Советский (Мегьарамдхуьруьн район)

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="lez">
  <siteinfo>
    <sitename>Википедия</sitename>
    <dbname>lezwiki</dbname>
    <base>https://lez.wikipedia.org/wiki/%D0%9A%D1%8C%D0%B8%D0%BB%D0%B8%D0%BD_%D1%87%D1%87%D0%B8%D0%BD</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.2</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">Медиа</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">Служебная</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">Веревирд авун</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">Уртах</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">Уртахдин веревирд авун</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">Википедия</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">Википедия веревирд авун</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">Файл</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">Файл веревирд авун</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">MediaWiki</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">MediaWiki веревирд авун</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">Шаблон</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">Шаблон веревирд авун</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">Справка</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">Обсуждение справки</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">Категория</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">Категория веревирд авун</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">Модуль</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">Обсуждение модуля</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>Советский (Мегьарамдхуьруьн район)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4630</id>
    <revision>
      <id>98286</id>
      <parentid>98097</parentid>
      <timestamp>2026-05-15T11:21:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kuvajux</username>
        <id>12879</id>
      </contributor>
      <origin>98286</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10317" sha1="h9djb0fvrahdfd4ve556yymk6vx4vvt" xml:space="preserve">{{ЯШЧ2+
|тӀвар=КIевежугъ
|статус= Хуьр
 |вичин чӀалал тӀвар    = {{lang-ru|Советское}} 
 |ЯШЧдин статус        = 
 |уьлкве             = Урусат
  |lat_deg = 41.7302019  |lat_min = |lat_sec = 
  |lon_deg = 48.3281708  |lon_min = |lon_sec = 
  |CoordAddon             = 
  |CoordScale             = 
 |гьукуматдин картадин алцум  =0
 |региондин картадин алцум    =300
 |райондин картадин алцум     =300
 |региондин жуьре         = Федерациядин субъект
 |регион                  = Дагъустан
 |регион таблицада        = Дагъустан
 |райондин жуьре          = Муниципал район
 |район                   = Мегьарамдхуьруьн район
 |район таблицада         = Мегьарамдхуьруьн район{{!}}Мегьарамдхуьруьн
 |C в регион               = нет
 |жемятдин жуьре          = Хуьруьнсовет
 |жемят                   = [[Советский хуьруьнсовет|«Советский»]]
 |жемят таблицада         =
 |къенепатан паюнар       = 
 |кьилин жуьре            = 
 |кьил                    = 
 |бине эцигай тарих       = 
 |майдан                   =
 |статус йисалай          = 
 |кьакьанвилин жуьре      = АПдин кьакьанвал
 |ЯШЧдин кьакьанвал       = гьуьлуьн дережадилай  &lt;br /&gt;226 
 |климат                  = 
 |официал чӀал             = 
 |виликан тӀварар         = Мамраш 
 |агьалияр                = {{гзаф хьун}} 4331 
  |сиягьдиз къачур йис    = 2013
  |къалинвал              = 
  |агломерация            = 
  |миллетар               = [[лезгияр]]
  |динар                  = [[сунияр|суни]] - [[мусурманар]]
  |чпи-чпиз гузвай тӀвар  = 
 |сятдин чӀул              = +4
 |DST                     = 
 |телефондин код          = +7 87235
 |почтунин индекс         = 368791
 |почтайрин индексар      = 
 |автомобилдин код        = 05
 |идентификатордин жуьре  = Код ОКАТО
 |цифрадин идентификатор  = 82 237 000 010
 |Commons-ра категория    = 
 |сайт                    = 
 |сайтдин чӀал             = 
 |add2n                   = Космосдай акунар
 |add2                    = [http://wikimapia.org/#lang=ru&amp;lat=41.730202&amp;lon=48.328171&amp;z=13&amp;m=yh www.wikimapia.org]
 }}

'''Къуважугъ, КIeвежугъ''' ({{lang-ru|Советское}}) — [[Дагъустан]] республикадин [[Мегьарамдхуьруьн район]]да авай, [[Советский хуьруьнсовет|«Советский хуьруьнсоветдик»]] акатзавай хуьр. Хуьруьнсоветдин администрациядин юкь ва сад тир хуьр я. 

