Википедия lezwiki https://lez.wikipedia.org/wiki/%D0%9A%D1%8C%D0%B8%D0%BB%D0%B8%D0%BD_%D1%87%D1%87%D0%B8%D0%BD MediaWiki 1.46.0-wmf.24 first-letter Медиа Служебная Веревирд авун Уртах Уртахдин веревирд авун Википедия Википедия веревирд авун Файл Файл веревирд авун MediaWiki MediaWiki веревирд авун Шаблон Шаблон веревирд авун Справка Обсуждение справки Категория Категория веревирд авун TimedText TimedText talk Модуль Обсуждение модуля Event Event talk 0 6538 98178 93175 2026-04-21T16:33:27Z InternetArchiveBot 8697 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 98178 wikitext text/x-wiki {{ЯШЧ2+ |тӀвар=Мужукай |статус= Хуьр |вичин чӀалал тӀвар = |ЯШЧдин статус = |уьлкве = Урусат |lat_dir = N|lat_deg = 43.628241|lat_min = |lat_sec = |lon_dir = E|lon_deg = 46.898777|lon_min = |lon_sec = |CoordAddon = |CoordScale = |гьукуматдин картадин алцум =0 |региондин картадин алцум =300 |райондин картадин алцум = 300 |региондин жуьре = Федерациядин субъект |регион = Дагъустан |регион таблицада = Дагъустан |райондин жуьре = Муниципал район |район = Бабаюрт район |район таблицада = Бабаюрт район{{!}}Бабаюрт |C в регион = нет |жемятдин жуьре = Хуьруьнсовет |жемят = [[Мужукай хуьруьнсовет|«Мужукай»]] |жемят таблицада = |къенепатан паюнар = |кьилин жуьре = |кьил = |бине эцигай тарих = |виликан тӀварар = |статус йисалай = |кьакьанвилин жуьре = |ЯШЧдин кьакьанвал = |климат = |официал чӀал = |виликан тӀварар = |агьалияр = {{гзаф хьун1}} 545 |сиягьдиз къачур йис = 2010 |къалинвал = |агломерация = |миллетар = [[къумукьар]], [[нугъаяр]] |динар = [[сунияр|суни]] - [[мусурманар]] |чпи-чпиз гузвай тӀвар = |сятдин чӀул = +3 |DST = |телефондин код = |почтунин индекс = 368066 |почтайрин индексар = |автомобилдин код = 05 |идентификатордин жуьре = Код ОКАТО |цифрадин идентификатор = 82 207 832 001 |Commons-ра категория = |сайт = |сайтдин чӀал = |add2n = Космосдай акунар |add2 = [http://wikimapia.org/#lang=ru&lat=43.629055&lon=46.896601&z=14&m=b www.wikimapia.org] }} '''Мужукай''' ({{lang-ru|Мужукай}}) — [[Дагъустан]] Республикадин [[Бабаюрт район]]да авай хуьр. [[Мужукай хуьруьнсовет|«Мужукай» хуьруьнсовет]]дик акатзава. ==География== Хуьр [[Бабаюрт район]]дин юкьван пата, райондин юкь тир [[Бабаюрт]] хуьрелай 10 км яргъал ала. ==Тарих== ==Агьалияр== Йисариз килигна Мужукай хуьруьн агьалийрин дегиш хьунин динамика: {|class="wikitable" style="padding:0;background:#fafafa;border:1px solid #bbb;width:500px;height:70px;text-align:center;font-size:12px;cellspacing=0" |- |'''style="background: bgcolor="#CBD5C4"|'''Йис''' |'''[[1926 йис|1926]]''' |'''[[2002 йис|2002]]''' |'''[[2010 йис|2010]]''' |- |'''style="background: bgcolor="#CBD5C4"|'''Агьалияр''' | 189 |{{гзаф хьун1}} 497<ref>[http://lingvarium.org/russia/settlem-database.shtml Данные Всероссийской переписи населения 2002 года: таблица № 02c. Численность населения и преобладающая национальность по каждому сельскому населенному пункту.]