Wikipedia
lgwiki
https://lg.wikipedia.org/wiki/Olupapula_Olusooka
MediaWiki 1.46.0-wmf.22
first-letter
Media
Special
Talk
User
User talk
Wikipedia
Wikipedia talk
File
File talk
MediaWiki
MediaWiki talk
Template
Template talk
Help
Help talk
Category
Category talk
TimedText
TimedText talk
Module
Module talk
Event
Event talk
Ebola
0
3737
46871
37363
2026-04-04T20:52:03Z
Ssemmanda will
3837
Ssemmanda will moved page [[Ekirwadde ky’ebola]] to [[Ebola]] over redirect: Misspelled title
37363
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Ebola virus disease''' ('''EVD''') oba '''Ebola hemorrhagic fever''' ('''EHF''') bwe bulwadde obuluma abantu nga buleetebwa akawuka ka ebola.<!-- <ref name=WHO2014/> --> Obubonero bweyolekera wakati w'ennaku bbiri ne wiiki ssatu oluvannyuma lw'okulumbibwa akawuka akaleeta obulwadde buno, butandika n'ekifuba ekikalu, [[Myalgia|okulumizibwa mu binywa]], no [['kulumizibwa omutwe]].<!-- <ref name=WHO2014/> --> Kya bulijjo nti [[okukulukuta kwe nyiindo]], okusesema, n'[[ekiddukano]] bigobelera, awamu n'okukendeeza enkola y' [[ekibumba]] n' [[ensigo]]s.<!-- <ref name=WHO2014/> --> Mu kaseera kano, abantu abamu batandika [[okukulukuta omusaayi]].<ref name="WHO2014">{{cite web|title=Ebola virus disease Fact sheet N°103|url=http://www.who.int/mediacentre/factsheets/fs103/en/|work=World Health Organization|accessdate=12 April 2014|date=March 2014}}</ref><!-- Cause and Diagnosis-->
Akawuka akaleeta ekilwadde kino osobola okukafuna singa okwatagana n' [[omusaayi]] oba [[amazi agava mu mubiri|amazzi agava mu mumu biri]] gwe kisoro ekirina obulwadde buno (naddala ekima oba [[ebinyira]]).<ref name=WHO2014/> Ekyokutambula kwo bulwadde buno nga buyitta mu mpewo kibadde tekina kakasibwa.<ref name=WHOAir2014>{{cite web|title=2014 Ebola Virus Disease (EVD) outbreak in West Africa|url=http://www.who.int/ith/updates/20140421/en/|website=WHO|accessdate=3 August 2014|date=Apr 21 2014}}</ref> Ebinyira bitebelezebwa okutambuza n'okusaasanya akawuka akaleeta ekirwadde kino .<!-- <ref name=WHO2014/> --> Singa abantu bafuna ekilwadde kino, basobola nabo okukisaasanya.<!-- <ref name=WHO2014/> --> Bakaawonawo abasajja basobola okukitambuza mu [[mazzi gekisajja]] okumara emyeezi ebiri.<!-- <ref name=WHO2014/> --> Okusobola okujanjaba ekilwadde kino, kyebakola, endwadde endala ezifanaganya obubonero nga [[Malaria]], [[cholera]] n'endala ezigwa mu kowe lya [[viral hemorrhagic fever]]s zisooka kujibwaamu.<!-- <ref name=WHO2014/> --> Okukakasa obujanjabi, omusaayi gukeberebwa okunoonya akawuka kano [[antibodies]], ekilwadde [[RNA]], oba akawuka kenyini.<ref name=WHO2014/>
<!-- Prevention -->
Okubwewala kuzingiramu okukendeeza kunsasana y'ekirwadde okuva ku nkima n'embizzi okutuuka mu bantu.<!-- <ref name=WHO2014/> --> Kino kisoboka okukolebwa okuyitta mu kwekebejja ensolo zino n'okutta ngabwetuziika emibiri jaazo singa zisangibwa nobulwadde buno.<!-- <ref name=WHO2014/> --> Okufumba obulungi e nyama n'okwambala ebizibaawo ngatukwaata kunyama kiyinza okuyamba ko,<!-- <ref name=WHO2014/> --> nga bwebambala ebizibaawo n' o[[kunaaba engalo]] nga twetooloddwa ababtu abalina ekilwadde.<!-- <ref name=WHO2014/> --> Ebimu kummazi n'ebitundu by'omubiri okuva mubantu abakwatiddwa ekirwadde kino bilina okukwatibwa nobwegendereza.<ref name=WHO2014/>
<!-- Treatment, Prognosis and Epidemiology-->
Tewali bujanjabi butuufu obwekilwadde kino; kawefube owokuyamba abantu abakwatiddwa okilwadde azingiramu okubawa [[oral rehydration therapy]] (okunywa mazzi agalimu ekiwomerezze) oba [[intravenous fluids]].<ref name=WHO2014/> Ekirwadde kittira ku sipiidi yawaggulu nnyo [[mortality rate]]: okusingira ddala wakati webitundu ataano n'ekyeenda kukikumi abo abakwatiddwa obulwadde.<ref name=WHO2014/><ref name="Elsevier/Academic Press">{{cite book|author1=C.M. Fauquet|title=Virus taxonomy classification and nomenclature of viruses; 8th report of the International Committee on Taxonomy of Viruses|date=2005|publisher=Elsevier/Academic Press|location=Oxford|isbn=9780080575483|page=648|url=http://books.google.ca/books?id=9Wy7Jgy5RWYC&pg=PA648}}</ref> EVD yasooka kulabibwaako [[Sudan]] ne mu [[Democratic Republic of the Congo]].<!-- <ref name=WHO2014/> --> Ekirwadde kisinga kubeera mu bitundu bya [[Sub-Saharan Africa]].<ref name=WHO2014/> Okuva mu 1976 (lwe bwasooka okulabibwaako) okuyita mu 2013, wansi wabantu 1,000 buli mwaaka bebakwatibwa.<ref name=WHO2014/><ref name=MMWRJune2014>{{cite web|title=Ebola Viral Disease Outbreak — West Africa, 2014|url=http://www.cdc.gov/mmwr/preview/mmwrhtml/mm6325a4.htm?s_cid=mm6325a4_w|website=CDC|accessdate=26 June 2014|date=June 27, 2014}}</ref> Okulumbibwa akwakasinze obunene bwebuliwo kati mu [[2014 West Africa Ebola outbreak]], obukutte [[Guinea]], [[Sierra Leone]], [[Liberia]] kilabika ne [[Nigeria]].