== География ==
Хуьр [[Мегьарамдхуьруьн район]]дин рагъэкъечӀдай пата, [[СтӀал Сулейман район]]дихъ галаз сергьятдин мукьвал, райондин юкь тир [[Мегьарамдхуьр]]елай 14 км яргъал,  «М-29 Къавкъаз» авто рекьел ала. 

== Тарих ==
Хуьруьн бине, [[суван-чувудар|суван-чувудрин]] дегь [[Мамрач]] ва [[ХенжелкӀеле]] хуьрер алай чкадал, суван лезги хуьрерай куьч хьанвайбуру кутунвай.  XX виш йисан 1960-й йисара чувудар хуьряй тамамвилелди куьч хьана хъфенай &lt;ref&gt;[http://www.rujen.ru/index.php/МАМРАШ Мамраш Российская еврейская энциклопедия] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304113020/http://www.rujen.ru/index.php/%D0%9C%D0%90%D0%9C%D0%A0%D0%90%D0%A8 |date=2016-03-04 }}&lt;/ref&gt;. Асул гьисабдалди [[Ахцегь район|Ахцегь]] ва [[Кьурагь район]]дин кьакьан суван хуьрерай иниз эгьлийрин куьч хьунар [[1953 йис]]уз гатӀумнай. Сифте Ахцегь райондин [[Ялцугъ]], [[Филискъар]] ва [[Филифар]] хуьрер, гуьгъуьнлайни Кьурагь райондин тек сад тир [[яхулар|яхулрин]] хуьр — [[Бурши Макьар]] хуьр куьч хьанвай. Эхиримжи цӀуд йисарин къене Советский хуьруьз Мегьарамдхуьруьн райондин — [[Мамрач]], [[ХенжелкӀеле]], [[Магьмутахуьр]], [[ЦӀелегуьн]] хуьрер, ва [[СтӀал Сулейман район]]дин [[Агъа Къартас]]рин агьалидин са пай ва [[Рутул район]]дин чара-чара мулкар куьч хьанвай.

==Агьалияр==
[[2013 йис]]ан агьалияр сиягьдиз къачунин малуматрив кьурвал хуьре 4331 касди уьмуьр гьалзавай &lt;ref&gt;[http://www.gks.ru/free_doc/doc_2013/bul_dr/mun_obr2013.rar 33. Численность постоянного населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2013 г.]&lt;/ref&gt;. [[2012 йис]]ан малуматрив кьурвал, хуьруьн агьалияр 4269 кас тир &lt;ref&gt;[http://www.gks.ru/free_doc/doc_2012/bul_dr/mun_obr2012.rar Таблица 35. Оценка численности постоянного населения на 1 января 2012 г.]&lt;/ref&gt;. [[2002 йис]]ан малуматриз килигна, хуьруьн агьалияр 3926 кас тир &lt;ref&gt;[http://flnka.ru/obsh_magaramkentskiy_rayon.html Мегьарамдхуьруьн район. ФЛНК]&lt;/ref&gt;. Агьалидин вири [[лезгияр]], [[сунияр|суни]] - [[мусурманар]] я. Хуьре урбанизациядин, яни хуьряй шегьерриз куьч хьунин процесс йигиндаказ физвайвиляй хуьруьн агьалидин кьадар йисандивай тӀимил жезва.

[[2002 йис]]ан малуматрив кьурвал хуьруьн миллетрин состав &lt;ref&gt;[http://www.ethno-kavkaz.narod.ru/magaramkent02.html 2002 йисан Мегьарамдхуьруьн агьалияр сиягьдиз къачунин нетижаяр]&lt;/ref&gt;:

* [[лезгияр]] — 3820 кас (97,3 %)
* [[урусар]] — 68 кас (1,7 %)
* [[яхулар]] — 19 кас (0,5 %)
* масабур — 19 кас (0,5 %)

==Экономика ва инфратуькӀуьрун==
Советский хуьр Кьибле Дагъустандин виридалайни абад хуьрерикай сад я. Ам генпландив кьурвал туькӀуьрзавай, гьяркьуь ва дуьз куьчеяр, хъсан ери авай кьве гьавадин кӀвалер, дараматарни объектар. Хуьре Гьукуматдин Садхьанвай кархана «Фрунзенский» (ГУП), почтадин идара, сагърунин амбулатория, культурадин КӀвал, кьве аялрин бахчаяр, мискӀин, Республикадин краеведениедин музей ва хуьруьн виридалайни иер дарамат тир — Советский хуьруьн умуми чирвилерин юкьван мектебдин пуд гьавадин дарамат кардик ква.

