[Theaterstéck]] * De Toffoli, Ian, 2011. La réception du latin et de la culture antique dans l'œuvre de Claude Simon, Pascal Quignard et Jean Sorrente. Thèse de doctorat: Université de Paris IV - Sorbonne. *De Toffoli, Ian, 2013. L'homme qui ne retrouvait plus son pays. [Suivi de] Microdrames. Hydre Éditions, Bridel.ISBN 978-99959-756-1-6. *De Toffoli, Ian, 2013. La veille de la représentation = Der Abend vor der Vorstellung. *De Toffoli, Ian, 2015. La réception du latin et de la culture antique dans l'oeuvre de Claude Simon, Pascal Quignard et Jean Sorrente. Paris: Honoré Champion. ISBN 978-2-7453-2905-9 *De Toffoli, Ian, & Quickert, Anja. 2018. Bridel: Hydre éd. ISBN 978-99959-938-9-4 *De Toffoli, Ian, 2025. [[Léa et la théorie des systèmes complexes]]. Actes Sud-Papiers, Au singulier. 288 S. ISBN 978-2-330-20072-5. [[Prix Servais]] 2026. == Literatur == * S. 113 in {{Autorenlexikon-DE-2007}} == Um Spaweck == * [http://www.autorenlexikon.lu/page/author/128/1280/DEU/index.html Ian De Toffoli op autorenlexikon.lu] * [https://web.archive.org/web/20170503020501/http://www.hydreditions.eu/ian-de-toffoli.html Ian De Toffoli op hydreditions.eu] {{Autoritéitskontroll}} {{DEFAULTSORT:De Toffoli Ian}} [[Kategorie:Gebuer 1981]] [[Kategorie:Lëtzebuergesch Auteuren]] [[Kategorie:Lëtzebuergesch Editeuren]] [[Kategorie:Membere vun der A:LL Schrëftsteller*innen]] 0g9d7lc7ngr3dpkjc7fm1lxuwooiest 2676069 2676068 2026-04-27T08:18:55Z Zinneke 34 [[Wikipedia:HotCat|HC]]: [[Kategorie:Laureate vum Servais-Präis]] derbäigesat 2676069 wikitext text/x-wiki {{Infobox Biographie}} De '''Ian De Toffoli''', gebuer de [[25. Juni]] [[1981]] an der [[Lëtzebuerg (Stad)|Stad Lëtzebuerg]], ass e lëtzebuergeschen Auteur an Editeur. ==Liewen== De Ian De Toffoli ass an enger italieenesch-lëtzebuergescher Famill gebuer. No der Primärschoul um [[Briddel]] an der Première am [[Lycée Robert-Schuman]] huet de Ian De Toffoli zu [[Paräis]] [[Philologie]] a [[Konschtgeschicht]] studéiert. Hie schreift zanter 2004 reegelméisseg am [[D'Lëtzebuerger Land|Lëtzebuerger Land]]. 2012 huet hien de Verlag [[Hydre Éditions]] gegrënnt, deen op Theater- a Kuerztexter spezialiséiert ass. Hie lieft ofwiesselnd zu [[Bréissel]] an zu Lëtzebuerg. ==Publikatiounen (Auswiel)== * De Toffoli, Ian, 2001. De solitudinis arte, ou, Le nouveau mythe de Narcisse. Ed. des cahiers luxembourgeois, Bereldange, Impr. Centrale, Luxembourg. 142 p. * De Toffoli, Ian, 2005. Mauvais oeil. Roman. Ed. des cahiers luxembourgeois, Bereldange, Impr. Centrale, Luxembourg. 160 p. *De Toffoli, I. 2008. Départs. S.l.: [s.n.]. * De Toffoli, Ian, 2009. L'annonce. Première 16.10.2009 à 20 h au Centre des arts pluriels d'Ettelbruck. Mise en scène: Marc Baum. 24 p. [[Theaterstéck]] * De Toffoli, Ian, 2011. La réception du latin et de la culture antique dans l'œuvre de Claude Simon, Pascal Quignard et Jean Sorrente. Thèse de doctorat: Université de Paris IV - Sorbonne. *De Toffoli, Ian, 2013. L'homme qui ne retrouvait plus son pays. [Suivi de] Microdrames. Hydre Éditions, Bridel.ISBN 978-99959-756-1-6. *De Toffoli, Ian, 2013. La veille de la représentation = Der Abend vor der Vorstellung. *De Toffoli, Ian, 2015. La réception du latin et de la culture antique dans l'oeuvre de Claude Simon, Pascal Quignard et Jean Sorrente. Paris: Honoré Champion. ISBN 978-2-7453-2905-9 *De Toffoli, Ian, & Quickert, Anja. 2018. Bridel: Hydre éd. ISBN 978-99959-938-9-4 *De Toffoli, Ian, 2025. [[Léa et la théorie des systèmes complexes]]. Actes Sud-Papiers, Au singulier. 288 S. ISBN 978-2-330-20072-5. [[Prix Servais]] 2026. == Literatur == * S. 113 in {{Autorenlexikon-DE-2007}} == Um Spaweck == * [http://www.autorenlexikon.lu/page/author/128/1280/DEU/index.html Ian De Toffoli op autorenlexikon.lu] * [https://web.archive.org/web/20170503020501/http://www.hydreditions.eu/ian-de-toffoli.html Ian De Toffoli op hydreditions.eu] {{Autoritéitskontroll}} {{DEFAULTSORT:De Toffoli Ian}} [[Kategorie:Gebuer 1981]] [[Kategorie:Lëtzebuergesch Auteuren]] [[Kategorie:Lëtzebuergesch Editeuren]] [[Kategorie:Membere vun der A:LL Schrëftsteller*innen]] [[Kategorie:Laureate vum Servais-Präis]] 9zyxnqobd46gil3ej0dfa7gm3k38lkb 0 79998 2676007 2631772 2026-04-26T18:46:15Z Mobby 12 60927 k 2676007 wikitext text/x-wiki [[Fichier:Cyrillic Europe.PNG|thumb|400px|Länner an Europa, an deenen dat kyrillescht dat eenzegt offiziellt Alphabet ass (däischterrout) an an deenen et nieft dem [[Laténgescht Alphabet|laténgeschen Alphabet]] ko-offiziell ass (hellrout). An deene gesträifte Länner gëtt et e puer offiziell Sproochen, vun deenen der eng oder e puer net am kyrilleschen Alphabet geschriwwe ginn.]] D''''Kyrillescht Alphabet''' oder d''''Kyrilliza''' ass eng Buschtaweschrëft, déi a villen, virun allem [[Slawesch Sproochen|ost- a südslawesche Sproochen]] an Europa an an Asien benotzt gëtt. Si gouf am [[Alslawesch Sprooch|Alslaweschen]] an duerno am [[Kiercheslawesch Sprooch|Kiercheslaweschen]] als Schrëftform benotzt. Nom [[10. Joerhonnert]] huet et dat [[Glagolitescht Alphabet]] lues a lues ofgeléist a gouf d'allgemeng Schrëft vun den orthodoxe [[Slawen]]. Den Numm vum Alphabet kënnt vum Slawenapostel [[Kyrill]], awer et war de [[Kliment Ochridski]] den d'Kyrilliza entwéckelt huet. D'kyrillesch Buschtawe baséieren op der griichescher Unzialschrëft, mä fir spezifesch slawesch Phonemer gouf op glagolitesch Buschtawen zeréckgegraff. == Kyrillesch Buschtawen == Hei ënnen ass eng Tabell mat alle kyrillesche Buschtawen opgelëscht. Se enthält dat ursprénglecht Alphabet wéi et an der Kiercheslawescher an Alslawescher Sproch benotzt gouf. {| class="wikitable" |- ! Buschtaf !! Numm !! Ausprooch!!Zuelwäert |- | а || азъ ''(As)'' || a ||1 |- | б || бѹкы ''(Buki)'' || b || |- | в || вѣдѣ ''(Wede)'' || w || 2 |- | г || глаголи ''(Glagoli)'' || g || 3 |- | д || добро ''(Dobro)'' || d ||4 |- | е, є || ѥстъ ''(Jest)'' || je, e || 5 |- |ж || живѣтє ''(Shiwete)'' || j wéi ''J''ean|| |- | ѕ || ѕѣло ''(Dselo)''|| ds||6 |- | з || зємлꙗ ''(Semlja)'' || s stëmmhaft wéi ''S''ënn||7 |- | >и || иже ''(Ishe)''|| i||10 |- | і, ꙇ || и, ижеи ''(I, Ishei)''|| i||8 |- | ћ || дєрвъ, ћѣрвь ''(Derw, G'erw)''|| g' wéi am englesche Wuert "coa''g''ulate"|| |- | к || како ''(Kako)''||k||20 |- | л || людиѥ ''(Ljudije)'' || l||30 |- | м || мыслите ''(Myslite)'' || m||40 |- | н || нашь ''(Nasch)'' || n||50 |- | о || онъ ''(On)'' || o||70 |- | п || покои ''(Pokoi)'' || p||80 |- | р || рьци ''(Rzy)'' || r||100 |- | с || слово ''(Slowo)''|| s stëmmlos wéi ie''ss''en||200 |- | т || тврьдо ''(Twerdo)'' || t||300 |- | ѵ, у || ижица ''(Ishiza)''|| i||400 |- | ѹ || ѹкъ ''(Uk)'' ||u||400 |- | ꙋ || оникъ ''(Onik)'' || u|| |- | ф || фрьтъ ''(Fert)''|| f||500 |- | х || хѣръ ''(Cher)'' || ch wéi Baa''ch''||600 |- | ѡ || отъ ''(Ot)'' || o||800 |- | ц || ци ''(Zi)'' || z||900 |- | ч || чрьвь ''(Tscherw)''|| tsch||90 |- | ш || ша ''(Scha)'' || sch|| |- | щ || шта ''(Schta)''|| scht|| |- | ъ ||ѥръ ''(Jer)'' || haart Zeechen|| |- | ы, ъи, ꙑ, ъꙇ || ѥры ''(Jery)'' || y|| |- | ь || ѥрь ''(Jer)'' || mëllt Zeechen|| |- | ѣ || ꙗть ''(Jat)'' || je, jä|| |- | ю ||ю ''(Ju)'' || ju|| |- | ѭ || юс большой йотированный ''(Grousse jotéierte Jus)'' || ion wéi am Franséischen "esp''ion''"|| |- | ѧ, ꙙ,  || юс малый ''(Klenge Jus)''|| in wéi am Franséischen "f''in''"||900 |- |ѫ || юс большой ''(Grousse Jus)''|| on wéi am Franséischen "b''on''"|| |- | ѩ || юс малый йотированный ''(Klenge jotéierte Jus)''|| ien wéi am Franséischen "le s''ien''"|| |- | ꙗ ||а йотированное ''(Jotéierten a)'' || ja|| |- | ѥ ||е йотированное ''(Jotéierten e)'' || je|| |- | ѯ || кси ''(Ksi)'' || ks||60 |- | ѱ || пси ''(Psi)'' || ps||700 |- | ѳ ||фита ''(Fita)'' || f, t||9 |- | ҁ || коппа ''(Koppa)''|| ҁ gouf nëmmen als Zuel benotzt || 90 |} == Kuckt och == * [[Russescht Alphabet]] == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Autoritéitskontroll}} [[Kategorie:Kyrillesch Schrëft]] [[Kategorie:Alphabeter]] mzi9lus6gj6ga0scjw82lh0awbq2mkv 0 83455 2675991 2630012 2026-04-26T16:37:31Z Johnny Chicago 17 /* Kino */ 2675991 wikitext text/x-wiki {{SkizzFilm}}{{Infobox Biographie}} De '''Karl John''', oder '''Carl John''', gebuer de [[24. Mäerz]] [[1905]] zu [[Köln]], a gestuerwen den [[22. Dezember]] [[1977]] zu [[Gütersloh]], war en [[Däitschland|däitsche]] [[Schauspiller]]. == Filmer (Auswiel) == === Kino === * 1936: ''Der weiße Dämon'' vum [[Kurt Gerron]] mam [[Hans Albers]] a [[Peter Lorre]] * 1933: ''Kind, ich freu' mich auf Dein Kommen'' vum Kurt Gerron mam [[Magda Schneider]] a [[Wolf Albach-Retty]] * 1936: ''Wenn der Hahn kräht'' vum [[Carl Froelich]] mam [[Heinrich George]] a [[Marianne Hoppe]] * 1937: ''Weiße Sklaven'' vum [[Karl Anton]] mam [[Theodor Loos]] a [[Werner Hinz]] * 1939: ''Legion Condor'' vum [[Karl Ritter]] mam [[Paul Hartmann]] * 1940: ''Münchner G'schichten'' vum Karl Ritter mam [[Ilse Werner]] a Paul Hartmann * 1941: ''Mein Leben für Irland'' vum [[Max W. Kimmich]] mam [[René Deltgen]] a [[Paul Wegener]] * 1941: ''Der Weg ins Freie'' vum [[Rolf Hansen]] mam [[Zarah Leander]] an [[Hans Stüwe]] * 1941: ''Über alles in der Welt'' vum Karl Ritter mam Paul Hartmann a [[Carl Raddatz]] * 1942: ''Andreas Schlüter'' vum [[Herbert Maisch]] mam [[Heinrich George]] a [[Paul Dahlke]] * 1943: ''Großstadtmelodie'' vum [[Wolfgang Liebeneiner]] mam [[Hilde Krahl]] a Werner Hinz * 1947: ''[[In jenen Tagen]]'' vum [[Helmut Käutner]] mam [[Winnie Markus]] an [[Erica Balqué]] * 1949: ''Die letzte Nacht'' vum [[Eugen York]] mam [[Sybille Schmitz]] a [[Margarete Haagen]] * 1949: ''Liebe 47'' vum [[Wolfgang Liebeneiner]] mam Hilde Krahl a [[Grethe Weiser]] * 1951: ''[[Der Verlorene]]'' vum [[Peter Lorre]] mam [[Peter Lorre]] a [[Renate Mannhardt]] * 1952: ''Le banquet des fraudeurs'' vum [[Henri Storck]] mam [[Françoise Rosay]] an [[Daniel Ivernel]] * 1953: ''[[The Man Between (Film 1953)|The Man Between]]'' vum [[Carol Reed]] mam [[James Mason]] a [[Claire Bloom]] * 1953: ''Weg ohne Umkehr'' vum [[Victor Vicas]] mam [[Ivan Desny]] a [[Ruth Niehaus]] * 1955: ''[[Des Teufels General (Film 1955)|Des Teufels General]]'' vum [[Helmut Käutner]] mam [[Curd Jürgens]] a [[Marianne Koch]] * 1955: ''Hotel Adlon'' vum [[Josef von Báky]] mam [[Nadja Tiller]] an [[Nelly Borgeaud]] * 1958: ''Hunde, wollt ihr ewig leben'' vum [[Frank Wisbar]] mam [[Joachim Hansen]] a [[Wolfgang Preiss]] * 1960: ''[[An heiligen Wassern (Film 1960)|An heiligen Wassern]]'' vum [[Alfred Weidenmann]] mam [[Hansjörg Felmy]] a [[Cordula Trantow]] * 1961: ''Fabrik der Offiziere'' vum [[Frank Wisbar]] mam [[Helmut Griem]] an [[Horst Frank]] * 1961: ''[[Diesmal muß es Kaviar sein]]'' vum [[Géza von Radványi]] mam [[O. W. Fischer]] a [[Senta Berger]] * 1962: ''[[The Longest Day (Film)|The Longest Day]]'' vum [[Ken Annakin]], [[Andrew Marton]] a [[Bernhard Wicki]] mam [[John Wayne]] a [[Robert Mitchum]] * 1964: ''[[Der Hexer (1964)|Der Hexer]]'' vum [[Alfred Vohrer]] mam [[Joachim Fuchsberger]] an [[Heinz Drache]] * 1965: ''[[Neues vom Hexer]]'' vum [[Alfred Vohrer]] mam Heinz Drache a [[Barbara Rütting]] * 1974: ''Pusteblume'' vum [[Adrian Hoven]] mam [[Rutger Hauer]] an [[Dagmar Lassander]] * 1977: ''[[Sorcerer]]'' vum [[William Friedkin]] mam [[Roy Scheider]], [[Bruno Cremer]] a [[Francisco Rabal]] === Televisioun === * 1968: ''[[Babeck]]'' vum [[Wolfgang Becker]] mam [[Curd Jürgens]], [[Senta Berger]] a [[Charles Regnier]] (TV-Serie) == Um Spaweck == {{Autoritéitskontroll}} {{DEFAULTSORT:John Karl}} [[Kategorie:Däitsch Filmschauspiller]] [[Kategorie:Däitsch Televisiounsschauspiller]] [[Kategorie:Däitsch Theaterschauspiller]] [[Kategorie:Gebuer 1905]] [[Kategorie:Gestuerwen 1977]] iyau42l9uamla9fxqj1d8v3r9xc9tqs 0 87324 2675956 2575606 2026-04-26T14:34:12Z GilPe 14980 Update amgaang 2675956 wikitext text/x-wiki {{EnCours|GilPe}}{{Infobox Spidol}} D''''Clinique Bohler''' ass eng Klinick um Kierchbierg an der Stad Lëtzebuerg, déi an der [[Gynekologie]] an an der [[Gebuertshëllef]] spezialiséiert ass. Se gehéiert zum Grupp [[Hôpitaux Robert-Schuman]]. == Geschicht == D'Klinick ass als ''Clinique privée Dr Émile-Bohler'' 1956 als Privatklinick, vum [[Dokter (Medezin)|Dokter]] [[Emile Bohler]], Spezialist an der [[Chirurgie|Chirurgie générale]] an an der [[Gynekologie]], an engem Gebai op der [[Nationalstrooss 6|Areler Strooss]] an der [[Lëtzebuerg (Stad)|Stad Lëtzebuerg]] gegrënnt ginn. D'Klinick hat eng Capacitéit vu 45 Better. Zanter 2006 ass d'Klinick an engem Gebai um [[Kierchbierg]] an d'Gebai op der Areler Strooss nieft dem [[Waassertuerm]] gouf an der Tëschenzäit ewechgerappt. D'Clinique privée Dr-Émile-Bohler steet zanter dem 22. Juni 1989 um [[Plan hospitalier (Lëtzebuerg)|Plan hospitalier]] als ''Institution spécialisée en gynécologie et obstétrique'' an huet 68<ref>{{Citation|URL=http://www.wildmotion.eu/CBK/visite360-CBK.html |Titel=Archive copy |Gekuckt=05.10.2011 |Archiv-Datum=11.11.2011 |Archiv-URL=https://web.archive.org/web/20111111050445/http://www.wildmotion.eu/CBK/visite360-CBK.html }}</ref> Better. Bis den 31. Dezember 2005 hat d'Klinick, déi vun der Famill gesteiert gouf, 150 Mataarbechter an eng Ekipp vu 24 Dokteren an der Medezin. == Um Spaweck == * [http://www.cbk.lu/ Websäit vun der Clinique privée Dr-E.-Bohler] {{Referenzen}} [[Kategorie:Spideeler zu Lëtzebuerg]] [[Kategorie:Gynekologie]] [[Kategorie:Gebuertshëllef]] [[Kategorie:Kierchbierg]] [[Kategorie:Bauwierker 2006]] edn5lbxs841dghxpdb6ntdan7hu2y4j 2675964 2675956 2026-04-26T15:01:43Z GilPe 14980 2675964 wikitext text/x-wiki {{EnCours|GilPe}}{{Infobox Spidol}} D''''Clinique Bohler''' ass eng [[Spidol|Klinick]] um [[Kierchbierg]] an der [[Lëtzebuerg (Stad)|Stad Lëtzebuerg]], déi an der [[Gynekologie]] an an der [[Gebuertshëllef]] spezialiséiert ass. Se gehéiert zum Grupp [[Hôpitaux Robert-Schuman]]. == Geschicht == An de Joren 1955/56 huet den [[Dokter (Medezin)|Dokter]] [[Emile Bohler]], Spezialist an der [[Chirurgie|Chirurgie générale]] an an der [[Gynekologie]], seng Privatklinick op der [[Nationalstrooss 6|Areler Strooss]] an der [[Lëtzebuerg (Stad)|Stad Lëtzebuerg]] baue gelooss. D'''Clinique privée Dr Émile-Bohler'' ass den 1. Januar 1957 opgaangen<ref>{{Citation|URL=https://persist.lu/ark:70795/3xvq6d2c0/pages/20/articles/DIVL1363|Titel=Klinik Dr. Bohler (1957)|Gekuckt=26.04.2026|Datum=20.04.1963|Wierk=In: Luxemburger Wort, 116. Jg., n° 110/111, Digitised by the National Library of Luxembourg]|Säiten=S. 20|Sprooch=de}}</ref> an hat eng Capacitéit vu 45 Better. Kuerz no der Ouverture war d'Klinick schonn ze kleng an et ass e Fligel ugebaut ginn, deen den 21. November 1959 ageweit gouf. D'Klinick hat zu deem Ament 41 Zëmmere mat 65 Better.<ref>{{Citation|URL=https://persist.lu/ark:70795/qx4jqc815/pages/7/articles/DIVL640|Titel=Eröffnung des neuen Flügels der Privatklinik Dr Bohler|Gekuckt=26.04.2026|Datum=24.11.1959|Wierk=In: Luxemburger Wort, 112. Jg., n° 328 [Digitised by the National Library of Luxembourg]|Säiten=S. 7|Sprooch=de}}</ref> Zanter 2006 ass d'Klinick an engem Gebai um [[Kierchbierg]] an d'Gebai op der Areler Strooss nieft dem [[Waassertuerm]] gouf an der Tëschenzäit ewechgerappt. D'Clinique privée Dr-Émile-Bohler steet zanter dem 22. Juni 1989 um [[Plan hospitalier (Lëtzebuerg)|Plan hospitalier]] als ''Institution spécialisée en gynécologie et obstétrique'' an huet 68<ref>{{Citation|URL=http://www.wildmotion.eu/CBK/visite360-CBK.html |Titel=Archive copy |Gekuckt=05.10.2011 |Archiv-Datum=11.11.2011 |Archiv-URL=https://web.archive.org/web/20111111050445/http://www.wildmotion.eu/CBK/visite360-CBK.html }}</ref> Better. Bis den 31. Dezember 2005 hat d'Klinick, déi vun der Famill gesteiert gouf, 150 Mataarbechter an eng Ekipp vu 24 Dokteren an der Medezin. == Um Spaweck == * [http://www.cbk.lu/ Websäit vun der Clinique privée Dr-E.-Bohler] {{Referenzen}} [[Kategorie:Spideeler zu Lëtzebuerg]] [[Kategorie:Gynekologie]] [[Kategorie:Gebuertshëllef]] [[Kategorie:Kierchbierg]] [[Kategorie:Bauwierker 2006]] 73k5vp2ym1tceapp9citsfwob6pr25g 2675965 2675964 2026-04-26T15:23:59Z GilPe 14980 Update; enCours ewech 2675965 wikitext text/x-wiki {{Infobox Spidol}} D''''Clinique Bohler''' ass eng [[Spidol|Klinick]] um [[Kierchbierg]] an der [[Lëtzebuerg (Stad)|Stad Lëtzebuerg]], déi an der [[Gynekologie]] an an der [[Gebuertshëllef]] spezialiséiert ass. Se gehéiert zum Grupp [[Hôpitaux Robert-Schuman]]. == Geschicht == An de Joren 1955/56 huet den [[Dokter (Medezin)|Dokter]] [[Emile Bohler]], Spezialist an der [[Chirurgie|Chirurgie générale]] an an der Gynekologie, seng Privatklinick op der [[Nationalstrooss 6|Areler Strooss]] an der [[Lëtzebuerg (Stad)|Stad Lëtzebuerg]] baue gelooss. D'''Clinique privée Dr Émile-Bohler'' ass den 1. Januar 1957 opgaangen<ref>{{Citation|URL=https://persist.lu/ark:70795/3xvq6d2c0/pages/20/articles/DIVL1363|Titel=Klinik Dr. Bohler (1957)|Gekuckt=26.04.2026|Datum=20.04.1963|Wierk=In: Luxemburger Wort, 116. Jg., n° 110/111, Digitised by the National Library of Luxembourg]|Säiten=S. 20|Sprooch=de}}</ref> an hat eng Capacitéit vu 45 Better. Kuerz no der Ouverture war d'Klinick schonn ze kleng an et ass e Fligel ugebaut ginn, deen den 21. November 1959 ageweit gouf. D'Klinick hat zu deem Ament 41 Zëmmere mat 65 Better.<ref>{{Citation|URL=https://persist.lu/ark:70795/qx4jqc815/pages/7/articles/DIVL640|Titel=Eröffnung des neuen Flügels der Privatklinik Dr Bohler|Gekuckt=26.04.2026|Datum=24.11.1959|Wierk=In: Luxemburger Wort, 112. Jg., n° 328 [Digitised by the National Library of Luxembourg]|Säiten=S. 7|Sprooch=de}}</ref> 2006 ass d'Klinick vun der Areler Strooss an en neit Niewegebai vum [[Hôpital Kirchberg|Kierchbierg Spidol]] geplënnert; d'''Clinique Bohler'' hat deemools 68 Better. De Staat huet e groussen Deel vun der Investitioun iwwerholl, déi sech op ongeféier 25 Milliounen Euro belaf huet.<ref>{{Citation|URL=https://persist.lu/ark:70795/nt2thz9n8p/pages/11/articles/DIVL280|Titel=Komplett: Die Geburtsklinik wird das Angebot des Spitals auf Kirchberg vervollständigen.|Gekuckt=26.04.2026|Datum=17.07.2004|Wierk=In: Revue, nº 29, [Digitised by the National Library of Luxembourg]|Säiten=S. 11|Sprooch=de}}</ref> D'Gebai op der Areler Strooss nieft dem [[Waassertuerm]] gouf …{{Wéini?}} ewechgerappt. D'Clinique Bohler steet zanter dem 22. Juni 1989 um [[Plan hospitalier (Lëtzebuerg)|Plan hospitalier]] als ''Institution spécialisée en gynécologie et obstétrique'' an huet 68 Better.<ref>{{Citation|URL=https://legilux.public.lu/filestore/eli/etat/leg/memorial/1989/a50/fr/pdf/eli-etat-leg-memorial-1989-a50-fr-pdf.pdf|Titel=Règlement grand-ducal du 22 juin 1989 établissant le plan hospitalier national|Gekuckt=26.04.2026|Datum=22.06.1989|Wierk=egilux.public.lu|Sprooch=fr}}</ref> Bis den 31. Dezember 2005 hat d'Klinick, déi vun der Famill Bohler gesteiert gouf, 150 Mataarbechter an eng Ekipp vu 24 Dokteren an der Medezin. == Um Spaweck == * [http://www.cbk.lu/ Websäit vun der Clinique privée Dr-E.-Bohler] {{Referenzen}} [[Kategorie:Spideeler zu Lëtzebuerg]] [[Kategorie:Gynekologie]] [[Kategorie:Gebuertshëllef]] [[Kategorie:Kierchbierg]] [[Kategorie:Bauwierker 2006]] [[Kategorie:Bauwierker 1956]] 09cw8z39phkkyjyiaf9zqp2wnsa2ghs 2675966 2675965 2026-04-26T15:24:22Z GilPe 14980 De(n) GilPe huet d'Säit [[Clinique privée Dr E.-Bohler]] op [[Clinique Bohler]] geréckelt: Numm war net méi richteg 2675965 wikitext text/x-wiki {{Infobox Spidol}} D''''Clinique Bohler''' ass eng [[Spidol|Klinick]] um [[Kierchbierg]] an der [[Lëtzebuerg (Stad)|Stad Lëtzebuerg]], déi an der [[Gynekologie]] an an der [[Gebuertshëllef]] spezialiséiert ass. Se gehéiert zum Grupp [[Hôpitaux Robert-Schuman]]. == Geschicht == An de Joren 1955/56 huet den [[Dokter (Medezin)|Dokter]] [[Emile Bohler]], Spezialist an der [[Chirurgie|Chirurgie générale]] an an der Gynekologie, seng Privatklinick op der [[Nationalstrooss 6|Areler Strooss]] an der [[Lëtzebuerg (Stad)|Stad Lëtzebuerg]] baue gelooss. D'''Clinique privée Dr Émile-Bohler'' ass den 1. Januar 1957 opgaangen<ref>{{Citation|URL=https://persist.lu/ark:70795/3xvq6d2c0/pages/20/articles/DIVL1363|Titel=Klinik Dr. Bohler (1957)|Gekuckt=26.04.2026|Datum=20.04.1963|Wierk=In: Luxemburger Wort, 116. Jg., n° 110/111, Digitised by the National Library of Luxembourg]|Säiten=S. 20|Sprooch=de}}</ref> an hat eng Capacitéit vu 45 Better. Kuerz no der Ouverture war d'Klinick schonn ze kleng an et ass e Fligel ugebaut ginn, deen den 21. November 1959 ageweit gouf. D'Klinick hat zu deem Ament 41 Zëmmere mat 65 Better.<ref>{{Citation|URL=https://persist.lu/ark:70795/qx4jqc815/pages/7/articles/DIVL640|Titel=Eröffnung des neuen Flügels der Privatklinik Dr Bohler|Gekuckt=26.04.2026|Datum=24.11.1959|Wierk=In: Luxemburger Wort, 112. Jg., n° 328 [Digitised by the National Library of Luxembourg]|Säiten=S. 7|Sprooch=de}}</ref> 2006 ass d'Klinick vun der Areler Strooss an en neit Niewegebai vum [[Hôpital Kirchberg|Kierchbierg Spidol]] geplënnert; d'''Clinique Bohler'' hat deemools 68 Better. De Staat huet e groussen Deel vun der Investitioun iwwerholl, déi sech op ongeféier 25 Milliounen Euro belaf huet.<ref>{{Citation|URL=https://persist.lu/ark:70795/nt2thz9n8p/pages/11/articles/DIVL280|Titel=Komplett: Die Geburtsklinik wird das Angebot des Spitals auf Kirchberg vervollständigen.|Gekuckt=26.04.2026|Datum=17.07.2004|Wierk=In: Revue, nº 29, [Digitised by the National Library of Luxembourg]|Säiten=S. 11|Sprooch=de}}</ref> D'Gebai op der Areler Strooss nieft dem [[Waassertuerm]] gouf …{{Wéini?}} ewechgerappt. D'Clinique Bohler steet zanter dem 22. Juni 1989 um [[Plan hospitalier (Lëtzebuerg)|Plan hospitalier]] als ''Institution spécialisée en gynécologie et obstétrique'' an huet 68 Better.<ref>{{Citation|URL=https://legilux.public.lu/filestore/eli/etat/leg/memorial/1989/a50/fr/pdf/eli-etat-leg-memorial-1989-a50-fr-pdf.pdf|Titel=Règlement grand-ducal du 22 juin 1989 établissant le plan hospitalier national|Gekuckt=26.04.2026|Datum=22.06.1989|Wierk=egilux.public.lu|Sprooch=fr}}</ref> Bis den 31. Dezember 2005 hat d'Klinick, déi vun der Famill Bohler gesteiert gouf, 150 Mataarbechter an eng Ekipp vu 24 Dokteren an der Medezin. == Um Spaweck == * [http://www.cbk.lu/ Websäit vun der Clinique privée Dr-E.-Bohler] {{Referenzen}} [[Kategorie:Spideeler zu Lëtzebuerg]] [[Kategorie:Gynekologie]] [[Kategorie:Gebuertshëllef]] [[Kategorie:Kierchbierg]] [[Kategorie:Bauwierker 2006]] [[Kategorie:Bauwierker 1956]] 09cw8z39phkkyjyiaf9zqp2wnsa2ghs 2675968 2675966 2026-04-26T15:26:54Z GilPe 14980 2675968 wikitext text/x-wiki {{Infobox Spidol}} D''''Clinique Bohler''' ass eng [[Spidol|Klinick]] um [[Kierchbierg]] an der [[Lëtzebuerg (Stad)|Stad Lëtzebuerg]], déi an der [[Gynekologie]] an an der [[Gebuertshëllef]] spezialiséiert ass. Se gehéiert zum Grupp [[Hôpitaux Robert-Schuman]]. == Geschicht == An de Joren 1955/56 huet den [[Dokter (Medezin)|Dokter]] [[Emile Bohler]], Spezialist an der [[Chirurgie|Chirurgie générale]] an an der Gynekologie, seng Privatklinick op der [[Nationalstrooss 6|Areler Strooss]] an der [[Lëtzebuerg (Stad)|Stad Lëtzebuerg]] baue gelooss. D'''Clinique privée Dr Émile-Bohler'' ass den 1. Januar 1957 opgaangen<ref>{{Citation|URL=https://persist.lu/ark:70795/3xvq6d2c0/pages/20/articles/DIVL1363|Titel=Klinik Dr. Bohler (1957)|Gekuckt=26.04.2026|Datum=20.04.1963|Wierk=In: Luxemburger Wort, 116. Jg., n° 110/111, Digitised by the National Library of Luxembourg]|Säiten=S. 20|Sprooch=de}}</ref> an hat eng Capacitéit vu 45 Better. Kuerz no der Ouverture war d'Klinick schonn ze kleng an et ass e Fligel ugebaut ginn, deen den 21. November 1959 ageweit gouf. D'Klinick hat zu deem Ament 41 Zëmmere mat 65 Better.<ref>{{Citation|URL=https://persist.lu/ark:70795/qx4jqc815/pages/7/articles/DIVL640|Titel=Eröffnung des neuen Flügels der Privatklinik Dr Bohler|Gekuckt=26.04.2026|Datum=24.11.1959|Wierk=In: Luxemburger Wort, 112. Jg., n° 328 [Digitised by the National Library of Luxembourg]|Säiten=S. 7|Sprooch=de}}</ref> 2006 ass d'Klinick vun der Areler Strooss an en neit Niewegebai vum [[Hôpital Kirchberg|Kierchbierg Spidol]] geplënnert; d'''Clinique Bohler'' hat deemools 68 Better. De Staat huet e groussen Deel vun der Investitioun iwwerholl, déi sech op ongeféier 25 Milliounen Euro belaf huet.<ref>{{Citation|URL=https://persist.lu/ark:70795/nt2thz9n8p/pages/11/articles/DIVL280|Titel=Komplett: Die Geburtsklinik wird das Angebot des Spitals auf Kirchberg vervollständigen.|Gekuckt=26.04.2026|Datum=17.07.2004|Wierk=In: Revue, nº 29, [Digitised by the National Library of Luxembourg]|Säiten=S. 11|Sprooch=de}}</ref> D'Gebai op der Areler Strooss nieft dem [[Waassertuerm]] gouf …{{Wéini?}} ewechgerappt. D'Clinique Bohler steet zanter dem 22. Juni 1989 um [[Plan hospitalier (Lëtzebuerg)|Plan hospitalier]] als ''Institution spécialisée en gynécologie et obstétrique'' an huet 68 Better.<ref>{{Citation|URL=https://legilux.public.lu/filestore/eli/etat/leg/memorial/1989/a50/fr/pdf/eli-etat-leg-memorial-1989-a50-fr-pdf.pdf|Titel=Règlement grand-ducal du 22 juin 1989 établissant le plan hospitalier national|Gekuckt=26.04.2026|Datum=22.06.1989|Wierk=egilux.public.lu|Sprooch=fr}}</ref> Bis den 31. Dezember 2005 hat d'Klinick, déi vun der Famill Bohler gesteiert gouf, 150 Mataarbechter an eng Ekipp vu 24 Dokteren an der Medezin. <!--== Um Spaweck == {{Commonscat}} --> {{Autoritéitskontroll}} {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:Spideeler zu Lëtzebuerg]] [[Kategorie:Gynekologie]] [[Kategorie:Gebuertshëllef]] [[Kategorie:Kierchbierg]] [[Kategorie:Bauwierker 2006]] [[Kategorie:Bauwierker 1956]] dje6ttwwj4apgkf06991ix0uejizosk 0 87325 2676042 1195262 2026-04-26T23:39:50Z Xqbot 6798 Bot: Duebel Viruleedung gefléckt → [[Clinique Bohler]] 2676042 wikitext text/x-wiki #VIRULEEDUNG [[Clinique Bohler]] 98plccq89yq5v22h9j5s8g3swicynxh 0 97934 2675989 2675834 2026-04-26T16:36:14Z Johnny Chicago 17 /* Filmographie */ 2675989 wikitext text/x-wiki {{SkizzFilm}}{{Infobox Biographie}} De '''Karl Schönböck''', gebuer als ''Karl Ludwig Josef Maria Schönböck'' de [[4. Februar]] [[1909]] zu [[Wien]], a gestuerwen de [[24. Mäerz]] [[2001]] zu [[München]], war en éisträichische [[Schauspiller]]. De Karl Schönböck huet an iwwer 150 Filmer matgespillt. == Filmographie == '''Kino (Auswiel)''' * 1936: ''Das Mädchen Irene'', vum [[Reinhold Schünzel]] * 1936: ''Blumen aus Nizza'', vum [[Augusto Genina]] * 1938: ''Der Blaufuchs'', vum [[Viktor Tourjansky]] * 1938: ''Eine Nacht im Mai'', vum [[Georg Jacoby]] * 1939: ''Die goldene Maske'', vum [[Hans H. Zerlett]] * 1940: ''[[Bismarck (Film)|Bismarck]]'', vum [[Wolfgang Liebeneiner]] * 1941: ''Frau Luna'', vum [[Theo Lingen]] * 1943: ''Akrobat schö-ö-ö-n'', vum [[Wolfgang Staudte]] * 1943: ''[[Titanic (Film 1943)|Titanic]]'', vum [[Herbert Selpin]] * 1948: ''Berliner Ballade'', vum [[Robert A. Stemmle]] * 1949: ''Höllische Liebe'', vum [[Géza von Cziffra]] * 1949: ''Der blaue Strohhut'', vum Viktor Tourjansky * 1950: ''Sensation im Savoy'', vum [[Eduard von Borsody]] * 1952: ''[[Die Försterchristl (Film 1952)|Die Försterchristl]]'', vum [[Arthur Maria Rabenalt]] * 1953: ''Lavendel'', vum Arthur Maria Rabenalt * 1953: ''Muß man sich gleich scheiden lassen?'', vum [[Hans Schweikart]] * 1953: ''Perle von Tokay'', vum [[Hubert Marischka]] * 1954: ''[[Rosen aus dem Süden (Film 1954)|Rosen aus dem Süden]]'', vum [[Franz Antel]] * 1954: ''[[Feuerwerk]]'', vum [[Kurt Hoffmann]] * 1955: ''Ihr erstes Rendezvous'', vum [[Axel von Ambesser]] * 1956: ''[[Das Bad auf der Tenne (Film 1956)|Das Bad auf der Tenne]]'', vum [[Paul Martin]] * 1956: ''[[Ein tolles Hotel]]'', vum [[Hans Wolff]] * 1957: ''[[Die unentschuldigte Stunde (Film 1957)|Die unentschuldigte Stunde]]'', vum [[Willi Forst]] * 1959: ''Die Wahrheit über Rosemarie'', vum [[Rudolf Jugert]] * 1960: ''Das schwarze Schaf'', vum [[Helmut Ashley]] * 1960: ''[[Schlagerraketen]]'', vum [[Erik Ode]] * 1961: ''[[Blond muß man sein auf Capri]]'', vum [[Wolfgang Schleif]] * 1961: ''Der Traum von Lieschen Müller'', vum [[Helmut Käutner]] * 1961: ''[[Es muß nicht immer Kaviar sein (Film)|Es muß nicht immer Kaviar sein]]'' vum [[Géza von Radványi]] * 1961: ''[[Bei Pichler stimmt die Kasse nicht]]'', vum [[Hans Quest]] * 1961: ''[[Diesmal muß es Kaviar sein]]'' vum [[Géza von Radványi]] * 1961: ''[[Eine hübscher als die andere]]'', vum [[Axel von Ambesser]] * 1962: ''Carillons sans joie'', vum [[Charles Brabant]] * 1966: ''[[Onkel Filser - Allerneueste Lausbubengeschichten]]'', vum Werner Jacobs * 1967: ''Der Lügner und die Nonne'', vum [[Rolf Thiele]] * 1967: ''L'uomo, l'orgoglio, la vendetta'', vum [[Luigi Bazzoni]] * 1968: ''Je franciscain de Bourges'', vum [[Claude Autant-Lara]] * 1968: ''[[Inspektor Blomfields Fall Nr. 1 - Ich spreng euch alle in die Luft]]'', vum [[Rudolf Zehetgruber]] * 1969: ''Nicht fummeln, Liebling'', vum [[May Spils]] * 1970: ''[[Wir hau'n die Pauker in die Pfanne]]'', vum [[Harald Reinl]] * 1971: ''Das haut den stärksten Zwilling um'', vum [[Franz Josef Gottlieb]] * 1975: ''Sept morts sur ordonnance'', vum [[Jacques Rouffio]] * 1976: ''Rosemaries Tochter'', vum Rolf Thiele * 1992: ''[[Schtonk!]]'', vum [[Helmut Dietl]] == Literatur == * Karl Schönböck: ''Wie es war durch achtzig Jahr.'' Verlag Langen Müller, München 1988, ISBN 3-7844-2209-8 == Um Spaweck == {{Autoritéitskontroll}} {{DEFAULTSORT:Schonbock Karl}} [[Kategorie:Éisträichesch Filmschauspiller]] [[Kategorie:Éisträichesch Theaterschauspiller]] [[Kategorie:Gebuer 1909]] [[Kategorie:Gestuerwen 2001]] [[Kategorie:Bundesverdienstkreuz 1. Klasse]] kuvwwk287hj3fnnymv0gfyuv710b628 0 99037 2676047 2269462 2026-04-27T02:32:35Z InternetArchiveBot 50611 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2676047 wikitext text/x-wiki {{Skizz}} [[Fichier:Logo Lotto Belisol.svg|thumb|300px|Team-Logo]] D'Vëlosekipp '''Lotto Belisol''' (UCI-Kierzel: LTB) ass eng [[belsch]] Ekipp fir professionell Stroossefuerer. Se gouf [[1985]] ënner dem Numm '''Lotto''' gegrënnt a gehéiert zu de [[UCI ProTour|ProTour-Ekippen]]. Teammanager ass de [[Marc Sergeant]], a Sponsore sinn déi belsch [[Lotterie]] a Belisol, e belsche Fënsteren- an Dierefabrikant. == Nimm vun der Ekipp am Laf vun der Zäit == {| class="wikitable" |- !Zäit !Numm |- | 1985 | Lotto |- | 1986 | Lotto-Emerxil-Merckx |- | 1987 | Lotto-Merckx |- | 1988 | Lotto |- | 1988-1989 | Lotto-Vlaanderen-Jong-Mbk-Merckx |- | 1990 | Lotto-Superclub |- | 1991 | Lotto |- | 1992 | Lotto-Mavic-MBK |- | 1993-1994 | Lotto |- | 1995 | Lotto-Isoglass |- | 1996 | Lotto |- | 1997 | Lotto-Mobistar-Isoglass |- | 1998-1999 | Lotto-Mobistar |- | 2000-2002 | Lotto-Adecco |- | 2003-2004 | Lotto-Domo (LOT) |- | 2005-2006 | Davitamon-Lotto (DVL) |- | 2007 | Predictor-Lotto (PRL) |- | 2008-2009 | Silence-Lotto (SIL) |- | 2010-2011 | Omega Pharma-Lotto (OLO) |- | 2012- | Lotto-Belisol (LTB |} == Um Spaweck == * [https://web.archive.org/web/20120125111422/http://www.lottobelisol.be/ Offiziell Websäit] [[Kategorie:Belsch Vëlosekippen]] [[Kategorie:ProTour-Ekippen]] osg60y14koylzpxxrja6w848omi4iwo 0 113921 2675986 2675830 2026-04-26T16:34:10Z Johnny Chicago 17 /* Kino */ 2675986 wikitext text/x-wiki {{Infobox Biographie}} D''''Geneviève Cluny''', gebuer als ''Thérèse Ginette Camille Jounay'' den [[18. Abrëll]] [[1928]] zu [[Bressuire]], ass eng [[Frankräich|franséisch]] [[Schauspiller]]in. Bedeitend Filmer an deenen d'Geneviève Cluny matgespillt huet sinn am Joer 1959 ''Les cousins'' vum [[Claude Chabrol]] mam [[Gérard Blain]] a [[Jean-Claude Brialy]] a ''Les jeux de l'amour'' (1960) vum [[Philippe de Broca]] mam [[Jean-Pierre Cassel]]. == Filmographie == === Kino === * 1954: ''L'honneur est sauf'', vum [[Édouard Molinaro]] (Kuerzfilm) * 1956: ''[[Mon curé chez les pauvres (Film 1956)|Mon curé chez les pauvres]]'', vum [[Henri Diamant-Berger]] mam [[Arletty]] * 1957: ''L'ami de la famille'', vum [[Jack Pinoteau]] mam [[Darry Cowl]] a [[Pascale Audret]] * 1957: ''Donnez-moi ma chance'', vum [[Léonide Moguy]] mam [[Ivan Desny]] a [[Michèle Mercier]] * 1958: ''Le tombeur'', vum [[René Delacroix]] mam [[Jacques Jouanneau]] * 1959: ''[[Les cousins]]'', vum [[Claude Chabrol]] mam [[Gérard Blain]] an [[Jean-Claude Brialy]] * 1959: ''Un témoin dans la ville'', vum Édouard Molinaro mam [[Lino Ventura]] a [[Sandra Milo]] * 1959: ''Arrêtez le massacre '', vum [[André Hunebelle]] mam [[Jean Richard]] a [[Corinne Marchand]] * 1960: ''Reveille-toi cherie'', vum [[Claude Magnier]] mam [[François Périer]] an [[Daniel Gélin]] * 1960: ''[[Les jeux de l'amour]]'', vum [[Philippe de Broca]] mam [[Jean-Pierre Cassel]] a [[Claude Cerval]] * 1961: ''[[Le farceur]]'', vum Philippe de Broca mam [[Anouk Aimée]] a Jean-Pierre Cassel * 1961: ''[[Es muß nicht immer Kaviar sein (Film)|Es muß nicht immer Kaviar sein]]'', vum [[Géza von Radványi]] mam [[O. W. Fischer]] an [[Eva Bartok]] * 1961: ''[[Diesmal muß es Kaviar sein]]'', vum Géza von Radványi mam O. W. Fischer a [[Senta Berger]] * 1962: ''Les filles de La Rochelle'', vum [[Bernard Deflandre]] mam [[Philippe Lemaire]] * 1962: ''[[Die lustige Witwe (Film 1962)|Die lustige Witwe]]'', vum [[Werner Jacobs]] mam [[Peter Alexander]] a [[Karin Hübner]] * 1962: ''L'éveil'', vum [[Alain Cuniot]] (Kuerzfilm) * 1963: ''[[Ferien vom Ich (Film 1963)|Ferien vom Ich]]'', vum [[Hans Grimm]] mam [[Walter Reyer]] an [[Hans Holt]] * 1963: ''[[Les veinards]]'', Sketch ''Une nuit avec une vedette'' vum Philippe de Broca mam Darry Cowl * 1963: ''Wochentags immer'', vum [[Michael Burk]] mam [[Hanns Lothar]] an [[Ann Smyrner]] * 1964: ''Wenn man baden geht auf Teneriffa'', vum [[Helmuth M. Backhaus]] mam [[Peter Kraus]] a [[Corny Collins]] * 1966: ''[[Agent 505 - Todesfalle Beirut]]'', vum [[Manfred R. Köhler]] mam [[Frederick Stafford]] a [[Chris Howland]] * 1968: ''House of Cards'', vum [[John Guillermin]] mam [[George Peppard]] an [[Inger Stevens]] == Um Spaweck == {{Autoritéitskontroll}} {{DEFAULTSORT:Cluny Genevieve}} [[Kategorie:Franséisch Filmschauspillerinnen]] [[Kategorie:Gebuer 1928]] fo2f3s9rle4xpvcx5x498h0xgn3nqlt 0 114113 2676092 2658051 2026-04-27T10:17:32Z Mobby 12 60927 nei Sektioun vum nächste Schouljoer un; nogekuckt wat et nach gëtt. Ass nach aktuell, mat Hëllef vun der KI iwwerpréift. Wéini d'6e a 5e musicale ageféiert gouf, ass net richteg bekannt. 2676092 wikitext text/x-wiki {{Infobox Schoul | Leedung = Tosca Godart }} De '''Lycée Michel-Lucius''' (Kuerzform: '''LML'''), déi fréier [[Mëttelschoul]], ass eng ëffentlech [[Primärschoul|Primär]]– a [[Secondaire (Lëtzebuerg)|Secondairesschoul]] um [[Lampertsbierg]] an der [[Lëtzebuerg (Stad)|Stad Lëtzebuerg]]. D'Haaptgebai ass an der [[Avenue Pasteur]] an d'International Schoul an der [[Avenue Joseph-Sax|Avenue Joseph Sax]]. == Geschicht == Op Basis vum Gesetz vum [[16. August]] [[1965]] iwwer d'Schafe vum ''"Enseignement moyen"''<ref>{{Citation|URL=http://data.legilux.public.lu/eli/etat/leg/loi/1965/08/16/n5/jo|Titel=Loi du 16 août 1965 portant création de l'enseignement moyen|Gekuckt=29.09.2022|Datum=16.08.1965|Editeur=legilux.lu|Sprooch=fr}}</ref>, gouf duerch e [[groussherzoglecht Reglement]] vum [[27. Mee]] [[1966]] de ''Collège d'enseignement moyen de Luxembourg'' (CEML) an der Stad Lëtzebuerg an d'Liewe geruff<ref>{{Citation|URL=http://data.legilux.public.lu/eli/etat/leg/rgd/1966/05/27/n3/jo|Titel=Règlement grand-ducal du 27 mai 1966 portant création d'un Collège d'enseignement moyen à Luxembourg|Gekuckt=29.09.2022|Datum=27.05.1966|Editeur=legilux.lu|Sprooch=fr}}</ref>. Am September 1966 ginn déi éischt Klasse fir 366 Schüler an de Gebaier vun der deemoleger [[Europäesch Schoul|Europaschoul]] a vun der [[Lycée technique du Centre|Beruffsschoul]] (''Centre d'enseignement professionnel'') um Lampertsbierg op. Am Januar 1967 plënnert den CEML an eege Pavillonen an der Avenue Joseph Sax um Lampertsbierg. 1969 gëtt den ieweschten Zyklus (zwee Schouljoer) an dräi Sektioune gedeelt: * Administrativ a kommerziell Sektioun * Technesch an industriell Sektioun * Biologesch a sozial Sektioun Vun 1973 bis 1977 ginn déi nei Gebaier vum aktuelle Site an der Enceinte vum ale [[Seminaire]] an der Avenue Pasteur um Lampertsbierg gebaut. Vun 1977 u sinn all Schüler um selwechte Site zesummen. 1979 kënnt en neit Gesetz iwwer d'Organisatioun vun der Beruffsausbildung an den technesche Secondairesschoulen<ref>{{Citation|URL=http://data.legilux.public.lu/eli/etat/leg/loi/1979/05/21/n1/jo|Titel=Loi du 21 mai 1979 portant 1. organisation de la formation professionnelle et de l'enseignement secondaire technique 2. organisation de la formation professionnelle continue.|Gekuckt=29.09.2022|Datum=21.05.1979|Editeur=legilux.lu|Sprooch=fr}}</ref>. Doduerch gëtt d'Mëttelschoul (''enseignement moyen'') ofgeschaaft. Duerch groussherzoglecht Reglement vum [[9. Oktober]] [[1979]] gouf d'Schoul e [[Lycée technique]] a krut den Numm « Lycée technique Michel Lucius », genannt nom Lëtzebuerger [[Geologie|Geolog]] a [[Schoulmeeschter]] [[Michel Lucius]]. Am Joer 1984 packen déi éischt Schüler de Premièresexame vum deemolegen ''Enseignement secondaire technique'' deen déi nei Formatioun vu siwe Joer ofschléisst. 1986 packen di lescht Schüler den Ofschlossexame vum alen ''Enseignement moyen''. De 24. November 2014 gouf a Presenz vun de Ministere [[François Bausch]] a [[Claude Meisch (Politiker)|Claude Meisch]] en neie Schoulfligel ageweit. Gläichzäiteg zum Bau war och en Deel vum ale Gebai renovéiert ginn<ref>Cheryl Cadamuro: ''Offen nach außen und nach innen'' am [[Luxemburger Wort]] vum 26. November 2014, S.28</ref>. Op Grond vum Gesetz vum 23. Dezember 2016 krut de Lycée d'Méiglechkeet och international anglophon Klassen unzebidden, an dat am ''Secondaire'' gradewéi am ''Fondamental''. Mam selwechte Gesetz kënnt och den « technique » am Numm vun der Schoul ewech, an d'Schoul heescht vun elo un « Lycée Michel Lucius »<ref name=":0">{{Citation|URL=http://data.legilux.public.lu/eli/etat/leg/loi/2016/12/23/n9/jo|Titel=Loi du 23 décembre 2016 concernant l'extension de l'offre scolaire du Lycée technique Michel Lucius et modifiant sa dénomination|Gekuckt=29.09.2022|Datum=23.12.2016|Editeur=legilux.lu|Sprooch=fr}}</ref>. En éischte Gesetzprojet am Juli 2013 fir den Numm vun der Schoul z'ännere war sengerzäit vum [[Staatsrot (Lëtzebuerg)|Staatsrot]] verworf ginn. == Direkteren == * 1979 - 1988: [[René Schmitt (Professer)|René Schmitt]] * 1988 - 2009: [[Jean-Marie Gieres]] * 2009 - 2025: [[Pascale Petry]] * 2025 - haut: [[Tosca Godart]] == Formatiounen == === Lëtzebuerger Secondaire === Den LML bitt Unterrecht am Secondaire [[Secondaire (Lëtzebuerg)#Klasseschen Enseignement|Classique]], [[Secondaire (Lëtzebuerg)#Generellen Enseignement|General]] an am [[Secondaire (Lëtzebuerg)#Berufflechen Enseignement|Professionnel]] un<ref>{{Citation|URL=https://portal.education.lu/programmes/Home|Titel=Horaires et programmes|Gekuckt=29.09.2022|Editeur=portal.education.lu|Sprooch=fr}}</ref>''.'' === International English classes === Op der Basis vum Gesetz vun 2016<ref name=":0" /> besteet bannent dem LML eng international Schoul, d'« '''International School Michel Lucius''' » mat internationalen, anglophone Klassen ''(International English classes (IEC))'' am [[Grondschoul (Lëtzebuerg)|Primär]] gradewéi am Secondaire. === Enseignement secondaire === [[Cycle inférieur]]: *''7^e'': ''Secondaire général, "Orientation" (G) mat den Optiounen: musicale, artistique et informatique'' *''6^e'': ''Secondaire général (G) mat den Optiounen: musicale et artistique'' *''5^e'': ''Secondaire général (G) mat den Optiounen: musicale et artistique'' [[Cycle moyen et supérieur]]: :[[Division Technique générale]]: :*''4^e-1^e'': ''Section ingénierie (GIG)'' a ''Section sciences naturelles (GSN)'' :[[Division Professions de santé et de sciences santé]]: :*''4^e-3^e'': ''Section de professions de santé et des professions sociales (GPS)'' :*''4^e-1^e'': ''Sciences de la Santé (GSH)'' :*''4^e-1^e'': ''Sciences sociales (GSO)'' :[[Division Formation administrative et commerciale]]: :*''4^e-1^e'': ''Section gestion (GCM-GC) a Section Production musicale (GPM)'' === Section langue anglaise (International English classes) === * ''Primärschoul: "Primary stage" vum éischte bis d'sechst Schouljoer'' * Section langue anglaise IGCSE et AS-/A-Levels (EC) === Classes d'insertion pour jeunes adultes (CLIJA) === * Fir Schülerinnen a Schüler tëscht 16 a 17 Joer déi aus dem Ausland op Lëtzebuerg komm sinn. === 7ST musicale === Zanter dem Schouljoer 2011-2012 gëtt am LML eng 7e musicale ugebueden. Amplaz vum traditionelle Museksunterrecht bilde si am Musekscours e Klassenorchester, an deem si dann all zesummen d'Stécker aprouwen, déi bei schoulinternen Evenementer (wéi z.&nbsp;B. Scheckiwwerreechungen, 1{{Exp|re))-Diplomsfeier) och viru Publikum opgefouert kënne ginn. D'Schüler vun der 7e musicale kënnen och an de Lampertsbierger Schülerorchester integréiert ginn, wou si dann och méi grouss Lycéesschüler, déi en Instrument spillen, kenne léiere kënnen. Op der 7e musicale gëtt genee de selwechte Programm wéi op "normalen" 7ST-Klasse behandelt, just den Inhalt vum Museksunterrecht ass de praktesche Fäegkeete vun de Schüler ugepasst an domat anescht wéi op traditionelle 7ST-Klassen. Duerch d'7ST musicale soll den Engagement vun de Schüler an der Museksschoul oder dem Conservatoire och am Lycée honoréiert a gefërdert ginn. Et geet hei net drëms, eng Museker-"Elite" auszebilden, mä hinnen e gemeinsaamt positiivt Musekserliefnes z'erméigléchen. Zanter e puer Joer{{wéini?}} gëtt et och eng 6e an 5e musicale. == Fanfare == De Lycée ass bekannt fir seng [[Fanfare]], déi am Joer 1981 gegrënnt gouf. 2003 huet d'Fanfare den éischte Präis beim "Young 2003 Prague Festival" gewonnen. Am Joer drop war s'op der zweeter Plaz. Nodeem de fréieren Dirigent an Direkter, de [[Jean-Marie Gieres]] a Pensioun goung, gouf d'Fanfare am Joer 2010-2011 ëmstrukturéiert: Den LML bedeelegt sech och elo um "Lampertsbierger Schülerorchester" (LSO), soudatt d'Traditioun vun engem Schoulorchester am LML weidergoe kann. De Lampertsbierger Schülerorchester existéiert zanter 2008 an erméiglecht et alle Schüler aus de staatleche Lampertsbierger Lycéeën, zesummen an engem Orchester ze spillen. Deen Orchester gouf 2006 vun der Museksprofessesch [[Danièle Diederich]] am LTAM zesumme mat enger Rei engagéierte Schüler gegrënnt an zanter 2008 participéieren och den LGL an den LRSL. Well den LML eng laang Traditioun an Erfarung an der Gerance vun engem Orchester huet an d'Traditioun vun der Lucius-Fanfare weiderliewe soll, gouf d'Verwaltung vum LSO vum Schouljoer 2010-2011 un, och an den LML verluecht. Den Orchester prouft och zanterhier an e puer Proufphasen am Lycée Michel-Lucius. Den LSO probéiert méiglechst ouni Aushëllef auszekommen an gëtt vun engem Team vu Professeren an enger Educatrice graduée aus dem Service Educatif vum LML organiséiert. D'Traditioun vum [[Plëss d'Arem]]-Concert vun der Lucius-Fanfare gouf 2010 erëm opgeholl, an am Juli 2011 goung den Orchester och op eng kuerz Orchestertournée an Däitschland. Den LSO huet 2011 en éischte Galaconcert opgefouert an den 19. Mee 2017 hu se hire 5-järege Concertsjubiläum am [[Conservatoire vun der Stad Lëtzebuerg|Stater Conservatoire]] gefeiert. === Orchestertournéeën === * 2016-2017: Köln an Europapark == Kuckt och == * [[Secondairesschoulen zu Lëtzebuerg]] == Um Spaweck == {{Commonscat|Lycée Michel-Lucius|{{PAGENAME}}}} * [http://www.lml.lu Websäit vum Lycée Michel-Lucius] * [https://web.archive.org/web/20170709212603/http://www.men.public.lu/fr/annuaire/?idMin=1034 Den LML op der Websäit vum Ministère de l'Éducation nationale, de la Jeunesse et de l'enfance ] {{Referenzen}} [[Kategorie:Schoulen an der Stad Lëtzebuerg]] [[Kategorie:Lampertsbierg]] gjvozv00tvqsvxqrlamn9vedxouze2z 2676093 2676092 2026-04-27T10:21:31Z Mobby 12 60927 De(n) Mobby 12 huet d'Säit [[Lycée Michel-Lucius]] op [[Lycée Michel Lucius]] geréckelt: offiziellen Numm; ouni Bindestréch (https://men.public.lu/dam-assets/fr/actualites/articles/communiques-conference-presse/2025/09/chiffres-rentree-2025-2026.pdf) 2676092 wikitext text/x-wiki {{Infobox Schoul | Leedung = Tosca Godart }} De '''Lycée Michel-Lucius''' (Kuerzform: '''LML'''), déi fréier [[Mëttelschoul]], ass eng ëffentlech [[Primärschoul|Primär]]– a [[Secondaire (Lëtzebuerg)|Secondairesschoul]] um [[Lampertsbierg]] an der [[Lëtzebuerg (Stad)|Stad Lëtzebuerg]]. D'Haaptgebai ass an der [[Avenue Pasteur]] an d'International Schoul an der [[Avenue Joseph-Sax|Avenue Joseph Sax]]. == Geschicht == Op Basis vum Gesetz vum [[16. August]] [[1965]] iwwer d'Schafe vum ''"Enseignement moyen"''<ref>{{Citation|URL=http://data.legilux.public.lu/eli/etat/leg/loi/1965/08/16/n5/jo|Titel=Loi du 16 août 1965 portant création de l'enseignement moyen|Gekuckt=29.09.2022|Datum=16.08.1965|Editeur=legilux.lu|Sprooch=fr}}</ref>, gouf duerch e [[groussherzoglecht Reglement]] vum [[27. Mee]] [[1966]] de ''Collège d'enseignement moyen de Luxembourg'' (CEML) an der Stad Lëtzebuerg an d'Liewe geruff<ref>{{Citation|URL=http://data.legilux.public.lu/eli/etat/leg/rgd/1966/05/27/n3/jo|Titel=Règlement grand-ducal du 27 mai 1966 portant création d'un Collège d'enseignement moyen à Luxembourg|Gekuckt=29.09.2022|Datum=27.05.1966|Editeur=legilux.lu|Sprooch=fr}}</ref>. Am September 1966 ginn déi éischt Klasse fir 366 Schüler an de Gebaier vun der deemoleger [[Europäesch Schoul|Europaschoul]] a vun der [[Lycée technique du Centre|Beruffsschoul]] (''Centre d'enseignement professionnel'') um Lampertsbierg op. Am Januar 1967 plënnert den CEML an eege Pavillonen an der Avenue Joseph Sax um Lampertsbierg. 1969 gëtt den ieweschten Zyklus (zwee Schouljoer) an dräi Sektioune gedeelt: * Administrativ a kommerziell Sektioun * Technesch an industriell Sektioun * Biologesch a sozial Sektioun Vun 1973 bis 1977 ginn déi nei Gebaier vum aktuelle Site an der Enceinte vum ale [[Seminaire]] an der Avenue Pasteur um Lampertsbierg gebaut. Vun 1977 u sinn all Schüler um selwechte Site zesummen. 1979 kënnt en neit Gesetz iwwer d'Organisatioun vun der Beruffsausbildung an den technesche Secondairesschoulen<ref>{{Citation|URL=http://data.legilux.public.lu/eli/etat/leg/loi/1979/05/21/n1/jo|Titel=Loi du 21 mai 1979 portant 1. organisation de la formation professionnelle et de l'enseignement secondaire technique 2. organisation de la formation professionnelle continue.|Gekuckt=29.09.2022|Datum=21.05.1979|Editeur=legilux.lu|Sprooch=fr}}</ref>. Doduerch gëtt d'Mëttelschoul (''enseignement moyen'') ofgeschaaft. Duerch groussherzoglecht Reglement vum [[9. Oktober]] [[1979]] gouf d'Schoul e [[Lycée technique]] a krut den Numm « Lycée technique Michel Lucius », genannt nom Lëtzebuerger [[Geologie|Geolog]] a [[Schoulmeeschter]] [[Michel Lucius]]. Am Joer 1984 packen déi éischt Schüler de Premièresexame vum deemolegen ''Enseignement secondaire technique'' deen déi nei Formatioun vu siwe Joer ofschléisst. 1986 packen di lescht Schüler den Ofschlossexame vum alen ''Enseignement moyen''. De 24. November 2014 gouf a Presenz vun de Ministere [[François Bausch]] a [[Claude Meisch (Politiker)|Claude Meisch]] en neie Schoulfligel ageweit. Gläichzäiteg zum Bau war och en Deel vum ale Gebai renovéiert ginn<ref>Cheryl Cadamuro: ''Offen nach außen und nach innen'' am [[Luxemburger Wort]] vum 26. November 2014, S.28</ref>. Op Grond vum Gesetz vum 23. Dezember 2016 krut de Lycée d'Méiglechkeet och international anglophon Klassen unzebidden, an dat am ''Secondaire'' gradewéi am ''Fondamental''. Mam selwechte Gesetz kënnt och den « technique » am Numm vun der Schoul ewech, an d'Schoul heescht vun elo un « Lycée Michel Lucius »<ref name=":0">{{Citation|URL=http://data.legilux.public.lu/eli/etat/leg/loi/2016/12/23/n9/jo|Titel=Loi du 23 décembre 2016 concernant l'extension de l'offre scolaire du Lycée technique Michel Lucius et modifiant sa dénomination|Gekuckt=29.09.2022|Datum=23.12.2016|Editeur=legilux.lu|Sprooch=fr}}</ref>. En éischte Gesetzprojet am Juli 2013 fir den Numm vun der Schoul z'ännere war sengerzäit vum [[Staatsrot (Lëtzebuerg)|Staatsrot]] verworf ginn. == Direkteren == * 1979 - 1988: [[René Schmitt (Professer)|René Schmitt]] * 1988 - 2009: [[Jean-Marie Gieres]] * 2009 - 2025: [[Pascale Petry]] * 2025 - haut: [[Tosca Godart]] == Formatiounen == === Lëtzebuerger Secondaire === Den LML bitt Unterrecht am Secondaire [[Secondaire (Lëtzebuerg)#Klasseschen Enseignement|Classique]], [[Secondaire (Lëtzebuerg)#Generellen Enseignement|General]] an am [[Secondaire (Lëtzebuerg)#Berufflechen Enseignement|Professionnel]] un<ref>{{Citation|URL=https://portal.education.lu/programmes/Home|Titel=Horaires et programmes|Gekuckt=29.09.2022|Editeur=portal.education.lu|Sprooch=fr}}</ref>''.'' === International English classes === Op der Basis vum Gesetz vun 2016<ref name=":0" /> besteet bannent dem LML eng international Schoul, d'« '''International School Michel Lucius''' » mat internationalen, anglophone Klassen ''(International English classes (IEC))'' am [[Grondschoul (Lëtzebuerg)|Primär]] gradewéi am Secondaire. === Enseignement secondaire === [[Cycle inférieur]]: *''7^e'': ''Secondaire général, "Orientation" (G) mat den Optiounen: musicale, artistique et informatique'' *''6^e'': ''Secondaire général (G) mat den Optiounen: musicale et artistique'' *''5^e'': ''Secondaire général (G) mat den Optiounen: musicale et artistique'' [[Cycle moyen et supérieur]]: :[[Division Technique générale]]: :*''4^e-1^e'': ''Section ingénierie (GIG)'' a ''Section sciences naturelles (GSN)'' :[[Division Professions de santé et de sciences santé]]: :*''4^e-3^e'': ''Section de professions de santé et des professions sociales (GPS)'' :*''4^e-1^e'': ''Sciences de la Santé (GSH)'' :*''4^e-1^e'': ''Sciences sociales (GSO)'' :[[Division Formation administrative et commerciale]]: :*''4^e-1^e'': ''Section gestion (GCM-GC) a Section Production musicale (GPM)'' === Section langue anglaise (International English classes) === * ''Primärschoul: "Primary stage" vum éischte bis d'sechst Schouljoer'' * Section langue anglaise IGCSE et AS-/A-Levels (EC) === Classes d'insertion pour jeunes adultes (CLIJA) === * Fir Schülerinnen a Schüler tëscht 16 a 17 Joer déi aus dem Ausland op Lëtzebuerg komm sinn. === 7ST musicale === Zanter dem Schouljoer 2011-2012 gëtt am LML eng 7e musicale ugebueden. Amplaz vum traditionelle Museksunterrecht bilde si am Musekscours e Klassenorchester, an deem si dann all zesummen d'Stécker aprouwen, déi bei schoulinternen Evenementer (wéi z.&nbsp;B. Scheckiwwerreechungen, 1{{Exp|re))-Diplomsfeier) och viru Publikum opgefouert kënne ginn. D'Schüler vun der 7e musicale kënnen och an de Lampertsbierger Schülerorchester integréiert ginn, wou si dann och méi grouss Lycéesschüler, déi en Instrument spillen, kenne léiere kënnen. Op der 7e musicale gëtt genee de selwechte Programm wéi op "normalen" 7ST-Klasse behandelt, just den Inhalt vum Museksunterrecht ass de praktesche Fäegkeete vun de Schüler ugepasst an domat anescht wéi op traditionelle 7ST-Klassen. Duerch d'7ST musicale soll den Engagement vun de Schüler an der Museksschoul oder dem Conservatoire och am Lycée honoréiert a gefërdert ginn. Et geet hei net drëms, eng Museker-"Elite" auszebilden, mä hinnen e gemeinsaamt positiivt Musekserliefnes z'erméigléchen. Zanter e puer Joer{{wéini?}} gëtt et och eng 6e an 5e musicale. == Fanfare == De Lycée ass bekannt fir seng [[Fanfare]], déi am Joer 1981 gegrënnt gouf. 2003 huet d'Fanfare den éischte Präis beim "Young 2003 Prague Festival" gewonnen. Am Joer drop war s'op der zweeter Plaz. Nodeem de fréieren Dirigent an Direkter, de [[Jean-Marie Gieres]] a Pensioun goung, gouf d'Fanfare am Joer 2010-2011 ëmstrukturéiert: Den LML bedeelegt sech och elo um "Lampertsbierger Schülerorchester" (LSO), soudatt d'Traditioun vun engem Schoulorchester am LML weidergoe kann. De Lampertsbierger Schülerorchester existéiert zanter 2008 an erméiglecht et alle Schüler aus de staatleche Lampertsbierger Lycéeën, zesummen an engem Orchester ze spillen. Deen Orchester gouf 2006 vun der Museksprofessesch [[Danièle Diederich]] am LTAM zesumme mat enger Rei engagéierte Schüler gegrënnt an zanter 2008 participéieren och den LGL an den LRSL. Well den LML eng laang Traditioun an Erfarung an der Gerance vun engem Orchester huet an d'Traditioun vun der Lucius-Fanfare weiderliewe soll, gouf d'Verwaltung vum LSO vum Schouljoer 2010-2011 un, och an den LML verluecht. Den Orchester prouft och zanterhier an e puer Proufphasen am Lycée Michel-Lucius. Den LSO probéiert méiglechst ouni Aushëllef auszekommen an gëtt vun engem Team vu Professeren an enger Educatrice graduée aus dem Service Educatif vum LML organiséiert. D'Traditioun vum [[Plëss d'Arem]]-Concert vun der Lucius-Fanfare gouf 2010 erëm opgeholl, an am Juli 2011 goung den Orchester och op eng kuerz Orchestertournée an Däitschland. Den LSO huet 2011 en éischte Galaconcert opgefouert an den 19. Mee 2017 hu se hire 5-järege Concertsjubiläum am [[Conservatoire vun der Stad Lëtzebuerg|Stater Conservatoire]] gefeiert. === Orchestertournéeën === * 2016-2017: Köln an Europapark == Kuckt och == * [[Secondairesschoulen zu Lëtzebuerg]] == Um Spaweck == {{Commonscat|Lycée Michel-Lucius|{{PAGENAME}}}} * [http://www.lml.lu Websäit vum Lycée Michel-Lucius] * [https://web.archive.org/web/20170709212603/http://www.men.public.lu/fr/annuaire/?idMin=1034 Den LML op der Websäit vum Ministère de l'Éducation nationale, de la Jeunesse et de l'enfance ] {{Referenzen}} [[Kategorie:Schoulen an der Stad Lëtzebuerg]] [[Kategorie:Lampertsbierg]] gjvozv00tvqsvxqrlamn9vedxouze2z 2676097 2676093 2026-04-27T10:21:50Z Mobby 12 60927 offiziellen Numm 2676097 wikitext text/x-wiki {{Infobox Schoul | Leedung = Tosca Godart }} De '''Lycée Michel Lucius''' (Kuerzform: '''LML'''), déi fréier [[Mëttelschoul]], ass eng ëffentlech [[Primärschoul|Primär]]– a [[Secondaire (Lëtzebuerg)|Secondairesschoul]] um [[Lampertsbierg]] an der [[Lëtzebuerg (Stad)|Stad Lëtzebuerg]]. D'Haaptgebai ass an der [[Avenue Pasteur]] an d'International Schoul an der [[Avenue Joseph-Sax|Avenue Joseph Sax]]. == Geschicht == Op Basis vum Gesetz vum [[16. August]] [[1965]] iwwer d'Schafe vum ''"Enseignement moyen"''<ref>{{Citation|URL=http://data.legilux.public.lu/eli/etat/leg/loi/1965/08/16/n5/jo|Titel=Loi du 16 août 1965 portant création de l'enseignement moyen|Gekuckt=29.09.2022|Datum=16.08.1965|Editeur=legilux.lu|Sprooch=fr}}</ref>, gouf duerch e [[groussherzoglecht Reglement]] vum [[27. Mee]] [[1966]] de ''Collège d'enseignement moyen de Luxembourg'' (CEML) an der Stad Lëtzebuerg an d'Liewe geruff<ref>{{Citation|URL=http://data.legilux.public.lu/eli/etat/leg/rgd/1966/05/27/n3/jo|Titel=Règlement grand-ducal du 27 mai 1966 portant création d'un Collège d'enseignement moyen à Luxembourg|Gekuckt=29.09.2022|Datum=27.05.1966|Editeur=legilux.lu|Sprooch=fr}}</ref>. Am September 1966 ginn déi éischt Klasse fir 366 Schüler an de Gebaier vun der deemoleger [[Europäesch Schoul|Europaschoul]] a vun der [[Lycée technique du Centre|Beruffsschoul]] (''Centre d'enseignement professionnel'') um Lampertsbierg op. Am Januar 1967 plënnert den CEML an eege Pavillonen an der Avenue Joseph Sax um Lampertsbierg. 1969 gëtt den ieweschten Zyklus (zwee Schouljoer) an dräi Sektioune gedeelt: * Administrativ a kommerziell Sektioun * Technesch an industriell Sektioun * Biologesch a sozial Sektioun Vun 1973 bis 1977 ginn déi nei Gebaier vum aktuelle Site an der Enceinte vum ale [[Seminaire]] an der Avenue Pasteur um Lampertsbierg gebaut. Vun 1977 u sinn all Schüler um selwechte Site zesummen. 1979 kënnt en neit Gesetz iwwer d'Organisatioun vun der Beruffsausbildung an den technesche Secondairesschoulen<ref>{{Citation|URL=http://data.legilux.public.lu/eli/etat/leg/loi/1979/05/21/n1/jo|Titel=Loi du 21 mai 1979 portant 1. organisation de la formation professionnelle et de l'enseignement secondaire technique 2. organisation de la formation professionnelle continue.|Gekuckt=29.09.2022|Datum=21.05.1979|Editeur=legilux.lu|Sprooch=fr}}</ref>. Doduerch gëtt d'Mëttelschoul (''enseignement moyen'') ofgeschaaft. Duerch groussherzoglecht Reglement vum [[9. Oktober]] [[1979]] gouf d'Schoul e [[Lycée technique]] a krut den Numm « Lycée technique Michel Lucius », genannt nom Lëtzebuerger [[Geologie|Geolog]] a [[Schoulmeeschter]] [[Michel Lucius]]. Am Joer 1984 packen déi éischt Schüler de Premièresexame vum deemolegen ''Enseignement secondaire technique'' deen déi nei Formatioun vu siwe Joer ofschléisst. 1986 packen di lescht Schüler den Ofschlossexame vum alen ''Enseignement moyen''. De 24. November 2014 gouf a Presenz vun de Ministere [[François Bausch]] a [[Claude Meisch (Politiker)|Claude Meisch]] en neie Schoulfligel ageweit. Gläichzäiteg zum Bau war och en Deel vum ale Gebai renovéiert ginn<ref>Cheryl Cadamuro: ''Offen nach außen und nach innen'' am [[Luxemburger Wort]] vum 26. November 2014, S.28</ref>. Op Grond vum Gesetz vum 23. Dezember 2016 krut de Lycée d'Méiglechkeet och international anglophon Klassen unzebidden, an dat am ''Secondaire'' gradewéi am ''Fondamental''. Mam selwechte Gesetz kënnt och den « technique » am Numm vun der Schoul ewech, an d'Schoul heescht vun elo un « Lycée Michel Lucius »<ref name=":0">{{Citation|URL=http://data.legilux.public.lu/eli/etat/leg/loi/2016/12/23/n9/jo|Titel=Loi du 23 décembre 2016 concernant l'extension de l'offre scolaire du Lycée technique Michel Lucius et modifiant sa dénomination|Gekuckt=29.09.2022|Datum=23.12.2016|Editeur=legilux.lu|Sprooch=fr}}</ref>. En éischte Gesetzprojet am Juli 2013 fir den Numm vun der Schoul z'ännere war sengerzäit vum [[Staatsrot (Lëtzebuerg)|Staatsrot]] verworf ginn. == Direkteren == * 1979 - 1988: [[René Schmitt (Professer)|René Schmitt]] * 1988 - 2009: [[Jean-Marie Gieres]] * 2009 - 2025: [[Pascale Petry]] * 2025 - haut: [[Tosca Godart]] == Formatiounen == === Lëtzebuerger Secondaire === Den LML bitt Unterrecht am Secondaire [[Secondaire (Lëtzebuerg)#Klasseschen Enseignement|Classique]], [[Secondaire (Lëtzebuerg)#Generellen Enseignement|General]] an am [[Secondaire (Lëtzebuerg)#Berufflechen Enseignement|Professionnel]] un<ref>{{Citation|URL=https://portal.education.lu/programmes/Home|Titel=Horaires et programmes|Gekuckt=29.09.2022|Editeur=portal.education.lu|Sprooch=fr}}</ref>''.'' === International English classes === Op der Basis vum Gesetz vun 2016<ref name=":0" /> besteet bannent dem LML eng international Schoul, d'« '''International School Michel Lucius''' » mat internationalen, anglophone Klassen ''(International English classes (IEC))'' am [[Grondschoul (Lëtzebuerg)|Primär]] gradewéi am Secondaire. === Enseignement secondaire === [[Cycle inférieur]]: *''7^e'': ''Secondaire général, "Orientation" (G) mat den Optiounen: musicale, artistique et informatique'' *''6^e'': ''Secondaire général (G) mat den Optiounen: musicale et artistique'' *''5^e'': ''Secondaire général (G) mat den Optiounen: musicale et artistique'' [[Cycle moyen et supérieur]]: :[[Division Technique générale]]: :*''4^e-1^e'': ''Section ingénierie (GIG)'' a ''Section sciences naturelles (GSN)'' :[[Division Professions de santé et de sciences santé]]: :*''4^e-3^e'': ''Section de professions de santé et des professions sociales (GPS)'' :*''4^e-1^e'': ''Sciences de la Santé (GSH)'' :*''4^e-1^e'': ''Sciences sociales (GSO)'' :[[Division Formation administrative et commerciale]]: :*''4^e-1^e'': ''Section gestion (GCM-GC) a Section Production musicale (GPM)'' === Section langue anglaise (International English classes) === * ''Primärschoul: "Primary stage" vum éischte bis d'sechst Schouljoer'' * Section langue anglaise IGCSE et AS-/A-Levels (EC) === Classes d'insertion pour jeunes adultes (CLIJA) === * Fir Schülerinnen a Schüler tëscht 16 a 17 Joer déi aus dem Ausland op Lëtzebuerg komm sinn. === 7ST musicale === Zanter dem Schouljoer 2011-2012 gëtt am LML eng 7e musicale ugebueden. Amplaz vum traditionelle Museksunterrecht bilde si am Musekscours e Klassenorchester, an deem si dann all zesummen d'Stécker aprouwen, déi bei schoulinternen Evenementer (wéi z.&nbsp;B. Scheckiwwerreechungen, 1{{Exp|re))-Diplomsfeier) och viru Publikum opgefouert kënne ginn. D'Schüler vun der 7e musicale kënnen och an de Lampertsbierger Schülerorchester integréiert ginn, wou si dann och méi grouss Lycéesschüler, déi en Instrument spillen, kenne léiere kënnen. Op der 7e musicale gëtt genee de selwechte Programm wéi op "normalen" 7ST-Klasse behandelt, just den Inhalt vum Museksunterrecht ass de praktesche Fäegkeete vun de Schüler ugepasst an domat anescht wéi op traditionelle 7ST-Klassen. Duerch d'7ST musicale soll den Engagement vun de Schüler an der Museksschoul oder dem Conservatoire och am Lycée honoréiert a gefërdert ginn. Et geet hei net drëms, eng Museker-"Elite" auszebilden, mä hinnen e gemeinsaamt positiivt Musekserliefnes z'erméigléchen. Zanter e puer Joer{{wéini?}} gëtt et och eng 6e an 5e musicale. == Fanfare == De Lycée ass bekannt fir seng [[Fanfare]], déi am Joer 1981 gegrënnt gouf. 2003 huet d'Fanfare den éischte Präis beim "Young 2003 Prague Festival" gewonnen. Am Joer drop war s'op der zweeter Plaz. Nodeem de fréieren Dirigent an Direkter, de [[Jean-Marie Gieres]] a Pensioun goung, gouf d'Fanfare am Joer 2010-2011 ëmstrukturéiert: Den LML bedeelegt sech och elo um "Lampertsbierger Schülerorchester" (LSO), soudatt d'Traditioun vun engem Schoulorchester am LML weidergoe kann. De Lampertsbierger Schülerorchester existéiert zanter 2008 an erméiglecht et alle Schüler aus de staatleche Lampertsbierger Lycéeën, zesummen an engem Orchester ze spillen. Deen Orchester gouf 2006 vun der Museksprofessesch [[Danièle Diederich]] am LTAM zesumme mat enger Rei engagéierte Schüler gegrënnt an zanter 2008 participéieren och den LGL an den LRSL. Well den LML eng laang Traditioun an Erfarung an der Gerance vun engem Orchester huet an d'Traditioun vun der Lucius-Fanfare weiderliewe soll, gouf d'Verwaltung vum LSO vum Schouljoer 2010-2011 un, och an den LML verluecht. Den Orchester prouft och zanterhier an e puer Proufphasen am Lycée Michel-Lucius. Den LSO probéiert méiglechst ouni Aushëllef auszekommen an gëtt vun engem Team vu Professeren an enger Educatrice graduée aus dem Service Educatif vum LML organiséiert. D'Traditioun vum [[Plëss d'Arem]]-Concert vun der Lucius-Fanfare gouf 2010 erëm opgeholl, an am Juli 2011 goung den Orchester och op eng kuerz Orchestertournée an Däitschland. Den LSO huet 2011 en éischte Galaconcert opgefouert an den 19. Mee 2017 hu se hire 5-järege Concertsjubiläum am [[Conservatoire vun der Stad Lëtzebuerg|Stater Conservatoire]] gefeiert. === Orchestertournéeën === * 2016-2017: Köln an Europapark == Kuckt och == * [[Secondairesschoulen zu Lëtzebuerg]] == Um Spaweck == {{Commonscat|Lycée Michel-Lucius|{{PAGENAME}}}} * [http://www.lml.lu Websäit vum Lycée Michel-Lucius] * [https://web.archive.org/web/20170709212603/http://www.men.public.lu/fr/annuaire/?idMin=1034 Den LML op der Websäit vum Ministère de l'Éducation nationale, de la Jeunesse et de l'enfance ] {{Referenzen}} [[Kategorie:Schoulen an der Stad Lëtzebuerg]] [[Kategorie:Lampertsbierg]] t12tbhv1iw5urxrf1j7fkltv9jy7dcc 2676100 2676097 2026-04-27T10:32:54Z Puscas 735 De(n) Puscas huet d'Säit [[Lycée Michel Lucius]] op [[Lycée Michel-Lucius]] geréckelt an dobäi gouf eng Viruleedung iwwerschriwwen: wéi all dli aner mat der korrekter Schreifweis 2676097 wikitext text/x-wiki {{Infobox Schoul | Leedung = Tosca Godart }} De '''Lycée Michel Lucius''' (Kuerzform: '''LML'''), déi fréier [[Mëttelschoul]], ass eng ëffentlech [[Primärschoul|Primär]]– a [[Secondaire (Lëtzebuerg)|Secondairesschoul]] um [[Lampertsbierg]] an der [[Lëtzebuerg (Stad)|Stad Lëtzebuerg]]. D'Haaptgebai ass an der [[Avenue Pasteur]] an d'International Schoul an der [[Avenue Joseph-Sax|Avenue Joseph Sax]]. == Geschicht == Op Basis vum Gesetz vum [[16. August]] [[1965]] iwwer d'Schafe vum ''"Enseignement moyen"''<ref>{{Citation|URL=http://data.legilux.public.lu/eli/etat/leg/loi/1965/08/16/n5/jo|Titel=Loi du 16 août 1965 portant création de l'enseignement moyen|Gekuckt=29.09.2022|Datum=16.08.1965|Editeur=legilux.lu|Sprooch=fr}}</ref>, gouf duerch e [[groussherzoglecht Reglement]] vum [[27. Mee]] [[1966]] de ''Collège d'enseignement moyen de Luxembourg'' (CEML) an der Stad Lëtzebuerg an d'Liewe geruff<ref>{{Citation|URL=http://data.legilux.public.lu/eli/etat/leg/rgd/1966/05/27/n3/jo|Titel=Règlement grand-ducal du 27 mai 1966 portant création d'un Collège d'enseignement moyen à Luxembourg|Gekuckt=29.09.2022|Datum=27.05.1966|Editeur=legilux.lu|Sprooch=fr}}</ref>. Am September 1966 ginn déi éischt Klasse fir 366 Schüler an de Gebaier vun der deemoleger [[Europäesch Schoul|Europaschoul]] a vun der [[Lycée technique du Centre|Beruffsschoul]] (''Centre d'enseignement professionnel'') um Lampertsbierg op. Am Januar 1967 plënnert den CEML an eege Pavillonen an der Avenue Joseph Sax um Lampertsbierg. 1969 gëtt den ieweschten Zyklus (zwee Schouljoer) an dräi Sektioune gedeelt: * Administrativ a kommerziell Sektioun * Technesch an industriell Sektioun * Biologesch a sozial Sektioun Vun 1973 bis 1977 ginn déi nei Gebaier vum aktuelle Site an der Enceinte vum ale [[Seminaire]] an der Avenue Pasteur um Lampertsbierg gebaut. Vun 1977 u sinn all Schüler um selwechte Site zesummen. 1979 kënnt en neit Gesetz iwwer d'Organisatioun vun der Beruffsausbildung an den technesche Secondairesschoulen<ref>{{Citation|URL=http://data.legilux.public.lu/eli/etat/leg/loi/1979/05/21/n1/jo|Titel=Loi du 21 mai 1979 portant 1. organisation de la formation professionnelle et de l'enseignement secondaire technique 2. organisation de la formation professionnelle continue.|Gekuckt=29.09.2022|Datum=21.05.1979|Editeur=legilux.lu|Sprooch=fr}}</ref>. Doduerch gëtt d'Mëttelschoul (''enseignement moyen'') ofgeschaaft. Duerch groussherzoglecht Reglement vum [[9. Oktober]] [[1979]] gouf d'Schoul e [[Lycée technique]] a krut den Numm « Lycée technique Michel Lucius », genannt nom Lëtzebuerger [[Geologie|Geolog]] a [[Schoulmeeschter]] [[Michel Lucius]]. Am Joer 1984 packen déi éischt Schüler de Premièresexame vum deemolegen ''Enseignement secondaire technique'' deen déi nei Formatioun vu siwe Joer ofschléisst. 1986 packen di lescht Schüler den Ofschlossexame vum alen ''Enseignement moyen''. De 24. November 2014 gouf a Presenz vun de Ministere [[François Bausch]] a [[Claude Meisch (Politiker)|Claude Meisch]] en neie Schoulfligel ageweit. Gläichzäiteg zum Bau war och en Deel vum ale Gebai renovéiert ginn<ref>Cheryl Cadamuro: ''Offen nach außen und nach innen'' am [[Luxemburger Wort]] vum 26. November 2014, S.28</ref>. Op Grond vum Gesetz vum 23. Dezember 2016 krut de Lycée d'Méiglechkeet och international anglophon Klassen unzebidden, an dat am ''Secondaire'' gradewéi am ''Fondamental''. Mam selwechte Gesetz kënnt och den « technique » am Numm vun der Schoul ewech, an d'Schoul heescht vun elo un « Lycée Michel Lucius »<ref name=":0">{{Citation|URL=http://data.legilux.public.lu/eli/etat/leg/loi/2016/12/23/n9/jo|Titel=Loi du 23 décembre 2016 concernant l'extension de l'offre scolaire du Lycée technique Michel Lucius et modifiant sa dénomination|Gekuckt=29.09.2022|Datum=23.12.2016|Editeur=legilux.lu|Sprooch=fr}}</ref>. En éischte Gesetzprojet am Juli 2013 fir den Numm vun der Schoul z'ännere war sengerzäit vum [[Staatsrot (Lëtzebuerg)|Staatsrot]] verworf ginn. == Direkteren == * 1979 - 1988: [[René Schmitt (Professer)|René Schmitt]] * 1988 - 2009: [[Jean-Marie Gieres]] * 2009 - 2025: [[Pascale Petry]] * 2025 - haut: [[Tosca Godart]] == Formatiounen == === Lëtzebuerger Secondaire === Den LML bitt Unterrecht am Secondaire [[Secondaire (Lëtzebuerg)#Klasseschen Enseignement|Classique]], [[Secondaire (Lëtzebuerg)#Generellen Enseignement|General]] an am [[Secondaire (Lëtzebuerg)#Berufflechen Enseignement|Professionnel]] un<ref>{{Citation|URL=https://portal.education.lu/programmes/Home|Titel=Horaires et programmes|Gekuckt=29.09.2022|Editeur=portal.education.lu|Sprooch=fr}}</ref>''.'' === International English classes === Op der Basis vum Gesetz vun 2016<ref name=":0" /> besteet bannent dem LML eng international Schoul, d'« '''International School Michel Lucius''' » mat internationalen, anglophone Klassen ''(International English classes (IEC))'' am [[Grondschoul (Lëtzebuerg)|Primär]] gradewéi am Secondaire. === Enseignement secondaire === [[Cycle inférieur]]: *''7^e'': ''Secondaire général, "Orientation" (G) mat den Optiounen: musicale, artistique et informatique'' *''6^e'': ''Secondaire général (G) mat den Optiounen: musicale et artistique'' *''5^e'': ''Secondaire général (G) mat den Optiounen: musicale et artistique'' [[Cycle moyen et supérieur]]: :[[Division Technique générale]]: :*''4^e-1^e'': ''Section ingénierie (GIG)'' a ''Section sciences naturelles (GSN)'' :[[Division Professions de santé et de sciences santé]]: :*''4^e-3^e'': ''Section de professions de santé et des professions sociales (GPS)'' :*''4^e-1^e'': ''Sciences de la Santé (GSH)'' :*''4^e-1^e'': ''Sciences sociales (GSO)'' :[[Division Formation administrative et commerciale]]: :*''4^e-1^e'': ''Section gestion (GCM-GC) a Section Production musicale (GPM)'' === Section langue anglaise (International English classes) === * ''Primärschoul: "Primary stage" vum éischte bis d'sechst Schouljoer'' * Section langue anglaise IGCSE et AS-/A-Levels (EC) === Classes d'insertion pour jeunes adultes (CLIJA) === * Fir Schülerinnen a Schüler tëscht 16 a 17 Joer déi aus dem Ausland op Lëtzebuerg komm sinn. === 7ST musicale === Zanter dem Schouljoer 2011-2012 gëtt am LML eng 7e musicale ugebueden. Amplaz vum traditionelle Museksunterrecht bilde si am Musekscours e Klassenorchester, an deem si dann all zesummen d'Stécker aprouwen, déi bei schoulinternen Evenementer (wéi z.&nbsp;B. Scheckiwwerreechungen, 1{{Exp|re))-Diplomsfeier) och viru Publikum opgefouert kënne ginn. D'Schüler vun der 7e musicale kënnen och an de Lampertsbierger Schülerorchester integréiert ginn, wou si dann och méi grouss Lycéesschüler, déi en Instrument spillen, kenne léiere kënnen. Op der 7e musicale gëtt genee de selwechte Programm wéi op "normalen" 7ST-Klasse behandelt, just den Inhalt vum Museksunterrecht ass de praktesche Fäegkeete vun de Schüler ugepasst an domat anescht wéi op traditionelle 7ST-Klassen. Duerch d'7ST musicale soll den Engagement vun de Schüler an der Museksschoul oder dem Conservatoire och am Lycée honoréiert a gefërdert ginn. Et geet hei net drëms, eng Museker-"Elite" auszebilden, mä hinnen e gemeinsaamt positiivt Musekserliefnes z'erméigléchen. Zanter e puer Joer{{wéini?}} gëtt et och eng 6e an 5e musicale. == Fanfare == De Lycée ass bekannt fir seng [[Fanfare]], déi am Joer 1981 gegrënnt gouf. 2003 huet d'Fanfare den éischte Präis beim "Young 2003 Prague Festival" gewonnen. Am Joer drop war s'op der zweeter Plaz. Nodeem de fréieren Dirigent an Direkter, de [[Jean-Marie Gieres]] a Pensioun goung, gouf d'Fanfare am Joer 2010-2011 ëmstrukturéiert: Den LML bedeelegt sech och elo um "Lampertsbierger Schülerorchester" (LSO), soudatt d'Traditioun vun engem Schoulorchester am LML weidergoe kann. De Lampertsbierger Schülerorchester existéiert zanter 2008 an erméiglecht et alle Schüler aus de staatleche Lampertsbierger Lycéeën, zesummen an engem Orchester ze spillen. Deen Orchester gouf 2006 vun der Museksprofessesch [[Danièle Diederich]] am LTAM zesumme mat enger Rei engagéierte Schüler gegrënnt an zanter 2008 participéieren och den LGL an den LRSL. Well den LML eng laang Traditioun an Erfarung an der Gerance vun engem Orchester huet an d'Traditioun vun der Lucius-Fanfare weiderliewe soll, gouf d'Verwaltung vum LSO vum Schouljoer 2010-2011 un, och an den LML verluecht. Den Orchester prouft och zanterhier an e puer Proufphasen am Lycée Michel-Lucius. Den LSO probéiert méiglechst ouni Aushëllef auszekommen an gëtt vun engem Team vu Professeren an enger Educatrice graduée aus dem Service Educatif vum LML organiséiert. D'Traditioun vum [[Plëss d'Arem]]-Concert vun der Lucius-Fanfare gouf 2010 erëm opgeholl, an am Juli 2011 goung den Orchester och op eng kuerz Orchestertournée an Däitschland. Den LSO huet 2011 en éischte Galaconcert opgefouert an den 19. Mee 2017 hu se hire 5-järege Concertsjubiläum am [[Conservatoire vun der Stad Lëtzebuerg|Stater Conservatoire]] gefeiert. === Orchestertournéeën === * 2016-2017: Köln an Europapark == Kuckt och == * [[Secondairesschoulen zu Lëtzebuerg]] == Um Spaweck == {{Commonscat|Lycée Michel-Lucius|{{PAGENAME}}}} * [http://www.lml.lu Websäit vum Lycée Michel-Lucius] * [https://web.archive.org/web/20170709212603/http://www.men.public.lu/fr/annuaire/?idMin=1034 Den LML op der Websäit vum Ministère de l'Éducation nationale, de la Jeunesse et de l'enfance ] {{Referenzen}} [[Kategorie:Schoulen an der Stad Lëtzebuerg]] [[Kategorie:Lampertsbierg]] t12tbhv1iw5urxrf1j7fkltv9jy7dcc 2676104 2676100 2026-04-27T10:37:38Z Puscas 735 /* Enseignement secondaire */ ..... 2676104 wikitext text/x-wiki {{Infobox Schoul | Leedung = Tosca Godart }} De '''Lycée Michel Lucius''' (Kuerzform: '''LML'''), déi fréier [[Mëttelschoul]], ass eng ëffentlech [[Primärschoul|Primär]]– a [[Secondaire (Lëtzebuerg)|Secondairesschoul]] um [[Lampertsbierg]] an der [[Lëtzebuerg (Stad)|Stad Lëtzebuerg]]. D'Haaptgebai ass an der [[Avenue Pasteur]] an d'International Schoul an der [[Avenue Joseph-Sax|Avenue Joseph Sax]]. == Geschicht == Op Basis vum Gesetz vum [[16. August]] [[1965]] iwwer d'Schafe vum ''"Enseignement moyen"''<ref>{{Citation|URL=http://data.legilux.public.lu/eli/etat/leg/loi/1965/08/16/n5/jo|Titel=Loi du 16 août 1965 portant création de l'enseignement moyen|Gekuckt=29.09.2022|Datum=16.08.1965|Editeur=legilux.lu|Sprooch=fr}}</ref>, gouf duerch e [[groussherzoglecht Reglement]] vum [[27. Mee]] [[1966]] de ''Collège d'enseignement moyen de Luxembourg'' (CEML) an der Stad Lëtzebuerg an d'Liewe geruff<ref>{{Citation|URL=http://data.legilux.public.lu/eli/etat/leg/rgd/1966/05/27/n3/jo|Titel=Règlement grand-ducal du 27 mai 1966 portant création d'un Collège d'enseignement moyen à Luxembourg|Gekuckt=29.09.2022|Datum=27.05.1966|Editeur=legilux.lu|Sprooch=fr}}</ref>. Am September 1966 ginn déi éischt Klasse fir 366 Schüler an de Gebaier vun der deemoleger [[Europäesch Schoul|Europaschoul]] a vun der [[Lycée technique du Centre|Beruffsschoul]] (''Centre d'enseignement professionnel'') um Lampertsbierg op. Am Januar 1967 plënnert den CEML an eege Pavillonen an der Avenue Joseph Sax um Lampertsbierg. 1969 gëtt den ieweschten Zyklus (zwee Schouljoer) an dräi Sektioune gedeelt: * Administrativ a kommerziell Sektioun * Technesch an industriell Sektioun * Biologesch a sozial Sektioun Vun 1973 bis 1977 ginn déi nei Gebaier vum aktuelle Site an der Enceinte vum ale [[Seminaire]] an der Avenue Pasteur um Lampertsbierg gebaut. Vun 1977 u sinn all Schüler um selwechte Site zesummen. 1979 kënnt en neit Gesetz iwwer d'Organisatioun vun der Beruffsausbildung an den technesche Secondairesschoulen<ref>{{Citation|URL=http://data.legilux.public.lu/eli/etat/leg/loi/1979/05/21/n1/jo|Titel=Loi du 21 mai 1979 portant 1. organisation de la formation professionnelle et de l'enseignement secondaire technique 2. organisation de la formation professionnelle continue.|Gekuckt=29.09.2022|Datum=21.05.1979|Editeur=legilux.lu|Sprooch=fr}}</ref>. Doduerch gëtt d'Mëttelschoul (''enseignement moyen'') ofgeschaaft. Duerch groussherzoglecht Reglement vum [[9. Oktober]] [[1979]] gouf d'Schoul e [[Lycée technique]] a krut den Numm « Lycée technique Michel Lucius », genannt nom Lëtzebuerger [[Geologie|Geolog]] a [[Schoulmeeschter]] [[Michel Lucius]]. Am Joer 1984 packen déi éischt Schüler de Premièresexame vum deemolegen ''Enseignement secondaire technique'' deen déi nei Formatioun vu siwe Joer ofschléisst. 1986 packen di lescht Schüler den Ofschlossexame vum alen ''Enseignement moyen''. De 24. November 2014 gouf a Presenz vun de Ministere [[François Bausch]] a [[Claude Meisch (Politiker)|Claude Meisch]] en neie Schoulfligel ageweit. Gläichzäiteg zum Bau war och en Deel vum ale Gebai renovéiert ginn<ref>Cheryl Cadamuro: ''Offen nach außen und nach innen'' am [[Luxemburger Wort]] vum 26. November 2014, S.28</ref>. Op Grond vum Gesetz vum 23. Dezember 2016 krut de Lycée d'Méiglechkeet och international anglophon Klassen unzebidden, an dat am ''Secondaire'' gradewéi am ''Fondamental''. Mam selwechte Gesetz kënnt och den « technique » am Numm vun der Schoul ewech, an d'Schoul heescht vun elo un « Lycée Michel Lucius »<ref name=":0">{{Citation|URL=http://data.legilux.public.lu/eli/etat/leg/loi/2016/12/23/n9/jo|Titel=Loi du 23 décembre 2016 concernant l'extension de l'offre scolaire du Lycée technique Michel Lucius et modifiant sa dénomination|Gekuckt=29.09.2022|Datum=23.12.2016|Editeur=legilux.lu|Sprooch=fr}}</ref>. En éischte Gesetzprojet am Juli 2013 fir den Numm vun der Schoul z'ännere war sengerzäit vum [[Staatsrot (Lëtzebuerg)|Staatsrot]] verworf ginn. == Direkteren == * 1979 - 1988: [[René Schmitt (Professer)|René Schmitt]] * 1988 - 2009: [[Jean-Marie Gieres]] * 2009 - 2025: [[Pascale Petry]] * 2025 - haut: [[Tosca Godart]] == Formatiounen == === Lëtzebuerger Secondaire === Den LML bitt Unterrecht am Secondaire [[Secondaire (Lëtzebuerg)#Klasseschen Enseignement|Classique]], [[Secondaire (Lëtzebuerg)#Generellen Enseignement|General]] an am [[Secondaire (Lëtzebuerg)#Berufflechen Enseignement|Professionnel]] un<ref>{{Citation|URL=https://portal.education.lu/programmes/Home|Titel=Horaires et programmes|Gekuckt=29.09.2022|Editeur=portal.education.lu|Sprooch=fr}}</ref>''.'' === International English classes === Op der Basis vum Gesetz vun 2016<ref name=":0" /> besteet bannent dem LML eng international Schoul, d'« '''International School Michel Lucius''' » mat internationalen, anglophone Klassen ''(International English classes (IEC))'' am [[Grondschoul (Lëtzebuerg)|Primär]] gradewéi am Secondaire. === Enseignement secondaire === ====Cycle inférieur==== *''7^e'': ''Secondaire général, "Orientation" (G) mat den Optiounen: musicale, artistique et informatique'' *''6^e'': ''Secondaire général (G) mat den Optiounen: musicale et artistique'' *''5^e'': ''Secondaire général (G) mat den Optiounen: musicale et artistique'' ====Cycle moyen et supérieur==== :'''Division Technique générale''': :*''4^e-1^e'': ''Section ingénierie (GIG)'' a ''Section sciences naturelles (GSN)'' :'''Division Professions de santé et de sciences santé''': :*''4^e-3^e'': ''Section de professions de santé et des professions sociales (GPS)'' :*''4^e-1^e'': ''Sciences de la Santé (GSH)'' :*''4^e-1^e'': ''Sciences sociales (GSO)'' :'''Division Formation administrative et commerciale''': :*''4^e-1^e'': ''Section gestion (GCM-GC) a Section Production musicale (GPM)'' === Section langue anglaise (International English classes) === * ''Primärschoul: "Primary stage" vum éischte bis d'sechst Schouljoer'' * Section langue anglaise IGCSE et AS-/A-Levels (EC) === Classes d'insertion pour jeunes adultes (CLIJA) === * Fir Schülerinnen a Schüler tëscht 16 a 17 Joer déi aus dem Ausland op Lëtzebuerg komm sinn. === 7ST musicale === Zanter dem Schouljoer 2011-2012 gëtt am LML eng 7e musicale ugebueden. Amplaz vum traditionelle Museksunterrecht bilde si am Musekscours e Klassenorchester, an deem si dann all zesummen d'Stécker aprouwen, déi bei schoulinternen Evenementer (wéi z.