</ref> |{{гзаф хьун1}} 545<ref>[http://dagstat.gks.ru/wps/wcm/connect/rosstat_ts/dagstat/resources/b698fa00421f084fbfb3ff2d59c15b71/%D0%92%D0%9F%D0%9D+%D1%82%D0%BE%D0%BC1.rar Численность населения Российской Федерации по муниципальным образованиям. Таблица 35. Оценка численности постоянного населения на 1 января 2012 года.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131224113210/http://dagstat.gks.ru/wps/wcm/connect/rosstat_ts/dagstat/resources/b698fa00421f084fbfb3ff2d59c15b71/%D0%92%D0%9F%D0%9D+%D1%82%D0%BE%D0%BC1.rar |date=2013-12-24 }}</ref> |} [[2010 йис]]ан агьалияр сиягьдиз къачунин малуматрив кьурвал хуьре 545 касди уьмуьр ийизвай. Агьалидин чӀехи пай [[нугъаяр]], тӀимил пай [[къумукьар]] я, вири [[сунияр|суни]] - [[мусурманар]] я. Депортация ийидалди ина гьакӀни [[чеченар]]ни авай <ref>[http://lists.memo.ru/d11/f414.htm Списки жертв]{{Deadlink|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. == Баянар == {{Баянар}} == ЭлячӀунар == {{Бабаюрт райондин агьалийрин пунктар}} [[Категория:Къумукьрин хуьрер]] [[Категория:Нугъай хуьрер]] [[Категория:Бабаюрт райондин хуьрер]] [[Категория:Дагъустанда немецрин колонияяр]] gha3g5ev19ihy92agdipes82ppgt4hr 0 12839 98179 94577 2026-04-22T01:29:54Z InternetArchiveBot 8697 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 98179 wikitext text/x-wiki {{Административ тек |тӀвар = Аджария |тамам тӀвар ={{lang-ka|აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკა}} |пайдах =Flag of Adjara.svg |пайдахдин кьадар = 125px |герб =Coat of arms of Adjara.svg |гербдин кьадар = 90px |карта = Аджария на административной карте Грузии.png |уьлкве = Гуржистан |административ паюн =1 республикадик квай шегьер, 5 [[Грузиядин муниципалитетар|муниципалитетар]] |кьилин шегьер = [[Батуми]] |шегьерар = Батуми, [[Кобулети]] |кьилин жуьре = Гьукуматдин кьил |кьил =Торнике Рижвадзе |майдан =2 899 |ччилдин чка = |чӀал = [[гуржи чӀал|гуржи]] |агьалияр =333 953 |агьалийрин чка = 2014 |агьалидин чуькьуьнвал =115,3 |сятдин чӀул = [[UTC+4:00]] |ISO =GE-AJ |телефондин код = |автомобилдин код = |сайт =http://adjara.gov.ge |commonscat = }} '''Аджария''' дахьайтӀа '''Аджариядин Автономиядин Республика''' ({{lang-ka|აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკა}}) — [[Гуржистан]]да авай автономия авай регион я. Гьукуматдин кьибле-рагъакӀидай пата авайди я. Аджария Гуржистандин гьуьлуьн курортвилин виридалайни пара важибвал авай пад я. Майдан — 2 899 км². Агьалияр — 333 953 кас (2014). Агьалидин чуькьуьнвал — 115,3 кас/км². Административ юкь — [[Батуми]] я. Тарихвилелди Аджария [[Колхида]]дин пай яз гьисабзавайди я. Дегь чӀавара ина грекарни авай. == География == Аджария рагъакӀидай патахъай [[ЧӀулав гьуьл]]е чхуьзава. Кефер патайни рагъэкъечӀдай патай Гуржистандин къене патан регионрихъ галаз сергьят пайзава. Кьибле пата [[Турция]]дихъ галаз сергьят тухузава. Майдан 2,9 кв.км. Я. Яшамиш 400 000 кас жезава. Региондин тӀебиат кьвенал пай хьанвайди я: гьуьльун патаг гвайдини суванди. Гьуьлуьк квай пай субтропикриг акатзава. Суван патан Аджарияда ЧӀулав гьуьлуьн таъсир тӀимил я, вучиз лагьайтӀа анин гьавайриз сувари рехъ атӀузава, гьавиляй гьаваяр сувара кьуру я. Суварин кьулан кьакьанвал 2000-3500 метр я.