<ref name=CDC2014>{{cite web|title=CDC urges all US residents to avoid nonessential travel to Liberia, Guinea, and Sierra Leone because of an unprecedented outbreak of Ebola.|url=http://wwwnc.cdc.gov/travel/notices/warning/ebola-liberia|website=CDC|accessdate=2 August 2014|date=July 31, 2014}}</ref><ref name=CDCAug2014N>{{cite web|title=Outbreak of Ebola in Guinea, Liberia, and Sierra Leone|url=http://www.cdc.gov/vhf/ebola/outbreaks/guinea/index.html|website=CDC|accessdate=5 August 2014|date=August 4, 2014}}</ref> Okutuuka mu gwomunaana 2014 abakwatiddwa abasoba mu 1600 be ba zuuliddwa.<ref>{{cite web|title=Ebola virus disease update - West Africa|url=http://www.who.int/csr/don/2014_08_04_ebola/en/|website=WHO|accessdate=6 August 2014|date=Aug 4, 2014}}</ref> Kawefube akyaagenda mu maaso ow'okufuna [[vaccine]]; wabula, tewali kati.<ref name=WHO2014/>
==Endagiriro==
{{Reflist|colwidth=25em}}
; Ensibuko
{{Refbegin}}
* {{Cite book |last=Klenk |first=Hans-Dieter |title=Marburg and Ebola Viruses (Current Topics in Microbiology and Immunology) |date=January 1999 |publisher=Springer-Verlag Telos |location=Berlin |isbn=978-3-540-64729-4 |ref=CITEREFKlenk1999}}
* {{Cite book |first1=Hans-Dieter |last1=Klenk |first2=Heinz |last2=Feldmann |title=Ebola and Marburg viruses: molecular and cellular biology |url=http://books.google.com/?id=EV_mFgnyPoMC |format=Limited preview |year=2004 |publisher=Horizon Bioscience |location=Wymondham, Norfolk, UK |isbn=978-0-9545232-3-7 |ref=CITEREFKlenkFeldmann2004 }}
* {{Cite book |last=Kuhn |first=Jens H. |title=Filoviruses: A Compendium of 40 Years of Epidemiological, Clinical, and Laboratory Studies. Archives of Virology Supplement, vol. 20 |url=http://books.google.com/?id=LaOue0F9Ns4C |format=Limited preview |year=2008 |publisher=SpringerWienNewYork |location=Vienna |isbn=978-3-211-20670-6 |ref=CITEREFKuhn2008 }}
* {{Cite book |last1=McCormick |first1=Joseph |last2=Fisher-Hoch |first2=Susan |others=Horvitz, Leslie Alan |title=Level 4: Virus Hunters of the CDC |url=http://books.google.com/?id=QEvR3aJX2m0C |format=Limited preview |origyear=1996 |edition=Updated [3rd] |year=1999 |publisher=Barnes & Noble |isbn=978-0-7607-1208-5 |ref=CITEREFMcCormickFisher-Hoch1999 |month=June }}
* {{Cite book |last=Pattyn |first=S. R. |title=Ebola Virus Haemorrhagic Fever |year=1978 |url=http://www.itg.be/ebola/ |format=Full free text |edition=1st |publisher=Elsevier/North-Holland Biomedical Press |location=Amsterdam |isbn=0-444-80060-3 |ref=CITEREFPattyn1978 |access-date=2014-09-04 |archive-date=2010-12-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101211083855/http://www.itg.be/ebola/ |url-status=dead }}
* {{Cite book | last1 = Ryabchikova | first1 = Elena I. | last2 = Price | first2 = Barbara B. | title = Ebola and Marburg Viruses: A View of Infection Using Electron Microscopy | year = 2004 | publisher = Battelle Press | location = Columbus, Ohio | isbn = 978-1-57477-131-2 | ref = CITEREFRyabchikovaPrice2004 }}
{{Refend}}
== Ezenyongeza ==
{{Refbegin}}
* [http://viralzone.expasy.org/all_by_species/207.html ViralZone: Ebola-like viruses] – Virological repository from the [[Swiss Institute of Bioinformatics]]
* [http://www.cdc.gov/vhf/ebola/ CDC: Ebola hemorrhagic fever] – Centers for Disease Control and Prevention, Special Pathogens Branch
* [http://www.who.int/csr/disease/ebola/en/ WHO: Ebola haemorrhagic fever] – World Health Organization, Global Alert and Response
* [http://www.viprbrc.org/brc/home.do?decorator=filo Virus Pathogen Database and Analysis Resource (ViPR): Filoviridae]
* [http://www.ebi.ac.uk/pdbe/emdb/searchResults.html/?q=ebola 3D macromolecular structures of the Ebola virus archived in the EM Data Bank (EMDB)]
* [https://web.archive.org/web/20140819171607/https://maps.google.com/maps/ms?msa=0&msid=202977755949863934429.0004c658eb30f9c4fb1c0&ie=UTF8&t=h&ll=27.371767,5.273438&spn=110.017392,184.21875&z=2&source=embed&dg=feature Google Map of Ebola Outbreaks]
* [http://www.who.int/csr/bioriskreduction/filovirus_infection_control/en/ WHO recommended infection control measures]
{{Refend}}
[[Category:Essomabusirikituo]]
91mw4mtmm5ptsb8yjb2cy87safdkvp3
Shatsi Musherure Kutesa
0
8209
46897
44453
2026-04-05T10:59:53Z
InternetArchiveBot
6271
Rescuing 3 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
46897
wikitext
text/x-wiki
[[File:Musherure Shartsi Nayebare Kutesa.jpg|thumb|Musherure Shartsi Nayebare Kutesa]]
[[Category:Articles with hCards]]
'''Shatsi Namatovu Musherure Kutesa''' gwebasinga okamannya nga Shatsi Kuteesa [[:en:Lawyer|munamateeka]] [[:en:Uganda|omunayuganda]], [[:en:Politician|munabyabufuzi]] ng'era akola n'amateeka. Y'akiikirira konsitituwensi ya [[:en:Mawogola_County|Mawogola County]] North mu disitulikiti y'e Sembabule mu [[:en:Parliament_of_Uganda|palamenti ya Uganda]].<ref>https://www.newvision.co.ug/articledetails/103119</ref>