Хуьре, Кьибле Дагъустанда виридалайни хъсан ва абад спорткомплекс ава. [[2004 йис]]уз мектебдин краевединиедин музей цӀийикӀа туьхкӀуьрна Республикадин краевединиедин музей арадал гъанвай.

[[2008 йис]]ан августдиз хуьре, штат 10 касдикай ибарат тир «Гьукуматдин контроль кьиле тухвайла юриспруденциядиз талукь тир ксарин ва предпринимательрин гьакьар хуьзвай региондин тешкилат» туькӀуьрнай. Идарадин кӀвалахдик Дагъустандин [[Агъул район|Агъул]], [[Ахцегь район|Ахцегь]], [[Хив район|Хив]], [[Кьурагь район|Кьурагь]], [[Рутул район|Рутул]], [[Дукъузпара район|Дукъузпара]], [[СтӀал Сулейман район|СтӀал Сулейман]], [[Мегьарамдхуьруьн район]], [[Табасаран район|Табасаран]], [[Дербент район|Дербент]] районар ва [[Дагъустандин ЦӀаяр]] шегьер акатзава.&lt;ref&gt;Лезги Газет, №33, 14 август 2008, стр. 21&lt;/ref&gt;

== Баянар ==
{{Баянар}}

== ЭлячӀунар ==
* [http://sovetskaya.dagschool.com/istoriya_sela.php Советский хуьруьн ЮЧМ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181226204639/http://sovetskaya.dagschool.com/istoriya_sela.php |date=2018-12-26 }}
* [http://www.dagpravda.ru/article/1089 Евреи Восточного Кавказа] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080530075105/http://www.dagpravda.ru/article/1089 |date=2008-05-30 }}

{{Мегьарамдхуьруьн райондин яшамиш жезвай чкаяр}}
[[Категория:Мегьарамдхуьруьн райондин хуьрер]]
[[Категория:Лезги хуьрер]]</text>
      <sha1>h9djb0fvrahdfd4ve556yymk6vx4vvt</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>98287</id>
      <parentid>98286</parentid>
      <timestamp>2026-05-15T11:22:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kuvajux</username>
        <id>12879</id>
      </contributor>
      <comment>Мамрач маса хуьр я</comment>
      <origin>98287</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10305" sha1="f2y4qorvidalar5m1pxhurpbp2rmfgk" xml:space="preserve">{{ЯШЧ2+
|тӀвар=КIевежугъ
|статус= Хуьр
 |вичин чӀалал тӀвар    = {{lang-ru|Советское}} 
 |ЯШЧдин статус        = 
 |уьлкве             = Урусат
  |lat_deg = 41.7302019  |lat_min = |lat_sec = 
  |lon_deg = 48.3281708  |lon_min = |lon_sec = 
  |CoordAddon             = 
  |CoordScale             = 
 |гьукуматдин картадин алцум  =0
 |региондин картадин алцум    =300
 |райондин картадин алцум     =300
 |региондин жуьре         = Федерациядин субъект
 |регион                  = Дагъустан
 |регион таблицада        = Дагъустан
 |райондин жуьре          = Муниципал район
 |район                   = Мегьарамдхуьруьн район
 |район таблицада         = Мегьарамдхуьруьн район{{!}}Мегьарамдхуьруьн
 |C в регион               = нет
 |жемятдин жуьре          = Хуьруьнсовет
 |жемят                   = [[Советский хуьруьнсовет|«Советский»]]
 |жемят таблицада         =
 |къенепатан паюнар       = 
 |кьилин жуьре            = 
 |кьил                    = 
 |бине эцигай тарих       = 
 |майдан                   =
 |статус йисалай          = 
 |кьакьанвилин жуьре      = АПдин кьакьанвал
 |ЯШЧдин кьакьанвал       = гьуьлуьн дережадилай  &lt;br /&gt;226 
 |климат                  = 
 |официал чӀал             = 
 |виликан тӀварар         =  
 |агьалияр                = {{гзаф хьун}} 4331 
  |сиягьдиз къачур йис    = 2013
  |къалинвал              = 
  |агломерация            = 
  |миллетар               = [[лезгияр]]
  |динар                  = [[сунияр|суни]] - [[мусурманар]]
  |чпи-чпиз гузвай тӀвар  = 
 |сятдин чӀул              = +4
 |DST                     = 
 |телефондин код          = +7 87235
 |почтунин индекс         = 368791
 |почтайрин индексар      = 
 |автомобилдин код        = 05
 |идентификатордин жуьре  = Код ОКАТО
 |цифрадин идентификатор  = 82 237 000 010
 |Commons-ра категория    = 
 |сайт                    = 
 |сайтдин чӀал             = 
 |add2n                   = Космосдай акунар
 |add2                    = [http://wikimapia.org/#lang=ru&amp;lat=41.730202&amp;lon=48.328171&amp;z=13&amp;m=yh www.wikimapia.org]
 }}