&nbsp;B. Scheckiwwerreechungen, 1{{Exp|re))-Diplomsfeier) och viru Publikum opgefouert kënne ginn. D'Schüler vun der 7e musicale kënnen och an de Lampertsbierger Schülerorchester integréiert ginn, wou si dann och méi grouss Lycéesschüler, déi en Instrument spillen, kenne léiere kënnen. Op der 7e musicale gëtt genee de selwechte Programm wéi op "normalen" 7ST-Klasse behandelt, just den Inhalt vum Museksunterrecht ass de praktesche Fäegkeete vun de Schüler ugepasst an domat anescht wéi op traditionelle 7ST-Klassen. Duerch d'7ST musicale soll den Engagement vun de Schüler an der Museksschoul oder dem Conservatoire och am Lycée honoréiert a gefërdert ginn. Et geet hei net drëms, eng Museker-"Elite" auszebilden, mä hinnen e gemeinsaamt positiivt Musekserliefnes z'erméigléchen. Zanter e puer Joer{{wéini?}} gëtt et och eng 6e an 5e musicale. == Fanfare == De Lycée ass bekannt fir seng [[Fanfare]], déi am Joer 1981 gegrënnt gouf. 2003 huet d'Fanfare den éischte Präis beim "Young 2003 Prague Festival" gewonnen. Am Joer drop war s'op der zweeter Plaz. Nodeem de fréieren Dirigent an Direkter, de [[Jean-Marie Gieres]] a Pensioun goung, gouf d'Fanfare am Joer 2010-2011 ëmstrukturéiert: Den LML bedeelegt sech och elo um "Lampertsbierger Schülerorchester" (LSO), soudatt d'Traditioun vun engem Schoulorchester am LML weidergoe kann. De Lampertsbierger Schülerorchester existéiert zanter 2008 an erméiglecht et alle Schüler aus de staatleche Lampertsbierger Lycéeën, zesummen an engem Orchester ze spillen. Deen Orchester gouf 2006 vun der Museksprofessesch [[Danièle Diederich]] am LTAM zesumme mat enger Rei engagéierte Schüler gegrënnt an zanter 2008 participéieren och den LGL an den LRSL. Well den LML eng laang Traditioun an Erfarung an der Gerance vun engem Orchester huet an d'Traditioun vun der Lucius-Fanfare weiderliewe soll, gouf d'Verwaltung vum LSO vum Schouljoer 2010-2011 un, och an den LML verluecht. Den Orchester prouft och zanterhier an e puer Proufphasen am Lycée Michel-Lucius. Den LSO probéiert méiglechst ouni Aushëllef auszekommen an gëtt vun engem Team vu Professeren an enger Educatrice graduée aus dem Service Educatif vum LML organiséiert. D'Traditioun vum [[Plëss d'Arem]]-Concert vun der Lucius-Fanfare gouf 2010 erëm opgeholl, an am Juli 2011 goung den Orchester och op eng kuerz Orchestertournée an Däitschland. Den LSO huet 2011 en éischte Galaconcert opgefouert an den 19. Mee 2017 hu se hire 5-järege Concertsjubiläum am [[Conservatoire vun der Stad Lëtzebuerg|Stater Conservatoire]] gefeiert. === Orchestertournéeën === * 2016-2017: Köln an Europapark == Kuckt och == * [[Secondairesschoulen zu Lëtzebuerg]] == Um Spaweck == {{Commonscat|Lycée Michel-Lucius|{{PAGENAME}}}} * [http://www.lml.lu Websäit vum Lycée Michel-Lucius] * [https://web.archive.org/web/20170709212603/http://www.men.public.lu/fr/annuaire/?idMin=1034 Den LML op der Websäit vum Ministère de l'Éducation nationale, de la Jeunesse et de l'enfance ] {{Referenzen}} [[Kategorie:Schoulen an der Stad Lëtzebuerg]] [[Kategorie:Lampertsbierg]] h4pi9k84xg7ok4w9gc2ok0b91j8nrsw 1 114114 2676095 1772780 2026-04-27T10:21:32Z Mobby 12 60927 De(n) Mobby 12 huet d'Säit [[Diskussioun:Lycée Michel-Lucius]] op [[Diskussioun:Lycée Michel Lucius]] geréckelt: offiziellen Numm; ouni Bindestréch (https://men.public.lu/dam-assets/fr/actualites/articles/communiques-conference-presse/2025/09/chiffres-rentree-2025-2026.pdf) 1772780 wikitext text/x-wiki #VIRULEEDUNG [[Diskussioun:Lycée technique Michel-Lucius]] 1a9amdfk6ftacxgv0vbghy8iu1euwfi 2676102 2676095 2026-04-27T10:32:54Z Puscas 735 De(n) Puscas huet d'Säit [[Diskussioun:Lycée Michel Lucius]] op [[Diskussioun:Lycée Michel-Lucius]] geréckelt an dobäi gouf eng Viruleedung iwwerschriwwen: wéi all dli aner mat der korrekter Schreifweis 1772780 wikitext text/x-wiki #VIRULEEDUNG [[Diskussioun:Lycée technique Michel-Lucius]] 1a9amdfk6ftacxgv0vbghy8iu1euwfi 0 114244 2675979 2312555 2026-04-26T16:23:57Z InternetArchiveBot 50611 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2675979 wikitext text/x-wiki [[Fichier:Katabatic-wind hg.png|thumb|Genesis a Wierkung vun de katabatesche Wande an der Antarktis]] [[Fichier:Sea ice by fruchtzwerg's world.jpg|thumb|Katabatesche Wand iwwer engem [[Äisschelf]]]] De '''katabatesche Wand''' (Griichesch: ''katabatikos'' – eroffléissend) ass e [[Fallwand]] wéi z.&nbsp;B. : * de [[Bora (Wand)|Bora]] op der [[Adriatescht Mier|Adriaküst]], * de [[Mistral (Wand)|Mistral]] am Rhone-Dall, * de [[Reshabar]] am Süde vum [[Kaukasus]], * de [[Williwaw]]<ref name="Weather">{{Citation |URL=http://www.weatheronline.co.uk/reports/wind/The-Williwaw.htm |Titel=Winds of the world auf weatheronline.co.uk |Gekuckt=2014-07-31 |archivedate=2022-04-07 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220407231842/https://www.weatheronline.co.uk/reports/wind/The-Williwaw.htm }}</ref> bei den [[Aleuten]], * den [[Elvegust]] vun den norwegesche [[Fjord]]en an * de [[Piteraq]] a [[Grönland]]. De [[Gletscherwand]] ass och e katabatesche Wand. E katabatesche Wand entsteet an der Reegel als Folleg vun enger [[Stabil Atmosphäreschichtung|stabiler Atmosphäreschichtung]] (potentiell Lofttemperatur hëlt mat der Héicht zou) ënner der Awierkung vun der [[Gravitatioun]] (vertikal ofwäerts geriicht Kraaft) an engem Drockausgläich mat waarmer Loft (horizontal auswäerts geriicht Kraaft). Iwwer der Äisfläch vun engem Héichplateau, engem Bierg oder engem [[Gletscher]] killt d'Loft of, sou datt hir [[Dicht]] zuhëlt. Als Drockausgläichsstréimung mat der waarmer Ëmgéigend entsteet de kale katabatesche Fallwand. De Katabatesche Wand spillt eng wiesentlech Roll bei der Bildung vun antarkteschem [[Mieräis]] an domat der Genesis vun antarkteschem Buedemwaasser souwéi bei der Genesis vu küstennoen [[Polynja]]en (Lächer am Mieräis). Dee Phenomeen ass virun de grousse [[Schelfäis]]felder am [[Ross-Mier]] an am [[Weddell-Mier]] besonnesch opfälleg. De Fallwand vun der [[Antarktis]] ass dee weltwäit stäerksten a ka Vitesse vu bis zu 320&nbsp;km/h erreechen.<ref>[http://www.wissenschaft-online.de/artikel/968755 Wissenschaft-online.de]</ref> De [[Fön (Wand)|Fön]] ass kee katabatesche Wand, well de Fön e waarme Wand ass. Säin Undriff kënnt net direkt aus der Gravitatioun. == Um Spaweck == {{Commonscat|Katabatic wind|Katabatesche Wand}} * [http://epic.awi.de/Publications/Hei2011c.pdf Günther Heinemann, Thomas Ernsdorf, Clemens Drüe (2011): ''Investigation of Katabatic winds and Polynyas during Summer - IKAPOS: Field phase report.'' Reports on Polar and Marine Research, 633.] {{Referenzen}} [[Kategorie:Wand]] ht638ufkf9dejtjuxr96g9sxazrj4uo 0 114386 2675992 2675836 2026-04-26T16:38:01Z Johnny Chicago 17 /* vun 1960 bis 1969 */ 2675992 wikitext text/x-wiki {{Infobox Biographie}} De '''Peter Carsten''', gebuer als ''Peter Ramsentaler'' den [[30. Abrëll]] [[1928]] zu [[Weißenburg in Bayern]], a gestuerwen den [[20. Abrëll]] [[2012]] zu [[Lucija]] a [[Slowenien]], war en däitsche [[Schauspiller]]. Am Joer 1948 krut de Peter Carsten seng éischt Roll als Schauspiller zu [[Hannover]] beim ''Jungen Theater Hannover''. Säin éischte Film ''Der unsterbliche Lump'' huet hien ënner der Regie vum [[Arthur Maria Rabenalt]] gedréint. Mat der Krichsfilmtrilogie ''08/15'' gouf hie beim grousse Public bekannt. == Filmographie== === Kino === ==== vun 1953 bis 1959 ==== * 1953: ''Der unsterbliche Lump'', vum [[Arthur Maria Rabenalt]] mam [[Karlheinz Böhm]] * 1954: ''Am Anfang war es Sünde'', vum [[Frantisek Cáp|Franz Cap]] mam [[Ruth Niehaus]] a [[Viktor Staal]] * 1955: ''08/15'', vum [[Paul May (Filmregisseur)|Paul May]] mam [[Joachim Fuchsberger]] an [[Hans Christian Blech]] * 1955: ''Das Lied der Hohen Tauern'', vum [[Anton Kutter]] mam [[Waltraut Haas]] an [[Albert Lieven]] * 1955: ''08/15 - Zweiter Teil'', vum Paul May mam [[O.E. Hasse]] a Joachim Fuchsberger * 1955: ''Das fröhliche Dorf'', vum [[Rudolf Schündler]] mam [[Gerhard Riedmann]] * 1955: ''08/15 in der Heimat'', vum Paul May mam O.E. Hasse a [[Gustav Knuth]] * 1956: ''Weil du arm bist, mußt du früher sterben'', vum Paul May mam Hans Christian Blech * 1956: '' [[Kirschen in Nachbars Garten (1956)|Kirschen in Nachbars Garten]] '', vum [[Erich Engels]] mam [[Oskar Sima]] a [[Grethe Weiser]] * 1956: ''Nina'', vum [[Rudolf Jugert]] mam [[Anouk Aimée]] a Karlheinz Böhm * 1956: ''[[... wie einst Lili Marleen]]'', vum [[Paul Verhoeven]] mam [[Adrian Hoven]] a [[Marianne Hold]] * 1956: ''[[Liebe (Film 1956)|Liebe]]'', vum [[Horst Hächler]] mam [[Maria Schell]] a [[Raf Vallone]] * 1956: ''Anastasia, die letzte Zarentochter'', vum [[Falk Harnack]] mam [[Lilli Palmer]] an [[Ivan Desny]] * 1957: ''La ragazza della salina'', vum Frantisek Cáp mam [[Marcello Mastroianni]] a [[Kai Fischer]] * 1957: ''Ascoltami '', vum [[Carlo Campogalliani]] mam Joachim Fuchsberger a [[Franco Silva]] * 1957: ''Scherben bringen Glück'', vum [[Ernst Marischka]] mam Adrian Hoven a [[Gudula Blau]] * 1957: ''[[Nachts, wenn der Teufel kam]]'', vum [[Robert Siodmak]] mam [[Claus Holm]] a [[Mario Adorf]] * 1957: ''La grande strada azzurra'', vum [[Gillo Pontecorvo]] mam [[Yves Montand]] an [[Alida Valli]] * 1958: ''Hunde, wollt ihr ewig leben'', vum [[Frank Wisbar]] mam [[Joachim Hansen]] a [[Wolfgang Preiss]] * 1958: ''U 47 - Kapitänleutnant Prien'', vum [[Harald Reinl]] mam [[Dieter Eppler]] a [[Sabina Sesselmann]] * 1958: '' [[Scampolo]] '', vum [[Alfred Weidenmann]] mam [[Romy Schneider]] a [[Paul Hubschmid]] * 1958: '' [[Peter Voss, der Millionendieb (Film 1958)|Peter Voss, der Millionendieb]] '', vum [[Wolfgang Becker]] mam [[O. W. Fischer]] an [[Ingrid Andree]] * 1959: ''Heiße Ware'', vum Paul May mam [[Margit Saad]] an Ivan Desny * 1959: ''[[Freddy, die Gitarre und das Meer]]'', vum [[Wolfgang Schleif]] mam [[Freddy Quinn]] a [[Corny Collins]] * 1959: ''[[Heimat - Deine Lieder]]'', vum Paul May mam [[Sabine Bethmann]] a [[Rudolf Lenz]] * 1959: ''As the Sea Rages'', vum [[Horst Hächler]] mam [[Maria Schell]] a [[Cliff Robertson]] * 1959: ''Drillinge an Bord'', vum [[Hans Müller]] mam [[Heinz Erhardt]] an [[Ann Smyrner]] ==== vun 1960 bis 1969 ==== * 1960: ''[[Freddy und die Melodie der Nacht]]'', vum Wolfgang Schleif mam Freddy Quinn an [[Heidi Brühl]] * 1960: ''Sotto dieci bandiere'', vum [[Duilio Coletti]] mam [[Van Heflin]], [[Charles Laughton]] a [[Mylène Demongeot]] * 1960: ''[[Kriminaltango]]'', vum [[Géza von Cziffra]] mam [[Peter Alexander]] a [[Vivi Bach]] * 1960: ''Soldatensender Calais'', vum Paul May mam [[Hans Reiser]] a [[Gert Fröbe]] * 1960: ''Mal drunter - mal drüber'', vum [[Helmut Weiss]] mam [[Boyd Bachmann]] a [[Susanne Cramer]] * 1960: ''[[Wenn die Heide blüht]]'', vum [[Hans Deppe]] mam [[Joachim Hansen]] a [[Walter Richter]] * 1960: ''Fabrik der Offiziere'', vum [[Frank Wisbar]] mam [[Helmut Griem]] an [[Horst Frank]] * 1961: ''Bis zum Ende aller Tage'', vum [[Franz Peter Wirth]] mam [[Hanns Lothar]] an Helmut Griem * 1961: ''[[Es muß nicht immer Kaviar sein (Film)|Es muß nicht immer Kaviar sein]]'' vum [[Géza von Radványi]] * 1961: ''[[Diesmal muß es Kaviar sein]]'', vum Géza von Radványi mam O. W. Fischer a [[Senta Berger]] * 1962: ''[[Das Geheimnis der schwarzen Koffer]]'', vum [[Werner Klingler]] mam Joachim Hansen a Senta Berger * 1962: ''Marcia o crepa'', vum [[Frank Wisbar]] mam [[Stewart Granger]] an [[Ivo Garrani]] * 1962: ''Barras heute'', vum Paul May mam Joachim Fuchsberger an [[Hellmut Lange]] * 1963: ''Wochentags immer '', vum [[Michael Burk]] mam Hanns Lothar a [[Geneviève Cluny]] * 1963: ''[[Das Todesauge von Ceylon]]'', vum [[Gerd Oswald]] mam [[Lex Barker]] a [[Maurice Ronet]] * 1965: ''Der Fluch des schwarzen Rubin '', vum [[Manfred R. Köhler]] mam [[Horst Frank]] an [[Thomas Alder]] * 1965: ''A Study in Terror'', vum [[James Hill]] mam [[John Neville]] an [[Donald Houston]] * 1966: ''[[The Quiller Memorandum]]'', vum [[Michael Anderson (Filmregisseur)|Michael Anderson]] mam [[George Segal]], [[Alec Guinness]] a [[Max von Sydow]] * 1966: ''[[Tendre voyou]]'', vum [[Jean Becker (Filmregisseur)|Jean Becker]] mam [[Jean-Paul Belmondo]] an [[Nadja Tiller]] * 1966: ''All'ombra delle aquile'', vum [[Ferdinando Baldi]] mam [[Dieter Eppler]] a [[Cameron Mitchell]] * 1967: ''Da Berlino l'apocalisse'', vum [[Mario Maffei]] mam [[Roger Hanin]] a [[Margaret Lee]] * 1966: ''Due once di piombo'', vum [[Maurizio Lucidi|Maurice A. Bright]] mam [[Robert Woods]] * 1967: ''The Vengenace of Fu Manchu'', vum [[Jeremy Summers]] mam [[Christopher Lee]] a [[Wolfgang Kieling]] * 1967: ''[[Heubodengeflüster]]'', vum [[Rolf Olsen]] mam [[Elfie Pertramer]] a [[Gunther Philipp]] * 1967: ''Hermann der Cherusker - Die Schlacht im Teutoburger Wald'', vum [[Ferdinando Baldi]] mam Cameron Mitchell an [[Antonella Lualdi]] * 1968: ''The Mercenaries'', vum [[Jack Cardiff]] mam [[Rod Taylor]] an [[Yvette Mimieux]] * 1969: ''Hannibal Brooks'', vum [[Michael Winner]] mam [[Oliver Reed]] a Wolfgang Preiss * 1969: ''Die nackte Bovary'', vum [[Hans Schott-Schöbinger|John Scott]] mam [[Edwige Fenech]] a [[Gerhard Riedmann]] ==== vun 1970 bis 1979 ==== * 1970: ''[[E Dio disse a Caino]]'', vum [[Antonio Margheriti|Anthony Dawson]] mam [[Klaus Kinski]] * 1970: ''E venne il giorno dei limoni neri '', vum [[Camillo Bazzoni]] mam [[Antonio Sabato]] a [[Florinda Bolkan]] * 1970: ''[[Wenn du bei mir bist (Film)|Wenn du bei mir bist]]'', vum F.J. Gottlieb mam [[Roy Black]] * 1960: ''L'inafferrabile invincibile Mr. Invisibile '', vum [[Antonio Margheriti|Anthony M. Dawson]] mam [[Philippe Leroy (Schauspiller)|Philippe Leroy]] an [[Ingeborg Schöner]] * 1971: ''[[Zeppelin (Film 1971)|Zeppelin]] '', vum [[Étienne Périer]] mam [[Michael York]] an [[Elke Sommer]] * 1971: ''[[Nella stretta morsa del ragno]]'', vum Antonio Margheriti mam [[Anthony Franciosa]] a [[Michèle Mercier]] * 1972: ''Tutti fratelli nel west... per parte di padre'', vum [[Sergio Grieco]] mam [[Antonio Sabato]] a [[Marisa Mell]] * 1974: ''Partizani '', vum [[Stole Jankovic]] mam Rod Taylor * 1974: ''Milano: il clan dei Calabresi '', vum [[Giorgio Stegani]] mam Antonio Sabato * 1976: ''Devojacki most '', vum [[Miomir Stamenkovic]] * 1976: ''Vrhovi Zelengore'', vum [[Zdravko Velimirovic]] mam [[Sergey Bondarchuk]] a [[Josephine Chaplin]] * 1977: ''Das Gesetz des Clans'', vum [[Eugen York]] mam [[Horst Frank]] an Heidi Brühl * 1977: ''Hajka'', vum [[Zivojin Pavlovic]] mam [[Barbara Nielsen]] * 1978: ''Tren'', vum [[Stole Jankovic]] * 1978: ''The Squeeze'''', vum Antonio Margheriti mam [[Lee Van Cleef]] a [[Karen Black]] * 1978: ''Trener'', vum [[Mladomir Djordjevic]] * 1978: ''Stici pre svitanja'', vum [[Aleksandar Djordjevic]] * 1979: ''Partizanska eskadrila '', vum [[Hajrudin Krvavac]] mam [[Bekim Fehmiu]] * 1979: ''Pakleni otok'', vum [[Vladimir Tadej]] mam [[Klaus Löwitsch]] a [[Beba Loncar]] ==== vun 19803 bis 1998 ==== * 1980: ''Rad na odredjeno vreme '', vum [[Milan Jelic]] * 1982: ''Variola vera'', vum [[Goran Markovic]] mam [[Erland Josephson]] * 1982: ''Twilight Time '', vum [[Goran Paskaljevic]] mam [[Karl Malden]] * 1989: ''Donator '', vum [[Veljko Bulajic]] * 1991: ''Das serbische Mädchen'', vum [[Peter Sehr]] mam [[Ben Becker]] a [[Pascal Breuer]] * 1998: ''Kad mrtvi zapjevaju '', vum [[Krsto Papic]] == Um Spaweck == * [http://www.filmportal.de/person/peter-carsten_7bd2fc0a384544e280dc17af8187d949 de Carsten op filmportal.de] {{Autoritéitskontroll}} {{DEFAULTSORT:Carsten Peter}} [[Kategorie:Däitsch Filmschauspiller]] [[Kategorie:Däitsch Theaterschauspiller]] [[Kategorie:Gebuer 1928]] [[Kategorie:Gestuerwen 2012]] 6l2bxkaiyxk4fnc6ae609h721ywu569 0 118849 2675949 2661772 2026-04-26T13:01:24Z InternetArchiveBot 50611 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2675949 wikitext text/x-wiki {{Infobox Biographie}} De '''Philippe Joseph Simon''', gebuer den [[30. August]] [[1886]] zu [[Wolz]], an do gestuerwen den [[23. September]] [[1954]]<ref>[http://www.deltgen.com/pubtng/getperson.php?personID=I80944&tree=Deltgen De Joseph Simon op www.deltgen.com]</ref>, war e lëtzebuergesche [[Brasserie Simon|Brauereisbesëtzer]] a Politiker. == Politesch Karriär == Bei de [[Partiell Chamberwale vum 7. Juni 1931|Partielle Chamberwale vum 7. Juni 1931]] gouf de Joseph Simon mat 15.683 Stëmmen am [[Walbezierker zu Lëtzebuerg|Walbezierk]] Norden als Deputéierten an d'[[Chamber]] gewielt<ref>Resultat vun de Chamberwale vum 7. Juni 1931 am [https://web.archive.org/web/20201009050537/http://www.eluxemburgensia.lu/BnlViewer/view/index.html?lang=fr#panel:pa|issue:507445|article:DTL69|query:Simon Tageblatt vum 11. Juni 1931] an am [https://web.archive.org/web/20201009050537/http://www.eluxemburgensia.lu/BnlViewer/view/index.html?lang=fr#panel:pa|issue:1186424|article:DTL67|query:Simon Luxemburger Wort vum 11. Juni 1931]</ref>. Hien ass bei de Chamberwalen 1937 erëmgewielt ginn a sou bis 1945 Deputéierte bliwwen. Den 12. Mäerz 1945 gouf hien als fréieren Deputéierten an d'''[[Assemblée consultative vun 1945 (Lëtzebuerg)|Assemblée consultative]]'' genannt. Hie war vun 1935 bis de Juli 1941 a vu September 1944 bis Dezember 1945 Buergermeeschter vun der [[Gemeng Wolz]]<ref>[https://web.archive.org/web/20141013105336/http://www.wiltz.lu/liste-der-burgermeister/ Lëscht vun de Buergermeeschtere vun der Gemeng Wolz] um site vun der Gemeng Wolz</ref>. == Berufflech Karriär == 1938 huet de hien d'Gerance vun der [[Brasserie Simon]] vu sengem Papp [[Jules Simon]] iwwerholl. Nom Doud vum Joseph Simon him huet seng Duechter [[Jacqueline Simon|Jacqueline]] d'Brauerei weider gefouert. <ref>{{Citation|URL=https://www.wiltz.lu/de/die-gemeinde/allgemeine-informationen/rues-sous-les-projecteurs|Titel=Rues sous les projecteurs|Gekuckt=2026-01-21|Wierk=www.wiltz.lu|Sprooch=de}}</ref><ref>{{Citation|URL=http://www.brasseriesimon.lu/|Titel=Brasserie Simon - Historique|Gekuckt=2026-01-21|Auteur=Brasserie Simon|Wierk=Brasserie Simon}}</ref> == Gielchen an Éierung== * {{OCCO| (Promotioun 1950)<ref>[http://www.legilux.public.lu/leg/a/archives/1950/0010/a010.pdf Memorial A N°10 vun 1950 mat der Lëscht vun de Leit déi 1950 am Ordre de la couronne de chêne dekoréiert goufen]</ref>}} * Zu Wolz gouf 1965 d'''Brauereistrooss'', an där och d'Brasserie Simon ass, a ''rue Joseph Simon'' ëmbenannt. {{Referenzen}} {{DEFAULTSORT:Simon Joseph}} [[Kategorie:Buergermeeschtere vu Wolz]] [[Kategorie:Lëtzebuergesch Buergermeeschteren]] [[Kategorie:Lëtzebuergesch Deputéiert]] [[Kategorie:Officier de l'ordre de la couronne de chêne]] [[Kategorie:Membere vun der Assemblée consultative]] [[Kategorie:Gebuer 1886]] [[Kategorie:Gestuerwen 1954]] [[Kategorie:Persounen, no deenen eng Struktur zu Lëtzebuerg genannt ass]] 4itl552vukbmjchncutq5mpey36x1ls 0 121014 2675980 2488074 2026-04-26T16:27:02Z GilPe 14980 Update; nei Infobox 2675980 wikitext text/x-wiki {{SkizzMed}} {{Infobox Spidol}} Den '''Hôpital Kirchberg''' oder '''Kierchbierger Spidol''' ass e [[Spidol]] um [[Kierchbierg]] an der [[Lëtzebuerg (Stad)|Stad Lëtzebuerg]]. Et huet am Joer 2003 seng Dieren opgemaach a gehéiert zënter 2014 zum Grupp [[Hôpitaux Robert-Schuman]].<ref name="HIS">[https://web.archive.org/web/20160610044239/http://www.hkb.lu/de/uber-das-krankenhaus/historische-daten ''Zur Geschichte des Krankenhauses'' op der Websäit vum Spidol] (leschten Update: 19. September 2014)</ref> 2013 sinn am Spidol um Kierchbierg 16.000 Patiente stationär behandelt ginn an et gouf 12.000-mol operéiert. Donieft si 54.000 Leit an der Noutopnam fir Erwuessener an 21.000 Leit an der Noutopnam fir Kanner passéiert.<ref name=Bref/> == Statistik == {| class="wikitable" align=right" |+ ! !2013<ref name=Bref>[http://www.hkb.lu/fr/a-propos-de-l-hopital/l-hopital-en-bref ''L'hôpital en bref '' op der Websäit vum Spidol] (leschten Update: 22. September 2014)</ref> !2024<ref>{{Citation|URL=https://www.hopitauxschuman.lu/wp-content/uploads/2025/07/HRS_02855_25-Rapport-annuel-2024_WEB_r14.pdf|Titel=Rapport annuel 2024|Gekuckt=26.04.2026|Datum=2025|Wierk=www.hopitauxschuman.lu|Sprooch=fr}}</ref> ! ! |- |Bettenzuel |align=right|345 |align=right|> 700 |align=right| |align=rightv| |- |Chirurgesch Interventiounen |align=right|12.000 |align=right|34.708 |align=right| | |- |Opnamen an der Urgence |align=right|54.000 |align=right|61.566 |align=right| |align=right| |- |idem Pediatrie |align=right|21.000 |align=right|19.282 |align=right| |align=right| |} == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Autoritéitskontroll}} {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:Spideeler zu Lëtzebuerg]] [[Kategorie:Kierchbierg]] [[Kategorie:Bauwierker 2003]] tvtraahhwc3aezkanu6cde0ookine8a 2675994 2675980 2026-04-26T16:39:08Z Mobby 12 60927 /* Statistik */ k 2675994 wikitext text/x-wiki {{SkizzMed}} {{Infobox Spidol}} Den '''Hôpital Kirchberg''' oder '''Kierchbierger Spidol''' ass e [[Spidol]] um [[Kierchbierg]] an der [[Lëtzebuerg (Stad)|Stad Lëtzebuerg]]. Et huet am Joer 2003 seng Dieren opgemaach a gehéiert zënter 2014 zum Grupp [[Hôpitaux Robert-Schuman]].<ref name="HIS">[https://web.archive.org/web/20160610044239/http://www.hkb.lu/de/uber-das-krankenhaus/historische-daten ''Zur Geschichte des Krankenhauses'' op der Websäit vum Spidol] (leschten Update: 19. September 2014)</ref> 2013 sinn am Spidol um Kierchbierg 16.000 Patiente stationär behandelt ginn an et gouf 12.000-mol operéiert. Donieft si 54.000 Leit an der Noutopnam fir Erwuessener an 21.000 Leit an der Noutopnam fir Kanner passéiert.<ref name=Bref/> == Statistik == {| class="wikitable" align=right" |+ ! !2013<ref name=Bref>[http://www.hkb.lu/fr/a-propos-de-l-hopital/l-hopital-en-bref ''L'hôpital en bref '' op der Websäit vum Spidol] (leschten Update: 22. September 2014)</ref> !2024<ref>{{Citation|URL=https://www.hopitauxschuman.lu/wp-content/uploads/2025/07/HRS_02855_25-Rapport-annuel-2024_WEB_r14.pdf|Titel=Rapport annuel 2024|Gekuckt=26.04.2026|Datum=2025|Wierk=www.hopitauxschuman.lu|Sprooch=fr}}</ref> |- |Bettenzuel |align=right|345 |align=right|> 700 |- |Chirurgesch Interventiounen |align=right|12.000 |align=right|34.708 |- |Opnamen an der Urgence |align=right|54.000 |align=right|61.566 |- |idem Pediatrie |align=right|21.000 |align=right|19.282 |} == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Autoritéitskontroll}} {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:Spideeler zu Lëtzebuerg]] [[Kategorie:Kierchbierg]] [[Kategorie:Bauwierker 2003]] nw5qxfxq9o41j78z2c6dfd4d7tm9olm 2675997 2675994 2026-04-26T16:43:44Z GilPe 14980 +Zuelen 2019 2675997 wikitext text/x-wiki {{SkizzMed}} {{Infobox Spidol}} Den '''Hôpital Kirchberg''' oder '''Kierchbierger Spidol''' ass e [[Spidol]] um [[Kierchbierg]] an der [[Lëtzebuerg (Stad)|Stad Lëtzebuerg]]. Et huet am Joer 2003 seng Dieren opgemaach a gehéiert zënter 2014 zum Grupp [[Hôpitaux Robert-Schuman]].<ref name="HIS">[https://web.archive.org/web/20160610044239/http://www.hkb.lu/de/uber-das-krankenhaus/historische-daten ''Zur Geschichte des Krankenhauses'' op der Websäit vum Spidol] (leschten Update: 19. September 2014)</ref> 2013 sinn am Spidol um Kierchbierg 16.000 Patiente stationär behandelt ginn an et gouf 12.000-mol operéiert. Donieft si 54.000 Leit an der Noutopnam fir Erwuessener an 21.000 Leit an der Noutopnam fir Kanner passéiert.<ref name=Bref/> == Statistik == {| class="wikitable" align=right" |+ ! !2013<ref name=Bref>[http://www.hkb.lu/fr/a-propos-de-l-hopital/l-hopital-en-bref ''L'hôpital en bref '' op der Websäit vum Spidol] (leschten Update: 22. September 2014)</ref> !2019<ref>{{Citation|URL=https://www.hopitauxschuman.lu/wp-content/uploads/2020/10/RA_HRS_2019_web.pdf|Titel=Rapport annuel 2019|Gekuckt=26.04.2026|Datum=2020|Wierk=www.hopitauxschuman.lu|Sprooch=fr}}</ref> !2024<ref>{{Citation|URL=https://www.hopitauxschuman.lu/wp-content/uploads/2025/07/HRS_02855_25-Rapport-annuel-2024_WEB_r14.pdf|Titel=Rapport annuel 2024|Gekuckt=26.04.2026|Datum=2025|Wierk=www.hopitauxschuman.lu|Sprooch=fr}}</ref> |- |Bettenzuel |align=right|345 | align="right" |703 | align="right" |> 700 |- |Chirurgesch Interventiounen |align=right|12.000 | align="right" |30.918 | align="right" |34.708 |- |Opnamen an der Urgence |align=right|54.000 | align="right" |71.434 | align="right" |61.566 |- |idem Pediatrie |align=right|21.000 | align="right" |18.618 | align="right" |19.282 |} == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Autoritéitskontroll}} {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:Spideeler zu Lëtzebuerg]] [[Kategorie:Kierchbierg]] [[Kategorie:Bauwierker 2003]] 1xsa4fb845glbrc757dfj8cr3t4htcz 2675998 2675997 2026-04-26T16:46:26Z GilPe 14980 Statistik ewechgeholl; déi betrëfft de Grupp HRS 2675998 wikitext text/x-wiki {{SkizzMed}} {{Infobox Spidol}} Den '''Hôpital Kirchberg''' oder '''Kierchbierger Spidol''' ass e [[Spidol]] um [[Kierchbierg]] an der [[Lëtzebuerg (Stad)|Stad Lëtzebuerg]]. Et huet am Joer 2003 seng Dieren opgemaach a gehéiert zënter 2014 zum Grupp [[Hôpitaux Robert-Schuman]].<ref name="HIS">[https://web.archive.org/web/20160610044239/http://www.hkb.lu/de/uber-das-krankenhaus/historische-daten ''Zur Geschichte des Krankenhauses'' op der Websäit vum Spidol] (leschten Update: 19. September 2014)</ref> 2013 sinn am Spidol um Kierchbierg 16.000 Patiente stationär behandelt ginn an et gouf 12.000-mol operéiert. Donieft si 54.000 Leit an der Noutopnam fir Erwuessener an 21.000 Leit an der Noutopnam fir Kanner passéiert.<ref name=Bref/> == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Autoritéitskontroll}} {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:Spideeler zu Lëtzebuerg]] [[Kategorie:Kierchbierg]] [[Kategorie:Bauwierker 2003]] iiul8qi220b4jrm27zvawfmtxatub13 0 121017 2676057 2667784 2026-04-27T07:19:13Z GilPe 14980 Update amgaang 2676057 wikitext text/x-wiki {{EnCours|GilPe}} {{SkizzMed}} {{Infobox Spidol |Bild = Luxembourg, Lucien Wercollier, La Vague (petite) (1).jpg |Bildtext = Den CHL Centre (2020)}} <!--{| border="0" cellpadding="2" cellspacing="1" align="right" style="margin-left:1em; background:#E6CEF2;" ! colspan="2" | '''Centre hospitalier de Luxembourg''' |- bgcolor="#FFFFFF" ! colspan="2" align="center" | [[Fichier:Luxembourg, Lucien Wercollier, La Vague (petite) (1).jpg|280px]]<br><small>Den Hôpital municipal (2020)</small> |- ! colspan="2" | Basisdonnéeën |- bgcolor="#FFFFFF" | Address: || '''CHL Centre, KannerKlinik'''<br> '''a Verwaltungssëtz''':<br>4, rue Ernest Barblé<br>L-1210 Lëtzebuerg |- bgcolor="#FFFFFF" | Typ: || [[Ëffentlecht Etablissement (Lëtzebuerg)|Ëffentlecht Etablissement]]<ref name=":0">{{Citation|URL=http://data.legilux.public.lu/eli/etat/leg/loi/1975/12/10/n1/jo|Titel=Loi du 10 décembre 1975 relative au Centre hospitalier de Luxembourg|Gekuckt=30.08.2020|Datum=19.12.1975|Editeur=legilux.public.lu|Sprooch=fr}}</ref> |- bgcolor="#FFFFFF" | Ouverture: || 1976<ref name="HIS">''[https://web.archive.org/web/20200818113417/https://www.chl.lu/fr/rapport-annuel-2018 Rapport annuel 2018]'' um Site vum Spidol</ref> |- bgcolor="#FFFFFF" | Stationär Better: || 579 <small>(2015)</small><ref name=LinkedIn>[https://www.linkedin.com/company/centre-hospitalier-de-luxembourg Den CHL op LinkedIn]</ref> |-bgcolor="#FFFFFF" | Mataarbechter: || 2.348 {{small|(2019)}}<ref name=HIS/> |-bgcolor="#FFFFFF" | dovun Doktoren: || 300 <small>(2015)</small><ref name=LinkedIn/> |-bgcolor="#FFFFFF" | Websäit: || [https://www.chl.lu/ www.chl.lu] |}--> De '''Centre hospitalier de Luxembourg''', kuerz '''CHL''', ass en Zesummeschloss vu véier [[Spidol|Spideeler]] an der [[Lëtzebuerg (Stad)|Stad Lëtzebuerg]]: * dem ''CHL Centre'' (och nach ''Hôpital municipal''), * dem ''CHL Eich'' (och nach ''Eecher Klinick'', ''Clinique d'Eich''), * dem ''CHL Maternité'' (oder ''Maternité Grande-Duchesse Charlotte'') an * dem ''CHL Kannerklinick''<ref>eege Schreifweis vum CHL: ''KannerKlinik''</ref> (oder ''Clinique pédiatrique''). Den CHL ass den zéngtgréissten Employeur<ref name="HIS" /> zu Lëtzebuerg mat engem Personal vun 2.348 <small>(2019)</small><ref name="HIS" /> Leit, dorënner ëm déi 300 Dokteren an 1.000 Infirmieren an Aide-Soignanten<ref name="LinkedIn" />. 2018 goufen eng 170.000 Patienten am CHL behandelt oder diagnostizéiert. 2018 louchen d'Käschten a Recettë vum CHL bei jee ronn 400 Milliounen Euro. 2007 war dat knapps d'Hallschecht. De Gros dovu sinn d'Personal-Käschten. Generaldirekter vum CHL ass zanter … de [[Romain Nati]]<ref>[https://www.100komma7.lu/article/aktualiteit/2018-war-fir-den-chl-e-gutt-joer "2018 war fir den CHL e gutt Joer."] 100komma7.lu, 17. Juli 2019 - 09:00.</ref>; hie gëtt am Mäerz 2024, wann hien an d'Pensioun geet, vun der Dr [[Martine Goergen]] ersat<ref>{{Citation|URL=https://www.rtl.lu/news/national/a/2120844.html|Titel=Changement un der Spëtzt vum CHL: Dr Martine Goergen gëtt nei Direktesch|Gekuckt=18.10.2023|Wierk=www.rtl.lu|Sprooch=lb}}</ref>. Um Site vum CHL gëtt et zwielef national medezinesch Departementer: {{div col|cols = 3}} * pediatresch [[Chirurgie]] * Hemato-Onkologie * Immuno-Allergologie * [[Infektiologie|Ustiechend]] Krankheeten * intensiv [[Neonatologie]] * [[Neurochirurgie]] * spezialiséiert [[Pediatrie]] * medezinesch assistéiert [[kënschtlech Befruchtung]] * [[Psychiatrie|Kannerpsychiatrie]] * pediatresch [[Intensivstatioun]] * ''Stroke Unit'' Niveau 2 * pediatresch Urgence {{div col end}} Am CHL stinn och eng Rei national medezinesch Ekipementer, wéi de [[PET-Scan]], d'[[extrakorporal Stousswellelithotripsie]] an de Laboratoire fir [[In vitro-Befruchtung]]. Den CHL assuréiert eng permanent Garde fir d'Kannerklinick gradewéi fir all national Servicer. ==Geschicht== Den CHL gouf mam Gesetz vum 10. Dezember 1975 gegrënnt<ref name=":0" />. En huet 1976 seng Dieren opgemaach, no der Zesummeféierung vum neigebauten ''Hôpital municipal'' mat der ''Maternité Grande-Duchesse Charlotte'' an der ''Clinique pédiatrique''. 2004 ass nach d'Clinique d'Eich derbäikomm<ref name=HIS/>. === President vum Verwaltungsrot === * [[Emile Duhr]] (1977) * [[Victor Backes]] (1978) * Paul Hoffmann ff (1979) * [[Jean Thill (1933-2010)|Jean Thill]] (1980-1983) * [[Victor Backes]] (1984-1994) * [[Marcel Reimen]] (1995-1998) * [[Paul Mousel]] (1998-) === Directeur Médical === * Emile Quiring (-1977) * Henri Kuntzinger (1978-1979) * [[Mario Dicato]] (1980-1986) * [[André Roilgen]] (1987-1992)<ref>Vun 1991 un, gëtt ët just nach een Directeur: ''Luxemburger Marienkalender'', p. 397.</ref> * [[Henri Metz]] (1993-1997) * André Kerschen (1998-2009) * [[Romain Nati]] (2010-2012) * Catherine Boisanté (2013-) * Martine Goergen (2017-2024) * Guy Berchem (2024- === Directeur général === * André Kerschen (2010-2012) * Romain Nati (2012-2024) * Martine Goergen (2024-) === Directeur administratif === * [[Ernest Osch]] (1977-1990) ===Hôpital municipal=== Dëst Gebäi gouf vum Architekt [[Laurent Schmit]] entworf a gebaut. Nieft villen Zerwisser vun der Allgemengmedezin, der Chirurgie an der Psychiatrie gëtt et am Hôpital municipal och nach aner national Departementer wéi dee vun der Neurochirurgie, vun der Onkologie-Hematologie, den Infektiouns- an Tropekrankheeten an der Immuno-Allergologie<ref name="HIS" />. ===Maternité Grande-Duchesse Charlotte=== {{Méi Info 1|Maternité Grande-Duchesse Charlotte}} D'Maternité Grande-Duchesse Charlotte gëtt et zënter 1936<ref name=HIS/>. [[Fichier:Centre hospitalier de Luxembourg (CHL), Kannerklinik.jpg|thumb|D'Kannerklinick]] ===Kannerklinick=== D'Clinique pédiatrique oder Kannerklinick funktionéiert zënter 1966<ref name=HIS/>. ===Clinique d'Eich=== Saint-Joseph, spéider Eecher Klinick - Fondation Norbert Metz, gouf 1873 opgemaach a vun der Gesellschaft [[Metz & Cie|Metz et Cie]] finanzéiert. An den Ufanksjoren war déi Institutioun souwuel eng Klinick, wéi ee Weesenhaus an een Altersheim. D'Pfleeg gouf vun Borromäerinnen-Schwesteren vun Tréier geleescht. D'Spidol war virun allem mä net exklusiv fir d'Aarbechter vun der [[Eecher Schmelz]].<ref>Georges Kieffer, « Aus der Chronik der Stiftung Norbert Metz in Eich », ''Ons Hémecht'', 1924, n^o 1, p. 44‑50.</ref> 1892 gëtt den Domän dem lëtzebuergeschen Staat geschenkt: eng vun de Bedingungen ass dat d'Institutioun de Numm Fondation Norbert Metz dréit.<ref>Georges Kieffer, « Aus der Chronik der Stiftung Norbert Metz in Eich », ''Ons Hémecht'', 1924, n^o 3, p. 146-162.</ref> Vun 1926 bis 1928 gëtt d'Klinik vergréissert a moderniséiert.<ref>Georges Kieffer, « Einen Rundgang durch eine neue Klinik », ''Luxemburger Wort'', 19 novembre 1928, p. 15.</ref> D'[[Eech (Stad Lëtzebuerg)|Eecher]] Klinick ass den 1. Januar 2004 mam CHL fusionéiert<ref>Legilux: [https://web.archive.org/web/20160305044336/http://www.legilux.public.lu/rgl/2003/A/3137/1.pdf ''Arrêté grand-ducal du 3 octobre 2003 portant intégration et rattachement des services hospitaliers de la Clinique d'Eich, Fondation Norbert Metz, au Centre Hospitalier de Luxembourg'']</ref>. ==Nei Gebaier== Am November 2021 hunn Ofrappaarbechte vum fréiere Gebai vun der Maternité op der [[Areler Strooss (Stad Lëtzebuerg)|Areler Strooss]], dat zanter 2015 eidel stoung, ugefaangen. Op déi Plaz kënnt en neit Gebai vum Centre hospitalier; de [[Grondsteen]] dofir ass den 22. Februar 2024 geluecht ginn<ref name=":2">{{Citation|URL=https://www.wort.lu/luxemburg/zentrum/das-neue-chl-hauptgebaeude-soll-2028-zur-verfuegung-stehen/8539757.html|Titel=Das neue CHL-Hauptgebäude soll 2028 zur Verfügung stehen|Gekuckt=22.02.2024|Datum=22.02.2024|Wierk=luxemburger-wort-online|Sprooch=de}}</ref>. Dat neit Gebai, dat Enn 2028 operationell soll sinn^{{{small|(Stand: Februar 2024)}}} kritt 476 Better an 18 Operatiounsbléck. De Käschtepunkt gëtt op 821 Milliounen Euro geschat<ref name=":2" /><ref name=":1">{{Citation|URL=https://www.rtl.lu/radio/invite-vun-der-redaktioun/a/2127479.html|Titel=Invité vun der Redaktioun (18. Oktober) - Dr. Martine Goergen: "Et muss nach vill verbessert ginn, mä et gouf och scho vill gemaach"|Gekuckt=18.10.2023|Wierk=www.rtl.lu|Sprooch=lb}}</ref>. Och d'Aktivitéite vun der [[Eecher Klinik|Eecher Klinick]] ginn am neien CHL zentraliséiert.<ref>[https://www.rtl.lu/news/national/a/1974124.html "Al Maternité gëtt ofgerappt: Neit CHL-Gebai bis 2028 operationell."] rtl.lu, 04.10.2022.</ref> Et ass och en neit Gebai fir d'Kannerklinick geplangt, wou awer nach net genee gewosst ass, wou et hikomme soll {{small|(Stand: Oktober 2023)}}<ref name=":1" />. {{Referenzen}} [[Kategorie:Spideeler zu Lëtzebuerg]] e74v9bvk3af2b3wykl3pbfmtz9fscri 0 122796 2675951 2675942 2026-04-26T13:49:55Z GilPe 14980 /* Spidolsgruppen */ +2x HRS 2675951 wikitext text/x-wiki == Definitiounen<ref name=":1" /> == === Spidol === Déi éischt Definitioun fir e [[Spidol]] zu [[Lëtzebuerg (Land)|Lëtzebuerg]] gouf mam Gesetz vun 1976<ref>{{Citation|URL=http://legilux.public.lu/eli/etat/leg/loi/1976/08/29/n5/jo|Titel=Loi du 29 août 1976 portant planification et organisation hospitalières. - Legilux|Gekuckt=26.02.2021|Wierk=legilux.public.lu}}</ref> agefouert<ref name=":0">Anrys, Henri. (1977). Les hôpitaux au Luxembourg. Les hôpitaux dans le marché commun : Législations, structures et fonctionnement .Bruxelles : Larcier : Comité européen de l'hospitalisation privée, 1977 P. 313-340.</ref> an duerno, mam Gesetz vun 1998 ugepasst<ref>{{Citation|URL=http://legilux.public.lu/eli/etat/leg/loi/1998/08/28/n1/jo|Titel=Loi du 28 août 1998 sur les établissements hospitaliers. - Legilux|Gekuckt=26.02.2021|Wierk=legilux.public.lu}}</ref>. Dat aktuell Spidolsgesetz vun 2018<ref name=":1">{{Citation|URL=http://legilux.public.lu/eli/etat/leg/loi/2018/03/08/a222/jo|Titel=Loi du 8 mars 2018 relative aux établissements hospitaliers et à la planification hospitalière|Gekuckt=26.02.2021|Wierk=legilux.public.lu}}</ref> definéiert e Spidol als eng Ariichtung déi Patienten ophuele kann a sech haaptsächlech ëm d'[[Diagnostik]], d'Iwwerwaachung an d'Behandlung am [[medezin]]eschen oder [[Chirurgie|chirurgeschen]] Beräich an ëm d'[[Gebuertshëllef]] këmmert, gradewéi ëm d'[[Preventivmoossnam|preventiv]] a [[Palliativmedezin|palliativ]] Behandlung vu Patienten. Anescht wéi z.&nbsp;B. a [[Frankräich]] wou e „Spidol“ ({{Fr}} ''hôpital'') en ëffentlecht an eng „Klinick“ ({{Fr}} ''clinique'') e privat Etablissement bezeechent, gi béid Wierder zu Lëtzebuerg mat der selwechter Bedeitung gebraucht<ref name=":0" />. === Spidolszenter === E Spidolszenter (offiziell ''centre hospitalier'') ass e Spidol dat eng breet Offer vun diagnosteschen an [[Therapie|therapeutesche]] Behandlungen ubitt. === Spezialiséiert Klinick === Eng spezialiséiert Klinick (''établissement hospitalier spécialisé'') ass eng Klinick déi bestëmmt Besoine vun diagnosteschen an therapeutesche Behandlungen oder vu bestëmmten Erkrankungen erfëllt. === Heem fir Leit um Liewensenn === Engem Heem fir Leit um Liewensenn (''établissement d'accueil pour personnes en fin de vie'') seng Haaptaufgab ass déi stationär Behandlung vu Leit an engem avancéierten oder am Endstadium vun enger schwéierer an onheelbarer Krankheet. === Thermalbad === D'Missioun vun engem Thermalbad (''établissement de cures thermales'') ass fir therapeutesch [[Kuer (Medezin)|Kueren]] unzebidden. === Diagnostikzenter === En Diagnostikzenter (''centre de diagnostic'') ass eng Ariichtung déi bestëmmt Besoine vun diagnostescher Betreiung vun den Patienten iwwerhëlt. Dozou gehéieren [[biomedezin]]esch Analysen, awer keng Fleeg. == Spidolsgruppen == Zu Lëtzebuerg gëtt et véier Spidolsgruppen: {|class="wikitable sortable" style="font-size: 85%" |- ! Spidolsgrupp ! Spideeler an deem Grupp ! Websäit |- |[[Centre hospitalier de Luxembourg]] (CHL)<ref>chl.lu: [https://www.chl.lu/fr/content/le-chl-en-bref ''Le CHL en bref''] (gekuckt den 11. Juli 2019)</ref> | ''CHL Site Centre'', och Hôpital municipal genannt ([[Rollengergronn|Belair-Nord]])<br> ''CHL Maternité'', och [[Maternité Grande-Duchesse Charlotte]] genannt ([[Rollengergronn|Belair-Nord]])<br> ''CHL KannerKlinik'', och Clinique pédiatrique genannt ([[Rollengergronn|Belair-Nord]])<br> ''CHL Site Eich'', och Clinique d'Eich genannt ([[Eech (Stad Lëtzebuerg)|Eech]]) | [https://www.chl.lu www.chl.lu] |- |[[Hôpitaux Robert-Schuman]] (HRS)<ref>hopitauxschuman.lu: [https://www.hopitauxschuman.lu/ ''Nos établissements''] (gekuckt den 11. Juli 2019)</ref> | ''[[Hôpital Kirchberg]]'' ([[Kierchbierg]])<br> ''[[Clinique privée Dr E.-Bohler|Clinique Bohler]]'' ([[Kierchbierg]])<br> ''[[Zithaklinik]]'' ([[Garer Quartier (Stad Lëtzebuerg)|Garer Quartier]])<br> ''HRS-Gesondheetszentrum''<br> ''HRS-Cloche d'or''<br> | [https://www.hopitauxschuman.lu www.hopitauxschuman.lu] |- |[[Centre hospitalier Émile-Mayrisch]] (CHEM)<ref>chem.lu: [https://www.chem.lu/le-chem/sites-hospitaliers/esch-alzette ''Sites hospitaliers''] (gekuckt den 11. Juli 2019)</ref> | CHEM [[Esch-Uelzecht]] ([[Escher Spidol]])<br> CHEM [[Nidderkuer]], och nach ''[[Hôpital Princesse Marie-​​Astrid]]'' genannt<br> CHEM [[Diddeleng]] | [https://www.chem.lu www.chem.lu] |- |[[Centre hospitalier du Nord]] (CHdN)<ref>chdn.lu: [https://web.archive.org/web/20190823153459/https://www.chdn.lu/de/chdn/die-gebaeude/wiltz/index.php ''Die Gebäude''] (gekuckt den 11. Juli 2019)</ref> | CHdN [[Wolz (Uertschaft)|Wolz]], déi fréier ''Clinique Saint-Joseph''<br> CHdN [[Ettelbréck]], dat fréiert ''Hôpital Saint-Louis'' | [https://www.chdn.lu www.chdn.lu] |- |} Donieft gëtt et nach déi follgend spezialiséiert Spideeler a Gesondheetsariichtungen: {|class="wikitable sortable" style="font-size: 85%" |- ! width="290" | Numm ! width="150" | Uertschaft !Typ ! width="150" | Spezialisatioun ! Websäit |- |[[Centre hospitalier neuro-psychiatrique]] (CHNP) id Therapiezenter Useldeng id Therapiezenter Manternach | [[Ettelbréck]] |Spezialiséiert Klinick | Psychiatresch Rehabilitatioun | [https://www.chnp.lu www.chnp.lu] [http://www.ctu.lu www.ctu.lu] [http://ww.syrdallschlass.lu www.syrdallschlass.lu] |- | [[Centre François-Baclesse]] | [[Esch-Uelzecht]] |Spezialiséiert Klinick | Radiotherapie fir [[Kriibs (Krankheet)|Kriibspatienten]] | [http://www.baclesse.lu/ www.baclesse.lu] |- | [[Centre national de rééducation fonctionnelle et de réadaptation]], och nach Rehazenter genannt | [[Kierchbierg]] |Spezialiséiert Klinick | Physesch Rehabilitatioun | [https://rehazenter.lu/ www.rehazenter.lu] |- | [[Institut national de chirurgie cardiaque et de cardiologie interventionnelle]], och nach Häerz-Zenter genannt | [[Rollengergronn/Belair-Nord|Belair-Nord]], um Site vum [[Centre hospitalier de Luxembourg|Centre hospitalier]] |Spezialiséiert Klinick | Häerzkrankheeten | [http://www.incci.lu/ www.incci.lu] |- | [[Syndicat de l'hôpital intercommunal de Steinfort|Hôpital intercommunal de Steinfort]] | [[Stengefort]] |Spezialiséiert Klinick | Rehabilitatioun fir Geriatriepatienten | [http://www.his.lu www.his.lu] |- | [[Centre de réhabilitatioun - Château de Colpach]] | [[Nidderkolpech]] |Spezialiséiert Klinick | Physesch Rehabilitatioun a rehabilitatioun no enger Kriibsbehandlung | [https://rehabilitation.lu www.rehabilitation.lu] |- |[[Thermalbad Munneref]] | [[Munneref]] |Thermalbad | Thermalmedizin a -kueren | [https://web.archive.org/web/20190711162605/https://www.mondorf.lu/ www.mondorf.lu] |- | [[Haus Omega]] | [[Hamm (Stad Lëtzebuerg)|Hamm]] |Heem fir Leit um Liewensenn | Stationär palliativ Betreiung | [https://www.omega90.lu/?com=1I58I0I0I www.omega90.lu] |- |[[Laboratoire national de santé]] |[[Diddeleng]] |Diagnostikzenter |Diagnostikzenter |[https://www.lns.lu www.lns.lu] |- |} == Fréier Spideeler == Zu de fréiere Spideeler zu Lëtzebuerg zielen ënner anerem: === Stad Lëtzebuerg === * d'Klinicke [[Clinique Saint-François|Saint-François]] a [[Clinique Saint-Joseph|Saint-Joseph]] um [[Fëschmaart (Stad Lëtzebuerg)|Fëschmaart]]; * d'[[Clinique Sacré-Cœur]] um [[Belair]]; * d'[[Clinique Sainte-Élisabeth|Elisabetherinnerklinick]] an der [[Avenue Émile-Reuter|Arsenalstrooss]]. === Esch-Uelzecht === * d'[[Metze Spidol]]; * d'[[Clinique Sainte-Marie]]. == Um Spaweck == {{Commonscat|Hospitals in Luxembourg|{{PAGENAME}}}} * ''[https://web.archive.org/web/20210111025652/https://sante.public.lu/fr/politique-sante/systeme/organisation/hopitaux/liste-hopitaux.pdf Liste des établissements hospitaliers du Grand-Duché de Luxembourg]'' {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:Spideeler zu Lëtzebuerg]] gc08ebo9av7gu3ehvzbvsetd87j6p6a 2675952 2675951 2026-04-26T13:52:01Z GilPe 14980 2675952 wikitext text/x-wiki == Definitiounen<ref name=":1" /> == === Spidol === Déi éischt Definitioun fir e [[Spidol]] zu [[Lëtzebuerg (Land)|Lëtzebuerg]] gouf mam Gesetz vun 1976<ref>{{Citation|URL=http://legilux.public.lu/eli/etat/leg/loi/1976/08/29/n5/jo|Titel=Loi du 29 août 1976 portant planification et organisation hospitalières. - Legilux|Gekuckt=26.02.2021|Wierk=legilux.public.lu}}</ref> agefouert<ref name=":0">Anrys, Henri. (1977). Les hôpitaux au Luxembourg. Les hôpitaux dans le marché commun : Législations, structures et fonctionnement .Bruxelles : Larcier : Comité européen de l'hospitalisation privée, 1977 P. 313-340.</ref> an duerno, mam Gesetz vun 1998 ugepasst<ref>{{Citation|URL=http://legilux.public.lu/eli/etat/leg/loi/1998/08/28/n1/jo|Titel=Loi du 28 août 1998 sur les établissements hospitaliers. - Legilux|Gekuckt=26.02.2021|Wierk=legilux.public.lu}}</ref>. Dat aktuell Spidolsgesetz vun 2018<ref name=":1">{{Citation|URL=http://legilux.public.lu/eli/etat/leg/loi/2018/03/08/a222/jo|Titel=Loi du 8 mars 2018 relative aux établissements hospitaliers et à la planification hospitalière|Gekuckt=26.02.2021|Wierk=legilux.public.lu}}</ref> definéiert e Spidol als eng Ariichtung déi Patienten ophuele kann a sech haaptsächlech ëm d'[[Diagnostik]], d'Iwwerwaachung an d'Behandlung am [[medezin]]eschen oder [[Chirurgie|chirurgeschen]] Beräich an ëm d'[[Gebuertshëllef]] këmmert, gradewéi ëm d'[[Preventivmoossnam|preventiv]] a [[Palliativmedezin|palliativ]] Behandlung vu Patienten. Anescht wéi z.&nbsp;B. a [[Frankräich]] wou e „Spidol“ ({{Fr}} ''hôpital'') en ëffentlecht an eng „Klinick“ ({{Fr}} ''clinique'') e privat Etablissement bezeechent, gi béid Wierder zu Lëtzebuerg mat der selwechter Bedeitung gebraucht<ref name=":0" />. === Spidolszenter === E Spidolszenter (offiziell ''centre hospitalier'') ass e Spidol dat eng breet Offer vun diagnosteschen an [[Therapie|therapeutesche]] Behandlungen ubitt. === Spezialiséiert Klinick === Eng spezialiséiert Klinick (''établissement hospitalier spécialisé'') ass eng Klinick déi bestëmmt Besoine vun diagnosteschen an therapeutesche Behandlungen oder vu bestëmmten Erkrankungen erfëllt. === Heem fir Leit um Liewensenn === Engem Heem fir Leit um Liewensenn (''établissement d'accueil pour personnes en fin de vie'') seng Haaptaufgab ass déi stationär Behandlung vu Leit an engem avancéierten oder am Endstadium vun enger schwéierer an onheelbarer Krankheet. === Thermalbad === D'Missioun vun engem Thermalbad (''établissement de cures thermales'') ass fir therapeutesch [[Kuer (Medezin)|Kueren]] unzebidden. === Diagnostikzenter === En Diagnostikzenter (''centre de diagnostic'') ass eng Ariichtung déi bestëmmt Besoine vun diagnostescher Betreiung vun den Patienten iwwerhëlt. Dozou gehéieren [[biomedezin]]esch Analysen, awer keng Fleeg. == Spidolsgruppen == Zu Lëtzebuerg gëtt et véier Spidolsgruppen: {|class="wikitable sortable" style="font-size: 85%" |- ! Spidolsgrupp ! Spideeler an deem Grupp ! Websäit |- |[[Centre hospitalier de Luxembourg]] (CHL)<ref>chl.lu: [https://www.chl.lu/fr/content/le-chl-en-bref ''Le CHL en bref''] (gekuckt den 11. Juli 2019)</ref> | ''CHL Site Centre'', och Hôpital municipal genannt ([[Rollengergronn|Belair-Nord]])<br> ''CHL Maternité'', och [[Maternité Grande-Duchesse Charlotte]] genannt ([[Rollengergronn|Belair-Nord]])<br> ''CHL KannerKlinik'', och Clinique pédiatrique genannt ([[Rollengergronn|Belair-Nord]])<br> ''CHL Site Eich'', och Clinique d'Eich genannt ([[Eech (Stad Lëtzebuerg)|Eech]]) | [https://www.chl.lu www.chl.lu] |- |[[Hôpitaux Robert-Schuman]] (HRS)<ref>hopitauxschuman.lu: ''[https://www.hopitauxschuman.lu/fr/ Accéder aux Hôpitaux Robert Schuman]'' (gekuckt de 26. Abrëll 2026)</ref> | ''[[Hôpital Kirchberg]]'' ([[Kierchbierg]])<br> ''[[Clinique privée Dr E.-Bohler|Clinique Bohler]]'' ([[Kierchbierg]])<br> ''[[Zithaklinik]]'' ([[Garer Quartier (Stad Lëtzebuerg)|Garer Quartier]])<br> ''HRS-Gesondheetszentrum''<br> ''HRS-Cloche d'or''<br> | [https://www.hopitauxschuman.lu www.hopitauxschuman.lu] |- |[[Centre hospitalier Émile-Mayrisch]] (CHEM)<ref>chem.lu: [https://www.chem.lu/le-chem/sites-hospitaliers/esch-alzette ''Sites hospitaliers''] (gekuckt den 11. Juli 2019)</ref> | CHEM [[Esch-Uelzecht]] ([[Escher Spidol]])<br> CHEM [[Nidderkuer]], och nach ''[[Hôpital Princesse Marie-​​Astrid]]'' genannt<br> CHEM [[Diddeleng]] | [https://www.chem.lu www.chem.lu] |- |[[Centre hospitalier du Nord]] (CHdN)<ref>chdn.lu: [https://web.archive.org/web/20190823153459/https://www.chdn.lu/de/chdn/die-gebaeude/wiltz/index.php ''Die Gebäude''] (gekuckt den 11. Juli 2019)</ref> | CHdN [[Wolz (Uertschaft)|Wolz]], déi fréier ''Clinique Saint-Joseph''<br> CHdN [[Ettelbréck]], dat fréiert ''Hôpital Saint-Louis'' | [https://www.chdn.lu www.chdn.lu] |- |} Donieft gëtt et nach déi follgend spezialiséiert Spideeler a Gesondheetsariichtungen: {|class="wikitable sortable" style="font-size: 85%" |- ! width="290" | Numm ! width="150" | Uertschaft !Typ ! width="150" | Spezialisatioun ! Websäit |- |[[Centre hospitalier neuro-psychiatrique]] (CHNP) id Therapiezenter Useldeng id Therapiezenter Manternach | [[Ettelbréck]] |Spezialiséiert Klinick | Psychiatresch Rehabilitatioun | [https://www.chnp.lu www.chnp.lu] [http://www.ctu.lu www.ctu.lu] [http://ww.syrdallschlass.lu www.syrdallschlass.lu] |- | [[Centre François-Baclesse]] | [[Esch-Uelzecht]] |Spezialiséiert Klinick | Radiotherapie fir [[Kriibs (Krankheet)|Kriibspatienten]] | [http://www.baclesse.lu/ www.baclesse.lu] |- | [[Centre national de rééducation fonctionnelle et de réadaptation]], och nach Rehazenter genannt | [[Kierchbierg]] |Spezialiséiert Klinick | Physesch Rehabilitatioun | [https://rehazenter.lu/ www.rehazenter.lu] |- | [[Institut national de chirurgie cardiaque et de cardiologie interventionnelle]], och nach Häerz-Zenter genannt | [[Rollengergronn/Belair-Nord|Belair-Nord]], um Site vum [[Centre hospitalier de Luxembourg|Centre hospitalier]] |Spezialiséiert Klinick | Häerzkrankheeten | [http://www.incci.lu/ www.incci.lu] |- | [[Syndicat de l'hôpital intercommunal de Steinfort|Hôpital intercommunal de Steinfort]] | [[Stengefort]] |Spezialiséiert Klinick | Rehabilitatioun fir Geriatriepatienten | [http://www.his.lu www.his.lu] |- | [[Centre de réhabilitatioun - Château de Colpach]] | [[Nidderkolpech]] |Spezialiséiert Klinick | Physesch Rehabilitatioun a rehabilitatioun no enger Kriibsbehandlung | [https://rehabilitation.lu www.rehabilitation.lu] |- |[[Thermalbad Munneref]] | [[Munneref]] |Thermalbad | Thermalmedizin a -kueren | [https://web.archive.org/web/20190711162605/https://www.mondorf.lu/ www.mondorf.lu] |- | [[Haus Omega]] | [[Hamm (Stad Lëtzebuerg)|Hamm]] |Heem fir Leit um Liewensenn | Stationär palliativ Betreiung | [https://www.omega90.lu/?com=1I58I0I0I www.omega90.lu] |- |[[Laboratoire national de santé]] |[[Diddeleng]] |Diagnostikzenter |Diagnostikzenter |[https://www.lns.lu www.lns.lu] |- |} == Fréier Spideeler == Zu de fréiere Spideeler zu Lëtzebuerg zielen ënner anerem: === Stad Lëtzebuerg === * d'Klinicke [[Clinique Saint-François|Saint-François]] a [[Clinique Saint-Joseph|Saint-Joseph]] um [[Fëschmaart (Stad Lëtzebuerg)|Fëschmaart]]; * d'[[Clinique Sacré-Cœur]] um [[Belair]]; * d'[[Clinique Sainte-Élisabeth|Elisabetherinnerklinick]] an der [[Avenue Émile-Reuter|Arsenalstrooss]]. === Esch-Uelzecht === * d'[[Metze Spidol]]; * d'[[Clinique Sainte-Marie]]. == Um Spaweck == {{Commonscat|Hospitals in Luxembourg|{{PAGENAME}}}} * ''[https://web.archive.org/web/20210111025652/https://sante.public.lu/fr/politique-sante/systeme/organisation/hopitaux/liste-hopitaux.pdf Liste des établissements hospitaliers du Grand-Duché de Luxembourg]'' {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:Spideeler zu Lëtzebuerg]] sfwpvn4m9z4fzmgwr7jx5gq359i5ssc 0 122973 2676033 2629236 2026-04-26T20:04:58Z GilPe 14980 [[Wikipedia:HotCat|HC]]: [[Kategorie:Stëftungen zu Lëtzebuerg]] derbäigesat 2676033 wikitext text/x-wiki {| border="0" cellpadding="2" cellspacing="1" align="right" style="margin-left:1em; background:#E6CEF2;" ! colspan="2" | '''Centre hospitalier Émile-Mayrisch''' |- bgcolor="#FFFFFF" ! colspan="2" align="center" | [[Fichier:Centre hospitalier Émile-Mayrisch logo.svg|200px]] |- ! colspan="2" | Basisdonnéeën |- bgcolor="#FFFFFF" | Address: || <small>Rue Emile Mayrisch</small> <small>L-4240 Esch-sur-Alzette</small> <small>187, avenue de la Liberté</small> <small>L-4602 Niederkorn</small> <small>Rue de l'Hôpital</small> <small>L-3488 Dudelange</small> |- bgcolor="#FFFFFF" | Typ: || Privat |- bgcolor="#FFFFFF" | Ouverture: || |- bgcolor="#FFFFFF" | Stationär Better: || 642 {{small|(2018)}}<ref name=":0">{{Citation|URL=https://www.chem.lu/content/download/2709/17428/version/1/file/Chem-Rapport-Annuel-2018-Web.pdf|Titel=Rapport annuel 2018|Gekuckt=26.01.2021|Datum=|Editeur=chem.lu|Sprooch=fr}}</ref> |-bgcolor="#FFFFFF" | Mataarbechter: || 1906 {{small|(2018)}}<ref name=":0" /> |-bgcolor="#FFFFFF" | dovun Doktoren: || 261 {{small|(2018)}}<ref name=":0" /> |-bgcolor="#FFFFFF" | Websäit: || [https://www.chem.lu www.chem.lu] |} De '''Centre hospitalier Émile-Mayrisch''', kuerz '''CHEM''', ass eng [[Spidol]]sstruktur, am Süde vu [[Lëtzebuerg (Land)|Lëtzebuerg]], déi op dräi Uertschafte verdeelt ass: * [[Esch-Uelzecht]]: d'[[Escher Spidol]], mam [[Centre national de radiothérapie François Baclesse]] an dem [[Centre national d'oxygénothérapie hyperbare]]; * [[Nidderkuer]]: d'Nidderkuerer Spidol (fréier ''[[Hôpital Princesse Marie-​​Astrid|Hôpital intercommunal Princesse Marie-Astrid]]''); * [[Diddeleng]]: d'[[Diddelenger Spidol]]. __TOC__ Am Ganze schaffen iwwer 1.900 Leit am CHEM, dovun 261 Dokteren<small>(Zuelen 2018)</small><ref name=":0" />. De CHEM ass aus zwou Fusiounen entstanen; 2004 aus där vum Escher a vum Diddelenger Spidol, an 2007, wéi d'Nidderkuerer Spidol mat derbäikoum<ref>[https://www.chem.lu/le-chem/historique "Historique"] op chem.lu.</ref>. Zanterhier lafe Pläng, en neit Spidol, d'[[Südspidol]], zu Esch-Raemerich op ''Elsenbrich'' ze bauen, dat déi 3 eeler Gebaier ersetze soll. Iwwerdeems 2015 nach virgesi war, datt d'Aarbechte vun 2019-2022 dauere sollten<ref>[https://web.archive.org/web/20180316211658/https://www.wort.lu/de/lokales/baubeginn-des-suedspidol-wohl-ende-2019-5aac039ec1097cee25b85167 "Baubeginn des Südspidol wohl Ende 2019."] wort.lu, 16.3.2018.</ref>; gëtt ewell {{small|(Stand 2025)}}, nodeems engem Architekt gekënnegt an d'Pläng iwwerschafft gouf d'Mëtt vun den 2030er Joren als Datum vum Ofschloss vun den Aarbechten an Aussiicht gestallt.<ref name=steht>Luc Ewen: [https://www.wort.lu/luxemburg/so-steht-es-um-die-planungen-fuer-das-neue-suedspidol/75197737.html "So steht es um die Planungen für das neue Südspidol."] wort.lu [w+, 05.07.2025.</ref>. {{Méi Info 1|Südspidol}} Den Numm vum Spidoolszentrum geet op de fréieren [[Arbed]]sdirekter [[Emile Mayrisch]] zeréck, dee sech notamment fir de Bau vum Escher Spidol agesat huet. 2018 hat de CHEM e Budget vu knapps 249 Milliounen Euro. 144.000 Leit goufen dat Joer do behandelt<ref name=":0" />. == Direktioun == De President vum Verwaltungsrot ass de [[Christian Weis]]. Bis den 1. Januar 2018 war den Dr Michel Nathan den Direkter, vun do bis den 1. September 2020<ref name=":1">[https://www.wort.lu/de/politik/chem-krankenhausdirektor-reimer-tritt-zurueck-5f3fd486da2cc1784e3641d0 CHEM: Krankenhausdirektor Reimer tritt zurück."] wort.lu, 21.08.2020.</ref> war et den Dr. Hansjörg Reimer. Deen hat seng Plaz als Generaldirekter néiergeluecht a gouf vum Dr. René Metz am Februar 2020 ersat. Den 1. Februar 2021 koumen zwou nei Plazen an der Direktioun bäi, déi medezinesch Direkteren Dr Romain Schockmel an Dr Serge Meyer<ref>{{Citation|URL=https://www.rtl.lu/news/national/a/1612652.html|Titel=Chem: Dr René Metz als neie Generaldirekter nominéiert|Gekuckt=26.01.2021|Wierk=www.rtl.lu|Sprooch=lb}}</ref>. ==Biller== <gallery> Fichier:Esch LG.jpg|CHEM Esch Fichier:Hôptal Princesse Marie-Astrid, Nidderkuer-101.jpg|CHEM Nidderkuer Fichier:Dudelange LG.jpg|CHEM Diddeleng Fichier:Centre hospitalier Emile Mayrisch Esch-Alzette 01.jpg|CHEM Esch </gallery> ==Kuckt och== * [[Spideeler zu Lëtzebuerg]] == Um Spaweck == {{Commonscat|Centre hospitalier Émile Mayrisch}} * [https://www.chem.lu/ chem.lu] {{Referenzen}} [[Kategorie:Spideeler zu Lëtzebuerg]] [[Kategorie:Stëftungen zu Lëtzebuerg]] sfzdsus3zrhu48pmqthqdo4ip94yl2x 0 123188 2676073 2674244 2026-04-27T08:46:44Z Melouresbot 1237 /* Um Spaweck */ ., replaced: ]] → ]] using [[Project:AWB|AWB]] 2676073 wikitext text/x-wiki {{Infobox Film nei |Plakat= |Produktiounsland= |Produktiounsjoer= |Dauer= |Originalsprooch= |Regie=[[Michael Anderson (Filmregisseur)|Michael Anderson]] |Dréibuch=[[James Poe]]<br>[[John Farrow]]<br>[[S.J. Perelman]] |Fotografie=[[Lionel Lindon]] |Format={{Eastmancolor}}<br>{{2,20:1}} - {{70 mm}}<br>[[Todd-AO]] |Musek= [[Victor Young]] |Schnëtt=[[Howard Epstein]]<br>[[Gene Ruggiero]] |Dekoren=[[James W. Sullivan]] |Produzent=[[Michael Todd]]<br>Michael Todd Company |Haaptacteuren= [[David Niven]] als Phileas Fogg<br>[[Cantinflas]] als Passepartout<br>[[Finlay Currie]] als Andrew Stuart<br>[[Robert Morley]] als Ralph<br>[[Shirley MacLaine]] als Prinzessin Aouda<br>[[Noël Coward]] als Roland Hesketh-Baggott<br>[[John Gielgud]] als Foster<br>[[Trevor Howard]] als Denis Fallentin<br>[[Martine Carol]] als Fra op der Gare<br>[[Fernandel]] als Kutscher<br>[[Charles Boyer]] als Monsieur Gasse<br>[[José Greco]] als Flamenco_Dänzer<br>[[Gilbert Roland]] als Achmed Abdullah<br>[[Luis Miguel Dominguín]] als Torero<br>[[Cesar Romero]] als Achmed<br>[[Robert Newton]] als Inspector Fix<br>[[Cedric Hardwicke]] als Sir Francis Commarty<br>[[Ronald Colman]] als Eisebunnschef<br>[[Charles Coburn]] als Bürosbeamten<br>[[Peter Lorre]] als japanesche Steward<br>[[George Raft]] als Barman<br>[[Red Skelton]] als Barvisiteur<br>[[Marlene Dietrich]] als Barbesëtzerin<br>[[John Carradine]] als Colonel Proctor Stamp<br>[[Frank Sinatra]] als Barpianist<br>[[Buster Keaton]] als Maschinist<br>[[Joe E. Brown]] als Chef de Gare<br>[[Andy Devine]] als Matrous<br>[[Victor McLaglen]] als Matrous<br>[[John Mills]] als Kutscher<br>[[Glynis Johns]] als sportlech Fra<br>[[Hermione Gingold]] als sportlech Fra<br>[[Ronald Squire]] als Reform Club Member<br>[[Basil Sydney]] als Reform Club Member<br>[[Evelyn Keyes]]<br>[[Richard Aherne]]<br>[[Helen Foster]]<br>[[Jesús Franco]] als Eisebunnschef<br>[[Gordon Mitchell]] }} ''' Around the World in 80 Days''' ass en US-amerikanesche Film vum [[Michael Anderson (Filmregisseur)|Michael Anderson]] aus dem Joer 1956 nom Buch ''Le tour du monde en quatre-vingts jours'' vum [[Jules Verne]]. == Ëm wat geet et am Film? == De Phileas Fogg, en englesche Gentleman, wett mat de Membere vu sengem Club dat hien den Tour ëm d'Welt an 80 Deeg kéint maachen… == Auszeechnungen == 1957 krut de Film 5 [[Oscar]]en: * Beschte Film * Bescht adaptéiert Dréibuch * Bescht Photographie * Beschte Filmschnëtt * Bescht Musek == Um Spaweck == * [http://www.imdb.com/title/tt0048960/ De Film op der IMDb] {{DEFAULTSORT:Around the World in 80 Days}} [[Kategorie:US-amerikanesch Filmer]] [[Kategorie:Oscar fir dat bescht adaptéiert Dréibuch]] [[Kategorie:Oscar fir de beschte Film]] [[Kategorie:Oscar fir de beschte Filmschnëtt]] [[Kategorie:Filmer vum Michael Anderson]] [[Kategorie:Filmer 1956]] [[Kategorie:Filmer mat engem Oscar fir déi bescht Filmmusek]] 99iicf2itdd1x1nij26na10m2ujb1vf 10 126975 2676064 2587462 2026-04-27T08:04:48Z Puscas 735 .... 2676064 wikitext text/x-wiki {{Infobox | bodyclass = vcard | aboveclass = fn org | abovestyle = padding-top:0.3em; padding-bottom:0.3em; border-top:3px solid #c7e9ef; border-bottom:3px solid #c7e9ef; line-height: 1; background-color: #c7e9ef; | above = {{If empty|{{{Numm|}}}|{{PAGENAMEBASE}}}} | image = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{If empty|{{{Wopen|}}}|{{wikidata|property|raw|P94}}}}|size=80px|alt={{{image_alt|}}}}} | caption = {{{Wopebeschreiwung|}}} | image2 = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{If empty|{{{Foto|}}}|{{wikidata|property|raw|P18}}}}|size=250px|alt={{{alt|}}}}} | caption2 = {{If empty|{{#if:{{{Foto|}}}|{{{FotoLegend|}}}}}|{{#if:{{wikidata|property|raw|P18}}|{{#invoke:Wikidata|getImageLegend|FETCH_WIKIDATA}}}}}} | image3 = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{If empty|{{{Logo|}}}|{{wikidata|property|raw|P154}}}}|size=100px|alt={{{alt|}}}}} | caption3 = {{If empty|{{#if:{{{Logo|}}}|{{{Logotext|}}}}}|{{#if:{{wikidata|property|raw|P154}}|{{#invoke:Wikidata|getImageLegend|FETCH_WIKIDATA}}}}}} | label2 = An anere Sproochen | data2 = {{br separated entries|{{If empty|{{#if:{{wikidata|properties|multilanguage|P1705|P407=Q150}}|[[Franséisch|fr]]: {{wikidata|properties|multilanguage|P1705|P407=Q150}}}}|{{#if:{{{Numm (Franséisch)|}}}|[[Franséisch|fr]]: {{{Numm (Franséisch)|}}}}}}}|{{#if:{{{Numm (Däitsch)|}}}|[[Däitsch|de]]: {{{Numm (Däitsch)|}}}}}}} | class2 = nickname | label3 = Land | data3 = {{If empty|{{{Land|}}}|{{wikidata|property|linked|P17}}}} | label9 = Vewaltungseenheet | data9 = {{If empty|{{{Verwaltungseenheet|}}}|{{wikidata|property|linked|P131}}}} | label10 = Chef-lieu | data10 = {{If empty|{{{Chef-lieu|}}}|{{wikidata|property|linked|P36}}}} | label11 = Buergermeeschter | data11 = {{If empty|{{{Buergermeeschter|}}}|{{wikidata|property|linked|P6}}}} | class11 = agent | label12 = Awunner | data12 = {{If empty|{{{Awunner|}}}|{{wikidata|property|linked|P1082}}}} | label13 = &nbsp; | data13 = {{If empty|{{{Awunnerdatum|}}}|{{wikidata|qualifier|P1082|P585}}}} | label14 = Fläch | data14 = {{If empty|{{{Fläch|}}}|{{wikidata|property|linked|P2046}}}} | label15 = Héicht | data15 = {{If empty|{{{Héicht|}}}|{{wikidata|property|linked|P2044}}}} | label16 = Koordinaten | data16 = {{If empty|{{{Koordinaten|}}}|{{wikidata|property|linked|P625}}}} | label17 = Telefonszon | data17 = {{If empty|{{{Telefonszon|}}}|{{wikidata|property|P473}}}} | label18 = Postcode | data18 = {{If empty|{{{Postcode|}}}|{{wikidata|property|P281}}}} | label19 = LAU-Code | data19 = {{If empty|{{{LAU-Code|}}}|{{wikidata|property|P782}}}} | label20 = Websäit | data20 = {{If empty|{{{Websäit|}}}|{{wikidata|property|linked|P856}}}} | label21 = Opléisung | data21 = {{{Opléisung|}}} | label22 = Integratiounsgemeng | data22 = {{{Integratiounsgemeng|}}} | label23 = Fusiounsdatum | data23 = {{{Fusiounsdatum|}}} | below = {{#ifeq:{{#invoke:Wikibase|id}}|no entity||[[Fichier:Wikidata-logo-without-paddings.svg|20px|right|link=https://www.wikidata.org/wiki/{{#invoke:Wikibase|id}}]]}} {{Infobox | subbox = yes | child = yes | above = {{#if:{{If empty|{{{Kaart|}}}|{{wikidata|property|raw|P242}}}}|{{small|Lag op der Kaart}}}} | image = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{If empty|{{{Kaart|}}}|{{wikidata|property|raw|P242}}}}|size=250px|alt={{{Kaartebild_alt|}}}}} | caption = {{{Kaartentext|}}}}} }}<noinclude>{{Dokumentatioun}}</noinclude> iw0z68xpav7vujix91go5k9bmm0ary9 0 136824 2676058 2377272 2026-04-27T07:33:55Z ~2026-25720-55 70966 2676058 wikitext text/x-wiki {{Skizz}} D'Banannefabrik zu Bouneweg ass am Ufank vum 20. Joerhonnert gebaut ginn. Urspénglech huet d'Gebai al Lagerhaus fir Uebst a Geméis gedéngt, wou virun allem Bananen gelagert a verdeelt goufen. Mat der Zäit ass dës Notzung ëmmer méi zeréckgaangen, an d'Gebai stoung laang net méi am Mëttelpunkt vum wirtschaftleche Liewen. Ufanks der 1990er Joren ass decidéiert ginn, d'Gebai nei ze notzen, fir et virum Verfall ze schützen an et der Ëffentlechkeet nees zougänglech ze maachen. Dofir ass d'Banannenfabrik ëmgebaut ginn an e Kulturzentrum, deen haut haaptsächlech fir Prouwen a Virbereedunge vu Konschtspektakelen benotzt gëtt. Zënterhier déngt si als wichteg Plaz fir Kënschtler a kulturell Initiativen zu Lëtzebuerg. *de ''[[Centre de création chorégraphique luxembourgeois|Centre de chorégraphique luxembourgeois]]'' (TROIS C-L) *[[MASKéNADA]] *d'Verwaltung vum [[Kasemattentheater]] *d'Verwaltung vum [[Théâtre du Centaure]] *d'[[Fédération luxembourgeoise des théâtres professionnels|Theaterfederatioun]]. == Um Spaweck == *http://www.banannefabrik.lu {{Referenzen}} [[Kategorie:Kulturzentren zu Lëtzebuerg]] [[Kategorie:Stad Lëtzebuerg]] 28e5u1is1g6rr00exs3wh1to0hzr2nr 2676059 2676058 2026-04-27T07:35:17Z ~2026-25720-55 70966 2676059 wikitext text/x-wiki {{Skizz}} [https://www.banannefabrik.lu D'Banannefabrik] zu Bouneweg ass am Ufank vum 20. Joerhonnert gebaut ginn. Urspénglech huet d'Gebai al Lagerhaus fir Uebst a Geméis gedéngt, wou virun allem Bananen gelagert a verdeelt goufen. Mat der Zäit ass dës Notzung ëmmer méi zeréckgaangen, an d'Gebai stoung laang net méi am Mëttelpunkt vum wirtschaftleche Liewen. Ufanks der 1990er Joren ass decidéiert ginn, d'Gebai nei ze notzen, fir et virum Verfall ze schützen an et der Ëffentlechkeet nees zougänglech ze maachen. Dofir ass d'Banannenfabrik ëmgebaut ginn an e Kulturzentrum, deen haut haaptsächlech fir Prouwen a Virbereedunge vu Konschtspektakelen benotzt gëtt. Zënterhier déngt si als wichteg Plaz fir Kënschtler a kulturell Initiativen zu Lëtzebuerg. *de ''[[Centre de création chorégraphique luxembourgeois|Centre de chorégraphique luxembourgeois]]'' (TROIS C-L) *[[MASKéNADA]] *d'Verwaltung vum [[Kasemattentheater]] *d'Verwaltung vum [[Théâtre du Centaure]] *d'[[Fédération luxembourgeoise des théâtres professionnels|Theaterfederatioun]]. == Um Spaweck == *http://www.banannefabrik.lu {{Referenzen}} [[Kategorie:Kulturzentren zu Lëtzebuerg]] [[Kategorie:Stad Lëtzebuerg]] 42z2ekcdauzhxan2egotats131sb9ve 2676060 2676059 2026-04-27T07:38:34Z NDG 66027 Reverted edits by [[Special:Contribs/~2026-25720-55|~2026-25720-55]] ([[User talk:~2026-25720-55|talk]]) to last version by Les Meloures: unnecessary links or spam 2377272 wikitext text/x-wiki {{Skizz}} D''''Banannefabrik''' ass en aalt Geméis- an Uebstlagerhaus an der Rue du Puits zu [[Bouneweg]], an deem zanter uganks der 1990er Joren e Kulturzenter entwéckelt gouf, dee sech virun allem fir Virbereedungen a Prouwe vu Konschtspektakelen eegent. Den offiziellen Numm ass '''Centre de production et de création artistique''' (CPCA). Zanter Juni 2011 hu 5 kulturell Vereenegungen hire Sëtz an der Banannefabrik:<ref>[http://www.banannefabrik.lu Historique] op banannefabrik.lu.</ref> *de ''[[Centre de création chorégraphique luxembourgeois]]'' (TROIS C-L) *[[MASKéNADA]] *d'Verwaltung vum [[Kasemattentheater]] *d'Verwaltung vum [[Théâtre du Centaure]] *d'[[Fédération luxembourgeoise des théâtres professionnels|Theaterfederatioun]]. == Um Spaweck == *http://www.banannefabrik.lu {{Referenzen}} [[Kategorie:Kulturzentren zu Lëtzebuerg]] [[Kategorie:Stad Lëtzebuerg]] avew3d6noazf3mc1948onrdw5fhros3 2676061 2676060 2026-04-27T07:56:50Z NorbertData 70967 resume iwert seit 2676061 wikitext text/x-wiki {{Skizz}} [https://www.banannefabrik.lu/ D'Banannefabrik] zu Bouneweg ass am Ufank vum 20. Joerhonnert gebaut ginn. Urspénglech huet d'Gebai al Lagerhaus fir Uebst a Geméis gedéngt, wou virun allem Bananen gelagert a verdeelt goufen. Mat der Zäit ass dës Notzung ëmmer méi zeréckgaangen, an d'Gebai stoung laang net méi am Mëttelpunkt vum wirtschaftleche Liewen. Ufanks der 1990er Joren ass decidéiert ginn, d'Gebai nei ze notzen, fir et virum Verfall ze schützen an et der Ëffentlechkeet nees zougänglech ze maachen. Dofir ass d'Banannenfabrik ëmgebaut ginn an e Kulturzentrum, deen haut haaptsächlech fir Prouwen a Virbereedunge vu Konschtspektakelen benotzt gëtt. Zënterhier déngt si als wichteg Plaz fir Kënschtler a kulturell Initiativen zu Lëtzebuerg. *de ''[[Centre de création chorégraphique luxembourgeois]]'' (TROIS C-L) *[[MASKéNADA]] *d'Verwaltung vum [[Kasemattentheater]] *d'Verwaltung vum [[Théâtre du Centaure]] *d'[[Fédération luxembourgeoise des théâtres professionnels|Theaterfederatioun]]. == Um Spaweck == *http://www.banannefabrik.lu {{Referenzen}} [[Kategorie:Kulturzentren zu Lëtzebuerg]] [[Kategorie:Stad Lëtzebuerg]] 0j7xnh507vqh2hlh1mzr7sq3lcuqspw 2676063 2676061 2026-04-27T08:00:55Z NDG 66027 RM link 2676063 wikitext text/x-wiki {{Skizz}} D'Banannefabrik zu Bouneweg ass am Ufank vum 20. Joerhonnert gebaut ginn. Urspénglech huet d'Gebai al Lagerhaus fir Uebst a Geméis gedéngt, wou virun allem Bananen gelagert a verdeelt goufen. Mat der Zäit ass dës Notzung ëmmer méi zeréckgaangen, an d'Gebai stoung laang net méi am Mëttelpunkt vum wirtschaftleche Liewen. Ufanks der 1990er Joren ass decidéiert ginn, d'Gebai nei ze notzen, fir et virum Verfall ze schützen an et der Ëffentlechkeet nees zougänglech ze maachen. Dofir ass d'Banannenfabrik ëmgebaut ginn an e Kulturzentrum, deen haut haaptsächlech fir Prouwen a Virbereedunge vu Konschtspektakelen benotzt gëtt. Zënterhier déngt si als wichteg Plaz fir Kënschtler a kulturell Initiativen zu Lëtzebuerg. *de ''[[Centre de création chorégraphique luxembourgeois]]'' (TROIS C-L) *[[MASKéNADA]] *d'Verwaltung vum [[Kasemattentheater]] *d'Verwaltung vum [[Théâtre du Centaure]] *d'[[Fédération luxembourgeoise des théâtres professionnels|Theaterfederatioun]]. == Um Spaweck == *http://www.banannefabrik.lu {{Referenzen}} [[Kategorie:Kulturzentren zu Lëtzebuerg]] [[Kategorie:Stad Lëtzebuerg]] 25ifmo04w3u9ux8zpfsvsyndg1bj57i 2676074 2676063 2026-04-27T08:59:39Z NorbertData 70967 2676074 wikitext text/x-wiki [https://www.banannefabrik.lu/ D'Banannefabrik] zu Bouneweg ass am Ufank vum 20. Joerhonnert gebaut ginn. Urspénglech huet d'Gebai als Lagerhaus fir Uebst a Geméis gedéngt, wou virun allem Bananen gelagert a verdeelt goufen. Mat der Zäit ass dës Notzung ëmmer méi zeréckgaangen, an d'Gebai stoung laang net méi am Mëttelpunkt vum wirtschaftleche Liewen. Ufanks der 1990er Joren ass decidéiert ginn, d'Gebai nei ze notzen, fir et virum Verfall ze schützen an et der Ëffentlechkeet nees zougänglech ze maachen. Et war eng kleng Grupp vu Kulturschaffenden, déi dat artistescht Potenzial vun dësem aussergewéinleche Standuert entdeckt hunn. Dofir ass d'Banannefabrik ëmgebaut ginn an e Kulturzentrum, deen haut haaptsächlech fir Prouwen a Virbereedunge vu Konschtspektakelen benotzt gëtt. Zënterhier déngt si als wichteg Plaz fir Kënschtler a kulturell Initiativen zu Lëtzebuerg. == Geschicht == Dat fréier Lagerhaus op der Rue du Puits, bei der Zentralstatioun vun der Stad Lëtzebuerg, ass eng Plaz mat enger laanger Geschicht. Et war seng ursprénglech Funktioun, déi him de Spëtznumm 'Banannenfabrik' agebrach huet, e Numm, deen bis haut bestanen huet. Nodeems et net méi als Friichtenlager gedéngt huet, gouf et an de fréien 1990er Joren vum kulturellen Secteur iwwerholl. Et war eng kleng Grupp vu Kulturschaffenden, déi dat artistescht Potenzial vun dësem aussergewéinleche Standuert entdeckt hunn. Am Joer 1995 gouf d'Associatioun 'Etats d'urgence'<ref>L'état d'urgence ass e gesetzleche Ausnahmeregime, deem der Regierung erlaabt, d'Befugnisser vun der Administratioun (Prefekten,Police) ze stäerken an bestëmmte grondleeénd Fräiheeten (Fräiheet vun der Beweegung, Versammlungsfräiheet) anzeschränken, fir eng onmiddellbar Gefor, wéi ebg terroristesch Bedrohung oder eng Kris am ëffentlechen Gesondheetswiesen, unzegoen. Duerch e Dekret ausgeruff, setzt en temporär d'normale demokratesch Prozeduren ausser Kraaft.</ref> gegrënnt, déi fir d'Wiederbelebung an d'Transformatioun vun der Banannefabrik an en Raum fir kreativ Aarbecht an kulturelle Ausdrock gekämpft huet. Ee Besonnesche Zil huet als déi wichtegst Triebkraaft hannert den Initiativen vum Etats d'urgence op nationalem Niveau gedéngt: e Proberaum ze schafen - eppes wat am ganze Land nach ëmmer feelt. Am September 2011, 16 Joer méi spéit, ass de Projet vun deemools zu engem grousse Succès ginn. Am Juni 2011 hunn fënnef lëtzebuergesch kulturell Institutiounen sech ageriicht: * [https://danse.lu/ de TROIS C-L] (Centre de Création Chorégraphique Luxembourgeois) * [https://www.maskenada.lu/en/home.html MASKéNADA] (d'Kënschtlerassoziatioun) * [https://www.theatrecentaure.lu/ Théâtre du Centaure] * [https://www.theater.lu/de/ THEATER FEDERATIOUN] == Um Spaweck == *http://www.banannefabrik.lu {{Referenzen}} [[Kategorie:Kulturzentren zu Lëtzebuerg]] [[Kategorie:Stad Lëtzebuerg]] 6sgefz280uxpfrv1uubndjxonthnpdk 2676075 2676074 2026-04-27T09:05:28Z NorbertData 70967 2676075 wikitext text/x-wiki [https://www.banannefabrik.lu/ D'Banannefabrik] zu Bouneweg ass am Ufank vum 20. Joerhonnert gebaut ginn. Urspénglech huet d'Gebai als Lagerhaus fir Uebst a Geméis gedéngt, wou virun allem Bananen gelagert a verdeelt goufen. Mat der Zäit ass dës Notzung ëmmer méi zeréckgaangen, an d'Gebai stoung laang net méi am Mëttelpunkt vum wirtschaftleche Liewen. Ufanks der 1990er Joren ass decidéiert ginn, d'Gebai nei ze notzen, fir et virum Verfall ze schützen an et der Ëffentlechkeet nees zougänglech ze maachen. Et war eng kleng Grupp vu Kulturschaffenden, déi dat artistescht Potenzial vun dësem aussergewéinleche Standuert entdeckt hunn. Dofir ass d'Banannefabrik ëmgebaut ginn an e Kulturzentrum, deen haut haaptsächlech fir Prouwen a Virbereedunge vu Konschtspektakelen benotzt gëtt. Zënterhier déngt si als wichteg Plaz fir Kënschtler a kulturell Initiativen zu Lëtzebuerg. == Geschicht == Dat fréier Lagerhaus op der Rue du Puits, bei der Zentralstatioun vun der Stad Lëtzebuerg, ass eng Plaz mat enger laanger Geschicht. Et war seng ursprénglech Funktioun, déi him de Spëtznumm 'Banannenfabrik' agebrach huet, e Numm, deen bis haut bestanen huet. Nodeems et net méi als Friichtenlager gedéngt huet, gouf et an de fréien 1990er Joren vum kulturellen Secteur iwwerholl. Et war eng kleng Grupp vu Kulturschaffenden, déi dat artistescht Potenzial vun dësem aussergewéinleche Standuert entdeckt hunn. Am Joer 1995 gouf d'Associatioun 'Etats d'urgence'<ref>L'état d'urgence ass e gesetzleche Ausnahmeregime, deem der Regierung erlaabt, d'Befugnisser vun der Administratioun (Prefekten,Police) ze stäerken an bestëmmte grondleeénd Fräiheeten (Fräiheet vun der Beweegung, Versammlungsfräiheet) anzeschränken, fir eng onmiddellbar Gefor, wéi ebg terroristesch Bedrohung oder eng Kris am ëffentlechen Gesondheetswiesen, unzegoen. Duerch e Dekret ausgeruff, setzt en temporär d'normale demokratesch Prozeduren ausser Kraaft.</ref> gegrënnt, déi fir d'Wiederbelebung an d'Transformatioun vun der Banannefabrik an en Raum fir kreativ Aarbecht an kulturelle Ausdrock gekämpft huet. Ee Besonnesche Zil huet als déi wichtegst Triebkraaft hannert den Initiativen vum Etats d'urgence op nationalem Niveau gedéngt: e Proberaum ze schafen - eppes wat am ganze Land nach ëmmer feelt. Am September 2011, 16 Joer méi spéit, ass de Projet vun deemools zu engem grousse Succès ginn. Am Juni 2011 hunn fënnef lëtzebuergesch kulturell Institutiounen sech ageriicht: * [[de TROIS C-L]] (Centre de Création Chorégraphique Luxembourgeois) * [[MASKéNADA]] (d'Kënschtlerassoziatioun) * [https://www.theatrecentaure.lu/ Théâtre du Centaure] * [https://www.theater.lu/de/ THEATER FEDERATIOUN] == Um Spaweck == *http://www.banannefabrik.lu {{Referenzen}} [[Kategorie:Kulturzentren zu Lëtzebuerg]] [[Kategorie:Stad Lëtzebuerg]] hshavyrqp5bs7minglki60rbnjlo2ph 2676078 2676075 2026-04-27T09:22:03Z ~2026-24333-22 70862 /* Geschicht */ 2676078 wikitext text/x-wiki [https://www.banannefabrik.lu/ D'Banannefabrik] zu Bouneweg ass am Ufank vum 20. Joerhonnert gebaut ginn. Urspénglech huet d'Gebai als Lagerhaus fir Uebst a Geméis gedéngt, wou virun allem Bananen gelagert a verdeelt goufen. Mat der Zäit ass dës Notzung ëmmer méi zeréckgaangen, an d'Gebai stoung laang net méi am Mëttelpunkt vum wirtschaftleche Liewen. Ufanks der 1990er Joren ass decidéiert ginn, d'Gebai nei ze notzen, fir et virum Verfall ze schützen an et der Ëffentlechkeet nees zougänglech ze maachen. Et war eng kleng Grupp vu Kulturschaffenden, déi dat artistescht Potenzial vun dësem aussergewéinleche Standuert entdeckt hunn. Dofir ass d'Banannefabrik ëmgebaut ginn an e Kulturzentrum, deen haut haaptsächlech fir Prouwen a Virbereedunge vu Konschtspektakelen benotzt gëtt. Zënterhier déngt si als wichteg Plaz fir Kënschtler a kulturell Initiativen zu Lëtzebuerg. == Geschicht == Dat fréier Lagerhaus op der Rue du Puits, bei der Zentralstatioun vun der Stad Lëtzebuerg, ass eng Plaz mat enger laanger Geschicht. Et war seng ursprénglech Funktioun, déi him de Spëtznumm 'Banannenfabrik' agebrach huet, e Numm, deen bis haut bestanen huet. Nodeems et net méi als Friichtenlager gedéngt huet, gouf et an de fréien 1990er Joren vum kulturellen Secteur iwwerholl. Et war eng kleng Grupp vu Kulturschaffenden, déi dat artistescht Potenzial vun dësem aussergewéinleche Standuert entdeckt hunn. Am Joer 1995 gouf d'Associatioun 'Etats d'urgence'<ref>L'état d'urgence ass e gesetzleche Ausnahmeregime, deem der Regierung erlaabt, d'Befugnisser vun der Administratioun (Prefekten,Police) ze stäerken an bestëmmte grondleeénd Fräiheeten (Fräiheet vun der Beweegung, Versammlungsfräiheet) anzeschränken, fir eng onmiddellbar Gefor, wéi ebg terroristesch Bedrohung oder eng Kris am ëffentlechen Gesondheetswiesen, unzegoen. Duerch e Dekret ausgeruff, setzt en temporär d'normale demokratesch Prozeduren ausser Kraaft.</ref> gegrënnt, déi fir d'Wiederbelebung an d'Transformatioun vun der Banannefabrik an en Raum fir kreativ Aarbecht an kulturelle Ausdrock gekämpft huet. Ee Besonnesche Zil huet als déi wichtegst Triebkraaft hannert den Initiativen vum Etats d'urgence op nationalem Niveau gedéngt: e Proberaum ze schafen - eppes wat am ganze Land nach ëmmer feelt. Am September 2011, 16 Joer méi spéit, ass de Projet vun deemools zu engem grousse Succès ginn. Zanter Juni 2011 hu 5 kulturell Vereenegungen hire Sëtz an der Banannefabrik:<ref>[http://www.banannefabrik.lu Historique] op banannefabrik.lu.</ref> *de ''[[Centre de création chorégraphique luxembourgeois]]'' (TROIS C-L) *[[MASKéNADA]] *d'Verwaltung vum [[Kasemattentheater]] *d'Verwaltung vum [[Théâtre du Centaure]] *d'[[Fédération luxembourgeoise des théâtres professionnels|Theaterfederatioun]]. == Um Spaweck == *http://www.banannefabrik.lu {{Referenzen}} [[Kategorie:Kulturzentren zu Lëtzebuerg]] [[Kategorie:Stad Lëtzebuerg]] th6phzxg2d65fmutup7xxuhtr36krua 2676079 2676078 2026-04-27T09:23:34Z ~2026-24333-22 70862 /* Geschicht */ k 2676079 wikitext text/x-wiki [https://www.banannefabrik.lu/ D'Banannefabrik] zu Bouneweg ass am Ufank vum 20. Joerhonnert gebaut ginn. Urspénglech huet d'Gebai als Lagerhaus fir Uebst a Geméis gedéngt, wou virun allem Bananen gelagert a verdeelt goufen. Mat der Zäit ass dës Notzung ëmmer méi zeréckgaangen, an d'Gebai stoung laang net méi am Mëttelpunkt vum wirtschaftleche Liewen. Ufanks der 1990er Joren ass decidéiert ginn, d'Gebai nei ze notzen, fir et virum Verfall ze schützen an et der Ëffentlechkeet nees zougänglech ze maachen. Et war eng kleng Grupp vu Kulturschaffenden, déi dat artistescht Potenzial vun dësem aussergewéinleche Standuert entdeckt hunn. Dofir ass d'Banannefabrik ëmgebaut ginn an e Kulturzentrum, deen haut haaptsächlech fir Prouwen a Virbereedunge vu Konschtspektakelen benotzt gëtt. Zënterhier déngt si als wichteg Plaz fir Kënschtler a kulturell Initiativen zu Lëtzebuerg. == Geschicht == Dat fréier Lagerhaus op der Rue du Puits zu [[Bouneweg]], direkt hannert der [[Gare Lëtzebuerg|Zentralstatioun vun der Stad Lëtzebuerg]], ass eng Plaz mat enger laanger Geschicht. Et war seng ursprénglech Funktioun, déi him de Spëtznumm 'Banannenfabrik' agebrach huet, e Numm, deen bis haut bestanen huet. Nodeems et net méi als Friichtenlager gedéngt huet, gouf et an de fréien 1990er Joren vum kulturellen Secteur iwwerholl. Et war eng kleng Grupp vu Kulturschaffenden, déi dat artistescht Potenzial vun dësem aussergewéinleche Standuert entdeckt hunn. Am Joer 1995 gouf d'Associatioun 'Etats d'urgence'<ref>L'état d'urgence ass e gesetzleche Ausnahmeregime, deem der Regierung erlaabt, d'Befugnisser vun der Administratioun (Prefekten,Police) ze stäerken an bestëmmte grondleeénd Fräiheeten (Fräiheet vun der Beweegung, Versammlungsfräiheet) anzeschränken, fir eng onmiddellbar Gefor, wéi ebg terroristesch Bedrohung oder eng Kris am ëffentlechen Gesondheetswiesen, unzegoen. Duerch e Dekret ausgeruff, setzt en temporär d'normale demokratesch Prozeduren ausser Kraaft.</ref> gegrënnt, déi fir d'Wiederbelebung an d'Transformatioun vun der Banannefabrik an en Raum fir kreativ Aarbecht an kulturelle Ausdrock gekämpft huet. Ee Besonnesche Zil huet als déi wichtegst Triebkraaft hannert den Initiativen vum Etats d'urgence op nationalem Niveau gedéngt: e Proberaum ze schafen - eppes wat am ganze Land nach ëmmer feelt. Am September 2011, 16 Joer méi spéit, ass de Projet vun deemools zu engem grousse Succès ginn. Zanter Juni 2011 hu 5 kulturell Vereenegungen hire Sëtz an der Banannefabrik:<ref>[http://www.banannefabrik.lu Historique] op banannefabrik.lu.