== Obuvo n'eby'enjigiri ==
Shatsi muwala w'eyaliko minista w'ensonga z'ebweru w'eggwanga [[:en:Sam_Kutesa|Sam Kuteesa]] era nga mulongo ne Charlotte Kainerugaba mukyala wa mutabai wa pulezidenti [[:en:Museveni|Museveni's]] [[:en:Muhoozi_Kainerugaba|Muhoozi Kainerugaba]].<ref name=":0">https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/i-won-t-be-absent-like-my-father-kutesa-s-daughter-3147516</ref><ref>https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/i-won-t-be-absent-like-my-father-kutesa-s-daughter-3147516</ref><ref>https://observer.ug/news/headlines/62969-daughter-minister-kutesa-wants-change</ref>
Yadira kitaawe mu bigere ng'omukiise mu palamenti ku lwa [[:en:Mawogola_County|Mawogola county]] oluvannyuma lw'okulonda okwalimu okuvuganya okw'amaanyi.<ref name=":0"/>
Mu kusooka mu kusunsula kw'ekibiina kya [[:en:National_Resistance_Movement|National Resistance Movement]] (NRM) okwali kubatwala mu kulonda kwa 2021, Shatsi yali awanguddwa muganda wa pulezidenti Museveni omuto, Godfrey Aine Kaguta gwebamannyi nga "Sodo". Okuwangula kwa Sodo teyakukiriza era n'asaba abadukanya okulonda mu kibiina kya NRM okuleka bano bombi abaali beesimbyewo okuyimirira nga tewali alina kibiina kyagiddemu.<ref>https://www.independent.co.ug/aine-kaguta-kawooya-win-nrm-residual-primaries-in-sembabule/</ref><ref name=":1">{{Cite web |url=https://kampalapost.com/content/why-sodo-kaguta-quit-mawogola-north-mp-race |title=Archive copy |access-date=2022-09-29 |archive-date=2022-09-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220929102733/https://kampalapost.com/content/why-sodo-kaguta-quit-mawogola-north-mp-race |url-status=dead }}</ref><ref>https://www.watchdoguganda.com/news/20201201/105315/muwala-wa-minisita-kuteesa-musherure-ebintu-byongedde-okumwononekera-e-mawogola-north-abawagizi-bamwabulidde.html</ref><ref name=":2">https://web.archive.org/web/20220929102729/https://dailymedia.co.ug/2021/01/20/museveni-forced-me-out-of-mawogola-north-race-sodo/</ref><ref>https://observer.ug/news/headlines/67006-museveni-s-brother-kutesa-s-daughter-to-battle-for-mawogola-north-seat-again</ref><ref>http://nilepost.co.ug/2020/10/17/sodo-kutesas-daughter-to-face-off-again-as-both-are-nominated-for-mawogola-north/</ref>
Ng'ebula olunaku lumu okulonda kwa Uganda okwa 2021 kutuuke, Famire ya Sodo yamuwa amagezi ne [[:en:Yoweri_Museveni|Yoweri Museveni]] okuva mulwokaano luno aleke Shatsi. Shatsi oluvannyuma yawangula okulonda kuno.<ref>https://chimpreports.com/shartis-kutesas-election-victory-challenged-in-court/</ref><ref>https://ugandaradionetwork.net/story/loser-of-mawogola-north-parliamentary-election-disputes-shartsi-kutesas-victory-</ref><ref>{{Cite web |url=https://blizz.co.ug/5054/Aine-Godfrey-Kaguta-Sodo-Steps-Down-from-Mawogola-Race-Leaves-Race-for-Kuteesas-Daughter |title=Archive copy |access-date=2022-09-29 |archive-date=2022-09-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220929102725/https://blizz.co.ug/5054/Aine-Godfrey-Kaguta-Sodo-Steps-Down-from-Mawogola-Race-Leaves-Race-for-Kuteesas-Daughter |url-status=dead }}</ref><ref>https://www.pmldaily.com/news/politics/2020/09/breaking-kaguta-sodo-takes-commanding-lead-in-ssembabule-nrm-polls-defeats-kutesas-daughter-at-her-own-polling-station.html</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.matookerepublic.com/2021/01/13/how-museveni-salim-saleh-lured-their-brother-sodo-into-quitting-mawogola-north-mp-race-a-day-to-polls/ |title=Archive copy |access-date=2022-09-29 |archive-date=2022-09-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220929102725/https://www.matookerepublic.com/2021/01/13/how-museveni-salim-saleh-lured-their-brother-sodo-into-quitting-mawogola-north-mp-race-a-day-to-polls/ |url-status=dead }}</ref>
Shatsi alina diguli biri mu [[:en:Lawyer|by'amateeka]].<ref>{{Cite web |url=https://www.kampalapost.com/content/gen-kainerugaba-commends-sister-laws-attributes-she-launches-goberera |title=Archive copy |access-date=2022-09-29 |archive-date=2022-09-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220929102733/https://www.kampalapost.com/content/gen-kainerugaba-commends-sister-laws-attributes-she-launches-goberera |url-status=dead }}</ref>
== Emirimu ==
Shatsi ye mubaka wa palamenti akiikirira Mawogola north county mu palamenti ya Uganda, ng'akola ne kukakiiko k'amateeka akavunaanyizibwa kunsonga za palamenti.<ref>https://parliamentwatch.ug/committees/committee-on-legal-and-parliamentary-affairs/</ref>
<references responsive="" />
pon160gn14o13fc0j1paxq17nmn0z3c
Sophie Gombya
0
8338
46901
43355
2026-04-05T11:16:36Z
InternetArchiveBot
6271