<ref>[https://v-georgia.com/zharkaya-adzhariya-zhemchuzhina-gruzinskogo-turizma/ Чими Аджария]</ref> Аджариядин халкьдин чӀехи пай аджарар я — абур гуржи халкьдин пай я, дегь замана ислам кьабулнавай. [[Файл:Batumi_port_Barry_Kent.jpg|thumb|Батумидин порт]] == Ятар == Аджариядин вири вацӀар ЧӀулав гьуьлуьк акатзавайди я. Виридалайни ацӀайди Чорох вацӀ я, гьакӀни адахъ акатзавай вацӀар ава — Аджарисцкалини Мачахела. Чеб чпиз ЧӀулав гьуьлуьк акатзавайди я вацӀар Кинтриши, Чаквисцкали, Королисцкали. Суван вацӀарихъ гидроэнергиядин чӀехи къуват (1,2 млрд КВтдалди.).<ref>[http://travelgeorgia.ru/36 Аджария — Гуржистан вирибуруз]</ref> == Агьалияр == Аджарияда 346 300 кас яшамиш жезва. 2014 й1исуз республикада 333 953 кас гьисаб авунвай<ref name="აღწერა 2014">{{cite web |url=http://www.geostat.ge/index.php?action=page&p_id=2152&lang=geo |title=მოსახლეობის საყოველთაო აღწერა 2014 |date=ნოემბერი 2014 |publisher=საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური |accessdate=26 ივლისი 2016}}</ref>. 2002 йисуз — 376 016 кас. Гьабурукай 96,04 % — [[гуржияр]] (аджарар), 1,64 % — [[эрменар]], 1,10 % — [[урусар]], 0,24 % — [[Украинар]], 0,17 % — [[грекар]], 0,8 % — амайбур).<ref>[http://pop-stat.mashke.org/georgia-ethnic-loc2014.htm georgia-ethnic-2014] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201220100552/http://pop-stat.mashke.org/georgia-ethnic-loc2014.htm |date=2020-12-20 }}</ref> Аджарияда хашпересарни мусурманар яшамиш жезва. Осман империядин девирда аджарри хашперс диндинни мусурманрин къанунарни адетар акахьарзавай. 1990—2000 йисара лап пара мусурманар хашпересвилиз элкъвена. Месала, 1980 йисара Аджариядин халкьдин 70 % мусурманар тиртӀа гила хашпересар 60 % я, мусурманар 30 %. == ЭлячӀунар == * [http://adjara.gov.ge Официал сайт] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160419064011/http://www.adjara.gov.ge/ |date=2016-04-19 }}{{ref-ka}} == Баянар == {{Баянар}} {{Georgia-geo-stub}} {{Гуржистандин административ паюн}} [[Категория:Гуржистандин администрациядин паюнар]] ennndyuj4hmgn6nsjwkk1psz3uj1o3w 0 12861 98180 93244 2026-04-22T07:42:30Z InternetArchiveBot 8697 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 98180 wikitext text/x-wiki {{Административ тек |тӀвар = Самегрело-Вини Сванетия |тамам тӀвар = {{lang-ka|სამეგრელო-ზემო სვანეთი}} |пайдах = Flag of None.svg |пайдахдин кьадар = 125px |герб = Coats of arms of None.svg |гербдин кьадар = 90px |карта = Самегрело и Земо-Сванети на административной карте Грузии.png |уьлкве = Гуржистан |административ паюн = 1 крайдик квай шегьер, 8 [[Грузиядин муниципалитетар|муниципалитетар]] |кьилин шегьер = [[Зугдиди]] |шегьерар = Зугдиди, [[Поти]], [[Сенаки]] |кьилин жуьре = [[Губернатор]] |кьил = Александр Моцерелия |майдан = 7 441,5 |ччилдин чка = |чӀал = [[гуржи чӀал|гуржи]] |агьалияр = 330 761 |агьалийрин чка = 5 |агьалидин чуькьуьнвал = 44 |сятдин чӀул = [[UTC+4:00]] |ISO = GE-SZ |телефондин код = |автомобилдин код = |сайт = http://www.szs.gov.ge/ |commonscat = }} '''Самегрело-Вини Сванетия''' край ({{lang-ka|სამეგრელო-ზემო სვანეთი}}) — [[Гуржистан]]да авай велаят я. Майдан — 7 441,5 км². Агьалияр — 330 761 кас (2014). Агьалидин чуькьуьнвал — 44 кас/км². Административ юкь — [[Зугдиди]] я. Самегрело-Вини Сванетиядик ЧӀулав гьуьлуьн рагъэкъечӀдай падни Мегрелиядин гьадак квай чилерни ЧӀехи Къавкъаздин цӀиргъен кьибле пад — Вини Сванетия. АдайтӀуз Ингури, Риони, Цхенискалини Хоби вацӀар физава. Гуржистандин виридалайни кьакьан велаят я.