</ref> *de ''[[Centre de création chorégraphique luxembourgeois]]'' (TROIS C-L) *[[MASKéNADA]] *d'Verwaltung vum [[Kasemattentheater]] *d'Verwaltung vum [[Théâtre du Centaure]] *d'[[Fédération luxembourgeoise des théâtres professionnels|Theaterfederatioun]]. == Um Spaweck == *http://www.banannefabrik.lu {{Referenzen}} [[Kategorie:Kulturzentren zu Lëtzebuerg]] [[Kategorie:Stad Lëtzebuerg]] 3glmpipi0yhnmkodmutu2tdg9h8lgbl 2676080 2676079 2026-04-27T09:25:47Z GilPe 14980 Update amgaang 2676080 wikitext text/x-wiki {{EnCours|GilPe}} [https://www.banannefabrik.lu/ D'Banannefabrik] zu Bouneweg ass am Ufank vum 20. Joerhonnert gebaut ginn. Urspénglech huet d'Gebai als Lagerhaus fir Uebst a Geméis gedéngt, wou virun allem Bananen gelagert a verdeelt goufen. Mat der Zäit ass dës Notzung ëmmer méi zeréckgaangen, an d'Gebai stoung laang net méi am Mëttelpunkt vum wirtschaftleche Liewen. Ufanks der 1990er Joren ass decidéiert ginn, d'Gebai nei ze notzen, fir et virum Verfall ze schützen an et der Ëffentlechkeet nees zougänglech ze maachen. Et war eng kleng Grupp vu Kulturschaffenden, déi dat artistescht Potenzial vun dësem aussergewéinleche Standuert entdeckt hunn. Dofir ass d'Banannefabrik ëmgebaut ginn an e Kulturzentrum, deen haut haaptsächlech fir Prouwen a Virbereedunge vu Konschtspektakelen benotzt gëtt. Zënterhier déngt si als wichteg Plaz fir Kënschtler a kulturell Initiativen zu Lëtzebuerg. == Geschicht == Dat fréier Lagerhaus op der Rue du Puits zu [[Bouneweg]], direkt hannert der [[Gare Lëtzebuerg|Zentralstatioun vun der Stad Lëtzebuerg]], ass eng Plaz mat enger laanger Geschicht. Et war seng ursprénglech Funktioun, déi him de Spëtznumm 'Banannenfabrik' agebrach huet, e Numm, deen bis haut bestanen huet. Nodeems et net méi als Friichtenlager gedéngt huet, gouf et an de fréien 1990er Joren vum kulturellen Secteur iwwerholl. Et war eng kleng Grupp vu Kulturschaffenden, déi dat artistescht Potenzial vun dësem aussergewéinleche Standuert entdeckt hunn. Am Joer 1995 gouf d'Associatioun 'Etats d'urgence'<ref>L'état d'urgence ass e gesetzleche Ausnahmeregime, deem der Regierung erlaabt, d'Befugnisser vun der Administratioun (Prefekten,Police) ze stäerken an bestëmmte grondleeénd Fräiheeten (Fräiheet vun der Beweegung, Versammlungsfräiheet) anzeschränken, fir eng onmiddellbar Gefor, wéi ebg terroristesch Bedrohung oder eng Kris am ëffentlechen Gesondheetswiesen, unzegoen. Duerch e Dekret ausgeruff, setzt en temporär d'normale demokratesch Prozeduren ausser Kraaft.</ref> gegrënnt, déi fir d'Wiederbelebung an d'Transformatioun vun der Banannefabrik an en Raum fir kreativ Aarbecht an kulturelle Ausdrock gekämpft huet. Ee Besonnesche Zil huet als déi wichtegst Triebkraaft hannert den Initiativen vum Etats d'urgence op nationalem Niveau gedéngt: e Proberaum ze schafen - eppes wat am ganze Land nach ëmmer feelt. Am September 2011, 16 Joer méi spéit, ass de Projet vun deemools zu engem grousse Succès ginn. Zanter Juni 2011 hu 5 kulturell Vereenegungen hire Sëtz an der Banannefabrik:<ref>[http://www.banannefabrik.lu Historique] op banannefabrik.lu.</ref> *de ''[[Centre de création chorégraphique luxembourgeois]]'' (TROIS C-L) *[[MASKéNADA]] *d'Verwaltung vum [[Kasemattentheater]] *d'Verwaltung vum [[Théâtre du Centaure]] *d'[[Fédération luxembourgeoise des théâtres professionnels|Theaterfederatioun]]. == Um Spaweck == *http://www.banannefabrik.lu {{Referenzen}} [[Kategorie:Kulturzentren zu Lëtzebuerg]] [[Kategorie:Stad Lëtzebuerg]] dd9uw8xlupustkkcekgblq189g0ad3o 2676081 2676080 2026-04-27T09:25:52Z Puscas 735 .... 2676081 wikitext text/x-wiki {{EnCours|GilPe}} [https://www.banannefabrik.lu/ D'Banannefabrik] zu Bouneweg ass am Ufank vum 20. Joerhonnert gebaut ginn. Urspénglech huet d'Gebai als Lagerhaus fir Uebst a Geméis gedéngt, wou virun allem Bananen gelagert a verdeelt goufen. Mat der Zäit ass dës Notzung ëmmer méi zeréckgaangen, an d'Gebai stoung laang net méi am Mëttelpunkt vum wirtschaftleche Liewen. Ufanks der 1990er Joren ass decidéiert ginn, d'Gebai nei ze notzen, fir et virum Verfall ze schützen an et der Ëffentlechkeet nees zougänglech ze maachen. Et war eng kleng Grupp vu Kulturschaffenden, déi dat artistescht Potenzial vun dësem aussergewéinleche Standuert entdeckt hunn. Dofir ass d'Banannefabrik ëmgebaut ginn an e Kulturzentrum, deen haut haaptsächlech fir Prouwen a Virbereedunge vu Konschtspektakelen benotzt gëtt. Zënterhier déngt si als wichteg Plaz fir Kënschtler a kulturell Initiativen zu Lëtzebuerg. == Geschicht == Dat fréier Lagerhaus op der Rue du Puits zu [[Bouneweg]], direkt hannert der [[Gare Lëtzebuerg|Zentralstatioun vun der Stad Lëtzebuerg]], ass eng Plaz mat enger laanger Geschicht. Et war seng ursprénglech Funktioun, déi him de Spëtznumm 'Banannenfabrik' agebrach huet, e Numm, deen bis haut bestanen huet. Nodeems et net méi als Friichtenlager gedéngt huet, gouf et an de fréien 1990er Joren vum kulturellen Secteur iwwerholl. Et war eng kleng Grupp vu Kulturschaffenden, déi dat artistescht Potenzial vun dësem aussergewéinleche Standuert entdeckt hunn. Am Joer 1995 gouf d'Associatioun 'Etats d'urgence'<ref>L'état d'urgence ass e gesetzleche Ausnahmeregime, deem der Regierung erlaabt, d'Befugnisser vun der Administratioun (Prefekten,Police) ze stäerken an bestëmmte grondleeénd Fräiheeten (Fräiheet vun der Beweegung, Versammlungsfräiheet) anzeschränken, fir eng onmiddellbar Gefor, wéi ebg terroristesch Bedrohung oder eng Kris am ëffentlechen Gesondheetswiesen, unzegoen. Duerch e Dekret ausgeruff, setzt en temporär d'normale demokratesch Prozeduren ausser Kraaft.</ref> gegrënnt, déi fir d'Wiederbelebung an d'Transformatioun vun der Banannefabrik an en Raum fir kreativ Aarbecht an kulturelle Ausdrock gekämpft huet. Ee Besonnesche Zil huet als déi wichtegst Triebkraaft hannert den Initiativen vum Etats d'urgence op nationalem Niveau gedéngt: e Proberaum ze schafen - eppes wat am ganze Land nach ëmmer feelt. Am September 2011, 16 Joer méi spéit, ass de Projet vun deemools e grousse Succès ginn. Zanter Juni 2011 hu fënnef kulturell Vereenegungen hire Sëtz an der Banannefabrik:<ref>[http://www.banannefabrik.lu Historique] op banannefabrik.lu.</ref> *de ''[[Centre de création chorégraphique luxembourgeois]]'' (TROIS C-L) *[[MASKéNADA]] *d'Verwaltung vum [[Kasemattentheater]] *d'Verwaltung vum [[Théâtre du Centaure]] *d'[[Fédération luxembourgeoise des théâtres professionnels|Theaterfederatioun]]. == Um Spaweck == *http://www.banannefabrik.lu {{Referenzen}} [[Kategorie:Kulturzentren zu Lëtzebuerg]] [[Kategorie:Stad Lëtzebuerg]] 3j2id85ceoepw1ctqyv1ntsr75w0m3r 2676083 2676081 2026-04-27T09:42:29Z NDG 66027 Rm link 2676083 wikitext text/x-wiki {{EnCours|GilPe}} D'Banannefabrik zu Bouneweg ass am Ufank vum 20. Joerhonnert gebaut ginn. Urspénglech huet d'Gebai als Lagerhaus fir Uebst a Geméis gedéngt, wou virun allem Bananen gelagert a verdeelt goufen. Mat der Zäit ass dës Notzung ëmmer méi zeréckgaangen, an d'Gebai stoung laang net méi am Mëttelpunkt vum wirtschaftleche Liewen. Ufanks der 1990er Joren ass decidéiert ginn, d'Gebai nei ze notzen, fir et virum Verfall ze schützen an et der Ëffentlechkeet nees zougänglech ze maachen. Et war eng kleng Grupp vu Kulturschaffenden, déi dat artistescht Potenzial vun dësem aussergewéinleche Standuert entdeckt hunn. Dofir ass d'Banannefabrik ëmgebaut ginn an e Kulturzentrum, deen haut haaptsächlech fir Prouwen a Virbereedunge vu Konschtspektakelen benotzt gëtt. Zënterhier déngt si als wichteg Plaz fir Kënschtler a kulturell Initiativen zu Lëtzebuerg. == Geschicht == Dat fréier Lagerhaus op der Rue du Puits zu [[Bouneweg]], direkt hannert der [[Gare Lëtzebuerg|Zentralstatioun vun der Stad Lëtzebuerg]], ass eng Plaz mat enger laanger Geschicht. Et war seng ursprénglech Funktioun, déi him de Spëtznumm 'Banannenfabrik' agebrach huet, e Numm, deen bis haut bestanen huet. Nodeems et net méi als Friichtenlager gedéngt huet, gouf et an de fréien 1990er Joren vum kulturellen Secteur iwwerholl. Et war eng kleng Grupp vu Kulturschaffenden, déi dat artistescht Potenzial vun dësem aussergewéinleche Standuert entdeckt hunn. Am Joer 1995 gouf d'Associatioun 'Etats d'urgence'<ref>L'état d'urgence ass e gesetzleche Ausnahmeregime, deem der Regierung erlaabt, d'Befugnisser vun der Administratioun (Prefekten,Police) ze stäerken an bestëmmte grondleeénd Fräiheeten (Fräiheet vun der Beweegung, Versammlungsfräiheet) anzeschränken, fir eng onmiddellbar Gefor, wéi ebg terroristesch Bedrohung oder eng Kris am ëffentlechen Gesondheetswiesen, unzegoen. Duerch e Dekret ausgeruff, setzt en temporär d'normale demokratesch Prozeduren ausser Kraaft.</ref> gegrënnt, déi fir d'Wiederbelebung an d'Transformatioun vun der Banannefabrik an en Raum fir kreativ Aarbecht an kulturelle Ausdrock gekämpft huet. Ee Besonnesche Zil huet als déi wichtegst Triebkraaft hannert den Initiativen vum Etats d'urgence op nationalem Niveau gedéngt: e Proberaum ze schafen - eppes wat am ganze Land nach ëmmer feelt. Am September 2011, 16 Joer méi spéit, ass de Projet vun deemools e grousse Succès ginn. Zanter Juni 2011 hu fënnef kulturell Vereenegungen hire Sëtz an der Banannefabrik:<ref>[http://www.banannefabrik.lu Historique] op banannefabrik.lu.</ref> *de ''[[Centre de création chorégraphique luxembourgeois]]'' (TROIS C-L) *[[MASKéNADA]] *d'Verwaltung vum [[Kasemattentheater]] *d'Verwaltung vum [[Théâtre du Centaure]] *d'[[Fédération luxembourgeoise des théâtres professionnels|Theaterfederatioun]]. == Um Spaweck == *http://www.banannefabrik.lu {{Referenzen}} [[Kategorie:Kulturzentren zu Lëtzebuerg]] [[Kategorie:Stad Lëtzebuerg]] jz17wx9ha02007rbwnu3k5jrdt0olyc 2676091 2676083 2026-04-27T10:16:03Z GilPe 14980 iwwerschafft: keen externe Link am Text; fir d'éischt soe wat et ass, dann d'Geschicht; Detailer zum Uebstlager; bei der ASBL "états d'urgence" brauch ee keng Definitioun vun engem État d'urgence; asw 2676091 wikitext text/x-wiki D''''Banannefabrik''' ass e Kulturzenter an der [[Rue du Puits (Stad Lëtzebuerg)|Rue du Puits]] zu [[Bouneweg]] an der [[Lëtzebuerg (Stad)|Stad Lëtzebuerg]]. En ass an engem Gebai amenagéiert, dat am Ufank vum [[20. Joerhonnert]] gebaut gouf an an deem vun 1972/73 bis 1979 d'Firma [[La Provençale]] ë.&nbsp;a. [[Uebst]] a [[Geméis]] verkaaft huet<ref>{{Citation|URL=https://www.industrie.lu/LaProvencale.html|Titel=LA PROVENCALE, Luxembourg|Gekuckt=2026-04-27|Wierk=www.industrie.lu}}</ref><ref>{{Citation|URL=https://www.provencale.lu/fr/notre-histoire|Titel=La Provençale|Gekuckt=2026-04-27|Wierk=www.provencale.lu}}</ref>. Den Numm ''Banannenfabrik'' geet deemno op déi fréier Benotzung vum Gebai zeréck. == Geschicht == Nodeems ''La Provençale'' erausgeplënnert war, ass d'Gebai ëmmer manner benotzt ginn a stoung laang net méi am Mëttelpunkt vum wirtschaftleche Liewen. Ufanks der 1990er Joren ass decidéiert ginn, d'Gebai nei ze notzen, fir et virum Verfall ze schützen an et der Ëffentlechkeet nees zougänglech ze maachen. Et war eng kleng Grupp vu Leit aus der Kulturbranche, déi dat artistescht Potenzial vum Standuert entdeckt hunn. Dofir ass d'Banannefabrik an e Kulturzentrum ëmgebaut ginn, deen haut haaptsächlech fir Prouwen a Virbereedunge vu Konschtspektakele benotzt gëtt. D'Banannefabrik ass hautdesdaags eng wichteg Plaz fir Kënschtler a kulturell Initiativen zu Lëtzebuerg. Am Joer 1995 gouf d'[[Association sans but lucratif|ASBL]] ''états d'urgence''<ref>RCS 3170</ref> gegrënnt, déi sech fir d'Neesopliewe an d'Transformatioun vun der Banannefabrik an e Raum fir kreativ Aarbecht a kulturellen Ausdrock agesat huet. E besonnescht Zil huet als déi wichtegst Dreiwkraaft hannert den Initiative vum ''états d'urgence'' op nationalem Niveau gedéngt: e Proufraum ze schafen - eppes wat am ganze Land nach ëmmer feelt{{Onkloer}}. Nodeems de Projet eng Zäit laang geschleeft huet, hunn zënter Juni 2011 fënnef kulturell Vereenegungen hire Sëtz an der Banannefabrik:<ref>[http://www.banannefabrik.lu Historique] op banannefabrik.lu.</ref> *de ''[[Centre de création chorégraphique luxembourgeois]]'' (TROIS C-L) *[[MASKéNADA]] *d'Verwaltung vum [[Kasemattentheater]] *d'Verwaltung vum [[Théâtre du Centaure]]{{Onkloer}}<ref>RCS F5729: siège social: 4, Grand-Rue, Luxembourg</ref> *d'[[Fédération luxembourgeoise des théâtres professionnels|Theaterfederatioun]]. == Um Spaweck == *[http://www.banannefabrik.lu Internetsäit vun der Banannefabrik] {{Autoritéitskontroll}} {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:Kulturzentren zu Lëtzebuerg]] [[Kategorie:Stad Lëtzebuerg]] afbl7tteq7xjqvnp5rb0s1zv5j9otfw 0 144604 2675987 2675831 2026-04-26T16:34:33Z Johnny Chicago 17 /* vun 1960 bis 1969 */ 2675987 wikitext text/x-wiki {{SkizzFilm}} {{Infobox Biographie}} De '''Jean Richard''', gebuer den [[18. Abrëll]] [[1921]] zu [[Bessines]], a gestuerwen den [[12. Dezember]] [[2001]] zu [[Senlis]], war e [[Frankräich|franséische]] [[Schauspiller]] an Zirkusdirekter. Als Schauspiller ass de Jean Richard besonnesch bekannt als Kommissär [[Maigret]] op der Televisioun. Hien huet vun 1967-1990 de Maigret an 88 Televisiounsfilmer gespillt. == Filmographie == === Kino === ==== vun 1947 bis 1949 ==== * 1947: ''[[Six heures à perdre]]'' - Regie: [[Alex Joffé]], [[Jean Lévitte]] - Haaptacteuren: [[André Luguet]], [[Denise Grey]] * 1949: ''[[Mission à Tanger]]'' - Regie: [[André Hunebelle]] - Haaptacteuren: [[Raymond Rouleau]], [[Gaby Sylvia]] * 1949: ''[[Je n'aime que toi (Film 1949)|Je n'aime que toi]]'' - Regie: [[Pierre Montazel]] - Haaptacteuren: [[Luis Mariano]], [[Martine Carol]] ==== vun 1950 bis 1959 ==== * 1950: ''[[Le roi Pandore]]'' - Regie: [[André Berthomieu]] - Haaptacteuren: [[Bourvil]], [[Mathilde Casadesus]] * 1950: ''[[Adémaï au poteau–frontière]]'' – Regie: [[Paul Colline]] –Haaptacteuren: [[Paul Colline]] * 1950: ''[[Bertrand cœur de lion]]'' - Regie: [[Robert Dhéry]] - Haaptacteuren: Robert Dhéry, [[Capucine]] * 1950: ''[[Le roi du bla bla bla]]'' - Regie: [[Maurice Labro]] - Haaptacteuren: [[Roger Nicolas]], [[Jean Tissier]] * 1951: ''[[Le passage de Vénus]]'' - Regie: [[Maurice Gleize]] - Haaptacteuren: [[Pierre Larquey]], [[Blanchette Brunoy]] * 1950: ''Désordre'' - Regie: [[Jacques Baratier (Filmregisseur)|Jacques Baratier]] - (Kuerzfilm) * 1951: ''La garçonnière'' - Regie: [[Claude Orval]] - (Kuerzfilm) * 1951: ''Le pompon rouge'' - Regie: [[Claude André Lalande]] - (Kuerzfilm) * 1952: ''[[Les sept péchés capitaux (Film 1952)|Les sept péchés capitaux]]'' - Episod: ''La gourmandise'' - Regie: [[Carlo Rim]] - Haaptacteuren: [[Henri Vidal]], [[Claudine Dupuis]] * 1952: ''[[Le costaud des Batignolles]]'' - Regie: [[Guy Lacourt]] - Haaptacteuren: [[Raymond Bussières]], [[Annette Poivre]] * 1952: ''[[La demoiselle et son revenant]]'' - Regie: [[Marc Allégret]] - Haaptacteuren: Robert Dhéry, [[Henri Vilbert]] * 1952: ''[[Drôle de noce]]'' - Regie: [[Léo Joannon]] - Haaptacteuren: [[Julien Carette]], [[Magali Vendeuil]] * 1952: ''[[Belle mentalité!]]'' - Regie: André Berthomieu - Haaptacteuren: [[Michèle Philippe]], [[Jean Martinelli]] * 1953: ''[[Innocents in Paris]]'' - Regie: [[Gordon Parry]] - Haaptacteuren: [[Alastair Sim]], [[Claire Bloom]] * 1953: ''[[Le portrait de son père]]'' - Regie: André Berthomieu - Haaptacteuren: Michèle Philippe, [[Brigitte Bardot]] * 1953: ''[[Deux de l'escadrille]]'' - Regie: Maurice Labro - Haaptacteuren: [[Roger Pierre]], [[Magali Noël]] * 1953: ''[[Cinema d'altri tempi]]'' - Regie: [[Steno]] - Haaptacteuren: [[Lea Padovani]], [[Walter Chiari]] * 1954: ''[[Si Versailles m'était conté...]]'' - Regie: [[Sacha Guitry]] - Haaptacteuren: [[Claudette Colbert]], [[Gérard Philipe]], [[Orson Welles]], [[Jean-Louis Barrault]] * 1953: ''Vedettes en pantoufles'' - Regie: [[Jacques Guillon]] (Kuerzfilm) * 1954: ''[[Escalier de service (Film 1954)|Escalier de service]]'' Episod: ''Les Béchard'' - Regie: Carlo Rim - Haaptacteuren: [[Etchika Choureau]], [[Danielle Darrieux]] * 1954: ''[[Scènes de ménage]]'' - Regie: André Berthomieu - Haaptacteuren: [[Bernard Blier]], [[Marie Daëms]] * 1954: ''[[Allegro squadrone]]'' - Regie: [[Paolo Moffa]] - Haaptacteuren: [[Vittorio De Sica]], [[Daniel Gélin]] * 1954: ''[[Casta diva]]'' - Regie: [[Carmine Gallone]] - Haaptacteuren: [[Antonella Lualdi]], [[Nadia Gray]], [[Maurice Ronet]] * 1955: ''[[Les deux font la paire]]'' - Regie: André Berthomieu - Haaptacteuren: [[Jean-Marc Thibault]], [[Maurice Biraud]] * 1955: ''[[Chéri–Bibi (Film 1955)|Chéri–Bibi]]'' – Regie: [[Marcello Pagliero]] – Haaptacteuren: Lea Padovani, [[Arnoldo Foà]] * 1955: ''[[La Madelon (Film 1955)|La Madelon]]'' - Regie: [[Jean Boyer (Regisseur)|Jean Boyer]] - Haaptacteuren: [[Line Renaud]], Roger Pierre * 1956: ''[[Elena et les hommes]]'' - Regie: [[Jean Renoir]] - Haaptacteuren: [[Ingrid Bergman]], [[Jean Marais]] * 1956: ''[[La vie est belle (Film 1956)|La vie est belle]]'' - Regie: Roger Pierre, Jean-Marc Thibault - Haaptacteuren: Roger Pierre, Jean-Marc Thibault * 1956: ''[[Courte tête]]'' - Regie: [[Norbert Carbonnaux]] - Haaptacteuren: Fernand Gravey, [[Micheline Dax]] * 1957: ''[[Nous autres à Champignol]]'' - Regie: [[Jean Bastia]] - Haaptacteuren: [[Annick Tanguy]], [[Noël Roquevert]] * 1957: ''[[Les truands (Film 1957)|Les truands]]'' - Regie: Carlo Rim - Haaptacteuren: [[Eddie Constantine]], [[Noël-Noël]] * 1957: ''[[La peau de l'ours (Film 1957)|La peau de l'ours]]'' - Regie: [[Claude Boissol]] - Haaptacteuren: [[Nicole Courcel]], [[Sophie Daumier]] * 1957: ''[[C'est arrivé à 36 chandelles]]'' - Regie: [[Henri Diamant-Berger]] - Haaptacteuren: [[Jane Sourza]], [[Silvia Solar]] * 1958: ''[[En bordée]]'' - Regie: [[Pierre Chevalier]] - Haaptacteuren: [[Philippe Clay]], [[Jean-Jacques Delbo]] * 1958: ''[[La vie à deux]]'' - Regie: [[Clément Duhour]] - Haaptacteuren: [[Pierre Brasseur (Schauspiller)|Pierre Brasseur]], Danielle Darrieux * 1958: ''[[Cigarettes, whisky et p'tites pépées]]'' - Regie: [[Maurice Regamey]]: Haaptacteuren: [[Annie Cordy]], [[Pierre Mondy]] * 1959: ''[[Le gendarme de Champignol]]'' - Regie: Jean Bastia - Haaptacteuren: Roger Pierre, [[Nadine Basile]] * 1959: ''[[Messieurs les ronds de cuir (Film 1959)|Messieurs les ronds de cuir]]'' - Regie: Henri Diamant-Berger - Haaptacteuren: [[Noël-Noël]], Philippe Clay * 1959: ''[[Vous n'avez rien à déclarer? (Film 1959)|Vous n'avez rien à déclarer?]]'' - Regie: Clément Duhour - Haaptacteuren: [[Darry Cowl]], [[Jean Poiret]] * 1959: ''[[Mon pote le gitan]]'' - Regie: [[François Gir]] - Haaptacteuren: [[Louis de Funès]], [[Michel Subor]] * 1959: ''[[Arrêtez le massacre]]'' - Regie: André Hunebelle - Haaptacteuren: [[Corinne Marchand]], [[Harold Kay]] * 1959: ''La malle volante'' - Regie: [[Marcel Cravenne]] - (Kuerzfilm) * 1959: ''[[Die Gans von Sedan]]'' - Regie: [[Helmut Käutner]] - Haaptacteuren: [[Hardy Krüger]], [[Dany Carrel]] ==== vun 1960 bis 1969 ==== * 1960: ''[[Certains l'aiment froide]]'' - Regie: [[Jean Bastia]] - Haaptacteuren: Louis de Funès, [[Francis Blanche]] * 1960: ''[[Tête folle (Film 1960)|Tête folle]]'' - Regie: [[Robert Vernay]] - Haaptacteuren: Annie Cordy, [[Guy Tréjan]] * 1960: ''[[Candide ou l'optimisme du XXe siècle]]'' - Regie: [[Norbert Carbonnaux]] - Haaptacteuren: [[Jean-Pierre Cassel]], Pierre Brasseur * 1960: ''[[Les tortillards]]'' - Regie: Jean Bastia - Haaptacteuren: Roger Pierre, Louis de Funès * 1961: ''[[Les fortiches]]'' - Regie: [[Georges Combret]] - Haaptacteuren: Darry Cowl, [[Véra Valmont]] * 1961: ''[[La famille Fenouillard]]'' - Regie: [[Yves Robert]] - Haaptacteuren: [[Sophie Desmarets]], [[Annie Sinigalia]] * 1961: ''[[Ma femme est une panthère]]'' - Regie: [[Raymond Bailly]] Haaptacteuren: [[Jean Poiret]], [[Michel Serrault]] * 1961: ''[[La belle américaine]]'' - Regie: [[Robert Dhéry]] - Haaptacteuren: Robert Dhéry, [[Jean Lefebvre]] * 1962: ''[[La guerre des boutons (Film 1962)|La guerre des boutons]]'' - Regie: Yves Robert - Haaptacteuren: [[Jacques Dufilho]], [[Michel Galabru]] * 1962: ''[[Es muß nicht immer Kaviar sein (Film)|Es muß nicht immer Kaviar sein]]'' - Regie: [[Geza Von Radvanyi]] - Haaptacteuren: [[O. W. Fischer]], [[Eva Bartok]], [[Senta Berger]] * 1962: ''[[Diesmal muß es Kaviar sein]]'' - Regie: Geza Von Radvanyi - Haaptacteuren: O. W. Fischer, Eva Bartok, Senta Berger * 1962: ''[[Tartarin de Tarascon (Film 1962)|Tartarin de Tarascon]]'' - Regie: [[Francis Blanche]] - Haaptacteuren: Francis Blanche, [[Jacqueline Maillan]] * 1962: ''[[Un clair de lune à Maubeuge]]'' - Regie: [[Jean Chérasse]] - Haaptacteuren: [[Claude Brasseur]], [[Jean Carmet]] * 1962: ''[[Nous irons à Deauville]]'' - Regie: [[Francis Rigaud]] - Haaptacteuren: Michel Serrault, Claude Brasseur * 1962: ''[[Du mouron pour les petits oiseaux]]'' - Regie: [[Marcel Carné]] - Haaptacteuren: [[Paul Meurisse]], [[Dany Saval]] * 1963: ''[[Le coup de bambou]]'' - Regie: [[Jean Boyer (Regisseur)|Jean Boyer]] Haaptacteuren: [[François Périer]], [[Micheline Presle]] * 1963: ''[[Dragées au poivre]]'' - Regie: [[Jacques Baratier (Filmregisseur)|Jacques Baratier]] - Haaptacteuren: [[Guy Bedos]], [[Sophie Daumier]] * 1963: ''[[Bébert et l'omnibus]]'' - Regie: Yves Robert - Haaptacteuren: [[Blanchette Brunoy]], Pierre Mondy * 1963: ''[[Clémentine chérie]]'' - Regie: [[Pierre Chevalier]] - Haaptacteuren: [[France Anglade]], [[Pierre Doris]] * 1964: ''[[Jaloux comme un tigre (Film 1964)|Jaloux comme un tigre]]'' - Regie: Darry Cowl - Haaptacteuren: Darry Cowl, Francis Blanche * 1964: ''[[Allez France!]]'' - Regie: Robert Dhéry, [[Pierre Tchernia]] - Haaptacteuren: Robert Dhéry, [[Catherine Sola]] * 1964: ''[[Comment épouser un premier ministre]]'' - Regie: [[Michel Boisrond]] - Haaptacteuren: [[Jean-Claude Brialy]], [[Pascale Petit]] * 1964: ''[[Le dernier Tiercé]]'' - Regie: [[Richard Pottier]] - Haaptacteuren: [[Odile Versois]], [[Michel Le Royer]] * 1965: ''[[La bonne occase]]'' - Regie: [[Michel Drach]] - Haaptacteuren: Francis Blanche, [[Jean-Louis Trintignant]] * 1964: ''[[Umorismo in nero]]'' - Episod: ''La bestiole'' - Regie: [[Claude Autant-Lara]] - Haaptacteuren: [[Sylvie]], Pierre Brasseur * 1964: ''[[Les mordus de Paris]]'' - Regie: [[Pierre Armand]] - Haaptacteuren: [[Jacques Morel (Schauspiller)|Jacques Morel]], [[Pierre Doris]] * 1965: ''[[La corde au cou (Film 1965)|La corde au cou]]'' - Regie: [[Joseph Lisbona]] - Haaptacteuren: [[Dany Robin]], [[Félix Marten]] * 1965: ''[[Le lit à deux places]]''- Regie: [[Jean Delannoy]], [[François Dupont-Midi]], [[Alvaro Mancori|Al Wood]], [[Gianni Puccini]] * 1965: ''[[La tête du client]]'' - Regie: [[Jacques Poitrenaud]] - Haaptacteuren: Michel Serrault, Jean Poiret * 1965: ''[[L'or du duc]]'' - Regie: Jacques Baratier - Haaptacteuren: [[Claude Rich]], Jacques Dufilho * 1965: ''[[Les fêtes galantes]]'' - Regie: [[René Clair]] - Haaptacteuren: Jean-Pierre Cassel, [[Marie Dubois]] * 1965: ''[[Les bons vivants]]''- Regie: [[Georges Lautner]], [[Gilles Grangier]] - Haaptacteuren: Louis de Funès, [[Mireille Darc]] * 1966: ''[[Sale temps pour les mouches]]'' - Regie: [[Guy Lefranc]] - Haaptacteuren: [[Gérard Barray]], [[Nicole Maurey]] * 1966: ''[[Le caïd de Champignol]]'' - Regie: Jean Bastia - Haaptacteuren: Michel Serrault, [[Martine Sarcey]] * 1967: ''[[Bang–Bang]]'' – Regie: [[Serge Piolet]] – Haaptacteuren: [[Sheila]], [[Brett Halsey]] * 1967: ''[[Le plus vieux métier du monde]]'' - Episod: ''Mlle Mimi'' - Regie: [[Philippe de Broca]] - Haaptacteuren: [[Jeanne Moreau]], Jean-Claude Brialy * 1968: ''[[Béru et ces dames]]'' - Regie: Guy Lefranc - Haaptacteuren: Gérard Barray, [[Maria Mauban]] * 1969: ''[[La maison de campagne]]'' - Regie: [[Jean Girault]] - Haaptacteuren: Danielle Darrieux, [[Xavier Gélin]] * 1969: ''[[L'Auvergnat et l'autobus]]'' - Regie: Guy Lefranc - Haaptacteuren: [[Fernand Raynaud]], [[Christiane Minazzoli]] * 1969: ''[[Du blé en liasses]]'' - Regie: [[Alain Brunet]] - Haaptacteuren: [[Arlene Dahl]], [[Marcel Dalio]] ==== vun 1970 bis 1981 ==== * 1972: ''[[Le viager]]'' - Regie: Pierre Tchernia - Haaptacteuren: Michel Serrault, Michel Galabru * 1981: ''[[Signé Furax]]'' - Regie: [[Marc Simenon]] - Haaptacteuren: [[Mylène Demongeot]], [[Jean-Pierre Darras]] === TV (Auswiel) === * 1967-1990: ''Les enquêtes du commissaire Maigret'' - (TV-Serie) - (88 Episoden) == Um Spaweck == {{Autoritéitskontroll}} {{DEFAULTSORT:Richard Jean}} [[Kategorie:Franséisch Filmschauspiller]] [[Kategorie:Franséisch Theaterschauspiller]] [[Kategorie:Franséisch Televisiounsschauspiller]] [[Kategorie:Chevalier de la Légion d'honneur]] [[Kategorie:Gebuer 1921]] [[Kategorie:Gestuerwen 2001]] 7jtwsbpe30szkde8ghv4cg1mq2f58fn 10 147154 2675950 2666173 2026-04-26T13:29:03Z GilPe 14980 Schabloun am Ëmbau 2675950 wikitext text/x-wiki <!--{{Infobox | bodyclass = vcard | aboveclass = fn org | abovestyle = | title = {{If empty|{{{Numm|}}}|{{PAGENAMEBASE}}}} | titlestyle = background-color: #998855; | headerstyle = background-color: #999955; | image = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{If empty|{{{Bild|}}}|{{wikidata|property|raw|P18}}}}|maxsize=250px|alt={{{image_alt|}}}}} | caption = {{If empty|{{#if:{{{Bild|}}}|{{{Bildtext|}}}}}|{{#if:{{wikidata|property|raw|P18}}|{{#invoke:Wikidata|getImageLegend|FETCH_WIKIDATA}}}}}} | label1 = Land | data1 = {{wikidata|property|linked|P17}} | label2 = Plaz | data2 = {{wikidata|property|linked|P276}} | label3 = Adress | data3 = {{{Adress|}}} | label4 = Koordinaten | data4 = {{If empty|{{{Koordinaten|}}}|{{wikidata|property|linked|P625}}}} | label5 = Baustil | data5 = {{{Baustil|}}} | label6 = Architekt(en) | data6 = {{wikidata|property|linked|P84}} | label7 = Status | data7 = {{{Status|}}} | label8 = Better | data8 = {{{Better|}}} | label18 = Datum vum Bau | data18 = {{{Datum vum Bau|}}} | label19 = Proprietär | data19 = {{{Proprietär|}}} | label20 = Zweck | data20 = {{wikidata|property|linked|P366}} | label21 = Grënnungsdatum | data21 = {{wikidata|property|linked|P571}} | label22 = Websäit | data22 = {{If empty|{{{Websäit|}}}|{{wikidata|property|linked|P856}}}} | below = {{#ifeq:{{#invoke:Wikibase|id}}|no entity||[[Fichier:Wikidata-logo-without-paddings.svg|20px|right|link=https://www.wikidata.org/wiki/{{#invoke:Wikibase|id}}]]}} }}<noinclude>{{Dokumentatioun}}</noinclude> --> {{Infobox | bodyclass = vcard | aboveclass = fn org | title = {{If empty|{{{Numm|}}}|{{wikidata|property|P1448}}}} <!-- offiziellen Numm --> | autoheaders = y | titlestyle = background-color: #006600; color: #ffffff; | headerstyle = background-color: #199919; color: #ffffff; |above = {{If empty |{{{alternativen Numm|}}}|{{wikidata|property|P4970}}}} | image1 = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{If empty|{{{Ikon|}}}|{{wikidata|property|raw|P154}}}}|size=50px|alt={{{alt|}}}}} | image2 = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{If empty|{{{Bild|}}}|{{wikidata|property|raw|P18}}}}|size=250px|alt={{{alt|}}}}} | caption2 = {{If empty|{{#if:{{{Bild|}}}|{{{Bildtext|}}}}}|{{#if:{{wikidata|property|raw|P18}}|{{#invoke:Wikidata|getImageLegend|FETCH_WIKIDATA}}}}}} | label4 = Typ | data4 = {{If empty|{{wikidata|properties|linked|P31}}|{{{Typ|}}}}} | header10 = {{#if: {{wikidata|properties|P17}}{{{Land|}}} {{wikidata|properties|P131}}{{{Gemeng|}}} {{wikidata|properties|P276}}{{{Plaz|}}} {{wikidata|properties|P6375}}{{{Adress|}}} {{wikidata|properties|P6257}}{{{Koordinaten|}}} {{wikidata|properties|P856}}{{{Um Spaweck|}}} |Lokalisatioun}} | label11 = Land | data11 = {{If empty|{{wikidata|properties|linked|P17}}|{{{Land|}}}}} | label12 = Gemeng | data12 = {{If empty|{{{Gemeng|}}}|{{wikidata|properties|linked|P131|sep=<br>}}}} | label13 = Plaz | data13 = {{If empty|{{{Plaz|}}}|{{wikidata|properties|linked|P276|sep=<br>}}}} | label14 = Adress | data14 = {{If empty|{{{Adress|}}}|{{wikidata|property|linked|P6375}}}} | label15 = Koordinaten | data15 = {{If empty|{{{Koordinaten|}}}|{{wikidata|property|linked|P625}}}} | label17 = Um Spaweck | data17 = {{If empty|{{{Um Spaweck|}}}|{{wikidata|properties|linked|P856}}}} | header20 = {{#if: {{wikidata|properties|P1454}}{{{Rechtsform|}}} {{wikidata|properties|P2321}}{{{RCS-Nummer|}}} {{wikidata|properties|P1451}}{{{Motto|}}} {{wikidata|properties|P729}}{{{Opgaangen|}}} {{wikidata|properties|P730}}{{{Zougemaach|}}} {{wikidata|properties|P749}}{{{Iwwergeuerdent Organisatioun|}}} {{wikidata|properties|P355}}{{{Sub-Organisatioun|}}} {{wikidata|properties|P527}}{{{Besteet aus|}}} {{wikidata|properties|P127}}{{{Proprietär|}}} {{wikidata|properties|P137}}{{{Bedreiwer|}}} {{wikidata|properties|P1037}}{{{Leedung|}}} {{wikidata|properties|P1128}}{{{Personal}}} {{wikidata|properties|P6801}}{{{Bettenzuel|}}} {{wikidata|properties|P6855}}{{{Urgencen|}}} |Medezinesch Ariichtung}} | label21 = Rechtsform | data21 = {{If empty|{{{Rechtsform|}}}|{{wikidata|property|linked|P1454}}}} | label22 = RCS-Nummer | data22 = {{If empty|{{{RCS-Nummer|}}}|{{wikidata|property|P12321}}}} | label23 = Motto | data23 = {{If empty|{{{Motto|}}}|{{wikidata|property|P1451}}}} | label24 = Opgaangen | data24 = {{If empty|{{{Opgaangen|}}}|{{wikidata|property|linked|P729}}}} | label25 = Zougemaach | data25 = {{If empty|{{{Zougemaach|}}}|{{wikidata|property|linked|P730}}}} | label26 = Iwwergeuerdent Organisatioun | data26 = {{If empty|{{{Iwwergeuerdent Organisatioun|}}}|{{wikidata|properties|linked|P749}}}} | label27 = Sub-Organisatioun | data27 = {{If empty|{{{Sub-Organisatioun|}}}|{{wikidata|properties|linked|P355}}}} | label31 = Besteet aus | data31 = {{If empty|{{{Besteet aus|}}}|{{wikidata|properties|linked|P527}}}} | label32 = Proprietär | data32 = {{If empty|{{{Proprietär|}}}|{{wikidata|property|linked|P127}}}} | label33 = Bedreiwer | data33 = {{If empty|{{{Bedreiwer|}}}|{{wikidata|property|linked|P137}}}} | label34 = Leedung | data34 = {{If empty|{{{Leedung|}}}|{{wikidata|property|linked|P1037}}}} | label36 = Personal | data36 = {{If empty|{{{Personal|}}}|{{wikidata|property|P1128}}}} | label37 = Bettenzuel | data37 = {{If empty|{{{Bettenzuel|}}}|{{wikidata|property|P6801}}}} | label38 = Urgencen | data38 = {{If empty|{{{Urgencen|}}}|{{wikidata|property|P6855}}}} |header40 = {{#if: {{wikidata|properties|P149}}{{{Baustil|}}} {{wikidata|properties|P84}}{{{Architekt|}}} {{wikidata|properties|P1435}}{{{Status|}}} {{wikidata|properties|P571}}{{{Datum vum Bau|}}} |Gebai}} | label41 = Baustil | data41 = {{If empty|{{{Baustil|}}}|{{wikidata|properties|linked|P149|sep=<br>}}}} | label42 = Architekt | data42 = {{If empty|{{{Architekt|}}}|{{wikidata|properties|linked|P84}}}} | label43 = Statut | data43 = {{If empty|{{{Status|}}}|{{wikidata|properties|linked|P1435|sep=<br>}}}} | label44 = Datum vum Bau | data44 = {{If empty|{{{Datum vum Bau|}}}|{{wikidata|property|P571}}}} {{Infobox | subbox = yes | child = yes | image = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{If empty|{{{Positiounskaart|}}}|{{wikidata|property|raw|P15}}}}|size=250px|alt={{{alt|}}}}} | caption = {{#if:{{{Positiounskaart|}}}|{{{Positiounskaarttext|}}}|{{#if:{{wikidata|property|raw|P15}}|{{wikidata|qualifier|raw|P15|P2096}}}}}} }} | belowstyle = background:#B3FFB3; | below = {{#ifeq:{{#invoke:Wikibase|id}}|no entity||[[Fichier:Wikidata-logo-without-paddings.svg|20px|right|link=https://www.wikidata.org/wiki/{{#invoke:Wikibase|id}}]]}} }}<noinclude> {{Dokumentatioun}} </noinclude> a26bdmwhtjsynneuwn447dmyb4yg78m 2675969 2675950 2026-04-26T15:35:59Z GilPe 14980 2675969 wikitext text/x-wiki <!--{{Infobox | bodyclass = vcard | aboveclass = fn org | abovestyle = | title = {{If empty|{{{Numm|}}}|{{PAGENAMEBASE}}}} | titlestyle = background-color: #998855; | headerstyle = background-color: #999955; | image = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{If empty|{{{Bild|}}}|{{wikidata|property|raw|P18}}}}|maxsize=250px|alt={{{image_alt|}}}}} | caption = {{If empty|{{#if:{{{Bild|}}}|{{{Bildtext|}}}}}|{{#if:{{wikidata|property|raw|P18}}|{{#invoke:Wikidata|getImageLegend|FETCH_WIKIDATA}}}}}} | label1 = Land | data1 = {{wikidata|property|linked|P17}} | label2 = Plaz | data2 = {{wikidata|property|linked|P276}} | label3 = Adress | data3 = {{{Adress|}}} | label4 = Koordinaten | data4 = {{If empty|{{{Koordinaten|}}}|{{wikidata|property|linked|P625}}}} | label5 = Baustil | data5 = {{{Baustil|}}} | label6 = Architekt(en) | data6 = {{wikidata|property|linked|P84}} | label7 = Status | data7 = {{{Status|}}} | label8 = Better | data8 = {{{Better|}}} | label18 = Datum vum Bau | data18 = {{{Datum vum Bau|}}} | label19 = Proprietär | data19 = {{{Proprietär|}}} | label20 = Zweck | data20 = {{wikidata|property|linked|P366}} | label21 = Grënnungsdatum | data21 = {{wikidata|property|linked|P571}} | label22 = Websäit | data22 = {{If empty|{{{Websäit|}}}|{{wikidata|property|linked|P856}}}} | below = {{#ifeq:{{#invoke:Wikibase|id}}|no entity||[[Fichier:Wikidata-logo-without-paddings.svg|20px|right|link=https://www.wikidata.org/wiki/{{#invoke:Wikibase|id}}]]}} }}<noinclude>{{Dokumentatioun}}</noinclude> --> {{Infobox | bodyclass = vcard | aboveclass = fn org | title = {{If empty|{{{Numm|}}}|{{wikidata|property|P1448}}}} <!-- offiziellen Numm --> | autoheaders = y | titlestyle = background-color: #006600; color: #ffffff; | headerstyle = background-color: #199919; color: #ffffff; |above = {{If empty |{{{alternativen Numm|}}}|{{wikidata|property|P4970}}}} | image1 = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{If empty|{{{Ikon|}}}|{{wikidata|property|raw|P154}}}}|size=50px|alt={{{alt|}}}}} | image2 = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{If empty|{{{Bild|}}}|{{wikidata|property|raw|P18}}}}|size=250px|alt={{{alt|}}}}} | caption2 = {{If empty|{{#if:{{{Bild|}}}|{{{Bildtext|}}}}}|{{#if:{{wikidata|property|raw|P18}}|{{#invoke:Wikidata|getImageLegend|FETCH_WIKIDATA}}}}}} | label4 = Typ | data4 = {{If empty|{{wikidata|properties|linked|P31}}|{{{Typ|}}}}} | header10 = {{#if: {{wikidata|properties|P17}}{{{Land|}}} {{wikidata|properties|P131}}{{{Gemeng|}}} {{wikidata|properties|P276}}{{{Plaz|}}} {{wikidata|properties|P6375}}{{{Adress|}}} {{wikidata|properties|P6257}}{{{Koordinaten|}}} {{wikidata|properties|P856}}{{{Um Spaweck|}}} |Lokalisatioun}} | label11 = Land | data11 = {{If empty|{{wikidata|properties|linked|P17}}|{{{Land|}}}}} | label12 = Gemeng | data12 = {{If empty|{{{Gemeng|}}}|{{wikidata|properties|linked|P131|sep=<br>}}}} | label13 = Plaz | data13 = {{If empty|{{{Plaz|}}}|{{wikidata|properties|linked|P276|sep=<br>}}}} | label14 = Adress | data14 = {{If empty|{{{Adress|}}}|{{wikidata|property|linked|P6375}}}} | label15 = Koordinaten | data15 = {{If empty|{{{Koordinaten|}}}|{{wikidata|property|linked|P625}}}} | label17 = Um Spaweck | data17 = {{If empty|{{{Um Spaweck|}}}|{{wikidata|properties|linked|P856}}}} | header20 = {{#if: {{wikidata|properties|P1454}}{{{Rechtsform|}}} {{wikidata|properties|P2321}}{{{RCS-Nummer|}}} {{wikidata|properties|P1451}}{{{Motto|}}} {{wikidata|properties|P729}}{{{Opgaangen|}}} {{wikidata|properties|P730}}{{{Zougemaach|}}} {{wikidata|properties|P749}}{{{Iwwergeuerdent Organisatioun|}}} {{wikidata|properties|P355}}{{{Sub-Organisatioun|}}} {{wikidata|properties|P527}}{{{Besteet aus|}}} {{wikidata|properties|P127}}{{{Proprietär|}}} {{wikidata|properties|P137}}{{{Bedreiwer|}}} {{wikidata|properties|P1037}}{{{Leedung|}}} {{wikidata|properties|P1128}}{{{Personal}}} {{wikidata|properties|P6801}}{{{Bettenzuel|}}} {{wikidata|properties|P6855}}{{{Urgencen|}}} |Medezinesch Ariichtung}} | label21 = Rechtsform | data21 = {{If empty|{{{Rechtsform|}}}|{{wikidata|property|linked|P1454}}}} | label22 = RCS-Nummer | data22 = {{If empty|{{{RCS-Nummer|}}}|{{wikidata|property|P12321}}}} | label23 = Motto | data23 = {{If empty|{{{Motto|}}}|{{wikidata|property|P1451}}}} | label24 = Opgaangen | data24 = {{If empty|{{{Opgaangen|}}}|{{wikidata|property|linked|P729}}}} | label25 = Zougemaach | data25 = {{If empty|{{{Zougemaach|}}}|{{wikidata|property|linked|P730}}}} | label26 = Iwwergeuerdent Organisatioun | data26 = {{If empty|{{{Iwwergeuerdent Organisatioun|}}}|{{wikidata|properties|linked|P749}}}} | label27 = Sub-Organisatioun | data27 = {{If empty|{{{Sub-Organisatioun|}}}|{{wikidata|properties|linked|P355}}}} | label31 = Besteet aus | data31 = {{If empty|{{{Besteet aus|}}}|{{wikidata|properties|linked|P527}}}} | label33 = Bedreiwer | data33 = {{If empty|{{{Bedreiwer|}}}|{{wikidata|property|linked|P137}}}} | label34 = Leedung | data34 = {{If empty|{{{Leedung|}}}|{{wikidata|property|linked|P1037}}}} | label36 = Personal | data36 = {{If empty|{{{Personal|}}}|{{wikidata|property|P1128}}}} | label37 = Bettenzuel | data37 = {{If empty|{{{Bettenzuel|}}}|{{wikidata|property|P6801}}}} | label38 = Urgencen | data38 = {{If empty|{{{Urgencen|}}}|{{wikidata|property|P6855}}}} |header40 = {{#if: {{wikidata|properties|P149}}{{{Baustil|}}} {{wikidata|properties|P84}}{{{Architekt|}}} {{wikidata|properties|P1435}}{{{Status|}}} {{wikidata|properties|P571}}{{{Datum vum Bau|}}} |Gebai}} | label41 = Baustil | data41 = {{If empty|{{{Baustil|}}}|{{wikidata|properties|linked|P149|sep=<br>}}}} | label42 = Architekt | data42 = {{If empty|{{{Architekt|}}}|{{wikidata|properties|linked|P84}}}} | label43 = Statut | data43 = {{If empty|{{{Status|}}}|{{wikidata|properties|linked|P1435|sep=<br>}}}} | label44 = Datum vum Bau | data44 = {{If empty|{{{Datum vum Bau|}}}|{{wikidata|property|P571}}}} | label45 = Proprietär | data45 = {{If empty|{{{Proprietär|}}}|{{wikidata|property|linked|P127}}}} {{Infobox | subbox = yes | child = yes | image = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{If empty|{{{Positiounskaart|}}}|{{wikidata|property|raw|P15}}}}|size=250px|alt={{{alt|}}}}} | caption = {{#if:{{{Positiounskaart|}}}|{{{Positiounskaarttext|}}}|{{#if:{{wikidata|property|raw|P15}}|{{wikidata|qualifier|raw|P15|P2096}}}}}} }} | belowstyle = background:#B3FFB3; | below = {{#ifeq:{{#invoke:Wikibase|id}}|no entity||[[Fichier:Wikidata-logo-without-paddings.svg|20px|right|link=https://www.wikidata.org/wiki/{{#invoke:Wikibase|id}}]]}} }}<noinclude> {{Dokumentatioun}} </noinclude> nfozzu541jfd12yqj2cdj24b39309pj 2675970 2675969 2026-04-26T15:38:07Z GilPe 14980 2675970 wikitext text/x-wiki <!--{{Infobox | bodyclass = vcard | aboveclass = fn org | abovestyle = | title = {{If empty|{{{Numm|}}}|{{PAGENAMEBASE}}}} | titlestyle = background-color: #998855; | headerstyle = background-color: #999955; | image = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{If empty|{{{Bild|}}}|{{wikidata|property|raw|P18}}}}|maxsize=250px|alt={{{image_alt|}}}}} | caption = {{If empty|{{#if:{{{Bild|}}}|{{{Bildtext|}}}}}|{{#if:{{wikidata|property|raw|P18}}|{{#invoke:Wikidata|getImageLegend|FETCH_WIKIDATA}}}}}} | label1 = Land | data1 = {{wikidata|property|linked|P17}} | label2 = Plaz | data2 = {{wikidata|property|linked|P276}} | label3 = Adress | data3 = {{{Adress|}}} | label4 = Koordinaten | data4 = {{If empty|{{{Koordinaten|}}}|{{wikidata|property|linked|P625}}}} | label5 = Baustil | data5 = {{{Baustil|}}} | label6 = Architekt(en) | data6 = {{wikidata|property|linked|P84}} | label7 = Status | data7 = {{{Status|}}} | label8 = Better | data8 = {{{Better|}}} | label18 = Datum vum Bau | data18 = {{{Datum vum Bau|}}} | label19 = Proprietär | data19 = {{{Proprietär|}}} | label20 = Zweck | data20 = {{wikidata|property|linked|P366}} | label21 = Grënnungsdatum | data21 = {{wikidata|property|linked|P571}} | label22 = Websäit | data22 = {{If empty|{{{Websäit|}}}|{{wikidata|property|linked|P856}}}} | below = {{#ifeq:{{#invoke:Wikibase|id}}|no entity||[[Fichier:Wikidata-logo-without-paddings.svg|20px|right|link=https://www.wikidata.org/wiki/{{#invoke:Wikibase|id}}]]}} }}<noinclude>{{Dokumentatioun}}</noinclude> --> {{Infobox | bodyclass = vcard | aboveclass = fn org | title = {{If empty|{{{Numm|}}}|{{wikidata|property|P1448}}}} <!-- offiziellen Numm --> | autoheaders = y | titlestyle = background-color: #006600; color: #ffffff; | headerstyle = background-color: #199919; color: #ffffff; |above = {{If empty |{{{alternativen Numm|}}}|{{wikidata|property|P4970}}}} | image1 = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{If empty|{{{Ikon|}}}|{{wikidata|property|raw|P154}}}}|size=50px|alt={{{alt|}}}}} | image2 = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{If empty|{{{Bild|}}}|{{wikidata|property|raw|P18}}}}|size=250px|alt={{{alt|}}}}} | caption2 = {{If empty|{{#if:{{{Bild|}}}|{{{Bildtext|}}}}}|{{#if:{{wikidata|property|raw|P18}}|{{#invoke:Wikidata|getImageLegend|FETCH_WIKIDATA}}}}}} |autoheaders = y | label4 = Typ | data4 = {{If empty|{{wikidata|properties|linked|P31}}|{{{Typ|}}}}} | header10 = {{#if: {{wikidata|properties|P17}}{{{Land|}}} {{wikidata|properties|P131}}{{{Gemeng|}}} {{wikidata|properties|P276}}{{{Plaz|}}} {{wikidata|properties|P6375}}{{{Adress|}}} {{wikidata|properties|P6257}}{{{Koordinaten|}}} {{wikidata|properties|P856}}{{{Um Spaweck|}}} |Lokalisatioun}} | label11 = Land | data11 = {{If empty|{{wikidata|properties|linked|P17}}|{{{Land|}}}}} | label12 = Gemeng | data12 = {{If empty|{{{Gemeng|}}}|{{wikidata|properties|linked|P131|sep=<br>}}}} | label13 = Plaz | data13 = {{If empty|{{{Plaz|}}}|{{wikidata|properties|linked|P276|sep=<br>}}}} | label14 = Adress | data14 = {{If empty|{{{Adress|}}}|{{wikidata|property|linked|P6375}}}} | label15 = Koordinaten | data15 = {{If empty|{{{Koordinaten|}}}|{{wikidata|property|linked|P625}}}} | label17 = Um Spaweck | data17 = {{If empty|{{{Um Spaweck|}}}|{{wikidata|properties|linked|P856}}}} | header20 = {{#if: {{wikidata|properties|P1454}}{{{Rechtsform|}}} {{wikidata|properties|P2321}}{{{RCS-Nummer|}}} {{wikidata|properties|P1451}}{{{Motto|}}} {{wikidata|properties|P729}}{{{Opgaangen|}}} {{wikidata|properties|P730}}{{{Zougemaach|}}} {{wikidata|properties|P749}}{{{Iwwergeuerdent Organisatioun|}}} {{wikidata|properties|P355}}{{{Sub-Organisatioun|}}} {{wikidata|properties|P527}}{{{Besteet aus|}}} {{wikidata|properties|P137}}{{{Bedreiwer|}}} {{wikidata|properties|P1037}}{{{Leedung|}}} {{wikidata|properties|P1128}}{{{Personal}}} {{wikidata|properties|P6801}}{{{Bettenzuel|}}} {{wikidata|properties|P6855}}{{{Urgencen|}}} |Medezinesch Ariichtung}} | label21 = Rechtsform | data21 = {{If empty|{{{Rechtsform|}}}|{{wikidata|property|linked|P1454}}}} | label22 = RCS-Nummer | data22 = {{If empty|{{{RCS-Nummer|}}}|{{wikidata|property|P12321}}}} | label23 = Motto | data23 = {{If empty|{{{Motto|}}}|{{wikidata|property|P1451}}}} | label24 = Opgaangen | data24 = {{If empty|{{{Opgaangen|}}}|{{wikidata|property|linked|P729}}}} | label25 = Zougemaach | data25 = {{If empty|{{{Zougemaach|}}}|{{wikidata|property|linked|P730}}}} | label26 = Iwwergeuerdent Organisatioun | data26 = {{If empty|{{{Iwwergeuerdent Organisatioun|}}}|{{wikidata|properties|linked|P749}}}} | label27 = Sub-Organisatioun | data27 = {{If empty|{{{Sub-Organisatioun|}}}|{{wikidata|properties|linked|P355}}}} | label31 = Besteet aus | data31 = {{If empty|{{{Besteet aus|}}}|{{wikidata|properties|linked|P527}}}} | label33 = Bedreiwer | data33 = {{If empty|{{{Bedreiwer|}}}|{{wikidata|property|linked|P137}}}} | label34 = Leedung | data34 = {{If empty|{{{Leedung|}}}|{{wikidata|property|linked|P1037}}}} | label36 = Personal | data36 = {{If empty|{{{Personal|}}}|{{wikidata|property|P1128}}}} | label37 = Bettenzuel | data37 = {{If empty|{{{Bettenzuel|}}}|{{wikidata|property|P6801}}}} | label38 = Urgencen | data38 = {{If empty|{{{Urgencen|}}}|{{wikidata|property|P6855}}}} |header40 = {{#if: {{wikidata|properties|P149}}{{{Baustil|}}} {{wikidata|properties|P84}}{{{Architekt|}}} {{wikidata|properties|P1435}}{{{Status|}}} {{wikidata|properties|P571}}{{{Datum vum Bau|}}} {{wikidata|properties|P127}}{{{Proprietär|}}} |Gebai}} | label41 = Baustil | data41 = {{If empty|{{{Baustil|}}}|{{wikidata|properties|linked|P149|sep=<br>}}}} | label42 = Architekt | data42 = {{If empty|{{{Architekt|}}}|{{wikidata|properties|linked|P84}}}} | label43 = Statut | data43 = {{If empty|{{{Status|}}}|{{wikidata|properties|linked|P1435|sep=<br>}}}} | label44 = Datum vum Bau | data44 = {{If empty|{{{Datum vum Bau|}}}|{{wikidata|property|P571}}}} | label45 = Proprietär | data45 = {{If empty|{{{Proprietär|}}}|{{wikidata|property|linked|P127}}}} {{Infobox | subbox = yes | child = yes | image = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{If empty|{{{Positiounskaart|}}}|{{wikidata|property|raw|P15}}}}|size=250px|alt={{{alt|}}}}} | caption = {{#if:{{{Positiounskaart|}}}|{{{Positiounskaarttext|}}}|{{#if:{{wikidata|property|raw|P15}}|{{wikidata|qualifier|raw|P15|P2096}}}}}} }} | belowstyle = background:#B3FFB3; | below = {{#ifeq:{{#invoke:Wikibase|id}}|no entity||[[Fichier:Wikidata-logo-without-paddings.svg|20px|right|link=https://www.wikidata.org/wiki/{{#invoke:Wikibase|id}}]]}} }}<noinclude> {{Dokumentatioun}} </noinclude> kz8m7wccouuu2iudqqh9sdp3st4fs6b 2675973 2675970 2026-04-26T16:08:55Z GilPe 14980 2675973 wikitext text/x-wiki <!--{{Infobox | bodyclass = vcard | aboveclass = fn org | abovestyle = | title = {{If empty|{{{Numm|}}}|{{PAGENAMEBASE}}}} | titlestyle = background-color: #998855; | headerstyle = background-color: #999955; | image = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{If empty|{{{Bild|}}}|{{wikidata|property|raw|P18}}}}|maxsize=250px|alt={{{image_alt|}}}}} | caption = {{If empty|{{#if:{{{Bild|}}}|{{{Bildtext|}}}}}|{{#if:{{wikidata|property|raw|P18}}|{{#invoke:Wikidata|getImageLegend|FETCH_WIKIDATA}}}}}} | label1 = Land | data1 = {{wikidata|property|linked|P17}} | label2 = Plaz | data2 = {{wikidata|property|linked|P276}} | label3 = Adress | data3 = {{{Adress|}}} | label4 = Koordinaten | data4 = {{If empty|{{{Koordinaten|}}}|{{wikidata|property|linked|P625}}}} | label5 = Baustil | data5 = {{{Baustil|}}} | label6 = Architekt(en) | data6 = {{wikidata|property|linked|P84}} | label7 = Status | data7 = {{{Status|}}} | label8 = Better | data8 = {{{Better|}}} | label18 = Datum vum Bau | data18 = {{{Datum vum Bau|}}} | label19 = Proprietär | data19 = {{{Proprietär|}}} | label20 = Zweck | data20 = {{wikidata|property|linked|P366}} | label21 = Grënnungsdatum | data21 = {{wikidata|property|linked|P571}} | label22 = Websäit | data22 = {{If empty|{{{Websäit|}}}|{{wikidata|property|linked|P856}}}} | below = {{#ifeq:{{#invoke:Wikibase|id}}|no entity||[[Fichier:Wikidata-logo-without-paddings.svg|20px|right|link=https://www.wikidata.org/wiki/{{#invoke:Wikibase|id}}]]}} }}<noinclude>{{Dokumentatioun}}</noinclude> --> {{Infobox | bodyclass = vcard | aboveclass = fn org | title = {{If empty|{{{Numm|}}}|{{PAGENAMEBASE}}}} | autoheaders = y | titlestyle = background-color: #006600; color: #ffffff; | headerstyle = background-color: #199919; color: #ffffff; |above = {{If empty |{{{alternativen Numm|}}}|{{wikidata|property|P4970}}}} | image1 = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{If empty|{{{Ikon|}}}|{{wikidata|property|raw|P154}}}}|size=50px|alt={{{alt|}}}}} | image2 = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{If empty|{{{Bild|}}}|{{wikidata|property|raw|P18}}}}|size=250px|alt={{{alt|}}}}} | caption2 = {{If empty|{{#if:{{{Bild|}}}|{{{Bildtext|}}}}}|{{#if:{{wikidata|property|raw|P18}}|{{#invoke:Wikidata|getImageLegend|FETCH_WIKIDATA}}}}}} |autoheaders = y | label4 = Typ | data4 = {{If empty|{{wikidata|properties|linked|P31}}|{{{Typ|}}}}} | header10 = {{#if: {{wikidata|properties|P17}}{{{Land|}}} {{wikidata|properties|P131}}{{{Gemeng|}}} {{wikidata|properties|P276}}{{{Plaz|}}} {{wikidata|properties|P6375}}{{{Adress|}}} {{wikidata|properties|P6257}}{{{Koordinaten|}}} {{wikidata|properties|P856}}{{{Um Spaweck|}}} |Lokalisatioun}} | label11 = Land | data11 = {{If empty|{{wikidata|properties|linked|P17}}|{{{Land|}}}}} | label12 = Gemeng | data12 = {{If empty|{{{Gemeng|}}}|{{wikidata|properties|linked|P131|sep=<br>}}}} | label13 = Plaz | data13 = {{If empty|{{{Plaz|}}}|{{wikidata|properties|linked|P276|sep=<br>}}}} | label14 = Adress | data14 = {{If empty|{{{Adress|}}}|{{wikidata|property|linked|P6375}}}} | label15 = Koordinaten | data15 = {{If empty|{{{Koordinaten|}}}|{{wikidata|property|linked|P625}}}} | label17 = Um Spaweck | data17 = {{If empty|{{{Um Spaweck|}}}|{{wikidata|properties|linked|P856}}}} | header20 = {{#if: {{wikidata|properties|P1454}}{{{Rechtsform|}}} {{wikidata|properties|P2321}}{{{RCS-Nummer|}}} {{wikidata|properties|P1451}}{{{Motto|}}} {{wikidata|properties|P729}}{{{Opgaangen|}}} {{wikidata|properties|P730}}{{{Zougemaach|}}} {{wikidata|properties|P749}}{{{Iwwergeuerdent Organisatioun|}}} {{wikidata|properties|P355}}{{{Sub-Organisatioun|}}} {{wikidata|properties|P527}}{{{Besteet aus|}}} {{wikidata|properties|P137}}{{{Bedreiwer|}}} {{wikidata|properties|P1037}}{{{Leedung|}}} {{wikidata|properties|P1128}}{{{Personal}}} {{wikidata|properties|P6801}}{{{Bettenzuel|}}} {{wikidata|properties|P6855}}{{{Urgencen|}}} |Medezinesch Ariichtung}} | label21 = Rechtsform | data21 = {{If empty|{{{Rechtsform|}}}|{{wikidata|property|linked|P1454}}}} | label22 = RCS-Nummer | data22 = {{If empty|{{{RCS-Nummer|}}}|{{wikidata|property|P12321}}}} | label23 = Motto | data23 = {{If empty|{{{Motto|}}}|{{wikidata|property|P1451}}}} | label24 = Opgaangen | data24 = {{If empty|{{{Opgaangen|}}}|{{wikidata|property|linked|P729}}}} | label25 = Zougemaach | data25 = {{If empty|{{{Zougemaach|}}}|{{wikidata|property|linked|P730}}}} | label26 = Iwwergeuerdent Organisatioun | data26 = {{If empty|{{{Iwwergeuerdent Organisatioun|}}}|{{wikidata|properties|linked|P749}}}} | label27 = Sub-Organisatioun | data27 = {{If empty|{{{Sub-Organisatioun|}}}|{{wikidata|properties|linked|P355}}}} | label31 = Besteet aus | data31 = {{If empty|{{{Besteet aus|}}}|{{wikidata|properties|linked|P527}}}} | label33 = Bedreiwer | data33 = {{If empty|{{{Bedreiwer|}}}|{{wikidata|property|linked|P137}}}} | label34 = Leedung | data34 = {{If empty|{{{Leedung|}}}|{{wikidata|property|linked|P1037}}}} | label36 = Personal | data36 = {{If empty|{{{Personal|}}}|{{wikidata|property|P1128}}}} | label37 = Bettenzuel | data37 = {{If empty|{{{Bettenzuel|}}}|{{wikidata|property|P6801}}}} | label38 = Urgencen | data38 = {{If empty|{{{Urgencen|}}}|{{wikidata|property|P6855}}}} |header40 = {{#if: {{wikidata|properties|P149}}{{{Baustil|}}} {{wikidata|properties|P84}}{{{Architekt|}}} {{wikidata|properties|P1435}}{{{Status|}}} {{wikidata|properties|P571}}{{{Datum vum Bau|}}} {{wikidata|properties|P127}}{{{Proprietär|}}} |Gebai}} | label41 = Baustil | data41 = {{If empty|{{{Baustil|}}}|{{wikidata|properties|linked|P149|sep=<br>}}}} | label42 = Architekt | data42 = {{If empty|{{{Architekt|}}}|{{wikidata|properties|linked|P84}}}} | label43 = Statut | data43 = {{If empty|{{{Status|}}}|{{wikidata|properties|linked|P1435|sep=<br>}}}} | label44 = Datum vum Bau | data44 = {{If empty|{{{Datum vum Bau|}}}|{{wikidata|property|P571}}}} | label45 = Proprietär | data45 = {{If empty|{{{Proprietär|}}}|{{wikidata|property|linked|P127}}}} {{Infobox | subbox = yes | child = yes | image = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{If empty|{{{Positiounskaart|}}}|{{wikidata|property|raw|P15}}}}|size=250px|alt={{{alt|}}}}} | caption = {{#if:{{{Positiounskaart|}}}|{{{Positiounskaarttext|}}}|{{#if:{{wikidata|property|raw|P15}}|{{wikidata|qualifier|raw|P15|P2096}}}}}} }} | belowstyle = background:#B3FFB3; | below = {{#ifeq:{{#invoke:Wikibase|id}}|no entity||[[Fichier:Wikidata-logo-without-paddings.svg|20px|right|link=https://www.wikidata.org/wiki/{{#invoke:Wikibase|id}}]]}} }}<noinclude> {{Dokumentatioun}} </noinclude> neqetehhwpxlz14gvxzql2lqjqw42nz 2675984 2675973 2026-04-26T16:32:49Z GilPe 14980 2675984 wikitext text/x-wiki <!--{{Infobox | bodyclass = vcard | aboveclass = fn org | abovestyle = | title = {{If empty|{{{Numm|}}}|{{PAGENAMEBASE}}}} | titlestyle = background-color: #998855; | headerstyle = background-color: #999955; | image = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{If empty|{{{Bild|}}}|{{wikidata|property|raw|P18}}}}|maxsize=250px|alt={{{image_alt|}}}}} | caption = {{If empty|{{#if:{{{Bild|}}}|{{{Bildtext|}}}}}|{{#if:{{wikidata|property|raw|P18}}|{{#invoke:Wikidata|getImageLegend|FETCH_WIKIDATA}}}}}} | label1 = Land | data1 = {{wikidata|property|linked|P17}} | label2 = Plaz | data2 = {{wikidata|property|linked|P276}} | label3 = Adress | data3 = {{{Adress|}}} | label4 = Koordinaten | data4 = {{If empty|{{{Koordinaten|}}}|{{wikidata|property|linked|P625}}}} | label5 = Baustil | data5 = {{{Baustil|}}} | label6 = Architekt(en) | data6 = {{wikidata|property|linked|P84}} | label7 = Status | data7 = {{{Status|}}} | label8 = Better | data8 = {{{Better|}}} | label18 = Datum vum Bau | data18 = {{{Datum vum Bau|}}} | label19 = Proprietär | data19 = {{{Proprietär|}}} | label20 = Zweck | data20 = {{wikidata|property|linked|P366}} | label21 = Grënnungsdatum | data21 = {{wikidata|property|linked|P571}} | label22 = Websäit | data22 = {{If empty|{{{Websäit|}}}|{{wikidata|property|linked|P856}}}} | below = {{#ifeq:{{#invoke:Wikibase|id}}|no entity||[[Fichier:Wikidata-logo-without-paddings.svg|20px|right|link=https://www.wikidata.org/wiki/{{#invoke:Wikibase|id}}]]}} }}<noinclude>{{Dokumentatioun}}</noinclude> --> {{Infobox | bodyclass = vcard | aboveclass = fn org | title = {{If empty|{{{Numm|}}}|{{PAGENAMEBASE}}}} | autoheaders = y | titlestyle = background-color: #006600; color: #ffffff; | headerstyle = background-color: #199919; color: #ffffff; |above = {{If empty |{{{alternativen Numm|}}}|{{wikidata|property|P4970}}}} | image1 = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{If empty|{{{Ikon|}}}|{{wikidata|property|raw|P154}}}}|size=50px|alt={{{alt|}}}}} | image2 = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{If empty|{{{Bild|}}}|{{wikidata|property|raw|P18}}}}|size=250px|alt={{{alt|}}}}} | caption2 = {{If empty|{{#if:{{{Bild|}}}|{{{Bildtext|}}}}}|{{#if:{{wikidata|property|raw|P18}}|{{#invoke:Wikidata|getImageLegend|FETCH_WIKIDATA}}}}}} |autoheaders = y | label4 = Typ | data4 = {{If empty|{{wikidata|properties|linked|P31}}|{{{Typ|}}}}} | header10 = {{#if: {{wikidata|properties|P17}}{{{Land|}}} {{wikidata|properties|P131}}{{{Gemeng|}}} {{wikidata|properties|P276}}{{{Plaz|}}} {{wikidata|properties|P6375}}{{{Adress|}}} {{wikidata|properties|P6257}}{{{Koordinaten|}}} {{wikidata|properties|P856}}{{{Um Spaweck|}}} |Lokalisatioun}} | label11 = Land | data11 = {{If empty|{{wikidata|properties|linked|P17}}|{{{Land|}}}}} | label12 = Gemeng | data12 = {{If empty|{{{Gemeng|}}}|{{wikidata|properties|linked|P131|sep=<br>}}}} | label13 = Plaz | data13 = {{If empty|{{{Plaz|}}}|{{wikidata|properties|linked|P276|sep=<br>}}}} | label14 = Adress | data14 = {{If empty|{{{Adress|}}}|{{wikidata|property|linked|P6375}}}} | label15 = Koordinaten | data15 = {{If empty|{{{Koordinaten|}}}|{{wikidata|property|linked|P625}}}} | label17 = Um Spaweck | data17 = {{If empty|{{{Um Spaweck|}}}|{{wikidata|properties|linked|P856}}}} | header20 = {{#if: {{wikidata|properties|P1454}}{{{Rechtsform|}}} {{wikidata|properties|P2321}}{{{RCS-Nummer|}}} {{wikidata|properties|P1451}}{{{Motto|}}} {{wikidata|properties|P729}}{{{Opgaangen|}}} {{wikidata|properties|P730}}{{{Zougemaach|}}} {{wikidata|properties|P749}}{{{Iwwergeuerdent Organisatioun|}}} {{wikidata|properties|P355}}{{{Sub-Organisatioun|}}} {{wikidata|properties|P527}}{{{Besteet aus|}}} {{wikidata|properties|P137}}{{{Bedreiwer|}}} {{wikidata|properties|P1037}}{{{Leedung|}}} {{wikidata|properties|P1128}}{{{Personal}}} {{wikidata|properties|P6801}}{{{Bettenzuel|}}} {{wikidata|properties|P6855}}{{{Urgencen|}}} |Medezinesch Ariichtung}} | label21 = Rechtsform | data21 = {{If empty|{{{Rechtsform|}}}|{{wikidata|property|linked|P1454}}}} | label22 = RCS-Nummer | data22 = {{If empty|{{{RCS-Nummer|}}}|{{wikidata|property|P12321}}}} | label23 = Motto | data23 = {{If empty|{{{Motto|}}}|{{wikidata|property|P1451}}}} | label24 = Opgaangen | data24 = {{If empty|{{{Opgaangen|}}}|{{wikidata|property|linked|P729}}}} | label25 = Zougemaach | data25 = {{If empty|{{{Zougemaach|}}}|{{wikidata|property|linked|P730}}}} | label26 = Iwwergeuerdent Organisatioun | data26 = {{If empty|{{{Iwwergeuerdent Organisatioun|}}}|{{wikidata|properties|linked|P749}}}} | label27 = Sub-Organisatioun | data27 = {{If empty|{{{Sub-Organisatioun|}}}|{{wikidata|properties|linked|P355}}}} | label31 = Besteet aus | data31 = {{If empty|{{{Besteet aus|}}}|{{wikidata|properties|linked|P527}}}} | label33 = Bedreiwer | data33 = {{If empty|{{{Bedreiwer|}}}|{{wikidata|property|linked|P137}}}} | label34 = Leedung | data34 = {{If empty|{{{Leedung|}}}|{{wikidata|property|linked|P1037}}}} | label36 = Personal | data36 = {{If empty|{{{Personal|}}}|{{wikidata|property|P1128}}}} <small>({{If empty|{{{Personaldatum|}}}|{{wikidata|qualifier|P1128|P585}}}})</small> | label38 = Bettenzuel | data38 = {{If empty|{{{Bettenzuel|}}}|{{wikidata|property|P6801}}}}<small>({{If empty|{{{Bettendatum|}}}|{{wikidata|qualifier|P6801|P585}}}})</small> | label39 = Noutopnam | data39 = {{If empty|{{{Noutopnam|}}}|{{wikidata|property|P6855}}}} |header40 = {{#if: {{wikidata|properties|P149}}{{{Baustil|}}} {{wikidata|properties|P84}}{{{Architekt|}}} {{wikidata|properties|P1435}}{{{Status|}}} {{wikidata|properties|P571}}{{{Datum vum Bau|}}} {{wikidata|properties|P127}}{{{Proprietär|}}} |Gebai}} | label41 = Baustil | data41 = {{If empty|{{{Baustil|}}}|{{wikidata|properties|linked|P149|sep=<br>}}}} | label42 = Architekt | data42 = {{If empty|{{{Architekt|}}}|{{wikidata|properties|linked|P84}}}} | label43 = Statut | data43 = {{If empty|{{{Status|}}}|{{wikidata|properties|linked|P1435|sep=<br>}}}} | label44 = Datum vum Bau | data44 = {{If empty|{{{Datum vum Bau|}}}|{{wikidata|property|P571}}}} | label45 = Proprietär | data45 = {{If empty|{{{Proprietär|}}}|{{wikidata|property|linked|P127}}}} {{Infobox | subbox = yes | child = yes | image = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{If empty|{{{Positiounskaart|}}}|{{wikidata|property|raw|P15}}}}|size=250px|alt={{{alt|}}}}} | caption = {{#if:{{{Positiounskaart|}}}|{{{Positiounskaarttext|}}}|{{#if:{{wikidata|property|raw|P15}}|{{wikidata|qualifier|raw|P15|P2096}}}}}} }} | belowstyle = background:#B3FFB3; | below = {{#ifeq:{{#invoke:Wikibase|id}}|no entity||[[Fichier:Wikidata-logo-without-paddings.svg|20px|right|link=https://www.wikidata.org/wiki/{{#invoke:Wikibase|id}}]]}} }}<noinclude> {{Dokumentatioun}} </noinclude> 13bcalsxi404wfeemw1tkdpa1hpcqe7 2675990 2675984 2026-04-26T16:36:42Z GilPe 14980 2675990 wikitext text/x-wiki <!--{{Infobox | bodyclass = vcard | aboveclass = fn org | abovestyle = | title = {{If empty|{{{Numm|}}}|{{PAGENAMEBASE}}}} | titlestyle = background-color: #998855; | headerstyle = background-color: #999955; | image = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{If empty|{{{Bild|}}}|{{wikidata|property|raw|P18}}}}|maxsize=250px|alt={{{image_alt|}}}}} | caption = {{If empty|{{#if:{{{Bild|}}}|{{{Bildtext|}}}}}|{{#if:{{wikidata|property|raw|P18}}|{{#invoke:Wikidata|getImageLegend|FETCH_WIKIDATA}}}}}} | label1 = Land | data1 = {{wikidata|property|linked|P17}} | label2 = Plaz | data2 = {{wikidata|property|linked|P276}} | label3 = Adress | data3 = {{{Adress|}}} | label4 = Koordinaten | data4 = {{If empty|{{{Koordinaten|}}}|{{wikidata|property|linked|P625}}}} | label5 = Baustil | data5 = {{{Baustil|}}} | label6 = Architekt(en) | data6 = {{wikidata|property|linked|P84}} | label7 = Status | data7 = {{{Status|}}} | label8 = Better | data8 = {{{Better|}}} | label18 = Datum vum Bau | data18 = {{{Datum vum Bau|}}} | label19 = Proprietär | data19 = {{{Proprietär|}}} | label20 = Zweck | data20 = {{wikidata|property|linked|P366}} | label21 = Grënnungsdatum | data21 = {{wikidata|property|linked|P571}} | label22 = Websäit | data22 = {{If empty|{{{Websäit|}}}|{{wikidata|property|linked|P856}}}} | below = {{#ifeq:{{#invoke:Wikibase|id}}|no entity||[[Fichier:Wikidata-logo-without-paddings.svg|20px|right|link=https://www.wikidata.org/wiki/{{#invoke:Wikibase|id}}]]}} }}<noinclude>{{Dokumentatioun}}</noinclude> --> {{Infobox | bodyclass = vcard | aboveclass = fn org | title = {{If empty|{{{Numm|}}}|{{PAGENAMEBASE}}}} | autoheaders = y | titlestyle = background-color: #006600; color: #ffffff; | headerstyle = background-color: #199919; color: #ffffff; |above = {{If empty |{{{alternativen Numm|}}}|{{wikidata|property|P4970}}}} | image1 = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{If empty|{{{Ikon|}}}|{{wikidata|property|raw|P154}}}}|size=50px|alt={{{alt|}}}}} | image2 = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{If empty|{{{Bild|}}}|{{wikidata|property|raw|P18}}}}|size=250px|alt={{{alt|}}}}} | caption2 = {{If empty|{{#if:{{{Bild|}}}|{{{Bildtext|}}}}}|{{#if:{{wikidata|property|raw|P18}}|{{#invoke:Wikidata|getImageLegend|FETCH_WIKIDATA}}}}}} |autoheaders = y | label4 = Typ | data4 = {{If empty|{{wikidata|properties|linked|P31}}|{{{Typ|}}}}} | header10 = {{#if: {{wikidata|properties|P17}}{{{Land|}}} {{wikidata|properties|P131}}{{{Gemeng|}}} {{wikidata|properties|P276}}{{{Plaz|}}} {{wikidata|properties|P6375}}{{{Adress|}}} {{wikidata|properties|P6257}}{{{Koordinaten|}}} {{wikidata|properties|P856}}{{{Um Spaweck|}}} |Lokalisatioun}} | label11 = Land | data11 = {{If empty|{{wikidata|properties|linked|P17}}|{{{Land|}}}}} | label12 = Gemeng | data12 = {{If empty|{{{Gemeng|}}}|{{wikidata|properties|linked|P131|sep=<br>}}}} | label13 = Plaz | data13 = {{If empty|{{{Plaz|}}}|{{wikidata|properties|linked|P276|sep=<br>}}}} | label14 = Adress | data14 = {{If empty|{{{Adress|}}}|{{wikidata|property|linked|P6375}}}} | label15 = Koordinaten | data15 = {{If empty|{{{Koordinaten|}}}|{{wikidata|property|linked|P625}}}} | label17 = Um Spaweck | data17 = {{If empty|{{{Um Spaweck|}}}|{{wikidata|properties|linked|P856}}}} | header20 = {{#if: {{wikidata|properties|P1454}}{{{Rechtsform|}}} {{wikidata|properties|P2321}}{{{RCS-Nummer|}}} {{wikidata|properties|P1451}}{{{Motto|}}} {{wikidata|properties|P729}}{{{Opgaangen|}}} {{wikidata|properties|P730}}{{{Zougemaach|}}} {{wikidata|properties|P749}}{{{Iwwergeuerdent Organisatioun|}}} {{wikidata|properties|P355}}{{{Sub-Organisatioun|}}} {{wikidata|properties|P527}}{{{Besteet aus|}}} {{wikidata|properties|P137}}{{{Bedreiwer|}}} {{wikidata|properties|P1037}}{{{Leedung|}}} {{wikidata|properties|P1128}}{{{Personal}}} {{wikidata|properties|P6801}}{{{Bettenzuel|}}} {{wikidata|properties|P6855}}{{{Urgencen|}}} |Medezinesch Ariichtung}} | label21 = Rechtsform | data21 = {{If empty|{{{Rechtsform|}}}|{{wikidata|property|linked|P1454}}}} | label22 = RCS-Nummer | data22 = {{If empty|{{{RCS-Nummer|}}}|{{wikidata|property|P12321}}}} | label23 = Motto | data23 = {{If empty|{{{Motto|}}}|{{wikidata|property|P1451}}}} | label24 = Opgaangen | data24 = {{If empty|{{{Opgaangen|}}}|{{wikidata|property|linked|P729}}}} | label25 = Zougemaach | data25 = {{If empty|{{{Zougemaach|}}}|{{wikidata|property|linked|P730}}}} | label26 = Iwwergeuerdent Organisatioun | data26 = {{If empty|{{{Iwwergeuerdent Organisatioun|}}}|{{wikidata|properties|linked|P749}}}} | label27 = Sub-Organisatioun | data27 = {{If empty|{{{Sub-Organisatioun|}}}|{{wikidata|properties|linked|P355}}}} | label31 = Besteet aus | data31 = {{If empty|{{{Besteet aus|}}}|{{wikidata|properties|linked|P527}}}} | label33 = Bedreiwer | data33 = {{If empty|{{{Bedreiwer|}}}|{{wikidata|property|linked|P137}}}} | label34 = Leedung | data34 = {{If empty|{{{Leedung|}}}|{{wikidata|property|linked|P1037}}}} | label36 = Personal | data36 = {{If empty|{{{Personal|}}}|{{wikidata|property|P1128}}}} <small>({{If empty|{{{Personaldatum|}}}|{{wikidata|qualifier|P1128|P585}}}})</small> | label38 = Bettenzuel | data38 = {{If empty|{{{Bettenzuel|}}}|{{wikidata|property|P6801}}}} <small>({{If empty|{{{Bettendatum|}}}|{{wikidata|qualifier|P6801|P585}}}})</small> | label39 = Noutopnam | data39 = {{If empty|{{{Noutopnam|}}}|{{wikidata|property|P6855}}}} |header40 = {{#if: {{wikidata|properties|P149}}{{{Baustil|}}} {{wikidata|properties|P84}}{{{Architekt|}}} {{wikidata|properties|P1435}}{{{Status|}}} {{wikidata|properties|P571}}{{{Datum vum Bau|}}} {{wikidata|properties|P127}}{{{Proprietär|}}} |Gebai}} | label41 = Baustil | data41 = {{If empty|{{{Baustil|}}}|{{wikidata|properties|linked|P149|sep=<br>}}}} | label42 = Architekt | data42 = {{If empty|{{{Architekt|}}}|{{wikidata|properties|linked|P84}}}} | label43 = Statut | data43 = {{If empty|{{{Status|}}}|{{wikidata|properties|linked|P1435|sep=<br>}}}} | label44 = Datum vum Bau | data44 = {{If empty|{{{Datum vum Bau|}}}|{{wikidata|property|P571}}}} | label45 = Proprietär | data45 = {{If empty|{{{Proprietär|}}}|{{wikidata|property|linked|P127}}}} {{Infobox | subbox = yes | child = yes | image = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{If empty|{{{Positiounskaart|}}}|{{wikidata|property|raw|P15}}}}|size=250px|alt={{{alt|}}}}} | caption = {{#if:{{{Positiounskaart|}}}|{{{Positiounskaarttext|}}}|{{#if:{{wikidata|property|raw|P15}}|{{wikidata|qualifier|raw|P15|P2096}}}}}} }} | belowstyle = background:#B3FFB3; | below = {{#ifeq:{{#invoke:Wikibase|id}}|no entity||[[Fichier:Wikidata-logo-without-paddings.svg|20px|right|link=https://www.wikidata.org/wiki/{{#invoke:Wikibase|id}}]]}} }}<noinclude> {{Dokumentatioun}} </noinclude> qhiyoduralmhqitmjcfwss6tkwnl70s 2675993 2675990 2026-04-26T16:38:49Z GilPe 14980 2675993 wikitext text/x-wiki <!--{{Infobox | bodyclass = vcard | aboveclass = fn org | abovestyle = | title = {{If empty|{{{Numm|}}}|{{PAGENAMEBASE}}}} | titlestyle = background-color: #998855; | headerstyle = background-color: #999955; | image = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{If empty|{{{Bild|}}}|{{wikidata|property|raw|P18}}}}|maxsize=250px|alt={{{image_alt|}}}}} | caption = {{If empty|{{#if:{{{Bild|}}}|{{{Bildtext|}}}}}|{{#if:{{wikidata|property|raw|P18}}|{{#invoke:Wikidata|getImageLegend|FETCH_WIKIDATA}}}}}} | label1 = Land | data1 = {{wikidata|property|linked|P17}} | label2 = Plaz | data2 = {{wikidata|property|linked|P276}} | label3 = Adress | data3 = {{{Adress|}}} | label4 = Koordinaten | data4 = {{If empty|{{{Koordinaten|}}}|{{wikidata|property|linked|P625}}}} | label5 = Baustil | data5 = {{{Baustil|}}} | label6 = Architekt(en) | data6 = {{wikidata|property|linked|P84}} | label7 = Status | data7 = {{{Status|}}} | label8 = Better | data8 = {{{Better|}}} | label18 = Datum vum Bau | data18 = {{{Datum vum Bau|}}} | label19 = Proprietär | data19 = {{{Proprietär|}}} | label20 = Zweck | data20 = {{wikidata|property|linked|P366}} | label21 = Grënnungsdatum | data21 = {{wikidata|property|linked|P571}} | label22 = Websäit | data22 = {{If empty|{{{Websäit|}}}|{{wikidata|property|linked|P856}}}} | below = {{#ifeq:{{#invoke:Wikibase|id}}|no entity||[[Fichier:Wikidata-logo-without-paddings.svg|20px|right|link=https://www.wikidata.org/wiki/{{#invoke:Wikibase|id}}]]}} }}<noinclude>{{Dokumentatioun}}</noinclude> --> {{Infobox | bodyclass = vcard | aboveclass = fn org | title = {{If empty|{{{Numm|}}}|{{PAGENAMEBASE}}}} | autoheaders = y | titlestyle = background-color: #006600; color: #ffffff; | headerstyle = background-color: #199919; color: #ffffff; |above = {{If empty |{{{alternativen Numm|}}}|{{wikidata|property|P4970}}}} | image1 = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{If empty|{{{Ikon|}}}|{{wikidata|property|raw|P154}}}}|size=50px|alt={{{alt|}}}}} | image2 = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{If empty|{{{Bild|}}}|{{wikidata|property|raw|P18}}}}|size=250px|alt={{{alt|}}}}} | caption2 = {{If empty|{{#if:{{{Bild|}}}|{{{Bildtext|}}}}}|{{#if:{{wikidata|property|raw|P18}}|{{#invoke:Wikidata|getImageLegend|FETCH_WIKIDATA}}}}}} |autoheaders = y | label4 = Typ | data4 = {{If empty|{{wikidata|properties|linked|P31}}|{{{Typ|}}}}} | header10 = {{#if: {{wikidata|properties|P17}}{{{Land|}}} {{wikidata|properties|P131}}{{{Gemeng|}}} {{wikidata|properties|P276}}{{{Plaz|}}} {{wikidata|properties|P6375}}{{{Adress|}}} {{wikidata|properties|P6257}}{{{Koordinaten|}}} {{wikidata|properties|P856}}{{{Um Spaweck|}}} |Lokalisatioun}} | label11 = Land | data11 = {{If empty|{{wikidata|properties|linked|P17}}|{{{Land|}}}}} | label12 = Gemeng | data12 = {{If empty|{{{Gemeng|}}}|{{wikidata|properties|linked|P131|sep=<br>}}}} | label13 = Plaz | data13 = {{If empty|{{{Plaz|}}}|{{wikidata|properties|linked|P276|sep=<br>}}}} | label14 = Adress | data14 = {{If empty|{{{Adress|}}}|{{wikidata|property|linked|P6375}}}} | label15 = Koordinaten | data15 = {{If empty|{{{Koordinaten|}}}|{{wikidata|property|linked|P625}}}} | label17 = Um Spaweck | data17 = {{If empty|{{{Um Spaweck|}}}|{{wikidata|properties|linked|P856}}}} | header20 = {{#if: {{wikidata|properties|P1454}}{{{Rechtsform|}}} {{wikidata|properties|P2321}}{{{RCS-Nummer|}}} {{wikidata|properties|P1451}}{{{Motto|}}} {{wikidata|properties|P729}}{{{Opgaangen|}}} {{wikidata|properties|P730}}{{{Zougemaach|}}} {{wikidata|properties|P749}}{{{Iwwergeuerdent Organisatioun|}}} {{wikidata|properties|P355}}{{{Sub-Organisatioun|}}} {{wikidata|properties|P527}}{{{Besteet aus|}}} {{wikidata|properties|P137}}{{{Bedreiwer|}}} {{wikidata|properties|P1037}}{{{Leedung|}}} {{wikidata|properties|P1128}}{{{Personal}}} {{wikidata|properties|P6801}}{{{Bettenzuel|}}} {{wikidata|properties|P6855}}{{{Urgencen|}}} |Medezinesch Ariichtung}} | label21 = Rechtsform | data21 = {{If empty|{{{Rechtsform|}}}|{{wikidata|property|linked|P1454}}}} | label22 = RCS-Nummer | data22 = {{If empty|{{{RCS-Nummer|}}}|{{wikidata|property|P12321}}}} | label23 = Motto | data23 = {{If empty|{{{Motto|}}}|{{wikidata|property|P1451}}}} | label24 = Opgaangen | data24 = {{If empty|{{{Opgaangen|}}}|{{wikidata|property|linked|P729}}}} | label25 = Zougemaach | data25 = {{If empty|{{{Zougemaach|}}}|{{wikidata|property|linked|P730}}}} | label26 = Iwwergeuerdent Organisatioun | data26 = {{If empty|{{{Iwwergeuerdent Organisatioun|}}}|{{wikidata|properties|linked|P749}}}} | label27 = Sub-Organisatioun | data27 = {{If empty|{{{Sub-Organisatioun|}}}|{{wikidata|properties|linked|P355}}}} | label31 = Besteet aus | data31 = {{If empty|{{{Besteet aus|}}}|{{wikidata|properties|linked|P527}}}} | label33 = Bedreiwer | data33 = {{If empty|{{{Bedreiwer|}}}|{{wikidata|property|linked|P137}}}} | label34 = Leedung | data34 = {{If empty|{{{Leedung|}}}|{{wikidata|property|linked|P1037}}}} | label36 = Personal | data36 = {{If empty|{{{Personal|}}}|{{wikidata|property|P1128}}}} <small>({{If empty|{{{Personaldatum|}}}|{{wikidata|qualifier|P1128|P585}}}})</small> | label38 = Bettenzuel | data38 = {{If empty|{{{Bettenzuel|}}}|{{wikidata|property|P6801}}}} <small>({{If empty|{{{Bettendatum|}}}|{{wikidata|qualifier|P6801|P585}}}})</small> | label39 = Noutopnam | data39 = {{If empty|{{{Noutopnam|}}}|{{wikidata|property|P6855}}}} |header40 = {{#if: {{wikidata|properties|P149}}{{{Baustil|}}} {{wikidata|properties|P84}}{{{Architekt|}}} {{wikidata|properties|P1435}}{{{Status|}}} {{wikidata|property|P571}}{{{Datum vum Bau|}}} {{wikidata|properties|P127}}{{{Proprietär|}}} |Gebai}} | label41 = Baustil | data41 = {{If empty|{{{Baustil|}}}|{{wikidata|properties|linked|P149|sep=<br>}}}} | label42 = Architekt | data42 = {{If empty|{{{Architekt|}}}|{{wikidata|properties|linked|P84}}}} | label43 = Statut | data43 = {{If empty|{{{Status|}}}|{{wikidata|properties|linked|P1435|sep=<br>}}}} | label44 = Datum vum Bau | data44 = {{If empty|{{{Datum vum Bau|}}}|{{wikidata|property|P571}}}} | label45 = Proprietär | data45 = {{If empty|{{{Proprietär|}}}|{{wikidata|properties|linked|P127}}}} {{Infobox | subbox = yes | child = yes | image = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{If empty|{{{Positiounskaart|}}}|{{wikidata|property|raw|P15}}}}|size=250px|alt={{{alt|}}}}} | caption = {{#if:{{{Positiounskaart|}}}|{{{Positiounskaarttext|}}}|{{#if:{{wikidata|property|raw|P15}}|{{wikidata|qualifier|raw|P15|P2096}}}}}} }} | belowstyle = background:#B3FFB3; | below = {{#ifeq:{{#invoke:Wikibase|id}}|no entity||[[Fichier:Wikidata-logo-without-paddings.svg|20px|right|link=https://www.wikidata.org/wiki/{{#invoke:Wikibase|id}}]]}} }}<noinclude> {{Dokumentatioun}} </noinclude> 6wf5im4sm3igrxtwied2dpgmkn6hrxo 0 147546 2675999 2590133 2026-04-26T16:47:41Z GilPe 14980 +Statistik 2675999 wikitext text/x-wiki {{Infobox Entreprise | Numm = Hôpitaux Robert Schuman S.A. | Logo = Hôpitaux Robert Schuman Logo.png | Bild = | Bildtext = | Typ = [[Aktiegesellschaft]] | Slogan = | Grënnungsdatum = 27. Mäerz 2014<ref name=15Joer>Dossier de Presse: [https://web.archive.org/web/20190821222650/https://www.hopitauxschuman.lu/images/espace-presse/pdf/15-ans-Hopital-Kirchberg-Dossier-de-presse.pdf ''15ème anniversaire de l'Hôpital Kirchberg''] (9. Juli 2018)</ref> | Sëtz = 9, rue Edward Steichen<br>L-2540 [[Stad Lëtzebuerg]]-[[Kierchbierg]]<br>{{LUX}} | Leedung = [[Georges Heirendt]]<ref>{{Citation|URL=https://www.wort.lu/de/politik/jean-louis-schiltz-gibt-mandat-der-hrs-sa-ab-607da7ccde135b92368451bd|Titel=Jean-Louis Schiltz gibt Mandat der HRS SA ab|Gekuckt=19.04.2021|Datum=19.04.2021|Wierk=Luxemburger Wort - Deutsche Ausgabe|Sprooch=de}}</ref><br>{{small|President vum Verwaltungsrot}}<br>[[Marc Berna]]<ref>{{Citation|URL=https://www.rtl.lu/news/national/a/1859821.html|Titel=Hôpitaux Robert Schuman: Dr. Marc Berna neie Generaldirekter, Sandra Thein nei Adjoint|Gekuckt=08.02.2022|Wierk=www.rtl.lu|Sprooch=lb}}</ref> <br>{{small|Generaldirekter}} | Mataarbechter = 2.200 Salariéen<br>+ 250 fräiberufflech Dokteren<ref name=pres>hopitauxschuman.lu: [https://www.hopitauxschuman.lu/le-groupe-hrs ''Le Groupe HRS ''] (gekuckt den 12. Juli 2019)</ref> | Branche = Gesondheetswiesen | Produit = [[Spidol]] | Ëmsaz = | Homepage = [https://www.hopitauxschuman.lu/ www.hopitauxschuman.lu] }} D''''Hôpitaux Robert-Schuman''' (kuerz '''HRS''') sinn eng Grupp vu véier [[Spidol|Spideeler]] zu [[Lëtzebuerg (Land)|Lëtzebuerg]], dovun dräi an der [[Stad Lëtzebuerg]] an eent zu [[Esch-Uelzecht|Esch]]. == Spideeler == D'Grupp besteet aus follgenden Spideeler: * [[Hôpital Kirchberg]] (um [[Kierchbierg]]) * [[Clinique privée Dr E.-Bohler|Clinique Bohler]] (um [[Kierchbierg]]) * [[Zithaklinik]] (am Stater [[Garer Quartier (Stad Lëtzebuerg)|Garer Quartier]]) * [[Clinique Sainte-Marie]] (zu [[Esch-Uelzecht]]) == Geschicht == De 6. Mee 1992 hunn Kongregatioun vun de Schwëstere vun der helleger Elisabeth an d'Kongregatioun vun de Franziskanerinne gemeinsam d'[[Fondation François-Elisabeth]] (FFE) gegrënnt, fir hir Klinicken ([[Clinique Sacré-Cœur]], [[Clinique Sainte-Elisabeth]] a [[Clinique Saint-François]]) ënner dem Daach vun enger neier Organisatioun zesummenzefaassen. De 4. Juli 2003 huet d'[[Hôpital Kirchberg|Spidol um Kierchbierg]] seng Dieren opgemaach<ref name=15Joer/>. Am Abrëll 2002 huet d'FFE e Partnerschaftsofkommes mat der [[Clinique privée Dr E.-Bohler|Privatklinik Dr E. Bohler]] ënnerschriwwen, déi de 6. Januar 2006 dunn och op de Kierchbierg verluecht gouf<ref name=15Joer/>. Den 1. Abrëll 2004 huet d'FFE och d'Aktivitéite vun der Escher [[Clinique Sainte-Marie]] iwwerholl<ref name=15Joer/>. Donieft huet FFE nach eng eegen Déngschtleeschtungsfirma fir all hir Spideeler gegrënnt, déi ufanks ''Les Saveurs de la Santé'' geheescht huet a spéider a ''Santé Services'' ëmbenannt gouf. Dee Prestataire deckt all d'Beräicher vun der Gesondheetsversuergung vun der Gebuert bis zum Doud of<ref name=15Joer/>. Am Dezember 2012 hunn d'FFE an d'Zithaklinik e [[Memorandum of Understanding]] ënnerschriwwen, fir méi enk mateneen zesummenzeschaffen an en neie Spidolsverband ze bilden<ref>land.lu: [http://www.land.lu/page/article/966/5966/FRE/index.html ''Giganonnespidol''] (21. Dezember 2012)</ref>. De 27. Mäerz 2014 hu sech déi zwou Institutiounen dunn zesummegeschloss fir d'Hôpitaux Robert Schuman ze bilden<ref name=15Joer/>. Eng Stëftung mam Numm ''Fondation Hôpitaux Robert-Schuman'' (FHRS) ass geschaaft ginn, fir déi véier Spideeler ze verwalten<ref name=geboren>Pressecommuniqué: [https://web.archive.org/web/20190901224837/https://www.hkb.lu/images/hkb/pdf/presse/Communique-de-presse-fusion-FFE-ZITHA-DE.pdf ''Fusion Fondation François-Elisabeth - ZithaKlinik: Hôpitaux Robert Schuman: Ein neuer Krankenhausverbund ist geboren'']</ref>. De President vum Verwaltungsrot vun der FHRS war de Frank Wagener an de Generaldirekter war den Dr Paul Wirtgen<ref name=geboren/>. 2018 haten déi véier Spideeler eng Capacitéit vu 750 Better<ref name=tour>paperjam.lu: [https://paperjam.lu/article/news-une-tour-pour-les-hopitaux-robert-schuman-au-kirchberg ''Une tour pour les Hôpitaux Robert Schuman au Kirchberg''] (18. Juni 2018)</ref>. Bis spéitstens 2023 soll d'Spidol um Kierchbierg ëm een Tuerm mat 15 Stäck erweidert ginn, an deem ënner anerem d'Escher Clinique Sainte-Marie soll integréiert ginn. Där hir Infrastruktur entsprécht net méi dem aktuelle Standard a soll duerno zougemaach ginn<ref name=tour/>. == Numm == D'Grupp ass nom Staatsmann [[Robert Schuman]] benannt, well hien d'Wäerter vum der Grupp géif representéieren: d'Ëffnung zu Europa an déi geschichtlech Proximitéit zur [[Groussregioun]]. De Robert Schuman wier e Mann gewiescht, dee Schwieregkeete mat Erfolleg gemeeschtert hätt, dee seng Verantwortung geholl hätt an dee staark chrëschtlech Wäerter vertrueden hätt<ref name=pres/>. == Statistik == {| class="wikitable" align=right" |+Statistik fir d'Spideeler vum Grupp ! !2013<ref name=Bref>[http://www.hkb.lu/fr/a-propos-de-l-hopital/l-hopital-en-bref ''L'hôpital en bref '' op der Websäit vum Spidol] (leschten Update: 22. September 2014)</ref> !2019<ref>{{Citation|URL=https://www.hopitauxschuman.lu/wp-content/uploads/2020/10/RA_HRS_2019_web.pdf|Titel=Rapport annuel 2019|Gekuckt=26.04.2026|Datum=2020|Wierk=www.hopitauxschuman.lu|Sprooch=fr}}</ref> !2024<ref>{{Citation|URL=https://www.hopitauxschuman.lu/wp-content/uploads/2025/07/HRS_02855_25-Rapport-annuel-2024_WEB_r14.pdf|Titel=Rapport annuel 2024|Gekuckt=26.04.2026|Datum=2025|Wierk=www.hopitauxschuman.lu|Sprooch=fr}}</ref> |- |Bettenzuel |align=right|345 | align="right" |703 | align="right" |> 700 |- |Chirurgesch Interventiounen |align=right|12.000 | align="right" |30.918 | align="right" |34.708 |- |Opnamen an der Urgence |align=right|54.000 | align="right" |71.434 | align="right" |61.566 |- |idem Pediatrie |align=right|21.000 | align="right" |18.618 | align="right" |19.282 |} ==Literatur== * [[Peter Feist]], 2021. ''Eine rührige Stiftung und ihre Firmen.'' [[d'Lëtzebuerger Land]] vum 19. Mäerz 2021, S. 2-3. == Kuckt och == * [[Spideeler zu Lëtzebuerg]] {{Referenzen}} [[Kategorie:Spideeler zu Lëtzebuerg]] [[Kategorie:Lëtzebuergesch Entreprisen]] 7dm5z762lve85xd0vxhtofa2ncrgu07 2676000 2675999 2026-04-26T16:54:19Z GilPe 14980 /* Statistik */ 2676000 wikitext text/x-wiki {{Infobox Entreprise | Numm = Hôpitaux Robert Schuman S.A. | Logo = Hôpitaux Robert Schuman Logo.png | Bild = | Bildtext = | Typ = [[Aktiegesellschaft]] | Slogan = | Grënnungsdatum = 27. Mäerz 2014<ref name=15Joer>Dossier de Presse: [https://web.archive.org/web/20190821222650/https://www.hopitauxschuman.lu/images/espace-presse/pdf/15-ans-Hopital-Kirchberg-Dossier-de-presse.pdf ''15ème anniversaire de l'Hôpital Kirchberg''] (9. Juli 2018)</ref> | Sëtz = 9, rue Edward Steichen<br>L-2540 [[Stad Lëtzebuerg]]-[[Kierchbierg]]<br>{{LUX}} | Leedung = [[Georges Heirendt]]<ref>{{Citation|URL=https://www.wort.lu/de/politik/jean-louis-schiltz-gibt-mandat-der-hrs-sa-ab-607da7ccde135b92368451bd|Titel=Jean-Louis Schiltz gibt Mandat der HRS SA ab|Gekuckt=19.04.2021|Datum=19.04.2021|Wierk=Luxemburger Wort - Deutsche Ausgabe|Sprooch=de}}</ref><br>{{small|President vum Verwaltungsrot}}<br>[[Marc Berna]]<ref>{{Citation|URL=https://www.rtl.lu/news/national/a/1859821.html|Titel=Hôpitaux Robert Schuman: Dr. Marc Berna neie Generaldirekter, Sandra Thein nei Adjoint|Gekuckt=08.02.2022|Wierk=www.rtl.lu|Sprooch=lb}}</ref> <br>{{small|Generaldirekter}} | Mataarbechter = 2.200 Salariéen<br>+ 250 fräiberufflech Dokteren<ref name=pres>hopitauxschuman.lu: [https://www.hopitauxschuman.lu/le-groupe-hrs ''Le Groupe HRS ''] (gekuckt den 12. Juli 2019)</ref> | Branche = Gesondheetswiesen | Produit = [[Spidol]] | Ëmsaz = | Homepage = [https://www.hopitauxschuman.lu/ www.hopitauxschuman.lu] }} D''''Hôpitaux Robert-Schuman''' (kuerz '''HRS''') sinn eng Grupp vu véier [[Spidol|Spideeler]] zu [[Lëtzebuerg (Land)|Lëtzebuerg]], dovun dräi an der [[Stad Lëtzebuerg]] an eent zu [[Esch-Uelzecht|Esch]]. == Spideeler == D'Grupp besteet aus follgenden Spideeler: * [[Hôpital Kirchberg]] (um [[Kierchbierg]]) * [[Clinique privée Dr E.