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
46901
wikitext
text/x-wiki
'''Sophie Gombya''' [[:en:Uganda|Munnayuganda]] omuyimbi, <ref name="hipipo">{{Cite web |title=Archive copy |url=http://www.hipipo.com/music/news/2268/Musicians-Join-First-Lady-In-Elimination-Of-Mother-To-Child-Transmission-Of-Hiv |access-date=2022-11-26 |archive-date=2016-03-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303235547/http://www.hipipo.com/music/news/2268/Musicians-Join-First-Lady-In-Elimination-Of-Mother-To-Child-Transmission-Of-Hiv |url-status=dead }}</ref> omulwanirizi w'eddembe ly'abantu.<ref name="no2tobacco">{{Cite web |title=Archive copy |url=http://www.hipipo.com/music/news/2268/Musicians-Join-First-Lady-In-Elimination-Of-Mother-To-Child-Transmission-Of-Hiv |access-date=2022-11-26 |archive-date=2016-03-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303235547/http://www.hipipo.com/music/news/2268/Musicians-Join-First-Lady-In-Elimination-Of-Mother-To-Child-Transmission-Of-Hiv |url-status=dead }}</ref><ref name="new-vision">http://www.newvision.co.ug/news/661745-artists-join-hands-to-fight-tobacco-use-among-minors.html</ref> Mufumbo eri muyimbi munne [[:en:Sam_Gombya|Sam Gombya]].<ref name="observer">{{Cite web |title=Archive copy |url=http://www.observer.ug/index.php?option=com_content&view=article&id=3144:tightmarking-has-kept-the-gombyas-together&catid=42:sizzling-entertainment&Itemid=74 |access-date=2022-11-26 |archive-date=2022-11-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221126135257/https://www.observer.ug/index.php?option=com_content&view=article&id=3144:tightmarking-has-kept-the-gombyas-together&catid=42:sizzling-entertainment&Itemid=74 |url-status=dead }}</ref><ref name=".mo-ni-tor">{{Cite web |title=Archive copy |url=http://www.observer.ug/index.php?option=com_content&view=article&id=3144:tightmarking-has-kept-the-gombyas-together&catid=42:sizzling-entertainment&Itemid=74 |access-date=2022-11-26 |archive-date=2022-11-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221126135257/https://www.observer.ug/index.php?option=com_content&view=article&id=3144:tightmarking-has-kept-the-gombyas-together&catid=42:sizzling-entertainment&Itemid=74 |url-status=dead }}</ref>
[[Category:Articles with hCards]]
== Obuto n'okusoma kwe ==
Sophie yasomerako ku Nakivubo Blue Primary School nadda ku Kawempe Muslim oluvannyuma n'agenda ku Kibibi Senior Secondary School.<ref name="observer" />
== Okuyimba kwe ==
Sophie Gomba ayimbisa eddoboozi lya soprano era ayimba n'omwami we [[:en:Sam_Gombya|Sam Gombya]]. Ayimbye ennyimba ezaakwatayo okuli "Spare tyre"olukwata ku mukyala omulala bwebavuganya ku musajja omu. Lwawandiikibwa mwami we Sam. Bonna awamu balina entambi mukaaga.<ref name="observer"/>ennyimba ze
=== Ennyimba ze ===
* Nkwesize
* Gyangu gyendi
* Lugya Lumu
* Spare tyre
* Sosotola
* Salawo
* Ngugumuka ekiro
* Ssebo Muko
* Mwenyumirizamu
=== Entambi ze ne Sam Gombya ===
* Nkwesize Mu Bbuba
== Ebijuliziddwa ==
{{Reflist}}
== Ebijuliziddwa wabweru wa wikipedia ==
*[https://archive.today/20141226063202/http://www.ugandaonline.net/news/view/12413/sophie_gombya_poisoned "Sophie Gombya Poisoned"]
*[https://web.archive.org/web/20190306191825/https://www.monitor.co.ug/artsculture/Entertainment/-/812796/811326/-/item/1/-/2ycf4/-/index.html "Entertainment couples"]
m421gfwlpj121cawlxr2eheeqbevnwr
Sheilah Gashumba
0
10027
46898
29801
2026-04-05T11:01:54Z
InternetArchiveBot
6271
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
46898
wikitext
text/x-wiki
'''Sheilah Gashumba''' munayuganda [[:en:Media_personality|munamawulire]] era [[:en:TV_host|omwanjuzi w'oku ttivi]]. Akulira programu ya NBS After5 ku [[:en:NBS_Television_Uganda|NBS Television]].
== Obulamu bwe obwasooka n'obuyigirize ==
Gashumba yasomera ku Taibah International School, Galaxy International School Kampala, Kabojja International School, City Varsity Media & Creative Arts mu Cape Town, South Africa.
== Emirimu ==
Gashumba yatandika okuweereza pulogulaamu eya Teen's Club ku WBS TV mu 2007. Oluvannyuma yegatta ku NTV ng'aweereza T-Nation era oluvannyuma NTV The Beat ne Douglas Lwanga. Mu Ogwekkumunogumu,2021, yegatta ku [[:en:NBS_Television_Uganda|ttivi eya NBS]] gy'akola pulogulaamu eya NBS After 5, pulogulaamu y'okwesanyusa eragibwa okuva ku Monday okutuuka ku lw'okutaano okuva esaawa 11 akawungeezi okutuuka ku 1 ne MC Kats, Douglas Lwanga, DJ Mercy Pro ne DJ Roja okuva mu the duo Slick Stuart & Dj Roja. "Here is Sheilah Gashumba, Douglas Lwanga and Mc Kats' monthly salary at NBS TV". Nga 7 Ogw'ekkumagumu 2021, Sheila yatandikawo eduuka ly'emisono eriyitibwa Gash Luxe erisangibwa mu makati ga Kampala. Sheilha Gashumba ku ntandikwa y'omwak aguno yava ku ttivi eya NBS era takyaali mukozi waayo.