'''Къуважугъ, КIeвежугъ''' ({{lang-ru|Советское}}) — [[Дагъустан]] республикадин [[Мегьарамдхуьруьн район]]да авай, [[Советский хуьруьнсовет|«Советский хуьруьнсоветдик»]] акатзавай хуьр. Хуьруьнсоветдин администрациядин юкь ва сад тир хуьр я. 

== География ==
Хуьр [[Мегьарамдхуьруьн район]]дин рагъэкъечӀдай пата, [[СтӀал Сулейман район]]дихъ галаз сергьятдин мукьвал, райондин юкь тир [[Мегьарамдхуьр]]елай 14 км яргъал,  «М-29 Къавкъаз» авто рекьел ала. 

== Тарих ==
Хуьруьн бине, [[суван-чувудар|суван-чувудрин]] дегь [[Мамрач]] ва [[ХенжелкӀеле]] хуьрер алай чкадал, суван лезги хуьрерай куьч хьанвайбуру кутунвай.  XX виш йисан 1960-й йисара чувудар хуьряй тамамвилелди куьч хьана хъфенай &lt;ref&gt;[http://www.rujen.ru/index.php/МАМРАШ Мамраш Российская еврейская энциклопедия] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304113020/http://www.rujen.ru/index.php/%D0%9C%D0%90%D0%9C%D0%A0%D0%90%D0%A8 |date=2016-03-04 }}&lt;/ref&gt;. Асул гьисабдалди [[Ахцегь район|Ахцегь]] ва [[Кьурагь район]]дин кьакьан суван хуьрерай иниз эгьлийрин куьч хьунар [[1953 йис]]уз гатӀумнай. Сифте Ахцегь райондин [[Ялцугъ]], [[Филискъар]] ва [[Филифар]] хуьрер, гуьгъуьнлайни Кьурагь райондин тек сад тир [[яхулар|яхулрин]] хуьр — [[Бурши Макьар]] хуьр куьч хьанвай. Эхиримжи цӀуд йисарин къене Советский хуьруьз Мегьарамдхуьруьн райондин — [[Мамрач]], [[ХенжелкӀеле]], [[Магьмутахуьр]], [[ЦӀелегуьн]] хуьрер, ва [[СтӀал Сулейман район]]дин [[Агъа Къартас]]рин агьалидин са пай ва [[Рутул район]]дин чара-чара мулкар куьч хьанвай.