-Bohler|Clinique Bohler]] (um [[Kierchbierg]]) * [[Zithaklinik]] (am Stater [[Garer Quartier (Stad Lëtzebuerg)|Garer Quartier]]) * [[Clinique Sainte-Marie]] (zu [[Esch-Uelzecht]]) == Geschicht == De 6. Mee 1992 hunn Kongregatioun vun de Schwëstere vun der helleger Elisabeth an d'Kongregatioun vun de Franziskanerinne gemeinsam d'[[Fondation François-Elisabeth]] (FFE) gegrënnt, fir hir Klinicken ([[Clinique Sacré-Cœur]], [[Clinique Sainte-Elisabeth]] a [[Clinique Saint-François]]) ënner dem Daach vun enger neier Organisatioun zesummenzefaassen. De 4. Juli 2003 huet d'[[Hôpital Kirchberg|Spidol um Kierchbierg]] seng Dieren opgemaach<ref name=15Joer/>. Am Abrëll 2002 huet d'FFE e Partnerschaftsofkommes mat der [[Clinique privée Dr E.-Bohler|Privatklinik Dr E. Bohler]] ënnerschriwwen, déi de 6. Januar 2006 dunn och op de Kierchbierg verluecht gouf<ref name=15Joer/>. Den 1. Abrëll 2004 huet d'FFE och d'Aktivitéite vun der Escher [[Clinique Sainte-Marie]] iwwerholl<ref name=15Joer/>. Donieft huet FFE nach eng eegen Déngschtleeschtungsfirma fir all hir Spideeler gegrënnt, déi ufanks ''Les Saveurs de la Santé'' geheescht huet a spéider a ''Santé Services'' ëmbenannt gouf. Dee Prestataire deckt all d'Beräicher vun der Gesondheetsversuergung vun der Gebuert bis zum Doud of<ref name=15Joer/>. Am Dezember 2012 hunn d'FFE an d'Zithaklinik e [[Memorandum of Understanding]] ënnerschriwwen, fir méi enk mateneen zesummenzeschaffen an en neie Spidolsverband ze bilden<ref>land.lu: [http://www.land.lu/page/article/966/5966/FRE/index.html ''Giganonnespidol''] (21. Dezember 2012)</ref>. De 27. Mäerz 2014 hu sech déi zwou Institutiounen dunn zesummegeschloss fir d'Hôpitaux Robert Schuman ze bilden<ref name=15Joer/>. Eng Stëftung mam Numm ''Fondation Hôpitaux Robert-Schuman'' (FHRS) ass geschaaft ginn, fir déi véier Spideeler ze verwalten<ref name=geboren>Pressecommuniqué: [https://web.archive.org/web/20190901224837/https://www.hkb.lu/images/hkb/pdf/presse/Communique-de-presse-fusion-FFE-ZITHA-DE.pdf ''Fusion Fondation François-Elisabeth - ZithaKlinik: Hôpitaux Robert Schuman: Ein neuer Krankenhausverbund ist geboren'']</ref>. De President vum Verwaltungsrot vun der FHRS war de Frank Wagener an de Generaldirekter war den Dr Paul Wirtgen<ref name=geboren/>. 2018 haten déi véier Spideeler eng Capacitéit vu 750 Better<ref name=tour>paperjam.lu: [https://paperjam.lu/article/news-une-tour-pour-les-hopitaux-robert-schuman-au-kirchberg ''Une tour pour les Hôpitaux Robert Schuman au Kirchberg''] (18. Juni 2018)</ref>. Bis spéitstens 2023 soll d'Spidol um Kierchbierg ëm een Tuerm mat 15 Stäck erweidert ginn, an deem ënner anerem d'Escher Clinique Sainte-Marie soll integréiert ginn. Där hir Infrastruktur entsprécht net méi dem aktuelle Standard a soll duerno zougemaach ginn<ref name=tour/>. == Numm == D'Grupp ass nom Staatsmann [[Robert Schuman]] benannt, well hien d'Wäerter vum der Grupp géif representéieren: d'Ëffnung zu Europa an déi geschichtlech Proximitéit zur [[Groussregioun]]. De Robert Schuman wier e Mann gewiescht, dee Schwieregkeete mat Erfolleg gemeeschtert hätt, dee seng Verantwortung geholl hätt an dee staark chrëschtlech Wäerter vertrueden hätt<ref name=pres/>. == Statistik == {| class="wikitable" align=right" |+Statistik fir d'Spideeler vum Grupp ! !2019<ref>{{Citation|URL=https://www.hopitauxschuman.lu/wp-content/uploads/2020/10/RA_HRS_2019_web.pdf|Titel=Rapport annuel 2019|Gekuckt=26.04.2026|Datum=2020|Wierk=www.hopitauxschuman.lu|Sprooch=fr}}</ref> !2024<ref>{{Citation|URL=https://www.hopitauxschuman.lu/wp-content/uploads/2025/07/HRS_02855_25-Rapport-annuel-2024_WEB_r14.pdf|Titel=Rapport annuel 2024|Gekuckt=26.04.2026|Datum=2025|Wierk=www.hopitauxschuman.lu|Sprooch=fr}}</ref> |- |Bettenzuel | align="right" |703 | align="right" |> 700 |- |Chirurgesch Interventiounen | align="right" |30.918 | align="right" |34.708 |- |Opnamen an der Urgence | align="right" |71.434 | align="right" |61.566 |- |idem Pediatrie | align="right" |18.618 | align="right" |19.282 |} ==Literatur== * [[Peter Feist]], 2021. ''Eine rührige Stiftung und ihre Firmen.'' [[d'Lëtzebuerger Land]] vum 19. Mäerz 2021, S. 2-3. == Kuckt och == * [[Spideeler zu Lëtzebuerg]] {{Referenzen}} [[Kategorie:Spideeler zu Lëtzebuerg]] [[Kategorie:Lëtzebuergesch Entreprisen]] 0rpm7js0vnsjh61v0xz5df54cm2bwst 0 147768 2676045 2612381 2026-04-27T01:28:32Z Zinneke 34 [[Wikipedia:HotCat|HC]]: [[Kategorie:Inselen am Baltesche Mier]] derbäigesat 2676045 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeoEUR}} {{Infobox Insel}} '''Koiluoto''' (op [[Russesch]]: Койлуото), ass eng kleng onbewunnt international Insel, déi op der Grenz vu [[Finnland]] mat [[Russland]] läit. Se huet eng Fläch vun 3 Hektar a läit an der [[Bucht vu Virolahti]] vum [[Finnesche Golf]] am [[Baltescht Mier|Baltesche Mier]]. Hire gréissten Deel, ronn 70 %, gehéiert zu Finnland, méi prezis zur Gemeng [[Virolahti]] an der Provënz [[Kymenlaakso]], dee klengsten, ëstlechen Deel ass russesch, a läit an der [[Landgemeng Selesnjowo (Oblast Leningrad)|Landgemeng Selesnjowo]] am [[Rajon Wyborg|Distrikt Wyborg]] vum [[Oblast Leningrad]]. De gréissten Deel ass vu Bësch bedeckt an d'Küste si stengeg. Zwéin Hiwwelen, déi am finneschen Deel leien, sinn 2,9 an 3,1 Meter héich. D'Insel ass zou fir Visiteuren, sou wéi aner Gebidder op der russescher Grenz. Koiluoto ass eng vun de klengste Mieresinsele vun deenen Inselen déi zu méi wéi zu engem Land gehéieren. Offiziell gëtt d'schwedesch-finnesch Insel [[Märket]] am Baltesche Mier als déi klengst vun den internationale Mieresinselen ugesi mat bal der selwechter Fläch, och 3 Hektar.<!--, awer "technesch" sinn hir Längt a Breet e bësse méi grouss wéi vu déi Koiluoto: respektiv 350 m laang an 150 m breet géint 200 m laang an 110 m breet.--> [[Fichier:FI Day Beacon painted on erratic boulder on Iso Koiluoto island in Archipelago Sea.JPG|thumb|left|E Fiels mat enger wäisser Markéierung am finneschen Deel vun der Insel]] {{Clr}} == Um Spaweck == {{Commonscat}} [[Kategorie:Finnesch Inselen]] [[Kategorie:Finnland]] [[Kategorie:International Inselen]] [[Kategorie:Oblast Leningrad]] [[Kategorie:Russesch Inselen]] [[Kategorie:Inselen am Baltesche Mier]] bx5trf2ah4x31bzh2s40cmdxkf3mq0z 2676053 2676045 2026-04-27T06:43:07Z GilPe 14980 2676053 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeoEUR}} {{Infobox Insel}} '''Koiluoto''' (op [[Russesch]]: Койлуото), ass eng kleng onbewunnt international Insel, déi op der Grenz vu [[Finnland]] mat [[Russland]] läit. Se huet eng Fläch vun 3 Hektar a läit an der [[Bucht vu Virolahti]] vum [[Finnesche Golf]] am [[Baltescht Mier|Baltesche Mier]]. Hire gréissten Deel, ronn 70 %, gehéiert zu Finnland, méi prezis zur Gemeng [[Virolahti]] an der Regioun [[Kymenlaakso]], dee klengsten, ëstlechen Deel ass russesch, a läit an der [[Landgemeng Selesnjowo (Oblast Leningrad)|Landgemeng Selesnjowo]] am [[Rajon Wyborg|Distrikt Wyborg]] vum [[Oblast Leningrad]]. De gréissten Deel ass vu Bësch bedeckt an d'Küste si stengeg. Zwéin Hiwwelen, déi am finneschen Deel leien, sinn 2,9 an 3,1 Meter héich. D'Insel ass zou fir Visiteuren, sou wéi aner Gebidder op der russescher Grenz. Koiluoto ass eng vun de klengste Mieresinsele vun deenen Inselen, déi zu méi wéi zu engem Land gehéieren. Offiziell gëtt d'schweedesch-finnesch Insel [[Märket]] am Baltesche Mier als déi klengst vun den internationale Mieresinselen ugesinn, mat bal der selwechter Fläch, och 3 Hektar.<!--, awer "technesch" sinn hir Längt a Breet e bësse méi grouss wéi vu déi Koiluoto: respektiv 350 m laang an 150 m breet géint 200 m laang an 110 m breet.--> [[Fichier:FI Day Beacon painted on erratic boulder on Iso Koiluoto island in Archipelago Sea.JPG|thumb|left|E Fiels mat enger wäisser Markéierung am finneschen Deel vun der Insel]] {{Clr}} == Um Spaweck == {{Commonscat}} [[Kategorie:Finnesch Inselen]] [[Kategorie:Finnland]] [[Kategorie:International Inselen]] [[Kategorie:Oblast Leningrad]] [[Kategorie:Russesch Inselen]] [[Kategorie:Inselen am Baltesche Mier]] ify78wx6figg6rz9wlh5sug3e6n63ui 828 153658 2675946 2396423 2026-04-26T12:37:08Z Puscas 735 //// 2675946 Scribunto text/plain --Contains all translation for Module:Cycling race --To export to a local wiki use --https://www.wikidata.org/wiki/Module:Cycling_race/data_exporter --== IV) Translation == return { startlist_translate={"Startlëscht", "#", "Rider", "Rank", "Directeur sportif :", "DNF", "OTL", "DNS", "DSQ", "road", "ITT", "and", "no team", "show", "hide" }, startlist_women_translate={"Startlëscht", "#", "Rider", "Rank", "Directeur sportif :", "DNF", "OTL", "DNS", "DSQ", "road", "ITT", "and", "no team", "show", "hide" }, startlisttable_translate={"Startlëscht", "#", "Rider", "Team", "Rank" }, startlisttable_women_translate={"Startlëscht", "#", "Rider", "Team", "Rank" }, race_reference_translate={"Source: ", "Sources: " }, race_reference_women_translate={"Source: ", "Sources: " }, --title problem calendar_translate={"UCI Calendar", "Date", "#", "Race", "Country", "Class", "Winner", "Second", "Third", "Overall leader", "UCI Women's World Tour", "", "UCI World Tour", "UCI Europe Tour", "UCI Asia Tour", "UCI America Tour", "UCI Africa Tour", "UCI Oceania Tour", "National championship", "Road race", "Individual time trial", "UCI ProSeries" }, calendar_women_translate={"UCI Calendar", "Date", "#", "Race", "Country", "Class", "Winner", "Second", "Third", "Overall leader", "UCI Women's World Tour", "", "UCI World Tour", "UCI Europe Tour", "UCI Asia Tour", "UCI America Tour", "UCI Africa Tour", "UCI Oceania Tour", "National championship", "Road race", "Individual time trial", "UCI ProSeries" }, victories_translate={"General classification", "Victories", "Date", "Race", "Country", "Class", "Winner", "Etapp", "Prolog" }, victories_women_translate={"General classification", "Victories", "Date", "Race", "Country", "Class", "Winner", "Etapp", "Prolog" }, listofstagesclassification_translate={"not attributed", "Final" }, listofstagesclassification_women_translate={"not attributed", "Final" }, stageinfobox_translate={"Allgemenges", "Course", "Typ", "Datum", "Datumer", "Distanz", "Land", "Land", "Depart", "Arrivée", "Um Start", "Ukomm", "Vitess (Moyenne)", "Käschten", "Resultater vun der Etapp", "Gewënner", "Zweeten", "Drëtten", "Combativ", "Generalklassement no der Etapp", "Éischten", "Zweeten", "Drëtten", "Aner Klassementer no der Etapp", "Punkten", "Bierg", "Sprint", "Bescht Jonken", "Super- combativ", "Combiné", "Fligend Etappen", "Reegelméissegkeet", "Ekipp", "Ekipp no Punkten", "Fichier", "Legend", "Kaart", "Profil", "Dokumentatioun", "Cima Coppi", "Cima Pantani", "Azzurri d'Italia", "Breakaway", "Elevation" }, stageinfobox_women_translate={"Allgemenges", "Course", "Typ", "Datum", "Datumer", "Distanz", "Land", "Land", "Depart", "Arrivée", "Um Start", "Ukomm", "Vitess (Moyenne)", "Käschten", "Resultater vun der Etapp", "Gewënner", "Zweeten", "Drëtten", "Combativ", "Generalklassement no der Etapp", "Éischten", "Zweeten", "Drëtten", "Aner Klassementer no der Etapp", "Punkten", "Bierg", "Sprint", "Bescht Jonken", "Super- combativ", "Combiné", "Fligend Etappen", "Reegelméissegkeet", "Ekipp", "Ekipp no Punkten", "Fichier", "Legend", "Kaart", "Profil", "Dokumentatioun", "Cima Coppi", "Cima Pantani", "Azzurri d'Italia", "Breakaway", "Elevation" }, raceinfobox_translate={"yearly", "monthly", "Official site", "Sport", "Creation", "End", "Number of éditions", "Frequency", "Type", "Place", "Places", "Organisator", "Organisators", "Official web site", "Category", "Categories", "Circuit", "Official names", "Race details", "Palmares", "Most recent", "Most wins", "Present races", " for the last race ", " for the next race ", "Documentation", "Race director", "Race directors", "victories", "victories", "in", "victory", "Country", "Countries" }, raceinfobox_women_translate={"yearly", "monthly", "Official site", "Sport", "Creation", "End", "Number of éditions", "Frequency", "Type", "Place", "Places", "Organisator", "Organisators", "Official web site", "Category", "Categories", "Circuit", "Official names", "Race details", "Palmares", "Most recent", "Most wins", "Present races", " for the last race ", " for the next race ", "Documentation", "Race director", "Race directors", "victories", "victories", "in", "Country", "Countries" }, riderinfobox_translate={"Birthname", "Birthnames", "Nickname", "Nicknames", "Official name", "Official names", "Short name", "Short names", "Born", "Death", "Country", "Countries", "Present team", "Present teams", "Speciality", "Specialities", "Lateralisation", "Blood group", "Height", "Weight", "Award", "Awards", "Managerial team", "Managerial teams", "Managerial years", "Amateur team", "Amateur teams", "Amateur years", "non-UCI team", "non-UCI teams", "non-UCI years", "pro team", "pro teams", "pro years", "UCI team", "UCI teams", "UCI years", "Main victories", "Mountain-Bike team", "Mountain-Bike teams", "Cyclo-cross team", "Cyclo-cross teams", "Track team", "Track teams", "Professionnal team", "Professionnal teams", "Medals", "year", "years", "years", "sub-title", "Managerial national team", "Managerial national teams", "Managerial national years", "Information by rider" }, riderinfobox_women_translate={"Birthname", "Birthnames", "Nickname", "Nicknames", "Official name", "Official names", "Short name", "Short names", "Born", "Death", "Country", "Countries", "Present team", "Present teams", "Speciality", "Specialities", "Lateralisation", "Blood group", "Height", "Weight", "Award", "Awards", "Managerial team", "Managerial teams", "Managerial years", "Amateur team", "Amateur teams", "Amateur years", "non-UCI team", "non-UCI teams", "non-UCI years", "pro team", "pro teams", "pro years", "UCI team", "UCI teams", "UCI years", "Main victories", "Mountain-Bike team", "Mountain-Bike teams", "Cyclo-cross team", "Cyclo-cross teams", "Track team", "Track teams", "Professionnal team", "Professionnal teams", "Medals", "year", "years", "years", "sub-title", "Managerial national team", "Managerial national teams", "Managerial national years", "Information by rider" }, teaminfobox_translate={"Informations", "Sport", "Category", "Categories", "UCI code", "UCI codes", "Country", "Countries", "Creation", "Disparition", "Seasons", "in", "Official site", "General manager", "General managers", "Sporting director", "Sporting director", "Staff", "Names", "Jersey", "Present season", " for the last season ", " for the next season ", "Bikes", "Bikes", "Budget" }, teaminfobox_women_translate={"Informations", "Sport", "Category", "Categories", "UCI code", "UCI codes", "Country", "Countries", "Creation", "Disparition", "Seasons", "in", "Official site", "General manager", "General managers", "Sporting director", "Sporting director", "Staff", "Names", "Jersey", "Present season", " for the last season ", " for the next season ", "Bikes", "Bikes", "Budget" }, getSquadTableColumn_translate={"Coureur", "Gebuertsdatum", "Ekipp virdrun", "Nott", "Nott", "Staat", "Team roster" }, getSquadTableColumn_women_translate={"Coureur", "Gebuertsdatum", "Ekipp virdrun", "Nott", "Nott", "Staat", "Team roster" }, infobox_translate={"Detailer", "Course", "Kompetitioun", "Kompetitiounen", "Etappen", "Datum", "Datumer", "Distanz", "Land", "Länner", "Depart", "Arrivée", "Ekippen", "Um Depart", "Ukomm", "Vitess (Moyenne)", "Käschten", "Palmarès", "Gewënner", "Zweeten", "Drëtten", "Beschte Sprinter", "Biergpräis", "Sprinter", "Beschte Jonken", "Kombativitéit", "Kombinatioun", "Equipe", "Picture", "Caption", "Map", "Special 1", "Special 2", "Dokumentatioun", "Étapes volantes", "Regularidad", "Team points", "Breakaway", "Azzurri d'Italia", "Rookie", "Amateur", "Nationality", "Elevation", "Region", "Racing", "Edition", "Location", "Locations", "Organizer", "Organizers", "Winners ", "Individual", "Youth", "Team ", "Groupe Sportif I", "Groupe Sportif II", "Groupe Sportif III ", "Country", "Country U23", "Medals", "Arena", "Arenas ", "Team class", "Season details", "Championat details", "General", "City", "Cities" }, infobox_women_translate={"Detailer", "Course", "Kompetitioun", "Kompetitiounen", "Etappen", "Datum", "Datumer", "Distanz", "Land", "Länner", "Depart", "Arrivée", "Ekippen", "Um Depart", "Ukomm", "Vitess (Moyenne)", "Käschten", "Palmarès", "Gewënner", "Zweeten", "Drëtten", "Beschte Sprinter", "Biergpräis", "Sprinter", "Beschte Jonken", "Kombativitéit", "Kombinatioun", "Equipe", "Picture", "Caption", "Map", "Special 1", "Special 2", "Dokumentatioun", "Étapes volantes", "Regularidad", "Team points", "Breakaway", "Azzurri d'Italia", "Rookie", "Amateur", "Nationality", "Elevation", "Region", "Racing", "Edition", "Location", "Locations", "Organizer", "Organizers", "Winners ", "Individual", "Youth", "Team ", "Groupe Sportif I", "Groupe Sportif II", "Groupe Sportif III ", "Country", "Country U23", "Medals", "Arena", "Arenas ", "Team class", "Season details", "Championat details", "General", "City", "Cities" }, unit_translate={"", " h ", " min ", " s", ' km/h', " P.", " P.", "km", "m", "kg" }, unit_women_translate={"", " h ", " min ", " s", ' km/h', " P.", " P." }, headoftable_translate={"Etapp", "Datum", "Etappestied", "Längt (km)", "Gewënner", "General­klassement", "Elevation (m)" }, headoftable_women_translate={"Etapp", "Datum", "Etappestied", "Längt (km)", "Gewënner", "General­klassement", "Elevation (m)" }, headoftableII_translate={"Coureur", "Land", "Ekipp", "Zäit", "Time Gap", "Vitess", "Punkten", "Etappeklassement", "Generalklassement", "Klassement no Punkten", "Biergpräis", "Sprintklassement", "Beschte Jonken", "Ekippeklassement", "Ekippeklassement", "Combinéklassement", "Combative classification", "U23 classification", "UCI Ranking" }, headoftableII_women_translate={"Coureur", "Land", "Ekipp", "Zäit", "Time Gap", "Vitess", "Punkten", "Etappeklassement", "Generalklassement", "Klassement no Punkten", "Biergpräis", "Sprintklassement", "Beschte Jonken", "Ekippeklassement", "Ekippeklassement", "Combinéklassement", "Combative classification", "U23 classification", "UCI Ranking" }, headoftableIII_translate={"Ekippennumm", "Land", "Code", "WorldTeam", "WorldTeams", "ProTeam", "ProTeams", "Professionell Kontinentalekipp", "Professionell Kontinentalekippen", "Kontinentalekipp", "Kontinentalekippen", "Nationalekipp", "Nationalekippen", "Regional- a Klubekipp", "Regional- a Klubekippen", "Professionell Vëlosekipp", "Professionell Vëlosekippen", "Amateursekipp", "Amateursekippen", "Sportsgrupp I", "Sportsgruppen I", "Sportsgrupp II", "Sportsgruppen II", "Sportsgrupp III", "Sportsgruppen III", "Gemëscht Ekipp", "Gemëscht Ekippen", "Dammenekipp", "Dammenekippen", "Women's amateur cycling team", "Women's amateur cycling teams", "UCI Women's continental team", "UCI Women's continental teams" }, headoftableIII_women_translate={"Ekippennumm", "Land", "Code", "WorldTeam", "WorldTeams", "ProTeam", "ProTeams", "Professionell Kontinentalekipp", "Professionell Kontinentalekippen", "Kontinentalekipp", "Kontinentalekippen", "Nationalekipp", "Nationalekippen", "Regional- a Klubekipp", "Regional- a Klubekippen", "Professionell Vëlosekipp", "Professionell Vëlosekippen", "Amateursekipp", "Amateursekippen", "Sportsgrupp I", "Sportsgruppen I", "Sportsgrupp II", "Sportsgruppen II", "Sportsgrupp III", "Sportsgruppen III", "Gemëscht Ekipp", "Gemëscht Ekippen", "Dammenekipp", "Dammenekippen", "Women's amateur cycling team", "Women's amateur cycling teams", "UCI Women's continental team", "UCI Women's continental teams", "U23", "U19", "B" }, --trick to be added listofwinners_translate={"Joer", "Gewënner", "Zweeten", "Drëtten" }, listofwinners_women_translate={"Joer", "Gewënner", "Zweeten", "Drëtten" }, riderranking_translate={"Joer", "UCI Ranking", "UCI World Tour", "World Cup", "UCI World Tour", "UCI Europe Tour", "UCI Asia Tour", "UCI Oceania Tour", "UCI America Tour", "UCI Africa Tour", "World Ranking", "UCI World Calendar", "UCI ProTour", "UCI World Ranking", "World Cup", "Super Prestige Pernod", "Challenge Desgrange-Colombo" }, riderranking_women_translate={"Joer", "UCI Ranking", "UCI World Tour", "World Cup", "UCI World Tour", "UCI Europe Tour", "UCI Asia Tour", "UCI Oceania Tour", "UCI America Tour", "UCI Africa Tour", "World Ranking", "UCI World Calendar", "UCI ProTour", "UCI World Ranking", "World Cup", "Super Prestige Pernod", "Challenge Desgrange-Colombo" }, type_of_stage_translate={plain = "Flaach Etapp", hilly="Hiwweleg Etapp", inter='Mëttelschwéier Etapp', mount='Biergetapp', time_prologue='Prolog', time_team='Contre-la-montre (Ekipp)', time_indiv='Contre-la-montre (Eenzel)', uphill='Biergcourse', rest='Roudag' }, func_prologue_translate={"Prolog", "Etapp" }, black_list={}, country_name_list={ ["Q16"]="Kanada", ["Q17"]="Japan", ["Q29"]="Spuenien", ["Q30"]="USA", ["Q31"]="Belsch", ["Q32"]="Lëtzebuerg", ["Q33"]="Finland", ["Q34"]="Schweden", ["Q35"]="Dänemark", ["Q36"]="Polen", ["Q37"]="Litauen", ["Q38"]="Italien", ["Q39"]="Schwäiz", ["Q55"]="Holland", ["Q77"]="Uruguay", ["Q96"]="Mexiko", ["Q142"]="Frankräich", ["Q145"]="Groussbritannien", ["Q148"]="China", ["Q159"]="Russland", ["Q183"]="Däitschland", ["Q213"]="Tchechien", ["Q408"]="Australien", ["Q414"]="Argentinien", ["Q664"]="Nouvelle-Zélande", ["Q717"]="Venezuela", ["Q739"]="Kolumbien", ["Q29999"]="Holland" , ["Q408"]="Australien", ["Q664"]="Neiséiland", ["Q183"]="Däitschland"}, lang_priority={'lb','de','en','fr','es'} } hm5w4sq1msw5cq3hazpoy9grpne3vms 0 161610 2676004 2653745 2026-04-26T18:27:04Z Melouresbot 1237 /* Éischt EP a Luxembourg Song Contest */ ., replaced: ]] → ]] using [[Project:AWB|AWB]] 2676004 wikitext text/x-wiki {{Infobox Biographie}} Den '''Adriano Selva''', gebuer den [[30. September]] [[1998]]<!--Facebookpost vum 30. September 2022: https://www.facebook.com/iamchaild/posts/pfbid038Myvff1Zf6kVfsxpGwogXJdGhkfqyWBSuXcWxdU2gTcpbMVeu5JZNJuozGdNZccfl “I’m turning 24 today”-->, als Adriano Lopes da Silva zu [[Lëtzebuerg (Land)|Lëtzebuerg]], ass e lëtzebuergeschen [[Elektropop]]- a [[Popmusek|Pop]]-Sänger.<ref name=rtl211012>rtl.lu: [https://www.rtl.lu/kultur/podpurri/a/1576594.html ''De Museker CHAiLD''] vum Christiane Kremer (12. Oktober 2021)</ref> Virdru war hien och ënnert de Kënschtlernimm '''Adrian''' (2018-2019) an '''Chaild''' (meeschtens stiliséiert als '''CHAiLD'''; 2019-2025) bekannt. == Liewen a Karriär == === Jugend a Studium === Den Adriano Lopes da Silva huet italieenesch a portugisesch Wuerzelen. Hien huet am Alter vu sechs Joer ugefaange [[Piano]] ze spillen. Nom Secondairesofschloss am Joer 2017 war hien zu [[Liverpool]] um ''Institute for Performing Arts'',<ref>lessentiel.lu: [https://www.lessentiel.lu/fr/story/des-artistes-qui-ont-les-moyens-de-s-exporter-796233456455 ''«Des artistes qui ont les moyens de s'exporter»''], Interview mam Cédric Botzung (12. Mäerz 2020)</ref> méi spéit huet hien eng Formatioun a Konschtgeschicht an a Musekswëssenschaft zu [[Bréissel]] gemaach.<ref name=rtl211012/><ref name=bold190619>boldmagazine.lu: [https://boldmagazine.lu/chaild-je-vois-le-monde-avec-les-yeux-dun-enfant/?fbclid=IwAR06TV6O0a6BsJWneGmdlNO4EHGI_64NPLmGTDg9WWUTXUp4XZuX-12Fc6g ''Chaild: “Je vois le monde avec les yeux d'un enfant”''] vum Maurane Grandcolas (19. Juni 2019)</ref><ref name=culture210120>culture.lu: [https://www.culture.lu/fr/actualit%25C3%25A9s/chaild-x-maz-deux-artistes-une-amitie ''Chaild x Maz deux artistes, une amitié''] vum Godefroy Gordet (20. Januar 2021)</ref> === Ufank als Adrian === Den Adriano Lopes da Silva huet seng Gesangskarriär als Adrian ugefaangen. Ënner deem Numm koum hien 2017 op déi zweet Plaz um Concours [[Rock the South]].<ref>info-lux.com: [https://www.info-lux.com/sortie-dun-premier-clip-dune-serie-de-singles-pour-adri%CA%8Cn/pays/luxembourg-belgique/ ''Sortie d'un premier clip d'une série de singles pour ADRIɅN''] (18. Januar 2019)</ref> Am Oktober war hien zesumme mat der Band [[Zero Point Five]] den [[Opener (Optrëtt)|Opener]] vun [[Austinn]] beim Release-Concert vun deenen hirer EP ''Appetite'' an der [[Kulturzentrum Kulturfabrik|Escher Kulturfabrik]].<ref>lessentiel.lu: [https://www.lessentiel.lu/fr/story/on-etait-a-la-recherche-de-cette-british-touch-210345970179 ''«On était à la recherche de cette "British touch"»''] (25. Oktober 2017)</ref> Am Summer 2018 huet hien dunn zwéi Präisser um [[Screaming Fields]] gewonnen: dee vun der [[SACEM Luxembourg]] fir déi bescht Kompositioun, an de Coup-de-Coeur-Präis, deen et him erlaabt huet am Rocklab vun der [[Rockhal]] säin Titel ''Chimney Sweeper'' professionel opzehuelen.<ref>today.rtl.lu: [https://web.archive.org/web/20230203150736/https://today.rtl.lu/culture/music/a/1210116.html ''Screaming Fields 2018 winners announced''] (15. Juli 2018)</ref><ref>lequotidien.lu: [https://lequotidien.lu/culture/screaming-fields-les-jeunes-talents-sur-le-devant-de-la-scene/ ''Screaming Fields: les jeunes talents sur le devant de la scène''] vum (18. Juli 2018)</ref> Enn November ass dunn ''Chimney Sweeper'' als [[Single (Musek)|Single]] erauskomm. De Video dovu gouf op [[YouTube]] a [[Facebook]] iwwer 27.000-mol gekuckt.<!--Quell: Offiziell Zuelen op der Facebook & Youtubesäite vum Sänger - Stand: Dezember 2022--> D'Joer drop huet hien eng weider Single, ''Discontinuous'', verëffentlecht. Fir déi huet hie mam Produzent [[Tom Gatti]] zesummegeschafft.<ref>today.rtl.lu: [https://today.rtl.lu/culture/music/a/1299833.html ''Adrian - Discontinuous''] (1. Februar 2019)</ref> Wéi och fir seng éischt Single huet de Mattia Bellacittà e Videoclip fir d'Lidd gedréint. === Neien Numm a ''Sick Water'' === Kuerz drop huet den Adrian sech an Chaild ëmgenannt an zesumme mam Rapper [[Maz]] d'Lidd ''Sick Water'' erausbruecht. Déi zwéi ware siwe Joer laang zesummen am Lycée an hate scho virdrun d'Lidd ''Black Wolf'' geschriwwen, dat si bei der Diplomiwwerreechung vun hirer Schoul gesongen haten, mee ni verëffentlecht hunn. ''Sick Water'' huet den Chaild an engem Stage mat der Musekerin [[Claire Parsons]] geschriwwen. Eng éischt Versioun gouf vum Jim Scheck produzéiert, déi final Versioun du vum Tom Gatti. An engem Interview sot den Chaild, hien hätt d'Lidd an enger Period geschriwwen, an där hie rose mat der Welt gewiescht wier, nodeems hie säi [[Coming Out]] hat an et mat senger Karriär net weidergaangen ass.<ref name=culture210120/><ref>[https://today.rtl.lu/culture/music/a/1333810.html ''CHAILD and MAZ team up with sensational results''] (26. Abrëll 2019)</ref> D'Lidd war en Erfolleg an ass reegelméisseg op lëtzebuergesche Radiossendere gelaf<!--"previously reached the Top 10 of national radio charts“ + "Son tube « Sick Water », chanté en duo avec Maz, est d'ailleurs restée plus de 11 semaines consécutives dans les charts des radios nationales, atteignant même le Top 10." woubäi net kloer ass, wéi eng Top 10 genee dat sinn-->.<ref>today.rtl.lu: [https://today.rtl.lu/culture/music/a/1522477.html ''Luxembourg singer-songwriter CHAiLD releases new song and video'']</ref><ref>theater.lu: [https://www.theater.lu/eventsluxembourg/206/chaild-x-maz-ezTuVj/chaild-x-maz/ ''Concerts Chaild X Maz'']</ref> Eleng op der Streamingplattform [[Spotify]] gouf d'Lidd bal 300.000-mol gelauschtert. 2019 war hien den Opener fir den australesche Sänger [[Dean Lewis]] am [[Den Atelier|Atelier]] a fir den Italieener [[Mahmood]] an der Rockhal. Och op nationale Festivallen huet den Chaild gesongen; hien ass am Mee um [[Food for Your Senses]] an am November um [[Sonic Visions]] opgetrueden. Am selwechte Mount hat hie säin éischte Concert als Solokënschtler an de Stater [[Rotonden]].<ref>rotondes.lu: [https://www.rotondes.lu/fr/archives/chaild-presents-artificiality ''CHAILD presents Artificiality'']</ref><ref>essentiallypop.com: [https://essentiallypop.com/epop/2019/10/chaild-drops-his-haunting-new-single-playground/ ''CHAiLD Drops His Haunting New Single ‘Playground’''] vum Emma Mages (14. Oktober 2019)</ref> No e puer anere Singelen hat de Sänger mat ''Playround'' (2019) a ''Radio'' (2020) weidere Succès. === ''Ocean Boy'' === No engem Optrëtt um Hamburger Museksfestival Dockville am Summer 2021 huet hien ''Ocean Boy'' produzéiert.<ref>abendblatt.de: [https://www.abendblatt.de/kultur-live/kritiken/article233033201/dockville-festival-hamburg-konzerte.html ''Ein Hamburger Festivaltag fast ganz wie früher''] vum Tino Lange (12. August 2021)</ref> An deem Popsong séngt hien dovun, wéi e probéiert fir sech unzepassen a sech doduerch selwer verléiert.<ref>eldo.lu: [https://www.eldo.lu/musek/xclusiv/a/113026.html ''CHAiLD- Ocean Boy''] (net datéiert)</ref> D'russesch-kanadesch Kënschtlerin Stacie Ant huet e Video fir d'Lidd produzéiert, mat dem Chaild sengem Avatar an anere Personnage an enger digitaler, iwwerperfekter a blénkeger Ästhetik. Am Oktober haten den Chaild an de Rapper Maz en anere gemeinsame Concert an der Kulturfabrik, mam [[Maale Gars]] als Opener.<ref>kulturfabrik.lu: [https://kulturfabrik.lu/fr/event/chaild-x-maz Informatiounen iwwer de Concert]</ref> 2022 huet hie säin Image als "[[queer]]e" Kënschtler weider ausgebaut.<ref>rtl.lu: [https://www.rtl.lu/tele/no-art-on-air/a/1826903.html ''De Museker CHAiLD''] (5. Dezember 2021)</ref> Et si weider Singelen erauskomm: ''For Your Lovin'' ass eng Elektropopnummer, déi vum Max Hochmuth produzéiert gouf a fir déi den [[Isaiah Wilson]] de Museksvideo gedréint huet, ''Slow Down'' eng méi lues Nummer.<ref>eldo.lu: [https://www.eldo.lu/musek/news/a/116647.html ''Nei Single vum CHAiLD''] (net datéiert)</ref>. ''Italo Daddy'' stoung op Plaz 49 vum Top 50 vun de gréissten Hits aus dem Joer 2022 vum [[Eldoradio]]<ref>eldo.lu: [https://www.eldo.lu/aktuell/reportagen/a/121116.html ''Den Hit vum Joer 2022''] (net datéiert)</ref>. D'Lidd erzielt d'Geschicht vun "zwéi queere Jongen, déi an engem ganz traditionellen Ëmfeld opwuessen, an deem et net gär gesinn ass wann ee sech stolz weist"<ref>eldo.lu: [https://www.eldo.lu/musek/xclusiv/a/119453.html ''CHAiLD - Italo Daddy''] (net datéiert)</ref>. Donieft war den Chaild och op der Single ''Taking Over Me'' vum lëtzebuergeschen DJ [[Nosi]] ze héieren, an hien ass am Juni um Festival [[Siren's Call]] opgetrueden. Am Dezember war den Chaild an der Kategorie "Nowuesstalent" bei der éischter Editioun vun de [[Lëtzebuerger Musekspräisser]] nominéiert<ref>wort.lu: [https://web.archive.org/web/20230203150734/https://www.wort.lu/de/kultur/die-shortlists-der-letzebuerger-musekspraeisser-stehen-fest-637cd609de135b9236081b0b ''Die Shortlists der Lëtzebuerger Musekspräisser stehen fest''] (22. November 2022)</ref> an en huet de Refrain um [[Turnup Tun]] senger Single ''Camouflage'' gesongen. Et ass dat éischt Lidd, op deem den Chaild op Lëtzebuergesch séngt.<ref>eldo.lu: [https://www.eldo.lu/musek/xclusiv/a/121212.html ''Turnup Tun feat. CHAiLD - Camouflage'']</ref><ref>eldo.lu: [https://www.eldo.lu/musek/news/a/121098.html ''"Camouflage": Kollaboratioun tëscht dem Turnup Tun an CHAiLD'']</ref> === Éischt EP a Luxembourg Song Contest === De 15. Abrëll 2023 war de Releaseconcert an der Kulturfabrik vum Chaild senger éischter [[Extended Play|EP]] ''Urgent Care''. D'Wierk gouf gutt an der Kritik opgeholl, sou krut et vun Eldoradio eng Bewäertung vun 9 op 10 mat der Beschreiwung:<ref>eldo.lu: [https://www.eldo.lu/musek/albumcheck/a/123199.html ''Albumcheck CHAiLD - Urgent Care''] (17. Abrëll 2023)</ref> <blockquote>''"Urgent Care" ass eng ganz perséinlech EP vum lëtzebuergesche Museker, déi een als Nolauschterer ganz déif am CHAiLD seng Emotioune blécke léisst.''</blockquote> Och aner Kriticken hunn d'Verletzlechkeet vum Sänger<ref>backseatmafia.com: [https://www.backseatmafia.com/news-chaild-releases-heartfelt-new-ep-urgent-care/ ''News: CHAiLD Releases Heartfelt New EP ‘Urgent Care’''] vum Simon Lucas-Hughes (2. Mee 2023)</ref><ref>musiccrowns.org: [https://web.archive.org/web/20230530170051/https://www.musiccrowns.org/new-music/introducing-rising-pop-artist-chaild-and-his-latest-ep-urgent-care/ ''Introducing Rising Pop Artist CHAiLD and His Latest EP “Urgent Care”''] vum Martha Blake (14. Abrëll 2023)</ref> a seng stëmmlech Performance<ref>cultr.com: [https://www.cultr.com/news/chaild-urgent-care/ CHAiLD Drops Moving EP, ‘Urgent Care’] vum Chad Downs (20. Abrëll 2023)</ref> positiv ervirgehuewen. D'Lidder ''Hardcore'' a ''Close to You'' goufen als Single ausgekoppelt. Den 1. September 2023 hunn den Chaild an d'Sängerin [[Angel Cara]] hiren Duett ''Kiss Me While U Can'' virgestallt. Dat Dance-Pop-Lidd gouf vum Tun Tonnar produzéiert a vum Tom Gatti gemastert.<ref>eldo.lu: [https://www.eldo.lu/musek/news/a/125703.html ''Angel Cara & CHAiLD "kiss me while u can" ''] (30. August 2023)</ref> Den 3. November 2023 verëffentlechen de [[Maz]] an den Chaild d'Lidd ''Night Call'', dat si zesumme fir de [[Luxembourg Song Contest]], d'Lëtzebuerger Virentscheedung fir de [[Eurovision Song Contest 2024]] agereecht hunn.<ref>eldo.lu: [https://www.eldo.lu/musek/news/a/126863.html ''Maz an Chaild mam Track "Night Call" fir den ESC 2024 ''] (25. Oktober 2023)</ref> D'Lidd gouf schlussendlech net fir d'Virentscheedung zeréckbehalen, mä huet et trotzdeem op déi éischt Plaz vum Chartbreaker, de Radiocharts vum Eldoradio gepackt.<ref>eldo.lu: [https://www.eldo.lu/musek/charts/chartbreaker/ Chartbreaker] (gekuckt de 26. Januar 2024)</ref> Eleng huet den Chaild et awer trotzdeem als ee vun nëmmen aacht Kënschtler a Gruppen et mam Titel ''Hold On'' an Prequalifikatioun gepackt. D'Lidd gouf vum schweedesche Produzententrio Jimmy Jansson, Thomas G:son a Peter Boström produzéiert<ref>thateurovisionsite.com. [https://thateurovisionsite.com/2024/01/09/chaild-luxembourg-eurovision-2024/ ''CHAiLD's Luxembourg Song Contest 2024 entry “Hold On” released''] (9. Januar 2024)</ref>, déi schonn eng ganz Rei Titele fir Kënschtler geschriwwen hunn, déi beim Eurovision Song Contest matgemaach hunn oder matmaache wollten. ''Hold On'' koum an der Finall vum Luxembourg Song Contest op déi lescht vun aacht Plazen, gouf awer eleng op Spotify iwwer 260.000-mol gestreamt. Am Fréijoer 2024 koumen du mat ''I Loved You (Haunt Me)'', ''Seasons'' an ''Imaginary Lover'' nach dräi weider Singelen eraus. Am Juli war den Chaild den Opener vum brittesche Sänger [[Sam Smith]] sengem Open-Air-Concert mat ronn 7.000 Zuschauer um Kierchbierg.<ref>lessentiel.lu: [https://www.lessentiel.lu/fr/story/musique-ambiance-queer-a-luxexpo-avec-le-grand-sam-smith-103148597 ''Ambiance queer à Luxexpo avec le grand Sam Smith''] vum Mélissa Petit (14. Juli 2024)</ref> === Neien Numm: Adriano Selva === Ufank Februar 2025 huet hie säin neie Kënschtlernumm "Adriano Selva" annoncéiert<!--Post op Facebook: https://www.facebook.com/watch/?v=648851337538835--> a bekannt gemaach, ee vun der [[Songwriter]]e vum Titel "Kiss Kiss Goodybe" vum Sänger Adonxs ze sinn, deen d'Tschechesch Republik beim [[Eurovision Song Contest 2025]] wäert vertrieden.<ref>{{Citation | URL = https://www.rtl.lu/kultur/news/a/2251553.html | Titel = Den Adriano Selva alias CHAiLD huet Lidd fir Tschechien matgeschriwwen | Gekuckt = 22. Januar 2025 | Datum = 4. Februar 2025 | Editeur = [[rtl.lu]] | Sprooch = lb}}</ref> == Discographie == === EP === * 2023: ''Urgent Care'' === Singelen === {{div col|cols=2}} * 2018: ''Chimney Sweeper'' * 2019: ''Discontinuous'' * 2019: ''Sick Water'' * 2019: ''Artificial'' * 2019: ''Forever'' * 2019: ''Playground'' * 2020: ''Radio'' * 2020: ''Above Water'' * 2020: ''Raindrops'' * 2020: ''Circles (Live)'' * 2021: ''Ocean Boy'' * 2022: ''For Your Lovin'' * 2022: ''Slow Down'' * 2022: ''Italo Daddy'' * 2022: ''Once I'm Gone'' * 2023: ''Hardcore'' * 2023: ''Close to You'' * 2023: ''Night Call'' {{small|(mam [[Maz]])}} * 2024: ''Hold On'' * 2024: ''I Loved You (Haunt Me)'' * 2024: ''Seasons'' * 2024: ''Imaginary Lover'' {{div col end}} === Singelen als Gaaschtsänger === {{div col|cols=2}} * 2022: ''Awyr / Himmel / Sky'' {{small|(Foxxglove feat. Minas, Chaild, [[Turnup Tun]])}} * 2022: ''Taking Over Me'' {{small|([[Nosi]] feat. Chaild)}} * 2022: ''Camouflage'' {{small|([[Turnup Tun]] feat. Chaild)}} * 2023: ''Kiss Me While U Can'' {{small|([[Angel Cara]] feat. Chaild)}} {{div col end}} == Um Spaweck == * [https://web.archive.org/web/20230203150734/https://www.iamchaild.com/ Offiziell Websäit] * [https://rateyourmusic.com/artist/chaild Diskografie] op [[Rate Your Music]] * [https://www.youtube.com/@iamchaild/videos Videographie] op [[YouTube]] {{Referenzen}} [[Kategorie:Lëtzebuergesch Sänger]] [[Kategorie:Gebuer 1998]] gm5gs5msp8q3e0sy4xp01exlazf6qrh 0 162502 2676012 2624403 2026-04-26T19:01:16Z Melouresbot 1237 ., replaced: [[ → [[ (2) using [[Project:AWB|AWB]] 2676012 wikitext text/x-wiki {{Skizz}}{{Infobox Verwaltung}} D''''Ambassade vu Lëtzebuerg zu Warschau''' (op [[Polnesch]]: ''Ambasada Luksemburga w Warszawie'') ass eng diplomatesch Missioun vum [[Lëtzebuerg (Land)|Lëtzebuerger Land]] a [[Polen]]. Si läit an der ''Ulica Słoneczna'' am [[Warschau]]er Quartier [[Mokotow]].<ref name="Adress">https://varsovie.mae.lu/en/ambassades.html</ref> D'Ambassadeuren: * 1993-2005: Ronald Mayer * 2005-2010: Ronald Dofing * 2010-2013: Conrad Bruch * 2013-2016: Georges Faber * 2016-2020: Conrad Bruch * 2020-: Paul Schmit De Lëtzebuerger Ambassadeur zu Warschau ass och an der [[Litauen|Republik Litauen]] an an der [[Lettland|Republik Lettland]] akreditéiert. D'Adress: ''ul. Sloneczna 15, 00-789 Warsaw, Poland''. == Kuckt och == * [[Ambassade vu Polen zu Lëtzebuerg]] * [[Lëscht vun den diplomatesche Missioune vu Lëtzebuerg]] == Um Spaweck == {{Commonscat|Luxembourgish Embassy, Warsaw|Ambassade vu Lëtzebuerg a Polen}} * [https://varsovie.mae.lu/en/ambassades.html Offiziell Websäit] {{en}} {{Referenzen}} {{DEFAULTSORT:Ambassade vu Letzebuerg a Polen}} [[Kategorie:Lëtzebuerger Ambassaden|Polen]] [[Kategorie:Warschau]] f505dt96rnb43j4qma2phh1uvt9yuw3 0 165343 2675975 2641211 2026-04-26T16:16:52Z Melouresbot 1237 ., replaced: ]] → ]] using [[Project:AWB|AWB]] 2675975 wikitext text/x-wiki {{Infobox Veräin | President = [[Claude Frentz]] | Grënnung = 14. August 2018 | Memberen = 5 <small>(Stand November 2024)</small> | Keessjee=Aldo Sagramola | Generalsekretär=[[Jan Guth]] }} '''1919''' ass den Numm vun enger [[Lëtzebuerg (Land)|lëtzebuergescher]] [[Association sans but lucratif|ASBL]] déi sech mam objektiven Opschaffen vun der Geschicht vun de [[republik]]anesche Beweegungen zu [[Lëtzebuerg (Land)|Lëtzebuerg]], der [[Republik Lëtzebuerg|Lëtzebuerger Republik]] a vun den eenzelen Acteure an deem Zesummenhang beschäftegt. Déi privat Meenungen an Engagementer vun de jeeweilege Membere iwwer d'Fro vu « [[Monarchie]] oder [[Republik]] » sinn onofhängeg vun där vun der Associatioun, déi als neutral gëllt. D'Joer [[1919]] war weeder de wierklechen Ufank, nach de Schluss vun de republikanesche Beweegungen zu Lëtzebuerg. Allerdéngs ass et d'Joer gewiescht, wou et déi éischt Lëtzebuerger Republik ginn ass. Dohier stäipt sech den Numm vun der Associatioun op dëst explizitt Joer, a verfollegt déi Lëtzebuergesch republikanesch Beweegungen, wéi och d'Lëtzebuerger Republik vun hiren Ufäng bis an déi haiteg Zäit. == Objektiver == D'Associatioun beschäftegt sech deemno mam historesch neutralen, an objektiven Opschaffe vun de republikanesche Beweegungen zu Lëtzebuerg, der Lëtzebuerger Republik an de verbonnene Biographien. Déi allgemeng Objektiver sinn déi gesellschaftlech manner diskutéiert an déi zum Deel geschichtlech wéineg opgeschafft Deeler ze beliichten ; en online an analoge Katalog zesummenzestellen, wou sämtlech Informatiounen dokumentéiert sinn ; d'Biographië vun den eenzele Personnagen déi direkt oder indirekt matgewierkt hunn nei opzeschaffen ; een “digitalen Zentrum” ze etabléiere fir sämtlech Dokumenter an Artefakten der Ëffentlechkeet zu Verfügung ze stellen ; an d'Aktualitéit ze verfollegen an iwwert all Konferenzen, Foren a Publikatiounen zu dësen Themen z'informéieren. == Grënnung == [[Fichier:Jean Rhein 2014.jpg|miniatur|upright|Jean Rhein (2014)]] [[Fichier:Henri Wehenkel (14.11.2018).jpg|miniatur|upright|Den [[Henri Wehenkel]] als Invité op der éischter Konferenz vun der Associatioun. (14.11.2018)]] [[Fichier:Organisers, panel and moderators of Revolutionstage in Luxemburg 9-10 Januar 1919.jpg|miniatur|D'Organisateuren, de Panel an d'Moderateuren den 11. Januar 2019. hanne v.l.o.r.: Claude Frentz ; Luc Laboulle ; Frédéric Krier ; [[Renée Wagener]] ; [[Jacques Maas]] ; [[Pol Schock]] ; [[Denis Scuto]]. vir v.l.o.r.: Aldo Sagramola ; Jan Guth ; Daniel Lieser.]] Am Januar 2018 huet de [[Jean Rhein]], ''[[Le Quotidien|Quotidien]]-''Journalist a Republikaner, de Claude Frentz, de [[Jan Guth]] an den [[Aldo Sagramola]] zesummebruecht fir iwwert déi republikanesch Beweegungen zu Lëtzebuerg an d'Lëtzebuerger Republik ze diskutéieren a weider Nofuerschungen unzestellen. Nom Jean Rhein sengem Doud ass d'1919 ASBL a sengem Gedenken de 14. August 2018, den Dag vu senger Bäisetzung, offiziell zu [[Esch-Uelzecht]] vun de Leit vun der éischter Stonn, wéi och dem Daniel Lieser gegrënnt ginn. == Aktivitéiten == D'Associatioun huet direkt an den éischte 6 Méint no hirer Grënnung, zwee gréisser Evenementer ofgehalen, déi zesumme méi wéi 100 Intresséierter an de Konferenzsall vum [[OGB-L]] an an de Café Streik zu [[Esch-Uelzecht]] bruecht hunn. De 14. November 2018 huet den [[Henri Wehenkel]] den Optakt vun dem éischten Evenement mat enger Konferenz mam Titel ''10. November 1918: Verkündung der Republik in Luxemburg'' gemaach. Knapps zwéi Méint drop, den 11. Januar 2019, hunn d'[[Renée Wagener]], de [[Frédéric Krier]], de [[Jacques Maas]] an den [[Denis Scuto]] e Ronndëschgespréich iwwert ''Revolutionstage in Luxemburg 9. & 10. Januar 1919'' mat Moderatioun vun den deemolegen [[Tageblatt]]-Journaliste [[Luc Laboulle]] a [[Pol Schock]] gefouert. Zanter dem Ufank vun der Grënnung gi sämtlech recherchéiert Informatiounen zesummegedroen. De President Claude Frentz schreift zanterhier och un engem Buch, wat déi ganz Kapitelen aus der Siicht vun der populärer Geschichtsfuerschung an de Fokus réckele soll. [[Fichier:20191107 - 1919 Vive d'Republik.jpg|miniatur|Een Theaterstéck iwwert déi republikanesch Beweegungen zu Lëtzebuerg am zäithistoresche Kontext vum November 1918 bis Januar 1919, war den 11. Juli 2019 am [[Kasemattentheater]] ze gesinn.]] == Kontroversen == Déi éischt Kontrovers an der nach zu deem Zäitpunkt jonker Geschicht vum Veräin, ass duerch een online Artikel vum deemolegen Tageblatt-Journalist [[Luc Laboulle]] komm. D'Online-Redaktioun vun der Dageszeitung hat den Artikel ënnert dem Titel "Weg mit dem Großherzog – Verein will die Luxemburger Revolutionstage von 1919 untersuchen" bruecht, obwuel den original Titel an der Drockversioun mat "Revolutionstage in Luxemburg: Die 1919 asbl will die republikanischen Ereignisse von vor 100 Jahren aufarbeiten" ze fanne war.<ref>Tageblatt (2018) — [https://www.tageblatt.lu/headlines/weg-mit-dem-grossherzog-verein-will-die-luxemburger-revolutionstage-von-1919-untersuchen/ Rechtzeitig zum Jahrestag: Junger Verein will die Luxemburger Revolutionstage von 1919 untersuchen]</ref> An engem Artikel vum [[d'Lëtzebuerger Land|Lëtzebuerger Land]] huet de Jan Guth erkläert datt et op zwou A4-Säite eng Lëscht vu Persoune géif, déi prett wiere fir Member ze ginn, virausgesat, datt d'Associatioun sech ee politeschen Agenda géif gi fir eng nei republikanesch Beweegung ze grënnen.<ref>d'Lëtzebuerger Land (2022) — [https://www.land.lu/page/article/611/339611/FRE/index.html "Alles wie gehabt."] land.lu, 16.09.2022.</ref> De Veräi strieft a senger jëtzeger Form an Ausriichtung kee politescht Mouvement un, an huet och net d'Intentioun eng politesch Partei ze ginn. D'Ziler sinn an de Statuten definéiert an de Veräi riicht sech duerno. No de jeeweileg béide Presenzen an der Press, sinn et souwuel Ënnerstëtzungen, wéi och Ufeindungen géigeniwwer de Membere vun der Associatioun ginn. == Kuckt och == * [[9. Januar]] zu Lëtzebuerg == Um Spaweck == {{Commonscat}} * {{en}} [http://1919.lu/ 1919.lu] - Internetsäit vun der Associatiuoun {{Referenzen}} [[Kategorie:Historiographie zu Lëtzebuerg]] [[Kategorie:1919]] [[Kategorie:ASBLen zu Lëtzebuerg]] rnns8mq8xht3x6ock3erivfgi2dfw82 0 166441 2676010 2652410 2026-04-26T18:48:19Z Melouresbot 1237 /* Billjeeën am Ëmlaf */ ., replaced: |]] → | ]] (2) using [[Project:AWB|AWB]] 2676010 wikitext text/x-wiki {{Infobox Wärung}} Den '''Albanesche Lek''' oder och einfach '''Lek''' (ALL) ass zanter dem [[16. Februar]] [[1926]] déi offiziell [[Wärung]] vun [[Albanien]]. Et gëtt keng Ënnerdeelung. == Geschicht == D'Aféierung vum Lek hänkt enk mat der Grënnung vun der [[Albanesch Zentralbank|Albanescher Zentralbank]], den 2. September 1925, zesummen. Den Albanesche Lek gouf 1926 offiziell agefouert. ''Lek'' heescht op [[Albanesch]] och allgemeng "[[Geld|Suen]]". == Billjeeën am Ëmlaf == <div style="overflow-x:auto;"> {| class="wikitable" style="font-size: 90%" |- ! colspan="7" |Aktuell Serie (2019–2022 erauskomm) |- ! colspan="2" | Bild !! rowspan="2" | Wäert !! rowspan="2" | Dimensiounen !! rowspan="2" | Haaptfaarf !! colspan="2" | Beschreiwung |- ! Obvers !! Revers !! Obvers !! Revers |- |[[File:Albania-200lek-voor.jpg|125px]] |[[File:Albania-200lek-achter.jpg|125px]] |200&nbsp;Lek | 125&nbsp;mm x 65&nbsp;mm | Brong |[[Naim Frashëri]] | Dem Frashëri säi Gebuertshaus, Zitat aus engem Gedicht vun him |- |[[File:500Lek-768x405.png|132px]] |[[File:Lek500-new-768x406.png|132px]] | 500&nbsp;Lek |132&nbsp;mm x 69&nbsp;mm | Blo | [[Ismail Qemali]] | Onofhängegkeetsgebai zu [[Vlorë]]; den Telegraf, mat deem d'Onofhängegkeet bekannt gemaavh gouf; d'Zëmmer, wou dat geschouch. |- |[[File:1000lek-768x383.png|139px]] |[[File:1000lek-new-768x395.png|139px]] | 1,000&nbsp;Lek | 139&nbsp;mm x 69&nbsp;mm | Gréng | [[Pjetër Bogdani]] | Gotesch Kierch vu [[Vau-Dejës|Vau]] |- |[[File:2000lek-768x376.png|146px]] |[[File:Albania-2000lek-achter.jpg|146px]] | 2,000&nbsp;Lek |146&nbsp;mm x 72&nbsp;mm | Purpur | De Kinnek [[Gentius]]; 3 Mënzen | Amphitheater vu [[Butrint]] (bei Saranda); Gielen Enzian (''[[Gentiana lutea]]'') |- |[[File:Albania-5000.jpg|153px]] |[[File:Albania-5000-(July-2019)-back-600dpi.jpg|153px]] | 5,000&nbsp;Lek | 153&nbsp;mm x 72&nbsp;mm |Giel | [[Skanderbeg]] | [[Schlass Krujë]], D'[[Skanderbeg]]-Monument zu [[Tirana]] op der [[Skanderbeg Plaz]], a säim Helm |- |[[File:ALBW2019-10000o.jpg|160px]] |[[File:ALBW2019-10000r.jpg|160px]] |10,000&nbsp;Lek |160&nbsp;mm x 72&nbsp;mm |Rout | [[Aleksandër Stavre Drenova|Asdreni]] (1872–1947) |Figurativ Symboler vum nationale Fändel; 2 éischt Takte vun der [[Himni i Flamurit|Nationalhymn]] (Nouten an Text); [[Gramophon]] |} </div> == Mënzen am Ëmlaf == [[Fichier:Albanien2.jpg|250px]] == Kuckt och == * [[Euro]] == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Navigatioun Europäesch Wärungen}} [[Kategorie:Wärungen]] [[Kategorie:Albanien]] ehs2ubtm9omqdpqxir3cevr3swjuve5 0 166751 2676106 2528566 2026-04-27T11:26:44Z Melouresbot 1237 /* top */ ., replaced: [[ → [[ using [[Project:AWB|AWB]] 2676106 wikitext text/x-wiki {{Infobox Film nei |Plakat= |Produktiounsland= |Produktiounsjoer= |Dauer= |Originalsprooch= |Regie=[[Juan Bosch]] |Dréibuch=[[José Luis Colina]]<br>[[Manuel Vela Jiménez]]<br> Juan Bosch |Fotografie=[[Miguel Fernández Mila]] |Format={{1,37:1}} |Faarf= |Faarftechnik= |Musek=[[José Solá]] |Schnëtt=[[María Rosa Ester]] |Produzent=[[Enrique Esteban]] |Produktiounsgesellschaft=Este Films |Haaptacteuren=[[Arturo Fernández]] als Mario<br>[[Elke Sommer]] als Olga<br>[[Cassen]] als Tony<br>[[Teresa del Río]] als Clara<br>[[José María Tasso]] als Quique }} ''' Bahía de Palma''' ass e spuenesche Film vum [[Juan Bosch]] aus dem Joer 1962, mam [[Arturo Fernández]] a mat der [[Elke Sommer]] an den Haaptrollen. == Ëm wat geet et am Film? == De Mario Ferrán hëlt eng Plaz als Pianist zu [[Palma de Mallorca]] an engem Danzsall un. Hie mécht Bekanntschaft mam Olga Vidal, der Duechter vum Haus... == Um Spaweck == {{Autoritéitskontroll}} {{DEFAULTSORT:Bahia de Palma}} [[Kategorie:Spuenesch Filmer]] [[Kategorie:Filmer 1962]] [[Kategorie:Filmer vum Juan Bosch]] 1iaub80tsnknd880yjnlfpki8bqc357 0 170045 2676011 2674197 2026-04-26T18:51:19Z Melouresbot 1237 ., replaced: [[ → [[ (3) using [[Project:AWB|AWB]] 2676011 wikitext text/x-wiki {{Infobox Film nei |Plakat= |Produktiounsland= |Produktiounsjoer= |Dauer=83 Min |Originalsprooch= |Regie=[[Robert Bibal]] |Dréibuch=[[Robert Bettoni]]<br>[[Pierre Monçais]] |Fotografie=[[Pierre Lebon]] |Format= |Faarf=[[Schwaarz-Wäiss]] |Faarftechnik= |Musek=[[Louis Ferrari]] |Schnëtt=[[Jeannette Berton]] |Dekoren=[[Robert Dumesnil]] |Produzent= |Produktiounsgesellschaft= Les Films du Clairbois br>Les Films du Dragon |Haaptacteuren=[[Raymond Souplex]] als Muller<br>[[Danik Patisson]] als Laurence<br>[[Alan Scott]] als Tom als Ciello<br>[[Yves Vincent]]<br>[[Véra Valmont]] als Véra<br>[[Georges de Caunes]] als Mauliaire<br>[[Robert Berri]] als Borg<br>[[Jean Tissier]] als Wiert<br>[[Jean Hébey]] als Docquois<br>[[Annie Andrel]] als Zizi<br>[[Nicole Rozan]] als Sekretärin<br>[[Jacques Bénétin]] }} '''Alibi pour un meurtre''' ass e franséisch-italieenesche Film vum [[Robert Bibal]] aus dem Joer 1961 mam [[Raymond Souplex]] a mat der [[Danik Patisson]] an den Haaptrollen. == Ëm wat geet et am Film? == {{Kapitel Info feelt}} == Um Spaweck == {{Autoritéitskontroll}} {{DEFAULTSORT:Alibi pour un meurtre}} [[Kategorie:Franséisch Filmer]] [[Kategorie:Franséisch Kriminalfilmer]] [[Kategorie:Franséisch Schwaarz-Wäiss-Filmer]] [[Kategorie:Filmer 1961]] [[Kategorie:Filmer vum Robert Bibal]] hd6w6iswn4acofamribnsrv9k6ti4y6 0 171449 2675948 2650124 2026-04-26T12:57:17Z Mobby 12 60927 k 2675948 wikitext text/x-wiki {{Infobox Land | Numm = Transnistresch Moldauesch Republik<br>{{small|[[russesch]]: Приднестровская Молдавская Республика<br>[[ukrainesch]]: Придністровська Молдавська Республіка<br>[[moldawesch]]: Република Молдовеняскэ Нистрянэ}} | Fändel = Flag of Transnistria (state).svg | Fändel Bildbreet = 150px | Fändel Artikel = Fändel vun Transnistrien | Wopen = Coat of arms of Transnistria.svg | Wope Breet = 110px | Wopen Artikel = Wope vun Transnistrien | National Devise = | Kaart = Transnistria in Europe (zoomed).svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Ukrainesch]], [[Russesch]], [[Moldawesch]] | Haaptstad = [[Tiraspol]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = Presidentielle System | Landeschef Titel = President | Landeschef = [[{{#property:P35|from=Q907112}}]] | Regierungschef Titel = Premierminister | Regierungschef = [[{{#property:P6|from=Q907112}}]] | Total Fläch = 3.567 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = {{#property:P1082|from=Q907112}} | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = | Onofhängegkeet = | Nationalfeierdag = | Nationalhymn = | Wärung = {{#property:P38|from=Q907112}} | Zäitzon = +3 / +2 | Internet TLD = | Telefonsprefix = | Notizen = | Extra Bild = Transnistria in Moldova (de-facto) (semi-secession).svg | Extra Bild2 = }} '''Transnistrien''' ([[russesch]]: Приднестровье, [[ukrainesch]]: Придністров) ass en ''[[De jure / de facto|de facto]]'' Regimm an [[Osteuropa]], deen international net unerkannt, a just vu [[Russland]] ënnerstëtzt gëtt. D'Gebitt dat haaptsächlech [[Osten|ëstlech]] vum Floss [[Dnister]] (russesch: ''Dnestr'') op der [[Moldawien|moldawesch]]-[[Ukrain|ukrainescher]] Grenz läit, gehéiert vëlkerrechtlech zur [[Moldawien|Republik Moldawien]], betruecht sech selwer awer zënter dem 5. November 1991 als onofhängeg "'''Transnistresch Moldauesch Republik'''". D'Gebitt vun Transnistrien ass 3.567 km² grouss, ronn 40&nbsp;% méi grouss wéi [[Lëtzebuerg (Land)|Lëtzebuerg]]. De Schätzungen no liewe 466.000 Leit an Transnistrien^{(Stand 2025)}<ref>{{Citation|URL=https://datareportal.com/reports/digital-2025-transnistria|Titel=Digital 2025: Transnistria|Gekuckt=2025-06-30|Datum=2025-03-03|Wierk=DataReportal – Global Digital Insights|Sprooch=en}}</ref>. Transnistrie bilt zesumme mat de Regiounen [[Abchasien]] a [[Südossetien]], déi all zur fréierer [[Sowjetunioun]] gehéiert hunn, d'[[Gemeinschaft vun netunerkannte Staaten]]. Déi ''[[De jure / de facto|de facto]]'' onofhängeg Republik Transnistrien ass a 5 [[Rajon|Rajonen]] (Distrikter) opgedeelt; do dernieft gëtt et nach zwou rajonfräi Stied [[Tiraspol]] ([[Haaptstad]]) a [[Bendery]]. Déi offiziell Sprooche sinn [[Ukrainesch]], [[Russesch]] a [[Moldawesch]]. == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Autoritéitskontroll}} {{Referenzen}} [[Kategorie:De-facto-Regimmer]] [[Kategorie:Transnistrien| ]] gmn0tcyu41gpo57z7f1ylu2xad20dfo 0 171581 2675972 2656238 2026-04-26T16:07:25Z Mobby 12 60927 2675972 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeoAsien}} {{Infobox Uertschaft}} '''{{PAGENAME}}''' oder '''Tyraspol '''([[moldawesch]]-[[Kyrillescht Alphabet|kyrillesch]] Тираспол, [[russesch]] Тирасполь Tiraspol, [[ukrainesch]] Тирасполь Tyraspol) ass d'[[Haaptstad]] vum [[De jure / de facto|de facto]]-Regimm [[Transnistrien]]. [[De jure / de facto|De jure]] ass Tiraspol déi zweetgréisst Stad vun der [[Moldawien|Republik Moldawien]], déi d'Regioun nach ëmmer als en Deel vun hirem eegenen Territoire betruecht. == Geographie == D'Haaptstad läit um ëstlechen Uwänner vum des [[Dnister]]. == Populatioun == {{PAGENAME}} huet {{wikidata|property|qualifier|references|P1082|P585|format=%p Awunner <small>(Stand %q)</small><ref>Dës Informatioun gëtt automatesch vu Wikidata agebonnen.</ref>[%r]}}. == Geschicht == D'Stad gouf 1792 als Festung vum russesche Generaol [[Alexander Wassiljewitsch Suworow|Alexander Suworow]] gegrënnt. == Kuckeswäertes == == Bekannt Leit vu {{PAGENAME}} (Auswiel) == Kuckt: {{De}} [[:de:Tiraspol#S%C3%B6hne_und_T%C3%B6chter_der_Stadt_oder_mit_ihr_verbundene_Personen|Söhne und Töchter der Stadt]] == Literatur == == Kuckt och == == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Autoritéitskontroll}} {{Referenzen}} [[Kategorie:Haaptstied an Asien]] [[Kategorie:Transnistrien]] liz0vmax8kqy3q0op37dzpb9klnd8lc 0 171676 2675988 2675832 2026-04-26T16:35:03Z Johnny Chicago 17 /* Kino */ 2675988 wikitext text/x-wiki {{SkizzFilm}}{{Infobox Biographie}} D''''Geneviève Kervine''', gebuer als ''Geneviève Marie Antoinette Kervingant'' de [[27. Juni]] [[1931]] zu [[Dakar]] am [[Senegal]], a gestuerwen de [[5. September]] [[1989]] zu [[Paräis]], war eng [[Frankräich|franséisch]] [[Schauspillerin]]. Si war vun 1967 bis zu hirem Doud am Joer 1989 mam Schauspiller [[Jean Bretonnière]] bestuet. == Filmographie == === Kino === * 1952: ''Cent francs par seconde'' - Regie: [[Jean Boyer (Regisseur)|Jean Boyer]] - Haaptacteuren: [[Henri Génès]], [[Philippe Lemaire]] - (als Jacqueline Bourdinet) * 1952: ''Belle mentalité'' - Regie: [[André Berthomieu]] - Haaptacteuren: [[Jean Richard]], [[Maurice Biraud]] - (als Marinette) * 1953: ''Virgile'' - Regie: [[Carlo Rim]] - Haaptacteuren: [[Robert Lamoureux]], [[Fernand Sardou]] - (als Jackie) * 1954: ''[[Ma petite folie]]'' - Regie: [[Maurice Labro]] - Haaptacteuren: [[Jean Bretonnière]], [[Jean Tissier]] - (als Lolita Pérez) * 1954: ''Une vie de garçon'' - Regie: Jean Boyer - Haaptacteuren: [[Roger Pierre]], [[Jean-Marc Thibault]] - (als Lysiane Laborie) * 1954: ''Le fil à la patte'' - Regie: [[Guy Lefranc (Regisseur)|Guy Lefranc]] - Haaptacteuren: [[Noël-Noël]], [[Bourvil]] - (als Viviane) * 1954: ''Dix-huit heures d'escale'' - Regie: [[René Jolivet]] - Haaptacteuren: [[Jean-Pierre Aumont]], [[Georges Marchal]] - (als Nicole Dumaine) * 1954: ''[[Pas de souris dans le bizness]]'' - Regie: [[Henri Lepage (Regisseur)|Henri Lepage]] - Haaptacteuren: [[Renaud Mary]], [[Robert Berri]] - (als Mireille) * 1955: ''Les nuits de Montmartre'' - Regie: [[Pierre Franchi]] - Haaptacteuren: Jean-Marc Thibault, [[Louis Seigner]] - (als Monique) * 1955: ''[[Gueule d'ange (Film 1955)|Gueule d'ange]]'' - Regie: [[Marcel Blistène]] - Haaptacteuren: [[Maurice Ronet]], [[Viviane Romance]] - (als Marie) * 1955: ''Quatre jours à Paris'' - Regie: André Berthomieu - Haaptacteuren: [[Luis Mariano]], [[Jane Sourza]] - (als Gabrielle) * 1956: ''Villa sans souci'' - Regie: [[Maurice Labro]] - Haaptacteuren: Jean Bretonnière, [[Lucien Baroux]] - (als Maguelène) * 1956: ''Alerte au deuxième bureau'' - Regie: [[Jean Stelli]] - Haaptacteuren: [[Franck Villard]], Jean Tissier - (als Martine Duverger) * 1956: ''Cinq millions comptant'' - Regie: André Berthomieu - Haaptacteuren: [[Jane Sourza]], [[Ded Rysel]] - (als Arlette Gerbois) * 1956: ''Pitié pour les vamps'' - Regie: [[Jean Josipovici]] - Haaptacteuren: [[Viviane Romance]], [[Yves Vincent]] - (als Anne Davis) * 1957: ''Une gosse sensass'' - Regie: [[Robert Bibal]] - Haaptacteuren: Jean Bretonnière, [[Raymond Bussières]] - (als Barbara Morrow) * 1957: ''L'auberge en folie'' - Regie: [[Pierre Chevalier (Regisseur)|Pierre Chevalier]] - Haaptacteuren: [[Rudy Hirigoyen]], [[Noël Roquevert]] - (als Josée) * 1957: ''Un certain monsieur Jo'' - Regie: [[René Jolivet]] - Haaptacteuren: [[Michel Simon]], [[Jacques Morel (Schauspiller)|Jacques Morel]] - (als Simone Couturier) * 1957: ''La nuit des suspectes'' - Regie: [[Víctor Merenda]] - Haaptacteuren: [[Christine Carrère]], [[Elina Labourdette]] - (als Suzon Farnoux) * 1957: ''Paris Music Hall'' - Regie: [[Stany Cordier]] - Haaptacteuren: [[Mick Micheyl]], Jean Bretonnière - (als Irène) * 1958: ''Amour, autocar et boîtes de nuit'' ou ''Paris c'est l'amour'' - Regie: [[Walter Kapps]] - Haaptacteuren: [[Armand Mestral]], [[Danielle Godet]] - (als Jacynthe) * 1959: ''[[Soupe au lait (Film 1959)|Soupe au lait]]'' - Regie: [[Pierre Chevalier (Regisseur)|Pierre Chevalier]] - Haaptacteuren: Jean Bretonnière, Noël Roquevert - (als Francine Berthaut) * 1960: ''Vers l'extase'' - Regie: [[René Wheeler]] - Haaptacteuren: [[Pascale Petit]], [[Giani Esposito]] - (als Anne-Marie) * 1960: ''Callaghan remet ça'' - Regie: [[Willy Rozier]] - Haaptacteuren: [[Tony Wright]], [[Fabienne Dali]] - (als Carola) * 1961: ''[[Es muß nicht immer Kaviar sein (Film)|Es muß nicht immer Kaviar sein]]'' - Regie: [[Géza von Radványi]] - Haaptacteuren: [[O. W. Fischer]], [[Eva Bartok]] - (als Nancy) * 1961: ''[[Diesmal muß es Kaviar sein]]'' - Regie: Géza von Radványi - Haaptacteuren: O. W. Fischer, Eva Bartok - (als Nancy) * 1961: ''La traversée de la Loire'' - Regie: [[Jean Gourguet]] - Haaptacteuren: [[Henri Vilbert]], Rellys - (als Irène) * 1962: ''[[C'est pas moi, c'est l'autre (Film 1962)|C'est pas moi, c'est l'autre]]'' - Regie: Jean Boyer - Haaptacteuren: [[Fernand Raynaud]], [[Micheline Dax]] - (als Monique) == Auszeechnungen == *1955: Suzanne-Bianchetti Präis == Um Spaweck == {{Autoritéitskontroll}} {{DEFAULTSORT:Kervine Genevieve}} [[Kategorie:Franséisch Filmschauspillerinnen]] [[Kategorie:Franséisch Theaterschauspillerinnen]] [[Kategorie:Franséisch Televisiounsschauspillerinnen]] [[Kategorie:Suzanne-Bianchetti Präis]] [[Kategorie:Gebuer 1931]] [[Kategorie:Gestuerwen 1989]] 188j43t8wo4f7gmj05tf1g6e2l1vvg1 0 173062 2675961 2644644 2026-04-26T14:47:36Z Melouresbot 1237 /* Um Spaweck */ ., replaced: ]] → ]] using [[Project:AWB|AWB]] 2675961 wikitext text/x-wiki <div align="center"> [[11. Joerdausend v. Chr.]] | '''10. Joerdausend v. Chr.''' | [[9. Joerdausend v. Chr.]] | [[100. Joerhonnert v. Chr.]] | [[99. Joerhonnert v. Chr.]] | [[98. Joerhonnert v. Chr.]] | [[97. Joerhonnert v. Chr.]] | [[96. Joerhonnert v. Chr.]]<br> [[95. Joerhonnert v. Chr.]] | [[94. Joerhonnert v. Chr.]] | [[93. Joerhonnert v. Chr.]] | [[92. Joerhonnert v. Chr.]] | [[91. Joerhonnert v. Chr.]] </div> == Epochen == == Evenementer == == Wichteg Persounen == == Erfindungen an Entdeckungen == == Um Spaweck == {{Commonscat}} [[Kategorie:10. Joerdausend v. Chr.|10. Joerdausend v. Chr.]] [[Kategorie:Joerdausenden| 00]] jng9urqv95b3cvdu9zunbyf0qsolcfa 0 173116 2676003 2649343 2026-04-26T18:26:17Z Melouresbot 1237 ., replaced: ]] → ]] (2) using [[Project:AWB|AWB]] 2676003 wikitext text/x-wiki {{SkizzFilm}}{{Infobox Biographie}} Den '''Adolfo Celi''', gebuer de [[27. Juli]] [[1922]] zu [[Messina]], a gestuerwen den [[19. Februar]] [[1986]] zu [[Siena]], war en [[Italien|italieenesche]] [[Schauspiller]] a [[Filmregisseur]]. Hien huet a bekannte Filmer wéi am Abenteuerfilm ''[[L'homme de Rio]]'' (1963) vum [[Philippe de Broca]], am [[James Bond]] Film ''Thunderball''(1965) vum [[Terence Young]], am Krichsfilm ''[[Von Ryan's Express]]'' (1965) vum [[Mark Robson]], am historesche Kaméidisfilm ''[[Brancaleone alle crociate]]'' (1970) vum [[Mario Monicelli]] an am Motorsportfilm ''[[Grand Prix (Film 1966)|Grand Prix]]'' (1966) vum [[John Frankenheimer]] matgespillt. == Filmographie == === Kino === ==== als Schauspiller ==== ===== vun 1945 bis 1949 ===== * 1945: ''Un americano in vacanza'' - Regie: [[Luigi Zampa]] - Haaptacteuren: [[Valentina Cortese]], [[Paolo Stoppa]] - (als Tom) * 1947: ''[[Natale al campo 119]]'' - Regie: [[Pietro Francisci]] - Haaptacteuren: [[Aldo Fabrizi]], [[Vittorio De Sica]] - (als John) * 1948: ''Proibito rubare'' - Regie: [[Luigi Comencini]] - Haaptacteuren: [[Tina Pica]], [[Mario Russo]] - (als Don Pietro) * 1948: ''Emigrantes'' - Regie:[[Aldo Fabrizi]] - Haaptacteuren: Aldo Fabrizi, [[Ave Ninchi]] - (als Professer) ===== vun 1950 bis 1959 ===== * 1950: ''Caiçara'' - Regie: Adolfo Celi, [[Tom Payne]], [[John Waterhouse]] - Haaptacteuren: [[Eliane Lage]], [[Abilio Pereira de Almeida]] - (als Genovês) * 1952: ''Tico-Tico no Fubá'' - Regie: Adolfo Celi - Haaptacteuren: [[Anselmo Duarte]], [[Tônia Carrero]] ===== vun 1960 bis 1969 ===== * 1963: ''Sandokan, la tigre di Mompracem'' - Regie: [[Umberto Lenzi]] - Haaptacteuren: [[Steve Reeves]], [[Genevieve Grad]] * 1963: ''[[L'homme de Rio]]'' - Regie: [[Philippe de Broca]] - Haaptacteuren: [[Jean-Paul Belmondo]], [[Françoise Dorléac]] - (als Mario De Castro) * 1964: ''[[Un monsieur de compagnie]]'' - Regie: [[Philippe de Broca]] - Haaptacteuren: [[Jean-Pierre Cassel]], [[Catherine Deneuve]] - (als Benvenuto) * 1964: ''Le belle famiglie'' - Regie:[[Ugo Gregoretti]] - Haaptacteuren: [[Annie Girardot]], [[Totò]] - (als Della Porta) * 1964: ''Tre notti d'amore'' - Episod : ''La moglie bambina'' - Regie: [[Franco Rossi]] - Haaptacteuren: [[Enrico Maria Salerno]], [[Diletta D'Andrea]] - (als Alberto) * 1965: ''[[Par un beau matin d'été]]'' - Regie: [[Jacques Deray]] - Haaptacteuren: Jean-Paul Belmondo, [[Geraldine Chaplin]] - (als Van Willie) * 1965: ''[[Slalom (Film) 1965|Slalom]]'' - Regie: [[Luciano Salce]] - Haaptacteuren: [[Vittorio Gassman]], [[Daniela Bianchi]] - (als Riccardo) * 1965: ''E venne un uomo'' - Regie:[[Ermanno Olmi]] - Haaptacteuren: [[Rod Steiger]], [[Pietro Germi]] - (als Giacomo Radini-Tedeschi) * 1965: ''[[Thunderball]]'' - Regie: [[Terence Young]] - Haaptacteuren: [[Sean Connery]], [[Claudine Auger]] - (als Emilio Largo) * 1965: ''The Agony and the Ecstasy'' - Regie: [[Carol Reed]] - Haaptacteuren: [[Charlton Heston]], [[Rex Harrison]] - (als Leo X) * 1965: ''[[Von Ryan's Express]]'' - Regie: [[Mark Robson]] - Haaptacteuren: [[Frank Sinatra]], [[Trevor Howard]] - (als Battaglia) * 1965: ''[[Yankee (Film)|Yankee]]'' - Regie: [[Tinto Brass]] - Haaptacteuren: [[Philippe Leroy]], [[Jacques Herlin]] - (als El Grande Concho) * 1966: ''[[El Greco (Film)|El Greco]]'' - Regie: [[Luciano Salce]] - Haaptacteuren: [[Mel Ferrer]], [[Rosanna Schiaffino]] - (als Don Miguel de las Cuevas) * 1966: ''[[Grand Prix (Film 1966)|Grand Prix]]'' - Regie: [[John Frankenheimer]] - Haaptacteuren: [[James Garner]], [[Yves Montand]], [[Eva Marie Saint]] - (als Agostino Manetta) * 1966: ''[[Le roi de cœur]]'' - Regie: [[Philippe de Broca]] - Haaptacteuren: [[Alan Bates]], [[Geneviève Bujold]] - (als McBibenbrook) * 1966: ''[[Das Geheimnis der gelben Mönche]]'' - Regie: [[Manfred R. Köhler]] - Haaptacteuren: [[Stewart Granger]], [[Karin Dor]] - (als Henry Perkins) * 1966: ''Le piacevoli notti'' - Regie:[[Armando Crispino]], [[Luciano Lucignani]] - Haaptacteuren: Vittorio Gassman, [[Gina Lollobrigida]] - (als Bernardozzo) * 1967: ''Colpo maestro al servizio di Sua Maestà britannica'' - Regie: [[Michele Lupo]] - Haaptacteuren: [[Richard Harrison]], [[Margaret Lee]] - (als Bernard) * 1967: ''The Bobo'' - Regie: [[Robert Parrish]] - Haaptacteuren: [[Peter Sellers]], [[Britt Ekland]] - (als Francisco Carbonell) * 1967: ''[[Ad ogni costo]]'' - Regie: [[Giuliano Montaldo]] - Haaptacteuren: [[Klaus Kinski]], [[Janet Leigh]] - (als Mark Milford) * 1967: ''The Honey Pot'' - Regie: [[Joseph L. Mankiewicz]] - Haaptacteuren: [[Rex Harrison]], [[Maggie Smith]] - (als Inspekter Rizzi) * 1967: ''O.K. Connery'' - Regie:[[Alberto De Martino]] - Haaptacteuren: [[Neil Connery]], [[Daniela Bianchi (]] - (als Thair Beta) * 1967: ''La donna, il sesso e il superuomo'' - Regie: [[Sergio Spina]] - Haaptacteuren: Richard Harrison, [[Judi West]] - (als Karl Maria van Beethoven) * 1967: ''[[Dalle Ardenne all'inferno]]'' - Regie:[[Alberto De Martino]] - Haaptacteuren: [[Frederick Stafford]], Daniela Bianchi - (als Luc Rollman) * 1968: ''Sentenza di morte'' - Regie: [[Mario Lanfranchi]] - Haaptacteuren: [[Richard Conte]], [[Enrico Maria Salerno (]] - (als Baldwin) * 1968: ''Uno scacco tutto matto'' - Regie: Roberto Fizz - Haaptacteuren: [[Edward G. Robinson]], [[Maria Grazia Buccella]] - (als Bayon / Guinet) * 1968: ''[[Diabolik (Film 1968)|Diabolik]]'' - Regie: [[Mario Bava]] - Haaptacteuren: [[John Phillip Law]], [[Marisa Mell]] - (als Ralph Valmont) * 1968: ''Sette volte sette'' - Regie: Michele Lupo - Haaptacteuren: [[Gastone Moschin]], [[Lionel Stander]] * 1969: ''[[L'alibi (Film 1969)|L'Alibi]]'' - Regie zesumme mam Vittorio Gassman a mam [[Luciano Lucignani]] - Haaptacteuren: Vittorio Gassman, [[Tina Aumont]] - (als Adolfo) * 1969: ''L'arcangelo'' - Regie: [[Giorgio Capitani]] - Haaptacteuren: Vittorio Gassman, [[Irina Demick]] - (als Marco Tarocchi Roda) * 1969: ''Midas Run'' - Regie: [[Alf Kjellin]] - Haaptacteuren: [[Richard Crenna]], [[Anne Heywood]] - (als Ferranti) * 1969: ''Un detective'' - Regie: [[Romolo Guerrieri]] - Haaptacteuren: [[Franco Nero]], [[Florinda Bolkan]] - (als Fontana) * 1969: ''Io, Emmanuelle'' - Regie: [[Cesare Canevari]] - Haaptacteuren: [[Erika Blanc]], [[Paolo Ferrari]] - (als Sandri) * 1969: ''Blonde Köder für den Mörder'' - Regie: [[Harald Philipp]] - Haaptacteuren: [[Dean Reed]], [[Fabio Testi]] - (als Max Spiegler) * 1969: ''In Search of Gregory'' - Regie: [[Peter Wood]] - Haaptacteuren: [[Julie Christie]], [[Michael Sarrazin]] - (als Max) ===== vun 1970 bis 1979 ===== * 1970: ''[[Appuntamento col disonore]]'' - Regie: [[Adriano Bolzoni]] - Haaptacteuren: [[Michael Craig]], [[Eva Renzi]] - (als Hermès) * 1970: ''Fragment of Fear'' - Regie: [[Richard C. Sarafian]] - Haaptacteuren: [[David Hemmings]], [[Gayle Hunnicutt]] - (als Bardoni) * 1970: ''[[Un condé]]'' - Regie: [[Yves Boisset]] - Haaptacteuren: [[Michel Bouquet]], [[Françoise Fabian]] * 1970: ''Brancaleone alle crociate'' - Regie: [[Mario Monicelli]] - Haaptacteuren: Vittorio Gassman, [[Stefania Sandrelli]] - (als Goemondo) * 1970: ''La mala ordina'' - Regie: [[Fernando Di Leo]] - Haaptacteuren: [[Mario Adorf]], [[Henry Silva]] - (als Don Vito Tressoldi) * 1971: ''Una chica casi decente'' - Regie: [[Germán Lorente]] - Haaptacteuren: [[Rocío Jurado]], [[Máximo Valverde]] - (als César Martín de Valdés) * 1971: ''Hanno cambiato faccia'' - Regie: [[Corrado Farina]] - Haaptacteuren: [[Geraldine Hooper]], [[Giuliano Esperati]] - (als Giovanni Nosferatu) * 1971: ''Murders in the Rue Morgue'' - Regie: [[Gordon Hessler]] - Haaptacteuren: [[Jason Robards]], [[Christine Kaufmann]] - (als Vidocq) * 1972: ''Le mataf'' - Regie: [[Serge Leroy]] - Haaptacteuren: [[Michel Constantin]], [[Georges Géret]] - (als Desbordes) * 1972: ''Ragazza tutta nuda assassinata nel parco'' - Regie: [[Alfonso Brescia]] - Haaptacteuren: [[Robert Hoffmann]], Irina Demick - (als Huber)i * 1972: ''La mano lunga del padrino'' - Regie: [[Leonardo Bonomi]] - Haaptacteuren: [[Peter Lee Lawrence]], Erika Blanc - (als Don Carmelo) * 1972: ''Chi l'ha vista morire?'' - Regie:[[Aldo Lado]] - Haaptacteuren: [[George Lazenby]], [[Anita Strindberg]] - (als Serafian) * 1972: ''Fratello sole, sorella luna'' - Regie: [[Franco Zeffirelli]] - Haaptacteuren: [[Graham Faulkner]], [[Judi Bowker]] * 1972: ''Terza ipotesi su un caso di perfetta strategia criminale'' - Regie: [[Giuseppe Vari|Joseph Warren]] - Haaptacteuren: [[Lou Castel]], [[Beba Loncar]] - (als Vezzi) * 1972: ''L'occhio nel labirinto'' - Regie: [[Mario Caiano]] - Haaptacteuren: [[Rosemary Dexter]], [[Alida Valli]] - (als Frank) * 1973: ''Piazza pulita'' - Regie: [[Luigi Vanzi]] - Haaptacteuren: [[Tony Anthony]], [[Lucretia Love]] * 1973: ''La villeggiatura'' - Regie: [[Marco Leto]] - Haaptacteuren: [[Adalberto Maria Merli]], [[John Steiner]] - (als Rizzuto) * 1973: ''Hitler: The Last Ten Days'' - Regie: [[Ennio De Concini]] - Haaptacteuren: [[Alec Guinness]], [[Simon Ward]] - (als Hans Krebs) * 1974: ''Libera, amore mio'' - Regie: [[Mauro Bolognini]] - Haaptacteuren: [[Claudia Cardinale]], [[Philippe Leroy]] - (als Felice Valente) * 1974: ''Le fantôme de la liberté'' - Regie: [[Luis Buñuel]] - Haaptacteuren: [[Monica Vitti]], [[Jean Rochefort]] - (als Dokter Pasolini) * 1974: ''[[Ten little indians (Film 1974)|Ten Little Indians]] '' - Regie: [[Peter Collinson]] - Haaptacteuren: [[Oliver Reed]], [[Elke Sommer]] - (als Selby) * 1974: ''Il venditore di palloncini'' - Regie: [[Mario Gariazzo]] - Haaptacteuren: [[Renato Cestiè]], [[Lee J. Cobb]] * 1974: ''Il sorriso del grande tentatore'' - Regie: [[Damiano Damiani]] - Haaptacteuren: [[Glenda Jackson]], [[Claudio Cassinelli]] - (als Borelli) * 1976: ''Come una rosa al naso'' - Regie: [[Franco Rossi (Filmregisseur)|Franco Rossi]] - Haaptacteuren: [[Vittorio Gassman]], [[Ornella Muti]] * 1976: ''Uomini si nasce poliziotti si muore'' - Regie: [[Ruggero Deodato]] - Haaptacteuren: [[Marc Porel]], [[Silvia Dionisio]] * 1976: ''La moglie di mio padre'' - Regie:[[Andrea Bianchi]] - Haaptacteuren: [[Carroll Baker]], [[Luigi Pistilli]] - (als Antonio) * 1976: ''L'affittacamere'' - Regie: [[Mariano Laurenti]] - Haaptacteuren: [[Gloria Guida]], [[ino Banfi]] - (als Nino Damiani) * 1976: ''[[Amici miei]]'' - Regie: Mario Monicelli - Haaptacteuren: [[Ugo Tognazzi]], [[Philippe Noiret]] - (als Alfeo Sassaroli) * 1976: ''Febbre da cavallo'' - Haaptacteuren: [[Gigi Proietti]], [[Catherine Spaak]] * 1976: ''Signore e signori, buonanotte'' - Regie: [[Luigi Comencini]], [[Nanni Loy]], [[Luigi Magni]], [[Mario Monicelli]] et [[Ettore Scola]] - Haaptacteuren: [[Marcello Mastroianni]], [[Senta Berger]] - (als Vladimiro Palese) * 1976: ''[[Le grand escogriffe]]'' - Regie: [[Claude Pinoteau]] - Haaptacteuren: Yves Montand, [[Agostina Belli]] - (als Youssouf Rifaï) * 1976: ''Genova a mano armata'' - Regie: [[Mario Lanfranchi]] - Haaptacteuren: [[Tony Lo Bianco]], [[Maud Adams]] - (als Lo Gallo) * 1976: ''The Next Man'' - Regie: Richard C. Sarafian - Haaptacteuren: [[Sean Connery]], [[Cornelia Sharpe]] - (als Al Sharif) * 1977: ''Che notte quella notte!'' - Regie: [[Ghigo De Chiara]] - Haaptacteuren: [[Turi Ferro]], [[Valeria Moriconi]] - (als Dokter) * 1977: ''Pane, burro e marmellata'' - Regie: [[Giorgio Capitani]] - Haaptacteuren: [[Enrico Montesano]], Claudine Auger - (als Aristide Bertelli) * 1977: ''[[Les passagers (Film 1977)|Les passagers]]'' - Regie: [[Serge Leroy]] - Haaptacteuren: [[Jean-Louis Trintignant]], [[Mireille Darc]] - (als Boetani) * 1977: ''Holocaust 2000'' - Regie:[[Alberto - Regie: Martino]] - Haaptacteuren: [[Kirk Douglas]], [[Agostina Belli]] - (als Dokter Kerouac) * 1977: ''La tigre è ancora viva: Sandokan alla riscossa!'' - Regie: [[Sergio Sollima]] - Haaptacteuren: [[Kabir Bedi]], [[Philippe Leroy]] - (als James Brooke) * 1978: ''Indagine su un delitto perfetto'' - Regie:[[Giuseppe Rosati|Aaron Leviathan]] - Haaptacteuren: [[Gloria Guida]], [[Joseph Cotten]] - (als Sir Harold Boyd) * 1978: ''Le braghe del padrone'' - Regie: [[Flavio Mogherini]] - Haaptacteuren: [[Enrico Montesano]], [[Milena Vukotic]] - (als Eugenio) * 1978: ''Professor Kranz tedesco di Germania'' - Regie: [[Luciano Salce]] - Haaptacteuren: [[Paolo Villaggio]], [[José Wilker]] - (als Carcamano) ===== vun 1980 bis 1985 ===== * 1980: ''Café express'' - Regie: [[Nanni Loy]] - Haaptacteuren: [[Nino Manfredi]], [[Vittorio Mezzogiorno]] - (als Ramacci Pisanelli) * 1980: ''Car-Napping - Bestellt, geklaut, geliefert'' - Regie: [[Wigbert Wicker]] - Haaptacteuren: [[Bernd Stephan]], [[Anny Duperey]] * 1981: ''Innamorato pazzo'' - Regie: [[Franco Castellano]], [[Giuseppe Moccia]] - Haaptacteuren: [[Adriano Celentano]], Ornella Muti - (als Gustavo VI di San Tulipe) * 1982: ''[[Monsignor (Film)|Monsignor]]'' - Regie: [[Frank Perry]] - Haaptacteuren: [[Christopher Reeve]], [[Fernando Rey]] - (als Kardinol Vinci) * 1982: ''[[Amici miei - Atto II]]'' - Regie: Mario Monicelli - Haaptacteuren: Ugo Tognazzi, Gastone Moschin * 1982: ''[[Di padre in figlio]]'' - Regie: Vittorio Gassman[[Alessandro Gassmann]] - Haaptacteuren: Vittorio Gassman, [[Juliette Mayniel]] * 1984: ''Cenerentola 80'' - Regie: [[Roberto Malenotti]] - Haaptacteuren: [[Pierre Cosso]], [[Sylva Koscina]] - (als Gherardeschi) * 1985: ''[[Amici miei atto III]]'' - Regie: [[Nanni Loy]] - Haaptacteuren: Ugo Tognazzi, Gastone Moschin - (als Sassaroli) * 1985: ''Il giocatore invisibile '' - Regie: Sergio Genni- Haaptacteuren: [[Erland Josephson]], Catherine Spaak === als Regisseur === * 1950: ''Caiçara'' – Regie zesumme mam John Waterhouse a mam Tom Payne - Haaptacteuren: Eliane Lage], Abilio Pereira de Almeida - * 1952: ''Tico-Tico no Fubá'' - Haaptacteuren: Anselmo Duarte, Tônia Carrero * 1969: ''L'alibi'' – Regie zesumme mam [[Vittorio Gassman]] a mam [[Luciano Lucignani]] - Haaptacteuren: Vittorio Gassman, Tina Aumont == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Autoritéitskontroll}} {{DEFAULTSORT:Celi Adolfo}} [[Kategorie:Italieenesch Filmschauspiller]] [[Kategorie:Italieenesch Theaterschauspiller]] [[Kategorie:Italieenesch Televisiounsschauspiller]] [[Kategorie:Italieenesch Filmregisseuren]] [[Kategorie:Gebuer 1922]] [[Kategorie:Gestuerwen 1986]] bunuk29hs8wogk5j37fj0hvo69o43gm 0 173416 2676013 2648983 2026-04-26T19:01:50Z Melouresbot 1237 ., replaced: [[ → [[ using [[Project:AWB|AWB]] 2676013 wikitext text/x-wiki {{SkizzFilm}} {{Infobox Film nei |Plakat= |Produktiounsland= |Produktiounsjoer= |Dauer= |Originalsprooch= |Regie=[[Mario Monicelli]] |Dréibuch=[[Leonardo Benvenuti]]<br>[[Piero De Bernardi]]<br>[[Tullio Pinelli]]<br> Mario Monicelli |Fotografie=[[Sergio D'Offizi]] |Format={{1,85:1}} |Faarf=Faarweg |Faarftechnik= |Musek=[[Carlo Rustichelli]] |Schnëtt=[[Ruggero Mastroianni]] |Dekoren=[[Lorenzo Baraldi]] |Produzent=[[Luigi De Laurentiis]]<br>[[Aurelio De Laurentiis]] |Produktiounsgesellschaft=Filmauro |Haaptacteuren=[[Ugo Tognazzi]] als Raffaello Mascetti<br>[[Gastone Moschin]] als Rambaldo Melandri<br>[[Adolfo Celi]] als Alfeo Sassaroli<br>[[Renzo Montagnani]] als Guido Necchi<br>[[Paolo Stoppa]] als Savino Capogreco<br>[[Philippe Noiret]] als Giorgio Perozzi<br>[[Milena Vukotic]] als Alice Mascetti<br>[[Fiorella Bucci]] als Melisenda Mascetti<br>[[Franca Tamantini]] als Carmen Necchi<br>[[Angela Goodwin]] als Laura Perozzi<br>[[Lucio Valerio Patané]] als Luciano Perozzi<br>[[Alessandro Haber]] als Paolo<br>[[Domiziana Giordano]] als Noemi Bernocchi<br>[[Tommaso Bianco]] als Antonio Esposito<br>[[Yole Marinelli]] als Anita Esposito<br>[[Renato Cecchetto]] als Augusto Verdirame}} '''Amici miei - Atto II''' ass en [[Italien|italieenesche]] Film vum [[Mario Monicelli]] aus dem Joer 1982 mam [[Ugo Tognazzi]] a mam [[Gastone Moschin]] an den Haaptrollen. == Ëm wat geet et am Film? == Véier vun de Kolleegen aus dem 1. Deel - de Mascetti, den Necchi, de Melandri an de Sassaroli - kommen um Graf vum Perozzi zesummen, an erënnere sech a Réckblenden u Spiichten, déi se zesummen gemaach hunn, sou wéi och hir net ëmmer einfach amouréis Relatiounen... == Um Spaweck == {{Autoritéitskontroll}} {{DEFAULTSORT:Amici miei - Atto II}} [[Kategorie:Italieenesch Filmer]] [[Kategorie:Italieenesch Kaméidisfilmer]] [[Kategorie:Filmer 1982]] [[Kategorie:Filmer vum Mario Monicelli]] ndp04xsa70hswa7eng3d5llcn08cdu6 0 173736 2676051 2652821 2026-04-27T06:36:24Z Melouresbot 1237 ., replaced: [[ → [[ using [[Project:AWB|AWB]] 2676051 wikitext text/x-wiki {{SkizzFilm}}{{Infobox Biographie}} D''''Antonella Attili''', gebuer den [[3. Abrëll]] [[1963]] zu [[Roum]], ass eng [[Italien|italieenesch]] [[Schauspillerin]]. == Filmographie == === Kino === * 1988: ''[[Nuovo Cinema Paradiso]]'' - Regie: [[Giuseppe Tornatore]] - Haptacteuren: [[Philippe Noiret]], [[Jacques Perrin]] - (als Maria) * 1990: ''[[Stanno tutti bene]]'' - Regie: Giuseppe Tornatore - Haptacteuren: [[Marcello Mastroianni]], [[Michèle Morgan]] - (als Angela Virzi) * 1990: ''Verso sera'' - Regie: [[Francesca Archibugi]] - Haptacteuren: [[Marcello Mastroianni]], [[Sandrine Bonnaire]] * 1991: ''Cena alle nove'' - Regie: [[Paolo Breccia]] - Haptacteuren: [[Ilaria Borrelli]], [[Valerio Andrei]] * 1992: ''Nottataccia'' - Regie: [[Duccio Camerini]] - Haptacteuren: [[Stefania Sandrelli]], [[Massimo Wertmüller]] * 1993: ''Il lungo silenzio'' - Regie: [[Margarethe von Trotta]] - Haptacteuren: [[Carla Gravina]], Jacques Perrin * 1993: ''La città dei sogni'' - Regie: [[Paolo Bonora]] - Haptacteuren: [[Gianmarco Tognazzi]], [[Cecilia Dazzi]] - (als Anna) * 1993: ''L'amante senza volto'' - Regie: [[Gerardo Fontana]] - Haptacteuren: [[Claudio Botosso]], [[Valeria Cavalli]] - (als Elettra Trentin) * 1994: ''Dietro la pianura'' - Regie: Gerardo Fontana, [[Paolo Girelli]] - Haptacteuren: [[Remo Girone]], [[Vanessa Gravina]] - (als Elvia Pontano) * 1994: ''Dichiarazioni d'amore'' - Regie: [[Pupi Avati]] - Haptacteuren: [[Paola Bacchetti]], [[Delia Boccardo]] - (als Gaby) * 1994: ''Quando finiranno le zanzare'' - Regie: [[Giorgio Pandolfi]] - Haptacteuren: [[Riccardo Maranzana]], [[Valentina Lainati]] * 1995: ''Cronaca di un amore violato'' - Regie: [[Giacomo Battiato]] - Haptacteuren: [[Roberto Zibetti]], [[Isabella Ferrari]] * 1995: ''L'uomo delle stelle'' - Regie: Giuseppe Tornatore - Haptacteuren: [[Sergio Castellitto]], [[Tiziana Lodato]] * 1995: ''Pugili'' - Regie: [[Lino Capolicchio]] - Haptacteuren: [[Sara Di Giacinto]], [[Pierfrancesco Favino]] * 1998: ''Un bugiardo in paradiso'' - Regie: [[Enrico Oldoini]] - Haptacteuren: [[Paolo Villaggio]], [[Gabriele Cirilli]] * 1999: ''Prima del tramonto'' - Regie: [[Stefano Incerti]] - Haptacteuren: [[Costantino Carrozza]], [[Sebastiano Lo Monaco]] - (als Rosina) * 2001: ''Concorrenza sleale'' - Regie: [[Ettore Scola]] - Haptacteuren: [[Diego Abatantuono]], Sergio Castellitto - (als Giuditta DellaRocca) * 2001: ''Quello che cerchi'' - Regie: [[Marco Simon Puccioni]] - Haptacteuren: [[Marcello Mazzarella]], [[Stefania Orsola Garello]] - (als Agnese) * 2002: ''Solino'' - Regie: [[Fatih Akin]] - Haptacteuren: [[Barnaby Metschurat]], [[Moritz Bleibtreu]] - (als Rosa Amato) * 2004: ''Windows'' - Regie: [[Joseph Tito]] - (Kuerzfilm) * 2005: ''Margherita'' - Regie: [[Marco Speroni]] - (Kuerzfilm) * 2006: ''Non prendere impegni stasera'' - Regie: [[Gianluca Maria Tavarelli]] - Haptacteuren: [[Luca Zingaretti]], [[Giorgio Tirabassi]] * 2007: ''SoloMetro'' - Regie: [[Marco Cucurnia]] - Haptacteuren: [[Anna Valle]], [[Pietro Sermonti]] * 2008: ''Caos Calmo'' - Regie: [[Antonello Grimaldi]] - Haptacteuren: [[Nanni Moretti]], [[Valeria Golino]] - (als Gloria) * 2009: ''Christine Cristina'' - Regie: [[Stefania Sandrelli]] - Haptacteuren: [[Amanda Sandrelli]], [[Alessandro Haber]] - (als Nanà) * 2010: ''Hai paura del buio'' - Regie: [[Massimo Coppola]] - Haptacteuren: [[Alexandra Pirici]], [[Erica Fontana]] * 2011: ''Cavalli'' - Regie: [[Michele Rho]] - Haptacteuren: [[Vinicio Marchioni]], [[Michele Alhaique]] - (als Amanda) * 2011: ''Qualche nuvola'' - Regie: [[Saverio Di Biagio]] - Haptacteuren: Michele Alhaique, [[Greta Scarano]] - (als Rita) * 2011: ''Missione di pace'' - Regie: [[Francesco Lagi]] - Haptacteuren: [[Silvio Orlando]], [[Alba Rohrwacher]] - (als Teresa Vinciguerra) * 2012: ''Gli equilibristi'' - Regie: [[Ivano De Matteo]] - Haptacteuren: [[Valerio Mastandrea]], [[Barbora Bobulova]] * 2013: ''Amiche da morire'' - Regie: [[Giorgia Farina]] - Haptacteuren: [[Claudia Gerini]], [[Cristiana Capotondi]] - (als Signora Zuccalà) * 2013: ''Che strano chiamarsi Federico'' - Regie: [[Ettore Scola]] - Haptacteuren: [[Maurizio De Santis]], [[Tommaso Lazotti]] * 2013: ''Neve'' - Regie: [[Stefano Incerti]] - Haptacteuren: [[Roberto De Francesco]], [[Esther Elisha]] * 2014: ''Arance & martello'' - Regie: [[Diego Bianchi]] - Haptacteuren: Diego Bianchi, [[Giulia Aloé]] - (als Grazia Benussi) * 2014: ''Quando a Roma nevica'' - Regie: [[Andrea Baroni]] - (Kuerzfilm) * 2015: ''Io che amo solo te'' - Regie: [[Marco Ponti]] - Haptacteuren: [[Riccardo Scamarcio]], [[Laura Chiatti]] - (als Matilde) * 2015: ''Luce'' - Regie: [[Marco Napoli]] - (Kuerzfilm) * 2016: ''Looking for Monica'' - Regie: [[Aureliano Amadei]] - Haptacteuren: [[Carola Clavarino]], [[Giorgio Colangeli]] * 2016: ''La cena di Natale'' - Regie: Marco Ponti - Haptacteuren: Riccardo Scamarcio, Laura Chiatti - (als Matilde) * 2017: ''Il padre di mia figlia'' - Regie: [[Carloalberto Biazzi]] - (Kuerzfilm) * 2017: ''I peggiori'' - Regie: [[Vincenzo Alfieri]] - Haptacteuren: Vincenzo Alfieri, [[Lino Guanciale]] - (als Eva Perrot) * 2017: ''Cuori puri'' - Regie: [[Roberto De Paolis]] - Haptacteuren: [[Selene Caramazza]], [[Simone Liberati]] - (als Angela) * 2017: ''Maria Mafiosi'' - Regie: [[Jule Ronstedt]] - Haptacteuren: [[Lisa Maria Potthoff]], [[Alexander Held]] - (als Marcella Pacelli) * 2017: ''La musica del silenzio'' - Regie: [[Michael Radford]] - Haptacteuren: [[Anthony Souter]], [[Francesca Prandi]] - (als Signora Giamprini) * 2017: ''Una questione privata'' - Regie: [[Paolo Taviani]] - Haptacteuren: [[Luca Marinelli]], [[Lorenzo Richelmy]] - (als Concetta) * 2017: ''Atestalta'' - Regie: [[Michele Tataranni]] - (Kuerzfilm) * 2018: ''Ricchi di fantasia'' - Regie: [[Francesco Miccichè]] - Haptacteuren: [[Sergio Castellitto]], [[Sabrina Ferilli]] - (als Sonia) * 2019: ''Mio fratello'' - Regie: [[Paolo Strippoli]] - (Kuerzfilm) * 2019: ''9 su 10'' - Regie: [[Andrea Baroni]] - (Kuerzfilm) * 2020: ''Tolo Tolo'' - Regie: [[Checco Zalone]] - Haptacteuren: Checco Zalone, [[Souleymane Sylla]] - (als Lella) * 2020: ''Il ladro di cardellini'' - Regie: [[Carlo Luglio]] - Haptacteuren: [[Nando Paone]], [[Ernesto Mahieux]] - (als Olga) * 2022: ''La cena perfetta'' - Regie: [[Davide Minnella]] - Haptacteuren: [[Salvatore Esposito]], [[Greta Scarano]] - (als Maria Iodice) * 2022: ''L'uovo'' - Regie: [[Daniele Grassetti]] - (Kuerzfilm) * 2022: ''Per niente al mondo'' - Regie: [[Ciro D'Emilio]] - Haptacteuren: [[Boris Isakovic]], [[Irene Casagrande]] - (als Nadia) * 2022: ''War: La guerra desiderata'' - Regie: [[Gianni Zanasi]] - Haptacteuren: [[Edoardo Leo]], [[Miriam Leone]] * 2022: ''Il grande giorno'' - Regie: [[Massimo Venier]] - Haptacteuren: [[Aldo Baglio]], [[Giovanni Storti]] - (als Lietta) * 2023: ''I peggiori giorni'' - Regie: [[Massimiliano Bruno]] - Haptacteuren: Edoardo Leo, Massimiliano Bruno - (als Barbara) * 2023: ''Castelrotto'' - Regie: [[Damiano Giacomelli]] - Haptacteuren: [[Giorgio Colangeli]], [[Denise Tantucci]] - (als Agnese) * 2024: ''Il complottista'' - Regie: [[Valerio Ferrara]] - Haptacteuren: [[Fabrizio Rongione]], [[Antonio Gerardi]] - (als Susanna) == Um Spaweck== {{Commonscat}}{{Autoritéitskontroll}} {{DEFAULTSORT:Attili Antonella}} [[Kategorie:Italieenesch Filmschauspillerinnen]] [[Kategorie:Italieenesch Televisiounsschauspillerinnen]] [[Kategorie:Gebuer 1963]] pithwr2gemms4zypr6a18yxwh9sfn8f 0 175145 2676019 2669897 2026-04-26T19:33:51Z HannaHanni 64579 2676019 wikitext text/x-wiki {{Infobox Biographie|Bild=Eva Marija.jpg}} D''''Eva Marija Kavaš Puc''', gebuer de [[24. Dezember]] [[2005]]<ref name=":0">{{Citation|URL=https://www.rtvslo.si/zabava-in-slog/glasba/luksemburg-bo-na-evroviziji-zastopala-pevka-slovenskih-korenin/771192|Titel=Luksemburg bo na Evroviziji zastopala pevka slovenskih korenin|Gekuckt=2026-04-04|Auteur=Ž E. Č|Wierk=rtvslo.si|Sprooch=sl}}</ref>, bekannt als '''Eva Marija''', ass eng [[Lëtzebuerg (Land)|lëtzebuergesch]] [[Sängerin]], [[Songwriter|Songwriterin]] a Violonistin. Si vertrëtt Lëtzebuerg beim [[Eurovision Song Contest 2026]] mam Lidd „[[Mother Nature]]“<ref name=":0" />. == Biographie == D'Eva Marija ass zu Lëtzebuerg als Kand vu [[Slowenien|sloweeneschen]] Elteren op d'Welt komm an opgewuess. Hire Papp ass vu [[Ljubljana]] an hir Mamm ass vu [[Beltinci]]. Si koumen 2003 wéinst hirer Aarbecht an den [[Institutioune vun der Europäescher Unioun]] op Lëtzebuerg<ref>{{Citation|URL=https://slovenskenovice.delo.si/bulvar/glasba-in-film/na-evrovizijo-odhaja-vnukinja-zupana-beltincev-ce-ne-zmagam-me-bog-ocitno-vodi-skozi-druga-vrata|Titel=To je Slovenka, za katero bomo na Evroviziji navijali vsi: Eva je vnukinja župana Beltincev|Gekuckt=2026-04-04|Wierk=slovenskenovice.delo.si|Sprooch=sl}}</ref>. D'Eva Marija ass an d'[[Europäesch Schoul|Europäesch Schoul Lëtzebuerg II]] gaangen an huet duerno weider um [[Conservatoire vun der Stad Lëtzebuerg]] studéiert, wou si eng villfälteg musikalesch Ausbildung krut. Zënter 2026 studéiert si Songwriting um [[Institute of Contemporary Music Performance]] (ICMP) zu [[London]]<ref>{{Citation|URL=https://today.rtl.lu/radio/news/meet-steve-castile-and-eva-marija-luxembourg-song-contest-hopefuls-150574554|Titel=Finalist profiles: Meet Steve Castile and Eva Marija, Luxembourg Song Contest hopefuls|Gekuckt=2026-04-05|Datum=2026-01-10|Wierk=RTL Today|Sprooch=en}}</ref>. Den 30. Oktober 2025 huet [[RTL Lëtzebuerg]] bekannt ginn, datt d'Eva Marija mam Lidd „Mother Nature“ um [[Luxembourg Song Contest 2026]] deelhuele géif<ref>{{Citation|URL=https://eurovisionworld.com/esc/eight-artists-to-compete-at-luxembourg-song-contest-2026|Titel=Eight artists to compete at Luxembourg Song Contest 2026|Gekuckt=2026-04-04|Datum=2025-10-30|Wierk=Eurovisionworld|Sprooch=en-gb}}</ref>. Si huet souwuel d'Jury- gradewéi d'ëffentlech Ofstëmmung an der Finall de 24. Januar 2026 gewonnen<ref>{{Citation|URL=https://www.rtl.lu/kultur/musek/deva-marija-gewennt-de-luxembourg-song-contest-a-geet-op-wien-2007751812|Titel="Et ass vraiment crazy": D'Eva Marija gewënnt de Luxembourg Song Contest|Gekuckt=2026-04-04|Datum=2026-01-24|Wierk=RTL Lëtzebuerg|Sprooch=lb}}</ref>, soudatt si Lëtzebuerg beim Eurovision Song Contest 2026 zu [[Wien]] vertrëtt. == Discographie == === Singelen === * 2021: When 2 Lovers Meet * 2023: Toxic Trait * 2025: Time to Go * 2025: Sweet Child * 2025: Mother Nature == Um Spaweck == {{Autoritéitskontroll}} {{Sozial Medien}} {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:Gebuer 2005]] [[Kategorie:Lëtzebuergesch Sänger]] [[Kategorie:Participantë beim Eurovision Song Contest]] mcic94m6wiom420fph0d6uznfl9t3k8 0 175467 2676066 2673840 2026-04-27T08:07:50Z Zinneke 34 2676066 wikitext text/x-wiki {{Infobox Buch}} '''''Léa et la théorie des systèmes complexes''''' ass e [[Roman]] a [[franséisch]]er Sprooch vum [[Ian De Toffoli]] aus dem Joer [[2025]], dee beim franséische Verlag ''Actes Sud-Papiers'' erauskoum. 