== Ebitiibwa ==
{| class="wikitable"
!Omwaka
!Ekirabo
!Ekifo
!Abalondeddwa (n'abo)
!Ekivuddemu
![Obugambo obuli wansi]
|-
|2013
|Ebirabo bya Buzz Teeniez
|Teeniez Omulangira wa Teen TV Show
|Sheilah Gashumba
| {{won}}
! align="center" |,
|-
|2014
|Ebirabo bya Abryanz Style And Fashion Awards
|Ekirabo ky'Omukazi Asinga Obulungi ku TV
|Sheilah Gashumba
| {{nom}}
! align="center" |,
|-
|2015
|Ebirabo bya Abryanz Style And Fashion Awards
|Omukazi Asinga Okwambala obulungi Omwogezi w'Omwaka
|Sheilah Gashumba
| {{nom}}
! align="center" |
|-
|2016
|Ebirabo bya Starqt Fashion Awards
|Omusajja ow'omwaka ow'eby'empuliziganya
|Sheilah Gashumba
| {{nom}}
! align="center" |
|-
|2017
|PAFA
|Omuyimbi w'engoye asinga
|Sheilah Gashumba
| {{won}}
! align="center" |
|-
|2018
|Ebirabo bya Abryanz Style And Fashion Awards
|Omukazi Omutendesi w'Omwaka Asinga
|Sheilah Gashumba
| {{nom}}
! align="center" |
|}
== Ebyawandiikibwa ==
{{Reflist}}
== Enkolagana ez'ebweru ==
* [https://chimpreports.com/sheila-gashumba-to-host-new-south-african-tv-show/ Sheila Gashumba ng'omukulembeze w'omuzannyo gwa New South African TV Show]
* [https://www.softpower.ug/sheila-gashumba-joins-nbs-tv/ Sheila Gashumba Yeegatta ku NBS TV - SoftPower News]
* [https://mbu.ug/2021/11/09/huge-upgrade-sheilah-gashumbas-new-salary-at-nbs-tv-leaked/ Okweyongerayongera okw'amaanyi: Omusaala gwa Sheilah Gashumba omupya ku NBS TV gwafuluma]
* [https://www.watchdoguganda.com/entertainment/20211107/124364/here-is-sheilah-gashumba-douglas-lwanga-and-mc-kats-monthly-salary-at-nbs-tv.html Wano we wali omusaala gwa Sheilah Gashumba, Douglas Lwanga ne MC Katsá ku NBS TV]
* [https://web.archive.org/web/20250429130023/https://lifestyleug.com/sheilah-gashumba-nbs-after5/ Sheilah Gashumba akomawo ne NBS After5]
efoz6jodohvf0l85zm4qbxr8epeoeev
Queen of Katwe
0
10696
46888
42010
2026-04-05T09:20:58Z
InternetArchiveBot
6271
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
46888
wikitext
text/x-wiki
[[File:Queen of Katwe Logo.svg|thumb|queen of katwe logo]]
'''''Queen of Katwe''''' [[:en:Sports_film#Sports_drama|firimu y'ebyemizannyo n'ekatemba]] [[:en:Biographical_film|eyogera ku by'afaayo]] eya America ey'omwaka gwa 2026<ref>{{cite news|url=https://www.independent.co.uk/arts-entertainment/films/lupita-nyongo-and-david-oyelowo-star-in-the-new-trailer-for-queen-of-katwe-a7023546.html|title=Lupita Nyong'o and David Oyelowo star in the new trailer for Queen of Katwe|date=May 10, 2016|work=[[The Independent]]|last1=Carissimo|first1=Justin|access-date=August 29, 2016}}</ref> eyakwasaganyizibwa [[:en:Mira_Nair|Mira Nair]] era n'ewaandikibwa William Wheeler.<ref name="VarietyKatwe">McNary, Dave (January 9, 2015).</ref> Eyazanyibwa [[:en:David_Oyelowo|David Oyelowo]], [[:en:Lupita_Nyong'o|Lupita Nyong'o]], ne [[:en:Madina_Nalwanga|Madina Nalwanga]], firimu elaga obulamu bwa [[:en:Phiona_Mutesi|Phiona Mutesi]], omuwala abeera e [[:en:Katwe|Katwe]], katanga ka [[:en:Kampala|Kampala]], ekibuga kya [[:en:Uganda|Uganda]] ekikulu. Ayiga okusoma omuzannyo gwa chess era n'afuuka [./Woman_Candidate_Masterhttps://en.wikipedia.org/wiki/Woman_Candidate_Master Woman Candidate Master] oluvanyuma lw'obuwanguzi bwe mu [[:en:Chess_Olympiad|World Chess Olympiads]].<ref>Robinson, Joanna (August 16, 2015).</ref>
Eyajibwa okuva mu kiwandiiko kya [[:en:ESPN|ESPN]] magazine era nemu katabo ka [[:en:Tim_Crothers|Tim Crothers]], firimu yafulumizibwa [[Walt Disney Pictures]] ne [[:en:ESPN_Films|ESPN Films]]. ''Queen of Katwe'' yalagibwa mu [[:en:2016_Toronto_International_Film_Festival|2016 Toronto International Film Festival]].<ref name="deadline-toronto">https://deadline.com/2016/07/toronto-to-open-with-the-magnificent-seven-as-fest-unveils-galas-and-special-presentations-1201792733</ref> Firimu [[:en:Limited_release|yafulumizibwa katono]] mu United States mu Gwomwenda 23, 2016, nga [[:en:Wide_release|tenafulumizibwa ddala mu butongole]] mu Gwomunaana 30.<ref name="releasedate">{{cite news|last1=Siegel|first1=Tatiana|title=Disney's David Oyelowo Drama, 'Queen of Katwe,' Gets Release Date|url=https://www.hollywoodreporter.com/news/disneys-david-oyelowo-drama-queen-882187|access-date=April 27, 2015|work=[[The Hollywood Reporter]]|date=April 8, 2016}}</ref>
== Omulamwa ==
Okubeera e [[:en:Katwe|Katwe]], akatanga mu [[:en:Kampala|Kampala]], Uganda, kulimu okulwaana n'okufua okwa Phiona ([[:en:Madina_Nalwanga|Madina Nalwanga]]) ow'emyaaka ekkumi, maama we Nakku Harriet ([[:en:Lupita_Nyong'o|Lupita Nyong'o]]) n'abato aba famire ye. Ye ne munyinaze omuto bayambako maama waabwe okutunda [[:en:Maize|kasooli]] mu katale. Era ayambako mu kulabirira mwanyinaze we omuto. Obulamu bwe bukyuuka lumu nga asisinkanye [[:en:Robert_Katende|Robert Katende]] ([[:en:David_Oyelowo|David Oyelowo]]) ku pulogulaamu ya baminsane. Katende atendeka okuzannya emipiira era ayigiriza abaana n'okuzannya omuzannyo gwa [[:en:Chess|chess]] mu ka center kawansi. Mukwagala okumanya, Phiona asembera n'ayiga okuzannya omuzannyo. Omuzannyo gumukwata omubabiro era afuuka omuzannyi asinga mu kibiina wansi w'okulungamizibwa Katende.