<ref>[https://georgiantravelguide.com/ru/svaneti Сванетия]</ref> == География == Велаятди Гуржистандин рагъакӀидайпата чка кьунва. Кефер пата ам [[Россия]]дихъни [[Абхазия]]дихъ сергьят тухузава. Адак тарихвилин [[Мингрелия]]дин виридалайни чӀехи пайни Сванети региондин кефер пад ква. Ам муьжуьд муниципалитетдал пай жезва, чпин административ юкьвариз талукь тӀварар алай — Абаша, Хоби, Мартвили, Местиа, Сенаки, Зугдиди, Чхорозгуни Заленджиха. Административ юкьв Зугдидини кьведлагьай шегьер Поти са муниципалитетдикни квайбур туш. Велаятдин чилин гьяьркьувал 7441 кв.км. яз, Гуржистандин майдандин 10,6 % кьунва. И патай ам Гуржистанда кьведлагьай чкадал ала. Тамари 3,01 кв.км. кьунва, велаятдин чилин 40,7 %.<ref>[http://travelgeorgia.ru/38/ Самегрело]</ref> РагъакӀидай патахъай велаятди Абхазиядихъни ЧӀулав гьуьлуьхъ галаз сергьят тухузва. Кефер пата Къавкъаздин ЧӀехи цӀиргъенихь галаз. Кефер-рагъакъатдай патани рагъакӀидай пата Рача-Лечхуми-Агъа Сванетиядихъ галаз, кьибле-рагъакӀидай пата Имеретиядихъ галазни кьибле пата Гуриядихъ галаз. Вини Сванетия Гуржистандин виридалайни кьакьан пад я. Адан майдандин 96 % 1000 метр кьакьанвилин дережадилай вине ава. 65,8 % 2000 метрдилай винихъ. == Агьалияр == 2014 йисан велаятда 330 761 кас яшамиш жезвай. Гьабурукай 328 662 кас (99,37 %) [[гуржияр]] я, 1 173 кас (0,35 %) — [[урусар]], гьакӀни [[украинвияр]] (312 кас), эрменарни (143 кас).<ref name="აღწერა 2014">{{cite web |url=http://pop-stat.mashke.org/georgia-ethnic-loc2014.htm |title=მოსახლეობის საყოველთაო აღწერა 2014 |date=ნოემბერი 2014 |publisher=საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური |accessdate=7 ნოემბერი, 2016}}</ref> Самегрело-Вини Сванетиядал яшамиш жезвай гуржияр [[мингрелар|мингрелрални]] (97 % далди) [[сванар|сванрал]] (3 % далди) пай жезва. Сванар велаятдин кефер пата авай [[Сванетия]]дик квайбур я.<ref>[http://pop-stat.mashke.org/georgia-ethnic-loc2014.htm georgia-ethnic-2014] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201220100552/http://pop-stat.mashke.org/georgia-ethnic-loc2014.htm |date=2020-12-20 }}</ref> Агьалийрин 98,58 % православ [[хашпересар]] я. [[Мусурманар]] велаятдин агьалийрин 0,23 % я. ГьакӀни гьабурукай гъейри Армени хашпересвиликни Рим-католиквилик квайбур ава.<ref>[http://pop-stat.mashke.org/georgia-religion2014b.htm georgia-religion2014]</ref> == Баянар == {{Баянар}} == ЭлячӀунар == * [http://www.szs.gov.ge/ Официал сайт] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201126153321/http://szs.gov.ge/ |date=2020-11-26 }}{{ref-ka}} {{Georgia-geo-stub}} {{Гуржистандин административ паюн}} [[Категория:Гуржистандин краяр]] bgis4e3fr3k40ert718meepeccak2bk