==Агьалияр==
[[2013 йис]]ан агьалияр сиягьдиз къачунин малуматрив кьурвал хуьре 4331 касди уьмуьр гьалзавай &lt;ref&gt;[http://www.gks.ru/free_doc/doc_2013/bul_dr/mun_obr2013.rar 33. Численность постоянного населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2013 г.]&lt;/ref&gt;. [[2012 йис]]ан малуматрив кьурвал, хуьруьн агьалияр 4269 кас тир &lt;ref&gt;[http://www.gks.ru/free_doc/doc_2012/bul_dr/mun_obr2012.rar Таблица 35. Оценка численности постоянного населения на 1 января 2012 г.]&lt;/ref&gt;. [[2002 йис]]ан малуматриз килигна, хуьруьн агьалияр 3926 кас тир &lt;ref&gt;[http://flnka.ru/obsh_magaramkentskiy_rayon.html Мегьарамдхуьруьн район. ФЛНК]&lt;/ref&gt;. Агьалидин вири [[лезгияр]], [[сунияр|суни]] - [[мусурманар]] я. Хуьре урбанизациядин, яни хуьряй шегьерриз куьч хьунин процесс йигиндаказ физвайвиляй хуьруьн агьалидин кьадар йисандивай тӀимил жезва.

[[2002 йис]]ан малуматрив кьурвал хуьруьн миллетрин состав &lt;ref&gt;[http://www.ethno-kavkaz.narod.ru/magaramkent02.html 2002 йисан Мегьарамдхуьруьн агьалияр сиягьдиз къачунин нетижаяр]&lt;/ref&gt;:

* [[лезгияр]] — 3820 кас (97,3 %)
* [[урусар]] — 68 кас (1,7 %)
* [[яхулар]] — 19 кас (0,5 %)
* масабур — 19 кас (0,5 %)

==Экономика ва инфратуькӀуьрун==
Советский хуьр Кьибле Дагъустандин виридалайни абад хуьрерикай сад я. Ам генпландив кьурвал туькӀуьрзавай, гьяркьуь ва дуьз куьчеяр, хъсан ери авай кьве гьавадин кӀвалер, дараматарни объектар. Хуьре Гьукуматдин Садхьанвай кархана «Фрунзенский» (ГУП), почтадин идара, сагърунин амбулатория, культурадин КӀвал, кьве аялрин бахчаяр, мискӀин, Республикадин краеведениедин музей ва хуьруьн виридалайни иер дарамат тир — Советский хуьруьн умуми чирвилерин юкьван мектебдин пуд гьавадин дарамат кардик ква.

Хуьре, Кьибле Дагъустанда виридалайни хъсан ва абад спорткомплекс ава. [[2004 йис]]уз мектебдин краевединиедин музей цӀийикӀа туьхкӀуьрна Республикадин краевединиедин музей арадал гъанвай.

[[2008 йис]]ан августдиз хуьре, штат 10 касдикай ибарат тир «Гьукуматдин контроль кьиле тухвайла юриспруденциядиз талукь тир ксарин ва предпринимательрин гьакьар хуьзвай региондин тешкилат» туькӀуьрнай. Идарадин кӀвалахдик Дагъустандин [[Агъул район|Агъул]], [[Ахцегь район|Ахцегь]], [[Хив район|Хив]], [[Кьурагь район|Кьурагь]], [[Рутул район|Рутул]], [[Дукъузпара район|Дукъузпара]], [[СтӀал Сулейман район|СтӀал Сулейман]], [[Мегьарамдхуьруьн район]], [[Табасаран район|Табасаран]], [[Дербент район|Дербент]] районар ва [[Дагъустандин ЦӀаяр]] шегьер акатзава.&lt;ref&gt;Лезги Газет, №33, 14 август 2008, стр. 21&lt;/ref&gt;

== Баянар ==
{{Баянар}}

== ЭлячӀунар ==
* [http://sovetskaya.dagschool.com/istoriya_sela.php Советский хуьруьн ЮЧМ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181226204639/http://sovetskaya.dagschool.com/istoriya_sela.php |date=2018-12-26 }}
* [http://www.dagpravda.ru/article/1089 Евреи Восточного Кавказа] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080530075105/http://www.dagpravda.ru/article/1089 |date=2008-05-30 }}

{{Мегьарамдхуьруьн райондин яшамиш жезвай чкаяр}}
[[Категория:Мегьарамдхуьруьн райондин хуьрер]]
[[Категория:Лезги хуьрер]]</text>
      <sha1>f2y4qorvidalar5m1pxhurpbp2rmfgk</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>