Omusomesa we, oluvanyuma lw'okulemesebwa ebitongole by'omuzannyo gwa chess ebyawansi, amutwaala ne ttiimu yonna mu mpaka za tournament ez'amasoro mu gwanga mu somero elyaamaanyi mu gwanga. Ekibiina ky'esanga mu bweerariikirivu wakati w'abazannyi abalala ababeetoolodde. Naye, ekitone kyabwe kiwangula olunaku era Phiona yajja mu kifo ekisooka.
Firimu yeyngelayo okuwaata n'okumanya ebiwanvu n'ebiko eby'obuwanguzi mu mpaka ne tournament za Phiona ne bazannyi banne. Okufubba kw'obulamu mu Katwe kubaawo bulijjo era Phiona asuubira nti omuzannyo gwa chess gujja kumuwa ne famire ye engeri y'okuduka okuva mu Katwe.
Phiona akulembera ttiimu ya Uganda mu mpaka za [[:en:Chess_Olympiad|Chess Olympiad]] mu Russia, n'obuvumu nti ajja kusobola okufuuka [[:en:Grandmaster_(chess)|Grandmaster]], afune sente ezeetaagisa okuyimusa famire okuva mu bwaavu. Naye, empaka zilabika okuba enkambwe, era awangulwa Munnacanada amuvuganya.
Phiona adda e Katwe, nga munnakuwavu era nga abuusabuusa obusobozi bwe. Naye, n'obuyambi bwa Coach Katende n'abantu ba Katwe, adayo okuzannya omuzannyo gwa chess, era n'awangula natuuka ku busobozi bw'okugulira famire ye enyumba.
== Abazannyi ==
[[:en:Maurice_Kirya|Maurice Kirya]] ne [[:en:Ntare_Mwine|Ntare Mwine]] balina obifo by'okuwanirira nga Theo<ref>{{cite news|last1=Gitau|first1=Elly|title=Uganda: Maurice Kirya to Star Alongside Lupita Nyong'o in Queen of Katwe|url=http://allafrica.com/stories/201505110316.html|access-date=August 16, 2015|work=The Star|date=May 11, 2015}}</ref> ne Tendo, mu mutendera ogwo. [[:en:Gladys_Oyenbot|Gladys Oyenbot]] ne [[:en:Rehema_Nanfuka|Rehema Nanfuka]] bazanyira mu bifo eby'awansi nga omutunzi mu duuka n'omusawo, mu mutendera ogwo.
Abazannyi Abalala
* [[:en:Sarah_Kisawuzi|Sarah Kisawuzi]] nga jajja wa Katende omukyaala
* [[:en:Richard_Tuwangye|Richard Tuwangye]] nga Dez
* [[:en:Joel_Okuyo_Atiku|Joel Okuyo Prynce]] nga Ggaba Merchant
* Russel Savadier nga omukungu wa Russia ow'omuzannyo gwa chess
* Dinaz Stafford
* [[:en:Aaron_Moloisi|Aaron Moloisi]] nga omukungu wa Rwabushenyi
* [[:en:Carina_Nel|Carina Nel]] nga [[:en:Phiona_Mutesi|Phiona Mutesi]]
* [[:en:Maggie_Benedict|Maggie Benedict]] nga Omuwandiisi wa Chess Federation
== Okufulumya ==
=== Enkulaakulana ===
[[:en:Tim_Crothers|Tim Crothers]] yawandiika ''The Queen of Katwe: A Story of Life, Chess, and One Extraordinary Girl's Dream of Becoming a Grandmaster'', eyayogera ku bulamu bwa [[:en:Phiona_Mutesi|Phiona Mutesi]]. Kafulumizibwa ESPN mu 2012, yali optioned mu mwaaka gwe gumu ne [[:en:Walt_Disney_Pictures|Walt Disney Pictures]].<ref name="autogenerated2">{{cite web|url=http://www.cnn.com/2012/12/10/world/africa/uganda-chess-teen/index.html?hpt=hp_c1|title=From slum life to Disney film: Ugandan teen chess star 'the ultimate underdog'|last=Levs|first=Josh|date=December 10, 2012|work=CNN}}</ref> Tendo Nagenda, senior creative executive wa [[:en:Walt_Disney_Studios_(division)|Walt Disney Studios]]', yakulaakulanaya puloojekitti okufulumizibwa. Asibuka mu Ugandan.<ref>senior creative executive</ref> N'okukirizibwa okuva ewa Pulezidenti wa Situdiyo [[:en:Sean_Bailey|Sean Bailey]],<ref name="Wired">https://en.wikipedia.org/wiki/Sean_Bailey</ref> Nagenda yagenda okukyaalila [[:en:Mira_Nair|Mira Nair]] mu makaage ag'omu Ugandan okumuwandiisa okuba dayirekita wa firimu ekoleddwa ku Mutesi. Nair yasiima olugero, nagamaba, "mbadde neetooloddwa engero zino ez'abantu ba wansi naye sikolangayo lugero lwonna mu Uganda okuva mu 1991. Njagala nyo engero ku bantu abakola ekintu okuva mwekyo ekifanaana nga ekitalinaamu makulu."<ref name="EWKatwe2">https://en.wikipedia.org/wiki/Mira_Nair</ref>
Mira Nair yasisinkana ne Mutesi, maama we Harriet, era n'ekibiina kya chess ekidukanyizibwa coach Robert Katende. Yayita screenwriter William Wheeler okujja mu [[:en:Kampala|Kampala]] okukola interviews n'abantu abanakulira nga omusingi gwa screenplay.<ref name="KatweNYT">https://en.wikipedia.org/wiki/High-concept</ref> Nair yakwaata ka firimu akampi aka [[:en:High-concept|high-concept]] era n'akalaga mu Disney, okwongeza ensonga za situdiyo ku firimu okufulumizibwa mu Afirika.<ref name="KatweNYT" />