2026 gouf e mam [[Servais-Präis]] ausgezeechent. == Ëm wat geet et am Roman? == Am Buch lafen zwee Handlungssträng zesummen: Op der enger Säit gëtt d'Geschicht vu [[Koch Industries]] erzielt; vum [[Charles Koch]], deen am 19. Joerhonnert vun Holland an den [[Texas]] ausgewandert ass, bis zum haitege President, deem seng Firma Milliounen ausgëtt, fir d'Dekarboniséierung vun eiser Energie ze bekämpfen a weider Honnerte Millioune mat Produktioun, Transformatioun a Verkaf vu Pëtrolsprodukter mécht. Op der anerer Säit d'Léa, déi zu Lëtzebuerg opgewuess ass, an déi sech lues a lues an hirem Protest géint d'Klimakris radikaliséiert. Wéi se gewuer gëtt, datt Koch Industries eng [[Holding]] zu Lëtzebuerg huet, decidéiert se, en Zeechen ze setzen – mat fatale Suitten…<ref name=ian>[https://www.iandetoffoli.com/lea Léa et la théorie des systèmes complexes] op iandetoffoli.com.</ref> == Soss == ''Léa et la théorie des systèmes complexes'' war eng Commande vun de [[Stater Theateren]], am Kader vum ''Pipelines Project'' vun der ''European Theatre Convention'' a vum Schauspielhaus Graz.<ref name=ian/> == Rezensiounen == {{Kapitel Info feelt}} == Literatur == * De Toffoli, Ian: ''Léa et la théorie des systèmes complexes.'' Actes Sud-Papiers, Au singulier, 2025. ISBN 978-2-330-20072-5. {{Autoritéitskontroll}} {{Referenzen}} [[Kategorie:Lëtzebuergesch Literatur]] [[Kategorie:franséischsproocheg Literatur]] [[Kategorie:Literatur 2025]] emyurrp4juamb0wb7jxtpk4ag9dt561 0 175542 2675978 2675877 2026-04-26T16:23:21Z Johnny Chicago 17 em wat geet et 2675978 wikitext text/x-wiki {{SkizzFilm}} {{Infobox Film nei |Plakat= |Produktiounsland= |Produktiounsjoer = |Dauer= |Originalsprooch= |Regie=[[Géza von Radványi]]<br>[[Helmut Käutner]]<br>[[ Georg Marischka]] |Dréibuch=[[Henri Jeanson,]]<br>[[Paul Andréota]]<br>[[Jean Ferry]] |Fotografie=[[Friedl Behn-Grund]]<br>[[Göran Strindberg]] |Faarftechnik= |Format= |Musek=[[ Rolf A. Wilhelm]] |Schnëtt=[[Waltraut Wischniewsky]] |Dekoren=[[Hertha Hareiter]]<br>[[ Otto Pischinger]] |Produzent=[[Artur Brauner]] |Produktiounsgesellschaft=Central Cinema Company Film (CCC)<br> Comptoir d'Expansion Cinématographique |Haaptacteuren=[[O. W. Fischer]] als Thomas Lieven<br>[[Eva Bartok]] als Vera<br>[[Senta Berger]] als Chantal<br>[[Geneviève Cluny]] als Mimi<br>[[Jean Richard]] als Siméon <br>[[Geneviève Kervine]] als Nancy<br>[[Viktor de Kowa]] als Loos<br>[[Werner Peters]] als Zumbusch<br>[[Wolfgang Reichmann]] als Hofbauer<br>[[Fritz Tillmann]] als Generol von Felseneck<br>[[Karl Schönböck]] als Lovejoy<br>[[Peter Carsten]] als Bastian<br>[[Günter Meisner]]<br>[[Hans W. Hamacher]] als Kommissär Denis <br>[[Werner Finck]] als Dr. Beck<br>[[Axel von Ambesser]] als Erzieler (nëmme Stëmm)}} '''Es muß nicht immer Kaviar sein''' ass en [[Däitschland|däitsch]]-[[Frankräich|franséische]] Film vum [[Géza von Radványi]], [[Georg Marischka]] an [[Helmut Käutner]] aus dem Joer 1961 nom Roman mam selwechten Numm vum [[Johannes Mario Simmel]] mam [[O. W. Fischer]] a mat der [[Eva Bartok]] an den Haaptrollen. == Ëm wat geet et am Film? == De Film erzielt d'Abenteuer vum Geheimagent Thomas Lieven virum an am Zweete Weltkrich. == Soss == De Géza von Radványi huet sech bei den Dréiaarbechte verletzt a konnt net méi weider als Regisseur schaffen. Hie gouf duerch den Helmut Käutner an duerch de Georg Marischka ersat. == Um Spaweck == {{Autoritéitskontroll}} {{DEFAULTSORT:Es muß nicht immer Kaviar sein }} [[Kategorie:Däitsch Filmer]] [[Kategorie:Franséisch Filmer]] [[Kategorie:Däitsch Kaméidisfilmer]] [[Kategorie:Franséisch Kaméidisfilmer]] [[Kategorie:Däitsch Schwaarz-Wäiss-Filmer]] [[Kategorie:Franséisch Schwaarz-Wäiss-Filmer]] [[Kategorie:Filmer 1961]] [[Kategorie:Filmer vum Géza von Radványi]] 95j0okv8g5485kwuuscz92se7dca4rm 2675981 2675978 2026-04-26T16:27:26Z Johnny Chicago 17 méi 2675981 wikitext text/x-wiki {{SkizzFilm}} {{Infobox Film nei |Plakat= |Produktiounsland= |Produktiounsjoer = |Dauer= |Originalsprooch= |Regie=[[Géza von Radványi]]<br>[[Helmut Käutner]]<br>[[ Georg Marischka]] |Dréibuch=[[Henri Jeanson,]]<br>[[Paul Andréota]]<br>[[Jean Ferry]] |Fotografie=[[Friedl Behn-Grund]]<br>[[Göran Strindberg]] |Faarftechnik= |Format= |Musek=[[ Rolf A. Wilhelm]] |Schnëtt=[[Waltraut Wischniewsky]] |Dekoren=[[Hertha Hareiter]]<br>[[ Otto Pischinger]] |Produzent=[[Artur Brauner]] |Produktiounsgesellschaft=Central Cinema Company Film (CCC)<br> Comptoir d'Expansion Cinématographique |Haaptacteuren=[[O. W. Fischer]] als Thomas Lieven<br>[[Eva Bartok]] als Vera<br>[[Senta Berger]] als Chantal<br>[[Geneviève Cluny]] als Mimi<br>[[Jean Richard]] als Siméon <br>[[Geneviève Kervine]] als Nancy<br>[[Viktor de Kowa]] als Loos<br>[[Werner Peters]] als Zumbusch<br>[[Wolfgang Reichmann]] als Hofbauer<br>[[Fritz Tillmann]] als Generol von Felseneck<br>[[Karl Schönböck]] als Lovejoy<br>[[Peter Carsten]] als Bastian<br>[[Günter Meisner]]<br>[[Hans W. Hamacher]] als Kommissär Denis <br>[[Werner Finck]] als Dr. Beck<br>[[Axel von Ambesser]] als Erzieler (nëmme Stëmm)}} '''Es muß nicht immer Kaviar sein''' ass en [[Däitschland|däitsch]]-[[Frankräich|franséische]] Film vum [[Géza von Radványi]], [[Georg Marischka]] an [[Helmut Käutner]] aus dem Joer 1961 nom Roman mam selwechten Numm vum [[Johannes Mario Simmel]] mam [[O. W. Fischer]] a mat der [[Eva Bartok]] an den Haaptrollen. == Ëm wat geet et am Film? == De Film erzielt d'Abenteuer vum Geheimagent Thomas Lieven virum an am Zweete Weltkrich. == Soss == Mat ''[[Diesmal muss es Kaviar sein]]'' huet de Film eng Suite. Déi zwéi Filmer goufen zesummen tëschent dem 21. Juni an dem 13. September 1961 gedréint. De Géza von Radványi huet sech bei den Dréiaarbechte verletzt a konnt net méi weider als Regisseur schaffen. Hie gouf duerch den Helmut Käutner an duerch de Georg Marischka ersat. == Um Spaweck == {{Autoritéitskontroll}} {{DEFAULTSORT:Es muß nicht immer Kaviar sein }} [[Kategorie:Däitsch Filmer]] [[Kategorie:Franséisch Filmer]] [[Kategorie:Däitsch Kaméidisfilmer]] [[Kategorie:Franséisch Kaméidisfilmer]] [[Kategorie:Däitsch Schwaarz-Wäiss-Filmer]] [[Kategorie:Franséisch Schwaarz-Wäiss-Filmer]] [[Kategorie:Filmer 1961]] [[Kategorie:Filmer vum Géza von Radványi]] fdsmjpg9u48dcyzzt5ahydtj1s5oa5c 0 175556 2675947 2675943 2026-04-26T12:39:52Z Puscas 735 /* Parcours */ /// 2675947 wikitext text/x-wiki {{Cycling race/infobox|Q136745813}} '''[[Liège-Bastogne-Liège]] 2026''' ass déi 112. Editioun vun dëser [[Vëlo|Vëloscourse]] fir Männer op der Strooss. Se war de 26. Abrëll 2026 a stoung um Kalenner vum [[UCI World Tour 2026]] an der Kategorie 1.UWT (1. Divisioun). == Presentatioun == === Parcours === Par rapport zu der [[Liège-Bastogne-Liège 2025|Editioun vun 2025]], gouf de Parcours liicht geännert a war 7,5 km méi laang, huet awer 11 ausgewise Côte behalen. D'[[Côte de Mont-le-Soie]] ass ewech gefall, iwwerdeems de [[Col de Haussire]], deen 2025 nei derbäi war, bäibehale gouf. Am leschte Véirel gouf eng zousätzlech Schwieregkeet agebaut, d'[[Côte du Maquisard]], déi zanter [[Liège-Bastogne-Liège 2020|2020]] net méi gefuer gi war, an déi just virun der [[Côte de Desnié]] läit. D'Arrivée, no 259,5 Kilometer, war um [[Quai des Ardennes]], eng 800 m riicht Streck, um rietsen Uwänner vun der [[Ourthe (Floss)|Ourthe]]<ref>https://www.liege-bastogne-liege.be/fr/etape-1</ref>. ==Koppen op der Streck== {| prettytable style="border: 1px solid rgb(200,200,200); color: black; margin: 0 0 0.5em 0; background-color: rgb(255, 255, 255); padding: 5px; floatleft; clear: left; ; text-align: center; vertical-align: top; font-size: 85%; line-height: 1.5em;" |+ class="hidden"| Déi eenzel Côten<ref>{{citation|URL=https://www.liege-bastogne-liege.be/fr/etape-1|Titel=Cols et côtes|site=liege-bastogne-liege.be|consulté le=20 avril 2018}}</ref>. ! scope="col" style="background-color:#FFDF80;" align="center" | Nr ! scope="col" style="background-color:#FFDF80;" align="center" | Numm ! scope="col" style="background-color:#FFDF80;" align="center" | km ! scope="col" style="background-color:#FFDF80;" align="center" | Längt (m) ! scope="col" style="background-color:#FFDF80;" align="center" | Pente (Moyenne) ! scope="col" style="background-color:#FFDF80;" align="center" | km bis bei d'Arrivée |- | '''1''' | align="left"| [[Côte de Saint-Roch]] | align="center"| 83,7 | align="center"| 1 000 | align="center"| 11,2 % | align="center"| 175,8 |- | '''2''' | align="left"| [[Col de Haussire]] | align="center"| 132,4 | align="center"| 3 900 | align="center"| 6,8 % | align="center"| 127,1 |- | '''3''' | align="left"| [[Côte de Wanne]] | align="center"| 171,2 | align="center"| 2 800 | align="center"| 7,4 % | align="center"| 88,3 |- | '''4''' | align="left"| [[Côte de Stockeu]] (Stèle [[Eddy Merckx]]) | align="center"| 177,7 | align="center"| 1 000 | align="center"| 12,5 % | align="center"| 81,8 |- | '''5''' | align="left"| [[Côte de la Haute-Levée]] | align="center"| 181,9 | align="center"| 3 600 | align="center"| 5,6 % | align="center"| 77,6 |- | '''6''' | align="left"| [[Col du Rosier]] | align="center"| 196,2 | align="center"| 4 400 | align="center"| 5,9 % | align="center"| 63,3 |- | '''7''' | align="left"| [[Côte du Maquisard]] | align="center"| 208,7 | align="center"| 3 000 | align="center"| 5,1 % | align="center"| 50,8 |- | '''8''' | align="left"| [[Côte de Desnié]] | align="center"| 212,8 | align="center"| 1 600 | align="center"| 8,1 % | align="center"| 46,7 |- | '''9''' | align="left"| [[Côte de La Redoute]] | align="center"| 225,5 | align="center"| 2 000 | align="center"| 8,9 % | align="center"| 34 |- | '''10''' | align="left"| [[Côte des Forges]] (Stèle [[Stan Ockers]]) | align="center"| 236,2 | align="center"| 1 300 | align="center"| 7,8 % | align="center"| 23,3 |- | '''11''' | align="left"| [[Roche-aux-faucons|Côte de la Roche aux faucons]] | align="center"| 246,2 | align="center"| 1 300 | align="center"| 11 % | align="center"| 13,3 |} === Ekippen === {{Cycling race/listofteams|Q136745813}} == Klassement == {{Cycling race/generalclassification|Q136745813}} == Coureuren um Depart == {{Cycling race/startlist|Q136745813}} == Um Spaweck == {{commonscat}} {{Navigatioun Léck-Baaschtnech-Léck}} {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:Liège-Bastogne-Liège|2026]] [[Kategorie:Vëlossport 2026]] gjjf6et83c9fc4uo4cn7946zu6yi0z4 2675955 2675947 2026-04-26T14:04:48Z Zinneke 34 2675955 wikitext text/x-wiki {{Cycling race/infobox|Q136745813}} '''[[Liège-Bastogne-Liège]] 2026''' ass déi 112. Editioun vun dëser [[Vëlo|Vëloscourse]] fir Männer op der Strooss. Se war de 26. Abrëll 2026 a stoung um Kalenner vum [[UCI World Tour 2026]] an der Kategorie 1.UWT (1. Divisioun). Se gouf vum [[ Tadej Pogačar]] (SLO) gewonnen. == Presentatioun == === Parcours === Par rapport zu der [[Liège-Bastogne-Liège 2025|Editioun vun 2025]], gouf de Parcours liicht geännert a war 7,5 km méi laang, huet awer 11 ausgewise Côte behalen. D'[[Côte de Mont-le-Soie]] ass ewech gefall, iwwerdeems de [[Col de Haussire]], deen 2025 nei derbäi war, bäibehale gouf. Am leschte Véirel gouf eng zousätzlech Schwieregkeet agebaut, d'[[Côte du Maquisard]], déi zanter [[Liège-Bastogne-Liège 2020|2020]] net méi gefuer gi war, an déi just virun der [[Côte de Desnié]] läit. D'Arrivée, no 259,5 Kilometer, war um [[Quai des Ardennes]], eng 800 m riicht Streck, um rietsen Uwänner vun der [[Ourthe (Floss)|Ourthe]]<ref>https://www.liege-bastogne-liege.be/fr/etape-1</ref>. ==Koppen op der Streck== {| prettytable style="border: 1px solid rgb(200,200,200); color: black; margin: 0 0 0.5em 0; background-color: rgb(255, 255, 255); padding: 5px; floatleft; clear: left; ; text-align: center; vertical-align: top; font-size: 85%; line-height: 1.5em;" |+ class="hidden"| Déi eenzel Côten<ref>{{citation|URL=https://www.liege-bastogne-liege.be/fr/etape-1|Titel=Cols et côtes|site=liege-bastogne-liege.be|consulté le=20 avril 2018}}</ref>. ! scope="col" style="background-color:#FFDF80;" align="center" | Nr ! scope="col" style="background-color:#FFDF80;" align="center" | Numm ! scope="col" style="background-color:#FFDF80;" align="center" | km ! scope="col" style="background-color:#FFDF80;" align="center" | Längt (m) ! scope="col" style="background-color:#FFDF80;" align="center" | Pente (Moyenne) ! scope="col" style="background-color:#FFDF80;" align="center" | km bis bei d'Arrivée |- | '''1''' | align="left"| [[Côte de Saint-Roch]] | align="center"| 83,7 | align="center"| 1 000 | align="center"| 11,2 % | align="center"| 175,8 |- | '''2''' | align="left"| [[Col de Haussire]] | align="center"| 132,4 | align="center"| 3 900 | align="center"| 6,8 % | align="center"| 127,1 |- | '''3''' | align="left"| [[Côte de Wanne]] | align="center"| 171,2 | align="center"| 2 800 | align="center"| 7,4 % | align="center"| 88,3 |- | '''4''' | align="left"| [[Côte de Stockeu]] (Stèle [[Eddy Merckx]]) | align="center"| 177,7 | align="center"| 1 000 | align="center"| 12,5 % | align="center"| 81,8 |- | '''5''' | align="left"| [[Côte de la Haute-Levée]] | align="center"| 181,9 | align="center"| 3 600 | align="center"| 5,6 % | align="center"| 77,6 |- | '''6''' | align="left"| [[Col du Rosier]] | align="center"| 196,2 | align="center"| 4 400 | align="center"| 5,9 % | align="center"| 63,3 |- | '''7''' | align="left"| [[Côte du Maquisard]] | align="center"| 208,7 | align="center"| 3 000 | align="center"| 5,1 % | align="center"| 50,8 |- | '''8''' | align="left"| [[Côte de Desnié]] | align="center"| 212,8 | align="center"| 1 600 | align="center"| 8,1 % | align="center"| 46,7 |- | '''9''' | align="left"| [[Côte de La Redoute]] | align="center"| 225,5 | align="center"| 2 000 | align="center"| 8,9 % | align="center"| 34 |- | '''10''' | align="left"| [[Côte des Forges]] (Stèle [[Stan Ockers]]) | align="center"| 236,2 | align="center"| 1 300 | align="center"| 7,8 % | align="center"| 23,3 |- | '''11''' | align="left"| [[Roche-aux-faucons|Côte de la Roche aux faucons]] | align="center"| 246,2 | align="center"| 1 300 | align="center"| 11 % | align="center"| 13,3 |} === Ekippen === {{Cycling race/listofteams|Q136745813}} == Klassement == {{Cycling race/generalclassification|Q136745813}} == Coureuren um Depart == {{Cycling race/startlist|Q136745813}} == Um Spaweck == {{commonscat}} {{Navigatioun Léck-Baaschtnech-Léck}} {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:Liège-Bastogne-Liège|2026]] [[Kategorie:Vëlossport 2026]] 110mrk4gqvuni79mt5r3ltgui5sn12m 2675957 2675955 2026-04-26T14:41:48Z Les Meloures 580 k 2675957 wikitext text/x-wiki {{Cycling race/infobox|Q136745813}} '''[[Liège-Bastogne-Liège]] 2026''' ass déi 112. Editioun vun dëser [[Vëlo|Vëloscourse]] fir Männer op der Strooss. Se war de 26. Abrëll 2026 a stoung um Kalenner vum [[UCI World Tour 2026]] an der Kategorie 1.UWT (1. Divisioun). Se gouf vum [[Slowenien|Sloween]] [[ Tadej Pogačar]] (UAE Team Emirates XRG) gewonnen. == Presentatioun == === Parcours === Par rapport zu der [[Liège-Bastogne-Liège 2025|Editioun vun 2025]], gouf de Parcours liicht geännert a war 7,5 km méi laang, huet awer 11 ausgewise Côte behalen. D'[[Côte de Mont-le-Soie]] ass ewech gefall, iwwerdeems de [[Col de Haussire]], deen 2025 nei derbäi war, bäibehale gouf. Am leschte Véirel gouf eng zousätzlech Schwieregkeet agebaut, d'[[Côte du Maquisard]], déi zanter [[Liège-Bastogne-Liège 2020|2020]] net méi gefuer gi war, an déi just virun der [[Côte de Desnié]] läit. D'Arrivée, no 259,5 Kilometer, war um [[Quai des Ardennes]], eng 800 m riicht Streck, um rietsen Uwänner vun der [[Ourthe (Floss)|Ourthe]]<ref>https://www.liege-bastogne-liege.be/fr/etape-1</ref>. ==Koppen op der Streck== {| prettytable style="border: 1px solid rgb(200,200,200); color: black; margin: 0 0 0.5em 0; background-color: rgb(255, 255, 255); padding: 5px; floatleft; clear: left; ; text-align: center; vertical-align: top; font-size: 85%; line-height: 1.5em;" |+ class="hidden"| Déi eenzel Côten<ref>{{citation|URL=https://www.liege-bastogne-liege.be/fr/etape-1|Titel=Cols et côtes|site=liege-bastogne-liege.be|consulté le=20 avril 2018}}</ref>. ! scope="col" style="background-color:#FFDF80;" align="center" | Nr ! scope="col" style="background-color:#FFDF80;" align="center" | Numm ! scope="col" style="background-color:#FFDF80;" align="center" | km ! scope="col" style="background-color:#FFDF80;" align="center" | Längt (m) ! scope="col" style="background-color:#FFDF80;" align="center" | Pente (Moyenne) ! scope="col" style="background-color:#FFDF80;" align="center" | km bis bei d'Arrivée |- | '''1''' | align="left"| [[Côte de Saint-Roch]] | align="center"| 83,7 | align="center"| 1 000 | align="center"| 11,2 % | align="center"| 175,8 |- | '''2''' | align="left"| [[Col de Haussire]] | align="center"| 132,4 | align="center"| 3 900 | align="center"| 6,8 % | align="center"| 127,1 |- | '''3''' | align="left"| [[Côte de Wanne]] | align="center"| 171,2 | align="center"| 2 800 | align="center"| 7,4 % | align="center"| 88,3 |- | '''4''' | align="left"| [[Côte de Stockeu]] (Stèle [[Eddy Merckx]]) | align="center"| 177,7 | align="center"| 1 000 | align="center"| 12,5 % | align="center"| 81,8 |- | '''5''' | align="left"| [[Côte de la Haute-Levée]] | align="center"| 181,9 | align="center"| 3 600 | align="center"| 5,6 % | align="center"| 77,6 |- | '''6''' | align="left"| [[Col du Rosier]] | align="center"| 196,2 | align="center"| 4 400 | align="center"| 5,9 % | align="center"| 63,3 |- | '''7''' | align="left"| [[Côte du Maquisard]] | align="center"| 208,7 | align="center"| 3 000 | align="center"| 5,1 % | align="center"| 50,8 |- | '''8''' | align="left"| [[Côte de Desnié]] | align="center"| 212,8 | align="center"| 1 600 | align="center"| 8,1 % | align="center"| 46,7 |- | '''9''' | align="left"| [[Côte de La Redoute]] | align="center"| 225,5 | align="center"| 2 000 | align="center"| 8,9 % | align="center"| 34 |- | '''10''' | align="left"| [[Côte des Forges]] (Stèle [[Stan Ockers]]) | align="center"| 236,2 | align="center"| 1 300 | align="center"| 7,8 % | align="center"| 23,3 |- | '''11''' | align="left"| [[Roche-aux-faucons|Côte de la Roche aux faucons]] | align="center"| 246,2 | align="center"| 1 300 | align="center"| 11 % | align="center"| 13,3 |} === Ekippen === {{Cycling race/listofteams|Q136745813}} == Klassement == {{Cycling race/generalclassification|Q136745813}} == Coureuren um Depart == {{Cycling race/startlist|Q136745813}} == Um Spaweck == {{commonscat}} {{Navigatioun Léck-Baaschtnech-Léck}} {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:Liège-Bastogne-Liège|2026]] [[Kategorie:Vëlossport 2026]] 07fq22symzlotk9tmeo5ecnj02ds0s5 2675962 2675957 2026-04-26T14:51:55Z Les Meloures 580 k 2675962 wikitext text/x-wiki {{Cycling race/infobox|Q136745813}} '''[[Liège-Bastogne-Liège]] 2026''' ass déi 112. Editioun vun dëser [[Vëlo|Vëloscourse]] fir Männer op der Strooss. Se war de 26. Abrëll 2026 a stoung um Kalenner vum [[UCI World Tour 2026]] an der Kategorie 1.UWT (1. Divisioun). Se gouf vum [[Slowenien|Sloween]] [[ Tadej Pogačar]] (UAE Team Emirates XRG) gewonnen. Als Lëtzebuerger Participante waren de [[Mats Wenzel]] deen als 47. eragelaf ass, souwéi de [[Bob Jungels]] an de [[Kevin Geniets]] met derbäi. Déi zwéi leschtgenannt haten opginn. == Presentatioun == === Parcours === Par rapport zu der [[Liège-Bastogne-Liège 2025|Editioun vun 2025]], gouf de Parcours liicht geännert a war 7,5 km méi laang, huet awer 11 ausgewise Côte behalen. D'[[Côte de Mont-le-Soie]] ass ewech gefall, iwwerdeems de [[Col de Haussire]], deen 2025 nei derbäi war, bäibehale gouf. Am leschte Véirel gouf eng zousätzlech Schwieregkeet agebaut, d'[[Côte du Maquisard]], déi zanter [[Liège-Bastogne-Liège 2020|2020]] net méi gefuer gi war, an déi just virun der [[Côte de Desnié]] läit. D'Arrivée, no 259,5 Kilometer, war um [[Quai des Ardennes]], eng 800 m riicht Streck, um rietsen Uwänner vun der [[Ourthe (Floss)|Ourthe]]<ref>https://www.liege-bastogne-liege.be/fr/etape-1</ref>. ==Koppen op der Streck== {| prettytable style="border: 1px solid rgb(200,200,200); color: black; margin: 0 0 0.5em 0; background-color: rgb(255, 255, 255); padding: 5px; floatleft; clear: left; ; text-align: center; vertical-align: top; font-size: 85%; line-height: 1.5em;" |+ class="hidden"| Déi eenzel Côten<ref>{{citation|URL=https://www.liege-bastogne-liege.be/fr/etape-1|Titel=Cols et côtes|site=liege-bastogne-liege.be|consulté le=20 avril 2018}}</ref>. ! scope="col" style="background-color:#FFDF80;" align="center" | Nr ! scope="col" style="background-color:#FFDF80;" align="center" | Numm ! scope="col" style="background-color:#FFDF80;" align="center" | km ! scope="col" style="background-color:#FFDF80;" align="center" | Längt (m) ! scope="col" style="background-color:#FFDF80;" align="center" | Pente (Moyenne) ! scope="col" style="background-color:#FFDF80;" align="center" | km bis bei d'Arrivée |- | '''1''' | align="left"| [[Côte de Saint-Roch]] | align="center"| 83,7 | align="center"| 1 000 | align="center"| 11,2 % | align="center"| 175,8 |- | '''2''' | align="left"| [[Col de Haussire]] | align="center"| 132,4 | align="center"| 3 900 | align="center"| 6,8 % | align="center"| 127,1 |- | '''3''' | align="left"| [[Côte de Wanne]] | align="center"| 171,2 | align="center"| 2 800 | align="center"| 7,4 % | align="center"| 88,3 |- | '''4''' | align="left"| [[Côte de Stockeu]] (Stèle [[Eddy Merckx]]) | align="center"| 177,7 | align="center"| 1 000 | align="center"| 12,5 % | align="center"| 81,8 |- | '''5''' | align="left"| [[Côte de la Haute-Levée]] | align="center"| 181,9 | align="center"| 3 600 | align="center"| 5,6 % | align="center"| 77,6 |- | '''6''' | align="left"| [[Col du Rosier]] | align="center"| 196,2 | align="center"| 4 400 | align="center"| 5,9 % | align="center"| 63,3 |- | '''7''' | align="left"| [[Côte du Maquisard]] | align="center"| 208,7 | align="center"| 3 000 | align="center"| 5,1 % | align="center"| 50,8 |- | '''8''' | align="left"| [[Côte de Desnié]] | align="center"| 212,8 | align="center"| 1 600 | align="center"| 8,1 % | align="center"| 46,7 |- | '''9''' | align="left"| [[Côte de La Redoute]] | align="center"| 225,5 | align="center"| 2 000 | align="center"| 8,9 % | align="center"| 34 |- | '''10''' | align="left"| [[Côte des Forges]] (Stèle [[Stan Ockers]]) | align="center"| 236,2 | align="center"| 1 300 | align="center"| 7,8 % | align="center"| 23,3 |- | '''11''' | align="left"| [[Roche-aux-faucons|Côte de la Roche aux faucons]] | align="center"| 246,2 | align="center"| 1 300 | align="center"| 11 % | align="center"| 13,3 |} === Ekippen === {{Cycling race/listofteams|Q136745813}} == Klassement == {{Cycling race/generalclassification|Q136745813}} == Coureuren um Depart == {{Cycling race/startlist|Q136745813}} == Um Spaweck == {{commonscat}} {{Navigatioun Léck-Baaschtnech-Léck}} {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:Liège-Bastogne-Liège|2026]] [[Kategorie:Vëlossport 2026]] rgj7j3an2p8qdisy6a6nfo8vozuwnx8 0 175560 2676034 2675924 2026-04-26T20:07:39Z Zinneke 34 [[Wikipedia:HotCat|HC]]: [[Kategorie:Europäesch Kulturhaaptstied]] derbäigesat 2676034 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeoFIN}} {{Infobox Uertschaft Finnland}} '''Oulu''' ({{Audio|Fi-Oulu.oga|Oulu}}) ass eng Stad a [[Finnland]] an de [[Chef-lieu]] vun der Regioun [[Nordösterbotten]]. Se huet {{wikidata|property|qualifier|references|P1082|P585|format=%p Awunner <small>(Stand %q)</small>[%r]}} an ass {{wikidata|property|qualifier|references|P2046|P585|format=%p}} grouss; d'[[Bevëlkerungsdicht]] läit deemno bei {{formatnum:{{#expr:{{wikidata|property|raw|P1082}} / {{wikidata|property|raw|P2046}} round 2}}}} Awunner / {{km²}}<ref>Awunner a Fläch ginn automatesch vu Wikidata agebonnen.</ref>. == Geographie == {{PAGENAME}} läit op der nordwestlecher Küst vum Land op der Mëndung vum Floss [[Oulu (Floss)|Oulu]] an d'[[Bottnesch Bucht]]. D'Stad läit ongeféier 150&nbsp;Kilometer südlech vum [[Polarkrees]]. Et ass déi fënneftgréisst Stad a Finnland an déi nërdlechst Groussstad an der [[Europäesch Unioun|Europäescher Unioun]]. Nopeschgemenge si Muhos, Tyrnävä, Kempele an Oulunsalo. == Geschicht == {{Kapitel Info feelt}} == Kuckeswäertes == {{Kapitel Info feelt}} == Perséinlechkeeten == {{Kapitel Info feelt}} == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Autoritéitskontroll}} {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:Regioun Nordösterbotten]] [[Kategorie:Stied a Finnland]] [[Kategorie:Europäesch Kulturhaaptstied]] l6f0jrfft23iopx55evecfgcpvj6hlr 2676035 2676034 2026-04-26T20:10:17Z Zinneke 34 kulturhaaptstad dëst joer 2676035 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeoFIN}} {{Infobox Uertschaft Finnland}} '''Oulu''' ({{Audio|Fi-Oulu.oga|Oulu}}) ass eng Stad a [[Finnland]] an de [[Chef-lieu]] vun der Regioun [[Nordösterbotten]]. Se huet {{wikidata|property|qualifier|references|P1082|P585|format=%p Awunner <small>(Stand %q)</small>[%r]}} an ass {{wikidata|property|qualifier|references|P2046|P585|format=%p}} grouss; d'[[Bevëlkerungsdicht]] läit deemno bei {{formatnum:{{#expr:{{wikidata|property|raw|P1082}} / {{wikidata|property|raw|P2046}} round 2}}}} Awunner / {{km²}}<ref>Awunner a Fläch ginn automatesch vu Wikidata agebonnen.</ref>. 2026 ass Oulu, zesumme mam slowakeschen [[Trenčín]], [[Europäesch Kulturhaaptstad]]. == Geographie == {{PAGENAME}} läit op der nordwestlecher Küst vum Land op der Mëndung vum Floss [[Oulu (Floss)|Oulu]] an d'[[Bottnesch Bucht]]. D'Stad läit ongeféier 150&nbsp;Kilometer südlech vum [[Polarkrees]]. Et ass déi fënneftgréisst Stad a Finnland an déi nërdlechst Groussstad an der [[Europäesch Unioun|Europäescher Unioun]]. Nopeschgemenge si Muhos, Tyrnävä, Kempele an Oulunsalo. == Geschicht == {{Kapitel Info feelt}} == Kuckeswäertes == {{Kapitel Info feelt}} == Perséinlechkeeten == {{Kapitel Info feelt}} == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Autoritéitskontroll}} {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:Regioun Nordösterbotten]] [[Kategorie:Stied a Finnland]] [[Kategorie:Europäesch Kulturhaaptstied]] cd2zgnz7mbmwj0fu9y1vt9tx3edfbf8 0 175565 2675953 2026-04-26T13:56:26Z Mobby 12 60927 Nei Säit 2675953 wikitext text/x-wiki {{Infobox Wärung}} Den '''Transnistresche Rubel''' (PRB) ass zanter dem [[17. August]] [[1994]] déi offiziell [[Wärung]] vum internationalen netunerkannten [[Transnistrien]]. Den transnistresche Rubel gëtt ausserhalb vun Transnistrien net unerkannt an huet an Transnistrie selwer nëmmen ageschränkt Konvertabilitéit. 1 Rubel ass an 100 Kopeken ënnerdeelt. == Geschicht == Wéi an der ganzer fréierer [[Sowjetunioun]] gouf no hirer Opléisung [[1991]] och an Transnistrien fir d'éischt de [[sowjetesche Rubel]] weiderbenotzt. Vun [[1992]] un gouf en duerch de [[russesche Rubel]] mat gläichem Wäert ergänzt, well wéinst der [[Inflatioun]] méi héich Nennwäerter néideg goufen. Wéi de Rescht vu [[Moldawien]] 1992 de [[moldawesche Coupon]] agefouert gouf (deen am November 1993 duerch de [[moldawesche Leu]] ersat gouf), stoung Transnistrien schonn net méi ënner moldawescher Kontroll, dofir konnt en do net agefouert ginn. Vu Juli 1993 un goufen an Transnistrien déi bis dohinner benotzt Banknote vum sowjeteschen a russesche Rubel am Wäert vun 10 bis 10.000 Rubel mat Marken iwwerpecht, déi de Portrait vum russesche Feldhär [[Alexander]] Suworow gewisen hunn. De Rubel gouf den 17. August 1994 offiziell als Wärung agefouert. [[2001]] gouf de Rubel iwwerschafft an et koum eng nei Billjeesserie eraus. == Mënzen am Ëmlaf == {{Kapitel Info feelt}} == Billjeeën == === Serie vun 1994 === <div style="overflow-x:auto;"> {| class="wikitable" style="font-size:90%" ! colspan="9"| Transnistresche Rubel 1994 „Coupon“ |- ! rowspan="2"| Wäert !!rowspan="2"| Gréisst [mm] !!rowspan="2"| Haaptfaarf !!colspan="2"| Foto !!colspan="2"| Beschreiwung !!colspan="2"| Datum |- ! Recto !! Verso !! Recto !! Verso !! Drock !! Ausgab |- | 1 Rubel |rowspan="10"| 125×57 | gréng | [[Fichier:1 Kupon ruble obverse.jpg|100px]] | [[Fichier:1 Kupon ruble reverse.jpg|100px]] | rowspan="3"| [[Alexander Wassiljewitsch Suworow]] | rowspan="10"| Gebai vum ieweschte Sowjet vun Transnistrien | rowspan="3"| 1994 | rowspan="3"| 1994 |- | 5 Rubel | blo | [[Fichier:5 Kupon ruble obverse.jpg|100px]] | [[Fichier:5 Kupon ruble reverse.jpg|100px]] |- | 10 Rubel | rout | [[Fichier:Transnistria 10 Obverse.jpg|100px]] | [[Fichier:Transnistria 10 Reverse.jpg|100px]] |- | 50 Rubel | hellgréng | [[Fichier:50 Kupon Ruble Obverse.jpg|100px]] | [[Fichier:50 Kupon Ruble Reverse.jpg|100px]] | rowspan="7"| Suworow-Monument zu [[Tiraspol]] | rowspan="6"| 1993 | rowspan="5"| 1994 |- | 100 Rubel | brong | [[Fichier:100 Kupon Ruble Obverse.png|100px]] | [[Fichier:100 Kupon Ruble Reverse.png|100px]] |- | 200 Rubel | rosa | [[Fichier:Приднестровские 200 рублей 1993 года. Аверс.jpg|100px]] | [[Fichier:Приднестровские 200 рублей 1994 года. Реверс.jpg|100px]] |- | 500 Rubel | hellblo | [[Fichier:Придн 500 1993 аверс.jpg|100px]] | [[Fichier:Придн 500 1993 реверс.jpg|100px]] |- | 1000 Rubel | mof | [[Fichier:Приднестровье тысяча рублей 1993 аверс.jpg|100px]] | [[Fichier:Приднестровье тысяча рублей 1993 реверс.jpg|100px]] |- | 5000 Rubel | olivgréng | [[Fichier:Приднестровье 5 тысяч рублей 1993 аверс.jpg|100px]] | [[Fichier:Приднестровье 5 тысяч рублей 1993 реверс.jpg|100px]] | 1995 |- | 500.000 Rubel | gréng/mof | [[Fichier:Приднестровье 500 тысяч рублей 1997 аверс.jpg|100px]] | [[Fichier:Приднестровье 500 тысяч рублей 1997 реверс.jpg|100px]] | 1997 | 1997 |- ! colspan="9"| Transnistresche Rubel 1994 „Coupon“ mat engem neien Wäertopdrock |- ! rowspan="2"| Wäert !!rowspan="2"| Gréisst [mm] !!rowspan="2"| Hauptfaarf !!colspan="2"| Foto !!colspan="2"| Beschreiwung !!colspan="2"| Datum |- ! Recto !! Verso !! Drock op !! Bemierkung !! Opdrock !! Ausgab |- | rowspan="2"| 10.000 Rubel | rowspan="5"| 125×57 | rowspan="2"| gréng | [[Fichier:Приднестровье 10 тысяч рублей 1994 аверс.jpg|100px]] | [[Fichier:Приднестровье 1 рубль 1994 реверс.jpg|100px]] | rowspan="2"| 1 Rubel | Wäertangab op der Récksäit net geännert | 1996 | 1996 |- | [[Fichier:Приднестровье 10 тысяч рублей 1998 аверс.jpg|100px]] | [[Fichier:Приднестровье 10 тысяч рублей 1998 реверс.jpg|100px]] | Wäertangab op béide Säiten driwwergedréckt | 1998 | 1998 |- | rowspan="2"| 50.000 Rubel | rowspan="2"| blo | [[Fichier:Приднестровье 50 тыс. 1994 аверс.jpg|100px]] | [[Fichier:Приднестровье 50 тыс. 1994 реверс.jpg|100px]] | rowspan="2"| 5 Rubel | [[Hologramm]]opdrock mat Ännerung vum Wäert, mä soss keen Opdrock | rowspan="3"| 1996 | rowspan="3"| 1996 |- | [[Fichier:Приднестровье 50 тыс. 1996 аверс.jpg|100px]] | [[Fichier:Приднестровье 50 тыс. 1996 реверс.jpg|100px]] | Wäertangab op béide Säiten driwwergedréckt |- | 100.000 Rubel | rout | [[Fichier:Приднестровье 100 тыс. 1996 аверс.jpg|100px]] | [[Fichier:Приднестровье 100 тыс. 1996 реверс.jpg|100px]] | 10 Rubel | Wäertangab op béide Säiten driwwergedréckt |- ! colspan="9"| Transnistresche Rubel 1994 ouni „Coupon“ |- ! rowspan="2"| Wäert !!rowspan="2"| Gréisst [mm] !!rowspan="2"| Haaptfaarf !!colspan="2"| Foto !!colspan="2"| Beschreiwung !!colspan="2"| Datum |- ! Recto !! Verso !! Recto !! Verso !! Drock !! Ausgab |- | 1000 Rubel | 125×57 | mof | [[Fichier:Приднестровье 1 тысяча рублей 1994 аверс.jpg|100px]] | [[Fichier:Приднестровье 1 тысяча рублей 1994 реверс.jpg|100px]] | [[Alexander Wassiljewitsch Suworow|Alexander Suworow]] | Gebai vum ieweschte Sowjet vun Transnistrien | 1994 | 1995 |- | 50.000 Rubel | 129×62 | brong | [[Fichier:Приднестровье 50 тыс. 1995 аверс.jpg|100px]] | [[Fichier:Приднестровье 50 тыс. 1995 реверс.jpg|100px]] | [[Bohdan Chmelnyzkyj]] | Monument vum [[Taras Schewtschenko]] zu [[Tiraspol]] | 1995 | 1995 |- |} </div> === Serie vun 2001 === {{Kapitel Info feelt}} == Kuckt och == * [[Euro]] == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Navigatioun Europäesch Wärungen}} [[Kategorie:Wärungen]] [[Kategorie:Transnistrien]] rnsj6kpfx87oxnm3pyy17fhn2ii08tb 2675954 2675953 2026-04-26T13:57:35Z Mobby 12 60927 /* Serie vun 1994 */ net néideg 2675954 wikitext text/x-wiki {{Infobox Wärung}} Den '''Transnistresche Rubel''' (PRB) ass zanter dem [[17. August]] [[1994]] déi offiziell [[Wärung]] vum internationalen netunerkannten [[Transnistrien]]. Den transnistresche Rubel gëtt ausserhalb vun Transnistrien net unerkannt an huet an Transnistrie selwer nëmmen ageschränkt Konvertabilitéit. 1 Rubel ass an 100 Kopeken ënnerdeelt. == Geschicht == Wéi an der ganzer fréierer [[Sowjetunioun]] gouf no hirer Opléisung [[1991]] och an Transnistrien fir d'éischt de [[sowjetesche Rubel]] weiderbenotzt. Vun [[1992]] un gouf en duerch de [[russesche Rubel]] mat gläichem Wäert ergänzt, well wéinst der [[Inflatioun]] méi héich Nennwäerter néideg goufen. Wéi de Rescht vu [[Moldawien]] 1992 de [[moldawesche Coupon]] agefouert gouf (deen am November 1993 duerch de [[moldawesche Leu]] ersat gouf), stoung Transnistrien schonn net méi ënner moldawescher Kontroll, dofir konnt en do net agefouert ginn. Vu Juli 1993 un goufen an Transnistrien déi bis dohinner benotzt Banknote vum sowjeteschen a russesche Rubel am Wäert vun 10 bis 10.000 Rubel mat Marken iwwerpecht, déi de Portrait vum russesche Feldhär [[Alexander]] Suworow gewisen hunn. De Rubel gouf den 17. August 1994 offiziell als Wärung agefouert. [[2001]] gouf de Rubel iwwerschafft an et koum eng nei Billjeesserie eraus. == Mënzen am Ëmlaf == {{Kapitel Info feelt}} == Billjeeën == === Serie vun 1994 === {| class="wikitable" style="font-size:90%" ! colspan="9"| Transnistresche Rubel 1994 „Coupon“ |- ! rowspan="2"| Wäert !!rowspan="2"| Gréisst [mm] !!rowspan="2"| Haaptfaarf !!colspan="2"| Foto !!colspan="2"| Beschreiwung !!colspan="2"| Datum |- ! Recto !! Verso !! Recto !! Verso !! Drock !! Ausgab |- | 1 Rubel |rowspan="10"| 125×57 | gréng | [[Fichier:1 Kupon ruble obverse.jpg|100px]] | [[Fichier:1 Kupon ruble reverse.jpg|100px]] | rowspan="3"| [[Alexander Wassiljewitsch Suworow]] | rowspan="10"| Gebai vum ieweschte Sowjet vun Transnistrien | rowspan="3"| 1994 | rowspan="3"| 1994 |- | 5 Rubel | blo | [[Fichier:5 Kupon ruble obverse.jpg|100px]] | [[Fichier:5 Kupon ruble reverse.jpg|100px]] |- | 10 Rubel | rout | [[Fichier:Transnistria 10 Obverse.jpg|100px]] | [[Fichier:Transnistria 10 Reverse.jpg|100px]] |- | 50 Rubel | hellgréng | [[Fichier:50 Kupon Ruble Obverse.jpg|100px]] | [[Fichier:50 Kupon Ruble Reverse.jpg|100px]] | rowspan="7"| Suworow-Monument zu [[Tiraspol]] | rowspan="6"| 1993 | rowspan="5"| 1994 |- | 100 Rubel | brong | [[Fichier:100 Kupon Ruble Obverse.png|100px]] | [[Fichier:100 Kupon Ruble Reverse.png|100px]] |- | 200 Rubel | rosa | [[Fichier:Приднестровские 200 рублей 1993 года. Аверс.jpg|100px]] | [[Fichier:Приднестровские 200 рублей 1994 года. Реверс.jpg|100px]] |- | 500 Rubel | hellblo | [[Fichier:Придн 500 1993 аверс.jpg|100px]] | [[Fichier:Придн 500 1993 реверс.jpg|100px]] |- | 1000 Rubel | mof | [[Fichier:Приднестровье тысяча рублей 1993 аверс.jpg|100px]] | [[Fichier:Приднестровье тысяча рублей 1993 реверс.jpg|100px]] |- | 5000 Rubel | olivgréng | [[Fichier:Приднестровье 5 тысяч рублей 1993 аверс.jpg|100px]] | [[Fichier:Приднестровье 5 тысяч рублей 1993 реверс.jpg|100px]] | 1995 |- | 500.000 Rubel | gréng/mof | [[Fichier:Приднестровье 500 тысяч рублей 1997 аверс.jpg|100px]] | [[Fichier:Приднестровье 500 тысяч рублей 1997 реверс.jpg|100px]] | 1997 | 1997 |- ! colspan="9"| Transnistresche Rubel 1994 „Coupon“ mat engem neien Wäertopdrock |- ! rowspan="2"| Wäert !!rowspan="2"| Gréisst [mm] !!rowspan="2"| Hauptfaarf !!colspan="2"| Foto !!colspan="2"| Beschreiwung !!colspan="2"| Datum |- ! Recto !! Verso !! Drock op !! Bemierkung !! Opdrock !! Ausgab |- | rowspan="2"| 10.000 Rubel | rowspan="5"| 125×57 | rowspan="2"| gréng | [[Fichier:Приднестровье 10 тысяч рублей 1994 аверс.jpg|100px]] | [[Fichier:Приднестровье 1 рубль 1994 реверс.jpg|100px]] | rowspan="2"| 1 Rubel | Wäertangab op der Récksäit net geännert | 1996 | 1996 |- | [[Fichier:Приднестровье 10 тысяч рублей 1998 аверс.jpg|100px]] | [[Fichier:Приднестровье 10 тысяч рублей 1998 реверс.jpg|100px]] | Wäertangab op béide Säiten driwwergedréckt | 1998 | 1998 |- | rowspan="2"| 50.000 Rubel | rowspan="2"| blo | [[Fichier:Приднестровье 50 тыс. 1994 аверс.jpg|100px]] | [[Fichier:Приднестровье 50 тыс. 1994 реверс.jpg|100px]] | rowspan="2"| 5 Rubel | [[Hologramm]]opdrock mat Ännerung vum Wäert, mä soss keen Opdrock | rowspan="3"| 1996 | rowspan="3"| 1996 |- | [[Fichier:Приднестровье 50 тыс. 1996 аверс.jpg|100px]] | [[Fichier:Приднестровье 50 тыс. 1996 реверс.jpg|100px]] | Wäertangab op béide Säiten driwwergedréckt |- | 100.000 Rubel | rout | [[Fichier:Приднестровье 100 тыс. 1996 аверс.jpg|100px]] | [[Fichier:Приднестровье 100 тыс. 1996 реверс.jpg|100px]] | 10 Rubel | Wäertangab op béide Säiten driwwergedréckt |- ! colspan="9"| Transnistresche Rubel 1994 ouni „Coupon“ |- ! rowspan="2"| Wäert !!rowspan="2"| Gréisst [mm] !!rowspan="2"| Haaptfaarf !!colspan="2"| Foto !!colspan="2"| Beschreiwung !!colspan="2"| Datum |- ! Recto !! Verso !! Recto !! Verso !! Drock !! Ausgab |- | 1000 Rubel | 125×57 | mof | [[Fichier:Приднестровье 1 тысяча рублей 1994 аверс.jpg|100px]] | [[Fichier:Приднестровье 1 тысяча рублей 1994 реверс.jpg|100px]] | [[Alexander Wassiljewitsch Suworow|Alexander Suworow]] | Gebai vum ieweschte Sowjet vun Transnistrien | 1994 | 1995 |- | 50.000 Rubel | 129×62 | brong | [[Fichier:Приднестровье 50 тыс. 1995 аверс.jpg|100px]] | [[Fichier:Приднестровье 50 тыс. 1995 реверс.jpg|100px]] | [[Bohdan Chmelnyzkyj]] | Monument vum [[Taras Schewtschenko]] zu [[Tiraspol]] | 1995 | 1995 |- |} === Serie vun 2001 === {{Kapitel Info feelt}} == Kuckt och == * [[Euro]] == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Navigatioun Europäesch Wärungen}} [[Kategorie:Wärungen]] [[Kategorie:Transnistrien]] 085buazhmar8oo3jaj8i0792zarey7k 2676002 2675954 2026-04-26T17:53:15Z Les Meloures 580 k 2676002 wikitext text/x-wiki {{Infobox Wärung}} Den '''Transnistresche Rubel''' (PRB) ass zanter dem [[17. August]] [[1994]] déi offiziell [[Wärung]] vum international netunerkannten [[Transnistrien]]. Den transnistresche Rubel gëtt ausserhalb vun Transnistrien net unerkannt an huet an Transnistrie selwer nëmmen ageschränkt Konvertabilitéit. 1 Rubel ass an 100 Kopeken ënnerdeelt. == Geschicht == Wéi an der ganzer fréierer [[Sowjetunioun]] gouf no hirer Opléisung [[1991]] och an Transnistrien am Ufank de [[sowjetesche Rubel]] weiderbenotzt. Vun [[1992]] un, gouf e mam de [[russesche Rubel]] mat gläichem Wäert ergänzt, well wéinst der [[Inflatioun]] méi héich Nennwäerter néideg goufen. Wéi de Rescht vu [[Moldawien]] 1992 de [[moldawesche Coupon]] agefouert gouf (deen am November 1993 duerch de [[moldawesche Leu]] ersat gouf), stoung Transnistrien schonn net méi ënner moldawescher Kontroll, dofir konnt en do net agefouert ginn. Vu Juli 1993 un goufen an Transnistrien déi bis dohinner benotzt Geldschäiner vum sowjeteschen a russesche Rubel am Wäert vun 10 bis 10.000 Rubel mat Marken iwwerpecht, déi de Portrait vum russesche Feldhär [[Alexander]] Suworow gewisen hunn. [[2001]] gouf de Rubel iwwerschafft an et koum eng nei Billjeesserie eraus. == Mënzen am Ëmlaf == {{Kapitel Info feelt}} == Billjeeën == === Serie vun 1994 === {| class="wikitable" style="font-size:90%" ! colspan="9"| Transnistresche Rubel 1994 „Coupon“ |- ! rowspan="2"| Wäert !!rowspan="2"| Gréisst [mm] !!rowspan="2"| Haaptfaarf !!colspan="2"| Foto !!colspan="2"| Beschreiwung !!colspan="2"| Datum |- ! Recto !! Verso !! Recto !! Verso !! Drock !! Ausgab |- | 1 Rubel |rowspan="10"| 125×57 | gréng | [[Fichier:1 Kupon ruble obverse.jpg|100px]] | [[Fichier:1 Kupon ruble reverse.jpg|100px]] | rowspan="3"| [[Alexander Wassiljewitsch Suworow]] | rowspan="10"| Gebai vum ieweschte Sowjet vun Transnistrien | rowspan="3"| 1994 | rowspan="3"| 1994 |- | 5 Rubel | blo | [[Fichier:5 Kupon ruble obverse.jpg|100px]] | [[Fichier:5 Kupon ruble reverse.jpg|100px]] |- | 10 Rubel | rout | [[Fichier:Transnistria 10 Obverse.jpg|100px]] | [[Fichier:Transnistria 10 Reverse.jpg|100px]] |- | 50 Rubel | hellgréng | [[Fichier:50 Kupon Ruble Obverse.jpg|100px]] | [[Fichier:50 Kupon Ruble Reverse.jpg|100px]] | rowspan="7"| Suworow-Monument zu [[Tiraspol]] | rowspan="6"| 1993 | rowspan="5"| 1994 |- | 100 Rubel | brong | [[Fichier:100 Kupon Ruble Obverse.png|100px]] | [[Fichier:100 Kupon Ruble Reverse.png|100px]] |- | 200 Rubel | rosa | [[Fichier:Приднестровские 200 рублей 1993 года. Аверс.jpg|100px]] | [[Fichier:Приднестровские 200 рублей 1994 года. Реверс.jpg|100px]] |- | 500 Rubel | hellblo | [[Fichier:Придн 500 1993 аверс.jpg|100px]] | [[Fichier:Придн 500 1993 реверс.jpg|100px]] |- | 1000 Rubel | mof | [[Fichier:Приднестровье тысяча рублей 1993 аверс.jpg|100px]] | [[Fichier:Приднестровье тысяча рублей 1993 реверс.jpg|100px]] |- | 5000 Rubel | olivgréng | [[Fichier:Приднестровье 5 тысяч рублей 1993 аверс.jpg|100px]] | [[Fichier:Приднестровье 5 тысяч рублей 1993 реверс.jpg|100px]] | 1995 |- | 500.000 Rubel | gréng/mof | [[Fichier:Приднестровье 500 тысяч рублей 1997 аверс.jpg|100px]] | [[Fichier:Приднестровье 500 тысяч рублей 1997 реверс.jpg|100px]] | 1997 | 1997 |- ! colspan="9"| Transnistresche Rubel 1994 „Coupon“ mat engem neien Wäertopdrock |- ! rowspan="2"| Wäert !!rowspan="2"| Gréisst [mm] !!rowspan="2"| Hauptfaarf !!colspan="2"| Foto !!colspan="2"| Beschreiwung !!colspan="2"| Datum |- ! Recto !! Verso !! Drock op !! Bemierkung !! Opdrock !! Ausgab |- | rowspan="2"| 10.000 Rubel | rowspan="5"| 125×57 | rowspan="2"| gréng | [[Fichier:Приднестровье 10 тысяч рублей 1994 аверс.jpg|100px]] | [[Fichier:Приднестровье 1 рубль 1994 реверс.jpg|100px]] | rowspan="2"| 1 Rubel | Wäertangab op der Récksäit net geännert | 1996 | 1996 |- | [[Fichier:Приднестровье 10 тысяч рублей 1998 аверс.jpg|100px]] | [[Fichier:Приднестровье 10 тысяч рублей 1998 реверс.jpg|100px]] | Wäertangab op béide Säiten driwwergedréckt | 1998 | 1998 |- | rowspan="2"| 50.000 Rubel | rowspan="2"| blo | [[Fichier:Приднестровье 50 тыс. 1994 аверс.jpg|100px]] | [[Fichier:Приднестровье 50 тыс. 1994 реверс.jpg|100px]] | rowspan="2"| 5 Rubel | [[Hologramm]]opdrock mat Ännerung vum Wäert, mä soss keen Opdrock | rowspan="3"| 1996 | rowspan="3"| 1996 |- | [[Fichier:Приднестровье 50 тыс. 1996 аверс.jpg|100px]] | [[Fichier:Приднестровье 50 тыс. 1996 реверс.jpg|100px]] | Wäertangab op béide Säiten driwwergedréckt |- | 100.000 Rubel | rout | [[Fichier:Приднестровье 100 тыс. 1996 аверс.jpg|100px]] | [[Fichier:Приднестровье 100 тыс. 1996 реверс.jpg|100px]] | 10 Rubel | Wäertangab op béide Säiten driwwergedréckt |- ! colspan="9"| Transnistresche Rubel 1994 ouni „Coupon“ |- ! rowspan="2"| Wäert !!rowspan="2"| Gréisst [mm] !!rowspan="2"| Haaptfaarf !!colspan="2"| Foto !!colspan="2"| Beschreiwung !!colspan="2"| Datum |- ! Recto !! Verso !! Recto !! Verso !! Drock !! Ausgab |- | 1000 Rubel | 125×57 | mof | [[Fichier:Приднестровье 1 тысяча рублей 1994 аверс.jpg|100px]] | [[Fichier:Приднестровье 1 тысяча рублей 1994 реверс.jpg|100px]] | [[Alexander Wassiljewitsch Suworow|Alexander Suworow]] | Gebai vum ieweschte Sowjet vun Transnistrien | 1994 | 1995 |- | 50.000 Rubel | 129×62 | brong | [[Fichier:Приднестровье 50 тыс. 1995 аверс.jpg|100px]] | [[Fichier:Приднестровье 50 тыс. 1995 реверс.jpg|100px]] | [[Bohdan Chmelnyzkyj]] | Monument vum [[Taras Schewtschenko]] zu [[Tiraspol]] | 1995 | 1995 |- |} === Serie vun 2001 === {{Kapitel Info feelt}} == Kuckt och == * [[Euro]] == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Navigatioun Europäesch Wärungen}} [[Kategorie:Wärungen]] [[Kategorie:Transnistrien]] 2376v47kf0479fuvf5jq4n8r0i66ckc 2676021 2676002 2026-04-26T19:34:56Z GilPe 14980 Upassungen 2676021 wikitext text/x-wiki {{Infobox Wärung}} Den '''Transnistresche Rubel''' (PRB) ass zanter dem [[17. August]] [[1994]] déi offiziell [[Wärung]] vum international netunerkannten [[Transnistrien]]. Den transnistresche Rubel gëtt baussent Transnistrien net unerkannt an huet an Transnistrie selwer nëmmen ageschränkt Konvertabilitéit. 1 Rubel ass an 100 Kopeken ënnerdeelt. == Geschicht == Wéi an der ganzer fréierer [[Sowjetunioun]] gouf no hirer Opléisung [[1991]] och an Transnistrien am Ufank de [[sowjetesche Rubel]] weiderbenotzt. Vun [[1992]] u gouf e mam de [[russesche Rubel]] mat gläichem Wäert ergänzt, well wéinst der [[Inflatioun]] méi héich Nennwäerter néideg goufen. Wéi de Rescht vu [[Moldawien]] 1992 de [[moldawesche Coupon]] agefouert gouf (deen am November 1993 mam [[moldawesche Leu]] ersat gouf), stoung Transnistrie schonn net méi ënner moldawescher Kontroll, dofir konnt en do net agefouert ginn. Vu Juli 1993 u goufen an Transnistrien déi bis dohinner benotzt Geldschäiner vum sowjeteschen a russesche Rubel am Wäert vun 10 bis 10.000 Rubel mat Marken iwwerpecht, déi de Portrait vum russesche Feldhär [[Alexander Wassiljewitsch Suworow|Alexander Suworow]] gewisen hunn. [[2001]] gouf de Rubel iwwerschafft an et koum eng nei Billjeesserie eraus. == Mënzen am Ëmlaf == {{Kapitel Info feelt}} == Billjeeën == === Serie vun 1994 === {| class="wikitable" style="font-size:90%" ! colspan="9"| Transnistresche Rubel 1994 „Coupon“ |- ! rowspan="2"| Wäert !!rowspan="2"| Gréisst [mm] !!rowspan="2"| Haaptfaarf !!colspan="2"| Foto !!colspan="2"| Beschreiwung !!colspan="2"| Datum |- ! Recto !! Verso !! Recto !! Verso !! Drock !! Ausgab |- | 1 Rubel |rowspan="10"| 125×57 | gréng | [[Fichier:1 Kupon ruble obverse.jpg|100px]] | [[Fichier:1 Kupon ruble reverse.jpg|100px]] | rowspan="3"| [[Alexander Wassiljewitsch Suworow]] | rowspan="10"| Gebai vum ieweschte Sowjet vun Transnistrien | rowspan="3"| 1994 | rowspan="3"| 1994 |- | 5 Rubel | blo | [[Fichier:5 Kupon ruble obverse.jpg|100px]] | [[Fichier:5 Kupon ruble reverse.jpg|100px]] |- | 10 Rubel | rout | [[Fichier:Transnistria 10 Obverse.jpg|100px]] | [[Fichier:Transnistria 10 Reverse.jpg|100px]] |- | 50 Rubel | hellgréng | [[Fichier:50 Kupon Ruble Obverse.jpg|100px]] | [[Fichier:50 Kupon Ruble Reverse.jpg|100px]] | rowspan="7"| Suworow-Monument zu [[Tiraspol]] | rowspan="6"| 1993 | rowspan="5"| 1994 |- | 100 Rubel | brong | [[Fichier:100 Kupon Ruble Obverse.png|100px]] | [[Fichier:100 Kupon Ruble Reverse.png|100px]] |- | 200 Rubel | rosa | [[Fichier:Приднестровские 200 рублей 1993 года. Аверс.jpg|100px]] | [[Fichier:Приднестровские 200 рублей 1994 года. Реверс.jpg|100px]] |- | 500 Rubel | hellblo | [[Fichier:Придн 500 1993 аверс.jpg|100px]] | [[Fichier:Придн 500 1993 реверс.jpg|100px]] |- | 1000 Rubel | mof | [[Fichier:Приднестровье тысяча рублей 1993 аверс.jpg|100px]] | [[Fichier:Приднестровье тысяча рублей 1993 реверс.jpg|100px]] |- | 5000 Rubel | olivgréng | [[Fichier:Приднестровье 5 тысяч рублей 1993 аверс.jpg|100px]] | [[Fichier:Приднестровье 5 тысяч рублей 1993 реверс.jpg|100px]] | 1995 |- | 500.000 Rubel | gréng/mof | [[Fichier:Приднестровье 500 тысяч рублей 1997 аверс.jpg|100px]] | [[Fichier:Приднестровье 500 тысяч рублей 1997 реверс.jpg|100px]] | 1997 | 1997 |- ! colspan="9"| Transnistresche Rubel 1994 „Coupon“ mat engem neien Wäertopdrock |- ! rowspan="2"| Wäert !!rowspan="2"| Gréisst [mm] !!rowspan="2"| Hauptfaarf !!colspan="2"| Foto !!colspan="2"| Beschreiwung !!colspan="2"| Datum |- ! Recto !! Verso !! Drock op !! Bemierkung !! Opdrock !! Ausgab |- | rowspan="2"| 10.000 Rubel | rowspan="5"| 125×57 | rowspan="2"| gréng | [[Fichier:Приднестровье 10 тысяч рублей 1994 аверс.jpg|100px]] | [[Fichier:Приднестровье 1 рубль 1994 реверс.jpg|100px]] | rowspan="2"| 1 Rubel | Wäertangab op der Récksäit net geännert | 1996 | 1996 |- | [[Fichier:Приднестровье 10 тысяч рублей 1998 аверс.jpg|100px]] | [[Fichier:Приднестровье 10 тысяч рублей 1998 реверс.jpg|100px]] | Wäertangab op béide Säiten driwwergedréckt | 1998 | 1998 |- | rowspan="2"| 50.000 Rubel | rowspan="2"| blo | [[Fichier:Приднестровье 50 тыс. 1994 аверс.jpg|100px]] | [[Fichier:Приднестровье 50 тыс. 1994 реверс.jpg|100px]] | rowspan="2"| 5 Rubel | [[Hologramm]]opdrock mat Ännerung vum Wäert, mä soss keen Opdrock | rowspan="3"| 1996 | rowspan="3"| 1996 |- | [[Fichier:Приднестровье 50 тыс. 1996 аверс.jpg|100px]] | [[Fichier:Приднестровье 50 тыс. 1996 реверс.jpg|100px]] | Wäertangab op béide Säiten driwwergedréckt |- | 100.000 Rubel | rout | [[Fichier:Приднестровье 100 тыс. 1996 аверс.jpg|100px]] | [[Fichier:Приднестровье 100 тыс. 1996 реверс.jpg|100px]] | 10 Rubel | Wäertangab op béide Säiten driwwergedréckt |- ! colspan="9"| Transnistresche Rubel 1994 ouni „Coupon“ |- ! rowspan="2"| Wäert !!rowspan="2"| Gréisst [mm] !!rowspan="2"| Haaptfaarf !!colspan="2"| Foto !!colspan="2"| Beschreiwung !!colspan="2"| Datum |- ! Recto !! Verso !! Recto !! Verso !! Drock !! Ausgab |- | 1000 Rubel | 125×57 | mof | [[Fichier:Приднестровье 1 тысяча рублей 1994 аверс.jpg|100px]] | [[Fichier:Приднестровье 1 тысяча рублей 1994 реверс.jpg|100px]] | [[Alexander Wassiljewitsch Suworow|Alexander Suworow]] | Gebai vum ieweschte Sowjet vun Transnistrien | 1994 | 1995 |- | 50.000 Rubel | 129×62 | brong | [[Fichier:Приднестровье 50 тыс. 1995 аверс.jpg|100px]] | [[Fichier:Приднестровье 50 тыс. 1995 реверс.jpg|100px]] | [[Bohdan Chmelnyzkyj]] | Monument vum [[Taras Schewtschenko]] zu [[Tiraspol]] | 1995 | 1995 |- |} === Serie vun 2001 === {{Kapitel Info feelt}} == Kuckt och == * [[Euro]] == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Navigatioun Europäesch Wärungen}} [[Kategorie:Wärungen]] [[Kategorie:Transnistrien]] 0b2wfut1bs6h5irss7zr7moysq0uzb8 0 175566 2675967 2026-04-26T15:24:22Z GilPe 14980 De(n) GilPe huet d'Säit [[Clinique privée Dr E.-Bohler]] op [[Clinique Bohler]] geréckelt: Numm war net méi richteg 2675967 wikitext text/x-wiki #VIRULEEDUNG [[Clinique Bohler]] 98plccq89yq5v22h9j5s8g3swicynxh 0 175567 2675982 2026-04-26T16:30:45Z Johnny Chicago 17 neie Film 2675982 wikitext text/x-wiki {{SkizzFilm}} {{Infobox Film nei |Plakat= |Produktiounsland= |Produktiounsjoer = |Dauer= |Originalsprooch= |Regie=[[Géza von Radványi]]<br>[[Helmut Käutner]]<br>[[ Georg Marischka]] |Dréibuch=[[Henri Jeanson,]]<br>[[Paul Andréota]]<br>[[Jean Ferry]] |Fotografie=[[Friedl Behn-Grund]] |Faarftechnik= |Format= |Musek=[[ Rolf Wilhelm]] |Schnëtt=[[Waltraut Wischniewsky]] |Dekoren=[[Hertha Hareiter]]<br>[[ Otto Pischinger]] |Produzent=[[Artur Brauner]] |Produktiounsgesellschaft=Central Cinema Company Film (CCC)<br> Comptoir d'Expansion Cinématographique |Haaptacteuren=[[O. W. Fischer]] als Thomas Lieven<br>[[Eva Bartok]] als Vera<br>[[Senta Berger]] als Chantal<br>[[Geneviève Cluny]] als Mimi<br>[[Jean Richard]] als Siméon <br>[[Geneviève Kervine]] als Nancy<br>[[Viktor de Kowa]] als Loos<br>[[Wolfgang Reichmann]] als Hofbauer<br>[[Karl Schönböck]] als Lovejoy<br>[[Karl John]] als Debras<br>[[Peter Carsten]] als Bastian<br>[[Kurt Pratsch-Kaufmann]] als Prisongsdirekter<br>[[Reinhard Kolldehoff]]<br>[[Bruno W. Pantel:]] als Dr. Beck<br>[[Hans Nielsen]] als Erzieler (nëmme Stëmm)}} '''Diesmal muß es Kaviar sein''' ass en [[Däitschland|däitsch]]-[[Frankräich|franséische]] Film vum [[Géza von Radványi]] aus dem Joer 1961 nom Roman vum [[Johannes Mario Simmel]] mam [[O. W. Fischer]] a mat der [[Eva Bartok:]] an den Haaptrollen. == Ëm wat geet et am Film? == De Film erzielt d'Abenteuer vum Geheimagent Thomas Lieven am [[Zweete Weltkrich]]. == Soss == ''Diesmal muss es Kaviar sein'' ass d'Suite vum Film ''[[Es muß nicht immer Kaviar sein]]''. Déi zwéi Filmer goufen zesummen tëschent dem 21. Juni bis13. September 1961 gedréint. De Géza von Radványi huet sech bei den Dréiaarbechte verletzt a konnt net méi weider als Regisseur schaffen. Hie gouf duerch den Helmut Käutner an duerch de Georg Marischka ersat. == Um Spaweck == {{Autoritéitskontroll}} {{DEFAULTSORT: Diesmal muss es Kaviar sein}} [[Kategorie:Däitsch Filmer]] [[Kategorie:Franséisch Filmer]] [[Kategorie:Däitsch Kaméidisfilmer]] [[Kategorie:Franséisch Kaméidisfilmer]] [[Kategorie:Däitsch Schwaarz-Wäiss-Filmer]] [[Kategorie:Franséisch Schwaarz-Wäiss-Filmer]] [[Kategorie:Filmer 1961]] [[Kategorie:Filmer vum Géza von Radványi]] 5ctwdz7wx9bv4npryk43i1wqf5ud7zc 2675983 2675982 2026-04-26T16:32:37Z Johnny Chicago 17 2675983 wikitext text/x-wiki {{SkizzFilm}} {{Infobox Film nei |Plakat= |Produktiounsland= |Produktiounsjoer = |Dauer= |Originalsprooch= |Regie=[[Géza von Radványi]]<br>[[Helmut Käutner]]<br>[[ Georg Marischka]] |Dréibuch=[[Henri Jeanson,]]<br>[[Paul Andréota]]<br>[[Jean Ferry]] |Fotografie=[[Friedl Behn-Grund]] |Faarftechnik= |Format= |Musek=[[ Rolf Wilhelm]] |Schnëtt=[[Waltraut Wischniewsky]] |Dekoren=[[Hertha Hareiter]]<br>[[ Otto Pischinger]] |Produzent=[[Artur Brauner]] |Produktiounsgesellschaft=Central Cinema Company Film (CCC)<br> Comptoir d'Expansion Cinématographique |Haaptacteuren=[[O. W. Fischer]] als Thomas Lieven<br>[[Eva Bartok]] als Vera<br>[[Senta Berger]] als Chantal<br>[[Geneviève Cluny]] als Mimi<br>[[Jean Richard]] als Siméon <br>[[Geneviève Kervine]] als Nancy<br>[[Viktor de Kowa]] als Loos<br>[[Wolfgang Reichmann]] als Hofbauer<br>[[Karl Schönböck]] als Lovejoy<br>[[Karl John]] als Debras<br>[[Peter Carsten]] als Bastian<br>[[Kurt Pratsch-Kaufmann]] als Prisongsdirekter<br>[[Reinhard Kolldehoff]]<br>[[Bruno W. Pantel:]] als Dr. Beck<br>[[Hans Nielsen]] als Erzieler (nëmme Stëmm)}} '''Diesmal muß es Kaviar sein''' ass en [[Däitschland|däitsch]]-[[Frankräich|franséische]] Film vum [[Géza von Radványi]] aus dem Joer 1961 nom Roman vum [[Johannes Mario Simmel]] mam [[O. W. Fischer]] a mat der [[Eva Bartok:]] an den Haaptrollen. == Ëm wat geet et am Film? == De Film erzielt d'Abenteuer vum Geheimagent Thomas Lieven am [[Zweete Weltkrich]]. == Soss == ''Diesmal muss es Kaviar sein'' ass d'Suite vum Film ''[[Es muß nicht immer Kaviar sein (Film)|Es muß nicht immer Kaviar sein]]''. Déi zwéi Filmer goufen zesummen tëschent dem 21. Juni bis13. September 1961 gedréint. De Géza von Radványi huet sech bei den Dréiaarbechte verletzt a konnt net méi weider als Regisseur schaffen. Hie gouf duerch den Helmut Käutner an duerch de Georg Marischka ersat. == Um Spaweck == {{Autoritéitskontroll}} {{DEFAULTSORT: Diesmal muss es Kaviar sein}} [[Kategorie:Däitsch Filmer]] [[Kategorie:Franséisch Filmer]] [[Kategorie:Däitsch Kaméidisfilmer]] [[Kategorie:Franséisch Kaméidisfilmer]] [[Kategorie:Däitsch Schwaarz-Wäiss-Filmer]] [[Kategorie:Franséisch Schwaarz-Wäiss-Filmer]] [[Kategorie:Filmer 1961]] [[Kategorie:Filmer vum Géza von Radványi]] 8fin6js7vnpqllxa25vzpo8d7k4to20 2675995 2675983 2026-04-26T16:39:11Z Johnny Chicago 17 2675995 wikitext text/x-wiki {{SkizzFilm}} {{Infobox Film nei |Plakat= |Produktiounsland= |Produktiounsjoer = |Dauer= |Originalsprooch= |Regie=[[Géza von Radványi]]<br>[[Helmut Käutner]]<br>[[ Georg Marischka]] |Dréibuch=[[Henri Jeanson,]]<br>[[Paul Andréota]]<br>[[Jean Ferry]] |Fotografie=[[Friedl Behn-Grund]] |Faarftechnik= |Format= |Musek=[[ Rolf Wilhelm]] |Schnëtt=[[Waltraut Wischniewsky]] |Dekoren=[[Hertha Hareiter]]<br>[[ Otto Pischinger]] |Produzent=[[Artur Brauner]] |Produktiounsgesellschaft=Central Cinema Company Film (CCC)<br> Comptoir d'Expansion Cinématographique |Haaptacteuren=[[O. W. Fischer]] als Thomas Lieven<br>[[Eva Bartok]] als Vera<br>[[Senta Berger]] als Chantal<br>[[Geneviève Cluny]] als Mimi<br>[[Jean Richard]] als Siméon <br>[[Geneviève Kervine]] als Nancy<br>[[Viktor de Kowa]] als Loos<br>[[Wolfgang Reichmann]] als Hofbauer<br>[[Karl Schönböck]] als Lovejoy<br>[[Karl John]] als Debras<br>[[Peter Carsten]] als Bastian<br>[[Kurt Pratsch-Kaufmann]] als Prisongsdirekter<br>[[Reinhard Kolldehoff]]<br>[[Bruno W. Pantel:]] als Dr. Beck<br>[[Hans Nielsen]] als Erzieler (nëmme Stëmm)}} '''Diesmal muß es Kaviar sein''' ass en [[Däitschland|däitsch]]-[[Frankräich|franséische]] Film vum [[Géza von Radványi]] aus dem Joer 1961 nom Roman vum [[Johannes Mario Simmel]] mam [[O. W. Fischer]] a mat der [[Eva Bartok]] an den Haaptrollen. == Ëm wat geet et am Film? == De Film erzielt d'Abenteuer vum Geheimagent Thomas Lieven am [[Zweete Weltkrich]]. == Soss == ''Diesmal muss es Kaviar sein'' ass d'Suite vum Film ''[[Es muß nicht immer Kaviar sein (Film)|Es muß nicht immer Kaviar sein]]''. Déi zwéi Filmer goufen zesummen tëschent dem 21. Juni bis13. September 1961 gedréint. De Géza von Radványi huet sech bei den Dréiaarbechte verletzt a konnt net méi weider als Regisseur schaffen. Hie gouf duerch den Helmut Käutner an duerch de Georg Marischka ersat. == Um Spaweck == {{Autoritéitskontroll}} {{DEFAULTSORT: Diesmal muss es Kaviar sein}} [[Kategorie:Däitsch Filmer]] [[Kategorie:Franséisch Filmer]] [[Kategorie:Däitsch Kaméidisfilmer]] [[Kategorie:Franséisch Kaméidisfilmer]] [[Kategorie:Däitsch Schwaarz-Wäiss-Filmer]] [[Kategorie:Franséisch Schwaarz-Wäiss-Filmer]] [[Kategorie:Filmer 1961]] [[Kategorie:Filmer vum Géza von Radványi]] j6e7o7hx3jdvlrolt6wvnpxxibtgp4x 2675996 2675995 2026-04-26T16:41:30Z Johnny Chicago 17 2675996 wikitext text/x-wiki {{SkizzFilm}} {{Infobox Film nei |Plakat= |Produktiounsland= |Produktiounsjoer = |Dauer= |Originalsprooch= |Regie=[[Géza von Radványi]]<br>[[Helmut Käutner]]<br>[[Georg Marischka]] |Dréibuch=[[Henri Jeanson,]]<br>[[Paul Andréota]]<br>[[Jean Ferry]] |Fotografie=[[Friedl Behn-Grund]] |Faarftechnik= |Format= |Musek=[[Rolf Wilhelm]] |Schnëtt=[[Waltraut Wischniewsky]] |Dekoren=[[Hertha Hareiter]]<br>[[Otto Pischinger]] |Produzent=[[Artur Brauner]] |Produktiounsgesellschaft=Central Cinema Company Film (CCC)<br>Comptoir d'Expansion Cinématographique |Haaptacteuren=[[O. W. Fischer]] als Thomas Lieven<br>[[Eva Bartok]] als Vera<br>[[Senta Berger]] als Chantal<br>[[Geneviève Cluny]] als Mimi<br>[[Jean Richard]] als Siméon <br>[[Geneviève Kervine]] als Nancy<br>[[Viktor de Kowa]] als Loos<br>[[Wolfgang Reichmann]] als Hofbauer<br>[[Karl Schönböck]] als Lovejoy<br>[[Karl John]] als Debras<br>[[Peter Carsten]] als Bastian<br>[[Kurt Pratsch-Kaufmann]] als Prisongsdirekter<br>[[Reinhard Kolldehoff]]<br>[[Bruno W. Pantel:]] als Dr. Beck<br>[[Hans Nielsen]] als Erzieler (nëmme Stëmm)}} '''Diesmal muß es Kaviar sein''' ass en [[Däitschland|däitsch]]-[[Frankräich|franséische]] Film vum [[Géza von Radványi]], [[Helmut Käutner]] a [[Georg Marischka]] aus dem Joer 1961 nom Roman vum [[Johannes Mario Simmel]] mam [[O. W. Fischer]] a mat der [[Eva Bartok]] an den Haaptrollen. == Ëm wat geet et am Film? == De Film erzielt d'Abenteuer vum Geheimagent Thomas Lieven am [[Zweete Weltkrich]]. == Soss == ''Diesmal muss es Kaviar sein'' ass d'Suite vum Film ''[[Es muß nicht immer Kaviar sein (Film)|Es muß nicht immer Kaviar sein]]''. Déi zwéi Filmer goufen zesummen tëschent dem 21. Juni bis13. September 1961 gedréint. De Géza von Radványi huet sech bei den Dréiaarbechte verletzt a konnt net méi weider als Regisseur schaffen. Hie gouf duerch den Helmut Käutner an duerch de Georg Marischka ersat. == Um Spaweck == {{Autoritéitskontroll}} {{DEFAULTSORT: Diesmal muss es Kaviar sein}} [[Kategorie:Däitsch Filmer]] [[Kategorie:Franséisch Filmer]] [[Kategorie:Däitsch Kaméidisfilmer]] [[Kategorie:Franséisch Kaméidisfilmer]] [[Kategorie:Däitsch Schwaarz-Wäiss-Filmer]] [[Kategorie:Franséisch Schwaarz-Wäiss-Filmer]] [[Kategorie:Filmer 1961]] [[Kategorie:Filmer vum Géza von Radványi]] lzlhxavyuz1x509qved4heyb2vmr18z 0 175568 2676014 2026-04-26T19:10:50Z Zinneke 34 . 2676014 wikitext text/x-wiki {{Infobox Séi}} D''''Bottnesch Bucht''' ass den nërdlechen Deel vum [[Bottnesche Golf]], an domatt deen nërdlechsten Deel vum [[Baltescht Mier|Baltesche Mier]] (och "Ostséi" genannt). D'Waasser ass do praktesch Séisswaasser, sou dass deementspriechend Séisswaasserfësch dran ze fanne sinn. [[Oulu]], am Norden ass déi gréisst Hafestad vun der Bucht. D'Grenz tëscht [[Finnland]] a [[Schweden]] geet queesch duerch d'Bucht. h2ri2pqnwy7vtx532ficzetjdhi4uuu 2676015 2676014 2026-04-26T19:11:16Z Zinneke 34 [[Wikipedia:HotCat|HC]]: [[Kategorie:Baltescht Mier]] derbäigesat 2676015 wikitext text/x-wiki {{Infobox Séi}} D''''Bottnesch Bucht''' ass den nërdlechen Deel vum [[Bottnesche Golf]], an domatt deen nërdlechsten Deel vum [[Baltescht Mier|Baltesche Mier]] (och "Ostséi" genannt). D'Waasser ass do praktesch Séisswaasser, sou dass deementspriechend Séisswaasserfësch dran ze fanne sinn. [[Oulu]], am Norden ass déi gréisst Hafestad vun der Bucht. D'Grenz tëscht [[Finnland]] a [[Schweden]] geet queesch duerch d'Bucht. [[Kategorie:Baltescht Mier]] k1lzfcsk3djq55wmqryyq3iupfnpneb 2676016 2676015 2026-04-26T19:11:33Z Zinneke 34 [[Wikipedia:HotCat|HC]]: [[Kategorie:Geographie vu Finnland]] derbäigesat 2676016 wikitext text/x-wiki {{Infobox Séi}} D''''Bottnesch Bucht''' ass den nërdlechen Deel vum [[Bottnesche Golf]], an domatt deen nërdlechsten Deel vum [[Baltescht Mier|Baltesche Mier]] (och "Ostséi" genannt). D'Waasser ass do praktesch Séisswaasser, sou dass deementspriechend Séisswaasserfësch dran ze fanne sinn. [[Oulu]], am Norden ass déi gréisst Hafestad vun der Bucht. D'Grenz tëscht [[Finnland]] a [[Schweden]] geet queesch duerch d'Bucht. [[Kategorie:Baltescht Mier]] [[Kategorie:Geographie vu Finnland]] 709fxte7dbd6bqzikx5zp7umw63jkto 2676017 2676016 2026-04-26T19:12:03Z Zinneke 34 [[Wikipedia:HotCat|HC]]: [[Kategorie:Geographie vu Schweden]] derbäigesat 2676017 wikitext text/x-wiki {{Infobox Séi}} D''''Bottnesch Bucht''' ass den nërdlechen Deel vum [[Bottnesche Golf]], an domatt deen nërdlechsten Deel vum [[Baltescht Mier|Baltesche Mier]] (och "Ostséi" genannt). D'Waasser ass do praktesch Séisswaasser, sou dass deementspriechend Séisswaasserfësch dran ze fanne sinn. [[Oulu]], am Norden ass déi gréisst Hafestad vun der Bucht. D'Grenz tëscht [[Finnland]] a [[Schweden]] geet queesch duerch d'Bucht. [[Kategorie:Baltescht Mier]] [[Kategorie:Geographie vu Finnland]] [[Kategorie:Geographie vu Schweden]] qxvb42qkkolinhgk0hk54b0ijibxxmx 2676028 2676017 2026-04-26T19:59:31Z Zinneke 34 2676028 wikitext text/x-wiki {{Infobox Séi}} D''''Bottnesch Bucht''' ([[schweedesch|se]]: ''Bottenviken'', [[finnesch|fi]]: ''Perämeri'') ass den nërdlechen Deel vum [[Bottnesche Golf]], an domatt deen nërdlechsten Deel vum [[Baltescht Mier|Baltesche Mier]] (och "Ostséi" genannt). Wéinst de wéinegen Austausch mam Rescht vum Mier a wéinst de ronn 100 km³ Waasser d'Joer, dat duerch d'Zouflëss wéi [[Kemijoki]] (Kemi älv), [[Torne älv]], [[Kalixälven]] a [[Lule]], draleeft, ass d'Waasser vun der Bucht praktesch Séisswaasser, sou dass deementspriechend Séisswaasserfësch dran ze fanne sinn. [[Oulu]], am Norden ass déi gréisst Hafestad vun der Bucht. D'Grenz tëscht [[Finnland]] a [[Schweden]] geet queesch derduerch. [[Kategorie:Baltescht Mier]] [[Kategorie:Geographie vu Finnland]] [[Kategorie:Geographie vu Schweden]] ftnwcvssy886bpdz5n5ps3nuwpuj4wb 2676032 2676028 2026-04-26T20:04:50Z Zinneke 34 2676032 wikitext text/x-wiki {{Infobox Séi}} D''''Bottnesch Bucht''' ([[schweedesch|se]]: ''Bottenviken'', [[finnesch|fi]]: ''Perämeri'') ass den nërdlechen Deel vum [[Bottnesche Golf]], an domatt deen nërdlechsten Deel vum [[Baltescht Mier|Baltesche Mier]] (och "Ostséi" genannt). Wéinst de wéinegen Austausch mam Rescht vum Mier a wéinst de ronn 100 km³ Waasser d'Joer, dat duerch d'Zouflëss wéi [[Kemijoki]] (Kemi älv), [[Torne älv]], [[Kalixälven]] a [[Lule]], draleeft, ass d'Waasser vun der Bucht praktesch Séisswaasser, sou dass deementspriechend Séisswaasserfësch dran ze fanne sinn. [[Oulu]], am Norden ass déi gréisst Hafestad vun der Bucht. D'Grenz tëscht [[Finnland]] a [[Schweden]] geet queesch derduerch. == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Autoritéitskontroll}} [[Kategorie:Baltescht Mier]] [[Kategorie:Geographie vu Finnland]] [[Kategorie:Geographie vu Schweden]] i7hundhy8lysrgxuzha6jyjrra9c4k9 2676054 2676032 2026-04-27T06:52:10Z Les Meloures 580 k 2676054 wikitext text/x-wiki {{Infobox Séi}} D''''Bottnesch Bucht''' ([[schweedesch|se]]: ''Bottenviken'', [[finnesch|fi]]: ''Perämeri'') ass den nërdlechen Deel vum [[Bottnesche Golf]], an domat den nërdlechsten Deel vum [[Baltescht Mier|Baltesche Mier]] (och "Ostséi" genannt). Wéinst dem wéinegen Austausch mam Rescht vum Mier a wéinst de ronn 100 km³ Waasser d'Joer, dat duerch d'Zouflëss wéi [[Kemijoki]] (Kemi älv), [[Torne älv]], [[Kalixälven]] a [[Lule]], draleeft, ass d'Waasser vun der Bucht praktesch Séisswaasser, soudatt deementspriechend Séisswaasserfësch dran ze fanne sinn. [[Oulu]], am Norden ass déi gréisst Hafestad vun der Bucht. D'Grenz tëscht [[Finnland]] a [[Schweden]] geet queesch derduerch. == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Autoritéitskontroll}} [[Kategorie:Baltescht Mier]] [[Kategorie:Geographie vu Finnland]] [[Kategorie:Geographie vu Schweden]] 7kltmh6n9xe4h5jbrahg82toyzpve05 0 175569 2676018 2026-04-26T19:33:37Z Bdx 7724 Neien Artikel 2676018 wikitext text/x-wiki {{Infobox Uertschaft | Foto = File:Vytautas the Great Bridge from hill, Kaunas, Lithuania - Diliff.jpg | FotoLegend = Bléck op d'Vytautas-de-Grousse-Bréck an d'Alstad.}} '''Kaunas''' ass déi zweetgréisst Stad a [[Litauen]] an nieft der Haaptstad [[Vilnius]] de wirtschaftlechen a kulturellen Zentrum vum Land. == Geographie == Kaunas läit am Zentrum vu Litauen um Zesummefloss vun de Flëss [[Nemunas]] (op Däitsch: Memel) an [[Neris]], op enger Héicht vun 30 bis 153 Meter iwwert dem Mier. Déi administratiiv Fläch vu Kaunas ëmfaasst 157 km²,<ref name=StatGemeng>{{Citation | URL = https://www.kaunas.lt/apie-kauna/statistika/ | Titel = Statistika (Allgemeng Informatiounen) | Gekuckt = 19. Abrëll 2026 | Datum = 19. Januar 2026 | Editeur = Gemeng Kaunas | Sprooch = lt}}</ref> dozou zielen nieft der Stad selwer och nach eng Rei Dierfer. D'Ëmgéigend ass duerch Hiwwelen a Bëscher an duerch e grousse Stauséi am Oste vun der Stad gepräägt.<ref name=Reservoir>{{Citation | URL = https://kaunasin.lt/en/what-to-see/kaunas-reservoir-regional-park/ | Titel = Kaunas Reservoir Regional Park | Gekuckt = 19. Abrëll 2026 | Editeur = kaunasin.lt | Sprooch = en }}</ref> D'Klima ass temperéiert kontinental mat kale Wanteren a mëttelwaarme Summeren. Bis an d'Haaptstad Vilnius sinn et 103 km. D'Hafestad [[Klaipėda]] um baltesche Mier läit 209 km wäit fort.<ref name=StatGemeng/> == Bevëlkerung == Mat ronn 304.000 Awunner an enger Bevëlkerungsdicht vun 1.937 Awunner pro Quadratkilometer (2026) ass Kaunas déi zweetmeescht bevëlkert Stad a Litauen.<ref name=StatGemeng/> D'Bevëlkerung ass gréisstendeels ethnesch litauesch (zirka 93%), mat ënner anerem enger russescher an enger polnescher Minoritéit.<ref name=KnowHow17>Alexandra Frank, Mirko Kaupat, Günther Schäfer - Baltikum: Litauen, Lettland, Estland; Reise Know-How Verlag, 3. Editioun, 2017; ISBN: 978-3-8317-2915-9, Säit 103-139</ref> Wéinst Emigratioun an aner EU-Länner ass d'Bevëlkerung eng Zäit laang liicht zréckgaangen; si huet2019 awer erëm ugefaangen ze klammen.<ref name=StatGemeng/> == Geschicht == === Mëttelalter a fréi Neizäit === [[Fichier:A view of Kaunas in the mid-19th century, painted by Marcin Zaleski.jpg|thumb|Eng Vue op Kaunas Mëtt des 19. Joerhonnerts.]] 1361 gouf Kaunas fir d'éischt an engem Dokument ernimmt, woubäi archeologesch Decouverten op eng éischter Besiidlung hiweisen. Am Mëttelalter huet d'Stad zum [[Groussherzogtum Litauen]] gehéiert a war eng wichteg Festung géint d'Ugrëff vum [[Däitschen Uerden]]. Scho 1408 krut d'Siidlung d'"Magdeburger Stadtrechte". Mat der Grënnung vum Staat [[Polen-Litauen]] am 16. Joerhonnert krut Kaunas als Handelszentrum nach méi Bedeitung.<ref name=nemunas>{{Citation | URL = https://www.nemunas.press/straipsniai/kaunas-maza-didelio-miesto-istorija-i/ | Titel = Kaunas: maža didelio miesto istorija (I) | Gekuckt = 19. Abrëll 2026 | Auteur = Marija Oniščik | Editeur = nemunas.press | Sprooch = lt }}</ref><ref name=GeschichtGemeng>{{Citation | URL = https://www.kaunas.lt/apie-kauna/miesto-istorija/ | Titel = Miesto istorija | Gekuckt = 4. Abrëll 2026 | Datum = 13. Abrëll 2016 | Editeur = kaunas.lt | Sprooch = lt}}</ref> Am 17. an am 18. Joerhonnert huet Kaunas eng Rei Katastrophen duerchlieft, dorënner Attacke vun de Russen (1665) an de Schweeden (1701) an d'[[Pescht|Peschtepidemien]] a de Jore 1657 a 1708. Donieft huet d'Stad 1731 a 1732 och nach gebrannt. Um Enn vum 18. Joerhonnert hat d'Wirtschaft sech e bëssen erholl. 1795 koum d'Stad fir déi nächst 120 Joer ënner d'Herrschaft vum [[Geschicht vu Russland|russesche Keeserräich]] a gouf zu engem wichtege Militär- a Verwaltungsstanduert ausgebaut. 1812 koum de Krich erëm, wéi den [[Napoleon Bonaparte|Napoleon]] mat senger Arméi um Wee op Moskau zweemol duerch Kaunas gezunn ass an d'Stad zweemol verwüüst huet. Um Enn vum 18. Joerhonnert gouf den Oginski-Kanal am haitege [[Wäissrussland]] gebaut, deen d'Flëss Nemunas an [[Dnepr]] verbënnt, an 1862 gouf d'Segment zu Kaunas vun der Eisebunn tëscht dem russesche Räich an Däitschland fäerdeggestallt. Doduerch ass Kaunas zu enger regionaler Handelsdréischeif ginn.<ref name=GeschichtGemeng/> === Wärend de Weltkricher === [[Fichier:Aleksotas Bridge in Kaunas, Lithuania, exploded by the retreating Red Army, 1941.jpg|thumb|Déi zerstéiert Aleksotas-Bréck, déi d'sowjetesch Truppe bei hirem Réckzuch 1941 gesprengt hunn.]] Wärend dem [[Éischte Weltkrich]] gouf d'Stad vun Däitschland besat (1915-1918). No der Onofhängegkeetserklärung vu Litauen am Joer 1918 war Kaunas vun 1920 bis 1939 déi provisoresch Haaptstad vun der neier Republik Litauen, well [[Vilnius]] vu Polen besat war. An där Period huet d'Stad vun enger kultureller an architektonescher Héichzäit am Stil vum [[Modernismus]] profitéiert.<ref name=UNESCO1661>{{Citation | URL = https://whc.unesco.org/en/list/1661 | Titel = Modernist Kaunas: Architecture of Optimism, 1919-1939 | Gekuckt = 4. Abrëll 2026 | Editeur = unesco.org | Sprooch = en }}</ref> Wärend dem [[Zweete Weltkrich]] war Kaunas fir d'éischt vu [[Sowjetunioun|sowjeteschen]] Truppe besat (1940-1941), duerno vun [[Nazidäitschland]]. Déi jiddesch Bevëlkerung vun der Stad gouf bal komplett deportéiert oder ëmbruecht. Den 1. August 1944 gouf d'Stad dunn erëm vun der [[Rout Arméi|Rouder Arméi]] besat. 1944 ass Litauen als "Litauesch Sozialistesche Sowjetrepublik" Deel vun der [[Sowjetunioun]] ginn et et koum zu enger Phas vun Industrialiséierung.<ref name=>{{Citation | URL = https://web.archive.org/web/20110526224745/http://regionai.stat.gov.lt/en/kauno_apskritis/kauno_miesto_savivaldybe.html | Titel = Portrait of the Regions of Lithuania: Kaunas city municipality (archivéiert) | Gekuckt = 4. Abrëll 2026 | Datum = ëm 2011 | Editeur = Litauescht Amt fir Statistik | Sprooch = en}}</ref> === Sowjetesch Zäit === [[Fichier:Kauno Marios.jpg|thumb|De Kaunas-Reservoir am Oste vun der Stad.]] 1955 hunn d'sowjetesch Autoritéiten mat dem Bau vun engem Waasserkraaftwierk um Floss Nemunas/Memel ugefaangen, deen 1959 gestaut gouf an och haut nach en iwwer 60 km2 grousse Reservoir am Osten vun der Stad bilt.<ref name=Waasserkraaftwierk>{{Citation | URL = https://www.vle.lt/straipsnis/kauno-marios/ | Titel = Kauno marios | Gekuckt = 19. Abrëll 2026 | Editeur = vle.lt | Sprooch = lt}}</ref><ref name=Reservoir/> Am Mee 1972 koum et zu Massendemonstratiounen, nodeems den 19-järege Student Romas Kalanta sech aus Protest géint de sowjetesche Regimm virum Musekstheater selwer a Brand gestach huet. D'Autoritéiten hunn d'Begriefnes vum Kalanta virverluecht, fir ze evitéieren, datt sech vill Leit do versammelen. Doropshin hu sech dausende vun haaptsächlech jonken Demonstranten op der ''Laisvės Alėja'', der Zentralavenue nieft der Plaz op där de Kalantas sech selwer immoléiert hat, zu regierungsfeindleche Protester versammelt. Déi hunn den 18. Mee ugefaangen hunn a goufe schonn den 19. Mee mat Gewalt vun de sowjeteschen Truppen néiergeschloen.