Wheeler yakiriza nti firimu ejya kujja mu nono za firimu za ku "underdog" engero z'emizannyo, nawandiika nti: <blockquote>"twaali tugezaako ... okugaziya ekiteeso ku ki 'firimu ya Disney' kyeyinza okuba. Disney yali njeruffu nnyo mukwagala okwogera olugero oluzaamu essuubi ku muntu ava mu kifo ekiteefananyizibwa ku balabi abebweeru ... kino kyaali kyakujja mu bintu ebimu bye bakola obulungi ennyo – eky'okwogera ku ngero ez'emizannyo ejya sports underdog stories era n'okufuna engeri elugero bwelukwaatagana n'ekika kya firimu."<ref>{{cite web|last=McKittrick|first=Christopher|title=Queen of Katwe: Expanding What a Disney Film Can Be|url=http://creativescreenwriting.com/queen-of-katwe|work=Creative Screenwriting|date=September 30, 2016|access-date=September 30, 2016}}</ref></blockquote>Nair yanyonyola ''Queen of Katwe'' nga "firimu ya Disney mu ngeri nyingi.... erina obulungi n'okutulugunyizibwa oludda n'oludda."<ref name="Wired" /> Mu Gusooka 2015, sentebbe wa situdiyo ya Disney [[:en:Alan_F._Horn|Alan F. Horn]] yawa olukisa okufulumya firimu eno ku bukadde bwa US$15 .<ref name="Wired" />
=== Okulonda abazanyi ===
Mu Gusooka 2015, David Oyelowo ne Lupita Nyong'o balondebwa okuzannya nga Robert Katende ne Harriet Mutesi, mu mutendera ogwo. Be baasooka okulondebwa Nair. Nyong'o yagamba nti yasalawo okuzannya mu kifo ekyo nga yakasoma empapula kumi mu script, nagamba "Gwe mulundi ogwasooka bweyawulira okuzuukusibwa ne script era n'okusomoozebwa."<ref>{{cite magazine|last1=Sperling|first1=Nicole|title=Queen of Katwe: The return of Lupita Nyong'o|url=https://www.ew.com/article/2016/08/15/queen-katwe-lupita-nyongo-return|access-date=September 13, 2016|magazine=Entertainment Weekly|date=September 15, 2016}}</ref><ref>{{cite news|last1=Pallotta|first1=Frank|title=David Oyelowo and Lupita Nyong'o talk Oscars diversity and 'Queen of Katwe'|url=http://www.cnn.com/2016/09/12/entertainment/dayid-oyelowo-lupita-nyongo-queen-of-katwe-oscars|access-date=September 13, 2016|work=CNN|date=September 12, 2016}}</ref> Oyelowo yakiririzaawo ekifo, nga alaba firimu nga "subversive work", okusinziira ku bula ly'[[:en:Cultural_diversity|obugazi]] mu [[:en:Cinema_of_the_United_States|contemporary American cinema]].<ref>{{cite news|last1=Whipp|first1=Glenn|title=With 'A United Kingdom' and 'Queen of Katwe,' David Oyelowo continues his mission of inclusion|url=https://www.latimes.com/entertainment/envelope/la-en-mn-david-oyelowo-toronto-film-festival-20160910-snap-story.html|access-date=September 13, 2016|work=Los Angeles Times|date=September 10, 2016}}</ref><ref>{{cite news|last1=Schneller|first1=Johanna|title=Disney could be looking at Oscar buzz for 'transcendent' film Queen of Katwe|url=https://www.theglobeandmail.com/arts/awards-and-festivals/tiff/africas-untold-story/article31796932|access-date=September 13, 2016|work=The Globe and Mail|date=September 9, 2016}}</ref> Nair yagamba nti kyaali kizibu nnyo okunoonya omuzanyi anazanya nga Phiona. Okunoonya omuzanyi oyo kyaatwala ebbanga okuva mu Gwomusanvu okutuusa mu Gwekkuminoogumu 2024 era ttiimu ya production yagezesa kumpi abawala 700.<ref name="KatweNYT" /> Dayirekita avunaanyizibwa mu kulonda abazannyi yasanga Madina Nalwanga mu kibiina kyamazina mussomabuvobwawamu . Munnayuganda omuzinnyi w'amazina ow'emyaaka 15 yalondebwa okuzannya nga Phiona.<ref name="VarietyKatwe" /><ref name="EWKatwe">{{cite magazine|url=https://www.ew.com/article/2016/01/05/lupita-nyongo-queen-of-katwe-first-look|title=Disney unveils first look at Lupita Nyong'o in The Queen of Katwe|date=January 5, 2016|magazine=Entertainment Weekly|last1=Gettell|first1=Oliver|access-date=January 7, 2016}}</ref>
=== Okukwaata firimu ===