<ref name=Kalantas>{{Citation | URL = https://www.lrs.lt/pls/inter/w5_show?p_r=8524&p_k=2 | Titel = Romas Kalanta, Ambassador of Freedom, and the Spring of 1972 in Kaunas | Gekuckt = 4. Abrëll 2026 | Editeur = lrs.lt (Parlement vu Litauen) | Sprooch = lt }}</ref> === Zënter 1990 === Nodeems d'Land 1990 seng Onofhängegkeet zréck krut huet an 2004 Member vun de [[U|Europäescher Unioun]] ginn ass, ass et no e puer schwierege Joren an den 1990er wirtschaftlech nees biergop mat Kaunas gaangen. == Wirtschaft == [[Fichier:Kaunas FEZ.jpg|thumb|D'Fräihandelszon beim Kaunasser Fluchhafen.]] Haut huet Kaunas eng breetgefächert Ekonomie an ass e wichtege Wirtschaftszentrum vum Land. D'Stad ass de Standuert vu villen Industrie- a Déngschtleeschtungsentreprisen, dorënner Firmen an der Beräicher Informatiounstechnologie (IT), Logistik, Liewensmëttelveraarbechtung a Maschinnebau. Den internationale Fluchhafe Kaunas ass donieft e wichtege Verkéierspunkt fir Bëllegfluchlinnen an der baltescher Regioun. D'[[Fräihandelszon]] Kaunas huet zënter hirer Grënnung 1996 iwwer 1,5 Milliarden Euro un Investissementer ugezunn, dovun iwwer 70% aus dem Ausland.<ref>{{Citation | URL = https://kaunasin.lt/en/news/kaunas-free-economic-zone-investment-exceeds-1-5-billion/ | Titel = Kaunas Free Economic Zone investment exceeds €1.5 billion | Gekuckt = 4. Abrëll 2026 | Datum = | Editeur = kaunasin.lt | Sprooch = en }}</ref> Och déi [[Technesch Universitéit Kaunas]] (''Kauno technologijos universitetas'') an eng Rei Héichschoule stäerken de wëssensbaséierte Wirtschaftssecteur vun der Stad. D'Universitéitsklinicke Kaunas (''Kauno klinikos'') spille mat hiren iwwer 8.000 Mataarbechter an 1,5 Millioune Patientevisitte pro Joer eng bedeitend ekonomesch Roll.<ref>{{Citation | URL = https://lsmu.lt/en/lsmu-kauno-klinikos/ | Titel = The Hospital of Lithuanian University of Health Sciences Kauno klinikos | Gekuckt = 4. Abrëll 2026 | Editeur = lsmu.lt | Sprooch = en}}</ref> E riisegen Handelskomplex sinn d'Maarthalen ''Urmas'' mat hiren iwwer 2.000 Butteker an iwwerdaachte Maartstänn. Donieft ginn et eng Rei Akafszentren, dorënner den ''Akropolis'' am Zentrum an de ''Mega'', ee vun de gréisste Shoppingcentren am Baltikum. == Architektur a Kultur == [[Fichier:Kauno senamiestis by Augustas Didzgalvis.jpg|thumb|D'Alstad vu Kaunas mat der Kathedral (lénks am Bild).]] [[Fichier:2019. Kauno policija.JPG|thumb|E Beispill vum modernistescher Architektur aus der Tëschekrichszäit; haut e Gebai vun der Police.]] Déi mëttelalterlech Alstad mat gotesche Kierchen, dem Gemengenhaus an de Biergerhaiser, déi an engem gudden Zoustand sinn, bilden dat historescht Häerzstéck vun der Stad. 2023 gouf d'Tëschkrichsarchitektur de fënnefte litauesche Site, deen op d'Lëscht vum [[Weltierwen|Weltierwe]] vun der [[UNESCO]] geschriwwe gouf. Iwwer dausend Gebaier an deem Architekturstil aus de Joren 1919-1939, deen och nach "Kaunas-[[Modernismus]]" genannt gëtt, prägen d'Stadbild a maache Kaunas zu engem vun de bedeitendsten Ensembelen vum Tëschekrichsmodernismus.<ref name=UNESCO1661/> Zu de wichtegste Kulturetablissementer zielen den Nationalmusée M. K. Čiurlionis, deen dem Komponist a Moler [[Mikalojus Konstantinas Čiurlionis|mam selwechten Numm]] gewidmet ass, an de weltwäit eenzegaartegen Däiwelsmusée mat iwwer 3.000 Exponaten. An der neiopgebauter Buerg Kaunas fënnt een de Stadmusée. Donieft bidden den Nationalen Operen- a Balletstheater an de Staatlechen Dramatheater eng variéiert Programmatioun un. D'Strooss ''Laisvės alėja'' ("Fräiheetsallee"") ass eng vun de längste Foussgängerzonen am Nordoste vun Europa an de kulturellen a gesellschaftlechen Zentrum vum Liewen an der Stad. Als wichteg Universitéitsstad profitéiert Kaunas och vun enger lieweger Studentekultur. 2022 war Kaunas d'[[Europäesch Kulturhaaptstad]], nieft dem serbeschen [[Novi Sad]] an dem lëtzebuergeschen [[Esch 2022|Esch-Uelzecht]]. Am Kader dovun huet Kaunas vill international Konschtprojeten, Festivallen a Stadentwécklungsinitiativen ëmgesat, déi de Ruff vun der Stad als kreativ Metropol am Nordoste vu Kaunas nohalteg gestäerkt hunn.<ref>{{Citation | URL = https://www.researchgate.net/publication/384762851_Investigation_report_evaluation_of_Kaunas_European_Capital_of_Culture_2022 | Titel = Investigation report: evaluation of Kaunas European Capital of Culture 2022 | Gekuckt = 4. Abrëll 2026 | Auteur = Tadas Šarūnas | Datum = | Editeur = researchgate.net | Sprooch = en}}</ref> Zënter 1995 gëtt all zwee Joer d'Biennale vu Kaunas (''Kauno bienalė'') organiséiert, där hire Fokus op zeitgenëssescher Textilkonscht läit. Am Oktober gëtt all Joer zënter 2007 den Internationale Filmfestival vu Kaunas organiséiert, deen op [[Arthouse]]-Filmer spezialiséiert ass. == Sport == [[Fichier:Kauno stadionas by Augustas Didzgalvis.jpg|thumb|De Foussballstadion mat dem ''Ąžuolynas''-Park am Hannergrond.]] Kaunas ass haaptsächlech fir de [[Basketball]] bekannt. De Veräin [[BC Žalgiris]] ass ee vun den erfollegräichsten a bekanntste Basketballclibb an Europa a spillt an der [[EuroLeague]]. D'Žalgiris-Arena, eng vun de modernsten Sportarenaen am Land, ass eng zentral Plaz fir national an international Kompetitiounen. 2011 gouf do d'Finall vun der Basketball-Europameeschterschaft (EuroBasket) gespillt, an 2024 d'Europameeschterschaft am Äiskonschtlafen. Nieft dem Basketball sinn och Foussball, Liichtathletik a Ruddere staark an der Stad vertrueden. De Foussballveräin [[FK Kauno Žalgiris]] spillt an der ieweschter litauescher Liga. Tëscht 2013 an 2019 huet zu Kaunas och de kuerzliewegen [[FC Stumbras]] gespillt. Och den national Foussballveräin huet säi Sëtz zu Kaunas. Am Häerz vun der Stad läit de Stadion "S. Dariaus a S. Girėno", deen ursprénglech 1925 seng Dieren opgemaach huet an tëscht 2018 an 2022 ausgebaut a komplett renovéiert gouf.<ref name=>{{Citation | URL = https://www.lrt.lt/naujienos/verslas/4/1800374/kauno-dariaus-ir-gireno-stadiono-rekonstrukcijai-is-valstybes-biudzeto-skirta-beveik-10-mln-euru | Titel = Kauno Dariaus ir Girėno stadiono rekonstrukcijai iš valstybės biudžeto skirta beveik 10 mln. eurų | Gekuckt = 4. Abrëll 2026 | Datum = 13. Oktober 2022 | Editeur = lrt.lt | Sprooch = lt }}</ref> Am Stadion gëtt et och Liichtathletikanlagen an 2009 gouf do déi 7. Liichtathletik-U23-Europameeschterschaft organiséiert. Am Stadion spillt nieft dem lokalen FK Kauno Žalgiris och déi litauesch Nationalekipp. Zënter 2013 gëtt all Joer den International Marathon vu Kaunas an der Stad organiséiert. == Parkanlagen == [[Fichier:Kaunas Botanical Garden, July 2025, greenhouse exterior.jpg|thumb|Zär am botanesche Gaart vun der Vytautas Magnus Universitéit.]] Mat enger Fläch vun iwwer 60 Hektar ass den ''Ąžuolynas'' ("Eechebësch") de gréissten ëffentleche Park an der Stad selwer.<ref>{{Citation | URL = https://www.researchgate.net/publication/391423762_Kauno_Azuolyno_istorijos_atodangos_The_History_of_Azuolynas_Unveiled | Titel = Kauno Ąžuolyno istorijos atodangos | The History of Ąžuolynas Unveiled | Gekuckt = 4. Abrëll 2026 | Auteur = Vykintas Vaitkevičius, Giedrius Kuliešius | Datum = Abrëll 2024 | Editeur = researchgate.net | Sprooch = en }}</ref> De ''Ramybė''-Park gouf 1959 vun de sowjeteschen Autoritéiten um ale Kierfecht vun der Stad gebaut. Um Kierfecht ''Petrašiūnai'' leie vill Perséinlechkeete begruewen, déi déi national Politik, Geschicht a Konscht gepräägt hunn.<ref name=>{{Citation | URL = https://www.lrt.lt/naujienos/lietuvoje/2/2103368/mazai-zinoma-petrasiunu-kapiniu-istorijos-puse-zymusis-panteonas-ir-nuo-praeiviu-akiu-paslepti-lietuvos-kurejai | Titel = Mažai žinoma Petrašiūnų kapinių istorijos pusė: žymusis panteonas ir nuo praeivių akių paslėpti Lietuvos kūrėjai | Gekuckt = 4. Abrëll 2026 | Auteur = Karolina Aleknavičė | Datum = 2. November 2023 | Editeur = lrt.lt| Sprooch = lt }}</ref> Fir d'Landschaft mat sengem natierlechen Ökosystem a sengem kulturelle Patrimoine ronderëm de Kaunas-Reservoir ze schützen gouf 1992 och de Regionalpark Kaunas-Stauséi (''Kauno marių regioninis parkas'') etabléiert.<ref name=Waasserkraaftwierk/> Am Stiedchen Rumšiškės, op der anerer Säit vun deem Stauséi, läit de Litaueschen Ethnografesche Musée (''Lietuvos etnografijos muziejus''), ee vun de gréisste Fräiliichtmuséeën an Europa mat historeschen Haiser a Gebaier aus allen Deeler vum Land. Op Initiativ vum bedeitende litaueschen Zoolog [[Tadas Ivanauskas]] an dem Biolog Liudas Vailionis gouf 1923 de Botanesche Gaart gegrënnt. Den éischten Direkter war de [[Constantin von Regel]]. En déngt haut net nëmmen der Erhuelung, mee presentéiert och déi heemesch Planzewelt a beheemecht eng Rei Fuerschungsariichtungen vun der Vytautas-Magnus-Universitéit.<ref name=BotGarden>{{Citation | URL = https://www.lmaleidykla.lt/ojs/index.php/biologija/article/view/2651/1487 | Titel = The 90-Year Long Route of Kaunas Botanical Garde | Gekuckt = 24. Abrëll 2026 | Auteur = Vida Mildažienė | Datum = 2023 | Editeur = Biologija. Vol. 59. No. 1. P. 45–14 | Sprooch = en}}</ref> Donieft fënnt een zu Kaunas och deen eenzege staatlechen Zoo am Land. E gouf 1938 gegrënnt, och vum Tadas Ivanauskas, an 2023 renovéiert.<ref name=Zoo23>{{Citation | URL = https://www.zoosodas.lt/naujienos/jubiliejinius-85-erius-metus-vainikuos-lietuvos-zoologijos-sodo-atidarymas/ | Titel = Jubiliejinius 85-erius metus vainikuos Lietuvos zoologijos sodo atidarymas | Gekuckt = 24. Abrëll 2026 | Datum = 3. Juli 2023 | Editeur = zoosodas.lt | Sprooch = lt }}</ref> == Perséinlechkeeten == [[Fichier:Arvydas Sabonis.jpg|thumb|Den [[Arvydas Sabonis]] gëllt als e vun de beschte litauesche Basketspiller.]] Zu de Perséinlechkeeten, déi zu Kaunas gebuer goufen, zielen ënner anerem: * [[Emma Goldman]] (1869-1940), US-amerikanesch Anarchistin, Feministin a Schrëftstellerin * [[Ben Shahn]] (1898-1969) US-amerikanesche Moler a Grafiker * [[Emmanuel Lévinas]], Philosoph (1906–1995) * Nina von Stauffenberg, d'Fra vum Hitler-Attentäter [[Claus Schenk von Stauffenberg]] (1913–2006) * [[Donatas Banionis]] (1924-2014), litauesch a sowjetesche Schauspiller * [[Jacques Sernas]] (1925-2015), franséische Schauspiller * [[Mosche Arens]], Verdeedegungs- an Aussminister vun Israel (1925–2019) * [[Valdas Adamkus]], President vun der Republik Litauen (* 1926) * [[Aharon Barak]], President vum Ieweschte Geriicht vun Israel (* 1936) * [[Arvydas Sabonis]] (* 1964), ee vun de bekanntste litauesche Basketballspiller * [[Antanas Guoga]] (*1973), litauesche Pokerspiller (ënnert dem Numm Tony G) a Politiker * [[Žydrūnas Ilgauskas]] (*1975), en anere bekannte Basketballspiller * [[Salomėja Zaksaitė]] (* 1983), litauesch Schachspillerin * [[Linas Kleiza]] (* 1985), litauesche Basketballspiller == Biller == <gallery> Fichier:Event at Kaunas Castle for Statehood day (Valstybės diena) 2025 (1).jpg|E Concert bei der Buerg Kaunas wärend dem "Dag vun der Eegestaatlechkeet". Fichier:House of Perkūnas, Kaunas, Lithuania - Diliff.jpg|D'Perkūnas-Haus am gothesche Stil. Fichier:Kauno rotuse 2006-06-11.jpg|D'Stadhaus vu Kaunas, dat haut just nach fir zeremoniell Zwecker benotzt gëtt. Fichier:Church of St Gertrude, Kaunas - Diliff.jpg|D'Kierch vum Hellege Gertrude aus dem 16. Joerhonnert. Fichier:Church of St. Michael the Archangel, Kaunas (South Face - 02).jpg|Déi fréier orthodox an haiteg kathoulesch Kierch vum Hellegen Äerzengel Michel. Fichier:Kaunas Cathedral, Kaunas, Lithuania - Diliff.jpg|D'Kathedral vu bannen. Fichier:Pazaislis by Augustas Didzgalvis.jpg|D'Klouschter ''Pažaislis'' am Südoste vun der Stad. Fichier:Vytauto Didžiojo karo muziejus (aut. A. Užbalis).jpg|De Krichsmusée "Vytautas de Groussen". Fichier:Kauno klinikos 2006 07 23.jpg|D'Kaunas-Klinicken zielen zu de gréisste Spidolskomplexer am Baltikum. Fichier:Paminklas IX forte nužudytoms aukoms.jpg|D'Monument fir déi iwwer 30,000 Judden, déi am ''IX fortas'' ("9. Festung") vun der Nazien ëmbruecht goufen. Fichier:Vilijampole 2007-06-08.jpg|Vue op de Quartier Vilijampole. Fichier:Kaunas Marathon 2015 by Augustas Didzgalvis.jpg|Wärend dem Marathon am Joer 2015. Fichier:KTU XI rumai by Augustas Didzgalvis.jpg|D'Teschnesch Universitéit. Urmas 2023 by Augustas Didzgalvis.jpg|D'Maarthalen "Urmas" am Oste vun der Stad. Mega akvariumas Kaune1, 2006-12-02.jpg|De monumentalen Aquarium am Akafszentrum ''Mega''. </gallery> {{Referenzen}} mcq9zcn9a3l66vtecp2422w5zq45zo2 2676022 2676018 2026-04-26T19:36:02Z Bdx 7724 2676022 wikitext text/x-wiki {{Infobox Uertschaft | Foto = File:Vytautas the Great Bridge from hill, Kaunas, Lithuania - Diliff.jpg | FotoLegend = Bléck op d'Vytautas-de-Grousse-Bréck an d'Alstad.}} '''Kaunas''' ass déi zweetgréisst Stad a [[Litauen]] an nieft der Haaptstad [[Vilnius]] de wirtschaftlechen a kulturellen Zentrum vum Land. == Geographie == Kaunas läit am Zentrum vu Litauen um Zesummefloss vun de Flëss [[Nemunas]] (op Däitsch: Memel) an [[Neris]], op enger Héicht vun 30 bis 153 Meter iwwert dem Mier. Déi administratiiv Fläch vu Kaunas ëmfaasst 157 km²,<ref name=StatGemeng>{{Citation | URL = https://www.kaunas.lt/apie-kauna/statistika/ | Titel = Statistika (Allgemeng Informatiounen) | Gekuckt = 19. Abrëll 2026 | Datum = 19. Januar 2026 | Editeur = Gemeng Kaunas | Sprooch = lt}}</ref> dozou zielen nieft der Stad selwer och nach eng Rei Dierfer. D'Ëmgéigend ass duerch Hiwwelen a Bëscher an duerch e grousse Stauséi am Oste vun der Stad gepräägt.<ref name=Reservoir>{{Citation | URL = https://kaunasin.lt/en/what-to-see/kaunas-reservoir-regional-park/ | Titel = Kaunas Reservoir Regional Park | Gekuckt = 19. Abrëll 2026 | Editeur = kaunasin.lt | Sprooch = en }}</ref> D'Klima ass temperéiert kontinental mat kale Wanteren a mëttelwaarme Summeren. Bis an d'Haaptstad Vilnius sinn et 103 km. D'Hafestad [[Klaipėda]] um baltesche Mier läit 209 km wäit fort.<ref name=StatGemeng/> == Bevëlkerung == Mat ronn 304.000 Awunner an enger Bevëlkerungsdicht vun 1.937 Awunner pro Quadratkilometer (2026) ass Kaunas déi zweetmeescht bevëlkert Stad a Litauen.<ref name=StatGemeng/> D'Bevëlkerung ass gréisstendeels ethnesch litauesch (zirka 93%), mat ënner anerem enger russescher an enger polnescher Minoritéit.<ref name=KnowHow17>Alexandra Frank, Mirko Kaupat, Günther Schäfer - Baltikum: Litauen, Lettland, Estland; Reise Know-How Verlag, 3. Editioun, 2017; ISBN: 978-3-8317-2915-9, Säit 103-139</ref> Wéinst Emigratioun an aner EU-Länner ass d'Bevëlkerung eng Zäit laang liicht zréckgaangen; si huet2019 awer erëm ugefaangen ze klammen.<ref name=StatGemeng/> == Geschicht == === Mëttelalter a fréi Neizäit === [[Fichier:A view of Kaunas in the mid-19th century, painted by Marcin Zaleski.jpg|thumb|Eng Vue op Kaunas Mëtt des 19. Joerhonnerts.]] 1361 gouf Kaunas fir d'éischt an engem Dokument ernimmt, woubäi archeologesch Decouverten op eng éischter Besiidlung hiweisen. Am Mëttelalter huet d'Stad zum [[Groussherzogtum Litauen]] gehéiert a war eng wichteg Festung géint d'Ugrëff vum [[Däitschen Uerden]]. Scho 1408 krut d'Siidlung d'"Magdeburger Stadtrechte". Mat der Grënnung vum Staat [[Polen-Litauen]] am 16. Joerhonnert krut Kaunas als Handelszentrum nach méi Bedeitung.<ref name=nemunas>{{Citation | URL = https://www.nemunas.press/straipsniai/kaunas-maza-didelio-miesto-istorija-i/ | Titel = Kaunas: maža didelio miesto istorija (I) | Gekuckt = 19. Abrëll 2026 | Auteur = Marija Oniščik | Editeur = nemunas.press | Sprooch = lt }}</ref><ref name=GeschichtGemeng>{{Citation | URL = https://www.kaunas.lt/apie-kauna/miesto-istorija/ | Titel = Miesto istorija | Gekuckt = 26. Abrëll 2026 | Datum = 13. Abrëll 2016 | Editeur = kaunas.lt | Sprooch = lt}}</ref> Am 17. an am 18. Joerhonnert huet Kaunas eng Rei Katastrophen duerchlieft, dorënner Attacke vun de Russen (1665) an de Schweeden (1701) an d'[[Pescht|Peschtepidemien]] a de Jore 1657 a 1708. Donieft huet d'Stad 1731 a 1732 och nach gebrannt. Um Enn vum 18. Joerhonnert hat d'Wirtschaft sech e bëssen erholl. 1795 koum d'Stad fir déi nächst 120 Joer ënner d'Herrschaft vum [[Geschicht vu Russland|russesche Keeserräich]] a gouf zu engem wichtege Militär- a Verwaltungsstanduert ausgebaut. 1812 koum de Krich erëm, wéi den [[Napoleon Bonaparte|Napoleon]] mat senger Arméi um Wee op Moskau zweemol duerch Kaunas gezunn ass an d'Stad zweemol verwüüst huet. Um Enn vum 18. Joerhonnert gouf den Oginski-Kanal am haitege [[Wäissrussland]] gebaut, deen d'Flëss Nemunas an [[Dnepr]] verbënnt, an 1862 gouf d'Segment zu Kaunas vun der Eisebunn tëscht dem russesche Räich an Däitschland fäerdeggestallt. Doduerch ass Kaunas zu enger regionaler Handelsdréischeif ginn.<ref name=GeschichtGemeng/> === Wärend de Weltkricher === [[Fichier:Aleksotas Bridge in Kaunas, Lithuania, exploded by the retreating Red Army, 1941.jpg|thumb|Déi zerstéiert Aleksotas-Bréck, déi d'sowjetesch Truppe bei hirem Réckzuch 1941 gesprengt hunn.]] Wärend dem [[Éischte Weltkrich]] gouf d'Stad vun Däitschland besat (1915-1918). No der Onofhängegkeetserklärung vu Litauen am Joer 1918 war Kaunas vun 1920 bis 1939 déi provisoresch Haaptstad vun der neier Republik Litauen, well [[Vilnius]] vu Polen besat war. An där Period huet d'Stad vun enger kultureller an architektonescher Héichzäit am Stil vum [[Modernismus]] profitéiert.<ref name=UNESCO1661>{{Citation | URL = https://whc.unesco.org/en/list/1661 | Titel = Modernist Kaunas: Architecture of Optimism, 1919-1939 | Gekuckt = 26. Abrëll 2026 | Editeur = unesco.org | Sprooch = en }}</ref> Wärend dem [[Zweete Weltkrich]] war Kaunas fir d'éischt vu [[Sowjetunioun|sowjeteschen]] Truppe besat (1940-1941), duerno vun [[Nazidäitschland]]. Déi jiddesch Bevëlkerung vun der Stad gouf bal komplett deportéiert oder ëmbruecht. Den 1. August 1944 gouf d'Stad dunn erëm vun der [[Rout Arméi|Rouder Arméi]] besat. 1944 ass Litauen als "Litauesch Sozialistesche Sowjetrepublik" Deel vun der [[Sowjetunioun]] ginn et et koum zu enger Phas vun Industrialiséierung.<ref name=>{{Citation | URL = https://web.archive.org/web/20110526224745/http://regionai.stat.gov.lt/en/kauno_apskritis/kauno_miesto_savivaldybe.html | Titel = Portrait of the Regions of Lithuania: Kaunas city municipality (archivéiert) | Gekuckt = 26. Abrëll 2026 | Datum = ëm 2011 | Editeur = Litauescht Amt fir Statistik | Sprooch = en}}</ref> === Sowjetesch Zäit === [[Fichier:Kauno Marios.jpg|thumb|De Kaunas-Reservoir am Oste vun der Stad.]] 1955 hunn d'sowjetesch Autoritéiten mat dem Bau vun engem Waasserkraaftwierk um Floss Nemunas/Memel ugefaangen, deen 1959 gestaut gouf an och haut nach en iwwer 60 km2 grousse Reservoir am Osten vun der Stad bilt.<ref name=Waasserkraaftwierk>{{Citation | URL = https://www.vle.lt/straipsnis/kauno-marios/ | Titel = Kauno marios | Gekuckt = 19. Abrëll 2026 | Editeur = vle.lt | Sprooch = lt}}</ref><ref name=Reservoir/> Am Mee 1972 koum et zu Massendemonstratiounen, nodeems den 19-järege Student Romas Kalanta sech aus Protest géint de sowjetesche Regimm virum Musekstheater selwer a Brand gestach huet. D'Autoritéiten hunn d'Begriefnes vum Kalanta virverluecht, fir ze evitéieren, datt sech vill Leit do versammelen. Doropshin hu sech dausende vun haaptsächlech jonken Demonstranten op der ''Laisvės Alėja'', der Zentralavenue nieft der Plaz op där de Kalantas sech selwer immoléiert hat, zu regierungsfeindleche Protester versammelt. Déi hunn den 18. Mee ugefaangen hunn a goufe schonn den 19. Mee mat Gewalt vun de sowjeteschen Truppen néiergeschloen.<ref name=Kalantas>{{Citation | URL = https://www.lrs.lt/pls/inter/w5_show?p_r=8524&p_k=2 | Titel = Romas Kalanta, Ambassador of Freedom, and the Spring of 1972 in Kaunas | Gekuckt = 26. Abrëll 2026 | Editeur = lrs.lt (Parlement vu Litauen) | Sprooch = lt }}</ref> === Zënter 1990 === Nodeems d'Land 1990 seng Onofhängegkeet zréck krut huet an 2004 Member vun de [[U|Europäescher Unioun]] ginn ass, ass et no e puer schwierege Joren an den 1990er wirtschaftlech nees biergop mat Kaunas gaangen. == Wirtschaft == [[Fichier:Kaunas FEZ.jpg|thumb|D'Fräihandelszon beim Kaunasser Fluchhafen.]] Haut huet Kaunas eng breetgefächert Ekonomie an ass e wichtege Wirtschaftszentrum vum Land. D'Stad ass de Standuert vu villen Industrie- a Déngschtleeschtungsentreprisen, dorënner Firmen an der Beräicher Informatiounstechnologie (IT), Logistik, Liewensmëttelveraarbechtung a Maschinnebau. Den internationale Fluchhafe Kaunas ass donieft e wichtege Verkéierspunkt fir Bëllegfluchlinnen an der baltescher Regioun. D'[[Fräihandelszon]] Kaunas huet zënter hirer Grënnung 1996 iwwer 1,5 Milliarden Euro un Investissementer ugezunn, dovun iwwer 70% aus dem Ausland.<ref>{{Citation | URL = https://kaunasin.lt/en/news/kaunas-free-economic-zone-investment-exceeds-1-5-billion/ | Titel = Kaunas Free Economic Zone investment exceeds €1.5 billion | Gekuckt = 26. Abrëll 2026 | Datum = | Editeur = kaunasin.lt | Sprooch = en }}</ref> Och déi [[Technesch Universitéit Kaunas]] (''Kauno technologijos universitetas'') an eng Rei Héichschoule stäerken de wëssensbaséierte Wirtschaftssecteur vun der Stad. D'Universitéitsklinicke Kaunas (''Kauno klinikos'') spille mat hiren iwwer 8.000 Mataarbechter an 1,5 Millioune Patientevisitte pro Joer eng bedeitend ekonomesch Roll.<ref>{{Citation | URL = https://lsmu.lt/en/lsmu-kauno-klinikos/ | Titel = The Hospital of Lithuanian University of Health Sciences Kauno klinikos | Gekuckt = 26. Abrëll 2026 | Editeur = lsmu.lt | Sprooch = en}}</ref> E riisegen Handelskomplex sinn d'Maarthalen ''Urmas'' mat hiren iwwer 2.000 Butteker an iwwerdaachte Maartstänn.<ref>{{Citation | URL = https://kaunasin.lt/en/what-to-do/trade-town-urmas/ | Titel = Trade Town URMAS | Gekuckt = 26. Abrëll 2026 | Editeur = kaunasin.lt | Sprooch = en }}</ref> Donieft ginn et eng Rei Akafszentren, dorënner den ''Akropolis'' am Zentrum an de ''Mega'', ee vun de gréisste Shoppingcentren am Baltikum. == Architektur a Kultur == [[Fichier:Kauno senamiestis by Augustas Didzgalvis.jpg|thumb|D'Alstad vu Kaunas mat der Kathedral (lénks am Bild).]] [[Fichier:2019. Kauno policija.JPG|thumb|E Beispill vum modernistescher Architektur aus der Tëschekrichszäit; haut e Gebai vun der Police.]] Déi mëttelalterlech Alstad mat gotesche Kierchen, dem Gemengenhaus an de Biergerhaiser, déi an engem gudden Zoustand sinn, bilden dat historescht Häerzstéck vun der Stad. 2023 gouf d'Tëschkrichsarchitektur de fënnefte litauesche Site, deen op d'Lëscht vum [[Weltierwen|Weltierwe]] vun der [[UNESCO]] geschriwwe gouf. Iwwer dausend Gebaier an deem Architekturstil aus de Joren 1919-1939, deen och nach "Kaunas-[[Modernismus]]" genannt gëtt, prägen d'Stadbild a maache Kaunas zu engem vun de bedeitendsten Ensembelen vum Tëschekrichsmodernismus.<ref name=UNESCO1661/> Zu de wichtegste Kulturetablissementer zielen den Nationalmusée M. K. Čiurlionis, deen dem Komponist a Moler [[Mikalojus Konstantinas Čiurlionis|mam selwechten Numm]] gewidmet ass, an de weltwäit eenzegaartegen Däiwelsmusée mat iwwer 3.000 Exponaten. An der neiopgebauter Buerg Kaunas fënnt een de Stadmusée. Donieft bidden den Nationalen Operen- a Balletstheater an de Staatlechen Dramatheater eng variéiert Programmatioun un. D'Strooss ''Laisvės alėja'' ("Fräiheetsallee"") ass eng vun de längste Foussgängerzonen am Nordoste vun Europa an de kulturellen a gesellschaftlechen Zentrum vum Liewen an der Stad. Als wichteg Universitéitsstad profitéiert Kaunas och vun enger lieweger Studentekultur. 2022 war Kaunas d'[[Europäesch Kulturhaaptstad]], nieft dem serbeschen [[Novi Sad]] an dem lëtzebuergeschen [[Esch 2022|Esch-Uelzecht]]. Am Kader dovun huet Kaunas vill international Konschtprojeten, Festivallen a Stadentwécklungsinitiativen ëmgesat, déi de Ruff vun der Stad als kreativ Metropol am Nordoste vu Kaunas nohalteg gestäerkt hunn.<ref>{{Citation | URL = https://www.researchgate.net/publication/384762851_Investigation_report_evaluation_of_Kaunas_European_Capital_of_Culture_2022 | Titel = Investigation report: evaluation of Kaunas European Capital of Culture 2022 | Gekuckt = 26. Abrëll 2026 | Auteur = Tadas Šarūnas | Datum = | Editeur = researchgate.net | Sprooch = en}}</ref> Zënter 1995 gëtt all zwee Joer d'Biennale vu Kaunas (''Kauno bienalė'') organiséiert, där hire Fokus op zeitgenëssescher Textilkonscht läit. Am Oktober gëtt all Joer zënter 2007 den Internationale Filmfestival vu Kaunas organiséiert, deen op [[Arthouse]]-Filmer spezialiséiert ass. == Sport == [[Fichier:Kauno stadionas by Augustas Didzgalvis.jpg|thumb|De Foussballstadion mat dem ''Ąžuolynas''-Park am Hannergrond.]] Kaunas ass haaptsächlech fir de [[Basketball]] bekannt. De Veräin [[BC Žalgiris]] ass ee vun den erfollegräichsten a bekanntste Basketballclibb an Europa a spillt an der [[EuroLeague]]. D'Žalgiris-Arena, eng vun de modernsten Sportarenaen am Land, ass eng zentral Plaz fir national an international Kompetitiounen. 2011 gouf do d'Finall vun der Basketball-Europameeschterschaft (EuroBasket) gespillt, an 2024 d'Europameeschterschaft am Äiskonschtlafen. Nieft dem Basketball sinn och Foussball, Liichtathletik a Ruddere staark an der Stad vertrueden. De Foussballveräin [[FK Kauno Žalgiris]] spillt an der ieweschter litauescher Liga. Tëscht 2013 an 2019 huet zu Kaunas och de kuerzliewegen [[FC Stumbras]] gespillt. Och den national Foussballveräin huet säi Sëtz zu Kaunas. Am Häerz vun der Stad läit de Stadion "S. Dariaus a S. Girėno", deen ursprénglech 1925 seng Dieren opgemaach huet an tëscht 2018 an 2022 ausgebaut a komplett renovéiert gouf.<ref name=>{{Citation | URL = https://www.lrt.lt/naujienos/verslas/4/1800374/kauno-dariaus-ir-gireno-stadiono-rekonstrukcijai-is-valstybes-biudzeto-skirta-beveik-10-mln-euru | Titel = Kauno Dariaus ir Girėno stadiono rekonstrukcijai iš valstybės biudžeto skirta beveik 10 mln. eurų | Gekuckt = 26. Abrëll 2026 | Datum = 13. Oktober 2022 | Editeur = lrt.lt | Sprooch = lt }}</ref> Am Stadion gëtt et och Liichtathletikanlagen an 2009 gouf do déi 7. Liichtathletik-U23-Europameeschterschaft organiséiert. Am Stadion spillt nieft dem lokalen FK Kauno Žalgiris och déi litauesch Nationalekipp. Zënter 2013 gëtt all Joer den International Marathon vu Kaunas an der Stad organiséiert. == Parkanlagen == [[Fichier:Kaunas Botanical Garden, July 2025, greenhouse exterior.jpg|thumb|Zär am botanesche Gaart vun der Vytautas Magnus Universitéit.]] Mat enger Fläch vun iwwer 60 Hektar ass den ''Ąžuolynas'' ("Eechebësch") de gréissten ëffentleche Park an der Stad selwer.<ref>{{Citation | URL = https://www.researchgate.net/publication/391423762_Kauno_Azuolyno_istorijos_atodangos_The_History_of_Azuolynas_Unveiled | Titel = Kauno Ąžuolyno istorijos atodangos | The History of Ąžuolynas Unveiled | Gekuckt = 26. Abrëll 2026 | Auteur = Vykintas Vaitkevičius, Giedrius Kuliešius | Datum = Abrëll 2024 | Editeur = researchgate.net | Sprooch = en }}</ref> De ''Ramybė''-Park gouf 1959 vun de sowjeteschen Autoritéiten um ale Kierfecht vun der Stad gebaut. Um Kierfecht ''Petrašiūnai'' leie vill Perséinlechkeete begruewen, déi déi national Politik, Geschicht a Konscht gepräägt hunn.<ref name=>{{Citation | URL = https://www.lrt.lt/naujienos/lietuvoje/2/2103368/mazai-zinoma-petrasiunu-kapiniu-istorijos-puse-zymusis-panteonas-ir-nuo-praeiviu-akiu-paslepti-lietuvos-kurejai | Titel = Mažai žinoma Petrašiūnų kapinių istorijos pusė: žymusis panteonas ir nuo praeivių akių paslėpti Lietuvos kūrėjai | Gekuckt = 4. Abrëll 2026 | Auteur = Karolina Aleknavičė | Datum = 2. November 2023 | Editeur = lrt.lt| Sprooch = lt }}</ref> Fir d'Landschaft mat sengem natierlechen Ökosystem a sengem kulturelle Patrimoine ronderëm de Kaunas-Reservoir ze schützen gouf 1992 och de Regionalpark Kaunas-Stauséi (''Kauno marių regioninis parkas'') etabléiert.<ref name=Waasserkraaftwierk/> Am Stiedchen Rumšiškės, op der anerer Säit vun deem Stauséi, läit de Litaueschen Ethnografesche Musée (''Lietuvos etnografijos muziejus''), ee vun de gréisste Fräiliichtmuséeën an Europa mat historeschen Haiser a Gebaier aus allen Deeler vum Land. Op Initiativ vum bedeitende litaueschen Zoolog [[Tadas Ivanauskas]] an dem Biolog Liudas Vailionis gouf 1923 de Botanesche Gaart gegrënnt. Den éischten Direkter war de [[Constantin von Regel]]. En déngt haut net nëmmen der Erhuelung, mee presentéiert och déi heemesch Planzewelt a beheemecht eng Rei Fuerschungsariichtungen vun der Vytautas-Magnus-Universitéit.<ref name=BotGarden>{{Citation | URL = https://www.lmaleidykla.lt/ojs/index.php/biologija/article/view/2651/1487 | Titel = The 90-Year Long Route of Kaunas Botanical Garde | Gekuckt = 24. Abrëll 2026 | Auteur = Vida Mildažienė | Datum = 2023 | Editeur = Biologija. Vol. 59. No. 1. P. 45–14 | Sprooch = en}}</ref> Donieft fënnt een zu Kaunas och deen eenzege staatlechen Zoo am Land. E gouf 1938 gegrënnt, och vum Tadas Ivanauskas, an 2023 renovéiert.<ref name=Zoo23>{{Citation | URL = https://www.zoosodas.lt/naujienos/jubiliejinius-85-erius-metus-vainikuos-lietuvos-zoologijos-sodo-atidarymas/ | Titel = Jubiliejinius 85-erius metus vainikuos Lietuvos zoologijos sodo atidarymas | Gekuckt = 24. Abrëll 2026 | Datum = 3. Juli 2023 | Editeur = zoosodas.lt | Sprooch = lt }}</ref> == Perséinlechkeeten == [[Fichier:Arvydas Sabonis.jpg|thumb|Den [[Arvydas Sabonis]] gëllt als e vun de beschte litauesche Basketspiller.]] Zu de Perséinlechkeeten, déi zu Kaunas gebuer goufen, zielen ënner anerem: * [[Emma Goldman]] (1869-1940), US-amerikanesch Anarchistin, Feministin a Schrëftstellerin * [[Ben Shahn]] (1898-1969) US-amerikanesche Moler a Grafiker * [[Emmanuel Lévinas]], Philosoph (1906–1995) * Nina von Stauffenberg, d'Fra vum Hitler-Attentäter [[Claus Schenk von Stauffenberg]] (1913–2006) * [[Donatas Banionis]] (1924-2014), litauesch a sowjetesche Schauspiller * [[Jacques Sernas]] (1925-2015), franséische Schauspiller * [[Mosche Arens]], Verdeedegungs- an Aussminister vun Israel (1925–2019) * [[Valdas Adamkus]], President vun der Republik Litauen (* 1926) * [[Aharon Barak]], President vum Ieweschte Geriicht vun Israel (* 1936) * [[Arvydas Sabonis]] (* 1964), ee vun de bekanntste litauesche Basketballspiller * [[Antanas Guoga]] (*1973), litauesche Pokerspiller (ënnert dem Numm Tony G) a Politiker * [[Žydrūnas Ilgauskas]] (*1975), en anere bekannte Basketballspiller * [[Salomėja Zaksaitė]] (* 1983), litauesch Schachspillerin * [[Linas Kleiza]] (* 1985), litauesche Basketballspiller == Biller == <gallery> Fichier:Event at Kaunas Castle for Statehood day (Valstybės diena) 2025 (1).jpg|E Concert bei der Buerg Kaunas wärend dem "Dag vun der Eegestaatlechkeet". Fichier:House of Perkūnas, Kaunas, Lithuania - Diliff.jpg|D'Perkūnas-Haus am gothesche Stil. Fichier:Kauno rotuse 2006-06-11.jpg|D'Stadhaus vu Kaunas, dat haut just nach fir zeremoniell Zwecker benotzt gëtt. Fichier:Church of St Gertrude, Kaunas - Diliff.jpg|D'Kierch vum Hellege Gertrude aus dem 16. Joerhonnert. Fichier:Church of St. Michael the Archangel, Kaunas (South Face - 02).jpg|Déi fréier orthodox an haiteg kathoulesch Kierch vum Hellegen Äerzengel Michel. Fichier:Kaunas Cathedral, Kaunas, Lithuania - Diliff.jpg|D'Kathedral vu bannen. Fichier:Pazaislis by Augustas Didzgalvis.jpg|D'Klouschter ''Pažaislis'' am Südoste vun der Stad. Fichier:Vytauto Didžiojo karo muziejus (aut. A. Užbalis).jpg|De Krichsmusée "Vytautas de Groussen". Fichier:Kauno klinikos 2006 07 23.jpg|D'Kaunas-Klinicken zielen zu de gréisste Spidolskomplexer am Baltikum. Fichier:Paminklas IX forte nužudytoms aukoms.jpg|D'Monument fir déi iwwer 30,000 Judden, déi am ''IX fortas'' ("9. Festung") vun der Nazien ëmbruecht goufen. Fichier:Vilijampole 2007-06-08.jpg|Vue op de Quartier Vilijampole. Fichier:Kaunas Marathon 2015 by Augustas Didzgalvis.jpg|Wärend dem Marathon am Joer 2015. Fichier:KTU XI rumai by Augustas Didzgalvis.jpg|D'Teschnesch Universitéit. Urmas 2023 by Augustas Didzgalvis.jpg|D'Maarthalen "Urmas" am Oste vun der Stad. Mega akvariumas Kaune1, 2006-12-02.jpg|De monumentalen Aquarium am Akafszentrum ''Mega''. </gallery> {{Referenzen}} qroq7dld57e2kkkhzjo7j4vgev19crb 2676023 2676022 2026-04-26T19:46:51Z Bdx 7724 /* Bevëlkerung */ 2676023 wikitext text/x-wiki {{Infobox Uertschaft | Foto = File:Vytautas the Great Bridge from hill, Kaunas, Lithuania - Diliff.jpg | FotoLegend = Bléck op d'Vytautas-de-Grousse-Bréck an d'Alstad.}} '''Kaunas''' ass déi zweetgréisst Stad a [[Litauen]] an nieft der Haaptstad [[Vilnius]] de wirtschaftlechen a kulturellen Zentrum vum Land. == Geographie == Kaunas läit am Zentrum vu Litauen um Zesummefloss vun de Flëss [[Nemunas]] (op Däitsch: Memel) an [[Neris]], op enger Héicht vun 30 bis 153 Meter iwwert dem Mier. Déi administratiiv Fläch vu Kaunas ëmfaasst 157 km²,<ref name=StatGemeng>{{Citation | URL = https://www.kaunas.lt/apie-kauna/statistika/ | Titel = Statistika (Allgemeng Informatiounen) | Gekuckt = 19. Abrëll 2026 | Datum = 19. Januar 2026 | Editeur = Gemeng Kaunas | Sprooch = lt}}</ref> dozou zielen nieft der Stad selwer och nach eng Rei Dierfer. D'Ëmgéigend ass duerch Hiwwelen a Bëscher an duerch e grousse Stauséi am Oste vun der Stad gepräägt.<ref name=Reservoir>{{Citation | URL = https://kaunasin.lt/en/what-to-see/kaunas-reservoir-regional-park/ | Titel = Kaunas Reservoir Regional Park | Gekuckt = 19. Abrëll 2026 | Editeur = kaunasin.lt | Sprooch = en }}</ref> D'Klima ass temperéiert kontinental mat kale Wanteren a mëttelwaarme Summeren. Bis an d'Haaptstad Vilnius sinn et 103 km. D'Hafestad [[Klaipėda]] um baltesche Mier läit 209 km wäit fort.<ref name=StatGemeng/> == Bevëlkerung == Mat ronn 304.000 Awunner an enger Bevëlkerungsdicht vun 1.937 Awunner pro Quadratkilometer (2026) ass Kaunas déi zweetmeescht bevëlkert Stad a Litauen.<ref name=StatGemeng/> D'Bevëlkerung ass gréisstendeels ethnesch litauesch (zirka 93%), mat ënner anerem enger russescher an enger polnescher Minoritéit.<ref name=KnowHow17>Alexandra Frank, Mirko Kaupat, Günther Schäfer - Baltikum: Litauen, Lettland, Estland; Reise Know-How Verlag, 3. Editioun, 2017; ISBN: 978-3-8317-2915-9, Säit 103-139</ref> Wéinst Emigratioun an aner EU-Länner ass d'Bevëlkerung eng Zäit laang liicht zréckgaangen; si huet2019 awer erëm ugefaangen ze klammen.<ref name=StatGemeng/> == Wopen == D'Wope vun der Stad weist e wäissen Auerochs mat engem gëllene Kräiz tëscht den Haren op engem rouden Hannergrond. == Geschicht == === Mëttelalter a fréi Neizäit === [[Fichier:A view of Kaunas in the mid-19th century, painted by Marcin Zaleski.jpg|thumb|Eng Vue op Kaunas Mëtt des 19. Joerhonnerts.]] 1361 gouf Kaunas fir d'éischt an engem Dokument ernimmt, woubäi archeologesch Decouverten op eng éischter Besiidlung hiweisen. Am Mëttelalter huet d'Stad zum [[Groussherzogtum Litauen]] gehéiert a war eng wichteg Festung géint d'Ugrëff vum [[Däitschen Uerden]]. Scho 1408 krut d'Siidlung d'"Magdeburger Stadtrechte". Mat der Grënnung vum Staat [[Polen-Litauen]] am 16. Joerhonnert krut Kaunas als Handelszentrum nach méi Bedeitung.<ref name=nemunas>{{Citation | URL = https://www.nemunas.press/straipsniai/kaunas-maza-didelio-miesto-istorija-i/ | Titel = Kaunas: maža didelio miesto istorija (I) | Gekuckt = 19. Abrëll 2026 | Auteur = Marija Oniščik | Editeur = nemunas.press | Sprooch = lt }}</ref><ref name=GeschichtGemeng>{{Citation | URL = https://www.kaunas.lt/apie-kauna/miesto-istorija/ | Titel = Miesto istorija | Gekuckt = 26. Abrëll 2026 | Datum = 13. Abrëll 2016 | Editeur = kaunas.lt | Sprooch = lt}}</ref> Am 17. an am 18. Joerhonnert huet Kaunas eng Rei Katastrophen duerchlieft, dorënner Attacke vun de Russen (1665) an de Schweeden (1701) an d'[[Pescht|Peschtepidemien]] a de Jore 1657 a 1708. Donieft huet d'Stad 1731 a 1732 och nach gebrannt. Um Enn vum 18. Joerhonnert hat d'Wirtschaft sech e bëssen erholl. 1795 koum d'Stad fir déi nächst 120 Joer ënner d'Herrschaft vum [[Geschicht vu Russland|russesche Keeserräich]] a gouf zu engem wichtege Militär- a Verwaltungsstanduert ausgebaut. 1812 koum de Krich erëm, wéi den [[Napoleon Bonaparte|Napoleon]] mat senger Arméi um Wee op Moskau zweemol duerch Kaunas gezunn ass an d'Stad zweemol verwüüst huet. Um Enn vum 18. Joerhonnert gouf den Oginski-Kanal am haitege [[Wäissrussland]] gebaut, deen d'Flëss Nemunas an [[Dnepr]] verbënnt, an 1862 gouf d'Segment zu Kaunas vun der Eisebunn tëscht dem russesche Räich an Däitschland fäerdeggestallt. Doduerch ass Kaunas zu enger regionaler Handelsdréischeif ginn.<ref name=GeschichtGemeng/> === Wärend de Weltkricher === [[Fichier:Aleksotas Bridge in Kaunas, Lithuania, exploded by the retreating Red Army, 1941.jpg|thumb|Déi zerstéiert Aleksotas-Bréck, déi d'sowjetesch Truppe bei hirem Réckzuch 1941 gesprengt hunn.]] Wärend dem [[Éischte Weltkrich]] gouf d'Stad vun Däitschland besat (1915-1918). No der Onofhängegkeetserklärung vu Litauen am Joer 1918 war Kaunas vun 1920 bis 1939 déi provisoresch Haaptstad vun der neier Republik Litauen, well [[Vilnius]] vu Polen besat war. An där Period huet d'Stad vun enger kultureller an architektonescher Héichzäit am Stil vum [[Modernismus]] profitéiert.<ref name=UNESCO1661>{{Citation | URL = https://whc.unesco.org/en/list/1661 | Titel = Modernist Kaunas: Architecture of Optimism, 1919-1939 | Gekuckt = 26. Abrëll 2026 | Editeur = unesco.org | Sprooch = en }}</ref> Wärend dem [[Zweete Weltkrich]] war Kaunas fir d'éischt vu [[Sowjetunioun|sowjeteschen]] Truppe besat (1940-1941), duerno vun [[Nazidäitschland]]. Déi jiddesch Bevëlkerung vun der Stad gouf bal komplett deportéiert oder ëmbruecht. Den 1. August 1944 gouf d'Stad dunn erëm vun der [[Rout Arméi|Rouder Arméi]] besat. 1944 ass Litauen als "Litauesch Sozialistesche Sowjetrepublik" Deel vun der [[Sowjetunioun]] ginn et et koum zu enger Phas vun Industrialiséierung.<ref name=>{{Citation | URL = https://web.archive.org/web/20110526224745/http://regionai.stat.gov.lt/en/kauno_apskritis/kauno_miesto_savivaldybe.html | Titel = Portrait of the Regions of Lithuania: Kaunas city municipality (archivéiert) | Gekuckt = 26. Abrëll 2026 | Datum = ëm 2011 | Editeur = Litauescht Amt fir Statistik | Sprooch = en}}</ref> === Sowjetesch Zäit === [[Fichier:Kauno Marios.jpg|thumb|De Kaunas-Reservoir am Oste vun der Stad.]] 1955 hunn d'sowjetesch Autoritéiten mat dem Bau vun engem Waasserkraaftwierk um Floss Nemunas/Memel ugefaangen, deen 1959 gestaut gouf an och haut nach en iwwer 60 km2 grousse Reservoir am Osten vun der Stad bilt.<ref name=Waasserkraaftwierk>{{Citation | URL = https://www.vle.lt/straipsnis/kauno-marios/ | Titel = Kauno marios | Gekuckt = 19. Abrëll 2026 | Editeur = vle.lt | Sprooch = lt}}</ref><ref name=Reservoir/> Am Mee 1972 koum et zu Massendemonstratiounen, nodeems den 19-järege Student Romas Kalanta sech aus Protest géint de sowjetesche Regimm virum Musekstheater selwer a Brand gestach huet. D'Autoritéiten hunn d'Begriefnes vum Kalanta virverluecht, fir ze evitéieren, datt sech vill Leit do versammelen. Doropshin hu sech dausende vun haaptsächlech jonken Demonstranten op der ''Laisvės Alėja'', der Zentralavenue nieft der Plaz op där de Kalantas sech selwer immoléiert hat, zu regierungsfeindleche Protester versammelt. Déi hunn den 18. Mee ugefaangen hunn a goufe schonn den 19. Mee mat Gewalt vun de sowjeteschen Truppen néiergeschloen.<ref name=Kalantas>{{Citation | URL = https://www.lrs.lt/pls/inter/w5_show?p_r=8524&p_k=2 | Titel = Romas Kalanta, Ambassador of Freedom, and the Spring of 1972 in Kaunas | Gekuckt = 26. Abrëll 2026 | Editeur = lrs.lt (Parlement vu Litauen) | Sprooch = lt }}</ref> === Zënter 1990 === Nodeems d'Land 1990 seng Onofhängegkeet zréck krut huet an 2004 Member vun de [[U|Europäescher Unioun]] ginn ass, ass et no e puer schwierege Joren an den 1990er wirtschaftlech nees biergop mat Kaunas gaangen. == Wirtschaft == [[Fichier:Kaunas FEZ.jpg|thumb|D'Fräihandelszon beim Kaunasser Fluchhafen.]] Haut huet Kaunas eng breetgefächert Ekonomie an ass e wichtege Wirtschaftszentrum vum Land. D'Stad ass de Standuert vu villen Industrie- a Déngschtleeschtungsentreprisen, dorënner Firmen an der Beräicher Informatiounstechnologie (IT), Logistik, Liewensmëttelveraarbechtung a Maschinnebau. Den internationale Fluchhafe Kaunas ass donieft e wichtege Verkéierspunkt fir Bëllegfluchlinnen an der baltescher Regioun. D'[[Fräihandelszon]] Kaunas huet zënter hirer Grënnung 1996 iwwer 1,5 Milliarden Euro un Investissementer ugezunn, dovun iwwer 70% aus dem Ausland.<ref>{{Citation | URL = https://kaunasin.lt/en/news/kaunas-free-economic-zone-investment-exceeds-1-5-billion/ | Titel = Kaunas Free Economic Zone investment exceeds €1.5 billion | Gekuckt = 26. Abrëll 2026 | Datum = | Editeur = kaunasin.lt | Sprooch = en }}</ref> Och déi [[Technesch Universitéit Kaunas]] (''Kauno technologijos universitetas'') an eng Rei Héichschoule stäerken de wëssensbaséierte Wirtschaftssecteur vun der Stad. D'Universitéitsklinicke Kaunas (''Kauno klinikos'') spille mat hiren iwwer 8.000 Mataarbechter an 1,5 Millioune Patientevisitte pro Joer eng bedeitend ekonomesch Roll.<ref>{{Citation | URL = https://lsmu.lt/en/lsmu-kauno-klinikos/ | Titel = The Hospital of Lithuanian University of Health Sciences Kauno klinikos | Gekuckt = 26. Abrëll 2026 | Editeur = lsmu.lt | Sprooch = en}}</ref> E riisegen Handelskomplex sinn d'Maarthalen ''Urmas'' mat hiren iwwer 2.000 Butteker an iwwerdaachte Maartstänn.<ref>{{Citation | URL = https://kaunasin.lt/en/what-to-do/trade-town-urmas/ | Titel = Trade Town URMAS | Gekuckt = 26. Abrëll 2026 | Editeur = kaunasin.lt | Sprooch = en }}</ref> Donieft ginn et eng Rei Akafszentren, dorënner den ''Akropolis'' am Zentrum an de ''Mega'', ee vun de gréisste Shoppingcentren am Baltikum. == Architektur a Kultur == [[Fichier:Kauno senamiestis by Augustas Didzgalvis.jpg|thumb|D'Alstad vu Kaunas mat der Kathedral (lénks am Bild).]] [[Fichier:2019. Kauno policija.JPG|thumb|E Beispill vum modernistescher Architektur aus der Tëschekrichszäit; haut e Gebai vun der Police.]] Déi mëttelalterlech Alstad mat gotesche Kierchen, dem Gemengenhaus an de Biergerhaiser, déi an engem gudden Zoustand sinn, bilden dat historescht Häerzstéck vun der Stad. 2023 gouf d'Tëschkrichsarchitektur de fënnefte litauesche Site, deen op d'Lëscht vum [[Weltierwen|Weltierwe]] vun der [[UNESCO]] geschriwwe gouf. Iwwer dausend Gebaier an deem Architekturstil aus de Joren 1919-1939, deen och nach "Kaunas-[[Modernismus]]" genannt gëtt, prägen d'Stadbild a maache Kaunas zu engem vun de bedeitendsten Ensembelen vum Tëschekrichsmodernismus.<ref name=UNESCO1661/> Zu de wichtegste Kulturetablissementer zielen den Nationalmusée M. K. Čiurlionis, deen dem Komponist a Moler [[Mikalojus Konstantinas Čiurlionis|mam selwechten Numm]] gewidmet ass, an de weltwäit eenzegaartegen Däiwelsmusée mat iwwer 3.000 Exponaten. An der neiopgebauter Buerg Kaunas fënnt een de Stadmusée. Donieft bidden den Nationalen Operen- a Balletstheater an de Staatlechen Dramatheater eng variéiert Programmatioun un. D'Strooss ''Laisvės alėja'' ("Fräiheetsallee"") ass eng vun de längste Foussgängerzonen am Nordoste vun Europa an de kulturellen a gesellschaftlechen Zentrum vum Liewen an der Stad. Als wichteg Universitéitsstad profitéiert Kaunas och vun enger lieweger Studentekultur. 2022 war Kaunas d'[[Europäesch Kulturhaaptstad]], nieft dem serbeschen [[Novi Sad]] an dem lëtzebuergeschen [[Esch 2022|Esch-Uelzecht]]. Am Kader dovun huet Kaunas vill international Konschtprojeten, Festivallen a Stadentwécklungsinitiativen ëmgesat, déi de Ruff vun der Stad als kreativ Metropol am Nordoste vu Kaunas nohalteg gestäerkt hunn.<ref>{{Citation | URL = https://www.researchgate.net/publication/384762851_Investigation_report_evaluation_of_Kaunas_European_Capital_of_Culture_2022 | Titel = Investigation report: evaluation of Kaunas European Capital of Culture 2022 | Gekuckt = 26. Abrëll 2026 | Auteur = Tadas Šarūnas | Datum = | Editeur = researchgate.net | Sprooch = en}}</ref> Zënter 1995 gëtt all zwee Joer d'Biennale vu Kaunas (''Kauno bienalė'') organiséiert, där hire Fokus op zeitgenëssescher Textilkonscht läit. Am Oktober gëtt all Joer zënter 2007 den Internationale Filmfestival vu Kaunas organiséiert, deen op [[Arthouse]]-Filmer spezialiséiert ass. == Sport == [[Fichier:Kauno stadionas by Augustas Didzgalvis.jpg|thumb|De Foussballstadion mat dem ''Ąžuolynas''-Park am Hannergrond.]] Kaunas ass haaptsächlech fir de [[Basketball]] bekannt. De Veräin [[BC Žalgiris]] ass ee vun den erfollegräichsten a bekanntste Basketballclibb an Europa a spillt an der [[EuroLeague]]. D'Žalgiris-Arena, eng vun de modernsten Sportarenaen am Land, ass eng zentral Plaz fir national an international Kompetitiounen. 2011 gouf do d'Finall vun der Basketball-Europameeschterschaft (EuroBasket) gespillt, an 2024 d'Europameeschterschaft am Äiskonschtlafen. Nieft dem Basketball sinn och Foussball, Liichtathletik a Ruddere staark an der Stad vertrueden. De Foussballveräin [[FK Kauno Žalgiris]] spillt an der ieweschter litauescher Liga. Tëscht 2013 an 2019 huet zu Kaunas och de kuerzliewegen [[FC Stumbras]] gespillt. Och den national Foussballveräin huet säi Sëtz zu Kaunas. Am Häerz vun der Stad läit de Stadion "S. Dariaus a S. Girėno", deen ursprénglech 1925 seng Dieren opgemaach huet an tëscht 2018 an 2022 ausgebaut a komplett renovéiert gouf.<ref name=>{{Citation | URL = https://www.lrt.lt/naujienos/verslas/4/1800374/kauno-dariaus-ir-gireno-stadiono-rekonstrukcijai-is-valstybes-biudzeto-skirta-beveik-10-mln-euru | Titel = Kauno Dariaus ir Girėno stadiono rekonstrukcijai iš valstybės biudžeto skirta beveik 10 mln. eurų | Gekuckt = 26. Abrëll 2026 | Datum = 13. Oktober 2022 | Editeur = lrt.lt | Sprooch = lt }}</ref> Am Stadion gëtt et och Liichtathletikanlagen an 2009 gouf do déi 7. Liichtathletik-U23-Europameeschterschaft organiséiert. Am Stadion spillt nieft dem lokalen FK Kauno Žalgiris och déi litauesch Nationalekipp. Zënter 2013 gëtt all Joer den International Marathon vu Kaunas an der Stad organiséiert. == Parkanlagen == [[Fichier:Kaunas Botanical Garden, July 2025, greenhouse exterior.jpg|thumb|Zär am botanesche Gaart vun der Vytautas Magnus Universitéit.]] Mat enger Fläch vun iwwer 60 Hektar ass den ''Ąžuolynas'' ("Eechebësch") de gréissten ëffentleche Park an der Stad selwer.<ref>{{Citation | URL = https://www.researchgate.net/publication/391423762_Kauno_Azuolyno_istorijos_atodangos_The_History_of_Azuolynas_Unveiled | Titel = Kauno Ąžuolyno istorijos atodangos | The History of Ąžuolynas Unveiled | Gekuckt = 26. Abrëll 2026 | Auteur = Vykintas Vaitkevičius, Giedrius Kuliešius | Datum = Abrëll 2024 | Editeur = researchgate.net | Sprooch = en }}</ref> De ''Ramybė''-Park gouf 1959 vun de sowjeteschen Autoritéiten um ale Kierfecht vun der Stad gebaut. Um Kierfecht ''Petrašiūnai'' leie vill Perséinlechkeete begruewen, déi déi national Politik, Geschicht a Konscht gepräägt hunn.<ref name=>{{Citation | URL = https://www.lrt.lt/naujienos/lietuvoje/2/2103368/mazai-zinoma-petrasiunu-kapiniu-istorijos-puse-zymusis-panteonas-ir-nuo-praeiviu-akiu-paslepti-lietuvos-kurejai | Titel = Mažai žinoma Petrašiūnų kapinių istorijos pusė: žymusis panteonas ir nuo praeivių akių paslėpti Lietuvos kūrėjai | Gekuckt = 4. Abrëll 2026 | Auteur = Karolina Aleknavičė | Datum = 2. November 2023 | Editeur = lrt.lt| Sprooch = lt }}</ref> Fir d'Landschaft mat sengem natierlechen Ökosystem a sengem kulturelle Patrimoine ronderëm de Kaunas-Reservoir ze schützen gouf 1992 och de Regionalpark Kaunas-Stauséi (''Kauno marių regioninis parkas'') etabléiert.<ref name=Waasserkraaftwierk/> Am Stiedchen Rumšiškės, op der anerer Säit vun deem Stauséi, läit de Litaueschen Ethnografesche Musée (''Lietuvos etnografijos muziejus''), ee vun de gréisste Fräiliichtmuséeën an Europa mat historeschen Haiser a Gebaier aus allen Deeler vum Land. Op Initiativ vum bedeitende litaueschen Zoolog [[Tadas Ivanauskas]] an dem Biolog Liudas Vailionis gouf 1923 de Botanesche Gaart gegrënnt. Den éischten Direkter war de [[Constantin von Regel]]. En déngt haut net nëmmen der Erhuelung, mee presentéiert och déi heemesch Planzewelt a beheemecht eng Rei Fuerschungsariichtungen vun der Vytautas-Magnus-Universitéit.<ref name=BotGarden>{{Citation | URL = https://www.lmaleidykla.lt/ojs/index.php/biologija/article/view/2651/1487 | Titel = The 90-Year Long Route of Kaunas Botanical Garde | Gekuckt = 24. Abrëll 2026 | Auteur = Vida Mildažienė | Datum = 2023 | Editeur = Biologija. Vol. 59. No. 1. P. 45–14 | Sprooch = en}}</ref> Donieft fënnt een zu Kaunas och deen eenzege staatlechen Zoo am Land. E gouf 1938 gegrënnt, och vum Tadas Ivanauskas, an 2023 renovéiert.<ref name=Zoo23>{{Citation | URL = https://www.zoosodas.lt/naujienos/jubiliejinius-85-erius-metus-vainikuos-lietuvos-zoologijos-sodo-atidarymas/ | Titel = Jubiliejinius 85-erius metus vainikuos Lietuvos zoologijos sodo atidarymas | Gekuckt = 24. Abrëll 2026 | Datum = 3. Juli 2023 | Editeur = zoosodas.lt | Sprooch = lt }}</ref> == Perséinlechkeeten == [[Fichier:Arvydas Sabonis.jpg|thumb|Den [[Arvydas Sabonis]] gëllt als e vun de beschte litauesche Basketspiller.]] Zu de Perséinlechkeeten, déi zu Kaunas gebuer goufen, zielen ënner anerem: * [[Emma Goldman]] (1869-1940), US-amerikanesch Anarchistin, Feministin a Schrëftstellerin * [[Ben Shahn]] (1898-1969) US-amerikanesche Moler a Grafiker * [[Emmanuel Lévinas]], Philosoph (1906–1995) * Nina von Stauffenberg, d'Fra vum Hitler-Attentäter [[Claus Schenk von Stauffenberg]] (1913–2006) * [[Donatas Banionis]] (1924-2014), litauesch a sowjetesche Schauspiller * [[Jacques Sernas]] (1925-2015), franséische Schauspiller * [[Mosche Arens]], Verdeedegungs- an Aussminister vun Israel (1925–2019) * [[Valdas Adamkus]], President vun der Republik Litauen (* 1926) * [[Aharon Barak]], President vum Ieweschte Geriicht vun Israel (* 1936) * [[Arvydas Sabonis]] (* 1964), ee vun de bekanntste litauesche Basketballspiller * [[Antanas Guoga]] (*1973), litauesche Pokerspiller (ënnert dem Numm Tony G) a Politiker * [[Žydrūnas Ilgauskas]] (*1975), en anere bekannte Basketballspiller * [[Salomėja Zaksaitė]] (* 1983), litauesch Schachspillerin * [[Linas Kleiza]] (* 1985), litauesche Basketballspiller == Biller == <gallery> Fichier:Event at Kaunas Castle for Statehood day (Valstybės diena) 2025 (1).jpg|E Concert bei der Buerg Kaunas wärend dem "Dag vun der Eegestaatlechkeet". Fichier:House of Perkūnas, Kaunas, Lithuania - Diliff.jpg|D'Perkūnas-Haus am gothesche Stil. Fichier:Kauno rotuse 2006-06-11.jpg|D'Stadhaus vu Kaunas, dat haut just nach fir zeremoniell Zwecker benotzt gëtt. Fichier:Church of St Gertrude, Kaunas - Diliff.jpg|D'Kierch vum Hellege Gertrude aus dem 16. Joerhonnert. Fichier:Church of St. Michael the Archangel, Kaunas (South Face - 02).jpg|Déi fréier orthodox an haiteg kathoulesch Kierch vum Hellegen Äerzengel Michel. Fichier:Kaunas Cathedral, Kaunas, Lithuania - Diliff.jpg|D'Kathedral vu bannen. Fichier:Pazaislis by Augustas Didzgalvis.jpg|D'Klouschter ''Pažaislis'' am Südoste vun der Stad. Fichier:Vytauto Didžiojo karo muziejus (aut. A. Užbalis).jpg|De Krichsmusée "Vytautas de Groussen". Fichier:Kauno klinikos 2006 07 23.jpg|D'Kaunas-Klinicken zielen zu de gréisste Spidolskomplexer am Baltikum. Fichier:Paminklas IX forte nužudytoms aukoms.jpg|D'Monument fir déi iwwer 30,000 Judden, déi am ''IX fortas'' ("9. Festung") vun der Nazien ëmbruecht goufen. Fichier:Vilijampole 2007-06-08.jpg|Vue op de Quartier Vilijampole. Fichier:Kaunas Marathon 2015 by Augustas Didzgalvis.jpg|Wärend dem Marathon am Joer 2015. Fichier:KTU XI rumai by Augustas Didzgalvis.jpg|D'Teschnesch Universitéit. Urmas 2023 by Augustas Didzgalvis.jpg|D'Maarthalen "Urmas" am Oste vun der Stad. Mega akvariumas Kaune1, 2006-12-02.jpg|De monumentalen Aquarium am Akafszentrum ''Mega''. </gallery> {{Referenzen}} mtn4isucevqpapsbjyayegyw4efvwqe 2676024 2676023 2026-04-26T19:47:45Z Bdx 7724 /* Mëttelalter a fréi Neizäit */ 2676024 wikitext text/x-wiki {{Infobox Uertschaft | Foto = File:Vytautas the Great Bridge from hill, Kaunas, Lithuania - Diliff.jpg | FotoLegend = Bléck op d'Vytautas-de-Grousse-Bréck an d'Alstad.}} '''Kaunas''' ass déi zweetgréisst Stad a [[Litauen]] an nieft der Haaptstad [[Vilnius]] de wirtschaftlechen a kulturellen Zentrum vum Land. == Geographie == Kaunas läit am Zentrum vu Litauen um Zesummefloss vun de Flëss [[Nemunas]] (op Däitsch: Memel) an [[Neris]], op enger Héicht vun 30 bis 153 Meter iwwert dem Mier. Déi administratiiv Fläch vu Kaunas ëmfaasst 157 km²,<ref name=StatGemeng>{{Citation | URL = https://www.kaunas.lt/apie-kauna/statistika/ | Titel = Statistika (Allgemeng Informatiounen) | Gekuckt = 19. Abrëll 2026 | Datum = 19. Januar 2026 | Editeur = Gemeng Kaunas | Sprooch = lt}}</ref> dozou zielen nieft der Stad selwer och nach eng Rei Dierfer. D'Ëmgéigend ass duerch Hiwwelen a Bëscher an duerch e grousse Stauséi am Oste vun der Stad gepräägt.<ref name=Reservoir>{{Citation | URL = https://kaunasin.lt/en/what-to-see/kaunas-reservoir-regional-park/ | Titel = Kaunas Reservoir Regional Park | Gekuckt = 19. Abrëll 2026 | Editeur = kaunasin.lt | Sprooch = en }}</ref> D'Klima ass temperéiert kontinental mat kale Wanteren a mëttelwaarme Summeren. Bis an d'Haaptstad Vilnius sinn et 103 km. D'Hafestad [[Klaipėda]] um baltesche Mier läit 209 km wäit fort.<ref name=StatGemeng/> == Bevëlkerung == Mat ronn 304.000 Awunner an enger Bevëlkerungsdicht vun 1.937 Awunner pro Quadratkilometer (2026) ass Kaunas déi zweetmeescht bevëlkert Stad a Litauen.<ref name=StatGemeng/> D'Bevëlkerung ass gréisstendeels ethnesch litauesch (zirka 93%), mat ënner anerem enger russescher an enger polnescher Minoritéit.<ref name=KnowHow17>Alexandra Frank, Mirko Kaupat, Günther Schäfer - Baltikum: Litauen, Lettland, Estland; Reise Know-How Verlag, 3. Editioun, 2017; ISBN: 978-3-8317-2915-9, Säit 103-139</ref> Wéinst Emigratioun an aner EU-Länner ass d'Bevëlkerung eng Zäit laang liicht zréckgaangen; si huet2019 awer erëm ugefaangen ze klammen.<ref name=StatGemeng/> == Wopen == D'Wope vun der Stad weist e wäissen Auerochs mat engem gëllene Kräiz tëscht den Haren op engem rouden Hannergrond. == Geschicht == === Mëttelalter a fréi Neizäit === [[Fichier:A view of Kaunas in the mid-19th century, painted by Marcin Zaleski.jpg|thumb|Eng Vue op Kaunas an der Mëtt vum 19. Joerhonnert.]] 1361 gouf Kaunas fir d'éischt an engem Dokument ernimmt, woubäi archeologesch Decouverten op eng éischter Besiidlung hiweisen. Am Mëttelalter huet d'Stad zum [[Groussherzogtum Litauen]] gehéiert a war eng wichteg Festung géint d'Ugrëff vum [[Däitschen Uerden]]. Scho 1408 krut d'Siidlung d'"Magdeburger Stadtrechte". Mat der Grënnung vum Staat [[Polen-Litauen]] am 16. Joerhonnert krut Kaunas als Handelszentrum nach méi Bedeitung.<ref name=nemunas>{{Citation | URL = https://www.nemunas.press/straipsniai/kaunas-maza-didelio-miesto-istorija-i/ | Titel = Kaunas: maža didelio miesto istorija (I) | Gekuckt = 19. Abrëll 2026 | Auteur = Marija Oniščik | Editeur = nemunas.press | Sprooch = lt }}</ref><ref name=GeschichtGemeng>{{Citation | URL = https://www.kaunas.lt/apie-kauna/miesto-istorija/ | Titel = Miesto istorija | Gekuckt = 26. Abrëll 2026 | Datum = 13. Abrëll 2016 | Editeur = kaunas.lt | Sprooch = lt}}</ref> Am 17. an am 18. Joerhonnert huet Kaunas eng Rei Katastrophen duerchlieft, dorënner Attacke vun de Russen (1665) an de Schweeden (1701) an d'[[Pescht|Peschtepidemien]] a de Jore 1657 a 1708. Donieft huet d'Stad 1731 a 1732 och nach gebrannt. Um Enn vum 18. Joerhonnert hat d'Wirtschaft sech e bëssen erholl. 1795 koum d'Stad fir déi nächst 120 Joer ënner d'Herrschaft vum [[Geschicht vu Russland|russesche Keeserräich]] a gouf zu engem wichtege Militär- a Verwaltungsstanduert ausgebaut. 1812 koum de Krich erëm, wéi den [[Napoleon Bonaparte|Napoleon]] mat senger Arméi um Wee op Moskau zweemol duerch Kaunas gezunn ass an d'Stad zweemol verwüüst huet. Um Enn vum 18. Joerhonnert gouf den Oginski-Kanal am haitege [[Wäissrussland]] gebaut, deen d'Flëss Nemunas an [[Dnepr]] verbënnt, an 1862 gouf d'Segment zu Kaunas vun der Eisebunn tëscht dem russesche Räich an Däitschland fäerdeggestallt. Doduerch ass Kaunas zu enger regionaler Handelsdréischeif ginn.<ref name=GeschichtGemeng/> === Wärend de Weltkricher === [[Fichier:Aleksotas Bridge in Kaunas, Lithuania, exploded by the retreating Red Army, 1941.jpg|thumb|Déi zerstéiert Aleksotas-Bréck, déi d'sowjetesch Truppe bei hirem Réckzuch 1941 gesprengt hunn.]] Wärend dem [[Éischte Weltkrich]] gouf d'Stad vun Däitschland besat (1915-1918). No der Onofhängegkeetserklärung vu Litauen am Joer 1918 war Kaunas vun 1920 bis 1939 déi provisoresch Haaptstad vun der neier Republik Litauen, well [[Vilnius]] vu Polen besat war. An där Period huet d'Stad vun enger kultureller an architektonescher Héichzäit am Stil vum [[Modernismus]] profitéiert.<ref name=UNESCO1661>{{Citation | URL = https://whc.unesco.org/en/list/1661 | Titel = Modernist Kaunas: Architecture of Optimism, 1919-1939 | Gekuckt = 26. Abrëll 2026 | Editeur = unesco.org | Sprooch = en }}</ref> Wärend dem [[Zweete Weltkrich]] war Kaunas fir d'éischt vu [[Sowjetunioun|sowjeteschen]] Truppe besat (1940-1941), duerno vun [[Nazidäitschland]]. Déi jiddesch Bevëlkerung vun der Stad gouf bal komplett deportéiert oder ëmbruecht. Den 1. August 1944 gouf d'Stad dunn erëm vun der [[Rout Arméi|Rouder Arméi]] besat. 1944 ass Litauen als "Litauesch Sozialistesche Sowjetrepublik" Deel vun der [[Sowjetunioun]] ginn et et koum zu enger Phas vun Industrialiséierung.<ref name=>{{Citation | URL = https://web.archive.org/web/20110526224745/http://regionai.stat.gov.lt/en/kauno_apskritis/kauno_miesto_savivaldybe.html | Titel = Portrait of the Regions of Lithuania: Kaunas city municipality (archivéiert) | Gekuckt = 26. Abrëll 2026 | Datum = ëm 2011 | Editeur = Litauescht Amt fir Statistik | Sprooch = en}}</ref> === Sowjetesch Zäit === [[Fichier:Kauno Marios.jpg|thumb|De Kaunas-Reservoir am Oste vun der Stad.]] 1955 hunn d'sowjetesch Autoritéiten mat dem Bau vun engem Waasserkraaftwierk um Floss Nemunas/Memel ugefaangen, deen 1959 gestaut gouf an och haut nach en iwwer 60 km2 grousse Reservoir am Osten vun der Stad bilt.<ref name=Waasserkraaftwierk>{{Citation | URL = https://www.vle.lt/straipsnis/kauno-marios/ | Titel = Kauno marios | Gekuckt = 19. Abrëll 2026 | Editeur = vle.lt | Sprooch = lt}}</ref><ref name=Reservoir/> Am Mee 1972 koum et zu Massendemonstratiounen, nodeems den 19-järege Student Romas Kalanta sech aus Protest géint de sowjetesche Regimm virum Musekstheater selwer a Brand gestach huet. D'Autoritéiten hunn d'Begriefnes vum Kalanta virverluecht, fir ze evitéieren, datt sech vill Leit do versammelen. Doropshin hu sech dausende vun haaptsächlech jonken Demonstranten op der ''Laisvės Alėja'', der Zentralavenue nieft der Plaz op där de Kalantas sech selwer immoléiert hat, zu regierungsfeindleche Protester versammelt. Déi hunn den 18. Mee ugefaangen hunn a goufe schonn den 19. Mee mat Gewalt vun de sowjeteschen Truppen néiergeschloen.<ref name=Kalantas>{{Citation | URL = https://www.lrs.lt/pls/inter/w5_show?p_r=8524&p_k=2 | Titel = Romas Kalanta, Ambassador of Freedom, and the Spring of 1972 in Kaunas | Gekuckt = 26. Abrëll 2026 | Editeur = lrs.lt (Parlement vu Litauen) | Sprooch = lt }}</ref> === Zënter 1990 === Nodeems d'Land 1990 seng Onofhängegkeet zréck krut huet an 2004 Member vun de [[U|Europäescher Unioun]] ginn ass, ass et no e puer schwierege Joren an den 1990er wirtschaftlech nees biergop mat Kaunas gaangen. == Wirtschaft == [[Fichier:Kaunas FEZ.jpg|thumb|D'Fräihandelszon beim Kaunasser Fluchhafen.]] Haut huet Kaunas eng breetgefächert Ekonomie an ass e wichtege Wirtschaftszentrum vum Land. D'Stad ass de Standuert vu villen Industrie- a Déngschtleeschtungsentreprisen, dorënner Firmen an der Beräicher Informatiounstechnologie (IT), Logistik, Liewensmëttelveraarbechtung a Maschinnebau. Den internationale Fluchhafe Kaunas ass donieft e wichtege Verkéierspunkt fir Bëllegfluchlinnen an der baltescher Regioun. D'[[Fräihandelszon]] Kaunas huet zënter hirer Grënnung 1996 iwwer 1,5 Milliarden Euro un Investissementer ugezunn, dovun iwwer 70% aus dem Ausland.<ref>{{Citation | URL = https://kaunasin.lt/en/news/kaunas-free-economic-zone-investment-exceeds-1-5-billion/ | Titel = Kaunas Free Economic Zone investment exceeds €1.5 billion | Gekuckt = 26. Abrëll 2026 | Datum = | Editeur = kaunasin.lt | Sprooch = en }}</ref> Och déi [[Technesch Universitéit Kaunas]] (''Kauno technologijos universitetas'') an eng Rei Héichschoule stäerken de wëssensbaséierte Wirtschaftssecteur vun der Stad. D'Universitéitsklinicke Kaunas (''Kauno klinikos'') spille mat hiren iwwer 8.000 Mataarbechter an 1,5 Millioune Patientevisitte pro Joer eng bedeitend ekonomesch Roll.<ref>{{Citation | URL = https://lsmu.lt/en/lsmu-kauno-klinikos/ | Titel = The Hospital of Lithuanian University of Health Sciences Kauno klinikos | Gekuckt = 26. Abrëll 2026 | Editeur = lsmu.lt | Sprooch = en}}</ref> E riisegen Handelskomplex sinn d'Maarthalen ''Urmas'' mat hiren iwwer 2.000 Butteker an iwwerdaachte Maartstänn.<ref>{{Citation | URL = https://kaunasin.lt/en/what-to-do/trade-town-urmas/ | Titel = Trade Town URMAS | Gekuckt = 26. Abrëll 2026 | Editeur = kaunasin.lt | Sprooch = en }}</ref> Donieft ginn et eng Rei Akafszentren, dorënner den ''Akropolis'' am Zentrum an de ''Mega'', ee vun de gréisste Shoppingcentren am Baltikum. == Architektur a Kultur == [[Fichier:Kauno senamiestis by Augustas Didzgalvis.jpg|thumb|D'Alstad vu Kaunas mat der Kathedral (lénks am Bild).]] [[Fichier:2019. Kauno policija.JPG|thumb|E Beispill vum modernistescher Architektur aus der Tëschekrichszäit; haut e Gebai vun der Police.]] Déi mëttelalterlech Alstad mat gotesche Kierchen, dem Gemengenhaus an de Biergerhaiser, déi an engem gudden Zoustand sinn, bilden dat historescht Häerzstéck vun der Stad. 2023 gouf d'Tëschkrichsarchitektur de fënnefte litauesche Site, deen op d'Lëscht vum [[Weltierwen|Weltierwe]] vun der [[UNESCO]] geschriwwe gouf. Iwwer dausend Gebaier an deem Architekturstil aus de Joren 1919-1939, deen och nach "Kaunas-[[Modernismus]]" genannt gëtt, prägen d'Stadbild a maache Kaunas zu engem vun de bedeitendsten Ensembelen vum Tëschekrichsmodernismus.<ref name=UNESCO1661/> Zu de wichtegste Kulturetablissementer zielen den Nationalmusée M. K. Čiurlionis, deen dem Komponist a Moler [[Mikalojus Konstantinas Čiurlionis|mam selwechten Numm]] gewidmet ass, an de weltwäit eenzegaartegen Däiwelsmusée mat iwwer 3.000 Exponaten. An der neiopgebauter Buerg Kaunas fënnt een de Stadmusée. Donieft bidden den Nationalen Operen- a Balletstheater an de Staatlechen Dramatheater eng variéiert Programmatioun un. D'Strooss ''Laisvės alėja'' ("Fräiheetsallee"") ass eng vun de längste Foussgängerzonen am Nordoste vun Europa an de kulturellen a gesellschaftlechen Zentrum vum Liewen an der Stad. Als wichteg Universitéitsstad profitéiert Kaunas och vun enger lieweger Studentekultur. 2022 war Kaunas d'[[Europäesch Kulturhaaptstad]], nieft dem serbeschen [[Novi Sad]] an dem lëtzebuergeschen [[Esch 2022|Esch-Uelzecht]]. Am Kader dovun huet Kaunas vill international Konschtprojeten, Festivallen a Stadentwécklungsinitiativen ëmgesat, déi de Ruff vun der Stad als kreativ Metropol am Nordoste vu Kaunas nohalteg gestäerkt hunn.<ref>{{Citation | URL = https://www.researchgate.net/publication/384762851_Investigation_report_evaluation_of_Kaunas_European_Capital_of_Culture_2022 | Titel = Investigation report: evaluation of Kaunas European Capital of Culture 2022 | Gekuckt = 26. Abrëll 2026 | Auteur = Tadas Šarūnas | Datum = | Editeur = researchgate.net | Sprooch = en}}</ref> Zënter 1995 gëtt all zwee Joer d'Biennale vu Kaunas (''Kauno bienalė'') organiséiert, där hire Fokus op zeitgenëssescher Textilkonscht läit. Am Oktober gëtt all Joer zënter 2007 den Internationale Filmfestival vu Kaunas organiséiert, deen op [[Arthouse]]-Filmer spezialiséiert ass. == Sport == [[Fichier:Kauno stadionas by Augustas Didzgalvis.jpg|thumb|De Foussballstadion mat dem ''Ąžuolynas''-Park am Hannergrond.]] Kaunas ass haaptsächlech fir de [[Basketball]] bekannt. De Veräin [[BC Žalgiris]] ass ee vun den erfollegräichsten a bekanntste Basketballclibb an Europa a spillt an der [[EuroLeague]]. D'Žalgiris-Arena, eng vun de modernsten Sportarenaen am Land, ass eng zentral Plaz fir national an international Kompetitiounen. 2011 gouf do d'Finall vun der Basketball-Europameeschterschaft (EuroBasket) gespillt, an 2024 d'Europameeschterschaft am Äiskonschtlafen. Nieft dem Basketball sinn och Foussball, Liichtathletik a Ruddere staark an der Stad vertrueden. De Foussballveräin [[FK Kauno Žalgiris]] spillt an der ieweschter litauescher Liga. Tëscht 2013 an 2019 huet zu Kaunas och de kuerzliewegen [[FC Stumbras]] gespillt. Och den national Foussballveräin huet säi Sëtz zu Kaunas. Am Häerz vun der Stad läit de Stadion "S. Dariaus a S. Girėno", deen ursprénglech 1925 seng Dieren opgemaach huet an tëscht 2018 an 2022 ausgebaut a komplett renovéiert gouf.<ref name=>{{Citation | URL = https://www.lrt.lt/naujienos/verslas/4/1800374/kauno-dariaus-ir-gireno-stadiono-rekonstrukcijai-is-valstybes-biudzeto-skirta-beveik-10-mln-euru | Titel = Kauno Dariaus ir Girėno stadiono rekonstrukcijai iš valstybės biudžeto skirta beveik 10 mln. eurų | Gekuckt = 26. Abrëll 2026 | Datum = 13. Oktober 2022 | Editeur = lrt.lt | Sprooch = lt }}</ref> Am Stadion gëtt et och Liichtathletikanlagen an 2009 gouf do déi 7. Liichtathletik-U23-Europameeschterschaft organiséiert. Am Stadion spillt nieft dem lokalen FK Kauno Žalgiris och déi litauesch Nationalekipp. Zënter 2013 gëtt all Joer den International Marathon vu Kaunas an der Stad organiséiert. == Parkanlagen == [[Fichier:Kaunas Botanical Garden, July 2025, greenhouse exterior.jpg|thumb|Zär am botanesche Gaart vun der Vytautas Magnus Universitéit.]] Mat enger Fläch vun iwwer 60 Hektar ass den ''Ąžuolynas'' ("Eechebësch") de gréissten ëffentleche Park an der Stad selwer.<ref>{{Citation | URL = https://www.researchgate.net/publication/391423762_Kauno_Azuolyno_istorijos_atodangos_The_History_of_Azuolynas_Unveiled | Titel = Kauno Ąžuolyno istorijos atodangos | The History of Ąžuolynas Unveiled | Gekuckt = 26. Abrëll 2026 | Auteur = Vykintas Vaitkevičius, Giedrius Kuliešius | Datum = Abrëll 2024 | Editeur = researchgate.net | Sprooch = en }}</ref> De ''Ramybė''-Park gouf 1959 vun de sowjeteschen Autoritéiten um ale Kierfecht vun der Stad gebaut. Um Kierfecht ''Petrašiūnai'' leie vill Perséinlechkeete begruewen, déi déi national Politik, Geschicht a Konscht gepräägt hunn.<ref name=>{{Citation | URL = https://www.lrt.lt/naujienos/lietuvoje/2/2103368/mazai-zinoma-petrasiunu-kapiniu-istorijos-puse-zymusis-panteonas-ir-nuo-praeiviu-akiu-paslepti-lietuvos-kurejai | Titel = Mažai žinoma Petrašiūnų kapinių istorijos pusė: žymusis panteonas ir nuo praeivių akių paslėpti Lietuvos kūrėjai | Gekuckt = 4. Abrëll 2026 | Auteur = Karolina Aleknavičė | Datum = 2. November 2023 | Editeur = lrt.lt| Sprooch = lt }}</ref> Fir d'Landschaft mat sengem natierlechen Ökosystem a sengem kulturelle Patrimoine ronderëm de Kaunas-Reservoir ze schützen gouf 1992 och de Regionalpark Kaunas-Stauséi (''Kauno marių regioninis parkas'') etabléiert.<ref name=Waasserkraaftwierk/> Am Stiedchen Rumšiškės, op der anerer Säit vun deem Stauséi, läit de Litaueschen Ethnografesche Musée (''Lietuvos etnografijos muziejus''), ee vun de gréisste Fräiliichtmuséeën an Europa mat historeschen Haiser a Gebaier aus allen Deeler vum Land. Op Initiativ vum bedeitende litaueschen Zoolog [[Tadas Ivanauskas]] an dem Biolog Liudas Vailionis gouf 1923 de Botanesche Gaart gegrënnt. Den éischten Direkter war de [[Constantin von Regel]]. En déngt haut net nëmmen der Erhuelung, mee presentéiert och déi heemesch Planzewelt a beheemecht eng Rei Fuerschungsariichtungen vun der Vytautas-Magnus-Universitéit.<ref name=BotGarden>{{Citation | URL = https://www.lmaleidykla.lt/ojs/index.php/biologija/article/view/2651/1487 | Titel = The 90-Year Long Route of Kaunas Botanical Garde | Gekuckt = 24. Abrëll 2026 | Auteur = Vida Mildažienė | Datum = 2023 | Editeur = Biologija. Vol. 59. No. 1. P. 45–14 | Sprooch = en}}</ref> Donieft fënnt een zu Kaunas och deen eenzege staatlechen Zoo am Land. E gouf 1938 gegrënnt, och vum Tadas Ivanauskas, an 2023 renovéiert.<ref name=Zoo23>{{Citation | URL = https://www.zoosodas.lt/naujienos/jubiliejinius-85-erius-metus-vainikuos-lietuvos-zoologijos-sodo-atidarymas/ | Titel = Jubiliejinius 85-erius metus vainikuos Lietuvos zoologijos sodo atidarymas | Gekuckt = 24. Abrëll 2026 | Datum = 3. Juli 2023 | Editeur = zoosodas.lt | Sprooch = lt }}</ref> == Perséinlechkeeten == [[Fichier:Arvydas Sabonis.jpg|thumb|Den [[Arvydas Sabonis]] gëllt als e vun de beschte litauesche Basketspiller.]] Zu de Perséinlechkeeten, déi zu Kaunas gebuer goufen, zielen ënner anerem: * [[Emma Goldman]] (1869-1940), US-amerikanesch Anarchistin, Feministin a Schrëftstellerin * [[Ben Shahn]] (1898-1969) US-amerikanesche Moler a Grafiker * [[Emmanuel Lévinas]], Philosoph (1906–1995) * Nina von Stauffenberg, d'Fra vum Hitler-Attentäter [[Claus Schenk von Stauffenberg]] (1913–2006) * [[Donatas Banionis]] (1924-2014), litauesch a sowjetesche Schauspiller * [[Jacques Sernas]] (1925-2015), franséische Schauspiller * [[Mosche Arens]], Verdeedegungs- an Aussminister vun Israel (1925–2019) * [[Valdas Adamkus]], President vun der Republik Litauen (* 1926) * [[Aharon Barak]], President vum Ieweschte Geriicht vun Israel (* 1936) * [[Arvydas Sabonis]] (* 1964), ee vun de bekanntste litauesche Basketballspiller * [[Antanas Guoga]] (*1973), litauesche Pokerspiller (ënnert dem Numm Tony G) a Politiker * [[Žydrūnas Ilgauskas]] (*1975), en anere bekannte Basketballspiller * [[Salomėja Zaksaitė]] (* 1983), litauesch Schachspillerin * [[Linas Kleiza]] (* 1985), litauesche Basketballspiller == Biller == <gallery> Fichier:Event at Kaunas Castle for Statehood day (Valstybės diena) 2025 (1).jpg|E Concert bei der Buerg Kaunas wärend dem "Dag vun der Eegestaatlechkeet". Fichier:House of Perkūnas, Kaunas, Lithuania - Diliff.jpg|D'Perkūnas-Haus am gothesche Stil. Fichier:Kauno rotuse 2006-06-11.jpg|D'Stadhaus vu Kaunas, dat haut just nach fir zeremoniell Zwecker benotzt gëtt. Fichier:Church of St Gertrude, Kaunas - Diliff.jpg|D'Kierch vum Hellege Gertrude aus dem 16. Joerhonnert. Fichier:Church of St. Michael the Archangel, Kaunas (South Face - 02).jpg|Déi fréier orthodox an haiteg kathoulesch Kierch vum Hellegen Äerzengel Michel. Fichier:Kaunas Cathedral, Kaunas, Lithuania - Diliff.jpg|D'Kathedral vu bannen. Fichier:Pazaislis by Augustas Didzgalvis.jpg|D'Klouschter ''Pažaislis'' am Südoste vun der Stad. Fichier:Vytauto Didžiojo karo muziejus (aut. A. Užbalis).jpg|De Krichsmusée "Vytautas de Groussen". Fichier:Kauno klinikos 2006 07 23.jpg|D'Kaunas-Klinicken zielen zu de gréisste Spidolskomplexer am Baltikum. Fichier:Paminklas IX forte nužudytoms aukoms.jpg|D'Monument fir déi iwwer 30,000 Judden, déi am ''IX fortas'' ("9. Festung") vun der Nazien ëmbruecht goufen. Fichier:Vilijampole 2007-06-08.jpg|Vue op de Quartier Vilijampole. Fichier:Kaunas Marathon 2015 by Augustas Didzgalvis.jpg|Wärend dem Marathon am Joer 2015. Fichier:KTU XI rumai by Augustas Didzgalvis.jpg|D'Teschnesch Universitéit. Urmas 2023 by Augustas Didzgalvis.jpg|D'Maarthalen "Urmas" am Oste vun der Stad. Mega akvariumas Kaune1, 2006-12-02.jpg|De monumentalen Aquarium am Akafszentrum ''Mega''. </gallery> {{Referenzen}} l3me6tz8hessom7bcvts6l3zjs6ysny 2676025 2676024 2026-04-26T19:48:52Z Bdx 7724 2676025 wikitext text/x-wiki {{Infobox Uertschaft | Foto = File:Vytautas the Great Bridge from hill, Kaunas, Lithuania - Diliff.jpg | FotoLegend = Bléck op d'Vytautas-de-Grousse-Bréck an d'Alstad.}} '''Kaunas''' ass déi zweetgréisst Stad a [[Litauen]] an nieft der Haaptstad [[Vilnius]] de wirtschaftlechen a kulturellen Zentrum vum Land. == Geographie == Kaunas läit am Zentrum vu Litauen um Zesummefloss vun de Flëss [[Nemunas]] (op Däitsch: Memel) an [[Neris]], op enger Héicht vun 30 bis 153 Meter iwwert dem Mier. Déi administratiiv Fläch vu Kaunas ëmfaasst 157 km²,<ref name=StatGemeng>{{Citation | URL = https://www.kaunas.lt/apie-kauna/statistika/ | Titel = Statistika (Allgemeng Informatiounen) | Gekuckt = 19. Abrëll 2026 | Datum = 19. Januar 2026 | Editeur = Gemeng Kaunas | Sprooch = lt}}</ref> dozou zielen nieft der Stad selwer och nach eng Rei Dierfer. D'Ëmgéigend ass duerch Hiwwelen a Bëscher an duerch e grousse Stauséi am Oste vun der Stad gepräägt.<ref name=Reservoir>{{Citation | URL = https://kaunasin.lt/en/what-to-see/kaunas-reservoir-regional-park/ | Titel = Kaunas Reservoir Regional Park | Gekuckt = 19. Abrëll 2026 | Editeur = kaunasin.lt | Sprooch = en }}</ref> D'Klima ass temperéiert kontinental mat kale Wanteren a mëttelwaarme Summeren. Bis an d'Haaptstad Vilnius sinn et 103 km. D'Hafestad [[Klaipėda]] um baltesche Mier läit 209 km wäit fort.<ref name=StatGemeng/> == Bevëlkerung == Mat ronn 304.000 Awunner an enger Bevëlkerungsdicht vun 1.937 Awunner pro Quadratkilometer (2026) ass Kaunas déi zweetmeescht bevëlkert Stad a Litauen.<ref name=StatGemeng/> D'Bevëlkerung ass gréisstendeels ethnesch litauesch (zirka 93%), mat ënner anerem enger russescher an enger polnescher Minoritéit.<ref name=KnowHow17>Alexandra Frank, Mirko Kaupat, Günther Schäfer - Baltikum: Litauen, Lettland, Estland; Reise Know-How Verlag, 3. Editioun, 2017; ISBN: 978-3-8317-2915-9, Säit 103-139</ref> Wéinst Emigratioun an aner EU-Länner ass d'Bevëlkerung eng Zäit laang liicht zréckgaangen; si huet2019 awer erëm ugefaangen ze klammen.<ref name=StatGemeng/> == Geschicht == === Mëttelalter a fréi Neizäit === [[Fichier:A view of Kaunas in the mid-19th century, painted by Marcin Zaleski.jpg|thumb|Eng Vue op Kaunas Mëtt des 19. Joerhonnerts.]] 1361 gouf Kaunas fir d'éischt an engem Dokument ernimmt, woubäi archeologesch Decouverten op eng éischter Besiidlung hiweisen. Am Mëttelalter huet d'Stad zum [[Groussherzogtum Litauen]] gehéiert a war eng wichteg Festung géint d'Ugrëff vum [[Däitschen Uerden]]. Scho 1408 krut d'Siidlung d'"Magdeburger Stadtrechte". Mat der Grënnung vum Staat [[Polen-Litauen]] am 16. Joerhonnert krut Kaunas als Handelszentrum nach méi Bedeitung.<ref name=nemunas>{{Citation | URL = https://www.nemunas.press/straipsniai/kaunas-maza-didelio-miesto-istorija-i/ | Titel = Kaunas: maža didelio miesto istorija (I) | Gekuckt = 19. Abrëll 2026 | Auteur = Marija Oniščik | Editeur = nemunas.press | Sprooch = lt }}</ref><ref name=GeschichtGemeng>{{Citation | URL = https://www.kaunas.lt/apie-kauna/miesto-istorija/ | Titel = Miesto istorija | Gekuckt = 4. Abrëll 2026 | Datum = 13. Abrëll 2016 | Editeur = kaunas.lt | Sprooch = lt}}</ref> Am 17. an am 18. Joerhonnert huet Kaunas eng Rei Katastrophen duerchlieft, dorënner Attacke vun de Russen (1665) an de Schweeden (1701) an d'[[Pescht|Peschtepidemien]] a de Jore 1657 a 1708. Donieft huet d'Stad 1731 a 1732 och nach gebrannt. Um Enn vum 18. Joerhonnert hat d'Wirtschaft sech e bëssen erholl. 1795 koum d'Stad fir déi nächst 120 Joer ënner d'Herrschaft vum [[Geschicht vu Russland|russesche Keeserräich]] a gouf zu engem wichtege Militär- a Verwaltungsstanduert ausgebaut. 1812 koum de Krich erëm, wéi den [[Napoleon Bonaparte|Napoleon]] mat senger Arméi um Wee op Moskau zweemol duerch Kaunas gezunn ass an d'Stad zweemol verwüüst huet. Um Enn vum 18. Joerhonnert gouf den Oginski-Kanal am haitege [[Wäissrussland]] gebaut, deen d'Flëss Nemunas an [[Dnepr]] verbënnt, an 1862 gouf d'Segment zu Kaunas vun der Eisebunn tëscht dem russesche Räich an Däitschland fäerdeggestallt. Doduerch ass Kaunas zu enger regionaler Handelsdréischeif ginn.<ref name=GeschichtGemeng/> === Wärend de Weltkricher === [[Fichier:Aleksotas Bridge in Kaunas, Lithuania, exploded by the retreating Red Army, 1941.jpg|thumb|Déi zerstéiert Aleksotas-Bréck, déi d'sowjetesch Truppe bei hirem Réckzuch 1941 gesprengt hunn.]] Wärend dem [[Éischte Weltkrich]] gouf d'Stad vun Däitschland besat (1915-1918). No der Onofhängegkeetserklärung vu Litauen am Joer 1918 war Kaunas vun 1920 bis 1939 déi provisoresch Haaptstad vun der neier Republik Litauen, well [[Vilnius]] vu Polen besat war. An där Period huet d'Stad vun enger kultureller an architektonescher Héichzäit am Stil vum [[Modernismus]] profitéiert.<ref name=UNESCO1661>{{Citation | URL = https://whc.unesco.org/en/list/1661 | Titel = Modernist Kaunas: Architecture of Optimism, 1919-1939 | Gekuckt = 4. Abrëll 2026 | Editeur = unesco.org | Sprooch = en }}</ref> Wärend dem [[Zweete Weltkrich]] war Kaunas fir d'éischt vu [[Sowjetunioun|sowjeteschen]] Truppe besat (1940-1941), duerno vun [[Nazidäitschland]]. Déi jiddesch Bevëlkerung vun der Stad gouf bal komplett deportéiert oder ëmbruecht. Den 1. August 1944 gouf d'Stad dunn erëm vun der [[Rout Arméi|Rouder Arméi]] besat. 1944 ass Litauen als "Litauesch Sozialistesche Sowjetrepublik" Deel vun der [[Sowjetunioun]] ginn et et koum zu enger Phas vun Industrialiséierung.<ref name=>{{Citation | URL = https://web.archive.org/web/20110526224745/http://regionai.stat.gov.lt/en/kauno_apskritis/kauno_miesto_savivaldybe.html | Titel = Portrait of the Regions of Lithuania: Kaunas city municipality (archivéiert) | Gekuckt = 4. Abrëll 2026 | Datum = ëm 2011 | Editeur = Litauescht Amt fir Statistik | Sprooch = en}}</ref> === Sowjetesch Zäit === [[Fichier:Kauno Marios.jpg|thumb|De Kaunas-Stauséi am Oste vun der Stad.]] 1955 hunn d'sowjetesch Autoritéiten mat dem Bau vun engem Waasserkraaftwierk um Floss Nemunas/Memel ugefaangen, deen 1959 gestaut gouf an och haut nach en iwwer 60 km2 grousse Reservoir am Osten vun der Stad bilt.<ref name=Waasserkraaftwierk>{{Citation | URL = https://www.vle.lt/straipsnis/kauno-marios/ | Titel = Kauno marios | Gekuckt = 19. Abrëll 2026 | Editeur = vle.lt | Sprooch = lt}}</ref><ref name=Reservoir/> Am Mee 1972 koum et zu Massendemonstratiounen, nodeems den 19-järege Student Romas Kalanta sech aus Protest géint de sowjetesche Regimm virum Musekstheater selwer a Brand gestach huet. D'Autoritéiten hunn d'Begriefnes vum Kalanta virverluecht, fir ze evitéieren, datt sech vill Leit do versammelen. Doropshin hu sech dausende vun haaptsächlech jonken Demonstranten op der ''Laisvės Alėja'', der Zentralavenue nieft der Plaz op där de Kalantas sech selwer immoléiert hat, zu regierungsfeindleche Protester versammelt. Déi hunn den 18. Mee ugefaangen hunn a goufe schonn den 19. Mee mat Gewalt vun de sowjeteschen Truppen néiergeschloen.<ref name=Kalantas>{{Citation | URL = https://www.lrs.lt/pls/inter/w5_show?p_r=8524&p_k=2 | Titel = Romas Kalanta, Ambassador of Freedom, and the Spring of 1972 in Kaunas | Gekuckt = 4. Abrëll 2026 | Editeur = lrs.lt (Parlement vu Litauen) | Sprooch = lt }}</ref> === Zënter 1990 === Nodeems d'Land 1990 seng Onofhängegkeet zréck krut huet an 2004 Member vun de [[U|Europäescher Unioun]] ginn ass, ass et no e puer schwierege Joren an den 1990er wirtschaftlech nees biergop mat Kaunas gaangen. == Wirtschaft == [[Fichier:Kaunas FEZ.jpg|thumb|D'Fräihandelszon beim Kaunasser Fluchhafen.]] Haut huet Kaunas eng breetgefächert Ekonomie an ass e wichtege Wirtschaftszentrum vum Land. D'Stad ass de Standuert vu villen Industrie- a Déngschtleeschtungsentreprisen, dorënner Firmen an der Beräicher Informatiounstechnologie (IT), Logistik, Liewensmëttelveraarbechtung a Maschinnebau. Den internationale Fluchhafe Kaunas ass donieft e wichtege Verkéierspunkt fir Bëllegfluchlinnen an der baltescher Regioun. D'[[Fräihandelszon]] Kaunas huet zënter hirer Grënnung 1996 iwwer 1,5 Milliarden Euro un Investissementer ugezunn, dovun iwwer 70% aus dem Ausland.<ref>{{Citation | URL = https://kaunasin.lt/en/news/kaunas-free-economic-zone-investment-exceeds-1-5-billion/ | Titel = Kaunas Free Economic Zone investment exceeds €1.5 billion | Gekuckt = 4. Abrëll 2026 | Datum = | Editeur = kaunasin.lt | Sprooch = en }}</ref> Och déi [[Technesch Universitéit Kaunas]] (''Kauno technologijos universitetas'') an eng Rei Héichschoule stäerken de wëssensbaséierte Wirtschaftssecteur vun der Stad. D'Universitéitsklinicke Kaunas (''Kauno klinikos'') spille mat hiren iwwer 8.000 Mataarbechter an 1,5 Millioune Patientevisitte pro Joer eng bedeitend ekonomesch Roll.<ref>{{Citation | URL = https://lsmu.lt/en/lsmu-kauno-klinikos/ | Titel = The Hospital of Lithuanian University of Health Sciences Kauno klinikos | Gekuckt = 4. Abrëll 2026 | Editeur = lsmu.lt | Sprooch = en}}</ref> E riisegen Handelskomplex sinn d'Maarthalen ''Urmas'' mat hiren iwwer 2.000 Butteker an iwwerdaachte Maartstänn. Donieft ginn et eng Rei Akafszentren, dorënner den ''Akropolis'' am Zentrum an de ''Mega'', ee vun de gréisste Shoppingcentren am Baltikum. == Architektur a Kultur == [[Fichier:Kauno senamiestis by Augustas Didzgalvis.jpg|thumb|D'Alstad vu Kaunas mat der Kathedral (lénks am Bild).]] [[Fichier:2019. Kauno policija.JPG|thumb|E Beispill vum modernistescher Architektur aus der Tëschekrichszäit; haut e Gebai vun der Police.]] Déi mëttelalterlech Alstad mat gotesche Kierchen, dem Gemengenhaus an de Biergerhaiser, déi an engem gudden Zoustand sinn, bilden dat historescht Häerzstéck vun der Stad. 2023 gouf d'Tëschkrichsarchitektur de fënnefte litauesche Site, deen op d'Lëscht vum [[Weltierwen|Weltierwe]] vun der [[UNESCO]] geschriwwe gouf. Iwwer dausend Gebaier an deem Architekturstil aus de Joren 1919-1939, deen och nach "Kaunas-[[Modernismus]]" genannt gëtt, prägen d'Stadbild a maache Kaunas zu engem vun de bedeitendsten Ensembelen vum Tëschekrichsmodernismus.<ref name=UNESCO1661/> Zu de wichtegste Kulturetablissementer zielen den Nationalmusée M. K. Čiurlionis, deen dem Komponist a Moler [[Mikalojus Konstantinas Čiurlionis|mam selwechten Numm]] gewidmet ass, an de weltwäit eenzegaartegen Däiwelsmusée mat iwwer 3.000 Exponaten. An der neiopgebauter Buerg Kaunas fënnt een de Stadmusée. Donieft bidden den Nationalen Operen- a Balletstheater an de Staatlechen Dramatheater eng variéiert Programmatioun un. D'Strooss ''Laisvės alėja'' ("Fräiheetsallee"") ass eng vun de längste Foussgängerzonen am Nordoste vun Europa an de kulturellen a gesellschaftlechen Zentrum vum Liewen an der Stad. Als wichteg Universitéitsstad profitéiert Kaunas och vun enger lieweger Studentekultur. 2022 war Kaunas d'[[Europäesch Kulturhaaptstad]], nieft dem serbeschen [[Novi Sad]] an dem lëtzebuergeschen [[Esch 2022|Esch-Uelzecht]]. Am Kader dovun huet Kaunas vill international Konschtprojeten, Festivallen a Stadentwécklungsinitiativen ëmgesat, déi de Ruff vun der Stad als kreativ Metropol am Nordoste vu Kaunas nohalteg gestäerkt hunn.<ref>{{Citation | URL = https://www.researchgate.net/publication/384762851_Investigation_report_evaluation_of_Kaunas_European_Capital_of_Culture_2022 | Titel = Investigation report: evaluation of Kaunas European Capital of Culture 2022 | Gekuckt = 4. Abrëll 2026 | Auteur = Tadas Šarūnas | Datum = | Editeur = researchgate.net | Sprooch = en}}</ref> Zënter 1995 gëtt all zwee Joer d'Biennale vu Kaunas (''Kauno bienalė'') organiséiert, där hire Fokus op zeitgenëssescher Textilkonscht läit. Am Oktober gëtt all Joer zënter 2007 den Internationale Filmfestival vu Kaunas organiséiert, deen op [[Arthouse]]-Filmer spezialiséiert ass. == Sport == [[Fichier:Kauno stadionas by Augustas Didzgalvis.jpg|thumb|De Foussballstadion mat dem ''Ąžuolynas''-Park am Hannergrond.]] Kaunas ass haaptsächlech fir de [[Basketball]] bekannt. De Veräin [[BC Žalgiris]] ass ee vun den erfollegräichsten a bekanntste Basketballclibb an Europa a spillt an der [[EuroLeague]]. D'Žalgiris-Arena, eng vun de modernsten Sportarenaen am Land, ass eng zentral Plaz fir national an international Kompetitiounen. 2011 gouf do d'Finall vun der Basketball-Europameeschterschaft (EuroBasket) gespillt, an 2024 d'Europameeschterschaft am Äiskonschtlafen. Nieft dem Basketball sinn och Foussball, Liichtathletik a Ruddere staark an der Stad vertrueden. De Foussballveräin [[FK Kauno Žalgiris]] spillt an der ieweschter litauescher Liga. Tëscht 2013 an 2019 huet zu Kaunas och de kuerzliewegen [[FC Stumbras]] gespillt. Och den national Foussballveräin huet säi Sëtz zu Kaunas. Am Häerz vun der Stad läit de Stadion "S. Dariaus a S. Girėno", deen ursprénglech 1925 seng Dieren opgemaach huet an tëscht 2018 an 2022 ausgebaut a komplett renovéiert gouf.<ref name=>{{Citation | URL = https://www.lrt.lt/naujienos/verslas/4/1800374/kauno-dariaus-ir-gireno-stadiono-rekonstrukcijai-is-valstybes-biudzeto-skirta-beveik-10-mln-euru | Titel = Kauno Dariaus ir Girėno stadiono rekonstrukcijai iš valstybės biudžeto skirta beveik 10 mln. eurų | Gekuckt = 4. Abrëll 2026 | Datum = 13. Oktober 2022 | Editeur = lrt.lt | Sprooch = lt }}</ref> Am Stadion gëtt et och Liichtathletikanlagen an 2009 gouf do déi 7. Liichtathletik-U23-Europameeschterschaft organiséiert. Am Stadion spillt nieft dem lokalen FK Kauno Žalgiris och déi litauesch Nationalekipp. Zënter 2013 gëtt all Joer den International Marathon vu Kaunas an der Stad organiséiert. == Parkanlagen == [[Fichier:Kaunas Botanical Garden, July 2025, greenhouse exterior.jpg|thumb|Zär am botanesche Gaart vun der Vytautas Magnus Universitéit.]] Mat enger Fläch vun iwwer 60 Hektar ass den ''Ąžuolynas'' ("Eechebësch") de gréissten ëffentleche Park an der Stad selwer.<ref>{{Citation | URL = https://www.researchgate.net/publication/391423762_Kauno_Azuolyno_istorijos_atodangos_The_History_of_Azuolynas_Unveiled | Titel = Kauno Ąžuolyno istorijos atodangos | The History of Ąžuolynas Unveiled | Gekuckt = 4. Abrëll 2026 | Auteur = Vykintas Vaitkevičius, Giedrius Kuliešius | Datum = Abrëll 2024 | Editeur = researchgate.net | Sprooch = en }}</ref> De ''Ramybė''-Park gouf 1959 vun de sowjeteschen Autoritéiten um ale Kierfecht vun der Stad gebaut. Um Kierfecht ''Petrašiūnai'' leie vill Perséinlechkeete begruewen, déi déi national Politik, Geschicht a Konscht gepräägt hunn.<ref name=>{{Citation | URL = https://www.lrt.lt/naujienos/lietuvoje/2/2103368/mazai-zinoma-petrasiunu-kapiniu-istorijos-puse-zymusis-panteonas-ir-nuo-praeiviu-akiu-paslepti-lietuvos-kurejai | Titel = Mažai žinoma Petrašiūnų kapinių istorijos pusė: žymusis panteonas ir nuo praeivių akių paslėpti Lietuvos kūrėjai | Gekuckt = 4. Abrëll 2026 | Auteur = Karolina Aleknavičė | Datum = 2. November 2023 | Editeur = lrt.lt| Sprooch = lt }}</ref> Fir d'Landschaft mat sengem natierlechen Ökosystem a sengem kulturelle Patrimoine ronderëm de Kaunas-Reservoir ze schützen gouf 1992 och de Regionalpark Kaunas-Stauséi (''Kauno marių regioninis parkas'') etabléiert.<ref name=Waasserkraaftwierk/> Am Stiedchen Rumšiškės, op der anerer Säit vun deem Stauséi, läit de Litaueschen Ethnografesche Musée (''Lietuvos etnografijos muziejus''), ee vun de gréisste Fräiliichtmuséeën an Europa mat historeschen Haiser a Gebaier aus allen Deeler vum Land. Op Initiativ vum bedeitende litaueschen Zoolog [[Tadas Ivanauskas]] an dem Biolog Liudas Vailionis gouf 1923 de Botanesche Gaart gegrënnt. Den éischten Direkter war de [[Constantin von Regel]]. En déngt haut net nëmmen der Erhuelung, mee presentéiert och déi heemesch Planzewelt a beheemecht eng Rei Fuerschungsariichtungen vun der Vytautas-Magnus-Universitéit.<ref name=BotGarden>{{Citation | URL = https://www.lmaleidykla.lt/ojs/index.php/biologija/article/view/2651/1487 | Titel = The 90-Year Long Route of Kaunas Botanical Garde | Gekuckt = 24. Abrëll 2026 | Auteur = Vida Mildažienė | Datum = 2023 | Editeur = Biologija. Vol. 59. No. 1. P. 45–14 | Sprooch = en}}</ref> Donieft fënnt een zu Kaunas och deen eenzege staatlechen Zoo am Land. E gouf 1938 gegrënnt, och vum Tadas Ivanauskas, an 2023 renovéiert.<ref name=Zoo23>{{Citation | URL = https://www.zoosodas.lt/naujienos/jubiliejinius-85-erius-metus-vainikuos-lietuvos-zoologijos-sodo-atidarymas/ | Titel = Jubiliejinius 85-erius metus vainikuos Lietuvos zoologijos sodo atidarymas | Gekuckt = 24. Abrëll 2026 | Datum = 3. Juli 2023 | Editeur = zoosodas.lt | Sprooch = lt }}</ref> == Perséinlechkeeten == [[Fichier:Arvydas Sabonis.jpg|thumb|Den [[Arvydas Sabonis]] gëllt als e vun de beschte litauesche Basketspiller.]] Zu de Perséinlechkeeten, déi zu Kaunas gebuer goufen, zielen ënner anerem: * [[Emma Goldman]] (1869-1940), US-amerikanesch Anarchistin, Feministin a Schrëftstellerin * [[Ben Shahn]] (1898-1969) US-amerikanesche Moler a Grafiker * [[Emmanuel Lévinas]], Philosoph (1906–1995) * Nina von Stauffenberg, d'Fra vum Hitler-Attentäter [[Claus Schenk von Stauffenberg]] (1913–2006) * [[Donatas Banionis]] (1924-2014), litauesch a sowjetesche Schauspiller * [[Jacques Sernas]] (1925-2015), franséische Schauspiller * [[Mosche Arens]], Verdeedegungs- an Aussminister vun Israel (1925–2019) * [[Valdas Adamkus]], President vun der Republik Litauen (* 1926) * [[Aharon Barak]], President vum Ieweschte Geriicht vun Israel (* 1936) * [[Arvydas Sabonis]] (* 1964), ee vun de bekanntste litauesche Basketballspiller * [[Antanas Guoga]] (*1973), litauesche Pokerspiller (ënnert dem Numm Tony G) a Politiker * [[Žydrūnas Ilgauskas]] (*1975), en anere bekannte Basketballspiller * [[Salomėja Zaksaitė]] (* 1983), litauesch Schachspillerin * [[Linas Kleiza]] (* 1985), litauesche Basketballspiller == Biller == <gallery> Fichier:Event at Kaunas Castle for Statehood day (Valstybės diena) 2025 (1).jpg|E Concert bei der Buerg Kaunas wärend dem "Dag vun der Eegestaatlechkeet". Fichier:House of Perkūnas, Kaunas, Lithuania - Diliff.jpg|D'Perkūnas-Haus am gothesche Stil. Fichier:Kauno rotuse 2006-06-11.jpg|D'Stadhaus vu Kaunas, dat haut just nach fir zeremoniell Zwecker benotzt gëtt. Fichier:Church of St Gertrude, Kaunas - Diliff.jpg|D'Kierch vum Hellege Gertrude aus dem 16. Joerhonnert. Fichier:Church of St. Michael the Archangel, Kaunas (South Face - 02).jpg|Déi fréier orthodox an haiteg kathoulesch Kierch vum Hellegen Äerzengel Michel. Fichier:Kaunas Cathedral, Kaunas, Lithuania - Diliff.jpg|D'Kathedral vu bannen. Fichier:Pazaislis by Augustas Didzgalvis.jpg|D'Klouschter ''Pažaislis'' am Südoste vun der Stad. Fichier:Vytauto Didžiojo karo muziejus (aut. A. Užbalis).jpg|De Krichsmusée "Vytautas de Groussen". Fichier:Kauno klinikos 2006 07 23.jpg|D'Kaunas-Klinicken zielen zu de gréisste Spidolskomplexer am Baltikum. Fichier:Paminklas IX forte nužudytoms aukoms.jpg|D'Monument fir déi iwwer 30,000 Judden, déi am ''IX fortas'' ("9. Festung") vun der Nazien ëmbruecht goufen. Fichier:Vilijampole 2007-06-08.jpg|Vue op de Quartier Vilijampole. Fichier:Kaunas Marathon 2015 by Augustas Didzgalvis.jpg|Wärend dem Marathon am Joer 2015. Fichier:KTU XI rumai by Augustas Didzgalvis.jpg|D'Teschnesch Universitéit. Urmas 2023 by Augustas Didzgalvis.jpg|D'Maarthalen "Urmas" am Oste vun der Stad. Mega akvariumas Kaune1, 2006-12-02.jpg|De monumentalen Aquarium am Akafszentrum ''Mega''. </gallery> {{Referenzen}} [[Kategorie:Groussstied a Litauen]] 5lwka4v8imsxqegv3zzxestbheo3b8y 2676027 2676025 2026-04-26T19:53:07Z Bdx 7724 2676027 wikitext text/x-wiki {{Infobox Uertschaft | Foto = File:Vytautas the Great Bridge from hill, Kaunas, Lithuania - Diliff.jpg | FotoLegend = Bléck op d'Bréck "Vytautas-de-Groussen" an d'Alstad.}} '''Kaunas''' ass déi zweetgréisst Stad a [[Litauen]] an nieft der Haaptstad [[Vilnius]] de wirtschaftlechen a kulturellen Zentrum vum Land. == Geographie == Kaunas läit am Zentrum vu Litauen um Zesummefloss vun de Flëss [[Nemunas]] (op Däitsch: Memel) an [[Neris]], op enger Héicht vun 30 bis 153 Meter iwwert dem Mier. Déi administratiiv Fläch vu Kaunas ëmfaasst 157 km²,<ref name=StatGemeng>{{Citation | URL = https://www.kaunas.lt/apie-kauna/statistika/ | Titel = Statistika (Allgemeng Informatiounen) | Gekuckt = 19. Abrëll 2026 | Datum = 19. Januar 2026 | Editeur = Gemeng Kaunas | Sprooch = lt}}</ref> dozou zielen nieft der Stad selwer och nach eng Rei Dierfer. D'Ëmgéigend ass duerch Hiwwelen a Bëscher an duerch e grousse Stauséi am Oste vun der Stad gepräägt.<ref name=Reservoir>{{Citation | URL = https://kaunasin.lt/en/what-to-see/kaunas-reservoir-regional-park/ | Titel = Kaunas Reservoir Regional Park | Gekuckt = 19. Abrëll 2026 | Editeur = kaunasin.lt | Sprooch = en }}</ref> D'Klima ass temperéiert kontinental mat kale Wanteren a mëttelwaarme Summeren. Bis an d'Haaptstad Vilnius sinn et 103 km. D'Hafestad [[Klaipėda]] um baltesche Mier läit 209 km wäit fort.<ref name=StatGemeng/> == Bevëlkerung == Mat ronn 304.000 Awunner an enger Bevëlkerungsdicht vun 1.937 Awunner pro Quadratkilometer (2026) ass Kaunas déi zweetmeescht bevëlkert Stad a Litauen.<ref name=StatGemeng/> D'Bevëlkerung ass gréisstendeels ethnesch litauesch (zirka 93%), mat ënner anerem enger russescher an enger polnescher Minoritéit.<ref name=KnowHow17>Alexandra Frank, Mirko Kaupat, Günther Schäfer - Baltikum: Litauen, Lettland, Estland; Reise Know-How Verlag, 3. Editioun, 2017; ISBN: 978-3-8317-2915-9, Säit 103-139</ref> Wéinst Emigratioun an aner EU-Länner ass d'Bevëlkerung eng Zäit laang liicht zréckgaangen; si huet2019 awer erëm ugefaangen ze klammen.<ref name=StatGemeng/> == Wopen == D'Wope vun der Stad weist e wäissen Auerochs mat engem gëllene Kräiz tëscht den Haren op engem rouden Hannergrond. == Geschicht == === Mëttelalter a fréi Neizäit === [[Fichier:A view of Kaunas in the mid-19th century, painted by Marcin Zaleski.jpg|thumb|Eng Vue op Kaunas an der Mëtt vum 19. Joerhonnert.]] 1361 gouf Kaunas fir d'éischt an engem Dokument ernimmt, woubäi archeologesch Decouverten op eng éischter Besiidlung hiweisen. Am Mëttelalter huet d'Stad zum [[Groussherzogtum Litauen]] gehéiert a war eng wichteg Festung géint d'Ugrëff vum [[Däitschen Uerden]]. Scho 1408 krut d'Siidlung d'"Magdeburger Stadtrechte". Mat der Grënnung vum Staat [[Polen-Litauen]] am 16. Joerhonnert krut Kaunas als Handelszentrum nach méi Bedeitung.<ref name=nemunas>{{Citation | URL = https://www.nemunas.press/straipsniai/kaunas-maza-didelio-miesto-istorija-i/ | Titel = Kaunas: maža didelio miesto istorija (I) | Gekuckt = 19. Abrëll 2026 | Auteur = Marija Oniščik | Editeur = nemunas.press | Sprooch = lt }}</ref><ref name=GeschichtGemeng>{{Citation | URL = https://www.kaunas.lt/apie-kauna/miesto-istorija/ | Titel = Miesto istorija | Gekuckt = 26. Abrëll 2026 | Datum = 13. Abrëll 2016 | Editeur = kaunas.lt | Sprooch = lt}}</ref> Am 17. an am 18. Joerhonnert huet Kaunas eng Rei Katastrophen duerchlieft, dorënner Attacke vun de Russen (1665) an de Schweeden (1701) an d'[[Pescht|Peschtepidemien]] a de Jore 1657 a 1708. Donieft huet d'Stad 1731 a 1732 och nach gebrannt. Um Enn vum 18. Joerhonnert hat d'Wirtschaft sech e bëssen erholl. 1795 koum d'Stad fir déi nächst 120 Joer ënner d'Herrschaft vum [[Geschicht vu Russland|russesche Keeserräich]] a gouf zu engem wichtege Militär- a Verwaltungsstanduert ausgebaut. 1812 koum de Krich erëm, wéi den [[Napoleon Bonaparte|Napoleon]] mat senger Arméi um Wee op Moskau zweemol duerch Kaunas gezunn ass an d'Stad zweemol verwüüst huet. Um Enn vum 18. Joerhonnert gouf den Oginski-Kanal am haitege [[Wäissrussland]] gebaut, deen d'Flëss Nemunas an [[Dnepr]] verbënnt, an 1862 gouf d'Segment zu Kaunas vun der Eisebunn tëscht dem russesche Räich an Däitschland fäerdeggestallt. Doduerch ass Kaunas zu enger regionaler Handelsdréischeif ginn.<ref name=GeschichtGemeng/> === Wärend de Weltkricher === [[Fichier:Aleksotas Bridge in Kaunas, Lithuania, exploded by the retreating Red Army, 1941.jpg|thumb|Déi zerstéiert Aleksotas-Bréck, déi d'sowjetesch Truppe bei hirem Réckzuch 1941 gesprengt hunn.]] Wärend dem [[Éischte Weltkrich]] gouf d'Stad vun Däitschland besat (1915-1918). No der Onofhängegkeetserklärung vu Litauen am Joer 1918 war Kaunas vun 1920 bis 1939 déi provisoresch Haaptstad vun der neier Republik Litauen, well [[Vilnius]] vu Polen besat war. An där Period huet d'Stad vun enger kultureller an architektonescher Héichzäit am Stil vum [[Modernismus]] profitéiert.<ref name=UNESCO1661>{{Citation | URL = https://whc.unesco.org/en/list/1661 | Titel = Modernist Kaunas: Architecture of Optimism, 1919-1939 | Gekuckt = 26. Abrëll 2026 | Editeur = unesco.org | Sprooch = en }}</ref> Wärend dem [[Zweete Weltkrich]] war Kaunas fir d'éischt vu [[Sowjetunioun|sowjeteschen]] Truppe besat (1940-1941), duerno vun [[Nazidäitschland]]. Déi jiddesch Bevëlkerung vun der Stad gouf bal komplett deportéiert oder ëmbruecht. Den 1. August 1944 gouf d'Stad dunn erëm vun der [[Rout Arméi|Rouder Arméi]] besat. 1944 ass Litauen als "Litauesch Sozialistesche Sowjetrepublik" Deel vun der [[Sowjetunioun]] ginn et et koum zu enger Phas vun Industrialiséierung.<ref name=>{{Citation | URL = https://web.archive.org/web/20110526224745/http://regionai.stat.gov.lt/en/kauno_apskritis/kauno_miesto_savivaldybe.html | Titel = Portrait of the Regions of Lithuania: Kaunas city municipality (archivéiert) | Gekuckt = 26. Abrëll 2026 | Datum = ëm 2011 | Editeur = Litauescht Amt fir Statistik | Sprooch = en}}</ref> === Sowjetesch Zäit === [[Fichier:Kauno Marios.jpg|thumb|De Kaunas-Stauséi am Oste vun der Stad.]] 1955 hunn d'sowjetesch Autoritéiten mat dem Bau vun engem Waasserkraaftwierk um Floss Nemunas/Memel ugefaangen, deen 1959 gestaut gouf an och haut nach en iwwer 60 km2 grousse Reservoir am Osten vun der Stad bilt.<ref name=Waasserkraaftwierk>{{Citation | URL = https://www.vle.lt/straipsnis/kauno-marios/ | Titel = Kauno marios | Gekuckt = 19. Abrëll 2026 | Editeur = vle.lt | Sprooch = lt}}</ref><ref name=Reservoir/> Am Mee 1972 koum et zu Massendemonstratiounen, nodeems den 19-järege Student Romas Kalanta sech aus Protest géint de sowjetesche Regimm virum Musekstheater selwer a Brand gestach huet. D'Autoritéiten hunn d'Begriefnes vum Kalanta virverluecht, fir ze evitéieren, datt sech vill Leit do versammelen. Doropshin hu sech dausende vun haaptsächlech jonken Demonstranten op der ''Laisvės Alėja'', der Zentralavenue nieft der Plaz op där de Kalantas sech selwer immoléiert hat, zu regierungsfeindleche Protester versammelt. Déi hunn den 18. Mee ugefaangen hunn a goufe schonn den 19. Mee mat Gewalt vun de sowjeteschen Truppen néiergeschloen.<ref name=Kalantas>{{Citation | URL = https://www.lrs.lt/pls/inter/w5_show?p_r=8524&p_k=2 | Titel = Romas Kalanta, Ambassador of Freedom, and the Spring of 1972 in Kaunas | Gekuckt = 26. Abrëll 2026 | Editeur = lrs.lt (Parlement vu Litauen) | Sprooch = lt }}</ref> === Zënter 1990 === Nodeems d'Land 1990 seng Onofhängegkeet zréck krut huet an 2004 Member vun de [[U|Europäescher Unioun]] ginn ass, ass et no e puer schwierege Joren an den 1990er wirtschaftlech nees biergop mat Kaunas gaangen. == Wirtschaft == [[Fichier:Kaunas FEZ.jpg|thumb|D'Fräihandelszon beim Kaunasser Fluchhafen.]] Haut huet Kaunas eng breetgefächert Ekonomie an ass e wichtege Wirtschaftszentrum vum Land. D'Stad ass de Standuert vu villen Industrie- a Déngschtleeschtungsentreprisen, dorënner Firmen an der Beräicher Informatiounstechnologie (IT), Logistik, Liewensmëttelveraarbechtung a Maschinnebau. Den internationale Fluchhafe Kaunas ass donieft e wichtege Verkéierspunkt fir Bëllegfluchlinnen an der baltescher Regioun. D'[[Fräihandelszon]] Kaunas huet zënter hirer Grënnung 1996 iwwer 1,5 Milliarden Euro un Investissementer ugezunn, dovun iwwer 70% aus dem Ausland.<ref>{{Citation | URL = https://kaunasin.lt/en/news/kaunas-free-economic-zone-investment-exceeds-1-5-billion/ | Titel = Kaunas Free Economic Zone investment exceeds €1.5 billion | Gekuckt = 26. Abrëll 2026 | Datum = | Editeur = kaunasin.lt | Sprooch = en }}</ref> Och déi [[Technesch Universitéit Kaunas]] (''Kauno technologijos universitetas'') an eng Rei Héichschoule stäerken de wëssensbaséierte Wirtschaftssecteur vun der Stad. D'Universitéitsklinicke Kaunas (''Kauno klinikos'') spille mat hiren iwwer 8.000 Mataarbechter an 1,5 Millioune Patientevisitte pro Joer eng bedeitend ekonomesch Roll.<ref>{{Citation | URL = https://lsmu.lt/en/lsmu-kauno-klinikos/ | Titel = The Hospital of Lithuanian University of Health Sciences Kauno klinikos | Gekuckt = 26. Abrëll 2026 | Editeur = lsmu.lt | Sprooch = en}}</ref> E riisegen Handelskomplex sinn d'Maarthalen ''Urmas'' mat hiren iwwer 2.000 Butteker an iwwerdaachte Maartstänn.<ref>{{Citation | URL = https://kaunasin.lt/en/what-to-do/trade-town-urmas/ | Titel = Trade Town URMAS | Gekuckt = 26. Abrëll 2026 | Editeur = kaunasin.lt | Sprooch = en }}</ref> Donieft ginn et eng Rei Akafszentren, dorënner den ''Akropolis'' am Zentrum an de ''Mega'', ee vun de gréisste Shoppingcentren am Baltikum. == Architektur a Kultur == [[Fichier:Kauno senamiestis by Augustas Didzgalvis.jpg|thumb|D'Alstad vu Kaunas mat der Kathedral (lénks am Bild).]] [[Fichier:2019. Kauno policija.JPG|thumb|E Beispill vum modernistescher Architektur aus der Tëschekrichszäit; haut e Gebai vun der Police.]] Déi mëttelalterlech Alstad mat gotesche Kierchen, dem Gemengenhaus an de Biergerhaiser, déi an engem gudden Zoustand sinn, bilden dat historescht Häerzstéck vun der Stad. 2023 gouf d'Tëschkrichsarchitektur de fënnefte litauesche Site, deen op d'Lëscht vum [[Weltierwen|Weltierwe]] vun der [[UNESCO]] geschriwwe gouf. Iwwer dausend Gebaier an deem Architekturstil aus de Joren 1919-1939, deen och nach "Kaunas-[[Modernismus]]" genannt gëtt, prägen d'Stadbild a maache Kaunas zu engem vun de bedeitendsten Ensembelen vum Tëschekrichsmodernismus.<ref name=UNESCO1661/> Zu de wichtegste Kulturetablissementer zielen den Nationalmusée M. K. Čiurlionis, deen dem Komponist a Moler [[Mikalojus Konstantinas Čiurlionis|mam selwechten Numm]] gewidmet ass, an de weltwäit eenzegaartegen Däiwelsmusée mat iwwer 3.000 Exponaten. An der neiopgebauter Buerg Kaunas fënnt een de Stadmusée. Donieft bidden den Nationalen Operen- a Balletstheater an de Staatlechen Dramatheater eng variéiert Programmatioun un. D'Strooss ''Laisvės alėja'' ("Fräiheetsallee"") ass eng vun de längste Foussgängerzonen am Nordoste vun Europa an de kulturellen a gesellschaftlechen Zentrum vum Liewen an der Stad. Als wichteg Universitéitsstad profitéiert Kaunas och vun enger lieweger Studentekultur. 2022 war Kaunas d'[[Europäesch Kulturhaaptstad]], nieft dem serbeschen [[Novi Sad]] an dem lëtzebuergeschen [[Esch 2022|Esch-Uelzecht]]. Am Kader dovun huet Kaunas vill international Konschtprojeten, Festivallen a Stadentwécklungsinitiativen ëmgesat, déi de Ruff vun der Stad als kreativ Metropol am Nordoste vu Kaunas nohalteg gestäerkt hunn.<ref>{{Citation | URL = https://www.researchgate.net/publication/384762851_Investigation_report_evaluation_of_Kaunas_European_Capital_of_Culture_2022 | Titel = Investigation report: evaluation of Kaunas European Capital of Culture 2022 | Gekuckt = 26. Abrëll 2026 | Auteur = Tadas Šarūnas | Datum = | Editeur = researchgate.net | Sprooch = en}}</ref> Zënter 1995 gëtt all zwee Joer d'Biennale vu Kaunas (''Kauno bienalė'') organiséiert, där hire Fokus op zeitgenëssescher Textilkonscht läit. Am Oktober gëtt all Joer zënter 2007 den Internationale Filmfestival vu Kaunas organiséiert, deen op [[Arthouse]]-Filmer spezialiséiert ass. == Sport == [[Fichier:Kauno stadionas by Augustas Didzgalvis.jpg|thumb|De Foussballstadion mat dem ''Ąžuolynas''-Park am Hannergrond.]] Kaunas ass haaptsächlech fir de [[Basketball]] bekannt. De Veräin [[BC Žalgiris]] ass ee vun den erfollegräichsten a bekanntste Basketballclibb an Europa a spillt an der [[EuroLeague]]. D'Žalgiris-Arena, eng vun de modernsten Sportarenaen am Land, ass eng zentral Plaz fir national an international Kompetitiounen. 2011 gouf do d'Finall vun der Basketball-Europameeschterschaft (EuroBasket) gespillt, an 2024 d'Europameeschterschaft am Äiskonschtlafen. Nieft dem Basketball sinn och Foussball, Liichtathletik a Ruddere staark an der Stad vertrueden. De Foussballveräin [[FK Kauno Žalgiris]] spillt an der ieweschter litauescher Liga. Tëscht 2013 an 2019 huet zu Kaunas och de kuerzliewegen [[FC Stumbras]] gespillt. Och den national Foussballveräin huet säi Sëtz zu Kaunas. Am Häerz vun der Stad läit de Stadion "S. Dariaus a S. Girėno", deen ursprénglech 1925 seng Dieren opgemaach huet an tëscht 2018 an 2022 ausgebaut a komplett renovéiert gouf.<ref name=>{{Citation | URL = https://www.lrt.lt/naujienos/verslas/4/1800374/kauno-dariaus-ir-gireno-stadiono-rekonstrukcijai-is-valstybes-biudzeto-skirta-beveik-10-mln-euru | Titel = Kauno Dariaus ir Girėno stadiono rekonstrukcijai iš valstybės biudžeto skirta beveik 10 mln. eurų | Gekuckt = 26. Abrëll 2026 | Datum = 13. Oktober 2022 | Editeur = lrt.lt | Sprooch = lt }}</ref> Am Stadion gëtt et och Liichtathletikanlagen an 2009 gouf do déi 7. Liichtathletik-U23-Europameeschterschaft organiséiert. Am Stadion spillt nieft dem lokalen FK Kauno Žalgiris och déi litauesch Nationalekipp. Zënter 2013 gëtt all Joer den International Marathon vu Kaunas an der Stad organiséiert. == Parkanlagen == [[Fichier:Kaunas Botanical Garden, July 2025, greenhouse exterior.jpg|thumb|Zär am botanesche Gaart vun der Vytautas-Magnus-Universitéit.]] Mat enger Fläch vun iwwer 60 Hektar ass den ''Ąžuolynas'' ("Eechebësch") de gréissten ëffentleche Park an der Stad selwer.<ref>{{Citation | URL = https://www.researchgate.net/publication/391423762_Kauno_Azuolyno_istorijos_atodangos_The_History_of_Azuolynas_Unveiled | Titel = Kauno Ąžuolyno istorijos atodangos | The History of Ąžuolynas Unveiled | Gekuckt = 26. Abrëll 2026 | Auteur = Vykintas Vaitkevičius, Giedrius Kuliešius | Datum = Abrëll 2024 | Editeur = researchgate.net | Sprooch = en }}</ref> De ''Ramybė''-Park gouf 1959 vun de sowjeteschen Autoritéiten um ale Kierfecht vun der Stad gebaut. Um Kierfecht ''Petrašiūnai'' leie vill Perséinlechkeete begruewen, déi déi national Politik, Geschicht a Konscht gepräägt hunn.<ref name=>{{Citation | URL = https://www.lrt.lt/naujienos/lietuvoje/2/2103368/mazai-zinoma-petrasiunu-kapiniu-istorijos-puse-zymusis-panteonas-ir-nuo-praeiviu-akiu-paslepti-lietuvos-kurejai | Titel = Mažai žinoma Petrašiūnų kapinių istorijos pusė: žymusis panteonas ir nuo praeivių akių paslėpti Lietuvos kūrėjai | Gekuckt = 26. Abrëll 2026 | Auteur = Karolina Aleknavičė | Datum = 2. November 2023 | Editeur = lrt.lt| Sprooch = lt }}</ref> Fir d'Landschaft mat sengem natierlechen Ökosystem a sengem kulturelle Patrimoine ronderëm de Kaunas-Reservoir ze schützen gouf 1992 och de Regionalpark Kaunas-Stauséi (''Kauno marių regioninis parkas'') etabléiert.<ref name=Waasserkraaftwierk/> Am Stiedchen Rumšiškės, op der anerer Säit vun deem Stauséi, läit de Litaueschen Ethnografesche Musée (''Lietuvos etnografijos muziejus''), ee vun de gréisste Fräiliichtmuséeën an Europa mat historeschen Haiser a Gebaier aus allen Deeler vum Land. Op Initiativ vum bedeitende litaueschen Zoolog [[Tadas Ivanauskas]] an dem Biolog Liudas Vailionis gouf 1923 de Botanesche Gaart gegrënnt. Den éischten Direkter war de [[Constantin von Regel]]. En déngt haut net nëmmen der Erhuelung, mee presentéiert och déi heemesch Planzewelt a beheemecht eng Rei Fuerschungsariichtungen vun der Vytautas-Magnus-Universitéit.<ref name=BotGarden>{{Citation | URL = https://www.lmaleidykla.lt/ojs/index.php/biologija/article/view/2651/1487 | Titel = The 90-Year Long Route of Kaunas Botanical Garde | Gekuckt = 24. Abrëll 2026 | Auteur = Vida Mildažienė | Datum = 2023 | Editeur = Biologija. Vol. 59. No. 1. P. 45–14 | Sprooch = en}}</ref> Donieft fënnt een zu Kaunas och deen eenzege staatlechen Zoo am Land. E gouf 1938 gegrënnt, och vum Tadas Ivanauskas, an 2023 renovéiert.<ref name=Zoo23>{{Citation | URL = https://www.zoosodas.lt/naujienos/jubiliejinius-85-erius-metus-vainikuos-lietuvos-zoologijos-sodo-atidarymas/ | Titel = Jubiliejinius 85-erius metus vainikuos Lietuvos zoologijos sodo atidarymas | Gekuckt = 24. Abrëll 2026 | Datum = 3. Juli 2023 | Editeur = zoosodas.lt | Sprooch = lt }}</ref> == Perséinlechkeeten == [[Fichier:Arvydas Sabonis.jpg|thumb|Den [[Arvydas Sabonis]] gëllt als e vun de beschte litauesche Basketspiller.]] Zu de Perséinlechkeeten, déi zu Kaunas gebuer goufen, zielen ënner anerem: * [[Emma Goldman]] (1869-1940), US-amerikanesch Anarchistin, Feministin a Schrëftstellerin * [[Ben Shahn]] (1898-1969) US-amerikanesche Moler a Grafiker * [[Emmanuel Lévinas]], Philosoph (1906–1995) * Nina von Stauffenberg, d'Fra vum Hitler-Attentäter [[Claus Schenk von Stauffenberg]] (1913–2006) * [[Donatas Banionis]] (1924-2014), litauesch a sowjetesche Schauspiller * [[Jacques Sernas]] (1925-2015), franséische Schauspiller * [[Mosche Arens]], Verdeedegungs- an Aussminister vun Israel (1925–2019) * [[Valdas Adamkus]], President vun der Republik Litauen (* 1926) * [[Aharon Barak]], President vum Ieweschte Geriicht vun Israel (* 1936) * [[Arvydas Sabonis]] (* 1964), ee vun de bekanntste litauesche Basketballspiller * [[Antanas Guoga]] (*1973), litauesche Pokerspiller (ënnert dem Numm Tony G) a Politiker * [[Žydrūnas Ilgauskas]] (*1975), en anere bekannte Basketballspiller * [[Salomėja Zaksaitė]] (* 1983), litauesch Schachspillerin * [[Linas Kleiza]] (* 1985), litauesche Basketballspiller == Biller == <gallery> Fichier:Event at Kaunas Castle for Statehood day (Valstybės diena) 2025 (1).jpg|E Concert bei der Buerg Kaunas wärend dem "Dag vun der Eegestaatlechkeet". Fichier:House of Perkūnas, Kaunas, Lithuania - Diliff.jpg|D'Perkūnas-Haus am gothesche Stil. Fichier:Kauno rotuse 2006-06-11.jpg|D'Stadhaus vu Kaunas, dat haut just nach fir zeremoniell Zwecker benotzt gëtt. Fichier:Church of St Gertrude, Kaunas - Diliff.jpg|D'Kierch vum Hellege Gertrude aus dem 16. Joerhonnert. Fichier:Church of St. Michael the Archangel, Kaunas (South Face - 02).jpg|Déi fréier orthodox an haiteg kathoulesch Kierch vum Hellegen Äerzengel Michel. Fichier:Kaunas Cathedral, Kaunas, Lithuania - Diliff.jpg|D'Kathedral vu bannen. Fichier:Pazaislis by Augustas Didzgalvis.jpg|D'Klouschter ''Pažaislis'' am Südoste vun der Stad. Fichier:Vytauto Didžiojo karo muziejus (aut. A. Užbalis).jpg|De Krichsmusée "Vytautas de Groussen". Fichier:Kauno klinikos 2006 07 23.jpg|D'Kaunas-Klinicken zielen zu de gréisste Spidolskomplexer am Baltikum. Fichier:Paminklas IX forte nužudytoms aukoms.jpg|D'Monument fir déi iwwer 30,000 Judden, déi am ''IX fortas'' ("9. Festung") vun der Nazien ëmbruecht goufen. Fichier:Vilijampole 2007-06-08.jpg|Vue op de Quartier Vilijampole. Fichier:Kaunas Marathon 2015 by Augustas Didzgalvis.jpg|Wärend dem Marathon am Joer 2015. Fichier:KTU XI rumai by Augustas Didzgalvis.jpg|D'Teschnesch Universitéit (KTU). Urmas 2023 by Augustas Didzgalvis.jpg|D'Maarthalen "Urmas" am Oste vun der Stad. Mega akvariumas Kaune1, 2006-12-02.jpg|De monumentalen Aquarium am Akafszentrum ''Mega''. </gallery> {{Referenzen}} [[Kategorie:Groussstied a Litauen]] dwra4fjmdxoyjides3h74xk0hn5f9hh 2676029 2676027 2026-04-26T19:59:34Z GilPe 14980 Korr.; Upassungen 2676029 wikitext text/x-wiki {{Infobox Uertschaft | Foto = File:Vytautas the Great Bridge from hill, Kaunas, Lithuania - Diliff.jpg | FotoLegend = Bléck op d'Vytautas-de-Grousse-Bréck an d'Alstad. }} '''Kaunas''' ass déi zweetgréisst Stad a [[Litauen]] an nieft der Haaptstad [[Vilnius]] de wirtschaftlechen a kulturellen Zentrum vum Land. == Geographie == Kaunas läit am Zentrum vu Litauen um Zesummefloss vun de Flëss [[Nemunas]] (op Däitsch: Memel) an [[Neris]], op enger Héicht vun 30 bis 153 Meter iwwert dem Mier. Déi administrativ Fläch vu Kaunas ëmfaasst 157 {{Km²}},<ref name=StatGemeng>{{Citation | URL = https://www.kaunas.lt/apie-kauna/statistika/ | Titel = Statistika (Allgemeng Informatiounen) | Gekuckt = 19. Abrëll 2026 | Datum = 19. Januar 2026 | Editeur = Gemeng Kaunas | Sprooch = lt}}</ref> dozou zielen nieft der Stad selwer och nach eng Rei Dierfer. D'Ëmgéigend ass duerch Hiwwelen a Bëscher an duerch e grousse Stauséi am Oste vun der Stad gepräägt.<ref name=Reservoir>{{Citation | URL = https://kaunasin.lt/en/what-to-see/kaunas-reservoir-regional-park/ | Titel = Kaunas Reservoir Regional Park | Gekuckt = 19. Abrëll 2026 | Editeur = kaunasin.lt | Sprooch = en }}</ref> D'Klima ass temperéiert kontinental mat kale Wanteren a mëttelwaarme Summeren. Bis an d'Haaptstad Vilnius sinn et 103 km. D'Hafestad [[Klaipėda]] um [[Baltescht Mier|baltesche Mier]] läit 209 km wäit ewech.<ref name=StatGemeng/> == Bevëlkerung == Mat ronn 304.000 Awunner an enger Bevëlkerungsdicht vun 1.937 Awunner pro Quadratkilometer (2026) ass Kaunas déi zweetmeescht bevëlkert Stad a Litauen.<ref name=StatGemeng/> D'Bevëlkerung ass gréisstendeels ethnesch litauesch (zirka 93&nbsp;%), mat ënner anerem enger russescher an enger polnescher Minoritéit.<ref name=KnowHow17>Alexandra Frank, Mirko Kaupat, Günther Schäfer - Baltikum: Litauen, Lettland, Estland; Reise Know-How Verlag, 3. Editioun, 2017; ISBN: 978-3-8317-2915-9, Säit 103-139</ref> Wéinst Emigratioun an aner EU-Länner ass d'Bevëlkerung eng Zäit laang liicht zeréckgaangen; se huet 2019 awer erëm ugefaangen ze klammen.<ref name=StatGemeng/> == Geschicht == === Mëttelalter a fréi Neizäit === [[Fichier:A view of Kaunas in the mid-19th century, painted by Marcin Zaleski.jpg|thumb|Eng Vue op Kaunas Mëtt des 19. Joerhonnerts.]] 1361 gouf Kaunas fir d'éischt an engem Dokument ernimmt, woubäi archeologesch Decouverten op eng méi fréi Besiidlung hiweisen. Am [[Mëttelalter]] huet d'Stad zum [[Groussherzogtum Litauen|Groussherzogtum Litaue]] gehéiert a war eng wichteg Festung géint d'Ugrëff vum [[Däitschen Uerden]]. Scho 1408 krut d'Siidlung d'"Magdeburger Stadtrechte". Mat der Grënnung vum Staat [[Polen-Litauen]] am 16. Joerhonnert krut Kaunas als Handelszentrum nach méi Bedeitung.<ref name=nemunas>{{Citation | URL = https://www.nemunas.press/straipsniai/kaunas-maza-didelio-miesto-istorija-i/ | Titel = Kaunas: maža didelio miesto istorija (I) | Gekuckt = 19. Abrëll 2026 | Auteur = Marija Oniščik | Editeur = nemunas.press | Sprooch = lt }}</ref><ref name=GeschichtGemeng>{{Citation | URL = https://www.kaunas.lt/apie-kauna/miesto-istorija/ | Titel = Miesto istorija | Gekuckt = 26. Abrëll 2026 | Datum = 13. Abrëll 2016 | Editeur = kaunas.lt | Sprooch = lt}}</ref> Am 17. an am 18. Joerhonnert huet Kaunas eng Rei Katastrophen duerchlieft, dorënner Attacke vun de Russen (1665) an de Schweeden (1701) an d'[[Pescht|Peschtepidemien]] a de Jore 1657 a 1708. Donieft huet d'Stad 1731 a 1732 och nach gebrannt. Um Enn vum 18. Joerhonnert hat d'Wirtschaft sech e bëssen erholl. 1795 koum d'Stad fir déi nächst 120 Joer ënner d'Herrschaft vum [[Geschicht vu Russland|russesche Keeserräich]] a gouf zu engem wichtege Militär- a Verwaltungsstanduert ausgebaut. 1812 koum de Krich erëm, wéi den [[Napoleon Bonaparte|Napoleon]] mat senger Arméi um Wee op Moskau zweemol duerch Kaunas gezunn ass an d'Stad zweemol verwüüst huet. Um Enn vum 18. Joerhonnert gouf den Oginski-Kanal am haitege [[Wäissrussland]] gebaut, deen d'Flëss Nemunas an [[Dnepr]] verbënnt, an 1862 gouf d'Segment zu Kaunas vun der Eisebunn tëscht dem russesche Räich an Däitschland fäerdeggestallt. Doduerch ass Kaunas zu enger regionaler Handelsdréischeif ginn.<ref name=GeschichtGemeng/> === Wärend de Weltkricher === [[Fichier:Aleksotas Bridge in Kaunas, Lithuania, exploded by the retreating Red Army, 1941.jpg|thumb|Déi zerstéiert Aleksotas-Bréck, déi d'sowjetesch Truppe bei hirem Réckzuch 1941 gesprengt hunn.]] Wärend dem [[Éischte Weltkrich]] gouf d'Stad vun Däitschland besat (1915–1918). No der Onofhängegkeetserklärung vu Litauen am Joer 1918 war Kaunas vun 1920 bis 1939 déi provisoresch Haaptstad vun der neier Republik Litauen, well [[Vilnius]] vu Polen besat war. An där Period huet d'Stad vun enger kultureller an architektonescher Héichzäit am Stil vum [[Modernismus]] profitéiert.<ref name=UNESCO1661>{{Citation | URL = https://whc.unesco.org/en/list/1661 | Titel = Modernist Kaunas: Architecture of Optimism, 1919-1939 | Gekuckt = 26. Abrëll 2026 | Editeur = unesco.org | Sprooch = en }}</ref> Wärend dem [[Zweete Weltkrich]] war Kaunas fir d'éischt vu [[Sowjetunioun|sowjeteschen]] Truppe besat (1940–1941), duerno vun [[Nazidäitschland]]. Déi [[Juddentum|jiddesch]] Bevëlkerung vun der Stad gouf bal komplett deportéiert oder ëmbruecht. Den 1. August 1944 gouf d'Stad dunn erëm vun der [[Rout Arméi|Rouder Arméi]] besat. 1944 ass Litauen als "Litauesch Sozialistesche Sowjetrepublik" en Deel vun der [[Sowjetunioun]] ginn et et koum zu enger Phas vun Industrialiséierung.<ref name=>{{Citation | URL = https://web.archive.org/web/20110526224745/http://regionai.stat.gov.lt/en/kauno_apskritis/kauno_miesto_savivaldybe.html | Titel = Portrait of the Regions of Lithuania: Kaunas city municipality (archivéiert) | Gekuckt = 26. Abrëll 2026 | Datum = ëm 2011 | Editeur = Litauescht Amt fir Statistik | Sprooch = en}}</ref> === Sowjetesch Zäit === [[Fichier:Kauno Marios.jpg|thumb|De Kaunas-Reservoir am Oste vun der Stad.]] 1955 hunn d'sowjetesch Autoritéite mat dem Bau vun engem Waasserkraaftwierk um Floss Nemunas/Memel ugefaangen, deen 1959 gestaut gouf an och haut nach en iwwer 60 km² grousse Reservoir am Oste vun der Stad bilt.<ref name=Waasserkraaftwierk>{{Citation | URL = https://www.vle.lt/straipsnis/kauno-marios/ | Titel = Kauno marios | Gekuckt = 19. Abrëll 2026 | Editeur = vle.lt | Sprooch = lt}}</ref><ref name=Reservoir/> Am Mee 1972 koum et zu Massendemonstratiounen, nodeems den 19-järege Student Romas Kalanta sech aus Protest géint de sowjetesche Regimm virum Musekstheater selwer a Brand gestach huet. D'Autoritéiten hunn d'Begriefnes vum Kalanta virverluecht, fir ze evitéieren, datt sech vill Leit do versammelen. Doropshin hu sech Dausende vun haaptsächlech jonken Demonstranten op der ''Laisvės Alėja'', der zentraler Avenue nieft der Plaz op där de Kalantas sech selwer immoléiert hat, zu regierungsfeindleche Protester versammelt. Déi hunn den 18. Mee ugefaangen a goufe schonn den 19. Mee mat Gewalt vun de sowjeteschen Truppen néiergeschloen.<ref name=Kalantas>{{Citation | URL = https://www.lrs.lt/pls/inter/w5_show?p_r=8524&p_k=2 | Titel = Romas Kalanta, Ambassador of Freedom, and the Spring of 1972 in Kaunas | Gekuckt = 26. Abrëll 2026 | Editeur = lrs.lt (Parlement vu Litauen) | Sprooch = lt }}</ref> === Zënter 1990 === Nodeems d'Land 1990 seng Onofhängegkeet zeréck krut huet an 2004 Member vun de [[U|Europäescher Unioun]] ginn ass, ass et no e puer schwierege Joren an den 1990er wirtschaftlech nees biergop mat Kaunas gaangen. == Wirtschaft == [[Fichier:Kaunas FEZ.jpg|thumb|D'Fräihandelszon beim Kaunasser Fluchhafen.]] Haut huet Kaunas eng breetgefächert Ekonomie an ass e wichtege Wirtschaftszentrum vum Land. D'Stad ass de Standuert vu villen Industrie- an Déngschtleeschtungsentreprisen, dorënner Firmen an der Beräicher Informatiounstechnologie (IT), Logistik, Liewensmëttelveraarbechtung a Maschinnebau. Den internationale Fluchhafe Kaunas ass donieft e wichtege Verkéierspunkt fir Bëllegfluchlinnen an der baltescher Regioun. D'[[Fräihandelszon]] Kaunas huet zënter hirer Grënnung 1996 iwwer 1,5 Milliarden Euro un Investissementer ugezunn, dovun iwwer 70&nbsp;% aus dem Ausland.<ref>{{Citation | URL = https://kaunasin.lt/en/news/kaunas-free-economic-zone-investment-exceeds-1-5-billion/ | Titel = Kaunas Free Economic Zone investment exceeds €1.5 billion | Gekuckt = 26. Abrëll 2026 | Datum = | Editeur = kaunasin.lt | Sprooch = en }}</ref> Och déi [[Technesch Universitéit Kaunas]] (''Kauno technologijos universitetas'') an eng Rei Héichschoule stäerken de wëssensbaséierte Wirtschaftssecteur vun der Stad. D'Universitéitsklinicke Kaunas (''Kauno klinikos'') spille mat hiren iwwer 8.000 Mataarbechter an 1,5 Millioune Patientevisitte pro Joer eng bedeitend ekonomesch Roll.<ref>{{Citation | URL = https://lsmu.lt/en/lsmu-kauno-klinikos/ | Titel = The Hospital of Lithuanian University of Health Sciences Kauno klinikos | Gekuckt = 26. Abrëll 2026 | Editeur = lsmu.lt | Sprooch = en}}</ref> E risegen Handelskomplex sinn d'Maarthalen ''Urmas'' mat hiren iwwer 2.000 Butteker an iwwerdaachte Maartstänn.<ref>{{Citation | URL = https://kaunasin.lt/en/what-to-do/trade-town-urmas/ | Titel = Trade Town URMAS | Gekuckt = 26. Abrëll 2026 | Editeur = kaunasin.lt | Sprooch = en }}</ref> Donieft gëtt et eng Rei Akafszentren, dorënner den ''Akropolis'' am Zentrum an de ''Mega'', ee vun de gréisste Shoppingcentren am Baltikum. == Architektur a Kultur == [[Fichier:Kauno senamiestis by Augustas Didzgalvis.jpg|thumb|D'Alstad vu Kaunas mat der Kathedral (lénks am Bild).]] [[Fichier:2019. Kauno policija.JPG|thumb|E Beispill vum modernistescher Architektur aus der Tëschekrichszäit; haut e Gebai vun der Police.]] Déi mëttelalterlech Alstad mat gotesche Kierchen, dem Gemengenhaus an de Biergerhaiser, déi an engem gudden Zoustand sinn, bilden dat historescht Häerzstéck vun der Stad. 2023 gouf d'Tëschekrichsarchitektur de fënnefte litauesche Site, deen op d'Lëscht vum [[Weltierwen|Weltierwe]] vun der [[UNESCO]] geschriwwe gouf. Iwwer dausend Gebaier an deem Architekturstil aus de Joren 1919-1939, deen och nach "Kaunas-[[Modernismus]]" genannt gëtt, prägen d'Stadbild a maache Kaunas zu engem vun de bedeitendsten Ensembele vum Tëschekrichsmodernismus.<ref name=UNESCO1661/> Zu de wichtegste Kulturetablissementer zielen den Nationalmusée M. K. Čiurlionis, deen dem Komponist a Moler [[Mikalojus Konstantinas Čiurlionis|mam selwechten Numm]] gewidmet ass, an de weltwäit eenzegaartegen Däiwelsmusée mat iwwer 3.000 Exponaten. An der neiopgebauter Buerg Kaunas fënnt een de Stadmusée. Donieft bidden den Nationalen Operen- a Balletstheater an de Staatlechen Dramatheater eng variéiert Programmatioun un. D'Strooss ''Laisvės alėja'' ("Fräiheetsallee") ass eng vun de längste Foussgängerzonen am Nordoste vun Europa an de kulturellen a gesellschaftlechen Zentrum vum Liewen an der Stad. Als wichteg Universitéitsstad profitéiert Kaunas och vun enger lieweger Studentekultur. 2022 war Kaunas d'[[Europäesch Kulturhaaptstad]], nieft dem serbeschen [[Novi Sad]] an dem lëtzebuergeschen [[Esch 2022|Esch-Uelzecht]]. Am Kader dovun huet Kaunas vill international Konschtprojeten, Festivallen a Stadentwécklungsinitiativen ëmgesat, déi de Ruff vun der Stad als kreativ Metropol am Nordoste vu Kaunas nohalteg gestäerkt hunn.<ref>{{Citation | URL = https://www.researchgate.net/publication/384762851_Investigation_report_evaluation_of_Kaunas_European_Capital_of_Culture_2022 | Titel = Investigation report: evaluation of Kaunas European Capital of Culture 2022 | Gekuckt = 26. Abrëll 2026 | Auteur = Tadas Šarūnas | Datum = | Editeur = researchgate.net | Sprooch = en}}</ref> Zënter 1995 gëtt all zwee Joer d'Biennale vu Kaunas (''Kauno bienalė'') organiséiert, där hire Fokus op zäitgenëssescher Textilkonscht läit. Am Oktober gëtt all Joer zënter 2007 den internationale Filmfestival vu Kaunas organiséiert, deen op [[Arthouse]]-Filmer spezialiséiert ass. == Sport == [[Fichier:Kauno stadionas by Augustas Didzgalvis.jpg|thumb|De Foussballstadion mat dem ''Ąžuolynas''-Park am Hannergrond.]] Kaunas ass haaptsächlech fir de [[Basketball]] bekannt. De Veräin [[BC Žalgiris]] ass ee vun den erfollegräichsten a bekanntste Basketballclibb an Europa a spillt an der [[EuroLeague]]. D'Žalgiris-Arena, eng vun de modernste Sportarenaen am Land, ass eng zentral Plaz fir national an international Kompetitiounen. 2011 gouf do d'Finall vun der Basketball-Europameeschterschaft (EuroBasket) gespillt, an 2024 d'Europameeschterschaft am Äiskonschtlafen. Nieft dem Basketball sinn och Foussball, Liichtathletik a Ruddere staark an der Stad vertrueden. De Foussballveräin [[FK Kauno Žalgiris]] spillt an der ieweschter litauescher Liga. Tëscht 2013 an 2019 huet zu Kaunas och de kuerzliewegen [[FC Stumbras]] gespillt. Och den nationale Foussballveräin huet säi Sëtz zu Kaunas. Am Häerz vun der Stad läit de Stadion "S. Dariaus a S. Girėno", deen ursprénglech 1925 seng Dieren opgemaach huet an tëscht 2018 an 2022 ausgebaut a komplett renovéiert gouf.<ref name=>{{Citation | URL = https://www.lrt.lt/naujienos/verslas/4/1800374/kauno-dariaus-ir-gireno-stadiono-rekonstrukcijai-is-valstybes-biudzeto-skirta-beveik-10-mln-euru | Titel = Kauno Dariaus ir Girėno stadiono rekonstrukcijai iš valstybės biudžeto skirta beveik 10 mln. eurų | Gekuckt = 26. Abrëll 2026 | Datum = 13. Oktober 2022 | Editeur = lrt.lt | Sprooch = lt }}</ref> Am Stadion gëtt et och Liichtathletiksanlagen an 2009 gouf do déi 7. Liichtathletik-U23-Europameeschterschaft organiséiert. Am Stadion spillt nieft dem lokalen FK Kauno Žalgiris och déi litauesch Nationalekipp. Zënter 2013 gëtt all Joer den ''International Marathon vu Kaunas'' an der Stad organiséiert. == Parkanlagen == [[Fichier:Kaunas Botanical Garden, July 2025, greenhouse exterior.jpg|thumb|Zär am botanesche Gaart vun der Vytautas Magnus Universitéit.]] Mat enger Fläch vun iwwer 60 [[Ar (Flächemooss)|Hektar]] ass den ''Ąžuolynas'' ("Eechebësch") de gréissten ëffentleche Park an der Stad selwer.<ref>{{Citation | URL = https://www.researchgate.net/publication/391423762_Kauno_Azuolyno_istorijos_atodangos_The_History_of_Azuolynas_Unveiled | Titel = Kauno Ąžuolyno istorijos atodangos | The History of Ąžuolynas Unveiled | Gekuckt = 26. Abrëll 2026 | Auteur = Vykintas Vaitkevičius, Giedrius Kuliešius | Datum = Abrëll 2024 | Editeur = researchgate.net | Sprooch = en }}</ref> De ''Ramybė''-Park gouf 1959 vun de sowjeteschen Autoritéiten um ale Kierfecht vun der Stad gebaut. Um Kierfecht ''Petrašiūnai'' leie vill Perséinlechkeete begruewen, déi déi national Politik, Geschicht a Konscht gepräägt hunn.<ref name=>{{Citation | URL = https://www.lrt.lt/naujienos/lietuvoje/2/2103368/mazai-zinoma-petrasiunu-kapiniu-istorijos-puse-zymusis-panteonas-ir-nuo-praeiviu-akiu-paslepti-lietuvos-kurejai | Titel = Mažai žinoma Petrašiūnų kapinių istorijos pusė: žymusis panteonas ir nuo praeivių akių paslėpti Lietuvos kūrėjai | Gekuckt = 4. Abrëll 2026 | Auteur = Karolina Aleknavičė | Datum = 2. November 2023 | Editeur = lrt.lt| Sprooch = lt }}</ref> Fir d'Landschaft mat sengem natierlechen Ökosystem a sengem kulturelle Patrimoine ronderëm de Kaunas-Reservoir ze schütze gouf 1992 och de Regionalpark Kaunas-Stauséi (''Kauno marių regioninis parkas'') etabléiert.<ref name=Waasserkraaftwierk/> Am Stiedche Rumšiškės, op der anerer Säit vun deem Stauséi, läit de litaueschen ethnografesche Musée (''Lietuvos etnografijos muziejus''), ee vun de gréisste Fräiliichtmuséeën an Europa, mat historeschen Haiser a Gebaier aus allen Deeler vum Land. Op Initiativ vum bedeitende litaueschen Zoolog [[Tadas Ivanauskas]] an dem Biolog Liudas Vailionis gouf 1923 de Botanesche Gaart gegrënnt. Den éischten Direkter war de [[Constantin von Regel]]. En déngt haut net nëmmen der Erhuelung, mee presentéiert och déi heemesch Planzewelt a begräift eng Rei Fuerschungsariichtunge vun der Vytautas-Magnus-Universitéit.<ref name=BotGarden>{{Citation | URL = https://www.lmaleidykla.lt/ojs/index.php/biologija/article/view/2651/1487 | Titel = The 90-Year Long Route of Kaunas Botanical Garde | Gekuckt = 24. Abrëll 2026 | Auteur = Vida Mildažienė | Datum = 2023 | Editeur = Biologija. Vol. 59. No. 1. P. 45–14 | Sprooch = en}}</ref> Donieft fënnt een zu Kaunas och deen eenzege staatlechen Zoo am Land. E gouf 1938 gegrënnt, och vum Tadas Ivanauskas, an 2023 renovéiert.<ref name=Zoo23>{{Citation | URL = https://www.zoosodas.lt/naujienos/jubiliejinius-85-erius-metus-vainikuos-lietuvos-zoologijos-sodo-atidarymas/ | Titel = Jubiliejinius 85-erius metus vainikuos Lietuvos zoologijos sodo atidarymas | Gekuckt = 24. Abrëll 2026 | Datum = 3. Juli 2023 | Editeur = zoosodas.lt | Sprooch = lt }}</ref> == Perséinlechkeeten == [[Fichier:Arvydas Sabonis.jpg|thumb|Den [[Arvydas Sabonis]] gëllt als e vun de beschte litauesche Basketspiller.]] Zu de Perséinlechkeeten, déi zu Kaunas gebuer goufen, zielen ënner anerem: * [[Emma Goldman]] (1869–1940), US-amerikanesch Anarchistin, Feministin a Schrëftstellerin * [[Ben Shahn]] (1898–1969) US-amerikanesche Moler a Grafiker * [[Emmanuel Lévinas]], Philosoph (1906–1995) * Nina von Stauffenberg, d'Fra vum Hitler-Attentäter [[Claus Schenk von Stauffenberg]] (1913–2006) * [[Donatas Banionis]] (1924–2014), litauesch a sowjetesche Schauspiller * [[Jacques Sernas]] (1925–2015), franséische Schauspiller * [[Mosche Arens]], Verdeedegungs- an Ausseminister vun Israel (1925–2019) * [[Valdas Adamkus]], President vun der Republik Litauen (* 1926) * [[Aharon Barak]], President vum Ieweschte Geriicht vun Israel (* 1936) * [[Arvydas Sabonis]] (* 1964), ee vun de bekanntste litauesche Basketballspiller * [[Antanas Guoga]] (*1973), litauesche Pokerspiller (ënnert dem Numm Tony G) a Politiker * [[Žydrūnas Ilgauskas]] (*1975), en anere bekannte Basketballspiller * [[Salomėja Zaksaitė]] (* 1983), litauesch Schachspillerin * [[Linas Kleiza]] (* 1985), litauesche Basketballspiller == Biller == <gallery> Fichier:Event at Kaunas Castle for Statehood day (Valstybės diena) 2025 (1).jpg|E Concert bei der Buerg Kaunas wärend dem "Dag vun der Eegestaatlechkeet". Fichier:House of Perkūnas, Kaunas, Lithuania - Diliff.jpg|D'Perkūnas-Haus am gothesche Stil. Fichier:Kauno rotuse 2006-06-11.jpg|D'Stadhaus vu Kaunas, dat haut just nach fir zeremoniell Zwecker benotzt gëtt. Fichier:Church of St Gertrude, Kaunas - Diliff.jpg|D'Kierch vun der Helleger Gertrude aus dem 16. Joerhonnert. Fichier:Church of St. Michael the Archangel, Kaunas (South Face - 02).jpg|Déi fréier orthodox an haiteg kathoulesch Kierch vum Hellegen Äerzengel Michel. Fichier:Kaunas Cathedral, Kaunas, Lithuania - Diliff.jpg|D'Kathedral vu bannen. Fichier:Pazaislis by Augustas Didzgalvis.jpg|D'Klouschter ''Pažaislis'' am Südoste vun der Stad. Fichier:Vytauto Didžiojo karo muziejus (aut. A. Užbalis).jpg|De Krichsmusée "Vytautas de Groussen". Fichier:Kauno klinikos 2006 07 23.jpg|D'Kaunas-Klinicken zielen zu de gréisste Spidolskomplexer am Baltikum. Fichier:Paminklas IX forte nužudytoms aukoms.jpg|D'Monument fir déi iwwer 30.000 Judden, déi am ''IX fortas'' ("9. Festung") vun der Nazien ëmbruecht goufen. Fichier:Vilijampole 2007-06-08.jpg|Vue op de Quartier Vilijampole. Fichier:Kaunas Marathon 2015 by Augustas Didzgalvis.jpg|Wärend dem Marathon am Joer 2015. Fichier:KTU XI rumai by Augustas Didzgalvis.jpg|D'Teschnesch Universitéit. Urmas 2023 by Augustas Didzgalvis.jpg|D'Maarthalen "Urmas" am Oste vun der Stad. Mega akvariumas Kaune1, 2006-12-02.jpg|De monumentalen Aquarium am Akafszentrum ''Mega''. </gallery> == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Autoritéitskontroll}} {{Referenzen an Notten}} inhrm5xvwd0ovoi42h9d6jankki2e9x 2676044 2676029 2026-04-27T01:18:09Z Zinneke 34 /* Wärend de Weltkricher */ [Edited with [[lb:Wikipedia:MiniEdit| #MiniEdit]]] 2676044 wikitext text/x-wiki {{Infobox Uertschaft | Foto = File:Vytautas the Great Bridge from hill, Kaunas, Lithuania - Diliff.jpg | FotoLegend = Bléck op d'Vytautas-de-Grousse-Bréck an d'Alstad. }} '''Kaunas''' ass déi zweetgréisst Stad a [[Litauen]] an nieft der Haaptstad [[Vilnius]] de wirtschaftlechen a kulturellen Zentrum vum Land. == Geographie == Kaunas läit am Zentrum vu Litauen um Zesummefloss vun de Flëss [[Nemunas]] (op Däitsch: Memel) an [[Neris]], op enger Héicht vun 30 bis 153 Meter iwwert dem Mier. Déi administrativ Fläch vu Kaunas ëmfaasst 157 {{Km²}},<ref name=StatGemeng>{{Citation | URL = https://www.kaunas.lt/apie-kauna/statistika/ | Titel = Statistika (Allgemeng Informatiounen) | Gekuckt = 19. Abrëll 2026 | Datum = 19. Januar 2026 | Editeur = Gemeng Kaunas | Sprooch = lt}}</ref> dozou zielen nieft der Stad selwer och nach eng Rei Dierfer. D'Ëmgéigend ass duerch Hiwwelen a Bëscher an duerch e grousse Stauséi am Oste vun der Stad gepräägt.<ref name=Reservoir>{{Citation | URL = https://kaunasin.lt/en/what-to-see/kaunas-reservoir-regional-park/ | Titel = Kaunas Reservoir Regional Park | Gekuckt = 19. Abrëll 2026 | Editeur = kaunasin.lt | Sprooch = en }}</ref> D'Klima ass temperéiert kontinental mat kale Wanteren a mëttelwaarme Summeren. Bis an d'Haaptstad Vilnius sinn et 103 km. D'Hafestad [[Klaipėda]] um [[Baltescht Mier|baltesche Mier]] läit 209 km wäit ewech.<ref name=StatGemeng/> == Bevëlkerung == Mat ronn 304.000 Awunner an enger Bevëlkerungsdicht vun 1.937 Awunner pro Quadratkilometer (2026) ass Kaunas déi zweetmeescht bevëlkert Stad a Litauen.<ref name=StatGemeng/> D'Bevëlkerung ass gréisstendeels ethnesch litauesch (zirka 93&nbsp;%), mat ënner anerem enger russescher an enger polnescher Minoritéit.<ref name=KnowHow17>Alexandra Frank, Mirko Kaupat, Günther Schäfer - Baltikum: Litauen, Lettland, Estland; Reise Know-How Verlag, 3. Editioun, 2017; ISBN: 978-3-8317-2915-9, Säit 103-139</ref> Wéinst Emigratioun an aner EU-Länner ass d'Bevëlkerung eng Zäit laang liicht zeréckgaangen; se huet 2019 awer erëm ugefaangen ze klammen.<ref name=StatGemeng/> == Geschicht == === Mëttelalter a fréi Neizäit === [[Fichier:A view of Kaunas in the mid-19th century, painted by Marcin Zaleski.jpg|thumb|Eng Vue op Kaunas Mëtt des 19. Joerhonnerts.]] 1361 gouf Kaunas fir d'éischt an engem Dokument ernimmt, woubäi archeologesch Decouverten op eng méi fréi Besiidlung hiweisen. Am [[Mëttelalter]] huet d'Stad zum [[Groussherzogtum Litauen|Groussherzogtum Litaue]] gehéiert a war eng wichteg Festung géint d'Ugrëff vum [[Däitschen Uerden]]. Scho 1408 krut d'Siidlung d'"Magdeburger Stadtrechte". Mat der Grënnung vum Staat [[Polen-Litauen]] am 16. Joerhonnert krut Kaunas als Handelszentrum nach méi Bedeitung.<ref name=nemunas>{{Citation | URL = https://www.nemunas.press/straipsniai/kaunas-maza-didelio-miesto-istorija-i/ | Titel = Kaunas: maža didelio miesto istorija (I) | Gekuckt = 19. Abrëll 2026 | Auteur = Marija Oniščik | Editeur = nemunas.press | Sprooch = lt }}</ref><ref name=GeschichtGemeng>{{Citation | URL = https://www.kaunas.lt/apie-kauna/miesto-istorija/ | Titel = Miesto istorija | Gekuckt = 26. Abrëll 2026 | Datum = 13. Abrëll 2016 | Editeur = kaunas.lt | Sprooch = lt}}</ref> Am 17. an am 18. Joerhonnert huet Kaunas eng Rei Katastrophen duerchlieft, dorënner Attacke vun de Russen (1665) an de Schweeden (1701) an d'[[Pescht|Peschtepidemien]] a de Jore 1657 a 1708. Donieft huet d'Stad 1731 a 1732 och nach gebrannt. Um Enn vum 18. Joerhonnert hat d'Wirtschaft sech e bëssen erholl. 1795 koum d'Stad fir déi nächst 120 Joer ënner d'Herrschaft vum [[Geschicht vu Russland|russesche Keeserräich]] a gouf zu engem wichtege Militär- a Verwaltungsstanduert ausgebaut. 1812 koum de Krich erëm, wéi den [[Napoleon Bonaparte|Napoleon]] mat senger Arméi um Wee op Moskau zweemol duerch Kaunas gezunn ass an d'Stad zweemol verwüüst huet. Um Enn vum 18. Joerhonnert gouf den Oginski-Kanal am haitege [[Wäissrussland]] gebaut, deen d'Flëss Nemunas an [[Dnepr]] verbënnt, an 1862 gouf d'Segment zu Kaunas vun der Eisebunn tëscht dem russesche Räich an Däitschland fäerdeggestallt. Doduerch ass Kaunas zu enger regionaler Handelsdréischeif ginn.<ref name=GeschichtGemeng/> === Wärend de Weltkricher === [[Fichier:Aleksotas Bridge in Kaunas, Lithuania, exploded by the retreating Red Army, 1941.jpg|thumb|Déi zerstéiert Aleksotas-Bréck, déi d'sowjetesch Truppe bei hirem Réckzuch 1941 gesprengt hunn.]] Wärend dem [[Éischte Weltkrich]] gouf d'Stad vun Däitschland besat (1915–1918). No der Onofhängegkeetserklärung vu Litauen am Joer 1918 war Kaunas vun 1920 bis 1939 déi provisoresch Haaptstad vun der neier Republik Litauen, well [[Vilnius]] vu Polen besat war. An där Period huet d'Stad vun enger kultureller an architektonescher Héichzäit am Stil vum [[Modernismus]] profitéiert.<ref name=UNESCO1661>{{Citation | URL = https://whc.unesco.org/en/list/1661 | Titel = Modernist Kaunas: Architecture of Optimism, 1919-1939 | Gekuckt = 26. Abrëll 2026 | Editeur = unesco.org | Sprooch = en }}</ref> Wärend dem [[Zweete Weltkrich]] war Kaunas fir d'éischt vu [[Sowjetunioun|sowjeteschen]] Truppe besat (1940–1941), duerno vun [[Nazidäitschland]]. Déi [[Juddentum|jiddesch]] Bevëlkerung vun der Stad gouf bal komplett deportéiert oder ëmbruecht. Den 1. August 1944 gouf d'Stad dunn erëm vun der [[Rout Arméi|Rouder Arméi]] besat. 1944 ass Litauen als "[[Litauesch Sozialistesch Sowjetrepublik]]" en Deel vun der [[Sowjetunioun]] ginn et et koum zu enger Phas vun Industrialiséierung.<ref name=>{{Citation | URL = https://web.archive.org/web/20110526224745/http://regionai.stat.gov.lt/en/kauno_apskritis/kauno_miesto_savivaldybe.html | Titel = Portrait of the Regions of Lithuania: Kaunas city municipality (archivéiert) | Gekuckt = 26. Abrëll 2026 | Datum = ëm 2011 | Editeur = Litauescht Amt fir Statistik | Sprooch = en}}</ref> === Sowjetesch Zäit === [[Fichier:Kauno Marios.jpg|thumb|De Kaunas-Reservoir am Oste vun der Stad.]] 1955 hunn d'sowjetesch Autoritéite mat dem Bau vun engem Waasserkraaftwierk um Floss Nemunas/Memel ugefaangen, deen 1959 gestaut gouf an och haut nach en iwwer 60 km² grousse Reservoir am Oste vun der Stad bilt.<ref name=Waasserkraaftwierk>{{Citation | URL = https://www.vle.lt/straipsnis/kauno-marios/ | Titel = Kauno marios | Gekuckt = 19. Abrëll 2026 | Editeur = vle.lt | Sprooch = lt}}</ref><ref name=Reservoir/> Am Mee 1972 koum et zu Massendemonstratiounen, nodeems den 19-järege Student Romas Kalanta sech aus Protest géint de sowjetesche Regimm virum Musekstheater selwer a Brand gestach huet. D'Autoritéiten hunn d'Begriefnes vum Kalanta virverluecht, fir ze evitéieren, datt sech vill Leit do versammelen. Doropshin hu sech Dausende vun haaptsächlech jonken Demonstranten op der ''Laisvės Alėja'', der zentraler Avenue nieft der Plaz op där de Kalantas sech selwer immoléiert hat, zu regierungsfeindleche Protester versammelt. Déi hunn den 18. Mee ugefaangen a goufe schonn den 19. Mee mat Gewalt vun de sowjeteschen Truppen néiergeschloen.<ref name=Kalantas>{{Citation | URL = https://www.lrs.lt/pls/inter/w5_show?p_r=8524&p_k=2 | Titel = Romas Kalanta, Ambassador of Freedom, and the Spring of 1972 in Kaunas | Gekuckt = 26. Abrëll 2026 | Editeur = lrs.lt (Parlement vu Litauen) | Sprooch = lt }}</ref> === Zënter 1990 === Nodeems d'Land 1990 seng Onofhängegkeet zeréck krut huet an 2004 Member vun de [[U|Europäescher Unioun]] ginn ass, ass et no e puer schwierege Joren an den 1990er wirtschaftlech nees biergop mat Kaunas gaangen. == Wirtschaft == [[Fichier:Kaunas FEZ.jpg|thumb|D'Fräihandelszon beim Kaunasser Fluchhafen.]] Haut huet Kaunas eng breetgefächert Ekonomie an ass e wichtege Wirtschaftszentrum vum Land. D'Stad ass de Standuert vu villen Industrie- an Déngschtleeschtungsentreprisen, dorënner Firmen an der Beräicher Informatiounstechnologie (IT), Logistik, Liewensmëttelveraarbechtung a Maschinnebau. Den internationale Fluchhafe Kaunas ass donieft e wichtege Verkéierspunkt fir Bëllegfluchlinnen an der baltescher Regioun. D'[[Fräihandelszon]] Kaunas huet zënter hirer Grënnung 1996 iwwer 1,5 Milliarden Euro un Investissementer ugezunn, dovun iwwer 70&nbsp;% aus dem Ausland.<ref>{{Citation | URL = https://kaunasin.lt/en/news/kaunas-free-economic-zone-investment-exceeds-1-5-billion/ | Titel = Kaunas Free Economic Zone investment exceeds €1.5 billion | Gekuckt = 26. Abrëll 2026 | Datum = | Editeur = kaunasin.lt | Sprooch = en }}</ref> Och déi [[Technesch Universitéit Kaunas]] (''Kauno technologijos universitetas'') an eng Rei Héichschoule stäerken de wëssensbaséierte Wirtschaftssecteur vun der Stad. D'Universitéitsklinicke Kaunas (''Kauno klinikos'') spille mat hiren iwwer 8.000 Mataarbechter an 1,5 Millioune Patientevisitte pro Joer eng bedeitend ekonomesch Roll.<ref>{{Citation | URL = https://lsmu.lt/en/lsmu-kauno-klinikos/ | Titel = The Hospital of Lithuanian University of Health Sciences Kauno klinikos | Gekuckt = 26. Abrëll 2026 | Editeur = lsmu.lt | Sprooch = en}}</ref> E risegen Handelskomplex sinn d'Maarthalen ''Urmas'' mat hiren iwwer 2.000 Butteker an iwwerdaachte Maartstänn.<ref>{{Citation | URL = https://kaunasin.lt/en/what-to-do/trade-town-urmas/ | Titel = Trade Town URMAS | Gekuckt = 26. Abrëll 2026 | Editeur = kaunasin.lt | Sprooch = en }}</ref> Donieft gëtt et eng Rei Akafszentren, dorënner den ''Akropolis'' am Zentrum an de ''Mega'', ee vun de gréisste Shoppingcentren am Baltikum. == Architektur a Kultur == [[Fichier:Kauno senamiestis by Augustas Didzgalvis.jpg|thumb|D'Alstad vu Kaunas mat der Kathedral (lénks am Bild).]] [[Fichier:2019. Kauno policija.JPG|thumb|E Beispill vum modernistescher Architektur aus der Tëschekrichszäit; haut e Gebai vun der Police.]] Déi mëttelalterlech Alstad mat gotesche Kierchen, dem Gemengenhaus an de Biergerhaiser, déi an engem gudden Zoustand sinn, bilden dat historescht Häerzstéck vun der Stad. 2023 gouf d'Tëschekrichsarchitektur de fënnefte litauesche Site, deen op d'Lëscht vum [[Weltierwen|Weltierwe]] vun der [[UNESCO]] geschriwwe gouf. Iwwer dausend Gebaier an deem Architekturstil aus de Joren 1919-1939, deen och nach "Kaunas-[[Modernismus]]" genannt gëtt, prägen d'Stadbild a maache Kaunas zu engem vun de bedeitendsten Ensembele vum Tëschekrichsmodernismus.<ref name=UNESCO1661/> Zu de wichtegste Kulturetablissementer zielen den Nationalmusée M. K. Čiurlionis, deen dem Komponist a Moler [[Mikalojus Konstantinas Čiurlionis|mam selwechten Numm]] gewidmet ass, an de weltwäit eenzegaartegen Däiwelsmusée mat iwwer 3.000 Exponaten. An der neiopgebauter Buerg Kaunas fënnt een de Stadmusée. Donieft bidden den Nationalen Operen- a Balletstheater an de Staatlechen Dramatheater eng variéiert Programmatioun un. D'Strooss ''Laisvės alėja'' ("Fräiheetsallee") ass eng vun de längste Foussgängerzonen am Nordoste vun Europa an de kulturellen a gesellschaftlechen Zentrum vum Liewen an der Stad. Als wichteg Universitéitsstad profitéiert Kaunas och vun enger lieweger Studentekultur. 2022 war Kaunas d'[[Europäesch Kulturhaaptstad]], nieft dem serbeschen [[Novi Sad]] an dem lëtzebuergeschen [[Esch 2022|Esch-Uelzecht]]. Am Kader dovun huet Kaunas vill international Konschtprojeten, Festivallen a Stadentwécklungsinitiativen ëmgesat, déi de Ruff vun der Stad als kreativ Metropol am Nordoste vu Kaunas nohalteg gestäerkt hunn.<ref>{{Citation | URL = https://www.researchgate.net/publication/384762851_Investigation_report_evaluation_of_Kaunas_European_Capital_of_Culture_2022 | Titel = Investigation report: evaluation of Kaunas European Capital of Culture 2022 | Gekuckt = 26. Abrëll 2026 | Auteur = Tadas Šarūnas | Datum = | Editeur = researchgate.net | Sprooch = en}}</ref> Zënter 1995 gëtt all zwee Joer d'Biennale vu Kaunas (''Kauno bienalė'') organiséiert, där hire Fokus op zäitgenëssescher Textilkonscht läit. Am Oktober gëtt all Joer zënter 2007 den internationale Filmfestival vu Kaunas organiséiert, deen op [[Arthouse]]-Filmer spezialiséiert ass. == Sport == [[Fichier:Kauno stadionas by Augustas Didzgalvis.jpg|thumb|De Foussballstadion mat dem ''Ąžuolynas''-Park am Hannergrond.]] Kaunas ass haaptsächlech fir de [[Basketball]] bekannt. De Veräin [[BC Žalgiris]] ass ee vun den erfollegräichsten a bekanntste Basketballclibb an Europa a spillt an der [[EuroLeague]]. D'Žalgiris-Arena, eng vun de modernste Sportarenaen am Land, ass eng zentral Plaz fir national an international Kompetitiounen. 2011 gouf do d'Finall vun der Basketball-Europameeschterschaft (EuroBasket) gespillt, an 2024 d'Europameeschterschaft am Äiskonschtlafen. Nieft dem Basketball sinn och Foussball, Liichtathletik a Ruddere staark an der Stad vertrueden. De Foussballveräin [[FK Kauno Žalgiris]] spillt an der ieweschter litauescher Liga. Tëscht 2013 an 2019 huet zu Kaunas och de kuerzliewegen [[FC Stumbras]] gespillt. Och den nationale Foussballveräin huet säi Sëtz zu Kaunas. Am Häerz vun der Stad läit de Stadion "S. Dariaus a S. Girėno", deen ursprénglech 1925 seng Dieren opgemaach huet an tëscht 2018 an 2022 ausgebaut a komplett renovéiert gouf.<ref name=>{{Citation | URL = https://www.lrt.lt/naujienos/verslas/4/1800374/kauno-dariaus-ir-gireno-stadiono-rekonstrukcijai-is-valstybes-biudzeto-skirta-beveik-10-mln-euru | Titel = Kauno Dariaus ir Girėno stadiono rekonstrukcijai iš valstybės biudžeto skirta beveik 10 mln. eurų | Gekuckt = 26. Abrëll 2026 | Datum = 13. Oktober 2022 | Editeur = lrt.lt | Sprooch = lt }}</ref> Am Stadion gëtt et och Liichtathletiksanlagen an 2009 gouf do déi 7. Liichtathletik-U23-Europameeschterschaft organiséiert. Am Stadion spillt nieft dem lokalen FK Kauno Žalgiris och déi litauesch Nationalekipp. Zënter 2013 gëtt all Joer den ''International Marathon vu Kaunas'' an der Stad organiséiert. == Parkanlagen == [[Fichier:Kaunas Botanical Garden, July 2025, greenhouse exterior.jpg|thumb|Zär am botanesche Gaart vun der Vytautas Magnus Universitéit.]] Mat enger Fläch vun iwwer 60 [[Ar (Flächemooss)|Hektar]] ass den ''Ąžuolynas'' ("Eechebësch") de gréissten ëffentleche Park an der Stad selwer.<ref>{{Citation | URL = https://www.researchgate.net/publication/391423762_Kauno_Azuolyno_istorijos_atodangos_The_History_of_Azuolynas_Unveiled | Titel = Kauno Ąžuolyno istorijos atodangos | The History of Ąžuolynas Unveiled | Gekuckt = 26. Abrëll 2026 | Auteur = Vykintas Vaitkevičius, Giedrius Kuliešius | Datum = Abrëll 2024 | Editeur = researchgate.net | Sprooch = en }}</ref> De ''Ramybė''-Park gouf 1959 vun de sowjeteschen Autoritéiten um ale Kierfecht vun der Stad gebaut. Um Kierfecht ''Petrašiūnai'' leie vill Perséinlechkeete begruewen, déi déi national Politik, Geschicht a Konscht gepräägt hunn.<ref name=>{{Citation | URL = https://www.lrt.lt/naujienos/lietuvoje/2/2103368/mazai-zinoma-petrasiunu-kapiniu-istorijos-puse-zymusis-panteonas-ir-nuo-praeiviu-akiu-paslepti-lietuvos-kurejai | Titel = Mažai žinoma Petrašiūnų kapinių istorijos pusė: žymusis panteonas ir nuo praeivių akių paslėpti Lietuvos kūrėjai | Gekuckt = 4. Abrëll 2026 | Auteur = Karolina Aleknavičė | Datum = 2. November 2023 | Editeur = lrt.lt| Sprooch = lt }}</ref> Fir d'Landschaft mat sengem natierlechen Ökosystem a sengem kulturelle Patrimoine ronderëm de Kaunas-Reservoir ze schütze gouf 1992 och de Regionalpark Kaunas-Stauséi (''Kauno marių regioninis parkas'') etabléiert.<ref name=Waasserkraaftwierk/> Am Stiedche Rumšiškės, op der anerer Säit vun deem Stauséi, läit de litaueschen ethnografesche Musée (''Lietuvos etnografijos muziejus''), ee vun de gréisste Fräiliichtmuséeën an Europa, mat historeschen Haiser a Gebaier aus allen Deeler vum Land. Op Initiativ vum bedeitende litaueschen Zoolog [[Tadas Ivanauskas]] an dem Biolog Liudas Vailionis gouf 1923 de Botanesche Gaart gegrënnt. Den éischten Direkter war de [[Constantin von Regel]]. En déngt haut net nëmmen der Erhuelung, mee presentéiert och déi heemesch Planzewelt a begräift eng Rei Fuerschungsariichtunge vun der Vytautas-Magnus-Universitéit.<ref name=BotGarden>{{Citation | URL = https://www.lmaleidykla.lt/ojs/index.php/biologija/article/view/2651/1487 | Titel = The 90-Year Long Route of Kaunas Botanical Garde | Gekuckt = 24. Abrëll 2026 | Auteur = Vida Mildažienė | Datum = 2023 | Editeur = Biologija. Vol. 59. No. 1. P. 45–14 | Sprooch = en}}</ref> Donieft fënnt een zu Kaunas och deen eenzege staatlechen Zoo am Land. E gouf 1938 gegrënnt, och vum Tadas Ivanauskas, an 2023 renovéiert.<ref name=Zoo23>{{Citation | URL = https://www.zoosodas.lt/naujienos/jubiliejinius-85-erius-metus-vainikuos-lietuvos-zoologijos-sodo-atidarymas/ | Titel = Jubiliejinius 85-erius metus vainikuos Lietuvos zoologijos sodo atidarymas | Gekuckt = 24. Abrëll 2026 | Datum = 3. Juli 2023 | Editeur = zoosodas.lt | Sprooch = lt }}</ref> == Perséinlechkeeten == [[Fichier:Arvydas Sabonis.jpg|thumb|Den [[Arvydas Sabonis]] gëllt als e vun de beschte litauesche Basketspiller.]] Zu de Perséinlechkeeten, déi zu Kaunas gebuer goufen, zielen ënner anerem: * [[Emma Goldman]] (1869–1940), US-amerikanesch Anarchistin, Feministin a Schrëftstellerin * [[Ben Shahn]] (1898–1969) US-amerikanesche Moler a Grafiker * [[Emmanuel Lévinas]], Philosoph (1906–1995) * Nina von Stauffenberg, d'Fra vum Hitler-Attentäter [[Claus Schenk von Stauffenberg]] (1913–2006) * [[Donatas Banionis]] (1924–2014), litauesch a sowjetesche Schauspiller * [[Jacques Sernas]] (1925–2015), franséische Schauspiller * [[Mosche Arens]], Verdeedegungs- an Ausseminister vun Israel (1925–2019) * [[Valdas Adamkus]], President vun der Republik Litauen (* 1926) * [[Aharon Barak]], President vum Ieweschte Geriicht vun Israel (* 1936) * [[Arvydas Sabonis]] (* 1964), ee vun de bekanntste litauesche Basketballspiller * [[Antanas Guoga]] (*1973), litauesche Pokerspiller (ënnert dem Numm Tony G) a Politiker * [[Žydrūnas Ilgauskas]] (*1975), en anere bekannte Basketballspiller * [[Salomėja Zaksaitė]] (* 1983), litauesch Schachspillerin * [[Linas Kleiza]] (* 1985), litauesche Basketballspiller == Biller == <gallery> Fichier:Event at Kaunas Castle for Statehood day (Valstybės diena) 2025 (1).jpg|E Concert bei der Buerg Kaunas wärend dem "Dag vun der Eegestaatlechkeet". Fichier:House of Perkūnas, Kaunas, Lithuania - Diliff.jpg|D'Perkūnas-Haus am gothesche Stil. Fichier:Kauno rotuse 2006-06-11.jpg|D'Stadhaus vu Kaunas, dat haut just nach fir zeremoniell Zwecker benotzt gëtt. Fichier:Church of St Gertrude, Kaunas - Diliff.jpg|D'Kierch vun der Helleger Gertrude aus dem 16. Joerhonnert. Fichier:Church of St. Michael the Archangel, Kaunas (South Face - 02).jpg|Déi fréier orthodox an haiteg kathoulesch Kierch vum Hellegen Äerzengel Michel. Fichier:Kaunas Cathedral, Kaunas, Lithuania - Diliff.jpg|D'Kathedral vu bannen. Fichier:Pazaislis by Augustas Didzgalvis.jpg|D'Klouschter ''Pažaislis'' am Südoste vun der Stad. Fichier:Vytauto Didžiojo karo muziejus (aut. A. Užbalis).jpg|De Krichsmusée "Vytautas de Groussen". Fichier:Kauno klinikos 2006 07 23.jpg|D'Kaunas-Klinicken zielen zu de gréisste Spidolskomplexer am Baltikum. Fichier:Paminklas IX forte nužudytoms aukoms.jpg|D'Monument fir déi iwwer 30.000 Judden, déi am ''IX fortas'' ("9. Festung") vun der Nazien ëmbruecht goufen. Fichier:Vilijampole 2007-06-08.jpg|Vue op de Quartier Vilijampole. Fichier:Kaunas Marathon 2015 by Augustas Didzgalvis.jpg|Wärend dem Marathon am Joer 2015. Fichier:KTU XI rumai by Augustas Didzgalvis.jpg|D'Teschnesch Universitéit. Urmas 2023 by Augustas Didzgalvis.jpg|D'Maarthalen "Urmas" am Oste vun der Stad. Mega akvariumas Kaune1, 2006-12-02.jpg|De monumentalen Aquarium am Akafszentrum ''Mega''. </gallery> == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Autoritéitskontroll}} {{Referenzen an Notten}} eiw4u3axuj152ev23qycjo8qyo4zosa 2676065 2676044 2026-04-27T08:05:41Z Puscas 735 lëtz. 2676065 wikitext text/x-wiki {{Infobox Uertschaft | Foto = File:Vytautas the Great Bridge from hill, Kaunas, Lithuania - Diliff.jpg | FotoLegend = Bléck op d'Vytautas-de-Grousse-Bréck an d'Alstad. }} '''Kaunas''' ass déi zweetgréisst Stad a [[Litauen]] an nieft der Haaptstad [[Vilnius]] de wirtschaftlechen a kulturellen Zentrum vum Land. == Geographie == Kaunas läit am Zentrum vu Litauen um Zesummefloss vun de Flëss [[Nemunas]] (op Däitsch: Memel) an [[Neris]], op enger Héicht vun 30 bis 153 Meter iwwert dem Mier. Déi administrativ Fläch vu Kaunas ëmfaasst 157 {{Km²}},<ref name=StatGemeng>{{Citation | URL = https://www.kaunas.lt/apie-kauna/statistika/ | Titel = Statistika (Allgemeng Informatiounen) | Gekuckt = 19. Abrëll 2026 | Datum = 19. Januar 2026 | Editeur = Gemeng Kaunas | Sprooch = lt}}</ref> dozou zielen nieft der Stad selwer och nach eng Rei Dierfer. D'Ëmgéigend ass duerch Hiwwelen a Bëscher an duerch e grousse Stauséi am Oste vun der Stad gepräägt.<ref name=Reservoir>{{Citation | URL = https://kaunasin.lt/en/what-to-see/kaunas-reservoir-regional-park/ | Titel = Kaunas Reservoir Regional Park | Gekuckt = 19. Abrëll 2026 | Editeur = kaunasin.lt | Sprooch = en }}</ref> D'Klima ass temperéiert kontinental mat kale Wanteren a mëttelwaarme Summeren. Bis an d'Haaptstad Vilnius sinn et 103 km. D'Hafestad [[Klaipėda]] um [[Baltescht Mier|baltesche Mier]] läit op 209 km.<ref name=StatGemeng/> == Bevëlkerung == Mat ronn 304.000 Awunner an enger Bevëlkerungsdicht vun 1.937 Awunner pro Quadratkilometer (2026) ass Kaunas déi zweetmeescht bevëlkert Stad a Litauen.<ref name=StatGemeng/> D'Bevëlkerung ass gréisstendeels ethnesch litauesch (zirka 93&nbsp;%), mat ënner anerem enger russescher an enger polnescher Minoritéit.<ref name=KnowHow17>Alexandra Frank, Mirko Kaupat, Günther Schäfer - Baltikum: Litauen, Lettland, Estland; Reise Know-How Verlag, 3. Editioun, 2017; ISBN: 978-3-8317-2915-9, Säit 103-139</ref> Wéinst Emigratioun an aner EU-Länner ass d'Bevëlkerung eng Zäit laang liicht zeréckgaangen; se huet 2019 awer erëm ugefaangen ze klammen.<ref name=StatGemeng/> == Geschicht == === Mëttelalter a fréi Neizäit === [[Fichier:A view of Kaunas in the mid-19th century, painted by Marcin Zaleski.jpg|thumb|Eng Vue op Kaunas Mëtt des 19. Joerhonnerts.]] 1361 gouf Kaunas fir d'éischt an engem Dokument ernimmt, woubäi archeologesch Decouverten op eng méi fréi Besiidlung hiweisen. Am [[Mëttelalter]] huet d'Stad zum [[Groussherzogtum Litauen|Groussherzogtum Litaue]] gehéiert a war eng wichteg Festung géint d'Ugrëff vum [[Däitschen Uerden]]. Scho 1408 krut d'Siidlung d'"Magdeburger Stadtrechte". Mat der Grënnung vum Staat [[Polen-Litauen]] am 16. Joerhonnert krut Kaunas als Handelszentrum nach méi Bedeitung.<ref name=nemunas>{{Citation | URL = https://www.nemunas.press/straipsniai/kaunas-maza-didelio-miesto-istorija-i/ | Titel = Kaunas: maža didelio miesto istorija (I) | Gekuckt = 19. Abrëll 2026 | Auteur = Marija Oniščik | Editeur = nemunas.press | Sprooch = lt }}</ref><ref name=GeschichtGemeng>{{Citation | URL = https://www.kaunas.lt/apie-kauna/miesto-istorija/ | Titel = Miesto istorija | Gekuckt = 26. Abrëll 2026 | Datum = 13. Abrëll 2016 | Editeur = kaunas.lt | Sprooch = lt}}</ref> Am 17. an am 18. Joerhonnert huet Kaunas eng Rei Katastrophen duerchlieft, dorënner Attacke vun de Russen (1665) an de Schweeden (1701) an d'[[Pescht|Peschtepidemien]] a de Jore 1657 a 1708. Donieft huet d'Stad 1731 a 1732 och nach gebrannt. Um Enn vum 18. Joerhonnert hat d'Wirtschaft sech e bëssen erholl. 1795 koum d'Stad fir déi nächst 120 Joer ënner d'Herrschaft vum [[Geschicht vu Russland|russesche Keeserräich]] a gouf zu engem wichtege Militär- a Verwaltungsstanduert ausgebaut. 1812 koum de Krich erëm, wéi den [[Napoleon Bonaparte|Napoleon]] mat senger Arméi um Wee op Moskau zweemol duerch Kaunas gezunn ass an d'Stad zweemol verwüüst huet. Um Enn vum 18. Joerhonnert gouf den Oginski-Kanal am haitege [[Wäissrussland]] gebaut, deen d'Flëss Nemunas an [[Dnepr]] verbënnt, an 1862 gouf d'Segment zu Kaunas vun der Eisebunn tëscht dem russesche Räich an Däitschland fäerdeggestallt. Doduerch ass Kaunas zu enger regionaler Handelsdréischeif ginn.<ref name=GeschichtGemeng/> === Wärend de Weltkricher === [[Fichier:Aleksotas Bridge in Kaunas, Lithuania, exploded by the retreating Red Army, 1941.jpg|thumb|Déi zerstéiert Aleksotas-Bréck, déi d'sowjetesch Truppe bei hirem Réckzuch 1941 gesprengt hunn.]] Wärend dem [[Éischte Weltkrich]] gouf d'Stad vun Däitschland besat (1915–1918). No der Onofhängegkeetserklärung vu Litauen am Joer 1918 war Kaunas vun 1920 bis 1939 déi provisoresch Haaptstad vun der neier Republik Litauen, well [[Vilnius]] vu Polen besat war. An där Period huet d'Stad vun enger kultureller an architektonescher Héichzäit am Stil vum [[Modernismus]] profitéiert.<ref name=UNESCO1661>{{Citation | URL = https://whc.unesco.org/en/list/1661 | Titel = Modernist Kaunas: Architecture of Optimism, 1919-1939 | Gekuckt = 26. Abrëll 2026 | Editeur = unesco.org | Sprooch = en }}</ref> Wärend dem [[Zweete Weltkrich]] war Kaunas fir d'éischt vu [[Sowjetunioun|sowjeteschen]] Truppe besat (1940–1941), duerno vun [[Nazidäitschland]]. Déi [[Juddentum|jiddesch]] Bevëlkerung vun der Stad gouf bal komplett deportéiert oder ëmbruecht. Den 1. August 1944 gouf d'Stad dunn erëm vun der [[Rout Arméi|Rouder Arméi]] besat. 1944 ass Litauen als "[[Litauesch Sozialistesch Sowjetrepublik]]" en Deel vun der [[Sowjetunioun]] ginn et et koum zu enger Phas vun Industrialiséierung.<ref name=>{{Citation | URL = https://web.archive.org/web/20110526224745/http://regionai.stat.gov.lt/en/kauno_apskritis/kauno_miesto_savivaldybe.html | Titel = Portrait of the Regions of Lithuania: Kaunas city municipality (archivéiert) | Gekuckt = 26. Abrëll 2026 | Datum = ëm 2011 | Editeur = Litauescht Amt fir Statistik | Sprooch = en}}</ref> === Sowjetesch Zäit === [[Fichier:Kauno Marios.jpg|thumb|De Kaunas-Reservoir am Oste vun der Stad.]] 1955 hunn d'sowjetesch Autoritéite mat dem Bau vun engem Waasserkraaftwierk um Floss Nemunas/Memel ugefaangen, deen 1959 gestaut gouf an och haut nach en iwwer 60 km² grousse Reservoir am Oste vun der Stad bilt.<ref name=Waasserkraaftwierk>{{Citation | URL = https://www.vle.lt/straipsnis/kauno-marios/ | Titel = Kauno marios | Gekuckt = 19. Abrëll 2026 | Editeur = vle.lt | Sprooch = lt}}</ref><ref name=Reservoir/> Am Mee 1972 koum et zu Massendemonstratiounen, nodeems den 19-järege Student Romas Kalanta sech aus Protest géint de sowjetesche Regimm virum Musekstheater selwer a Brand gestach huet. D'Autoritéiten hunn d'Begriefnes vum Kalanta virverluecht, fir ze evitéieren, datt sech vill Leit do versammelen. Doropshin hu sech Dausende vun haaptsächlech jonken Demonstranten op der ''Laisvės Alėja'', der zentraler Avenue nieft der Plaz op där de Kalantas sech selwer immoléiert hat, zu regierungsfeindleche Protester versammelt. Déi hunn den 18. Mee ugefaangen a goufe schonn den 19. Mee mat Gewalt vun de sowjeteschen Truppen néiergeschloen.<ref name=Kalantas>{{Citation | URL = https://www.lrs.lt/pls/inter/w5_show?p_r=8524&p_k=2 | Titel = Romas Kalanta, Ambassador of Freedom, and the Spring of 1972 in Kaunas | Gekuckt = 26. Abrëll 2026 | Editeur = lrs.lt (Parlement vu Litauen) | Sprooch = lt }}</ref> === Zënter 1990 === Nodeems d'Land 1990 seng Onofhängegkeet zeréck krut huet an 2004 Member vun de [[U|Europäescher Unioun]] ginn ass, ass et no e puer schwierege Joren an den 1990er wirtschaftlech nees biergop mat Kaunas gaangen. == Wirtschaft == [[Fichier:Kaunas FEZ.jpg|thumb|D'Fräihandelszon beim Kaunasser Fluchhafen.]] Haut huet Kaunas eng breetgefächert Ekonomie an ass e wichtege Wirtschaftszentrum vum Land. D'Stad ass de Standuert vu villen Industrie- an Déngschtleeschtungsentreprisen, dorënner Firmen an der Beräicher Informatiounstechnologie (IT), Logistik, Liewensmëttelveraarbechtung a Maschinnebau. Den internationale Fluchhafe Kaunas ass donieft e wichtege Verkéierspunkt fir Bëllegfluchlinnen an der baltescher Regioun. D'[[Fräihandelszon]] Kaunas huet zënter hirer Grënnung 1996 iwwer 1,5 Milliarden Euro un Investissementer ugezunn, dovun iwwer 70&nbsp;% aus dem Ausland.<ref>{{Citation | URL = https://kaunasin.lt/en/news/kaunas-free-economic-zone-investment-exceeds-1-5-billion/ | Titel = Kaunas Free Economic Zone investment exceeds €1.5 billion | Gekuckt = 26. Abrëll 2026 | Datum = | Editeur = kaunasin.lt | Sprooch = en }}</ref> Och déi [[Technesch Universitéit Kaunas]] (''Kauno technologijos universitetas'') an eng Rei Héichschoule stäerken de wëssensbaséierte Wirtschaftssecteur vun der Stad. D'Universitéitsklinicke Kaunas (''Kauno klinikos'') spille mat hiren iwwer 8.000 Mataarbechter an 1,5 Millioune Patientevisitte pro Joer eng bedeitend ekonomesch Roll.<ref>{{Citation | URL = https://lsmu.lt/en/lsmu-kauno-klinikos/ | Titel = The Hospital of Lithuanian University of Health Sciences Kauno klinikos | Gekuckt = 26. Abrëll 2026 | Editeur = lsmu.lt | Sprooch = en}}</ref> E risegen Handelskomplex sinn d'Maarthalen ''Urmas'' mat hiren iwwer 2.000 Butteker an iwwerdaachte Maartstänn.<ref>{{Citation | URL = https://kaunasin.lt/en/what-to-do/trade-town-urmas/ | Titel = Trade Town URMAS | Gekuckt = 26. Abrëll 2026 | Editeur = kaunasin.lt | Sprooch = en }}</ref> Donieft gëtt et eng Rei Akafszentren, dorënner den ''Akropolis'' am Zentrum an de ''Mega'', ee vun de gréisste Shoppingcentren am Baltikum. == Architektur a Kultur == [[Fichier:Kauno senamiestis by Augustas Didzgalvis.jpg|thumb|D'Alstad vu Kaunas mat der Kathedral (lénks am Bild).]] [[Fichier:2019. Kauno policija.JPG|thumb|E Beispill vum modernistescher Architektur aus der Tëschekrichszäit; haut e Gebai vun der Police.]] Déi mëttelalterlech Alstad mat gotesche Kierchen, dem Gemengenhaus an de Biergerhaiser, déi an engem gudden Zoustand sinn, bilden dat historescht Häerzstéck vun der Stad. 2023 gouf d'Tëschekrichsarchitektur de fënnefte litauesche Site, deen op d'Lëscht vum [[Weltierwen|Weltierwe]] vun der [[UNESCO]] geschriwwe gouf. Iwwer dausend Gebaier an deem Architekturstil aus de Joren 1919-1939, deen och nach "Kaunas-[[Modernismus]]" genannt gëtt, prägen d'Stadbild a maache Kaunas zu engem vun de bedeitendsten Ensembele vum Tëschekrichsmodernismus.<ref name=UNESCO1661/> Zu de wichtegste Kulturetablissementer zielen den Nationalmusée M. K. Čiurlionis, deen dem Komponist a Moler [[Mikalojus Konstantinas Čiurlionis|mam selwechten Numm]] gewidmet ass, an de weltwäit eenzegaartegen Däiwelsmusée mat iwwer 3.000 Exponaten. An der neiopgebauter Buerg Kaunas fënnt een de Stadmusée. Donieft bidden den Nationalen Operen- a Balletstheater an de Staatlechen Dramatheater eng variéiert Programmatioun un. D'Strooss ''Laisvės alėja'' ("Fräiheetsallee") ass eng vun de längste Foussgängerzonen am Nordoste vun Europa an de kulturellen a gesellschaftlechen Zentrum vum Liewen an der Stad. Als wichteg Universitéitsstad profitéiert Kaunas och vun enger lieweger Studentekultur. 2022 war Kaunas d'[[Europäesch Kulturhaaptstad]], nieft dem serbeschen [[Novi Sad]] an dem lëtzebuergeschen [[Esch 2022|Esch-Uelzecht]]. Am Kader dovun huet Kaunas vill international Konschtprojeten, Festivallen a Stadentwécklungsinitiativen ëmgesat, déi de Ruff vun der Stad als kreativ Metropol am Nordoste vu Kaunas nohalteg gestäerkt hunn.<ref>{{Citation | URL = https://www.researchgate.net/publication/384762851_Investigation_report_evaluation_of_Kaunas_European_Capital_of_Culture_2022 | Titel = Investigation report: evaluation of Kaunas European Capital of Culture 2022 | Gekuckt = 26. Abrëll 2026 | Auteur = Tadas Šarūnas | Datum = | Editeur = researchgate.net | Sprooch = en}}</ref> Zënter 1995 gëtt all zwee Joer d'Biennale vu Kaunas (''Kauno bienalė'') organiséiert, där hire Fokus op zäitgenëssescher Textilkonscht läit. Am Oktober gëtt all Joer zënter 2007 den internationale Filmfestival vu Kaunas organiséiert, deen op [[Arthouse]]-Filmer spezialiséiert ass. == Sport == [[Fichier:Kauno stadionas by Augustas Didzgalvis.jpg|thumb|De Foussballstadion mat dem ''Ąžuolynas''-Park am Hannergrond.]] Kaunas ass haaptsächlech fir de [[Basketball]] bekannt. De Veräin [[BC Žalgiris]] ass ee vun den erfollegräichsten a bekanntste Basketballclibb an Europa a spillt an der [[EuroLeague]]. D'Žalgiris-Arena, eng vun de modernste Sportarenaen am Land, ass eng zentral Plaz fir national an international Kompetitiounen. 2011 gouf do d'Finall vun der Basketball-Europameeschterschaft (EuroBasket) gespillt, an 2024 d'Europameeschterschaft am Äiskonschtlafen. Nieft dem Basketball sinn och Foussball, Liichtathletik a Ruddere staark an der Stad vertrueden. De Foussballveräin [[FK Kauno Žalgiris]] spillt an der ieweschter litauescher Liga. Tëscht 2013 an 2019 huet zu Kaunas och de kuerzliewegen [[FC Stumbras]] gespillt. Och den nationale Foussballveräin huet säi Sëtz zu Kaunas. Am Häerz vun der Stad läit de Stadion "S. Dariaus a S. Girėno", deen ursprénglech 1925 seng Dieren opgemaach huet an tëscht 2018 an 2022 ausgebaut a komplett renovéiert gouf.<ref name=>{{Citation | URL = https://www.lrt.lt/naujienos/verslas/4/1800374/kauno-dariaus-ir-gireno-stadiono-rekonstrukcijai-is-valstybes-biudzeto-skirta-beveik-10-mln-euru | Titel = Kauno Dariaus ir Girėno stadiono rekonstrukcijai iš valstybės biudžeto skirta beveik 10 mln. eurų | Gekuckt = 26. Abrëll 2026 | Datum = 13. Oktober 2022 | Editeur = lrt.lt | Sprooch = lt }}</ref> Am Stadion gëtt et och Liichtathletiksanlagen an 2009 gouf do déi 7. Liichtathletik-U23-Europameeschterschaft organiséiert. Am Stadion spillt nieft dem lokalen FK Kauno Žalgiris och déi litauesch Nationalekipp. Zënter 2013 gëtt all Joer den ''International Marathon vu Kaunas'' an der Stad organiséiert. == Parkanlagen == [[Fichier:Kaunas Botanical Garden, July 2025, greenhouse exterior.jpg|thumb|Zär am botanesche Gaart vun der Vytautas Magnus Universitéit.]] Mat enger Fläch vun iwwer 60 [[Ar (Flächemooss)|Hektar]] ass den ''Ąžuolynas'' ("Eechebësch") de gréissten ëffentleche Park an der Stad selwer.<ref>{{Citation | URL = https://www.researchgate.net/publication/391423762_Kauno_Azuolyno_istorijos_atodangos_The_History_of_Azuolynas_Unveiled | Titel = Kauno Ąžuolyno istorijos atodangos | The History of Ąžuolynas Unveiled | Gekuckt = 26. Abrëll 2026 | Auteur = Vykintas Vaitkevičius, Giedrius Kuliešius | Datum = Abrëll 2024 | Editeur = researchgate.net | Sprooch = en }}</ref> De ''Ramybė''-Park gouf 1959 vun de sowjeteschen Autoritéiten um ale Kierfecht vun der Stad gebaut. Um Kierfecht ''Petrašiūnai'' leie vill Perséinlechkeete begruewen, déi déi national Politik, Geschicht a Konscht gepräägt hunn.<ref name=>{{Citation | URL = https://www.lrt.lt/naujienos/lietuvoje/2/2103368/mazai-zinoma-petrasiunu-kapiniu-istorijos-puse-zymusis-panteonas-ir-nuo-praeiviu-akiu-paslepti-lietuvos-kurejai | Titel = Mažai žinoma Petrašiūnų kapinių istorijos pusė: žymusis panteonas ir nuo praeivių akių paslėpti Lietuvos kūrėjai | Gekuckt = 4. Abrëll 2026 | Auteur = Karolina Aleknavičė | Datum = 2. November 2023 | Editeur = lrt.lt| Sprooch = lt }}</ref> Fir d'Landschaft mat sengem natierlechen Ökosystem a sengem kulturelle Patrimoine ronderëm de Kaunas-Reservoir ze schütze gouf 1992 och de Regionalpark Kaunas-Stauséi (''Kauno marių regioninis parkas'') etabléiert.<ref name=Waasserkraaftwierk/> Am Stiedche Rumšiškės, op der anerer Säit vun deem Stauséi, läit de litaueschen ethnografesche Musée (''Lietuvos etnografijos muziejus''), ee vun de gréisste Fräiliichtmuséeën an Europa, mat historeschen Haiser a Gebaier aus allen Deeler vum Land. Op Initiativ vum bedeitende litaueschen Zoolog [[Tadas Ivanauskas]] an dem Biolog Liudas Vailionis gouf 1923 de Botanesche Gaart gegrënnt. Den éischten Direkter war de [[Constantin von Regel]]. En déngt haut net nëmmen der Erhuelung, mee presentéiert och déi heemesch Planzewelt a begräift eng Rei Fuerschungsariichtunge vun der Vytautas-Magnus-Universitéit.<ref name=BotGarden>{{Citation | URL = https://www.lmaleidykla.lt/ojs/index.php/biologija/article/view/2651/1487 | Titel = The 90-Year Long Route of Kaunas Botanical Garde | Gekuckt = 24. Abrëll 2026 | Auteur = Vida Mildažienė | Datum = 2023 | Editeur = Biologija. Vol. 59. No. 1. P. 45–14 | Sprooch = en}}</ref> Donieft fënnt een zu Kaunas och deen eenzege staatlechen Zoo am Land. E gouf 1938 gegrënnt, och vum Tadas Ivanauskas, an 2023 renovéiert.<ref name=Zoo23>{{Citation | URL = https://www.zoosodas.lt/naujienos/jubiliejinius-85-erius-metus-vainikuos-lietuvos-zoologijos-sodo-atidarymas/ | Titel = Jubiliejinius 85-erius metus vainikuos Lietuvos zoologijos sodo atidarymas | Gekuckt = 24. Abrëll 2026 | Datum = 3. Juli 2023 | Editeur = zoosodas.lt | Sprooch = lt }}</ref> == Perséinlechkeeten == [[Fichier:Arvydas Sabonis.jpg|thumb|Den [[Arvydas Sabonis]] gëllt als e vun de beschte litauesche Basketspiller.]] Zu de Perséinlechkeeten, déi zu Kaunas gebuer goufen, zielen ënner anerem: * [[Emma Goldman]] (1869–1940), US-amerikanesch Anarchistin, Feministin a Schrëftstellerin * [[Ben Shahn]] (1898–1969) US-amerikanesche Moler a Grafiker * [[Emmanuel Lévinas]], Philosoph (1906–1995) * Nina von Stauffenberg, d'Fra vum Hitler-Attentäter [[Claus Schenk von Stauffenberg]] (1913–2006) * [[Donatas Banionis]] (1924–2014), litauesch a sowjetesche Schauspiller * [[Jacques Sernas]] (1925–2015), franséische Schauspiller * [[Mosche Arens]], Verdeedegungs- an Ausseminister vun Israel (1925–2019) * [[Valdas Adamkus]], President vun der Republik Litauen (* 1926) * [[Aharon Barak]], President vum Ieweschte Geriicht vun Israel (* 1936) * [[Arvydas Sabonis]] (* 1964), ee vun de bekanntste litauesche Basketballspiller * [[Antanas Guoga]] (*1973), litauesche Pokerspiller (ënnert dem Numm Tony G) a Politiker * [[Žydrūnas Ilgauskas]] (*1975), en anere bekannte Basketballspiller * [[Salomėja Zaksaitė]] (* 1983), litauesch Schachspillerin * [[Linas Kleiza]] (* 1985), litauesche Basketballspiller == Biller == <gallery> Fichier:Event at Kaunas Castle for Statehood day (Valstybės diena) 2025 (1).jpg|E Concert bei der Buerg Kaunas wärend dem "Dag vun der Eegestaatlechkeet". Fichier:House of Perkūnas, Kaunas, Lithuania - Diliff.jpg|D'Perkūnas-Haus am gothesche Stil. Fichier:Kauno rotuse 2006-06-11.jpg|D'Stadhaus vu Kaunas, dat haut just nach fir zeremoniell Zwecker benotzt gëtt. Fichier:Church of St Gertrude, Kaunas - Diliff.jpg|D'Kierch vun der Helleger Gertrude aus dem 16. Joerhonnert. Fichier:Church of St. Michael the Archangel, Kaunas (South Face - 02).jpg|Déi fréier orthodox an haiteg kathoulesch Kierch vum Hellegen Äerzengel Michel. Fichier:Kaunas Cathedral, Kaunas, Lithuania - Diliff.jpg|D'Kathedral vu bannen. Fichier:Pazaislis by Augustas Didzgalvis.jpg|D'Klouschter ''Pažaislis'' am Südoste vun der Stad. Fichier:Vytauto Didžiojo karo muziejus (aut. A. Užbalis).jpg|De Krichsmusée "Vytautas de Groussen". Fichier:Kauno klinikos 2006 07 23.jpg|D'Kaunas-Klinicken zielen zu de gréisste Spidolskomplexer am Baltikum. Fichier:Paminklas IX forte nužudytoms aukoms.jpg|D'Monument fir déi iwwer 30.000 Judden, déi am ''IX fortas'' ("9. Festung") vun der Nazien ëmbruecht goufen. Fichier:Vilijampole 2007-06-08.jpg|Vue op de Quartier Vilijampole. Fichier:Kaunas Marathon 2015 by Augustas Didzgalvis.jpg|Wärend dem Marathon am Joer 2015. Fichier:KTU XI rumai by Augustas Didzgalvis.jpg|D'Teschnesch Universitéit. Urmas 2023 by Augustas Didzgalvis.jpg|D'Maarthalen "Urmas" am Oste vun der Stad. Mega akvariumas Kaune1, 2006-12-02.jpg|De monumentalen Aquarium am Akafszentrum ''Mega''. </gallery> == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Autoritéitskontroll}} {{Referenzen an Notten}} 1c9lcx5gjut6lxnm1hxmqrkwrcau90q 2676070 2676065 2026-04-27T08:40:03Z Puscas 735 .... 2676070 wikitext text/x-wiki {{Infobox Uertschaft | Foto = File:Vytautas the Great Bridge from hill, Kaunas, Lithuania - Diliff.jpg | FotoLegend = Bléck op d'Vytautas-de-Grousse-Bréck an d'Alstad. }} '''Kaunas''' ass déi zweetgréisst Stad a [[Litauen]] an nieft der Haaptstad [[Vilnius]] de wirtschaftlechen a kulturellen Zentrum vum Land. == Geographie == Kaunas läit am Zentrum vu Litauen um Zesummefloss vun de Flëss [[Nemunas]] (op Däitsch: Memel) an [[Neris]], op enger Héicht vun 30 bis 153 Meter iwwert dem Mier. Déi administrativ Fläch vu Kaunas ëmfaasst 157 {{Km²}},<ref name=StatGemeng>{{Citation | URL = https://www.kaunas.lt/apie-kauna/statistika/ | Titel = Statistika (Allgemeng Informatiounen) | Gekuckt = 19. Abrëll 2026 | Datum = 19. Januar 2026 | Editeur = Gemeng Kaunas | Sprooch = lt}}</ref> dozou zielen nieft der Stad selwer och nach eng Rei Dierfer. D'Ëmgéigend ass vun Hiwwelen a Bëscher a vun engem grousse Stauséi am Oste vun der Stad markéiert.<ref name=Reservoir>{{Citation | URL = https://kaunasin.lt/en/what-to-see/kaunas-reservoir-regional-park/ | Titel = Kaunas Reservoir Regional Park | Gekuckt = 19. Abrëll 2026 | Editeur = kaunasin.lt | Sprooch = en }}</ref> D'Klima ass temperéiert kontinental mat kale Wanteren a mëttelwaarme Summeren. Bis an d'Haaptstad Vilnius sinn et 103 km. D'Hafestad [[Klaipėda]] um [[Baltescht Mier|baltesche Mier]] läit op 209 km.<ref name=StatGemeng/> == Bevëlkerung == Mat ronn 304.000 Awunner an enger Bevëlkerungsdicht vun 1.937 Awunner pro Quadratkilometer (2026) ass Kaunas déi zweetmeescht bevëlkert Stad a Litauen.<ref name=StatGemeng/> D'Bevëlkerung ass gréisstendeels ethnesch litauesch (zirka 93&nbsp;%), mat ënner anerem enger russescher an enger polnescher Minoritéit.<ref name=KnowHow17>Alexandra Frank, Mirko Kaupat, Günther Schäfer - Baltikum: Litauen, Lettland, Estland; Reise Know-How Verlag, 3. Editioun, 2017; ISBN: 978-3-8317-2915-9, Säit 103-139</ref> Wéinst Emigratioun an aner EU-Länner ass d'Bevëlkerung eng Zäit laang liicht zeréckgaangen; se huet 2019 awer erëm ugefaangen ze klammen.<ref name=StatGemeng/> == Geschicht == === Mëttelalter a fréi Neizäit === [[Fichier:A view of Kaunas in the mid-19th century, painted by Marcin Zaleski.jpg|thumb|Eng Vue op Kaunas Mëtt des 19. Joerhonnerts.]] 1361 gouf Kaunas fir d'éischt an engem Dokument ernimmt, woubäi archeologesch Decouverten op eng méi fréi Besiidlung hiweisen. Am [[Mëttelalter]] huet d'Stad zum [[Groussherzogtum Litauen|Groussherzogtum Litaue]] gehéiert a war eng wichteg Festung géint d'Ugrëff vum [[Däitschen Uerden]]. Scho 1408 krut d'Siidlung d'"Magdeburger Stadtrechte". Mat der Grënnung vum Staat [[Polen-Litauen]] am 16. Joerhonnert krut Kaunas als Handelszentrum nach méi Bedeitung.<ref name=nemunas>{{Citation | URL = https://www.nemunas.press/straipsniai/kaunas-maza-didelio-miesto-istorija-i/ | Titel = Kaunas: maža didelio miesto istorija (I) | Gekuckt = 19. Abrëll 2026 | Auteur = Marija Oniščik | Editeur = nemunas.press | Sprooch = lt }}</ref><ref name=GeschichtGemeng>{{Citation | URL = https://www.kaunas.lt/apie-kauna/miesto-istorija/ | Titel = Miesto istorija | Gekuckt = 26. Abrëll 2026 | Datum = 13. Abrëll 2016 | Editeur = kaunas.lt | Sprooch = lt}}</ref> Am 17. an am 18. Joerhonnert huet Kaunas eng Rei Katastrophen duerchlieft, dorënner Attacke vun de Russen (1665) a vun de Schweeden (1701) an d'[[Pescht|Peschtepidemien]] an de Jore 1657 a 1708. Donieft huet d'Stad 1731 a 1732 och nach gebrannt. Um Enn vum [[18. Joerhonnert]] hat d'Wirtschaft sech e bëssen erkritt. 1795 koum d'Stad fir déi nächst 120 Joer ënner d'Herrschaft vum [[Geschicht vu Russland|russesche Keeserräich]] a gouf zu engem wichtege Militär- a Verwaltungsstanduert ausgebaut. 1812 koum de Krich erëm, wéi den [[Napoleon Bonaparte|Napoleon]] mat senger Arméi um Wee fir op Moskau zweemol duerch Kaunas gezunn ass an d'Stad zweemol verwüüst huet. Um Enn vum 18. Joerhonnert gouf den Oginski-Kanal am haitege [[Wäissrussland]] gebaut, deen d'Flëss Nemunas an [[Dnepr]] verbënnt, an 1862 gouf d'Segment zu Kaunas vun der Eisebunn tëscht dem russesche Räich an Däitschland fäerdeggestallt. Domat gouf Kaunas eng regional Handelsdréischeif.<ref name=GeschichtGemeng/> === Wärend de Weltkricher === [[Fichier:Aleksotas Bridge in Kaunas, Lithuania, exploded by the retreating Red Army, 1941.jpg|thumb|Déi zerstéiert Aleksotas-Bréck, déi d'sowjetesch Truppe bei hirem Réckzuch 1941 gesprengt hunn.]] Wärend dem [[Éischte Weltkrich]] gouf d'Stad vun Däitschland besat (1915–1918). No der Onofhängegkeetserklärung vu Litauen am Joer 1918 war Kaunas vun 1920 bis 1939 déi provisoresch Haaptstad vun der neier Republik Litauen, well [[Vilnius]] vu Pole besat war. An där Period huet d'Stad vun enger kultureller an architektonescher Héichzäit am Stil vum [[Modernismus]] profitéiert.<ref name=UNESCO1661>{{Citation | URL = https://whc.unesco.org/en/list/1661 | Titel = Modernist Kaunas: Architecture of Optimism, 1919-1939 | Gekuckt = 26. Abrëll 2026 | Editeur = unesco.org | Sprooch = en }}</ref> Wärend dem [[Zweete Weltkrich]] war Kaunas fir d'éischt vu [[Sowjetunioun|sowjeteschen]] Truppe besat (1940–1941), duerno vun [[Nazidäitschland]]. Déi [[Juddentum|jiddesch]] Bevëlkerung vun der Stad gouf bal komplett deportéiert oder ëmbruecht. Den 1. August 1944 gouf d'Stad dunn erëm vun der [[Rout Arméi|Rouder Arméi]] besat. 1944 ass Litauen als "[[Litauesch Sozialistesch Sowjetrepublik]]" en Deel vun der [[Sowjetunioun]] ginn et et koum zu enger Phas vun Industrialiséierung.<ref name=>{{Citation | URL = https://web.archive.org/web/20110526224745/http://regionai.stat.gov.lt/en/kauno_apskritis/kauno_miesto_savivaldybe.html | Titel = Portrait of the Regions of Lithuania: Kaunas city municipality (archivéiert) | Gekuckt = 26. Abrëll 2026 | Datum = ëm 2011 | Editeur = Litauescht Amt fir Statistik | Sprooch = en}}</ref> === Sowjetesch Zäit === [[Fichier:Kauno Marios.jpg|thumb|De Kaunas-Reservoir am Oste vun der Stad.]] 1955 hunn d'sowjetesch Autoritéite mam Bau vun engem Waasserkraaftwierk um Floss Nemunas/Memel ugefaangen, deen 1959 gestaut gouf an och haut nach en iwwer 60 km² grousse Reservoir am Oste vun der Stad bilt.<ref name=Waasserkraaftwierk>{{Citation | URL = https://www.vle.lt/straipsnis/kauno-marios/ | Titel = Kauno marios | Gekuckt = 19. Abrëll 2026 | Editeur = vle.lt | Sprooch = lt}}</ref><ref name=Reservoir/> Am Mee 1972 koum et zu Massendemonstratiounen, nodeems den 19-järege Student Romas Kalanta sech aus Protest géint de sowjetesche Regimm virum Musekstheater selwer a Brand gestach hat. D'Autoritéiten hunn d'Begriefnes vum Kalanta virverluecht, fir z'evitéieren, datt sech vill Leit sollte versammelen. Doropshin hu sech Dausende vun haaptsächlech jonken Demonstranten op der ''Laisvės Alėja'', der zentraler Avenue nieft der Plaz op där de Kalantas sech selwer geaffert hat, zu regierungsfeindleche Protester versammelt. Déi hunn den 18. Mee ugefaangen a goufe schonn den 19. Mee mat Gewalt vun de sowjeteschen Truppen néiergeschloen.<ref name=Kalantas>{{Citation | URL = https://www.lrs.lt/pls/inter/w5_show?p_r=8524&p_k=2 | Titel = Romas Kalanta, Ambassador of Freedom, and the Spring of 1972 in Kaunas | Gekuckt = 26. Abrëll 2026 | Editeur = lrs.lt (Parlement vu Litauen) | Sprooch = lt }}</ref> === Zënter 1990 === Nodeems d'Land 1990 seng Onofhängegkeet zeréck kritt hat, an 2004 Member vun der [[Europäesch Unioun|Europäescher Unioun]] gouf, ass et no e puer schwierege Joren an den 1990er wirtschaftlech nees biergop mat Kaunas gaangen. == Wirtschaft == [[Fichier:Kaunas FEZ.jpg|thumb|D'Fräihandelszon beim Kaunasser Fluchhafen.]] Haut huet Kaunas eng breetgefächert Ekonomie an ass e wichtege Wirtschaftszentrum vum Land. D'Stad ass de Standuert vu villen Industrie- an Déngschtleeschtungsentreprisen, dorënner Firmen an de Beräicher Informatiounstechnologie (IT), Logistik, Liewensmëttelveraarbechtung a Maschinnebau. Den internationale Fluchhafe Kaunas ass donieft e wichtege Verkéierspunkt fir Bëllegfluchlinnen an der baltescher Regioun. D'[[Fräihandelszon]] Kaunas huet zënter hirer Grënnung 1996 iwwer 1,5 Milliarden Euro un Investissementer ugezunn, dovun iwwer 70&nbsp;% aus dem Ausland.<ref>{{Citation | URL = https://kaunasin.lt/en/news/kaunas-free-economic-zone-investment-exceeds-1-5-billion/ | Titel = Kaunas Free Economic Zone investment exceeds €1.5 billion | Gekuckt = 26. Abrëll 2026 | Datum = | Editeur = kaunasin.lt | Sprooch = en }}</ref> Och déi [[Technesch Universitéit Kaunas]] (''Kauno technologijos universitetas'') an eng Rei Héichschoule stäerken de wëssensbaséierte Wirtschaftssecteur vun der Stad. D'Universitéitsklinicke Kaunas (''Kauno klinikos'') spille mat hiren iwwer 8.000 Mataarbechter an 1,5 Millioune Patientevisitte pro Joer eng bedeitend ekonomesch Roll.<ref>{{Citation | URL = https://lsmu.lt/en/lsmu-kauno-klinikos/ | Titel = The Hospital of Lithuanian University of Health Sciences Kauno klinikos | Gekuckt = 26. Abrëll 2026 | Editeur = lsmu.lt | Sprooch = en}}</ref> E risegen Handelskomplex sinn d'Maarthalen ''Urmas'' mat hiren iwwer 2.000 Butteker an iwwerdaachte Maartstänn.<ref>{{Citation | URL = https://kaunasin.lt/en/what-to-do/trade-town-urmas/ | Titel = Trade Town URMAS | Gekuckt = 26. Abrëll 2026 | Editeur = kaunasin.lt | Sprooch = en }}</ref> Donieft gëtt et eng Rei Akafszentren, dorënner den ''Akropolis'' am Zentrum an de ''Mega'', ee vun de gréisste Shoppingcentren am Baltikum. == Architektur a Kultur == [[Fichier:Kauno senamiestis by Augustas Didzgalvis.jpg|thumb|D'Alstad vu Kaunas mat der Kathedral (lénks am Bild).]] [[Fichier:2019. Kauno policija.JPG|thumb|E Beispill vum modernistescher Architektur aus der Tëschekrichszäit; haut e Gebai vun der Police.]] Déi mëttelalterlech Alstad mat gotesche Kierchen, dem Gemengenhaus an de Biergerhaiser, déi an engem gudden Zoustand sinn, bilden dat historescht Häerzstéck vun der Stad. 2023 gouf d'Tëschekrichsarchitektur de fënnefte litauesche Site, deen op d'Lëscht vum [[Weltierwen|Weltierwe]] vun der [[UNESCO]] gesat gouf. Iwwer dausend Gebaier an deem Architekturstil aus de Joren 1919-1939, deen och nach "Kaunas-[[Modernismus]]" genannt gëtt, prägen d'Stadbild a maache Kaunas zu engem vun de bedeitendsten Ensembele vum Tëschekrichsmodernismus.<ref name=UNESCO1661/> Zu de wichtegste Kulturetablissementer zielen den Nationalmusée M. K. Čiurlionis, deen dem Komponist a Moler [[Mikalojus Konstantinas Čiurlionis|mam selwechten Numm]] gewidmet ass, an de weltwäit eenzegaartegen Däiwelsmusée mat iwwer 3.000 Exponaten. An der neiopgebauter Buerg Kaunas fënnt een de Stadmusée. Donieft bidden den Nationalen Operen- a Balletstheater an de Staatlechen Dramatheater variéiert Programmer un. D'Strooss ''Laisvės alėja'' ("Fräiheetsallee") ass eng vun de längste Foussgängerzonen am Nordoste vun Europa an de kulturellen a gesellschaftlechen Zentrum vum Liewen an der Stad. Als wichteg Universitéitsstad profitéiert Kaunas och vun enger lieweger Studentekultur. 2022 war Kaunas d'[[Europäesch Kulturhaaptstad]], nieft dem serbeschen [[Novi Sad]] an dem lëtzebuergeschen [[Esch 2022|Esch-Uelzecht]]. Am Kader dovun huet Kaunas vill international Konschtprojeten, Festivallen a Stadentwécklungsinitiativen ëmgesat, déi de Ruff vun der Stad als kreativ Metropol am Nordoste vu Kaunas nohalteg gestäerkt hunn.<ref>{{Citation | URL = https://www.researchgate.net/publication/384762851_Investigation_report_evaluation_of_Kaunas_European_Capital_of_Culture_2022 | Titel = Investigation report: evaluation of Kaunas European Capital of Culture 2022 | Gekuckt = 26. Abrëll 2026 | Auteur = Tadas Šarūnas | Datum = | Editeur = researchgate.net | Sprooch = en}}</ref> Zënter 1995 gëtt all zwee Joer d'Biennale vu Kaunas (''Kauno bienalė'') organiséiert, där hire Fokus op zäitgenëssescher Textilkonscht läit. Am Oktober gëtt all Joer zënter 2007 den internationale Filmfestival vu Kaunas organiséiert, deen op [[Arthouse]]filmer spezialiséiert ass. == Sport == [[Fichier:Kauno stadionas by Augustas Didzgalvis.jpg|thumb|De Foussballstadion mat dem ''Ąžuolynas''-Park am Hannergrond.]] Kaunas ass haaptsächlech wéinst dem [[Basketball]] bekannt. De Veräin [[BC Žalgiris]] ass ee vun den erfollegräichsten a bekanntste Basketballclibb an Europa a spillt an der [[EuroLeague]]. D'Žalgiris-Arena, eng vun de modernste Sportarenaen am Land, ass eng zentral Plaz fir national an international Kompetitiounen. 2011 gouf do d'Finall vun der Basketball-Europameeschterschaft (EuroBasket) gespillt, an 2024 d'Europameeschterschaft am Äiskonschtlafen. Nieft dem Basketball sinn och Foussball, Liichtathletik a Ruddere staark an der Stad vertrueden. De Foussballveräin [[FK Kauno Žalgiris]] spillt an der ieweschter litauescher Liga. Tëscht 2013 an 2019 huet zu Kaunas och de kuerzliewegen [[FC Stumbras]] gespillt. Och den nationale Foussballveräin huet säi Sëtz zu Kaunas. Am Häerz vun der Stad läit de Stadion "S. Dariaus a S. Girėno", deen ursprénglech 1925 seng Dieren opgemaach huet an tëscht 2018 an 2022 ausgebaut a komplett renovéiert gouf.<ref name=>{{Citation | URL = https://www.lrt.lt/naujienos/verslas/4/1800374/kauno-dariaus-ir-gireno-stadiono-rekonstrukcijai-is-valstybes-biudzeto-skirta-beveik-10-mln-euru | Titel = Kauno Dariaus ir Girėno stadiono rekonstrukcijai iš valstybės biudžeto skirta beveik 10 mln. eurų | Gekuckt = 26. Abrëll 2026 | Datum = 13. Oktober 2022 | Editeur = lrt.lt | Sprooch = lt }}</ref> Am Stadion gëtt et och Liichtathletiksanlagen an 2009 gouf do déi 7. Liichtathletik-U23-Europameeschterschaft organiséiert. Am Stadion spillt nieft dem lokalen FK Kauno Žalgiris och déi litauesch Nationalekipp. Zënter 2013 gëtt all Joer den ''Internationale Marathon vu Kaunas'' an der Stad organiséiert. == Parkanlagen == [[Fichier:Kaunas Botanical Garden, July 2025, greenhouse exterior.jpg|thumb|Zär am botanesche Gaart vun der Vytautas Magnus Universitéit.]] Mat enger Fläch vun iwwer 60 [[Ar (Flächemooss)|Hektar]] ass den ''Ąžuolynas'' ("Eechebësch") de gréissten ëffentleche Park an der Stad selwer.<ref>{{Citation | URL = https://www.researchgate.net/publication/391423762_Kauno_Azuolyno_istorijos_atodangos_The_History_of_Azuolynas_Unveiled | Titel = Kauno Ąžuolyno istorijos atodangos | The History of Ąžuolynas Unveiled | Gekuckt = 26. Abrëll 2026 | Auteur = Vykintas Vaitkevičius, Giedrius Kuliešius | Datum = Abrëll 2024 | Editeur = researchgate.net | Sprooch = en }}</ref> De ''Ramybė''-Park gouf 1959 vun de sowjeteschen Autoritéiten um ale Kierfecht vun der Stad gebaut. Um Kierfecht ''Petrašiūnai'' leie vill Perséinlechkeete begruewen, déi déi national Politik, Geschicht a Konscht gepräägt hunn.<ref name=>{{Citation | URL = https://www.lrt.lt/naujienos/lietuvoje/2/2103368/mazai-zinoma-petrasiunu-kapiniu-istorijos-puse-zymusis-panteonas-ir-nuo-praeiviu-akiu-paslepti-lietuvos-kurejai | Titel = Mažai žinoma Petrašiūnų kapinių istorijos pusė: žymusis panteonas ir nuo praeivių akių paslėpti Lietuvos kūrėjai | Gekuckt = 4. Abrëll 2026 | Auteur = Karolina Aleknavičė | Datum = 2. November 2023 | Editeur = lrt.lt| Sprooch = lt }}</ref> Fir d'Landschaft mat sengem natierlechen Ökosystem a sengem kulturelle Patrimoine ronderëm de Kaunas-Reservoir ze schütze gouf 1992 och de Regionalpark Kaunas-Stauséi (''Kauno marių regioninis parkas'') etabléiert.<ref name=Waasserkraaftwierk/> An der Stiedche Rumšiškės, op der anerer Säit vun deem Stauséi, läit de litaueschen ethnografesche Musée (''Lietuvos etnografijos muziejus''), ee vun de gréisste Fräiliichtmuséeën an Europa, mat historeschen Haiser a Gebaier aus allen Deeler vum Land. Op Initiativ vum bedeitende litaueschen Zoolog [[Tadas Ivanauskas]] an vum Biolog Liudas Vailionis gouf 1923 de Botanesche Gaart gegrënnt. Den éischten Direkter war de [[Constantin von Regel]]. En déngt haut net nëmmen der Erhuelung, mee presentéiert och déi heemesch Planzewelt an ëmfaasst eng Rei Fuerschungsariichtunge vun der Vytautas-Magnus-Universitéit.<ref name=BotGarden>{{Citation | URL = https://www.lmaleidykla.lt/ojs/index.php/biologija/article/view/2651/1487 | Titel = The 90-Year Long Route of Kaunas Botanical Garde | Gekuckt = 24. Abrëll 2026 | Auteur = Vida Mildažienė | Datum = 2023 | Editeur = Biologija. Vol. 59. No. 1. P. 45–14 | Sprooch = en}}</ref> Donieft fënnt een zu Kaunas och deen eenzege staatlechen Zoo am Land. E gouf 1938 gegrënnt, och vum Tadas Ivanauskas, an 2023 renovéiert.<ref name=Zoo23>{{Citation | URL = https://www.zoosodas.lt/naujienos/jubiliejinius-85-erius-metus-vainikuos-lietuvos-zoologijos-sodo-atidarymas/ | Titel = Jubiliejinius 85-erius metus vainikuos Lietuvos zoologijos sodo atidarymas | Gekuckt = 24. Abrëll 2026 | Datum = 3. Juli 2023 | Editeur = zoosodas.lt | Sprooch = lt }}</ref> == Perséinlechkeeten == [[Fichier:Arvydas Sabonis.jpg|thumb|Den [[Arvydas Sabonis]] gëllt als e vun de beschte litauesche Basketspiller.]] Zu de Perséinlechkeeten, déi zu Kaunas gebuer goufen, zielen ënner anerem: * [[Emma Goldman]] (1869–1940), US-amerikanesch Anarchistin, Feministin a Schrëftstellerin * [[Ben Shahn]] (1898–1969) US-amerikanesche Moler a Grafiker * [[Emmanuel Lévinas]], Philosoph (1906–1995) * Nina von Stauffenberg, d'Fra vum Hitler-Attentäter [[Claus Schenk von Stauffenberg]] (1913–2006) * [[Donatas Banionis]] (1924–2014), litauesch a sowjetesche Schauspiller * [[Jacques Sernas]] (1925–2015), franséische Schauspiller * [[Mosche Arens]], Verdeedegungs- an Ausseminister vun Israel (1925–2019) * [[Valdas Adamkus]], President vun der Republik Litauen (* 1926) * [[Aharon Barak]], President vum Ieweschte Geriicht vun Israel (* 1936) * [[Arvydas Sabonis]] (* 1964), ee vun de bekanntste litauesche Basketballspiller * [[Antanas Guoga]] (*1973), litauesche Pokerspiller (ënnert dem Numm Tony G) a Politiker * [[Žydrūnas Ilgauskas]] (*1975), en anere bekannte Basketballspiller * [[Salomėja Zaksaitė]] (* 1983), litauesch Schachspillerin * [[Linas Kleiza]] (* 1985), litauesche Basketballspiller == Biller == <gallery> Fichier:Event at Kaunas Castle for Statehood day (Valstybės diena) 2025 (1).jpg|E Concert bei der Buerg Kaunas wärend dem "Dag vun der Eegestaatlechkeet". Fichier:House of Perkūnas, Kaunas, Lithuania - Diliff.jpg|D'Perkūnas-Haus am gothesche Stil. Fichier:Kauno rotuse 2006-06-11.jpg|D'Stadhaus vu Kaunas, dat haut just nach fir zeremoniell Zwecker benotzt gëtt. Fichier:Church of St Gertrude, Kaunas - Diliff.jpg|D'Kierch vun der Helleger Gertrud aus dem 16. Joerhonnert. Fichier:Church of St. Michael the Archangel, Kaunas (South Face - 02).jpg|Déi fréier orthodox an haiteg kathoulesch Kierch vum hellegen Äerzengel Michel. Fichier:Kaunas Cathedral, Kaunas, Lithuania - Diliff.jpg|D'Kathedral vu bannen. Fichier:Pazaislis by Augustas Didzgalvis.jpg|D'Klouschter ''Pažaislis'' am Südoste vun der Stad. Fichier:Vytauto Didžiojo karo muziejus (aut. A. Užbalis).jpg|De Krichsmusée "Vytautas de Groussen". Fichier:Kauno klinikos 2006 07 23.jpg|D'Kaunas-Klinicken zielen zu de gréisste Spidolskomplexer am Baltikum. Fichier:Paminklas IX forte nužudytoms aukoms.jpg|D'Monument fir déi iwwer 30.000 Judden, déi am ''IX fortas'' ("9. Festung") vun der Nazien ëmbruecht goufen. Fichier:Vilijampole 2007-06-08.jpg|Vue op de Quartier Vilijampole. Fichier:Kaunas Marathon 2015 by Augustas Didzgalvis.jpg|Wärend dem Marathon am Joer 2015. Fichier:KTU XI rumai by Augustas Didzgalvis.jpg|D'Teschnesch Universitéit. Urmas 2023 by Augustas Didzgalvis.jpg|D'Maarthalen "Urmas" am Oste vun der Stad. Mega akvariumas Kaune1, 2006-12-02.jpg|De monumentalen Aquarium am Akafszentrum ''Mega''. </gallery> == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Autoritéitskontroll}} {{Referenzen an Notten}} pm61o3qki0lxzhetnvrp3bj9u9qas3p 2676071 2676070 2026-04-27T08:41:38Z Puscas 735 [[Wikipedia:HotCat|HC]]: [[Kategorie:Groussstied a Litauen]] derbäigesat 2676071 wikitext text/x-wiki {{Infobox Uertschaft | Foto = File:Vytautas the Great Bridge from hill, Kaunas, Lithuania - Diliff.jpg | FotoLegend = Bléck op d'Vytautas-de-Grousse-Bréck an d'Alstad. }} '''Kaunas''' ass déi zweetgréisst Stad a [[Litauen]] an nieft der Haaptstad [[Vilnius]] de wirtschaftlechen a kulturellen Zentrum vum Land. == Geographie == Kaunas läit am Zentrum vu Litauen um Zesummefloss vun de Flëss [[Nemunas]] (op Däitsch: Memel) an [[Neris]], op enger Héicht vun 30 bis 153 Meter iwwert dem Mier. Déi administrativ Fläch vu Kaunas ëmfaasst 157 {{Km²}},<ref name=StatGemeng>{{Citation | URL = https://www.kaunas.lt/apie-kauna/statistika/ | Titel = Statistika (Allgemeng Informatiounen) | Gekuckt = 19. Abrëll 2026 | Datum = 19. Januar 2026 | Editeur = Gemeng Kaunas | Sprooch = lt}}</ref> dozou zielen nieft der Stad selwer och nach eng Rei Dierfer. D'Ëmgéigend ass vun Hiwwelen a Bëscher a vun engem grousse Stauséi am Oste vun der Stad markéiert.<ref name=Reservoir>{{Citation | URL = https://kaunasin.lt/en/what-to-see/kaunas-reservoir-regional-park/ | Titel = Kaunas Reservoir Regional Park | Gekuckt = 19. Abrëll 2026 | Editeur = kaunasin.lt | Sprooch = en }}</ref> D'Klima ass temperéiert kontinental mat kale Wanteren a mëttelwaarme Summeren. Bis an d'Haaptstad Vilnius sinn et 103 km. D'Hafestad [[Klaipėda]] um [[Baltescht Mier|baltesche Mier]] läit op 209 km.<ref name=StatGemeng/> == Bevëlkerung == Mat ronn 304.000 Awunner an enger Bevëlkerungsdicht vun 1.937 Awunner pro Quadratkilometer (2026) ass Kaunas déi zweetmeescht bevëlkert Stad a Litauen.<ref name=StatGemeng/> D'Bevëlkerung ass gréisstendeels ethnesch litauesch (zirka 93&nbsp;%), mat ënner anerem enger russescher an enger polnescher Minoritéit.<ref name=KnowHow17>Alexandra Frank, Mirko Kaupat, Günther Schäfer - Baltikum: Litauen, Lettland, Estland; Reise Know-How Verlag, 3. Editioun, 2017; ISBN: 978-3-8317-2915-9, Säit 103-139</ref> Wéinst Emigratioun an aner EU-Länner ass d'Bevëlkerung eng Zäit laang liicht zeréckgaangen; se huet 2019 awer erëm ugefaangen ze klammen.<ref name=StatGemeng/> == Geschicht == === Mëttelalter a fréi Neizäit === [[Fichier:A view of Kaunas in the mid-19th century, painted by Marcin Zaleski.jpg|thumb|Eng Vue op Kaunas Mëtt des 19. Joerhonnerts.]] 1361 gouf Kaunas fir d'éischt an engem Dokument ernimmt, woubäi archeologesch Decouverten op eng méi fréi Besiidlung hiweisen. Am [[Mëttelalter]] huet d'Stad zum [[Groussherzogtum Litauen|Groussherzogtum Litaue]] gehéiert a war eng wichteg Festung géint d'Ugrëff vum [[Däitschen Uerden]]. Scho 1408 krut d'Siidlung d'"Magdeburger Stadtrechte". Mat der Grënnung vum Staat [[Polen-Litauen]] am 16. Joerhonnert krut Kaunas als Handelszentrum nach méi Bedeitung.<ref name=nemunas>{{Citation | URL = https://www.nemunas.press/straipsniai/kaunas-maza-didelio-miesto-istorija-i/ | Titel = Kaunas: maža didelio miesto istorija (I) | Gekuckt = 19. Abrëll 2026 | Auteur = Marija Oniščik | Editeur = nemunas.press | Sprooch = lt }}</ref><ref name=GeschichtGemeng>{{Citation | URL = https://www.kaunas.lt/apie-kauna/miesto-istorija/ | Titel = Miesto istorija | Gekuckt = 26. Abrëll 2026 | Datum = 13. Abrëll 2016 | Editeur = kaunas.lt | Sprooch = lt}}</ref> Am 17. an am 18. Joerhonnert huet Kaunas eng Rei Katastrophen duerchlieft, dorënner Attacke vun de Russen (1665) a vun de Schweeden (1701) an d'[[Pescht|Peschtepidemien]] an de Jore 1657 a 1708. Donieft huet d'Stad 1731 a 1732 och nach gebrannt. Um Enn vum [[18. Joerhonnert]] hat d'Wirtschaft sech e bëssen erkritt. 1795 koum d'Stad fir déi nächst 120 Joer ënner d'Herrschaft vum [[Geschicht vu Russland|russesche Keeserräich]] a gouf zu engem wichtege Militär- a Verwaltungsstanduert ausgebaut. 1812 koum de Krich erëm, wéi den [[Napoleon Bonaparte|Napoleon]] mat senger Arméi um Wee fir op Moskau zweemol duerch Kaunas gezunn ass an d'Stad zweemol verwüüst huet. Um Enn vum 18. Joerhonnert gouf den Oginski-Kanal am haitege [[Wäissrussland]] gebaut, deen d'Flëss Nemunas an [[Dnepr]] verbënnt, an 1862 gouf d'Segment zu Kaunas vun der Eisebunn tëscht dem russesche Räich an Däitschland fäerdeggestallt. Domat gouf Kaunas eng regional Handelsdréischeif.<ref name=GeschichtGemeng/> === Wärend de Weltkricher === [[Fichier:Aleksotas Bridge in Kaunas, Lithuania, exploded by the retreating Red Army, 1941.jpg|thumb|Déi zerstéiert Aleksotas-Bréck, déi d'sowjetesch Truppe bei hirem Réckzuch 1941 gesprengt hunn.]] Wärend dem [[Éischte Weltkrich]] gouf d'Stad vun Däitschland besat (1915–1918). No der Onofhängegkeetserklärung vu Litauen am Joer 1918 war Kaunas vun 1920 bis 1939 déi provisoresch Haaptstad vun der neier Republik Litauen, well [[Vilnius]] vu Pole besat war. An där Period huet d'Stad vun enger kultureller an architektonescher Héichzäit am Stil vum [[Modernismus]] profitéiert.<ref name=UNESCO1661>{{Citation | URL = https://whc.unesco.org/en/list/1661 | Titel = Modernist Kaunas: Architecture of Optimism, 1919-1939 | Gekuckt = 26. Abrëll 2026 | Editeur = unesco.org | Sprooch = en }}</ref> Wärend dem [[Zweete Weltkrich]] war Kaunas fir d'éischt vu [[Sowjetunioun|sowjeteschen]] Truppe besat (1940–1941), duerno vun [[Nazidäitschland]]. Déi [[Juddentum|jiddesch]] Bevëlkerung vun der Stad gouf bal komplett deportéiert oder ëmbruecht. Den 1. August 1944 gouf d'Stad dunn erëm vun der [[Rout Arméi|Rouder Arméi]] besat. 1944 ass Litauen als "[[Litauesch Sozialistesch Sowjetrepublik]]" en Deel vun der [[Sowjetunioun]] ginn et et koum zu enger Phas vun Industrialiséierung.<ref name=>{{Citation | URL = https://web.archive.org/web/20110526224745/http://regionai.stat.gov.lt/en/kauno_apskritis/kauno_miesto_savivaldybe.html | Titel = Portrait of the Regions of Lithuania: Kaunas city municipality (archivéiert) | Gekuckt = 26. Abrëll 2026 | Datum = ëm 2011 | Editeur = Litauescht Amt fir Statistik | Sprooch = en}}</ref> === Sowjetesch Zäit === [[Fichier:Kauno Marios.jpg|thumb|De Kaunas-Reservoir am Oste vun der Stad.]] 1955 hunn d'sowjetesch Autoritéite mam Bau vun engem Waasserkraaftwierk um Floss Nemunas/Memel ugefaangen, deen 1959 gestaut gouf an och haut nach en iwwer 60 km² grousse Reservoir am Oste vun der Stad bilt.<ref name=Waasserkraaftwierk>{{Citation | URL = https://www.vle.lt/straipsnis/kauno-marios/ | Titel = Kauno marios | Gekuckt = 19. Abrëll 2026 | Editeur = vle.lt | Sprooch = lt}}</ref><ref name=Reservoir/> Am Mee 1972 koum et zu Massendemonstratiounen, nodeems den 19-järege Student Romas Kalanta sech aus Protest géint de sowjetesche Regimm virum Musekstheater selwer a Brand gestach hat. D'Autoritéiten hunn d'Begriefnes vum Kalanta virverluecht, fir z'evitéieren, datt sech vill Leit sollte versammelen. Doropshin hu sech Dausende vun haaptsächlech jonken Demonstranten op der ''Laisvės Alėja'', der zentraler Avenue nieft der Plaz op där de Kalantas sech selwer geaffert hat, zu regierungsfeindleche Protester versammelt. Déi hunn den 18. Mee ugefaangen a goufe schonn den 19. Mee mat Gewalt vun de sowjeteschen Truppen néiergeschloen.<ref name=Kalantas>{{Citation | URL = https://www.lrs.lt/pls/inter/w5_show?p_r=8524&p_k=2 | Titel = Romas Kalanta, Ambassador of Freedom, and the Spring of 1972 in Kaunas | Gekuckt = 26. Abrëll 2026 | Editeur = lrs.lt (Parlement vu Litauen) | Sprooch = lt }}</ref> === Zënter 1990 === Nodeems d'Land 1990 seng Onofhängegkeet zeréck kritt hat, an 2004 Member vun der [[Europäesch Unioun|Europäescher Unioun]] gouf, ass et no e puer schwierege Joren an den 1990er wirtschaftlech nees biergop mat Kaunas gaangen. == Wirtschaft == [[Fichier:Kaunas FEZ.jpg|thumb|D'Fräihandelszon beim Kaunasser Fluchhafen.]] Haut huet Kaunas eng breetgefächert Ekonomie an ass e wichtege Wirtschaftszentrum vum Land. D'Stad ass de Standuert vu villen Industrie- an Déngschtleeschtungsentreprisen, dorënner Firmen an de Beräicher Informatiounstechnologie (IT), Logistik, Liewensmëttelveraarbechtung a Maschinnebau. Den internationale Fluchhafe Kaunas ass donieft e wichtege Verkéierspunkt fir Bëllegfluchlinnen an der baltescher Regioun. D'[[Fräihandelszon]] Kaunas huet zënter hirer Grënnung 1996 iwwer 1,5 Milliarden Euro un Investissementer ugezunn, dovun iwwer 70&nbsp;% aus dem Ausland.<ref>{{Citation | URL = https://kaunasin.lt/en/news/kaunas-free-economic-zone-investment-exceeds-1-5-billion/ | Titel = Kaunas Free Economic Zone investment exceeds €1.5 billion | Gekuckt = 26. Abrëll 2026 | Datum = | Editeur = kaunasin.lt | Sprooch = en }}</ref> Och déi [[Technesch Universitéit Kaunas]] (''Kauno technologijos universitetas'') an eng Rei Héichschoule stäerken de wëssensbaséierte Wirtschaftssecteur vun der Stad. D'Universitéitsklinicke Kaunas (''Kauno klinikos'') spille mat hiren iwwer 8.000 Mataarbechter an 1,5 Millioune Patientevisitte pro Joer eng bedeitend ekonomesch Roll.<ref>{{Citation | URL = https://lsmu.lt/en/lsmu-kauno-klinikos/ | Titel = The Hospital of Lithuanian University of Health Sciences Kauno klinikos | Gekuckt = 26. Abrëll 2026 | Editeur = lsmu.lt | Sprooch = en}}</ref> E risegen Handelskomplex sinn d'Maarthalen ''Urmas'' mat hiren iwwer 2.000 Butteker an iwwerdaachte Maartstänn.<ref>{{Citation | URL = https://kaunasin.lt/en/what-to-do/trade-town-urmas/ | Titel = Trade Town URMAS | Gekuckt = 26. Abrëll 2026 | Editeur = kaunasin.lt | Sprooch = en }}</ref> Donieft gëtt et eng Rei Akafszentren, dorënner den ''Akropolis'' am Zentrum an de ''Mega'', ee vun de gréisste Shoppingcentren am Baltikum. == Architektur a Kultur == [[Fichier:Kauno senamiestis by Augustas Didzgalvis.jpg|thumb|D'Alstad vu Kaunas mat der Kathedral (lénks am Bild).]] [[Fichier:2019. Kauno policija.JPG|thumb|E Beispill vum modernistescher Architektur aus der Tëschekrichszäit; haut e Gebai vun der Police.]] Déi mëttelalterlech Alstad mat gotesche Kierchen, dem Gemengenhaus an de Biergerhaiser, déi an engem gudden Zoustand sinn, bilden dat historescht Häerzstéck vun der Stad. 2023 gouf d'Tëschekrichsarchitektur de fënnefte litauesche Site, deen op d'Lëscht vum [[Weltierwen|Weltierwe]] vun der [[UNESCO]] gesat gouf. Iwwer dausend Gebaier an deem Architekturstil aus de Joren 1919-1939, deen och nach "Kaunas-[[Modernismus]]" genannt gëtt, prägen d'Stadbild a maache Kaunas zu engem vun de bedeitendsten Ensembele vum Tëschekrichsmodernismus.<ref name=UNESCO1661/> Zu de wichtegste Kulturetablissementer zielen den Nationalmusée M. K. Čiurlionis, deen dem Komponist a Moler [[Mikalojus Konstantinas Čiurlionis|mam selwechten Numm]] gewidmet ass, an de weltwäit eenzegaartegen Däiwelsmusée mat iwwer 3.000 Exponaten. An der neiopgebauter Buerg Kaunas fënnt een de Stadmusée. Donieft bidden den Nationalen Operen- a Balletstheater an de Staatlechen Dramatheater variéiert Programmer un. D'Strooss ''Laisvės alėja'' ("Fräiheetsallee") ass eng vun de längste Foussgängerzonen am Nordoste vun Europa an de kulturellen a gesellschaftlechen Zentrum vum Liewen an der Stad. Als wichteg Universitéitsstad profitéiert Kaunas och vun enger lieweger Studentekultur. 2022 war Kaunas d'[[Europäesch Kulturhaaptstad]], nieft dem serbeschen [[Novi Sad]] an dem lëtzebuergeschen [[Esch 2022|Esch-Uelzecht]]. Am Kader dovun huet Kaunas vill international Konschtprojeten, Festivallen a Stadentwécklungsinitiativen ëmgesat, déi de Ruff vun der Stad als kreativ Metropol am Nordoste vu Kaunas nohalteg gestäerkt hunn.<ref>{{Citation | URL = https://www.researchgate.net/publication/384762851_Investigation_report_evaluation_of_Kaunas_European_Capital_of_Culture_2022 | Titel = Investigation report: evaluation of Kaunas European Capital of Culture 2022 | Gekuckt = 26. Abrëll 2026 | Auteur = Tadas Šarūnas | Datum = | Editeur = researchgate.net | Sprooch = en}}</ref> Zënter 1995 gëtt all zwee Joer d'Biennale vu Kaunas (''Kauno bienalė'') organiséiert, där hire Fokus op zäitgenëssescher Textilkonscht läit. Am Oktober gëtt all Joer zënter 2007 den internationale Filmfestival vu Kaunas organiséiert, deen op [[Arthouse]]filmer spezialiséiert ass. == Sport == [[Fichier:Kauno stadionas by Augustas Didzgalvis.jpg|thumb|De Foussballstadion mat dem ''Ąžuolynas''-Park am Hannergrond.]] Kaunas ass haaptsächlech wéinst dem [[Basketball]] bekannt. De Veräin [[BC Žalgiris]] ass ee vun den erfollegräichsten a bekanntste Basketballclibb an Europa a spillt an der [[EuroLeague]]. D'Žalgiris-Arena, eng vun de modernste Sportarenaen am Land, ass eng zentral Plaz fir national an international Kompetitiounen. 2011 gouf do d'Finall vun der Basketball-Europameeschterschaft (EuroBasket) gespillt, an 2024 d'Europameeschterschaft am Äiskonschtlafen. Nieft dem Basketball sinn och Foussball, Liichtathletik a Ruddere staark an der Stad vertrueden. De Foussballveräin [[FK Kauno Žalgiris]] spillt an der ieweschter litauescher Liga. Tëscht 2013 an 2019 huet zu Kaunas och de kuerzliewegen [[FC Stumbras]] gespillt. Och den nationale Foussballveräin huet säi Sëtz zu Kaunas. Am Häerz vun der Stad läit de Stadion "S. Dariaus a S. Girėno", deen ursprénglech 1925 seng Dieren opgemaach huet an tëscht 2018 an 2022 ausgebaut a komplett renovéiert gouf.<ref name=>{{Citation | URL = https://www.lrt.lt/naujienos/verslas/4/1800374/kauno-dariaus-ir-gireno-stadiono-rekonstrukcijai-is-valstybes-biudzeto-skirta-beveik-10-mln-euru | Titel = Kauno Dariaus ir Girėno stadiono rekonstrukcijai iš valstybės biudžeto skirta beveik 10 mln. eurų | Gekuckt = 26. Abrëll 2026 | Datum = 13. Oktober 2022 | Editeur = lrt.lt | Sprooch = lt }}</ref> Am Stadion gëtt et och Liichtathletiksanlagen an 2009 gouf do déi 7. Liichtathletik-U23-Europameeschterschaft organiséiert. Am Stadion spillt nieft dem lokalen FK Kauno Žalgiris och déi litauesch Nationalekipp. Zënter 2013 gëtt all Joer den ''Internationale Marathon vu Kaunas'' an der Stad organiséiert. == Parkanlagen == [[Fichier:Kaunas Botanical Garden, July 2025, greenhouse exterior.jpg|thumb|Zär am botanesche Gaart vun der Vytautas Magnus Universitéit.]] Mat enger Fläch vun iwwer 60 [[Ar (Flächemooss)|Hektar]] ass den ''Ąžuolynas'' ("Eechebësch") de gréissten ëffentleche Park an der Stad selwer.<ref>{{Citation | URL = https://www.researchgate.net/publication/391423762_Kauno_Azuolyno_istorijos_atodangos_The_History_of_Azuolynas_Unveiled | Titel = Kauno Ąžuolyno istorijos atodangos | The History of Ąžuolynas Unveiled | Gekuckt = 26. Abrëll 2026 | Auteur = Vykintas Vaitkevičius, Giedrius Kuliešius | Datum = Abrëll 2024 | Editeur = researchgate.net | Sprooch = en }}</ref> De ''Ramybė''-Park gouf 1959 vun de sowjeteschen Autoritéiten um ale Kierfecht vun der Stad gebaut. Um Kierfecht ''Petrašiūnai'' leie vill Perséinlechkeete begruewen, déi déi national Politik, Geschicht a Konscht gepräägt hunn.<ref name=>{{Citation | URL = https://www.lrt.lt/naujienos/lietuvoje/2/2103368/mazai-zinoma-petrasiunu-kapiniu-istorijos-puse-zymusis-panteonas-ir-nuo-praeiviu-akiu-paslepti-lietuvos-kurejai | Titel = Mažai žinoma Petrašiūnų kapinių istorijos pusė: žymusis panteonas ir nuo praeivių akių paslėpti Lietuvos kūrėjai | Gekuckt = 4. Abrëll 2026 | Auteur = Karolina Aleknavičė | Datum = 2. November 2023 | Editeur = lrt.lt| Sprooch = lt }}</ref> Fir d'Landschaft mat sengem natierlechen Ökosystem a sengem kulturelle Patrimoine ronderëm de Kaunas-Reservoir ze schütze gouf 1992 och de Regionalpark Kaunas-Stauséi (''Kauno marių regioninis parkas'') etabléiert.<ref name=Waasserkraaftwierk/> An der Stiedche Rumšiškės, op der anerer Säit vun deem Stauséi, läit de litaueschen ethnografesche Musée (''Lietuvos etnografijos muziejus''), ee vun de gréisste Fräiliichtmuséeën an Europa, mat historeschen Haiser a Gebaier aus allen Deeler vum Land. Op Initiativ vum bedeitende litaueschen Zoolog [[Tadas Ivanauskas]] an vum Biolog Liudas Vailionis gouf 1923 de Botanesche Gaart gegrënnt. Den éischten Direkter war de [[Constantin von Regel]]. En déngt haut net nëmmen der Erhuelung, mee presentéiert och déi heemesch Planzewelt an ëmfaasst eng Rei Fuerschungsariichtunge vun der Vytautas-Magnus-Universitéit.<ref name=BotGarden>{{Citation | URL = https://www.lmaleidykla.lt/ojs/index.php/biologija/article/view/2651/1487 | Titel = The 90-Year Long Route of Kaunas Botanical Garde | Gekuckt = 24. Abrëll 2026 | Auteur = Vida Mildažienė | Datum = 2023 | Editeur = Biologija. Vol. 59. No. 1. P. 45–14 | Sprooch = en}}</ref> Donieft fënnt een zu Kaunas och deen eenzege staatlechen Zoo am Land. E gouf 1938 gegrënnt, och vum Tadas Ivanauskas, an 2023 renovéiert.<ref name=Zoo23>{{Citation | URL = https://www.zoosodas.lt/naujienos/jubiliejinius-85-erius-metus-vainikuos-lietuvos-zoologijos-sodo-atidarymas/ | Titel = Jubiliejinius 85-erius metus vainikuos Lietuvos zoologijos sodo atidarymas | Gekuckt = 24. Abrëll 2026 | Datum = 3. Juli 2023 | Editeur = zoosodas.lt | Sprooch = lt }}</ref> == Perséinlechkeeten == [[Fichier:Arvydas Sabonis.jpg|thumb|Den [[Arvydas Sabonis]] gëllt als e vun de beschte litauesche Basketspiller.]] Zu de Perséinlechkeeten, déi zu Kaunas gebuer goufen, zielen ënner anerem: * [[Emma Goldman]] (1869–1940), US-amerikanesch Anarchistin, Feministin a Schrëftstellerin * [[Ben Shahn]] (1898–1969) US-amerikanesche Moler a Grafiker * [[Emmanuel Lévinas]], Philosoph (1906–1995) * Nina von Stauffenberg, d'Fra vum Hitler-Attentäter [[Claus Schenk von Stauffenberg]] (1913–2006) * [[Donatas Banionis]] (1924–2014), litauesch a sowjetesche Schauspiller * [[Jacques Sernas]] (1925–2015), franséische Schauspiller * [[Mosche Arens]], Verdeedegungs- an Ausseminister vun Israel (1925–2019) * [[Valdas Adamkus]], President vun der Republik Litauen (* 1926) * [[Aharon Barak]], President vum Ieweschte Geriicht vun Israel (* 1936) * [[Arvydas Sabonis]] (* 1964), ee vun de bekanntste litauesche Basketballspiller * [[Antanas Guoga]] (*1973), litauesche Pokerspiller (ënnert dem Numm Tony G) a Politiker * [[Žydrūnas Ilgauskas]] (*1975), en anere bekannte Basketballspiller * [[Salomėja Zaksaitė]] (* 1983), litauesch Schachspillerin * [[Linas Kleiza]] (* 1985), litauesche Basketballspiller == Biller == <gallery> Fichier:Event at Kaunas Castle for Statehood day (Valstybės diena) 2025 (1).jpg|E Concert bei der Buerg Kaunas wärend dem "Dag vun der Eegestaatlechkeet". Fichier:House of Perkūnas, Kaunas, Lithuania - Diliff.jpg|D'Perkūnas-Haus am gothesche Stil. Fichier:Kauno rotuse 2006-06-11.jpg|D'Stadhaus vu Kaunas, dat haut just nach fir zeremoniell Zwecker benotzt gëtt. Fichier:Church of St Gertrude, Kaunas - Diliff.jpg|D'Kierch vun der Helleger Gertrud aus dem 16. Joerhonnert. Fichier:Church of St. Michael the Archangel, Kaunas (South Face - 02).jpg|Déi fréier orthodox an haiteg kathoulesch Kierch vum hellegen Äerzengel Michel. Fichier:Kaunas Cathedral, Kaunas, Lithuania - Diliff.jpg|D'Kathedral vu bannen. Fichier:Pazaislis by Augustas Didzgalvis.jpg|D'Klouschter ''Pažaislis'' am Südoste vun der Stad. Fichier:Vytauto Didžiojo karo muziejus (aut. A. Užbalis).jpg|De Krichsmusée "Vytautas de Groussen". Fichier:Kauno klinikos 2006 07 23.jpg|D'Kaunas-Klinicken zielen zu de gréisste Spidolskomplexer am Baltikum. Fichier:Paminklas IX forte nužudytoms aukoms.jpg|D'Monument fir déi iwwer 30.000 Judden, déi am ''IX fortas'' ("9. Festung") vun der Nazien ëmbruecht goufen. Fichier:Vilijampole 2007-06-08.jpg|Vue op de Quartier Vilijampole. Fichier:Kaunas Marathon 2015 by Augustas Didzgalvis.jpg|Wärend dem Marathon am Joer 2015. Fichier:KTU XI rumai by Augustas Didzgalvis.jpg|D'Teschnesch Universitéit. Urmas 2023 by Augustas Didzgalvis.jpg|D'Maarthalen "Urmas" am Oste vun der Stad. Mega akvariumas Kaune1, 2006-12-02.jpg|De monumentalen Aquarium am Akafszentrum ''Mega''. </gallery> == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Autoritéitskontroll}} {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:Groussstied a Litauen]] 1s0t9zyazfz8lozv30nauadeqymdkfo 2676072 2676071 2026-04-27T08:46:34Z Puscas 735 ... 2676072 wikitext text/x-wiki {{Infobox Uertschaft | Foto = File:Vytautas the Great Bridge from hill, Kaunas, Lithuania - Diliff.jpg | FotoLegend = Bléck op d'Vytautas-de-Grousse-Bréck an d'Alstad. }} '''Kaunas''' ass déi zweetgréisst Stad a [[Litauen]] an nieft der Haaptstad [[Vilnius]] de wirtschaftlechen a kulturellen Zentrum vum Land. == Geographie == Kaunas läit am Zentrum vu Litauen um Zesummefloss vun de Flëss [[Nemunas]] (op Däitsch: Memel) an [[Neris]], op enger Héicht vun 30 bis 153 Meter iwwert dem Mier. Déi administrativ Fläch vu Kaunas ëmfaasst 157 {{Km²}},<ref name=StatGemeng>{{Citation | URL = https://www.kaunas.lt/apie-kauna/statistika/ | Titel = Statistika (Allgemeng Informatiounen) | Gekuckt = 19. Abrëll 2026 | Datum = 19. Januar 2026 | Editeur = Gemeng Kaunas | Sprooch = lt}}</ref> dozou zielen nieft der Stad selwer och nach eng Rei Dierfer. D'Ëmgéigend ass vun Hiwwelen a Bëscher a vun engem grousse Stauséi am Oste vun der Stad markéiert.<ref name=Reservoir>{{Citation | URL = https://kaunasin.lt/en/what-to-see/kaunas-reservoir-regional-park/ | Titel = Kaunas Reservoir Regional Park | Gekuckt = 19. Abrëll 2026 | Editeur = kaunasin.lt | Sprooch = en }}</ref> D'Klima ass temperéiert kontinental mat kale Wanteren a mëttelwaarme Summeren. Bis an d'Haaptstad Vilnius sinn et 103 km. D'Hafestad [[Klaipėda]] um [[Baltescht Mier|baltesche Mier]] läit op 209 km.<ref name=StatGemeng/> == Bevëlkerung == Mat ronn 304.000 Awunner an enger Bevëlkerungsdicht vun 1.937 Awunner pro Quadratkilometer (2026) ass Kaunas déi zweetmeescht bevëlkert Stad a Litauen.<ref name=StatGemeng/> D'Bevëlkerung ass gréisstendeels ethnesch litauesch (zirka 93&nbsp;%), mat ënner anerem enger russescher an enger polnescher Minoritéit.<ref name=KnowHow17>Alexandra Frank, Mirko Kaupat, Günther Schäfer - Baltikum: Litauen, Lettland, Estland; Reise Know-How Verlag, 3. Editioun, 2017; ISBN: 978-3-8317-2915-9, Säit 103-139</ref> Wéinst Emigratioun an aner EU-Länner ass d'Bevëlkerung eng Zäit laang liicht zeréckgaangen; se huet 2019 awer erëm ugefaangen ze klammen.<ref name=StatGemeng/> == Geschicht == === Mëttelalter a fréi Neizäit === [[Fichier:A view of Kaunas in the mid-19th century, painted by Marcin Zaleski.jpg|thumb|Eng Vue op Kaunas Mëtt des 19. Joerhonnert.]] 1361 gouf Kaunas fir d'éischt an engem Dokument ernimmt, woubäi archeologesch Decouverten op eng méi fréi Besiidlung hiweisen. Am [[Mëttelalter]] huet d'Stad zum [[Groussherzogtum Litauen|Groussherzogtum Litaue]] gehéiert a war eng wichteg Festung géint d'Ugrëff vum [[Däitschen Uerden]]. Scho 1408 krut d'Siidlung d'"Magdeburger Stadtrechte". Mat der Grënnung vum Staat [[Polen-Litauen]] am 16. Joerhonnert krut Kaunas als Handelszentrum nach méi Bedeitung.<ref name=nemunas>{{Citation | URL = https://www.nemunas.press/straipsniai/kaunas-maza-didelio-miesto-istorija-i/ | Titel = Kaunas: maža didelio miesto istorija (I) | Gekuckt = 19. Abrëll 2026 | Auteur = Marija Oniščik | Editeur = nemunas.press | Sprooch = lt }}</ref><ref name=GeschichtGemeng>{{Citation | URL = https://www.kaunas.lt/apie-kauna/miesto-istorija/ | Titel = Miesto istorija | Gekuckt = 26. Abrëll 2026 | Datum = 13. Abrëll 2016 | Editeur = kaunas.lt | Sprooch = lt}}</ref> Am 17. an am 18. Joerhonnert huet Kaunas eng Rei Katastrophen duerchlieft, dorënner Attacke vun de Russen (1665) a vun de Schweeden (1701) an d'[[Pescht|Peschtepidemien]] an de Jore 1657 a 1708. Donieft huet d'Stad 1731 a 1732 och nach gebrannt. Um Enn vum [[18. Joerhonnert]] hat d'Wirtschaft sech e bëssen erkritt. 1795 koum d'Stad fir déi nächst 120 Joer ënner d'Herrschaft vum [[Geschicht vu Russland|russesche Keeserräich]] a gouf zu engem wichtege Militär- a Verwaltungsstanduert ausgebaut. 1812 koum de Krich erëm, wéi den [[Napoleon Bonaparte|Napoleon]] mat senger Arméi um Wee fir op Moskau zweemol duerch Kaunas gezunn ass an d'Stad zweemol verwüüst huet. Um Enn vum 18. Joerhonnert gouf den Oginski-Kanal am haitege [[Wäissrussland]] gebaut, deen d'Flëss Nemunas an [[Dnepr]] verbënnt, an 1862 gouf d'Segment zu Kaunas vun der Eisebunn tëscht dem russesche Räich an Däitschland fäerdeggestallt. Domat gouf Kaunas eng regional Handelsdréischeif.<ref name=GeschichtGemeng/> === Wärend de Weltkricher === [[Fichier:Aleksotas Bridge in Kaunas, Lithuania, exploded by the retreating Red Army, 1941.jpg|thumb|Déi zerstéiert Aleksotas-Bréck, déi d'sowjetesch Truppe bei hirem Réckzuch 1941 gesprengt hunn.]] Wärend dem [[Éischte Weltkrich]] gouf d'Stad vun Däitschland besat (1915–1918). No der Onofhängegkeetserklärung vu Litauen am Joer 1918 war Kaunas vun 1920 bis 1939 déi provisoresch Haaptstad vun der neier Republik Litauen, well [[Vilnius]] vu Pole besat war. An där Period huet d'Stad vun enger kultureller an architektonescher Héichzäit am Stil vum [[Modernismus]] profitéiert.<ref name=UNESCO1661>{{Citation | URL = https://whc.unesco.org/en/list/1661 | Titel = Modernist Kaunas: Architecture of Optimism, 1919-1939 | Gekuckt = 26. Abrëll 2026 | Editeur = unesco.org | Sprooch = en }}</ref> Wärend dem [[Zweete Weltkrich]] war Kaunas fir d'éischt vu [[Sowjetunioun|sowjeteschen]] Truppe besat (1940–1941), duerno vun [[Nazidäitschland]]. Déi [[Juddentum|jiddesch]] Bevëlkerung vun der Stad gouf bal komplett deportéiert oder ëmbruecht. Den 1. August 1944 gouf d'Stad dunn erëm vun der [[Rout Arméi|Rouder Arméi]] besat. 1944 ass Litauen als "[[Litauesch Sozialistesch Sowjetrepublik]]" en Deel vun der [[Sowjetunioun]] ginn et et koum zu enger Phas vun Industrialiséierung.<ref name=>{{Citation | URL = https://web.archive.org/web/20110526224745/http://regionai.stat.gov.lt/en/kauno_apskritis/kauno_miesto_savivaldybe.html | Titel = Portrait of the Regions of Lithuania: Kaunas city municipality (archivéiert) | Gekuckt = 26. Abrëll 2026 | Datum = ëm 2011 | Editeur = Litauescht Amt fir Statistik | Sprooch = en}}</ref> === Sowjetesch Zäit === [[Fichier:Kauno Marios.jpg|thumb|De Kaunas-Reservoir am Oste vun der Stad.]] 1955 hunn d'sowjetesch Autoritéite mam Bau vun engem Waasserkraaftwierk um Floss Nemunas/Memel ugefaangen, deen 1959 gestaut gouf an och haut nach en iwwer 60 km² grousse Reservoir am Oste vun der Stad bilt.<ref name=Waasserkraaftwierk>{{Citation | URL = https://www.vle.lt/straipsnis/kauno-marios/ | Titel = Kauno marios | Gekuckt = 19. Abrëll 2026 | Editeur = vle.lt | Sprooch = lt}}</ref><ref name=Reservoir/> Am Mee 1972 koum et zu Massendemonstratiounen, nodeems den 19-järege Student Romas Kalanta sech aus Protest géint de sowjetesche Regimm virum Musekstheater selwer a Brand gestach hat. D'Autoritéiten hunn d'Begriefnes vum Kalanta virverluecht, fir z'evitéieren, datt sech vill Leit sollte versammelen. Doropshin hu sech Dausende vun haaptsächlech jonken Demonstranten op der ''Laisvės Alėja'', der zentraler Avenue nieft der Plaz op där de Kalantas sech selwer geaffert hat, zu regierungsfeindleche Protester versammelt. Déi hunn den 18. Mee ugefaangen a goufe schonn den 19. Mee mat Gewalt vun de sowjeteschen Truppen néiergeschloen.<ref name=Kalantas>{{Citation | URL = https://www.lrs.lt/pls/inter/w5_show?p_r=8524&p_k=2 | Titel = Romas Kalanta, Ambassador of Freedom, and the Spring of 1972 in Kaunas | Gekuckt = 26. Abrëll 2026 | Editeur = lrs.lt (Parlement vu Litauen) | Sprooch = lt }}</ref> === Zënter 1990 === Nodeems d'Land 1990 seng Onofhängegkeet zeréck kritt hat, an 2004 Member vun der [[Europäesch Unioun|Europäescher Unioun]] gouf, ass et no e puer schwierege Joren an den 1990er wirtschaftlech nees biergop mat Kaunas gaangen. == Wirtschaft == [[Fichier:Kaunas FEZ.jpg|thumb|D'Fräihandelszon beim Kaunasser Fluchhafen.]] Haut huet Kaunas eng breetgefächert Ekonomie an ass e wichtege Wirtschaftszentrum vum Land. D'Stad ass de Standuert vu villen Industrie- an Déngschtleeschtungsentreprisen, dorënner Firmen an de Beräicher Informatiounstechnologie (IT), Logistik, Liewensmëttelveraarbechtung a Maschinnebau. Den internationale Fluchhafe Kaunas ass donieft e wichtege Verkéierspunkt fir Bëllegfluchlinnen an der baltescher Regioun. D'[[Fräihandelszon]] Kaunas huet zënter hirer Grënnung 1996 iwwer 1,5 Milliarden Euro un Investissementer ugezunn, dovun iwwer 70&nbsp;% aus dem Ausland.<ref>{{Citation | URL = https://kaunasin.lt/en/news/kaunas-free-economic-zone-investment-exceeds-1-5-billion/ | Titel = Kaunas Free Economic Zone investment exceeds €1.5 billion | Gekuckt = 26. Abrëll 2026 | Datum = | Editeur = kaunasin.lt | Sprooch = en }}</ref> Och déi [[Technesch Universitéit Kaunas]] (''Kauno technologijos universitetas'') an eng Rei Héichschoule stäerken de wëssensbaséierte Wirtschaftssecteur vun der Stad. D'Universitéitsklinicke Kaunas (''Kauno klinikos'') spille mat hiren iwwer 8.000 Mataarbechter an 1,5 Millioune Patientevisitte pro Joer eng bedeitend ekonomesch Roll.<ref>{{Citation | URL = https://lsmu.lt/en/lsmu-kauno-klinikos/ | Titel = The Hospital of Lithuanian University of Health Sciences Kauno klinikos | Gekuckt = 26. Abrëll 2026 | Editeur = lsmu.lt | Sprooch = en}}</ref> E risegen Handelskomplex sinn d'Maarthalen ''Urmas'' mat hiren iwwer 2.000 Butteker an iwwerdaachte Maartstänn.<ref>{{Citation | URL = https://kaunasin.lt/en/what-to-do/trade-town-urmas/ | Titel = Trade Town URMAS | Gekuckt = 26. Abrëll 2026 | Editeur = kaunasin.lt | Sprooch = en }}</ref> Donieft gëtt et eng Rei Akafszentren, dorënner den ''Akropolis'' am Zentrum an de ''Mega'', ee vun de gréisste Shoppingcentren am Baltikum. == Architektur a Kultur == [[Fichier:Kauno senamiestis by Augustas Didzgalvis.jpg|thumb|D'Alstad vu Kaunas mat der Kathedral (lénks am Bild).]] [[Fichier:2019. Kauno policija.JPG|thumb|E Beispill vum modernistescher Architektur aus der Tëschekrichszäit; haut e Gebai vun der Police.]] Déi mëttelalterlech Alstad mat gotesche Kierchen, dem Gemengenhaus an de Biergerhaiser, déi an engem gudden Zoustand sinn, bilden dat historescht Häerzstéck vun der Stad. 2023 gouf d'Tëschekrichsarchitektur de fënnefte litauesche Site, deen op d'Lëscht vum [[Weltierwen|Weltierwe]] vun der [[UNESCO]] gesat gouf. Iwwer dausend Gebaier an deem Architekturstil aus de Joren 1919-1939, deen och nach "Kaunas-[[Modernismus]]" genannt gëtt, prägen d'Stadbild a maache Kaunas zu engem vun de bedeitendsten Ensembele vum Tëschekrichsmodernismus.<ref name=UNESCO1661/> Zu de wichtegste Kulturetablissementer zielen den Nationalmusée M. K. Čiurlionis, deen dem Komponist a Moler [[Mikalojus Konstantinas Čiurlionis|mam selwechten Numm]] gewidmet ass, an de weltwäit eenzegaartegen Däiwelsmusée mat iwwer 3.000 Exponaten. An der neiopgebauter Buerg Kaunas fënnt een de Stadmusée. Donieft bidden den Nationalen Operen- a Balletstheater an de Staatlechen Dramatheater variéiert Programmer un. D'Strooss ''Laisvės alėja'' ("Fräiheetsallee") ass eng vun de längste Foussgängerzonen am Nordoste vun Europa an de kulturellen a gesellschaftlechen Zentrum vum Liewen an der Stad. Als wichteg Universitéitsstad profitéiert Kaunas och vun enger lieweger Studentekultur. 2022 war Kaunas d'[[Europäesch Kulturhaaptstad]], nieft dem serbeschen [[Novi Sad]] an dem lëtzebuergeschen [[Esch 2022|Esch-Uelzecht]]. Am Kader dovun huet Kaunas vill international Konschtprojeten, Festivallen a Stadentwécklungsinitiativen ëmgesat, déi de Ruff vun der Stad als kreativ Metropol am Nordoste vu Kaunas nohalteg gestäerkt hunn.<ref>{{Citation | URL = https://www.researchgate.net/publication/384762851_Investigation_report_evaluation_of_Kaunas_European_Capital_of_Culture_2022 | Titel = Investigation report: evaluation of Kaunas European Capital of Culture 2022 | Gekuckt = 26. Abrëll 2026 | Auteur = Tadas Šarūnas | Datum = | Editeur = researchgate.net | Sprooch = en}}</ref> Zënter 1995 gëtt all zwee Joer d'Biennale vu Kaunas (''Kauno bienalė'') organiséiert, där hire Fokus op zäitgenëssescher Textilkonscht läit. Am Oktober gëtt all Joer zënter 2007 den internationale Filmfestival vu Kaunas organiséiert, deen op [[Arthouse]]filmer spezialiséiert ass. == Sport == [[Fichier:Kauno stadionas by Augustas Didzgalvis.jpg|thumb|De Foussballstadion mat dem ''Ąžuolynas''-Park am Hannergrond.]] Kaunas ass haaptsächlech wéinst dem [[Basketball]] bekannt. De Veräin [[BC Žalgiris]] ass ee vun den erfollegräichsten a bekanntste Basketballclibb an Europa a spillt an der [[EuroLeague]]. D'Žalgiris-Arena, eng vun de modernste Sportarenaen am Land, ass eng zentral Plaz fir national an international Kompetitiounen. 2011 gouf do d'Finall vun der Basketball-Europameeschterschaft (EuroBasket) gespillt, an 2024 d'Europameeschterschaft am Äiskonschtlafen. Nieft dem Basketball sinn och Foussball, Liichtathletik a Ruddere staark an der Stad vertrueden. De Foussballveräin [[FK Kauno Žalgiris]] spillt an der ieweschter litauescher Liga. Tëscht 2013 an 2019 huet zu Kaunas och de kuerzliewegen [[FC Stumbras]] gespillt. Och den nationale Foussballveräin huet säi Sëtz zu Kaunas. Am Häerz vun der Stad läit de Stadion "S. Dariaus a S. Girėno", deen ursprénglech 1925 seng Dieren opgemaach huet an tëscht 2018 an 2022 ausgebaut a komplett renovéiert gouf.<ref name=>{{Citation | URL = https://www.lrt.lt/naujienos/verslas/4/1800374/kauno-dariaus-ir-gireno-stadiono-rekonstrukcijai-is-valstybes-biudzeto-skirta-beveik-10-mln-euru | Titel = Kauno Dariaus ir Girėno stadiono rekonstrukcijai iš valstybės biudžeto skirta beveik 10 mln. eurų | Gekuckt = 26. Abrëll 2026 | Datum = 13. Oktober 2022 | Editeur = lrt.lt | Sprooch = lt }}</ref> Am Stadion gëtt et och Liichtathletiksanlagen an 2009 gouf do déi 7. Liichtathletik-U23-Europameeschterschaft organiséiert. Am Stadion spillt nieft dem lokalen FK Kauno Žalgiris och déi litauesch Nationalekipp. Zënter 2013 gëtt all Joer den ''Internationale Marathon vu Kaunas'' an der Stad organiséiert. == Parkanlagen == [[Fichier:Kaunas Botanical Garden, July 2025, greenhouse exterior.jpg|thumb|Zär am botanesche Gaart vun der Vytautas Magnus Universitéit.]] Mat enger Fläch vun iwwer 60 [[Ar (Flächemooss)|Hektar]] ass den ''Ąžuolynas'' ("Eechebësch") de gréissten ëffentleche Park an der Stad selwer.<ref>{{Citation | URL = https://www.researchgate.net/publication/391423762_Kauno_Azuolyno_istorijos_atodangos_The_History_of_Azuolynas_Unveiled | Titel = Kauno Ąžuolyno istorijos atodangos | The History of Ąžuolynas Unveiled | Gekuckt = 26. Abrëll 2026 | Auteur = Vykintas Vaitkevičius, Giedrius Kuliešius | Datum = Abrëll 2024 | Editeur = researchgate.net | Sprooch = en }}</ref> De ''Ramybė''-Park gouf 1959 vun de sowjeteschen Autoritéiten um ale Kierfecht vun der Stad gebaut. Um Kierfecht ''Petrašiūnai'' leie vill Perséinlechkeete begruewen, déi déi national Politik, Geschicht a Konscht gepräägt hunn.<ref name=>{{Citation | URL = https://www.lrt.lt/naujienos/lietuvoje/2/2103368/mazai-zinoma-petrasiunu-kapiniu-istorijos-puse-zymusis-panteonas-ir-nuo-praeiviu-akiu-paslepti-lietuvos-kurejai | Titel = Mažai žinoma Petrašiūnų kapinių istorijos pusė: žymusis panteonas ir nuo praeivių akių paslėpti Lietuvos kūrėjai | Gekuckt = 4. Abrëll 2026 | Auteur = Karolina Aleknavičė | Datum = 2. November 2023 | Editeur = lrt.lt| Sprooch = lt }}</ref> Fir d'Landschaft mat sengem natierlechen Ökosystem a sengem kulturelle Patrimoine ronderëm de Kaunas-Reservoir ze schütze gouf 1992 och de Regionalpark Kaunas-Stauséi (''Kauno marių regioninis parkas'') etabléiert.<ref name=Waasserkraaftwierk/> An der Stiedche Rumšiškės, op der anerer Säit vun deem Stauséi, läit de litaueschen ethnografesche Musée (''Lietuvos etnografijos muziejus''), ee vun de gréisste Fräiliichtmuséeën an Europa, mat historeschen Haiser a Gebaier aus allen Deeler vum Land. Op Initiativ vum bedeitende litaueschen Zoolog [[Tadas Ivanauskas]] an vum Biolog Liudas Vailionis gouf 1923 de Botanesche Gaart gegrënnt. Den éischten Direkter war de [[Constantin von Regel]]. En déngt haut net nëmmen der Erhuelung, mee presentéiert och déi heemesch Planzewelt an ëmfaasst eng Rei Fuerschungsariichtunge vun der Vytautas-Magnus-Universitéit.<ref name=BotGarden>{{Citation | URL = https://www.lmaleidykla.lt/ojs/index.php/biologija/article/view/2651/1487 | Titel = The 90-Year Long Route of Kaunas Botanical Garde | Gekuckt = 24. Abrëll 2026 | Auteur = Vida Mildažienė | Datum = 2023 | Editeur = Biologija. Vol. 59. No. 1. P. 45–14 | Sprooch = en}}</ref> Donieft fënnt een zu Kaunas och deen eenzege staatlechen Zoo am Land. E gouf 1938 gegrënnt, och vum Tadas Ivanauskas, an 2023 renovéiert.<ref name=Zoo23>{{Citation | URL = https://www.zoosodas.lt/naujienos/jubiliejinius-85-erius-metus-vainikuos-lietuvos-zoologijos-sodo-atidarymas/ | Titel = Jubiliejinius 85-erius metus vainikuos Lietuvos zoologijos sodo atidarymas | Gekuckt = 24. Abrëll 2026 | Datum = 3. Juli 2023 | Editeur = zoosodas.lt | Sprooch = lt }}</ref> == Perséinlechkeeten == [[Fichier:Arvydas Sabonis.jpg|thumb|Den [[Arvydas Sabonis]] gëllt als e vun de beschte litauesche Basketspiller.]] Zu de Perséinlechkeeten, déi zu Kaunas gebuer goufen, zielen ënner anerem: * [[Emma Goldman]] (1869–1940), US-amerikanesch Anarchistin, Feministin a Schrëftstellerin * [[Ben Shahn]] (1898–1969) US-amerikanesche Moler a Grafiker * [[Emmanuel Lévinas]], Philosoph (1906–1995) * Nina von Stauffenberg, d'Fra vum Hitler-Attentäter [[Claus Schenk von Stauffenberg]] (1913–2006) * [[Donatas Banionis]] (1924–2014), litauesch a sowjetesche Schauspiller * [[Jacques Sernas]] (1925–2015), franséische Schauspiller * [[Mosche Arens]], Verdeedegungs- an Ausseminister vun Israel (1925–2019) * [[Valdas Adamkus]], President vun der Republik Litauen (* 1926) * [[Aharon Barak]], President vum Ieweschte Geriicht vun Israel (* 1936) * [[Arvydas Sabonis]] (* 1964), ee vun de bekanntste litauesche Basketballspiller * [[Antanas Guoga]] (*1973), litauesche Pokerspiller (ënnert dem Numm Tony G) a Politiker * [[Žydrūnas Ilgauskas]] (*1975), en anere bekannte Basketballspiller * [[Salomėja Zaksaitė]] (* 1983), litauesch Schachspillerin * [[Linas Kleiza]] (* 1985), litauesche Basketballspiller == Biller == <gallery> Fichier:Event at Kaunas Castle for Statehood day (Valstybės diena) 2025 (1).jpg|E Concert bei der Buerg Kaunas wärend dem "Dag vun der Eegestaatlechkeet". Fichier:House of Perkūnas, Kaunas, Lithuania - Diliff.jpg|D'Perkūnas-Haus am gothesche Stil. Fichier:Kauno rotuse 2006-06-11.jpg|D'Stadhaus vu Kaunas, dat haut just nach fir zeremoniell Zwecker benotzt gëtt. Fichier:Church of St Gertrude, Kaunas - Diliff.jpg|D'Kierch vun der Helleger Gertrud aus dem 16. Joerhonnert. Fichier:Church of St. Michael the Archangel, Kaunas (South Face - 02).jpg|Déi fréier orthodox an haiteg kathoulesch Kierch vum hellegen Äerzengel Michel. Fichier:Kaunas Cathedral, Kaunas, Lithuania - Diliff.jpg|D'Kathedral vu bannen. Fichier:Pazaislis by Augustas Didzgalvis.jpg|D'Klouschter ''Pažaislis'' am Südoste vun der Stad. Fichier:Vytauto Didžiojo karo muziejus (aut. A. Užbalis).jpg|De Krichsmusée "Vytautas de Groussen". Fichier:Kauno klinikos 2006 07 23.jpg|D'Kaunas-Klinicken zielen zu de gréisste Spidolskomplexer am Baltikum. Fichier:Paminklas IX forte nužudytoms aukoms.jpg|D'Monument fir déi iwwer 30.000 Judden, déi am ''IX fortas'' ("9. Festung") vun der Nazien ëmbruecht goufen. Fichier:Vilijampole 2007-06-08.jpg|Vue op de Quartier Vilijampole. Fichier:Kaunas Marathon 2015 by Augustas Didzgalvis.jpg|Wärend dem Marathon am Joer 2015. Fichier:KTU XI rumai by Augustas Didzgalvis.jpg|D'Teschnesch Universitéit. Urmas 2023 by Augustas Didzgalvis.jpg|D'Maarthalen "Urmas" am Oste vun der Stad. Mega akvariumas Kaune1, 2006-12-02.jpg|De monumentalen Aquarium am Akafszentrum ''Mega''. </gallery> == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Autoritéitskontroll}} {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:Groussstied a Litauen]] gsgwv8qdtfrk8t4zmpdo4ojupgio2lx 0 175570 2676030 2026-04-26T20:00:38Z Zinneke 34 Virugeleet op [[Bottnesch Bucht]] 2676030 wikitext text/x-wiki #VIRULEEDUNG [[Bottnesch Bucht]] m1cgrhdqprexztj1ctbcm0mxs77r7ol 0 175571 2676031 2026-04-26T20:01:16Z Zinneke 34 Virugeleet op [[Bottnesch Bucht]] 2676031 wikitext text/x-wiki #VIRULEEDUNG [[Bottnesch Bucht]] m1cgrhdqprexztj1ctbcm0mxs77r7ol 2 175572 2676062 2026-04-27T07:58:41Z Les Meloures 580 k 2676062 wikitext text/x-wiki {{Info Benotzersäit}} 58phlzi90zry1i2cnf0jgy1baay4z47 0 175573 2676084 2026-04-27T09:42:45Z NorbertData 70967 Säit ugeluecht mat: '== LE TROIS C-L == '''Le TROIS C-L''' ass eng Struktur, déi sech op d'Entwécklung an d'Promotiounen vun der zäitgenëssescher Danzszene zu Lëtzebuerg konzentréiert. Si gouf 1994 ënnert dem Numm TDM (« Théâtre dansé et muet ») op initiativ vum Kulturministère gegrënnt, mat dem Zil, d'choreographesch Kreatioun souwéi artistesch a pedagogesch Projeten ze ënnerstëtzen. Am Joer 2004 gouf d'Associatioun zum TROIS C-L - Centre de Création Chorégraphique Lu…' 2676084 wikitext text/x-wiki == LE TROIS C-L == '''Le TROIS C-L''' ass eng Struktur, déi sech op d'Entwécklung an d'Promotiounen vun der zäitgenëssescher Danzszene zu Lëtzebuerg konzentréiert. Si gouf 1994 ënnert dem Numm TDM (« Théâtre dansé et muet ») op initiativ vum Kulturministère gegrënnt, mat dem Zil, d'choreographesch Kreatioun souwéi artistesch a pedagogesch Projeten ze ënnerstëtzen. Am Joer 2004 gouf d'Associatioun zum TROIS C-L - Centre de Création Chorégraphique Luxembourgeois asbl ëmstrukturéiert, am Kontext vun der wuessender Professionaliséierung vum zäitgenësseschen Danzsecteur zu Lëtzebuerg. Zënter dem 1. Januar 2004 as d'Organisatioun als ëffentleche Betrib ënner dem Numm TROIS C-L Maison pour la danse wiedergefouert ginn, fir hir Missiounen auszebauen an nei Programmer fir d’Ënnerstëtzung vun der choreographescher Kreatioun an der Kënschtlerszeen ëmsetzen. Trois C-L benotzt d`Raim vun der Banannefabrik als wichtige Schaff- a Produktiounsraum fir zäitgenëssesch Danz. Do fannen ënner anerem Prouwen, artistesch Residenyen an d`Entwécklung vu choreographesche Projeten statt. == Extern Weblinken == https://danse.lu/ pu20q1u2yhv4yjz71ok0ebifbx2zglo 2676085 2676084 2026-04-27T10:04:49Z Puscas 735 De(n) Puscas huet d'Säit [[De TROIS C-L]] op [[TROIS C-L]] geréckelt: keen Artikel am Numm a war souwisou falsch 2676084 wikitext text/x-wiki == LE TROIS C-L == '''Le TROIS C-L''' ass eng Struktur, déi sech op d'Entwécklung an d'Promotiounen vun der zäitgenëssescher Danzszene zu Lëtzebuerg konzentréiert. Si gouf 1994 ënnert dem Numm TDM (« Théâtre dansé et muet ») op initiativ vum Kulturministère gegrënnt, mat dem Zil, d'choreographesch Kreatioun souwéi artistesch a pedagogesch Projeten ze ënnerstëtzen. Am Joer 2004 gouf d'Associatioun zum TROIS C-L - Centre de Création Chorégraphique Luxembourgeois asbl ëmstrukturéiert, am Kontext vun der wuessender Professionaliséierung vum zäitgenësseschen Danzsecteur zu Lëtzebuerg. Zënter dem 1. Januar 2004 as d'Organisatioun als ëffentleche Betrib ënner dem Numm TROIS C-L Maison pour la danse wiedergefouert ginn, fir hir Missiounen auszebauen an nei Programmer fir d’Ënnerstëtzung vun der choreographescher Kreatioun an der Kënschtlerszeen ëmsetzen. Trois C-L benotzt d`Raim vun der Banannefabrik als wichtige Schaff- a Produktiounsraum fir zäitgenëssesch Danz. Do fannen ënner anerem Prouwen, artistesch Residenyen an d`Entwécklung vu choreographesche Projeten statt. == Extern Weblinken == https://danse.lu/ pu20q1u2yhv4yjz71ok0ebifbx2zglo 2676087 2676085 2026-04-27T10:05:48Z Puscas 735 k 2676087 wikitext text/x-wiki {{Iwwerschaffen}} '''Le TROIS C-L''' ass eng Struktur, déi sech op d'Entwécklung an d'Promotiounen vun der zäitgenëssescher Danzszene zu Lëtzebuerg konzentréiert. Si gouf 1994 ënnert dem Numm TDM (« Théâtre dansé et muet ») op initiativ vum Kulturministère gegrënnt, mat dem Zil, d'choreographesch Kreatioun souwéi artistesch a pedagogesch Projeten ze ënnerstëtzen. Am Joer 2004 gouf d'Associatioun zum TROIS C-L - Centre de Création Chorégraphique Luxembourgeois asbl ëmstrukturéiert, am Kontext vun der wuessender Professionaliséierung vum zäitgenësseschen Danzsecteur zu Lëtzebuerg. Zënter dem 1. Januar 2004 as d'Organisatioun als ëffentleche Betrib ënner dem Numm TROIS C-L Maison pour la danse wiedergefouert ginn, fir hir Missiounen auszebauen an nei Programmer fir d’Ënnerstëtzung vun der choreographescher Kreatioun an der Kënschtlerszeen ëmsetzen. Trois C-L benotzt d`Raim vun der Banannefabrik als wichtige Schaff- a Produktiounsraum fir zäitgenëssesch Danz. Do fannen ënner anerem Prouwen, artistesch Residenyen an d`Entwécklung vu choreographesche Projeten statt. == Extern Weblinken == https://danse.lu/ nfkf1fgicj8psinfhustevgb55epcdf 2676088 2676087 2026-04-27T10:06:50Z Puscas 735 ... 2676088 wikitext text/x-wiki {{Iwwerschaffen|Format, Kategorien, Ortho, Sprooch}} '''Le TROIS C-L''' ass eng Struktur, déi sech op d'Entwécklung an d'Promotiounen vun der zäitgenëssescher Danzszene zu Lëtzebuerg konzentréiert. Si gouf 1994 ënnert dem Numm TDM (« Théâtre dansé et muet ») op initiativ vum Kulturministère gegrënnt, mat dem Zil, d'choreographesch Kreatioun souwéi artistesch a pedagogesch Projeten ze ënnerstëtzen. Am Joer 2004 gouf d'Associatioun zum TROIS C-L - Centre de Création Chorégraphique Luxembourgeois asbl ëmstrukturéiert, am Kontext vun der wuessender Professionaliséierung vum zäitgenësseschen Danzsecteur zu Lëtzebuerg. Zënter dem 1. Januar 2004 as d'Organisatioun als ëffentleche Betrib ënner dem Numm TROIS C-L Maison pour la danse wiedergefouert ginn, fir hir Missiounen auszebauen an nei Programmer fir d’Ënnerstëtzung vun der choreographescher Kreatioun an der Kënschtlerszeen ëmsetzen. Trois C-L benotzt d`Raim vun der Banannefabrik als wichtige Schaff- a Produktiounsraum fir zäitgenëssesch Danz. Do fannen ënner anerem Prouwen, artistesch Residenyen an d`Entwécklung vu choreographesche Projeten statt. == Extern Weblinken == https://danse.lu/ n879seq76w6i9aqctp9xep88lrmagh7 2676107 2676088 2026-04-27T11:35:38Z Puscas 735 [[Wikipedia:HotCat|HC]]: [[Kategorie:Ëffentlech Etablissementer zu Lëtzebuerg]] derbäigesat 2676107 wikitext text/x-wiki {{Iwwerschaffen|Format, Kategorien, Ortho, Sprooch}} '''Le TROIS C-L''' ass eng Struktur, déi sech op d'Entwécklung an d'Promotiounen vun der zäitgenëssescher Danzszene zu Lëtzebuerg konzentréiert. Si gouf 1994 ënnert dem Numm TDM (« Théâtre dansé et muet ») op initiativ vum Kulturministère gegrënnt, mat dem Zil, d'choreographesch Kreatioun souwéi artistesch a pedagogesch Projeten ze ënnerstëtzen. Am Joer 2004 gouf d'Associatioun zum TROIS C-L - Centre de Création Chorégraphique Luxembourgeois asbl ëmstrukturéiert, am Kontext vun der wuessender Professionaliséierung vum zäitgenësseschen Danzsecteur zu Lëtzebuerg. Zënter dem 1. Januar 2004 as d'Organisatioun als ëffentleche Betrib ënner dem Numm TROIS C-L Maison pour la danse wiedergefouert ginn, fir hir Missiounen auszebauen an nei Programmer fir d’Ënnerstëtzung vun der choreographescher Kreatioun an der Kënschtlerszeen ëmsetzen. Trois C-L benotzt d`Raim vun der Banannefabrik als wichtige Schaff- a Produktiounsraum fir zäitgenëssesch Danz. Do fannen ënner anerem Prouwen, artistesch Residenyen an d`Entwécklung vu choreographesche Projeten statt. == Extern Weblinken == https://danse.lu/ [[Kategorie:Ëffentlech Etablissementer zu Lëtzebuerg]] o9udxr9g9szmawfwzjnzqfsokjpzrce 2676108 2676107 2026-04-27T11:57:11Z Zinneke 34 w.e.g. preziséieren 2676108 wikitext text/x-wiki {{Skizz}} ''Wat genee ass mat ''Struktur'', resp. ''ëffentleche Betrib'' gemengt? Asbl? ëffentl. Etablissement? w.e.g. preziséieren. Quelle feele nach, LRA, beschreiwung duercg drëtt Quellen, asw. '' '''Le TROIS C-L''' ass eng Struktur, déi sech op d'Entwécklung an d'Promotiounen vun der zäitgenëssescher Danzszene zu Lëtzebuerg konzentréiert. Si gouf 1994 ënnert dem Numm TDM (« Théâtre dansé et muet ») op initiativ vum Kulturministère gegrënnt, mat dem Zil, d'choreographesch Kreatioun souwéi artistesch a pedagogesch Projeten ze ënnerstëtzen. Am Joer 2004 gouf d'Associatioun zum TROIS C-L - Centre de Création Chorégraphique Luxembourgeois asbl ëmstrukturéiert, am Kontext vun der wuessender Professionaliséierung vum zäitgenësseschen Danzsecteur zu Lëtzebuerg. Zënter dem 1. Januar 2004 as d'Organisatioun als ëffentleche Betrib ënner dem Numm TROIS C-L Maison pour la danse wiedergefouert ginn, fir hir Missiounen auszebauen an nei Programmer fir d’Ënnerstëtzung vun der choreographescher Kreatioun an der Kënschtlerszeen ëmsetzen. Trois C-L benotzt d`Raim vun der Banannefabrik als wichtige Schaff- a Produktiounsraum fir zäitgenëssesch Danz. Do fannen ënner anerem Prouwen, artistesch Residenyen an d`Entwécklung vu choreographesche Projeten statt. == Extern Weblinken == https://danse.lu/ [[Kategorie:Ëffentlech Etablissementer zu Lëtzebuerg]] ix72iijlh6lkp5f5u9vsuhx3t5gt9a5 3 175575 2676089 2026-04-27T10:09:46Z Puscas 735 .... 2676089 wikitext text/x-wiki {{Iwwerschaffen Info|TROIS C-L}} <br> {{Moien Info}} [[Benotzer:Puscas|Puscas]] ([[Benotzer Diskussioun:Puscas|Diskussioun]]) 10:09, 27. Abr. 2026 (UTC) hz47w2p6pseea4fnywjodswc9m8hw2v 0 175578 2676101 2026-04-27T10:32:54Z Puscas 735 De(n) Puscas huet d'Säit [[Lycée Michel Lucius]] op [[Lycée Michel-Lucius]] geréckelt an dobäi gouf eng Viruleedung iwwerschriwwen: wéi all dli aner mat der korrekter Schreifweis 2676101 wikitext text/x-wiki #VIRULEEDUNG [[Lycée Michel-Lucius]] irirkj5dvd7oaxvou3krb0mlin7wjgx 1 175579 2676103 2026-04-27T10:32:54Z Puscas 735 De(n) Puscas huet d'Säit [[Diskussioun:Lycée Michel Lucius]] op [[Diskussioun:Lycée Michel-Lucius]] geréckelt an dobäi gouf eng Viruleedung iwwerschriwwen: wéi all dli aner mat der korrekter Schreifweis 2676103 wikitext text/x-wiki #VIRULEEDUNG [[Diskussioun:Lycée Michel-Lucius]] cds9wmyddx49xojlsb1hcxos7aqo86v