[[:en:Principal_photography|Principal photography]] yatandika mu Gwokuna mu 2015.<ref>{{cite news|last1=Sefa-Boakye|first1=Jennifer|title=Lupita Nyong'o Is Filming Disney's 'Queen Of Katwe' Chess Biopic In Uganda With David Oyelowo|url=http://www.okayafrica.com/news/lupita-nyongo-david-oyelowo-disney-queen-of-katwe-ugandan-chess-film|access-date=August 16, 2015|work=OkayAfrica|date=March 31, 2015|archive-date=June 6, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170606005431/http://www.okayafrica.com/news/lupita-nyongo-david-oyelowo-disney-queen-of-katwe-ugandan-chess-film/|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite news|last1=Gerard|first1=Jermey|title=Lupita Nyong'o Sets New York Stage Debut In Public Theater's 'Eclipsed'|url=https://deadline.com/2015/07/lupita-nyongo-public-theater-eclipsed-1201487773|access-date=August 16, 2015|website=Deadline Hollywood|date=July 30, 2015}}</ref> Firimu yakwaatibwa mu katanga ka Katwe mu Kampala, Uganda era ne [[:en:Johannesburg|Johannesburg]], [[:en:South_Africa|South Africa]]. Bannayuganda abasukka mu 100 baapangisibwa enga ba extras mu bitundu by'oku street; kinaana tebalina bukuggu mu kukozesa camera.<ref name="filmqok">http://www.livemint.com/Leisure/8ZwVudx9lZ4adTSdQBvEeK/From-Kampala-with-love.html</ref> Nair yateekawo ekifo eky'okukolerama ekya boot camp okuyamaba abaana okw'etegekera ebitundu byaabwe.<ref name="Face2FaceKatwe">{{cite web|url=https://face2faceafrica.com/article/meet-tendo-nagenda-disney-exec-mastermind-behind-queen-katwe|title=Meet Tendo Nagenda: Disney Exec and Mastermind behind 'Queen of Katwe'|publisher=Face2FaceAfrica|date=September 7, 2016|access-date=September 17, 2016|last=Gantt|first=Deidre}}</ref> Bannayuganda abakugu abasinga bazanya nga ba extras, omwaali [[:en:Gladys_Oyenbot|Gladys Oyenbot]] eyazanya nga stand-in double wa Lupita.<ref>http://www.monitor.co.ug/Magazines/Full-Woman/Oyenbot-played-Lupita-s-double/689842-3944772-cvo57hz/index.html</ref>
Nair ne cinematographer [[:en:Sean_Bobbitt|Sean Bobbitt]] bakwaatira mu banga emizaanyo Mutesi jyeyazannya. Katende, eyaliwo mu kukwaata kunno, ye yateekateeka emizannyo, atte Nair ne Bobbitt bakola ku buli kyebakwaata. Ebitundu bya chess byali bizibuzibu kubanga call sheet yalimu emitambula jya chess ejyaddala. Nair n'omusunsuzi Barry Brown basalamu ebitundu bino okuteekawo katemba.<ref name="filmqok">{{Cite news}}</ref> Production [[:en:Wrap_(filmmaking)|eyagwa]] mu Gwomukaaga 2015 oluvanyuma lw'ennaku 54 ez'okukwaatilamu firimu.<ref name="QOKsoundtrack">{{Cite news}}</ref>
=== Omuziki ===
[[:en:Film_score|Musical score]] ya ''Queen of Katwe'' yateekebwateekebwa [[:en:Alex_Heffes|Alex Heffes]].<ref>http://filmmusicreporter.com/2016/01/18/alex-heffes-to-score-mira-nairs-queen-of-katwe/</ref> Heffes yayongerako nti "y'efaananyizibwaako omuzannyo gwa ''Roots'', yadde gukoleddwa mu Afirika [...] Waliyo track za Uganda ez'obuvunaanyizibwa eziri mu Uganda era firimu eteeke nnyo esira mu ku kozesa enyimba nga zoogera ku firimu."<ref>{{cite web|last1=Schweiger|first1=Daniel|title=Interview with Alex Heffes|url=http://www.filmmusicmag.com/?p=16108|website=Film Music Magazine|access-date=September 27, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160927203910/http://www.filmmusicmag.com/?p=16108|archive-date=September 27, 2016|date=May 24, 2016}}</ref>
[[:en:Alicia_Keys|Alicia Keys]] yawandiika n'afulumya oluyimba "[[:en:Back_to_Life_(Alicia_Keys_song)|Back to Life]]" olwa firimu; lw'afulumizibwa [[:en:RCA_Records|RCA Records]] mu Gwomwenda 9, 2016.<ref>{{cite magazine|last=Lawrence|first=Derek|date=September 8, 2016|title=Queen of Katwe story inspired Alicia Keys to write a new song|url=https://www.ew.com/article/2016/08/31/queen-katwe-alicia-keys-song|magazine=[[Entertainment Weekly]]|access-date=September 13, 2016|via=EW.com}}</ref> Oluyimba olutongole olwa soundtrack album lwafulumizibwa [[:en:Walt_Disney_Records|Walt Disney Records]] nga 23 Ogwomwenda , ne deluxe edition eyafulumizibwa ku lunaku lwenyini.<ref>https://itunes.apple.com/gb/album/queen-katwe-original-motion/id1149459943</ref><ref>{{cite web|url=https://www.vanityfair.com/hollywood/2016/07/tiff-2016-lineup|title=TIFF 2016: Magnificent Seven, Loving, and More Announced for Festival Lineupl|website=[[Vanity Fair (magazine)|Vanity Fair]]|first=Yohana|last=Desta|date=July 26, 2016|access-date=July 26, 2016}}</ref>
== Okufulumizibwa ==
''Queen of Katwe'' yafulumizibwa eri ensi yonna ku [[:en:2016_Toronto_International_Film_Festival|2016 Toronto International Film Festival]] nga 10 Ogwomwenda.<ref>{{cite web|url=https://www.vanityfair.com/hollywood/2016/07/tiff-2016-lineup|title=TIFF 2016: Magnificent Seven, Loving, and More Announced for Festival Lineupl|website=[[Vanity Fair (magazine)|Vanity Fair]]|first=Yohana|last=Desta|date=July 26, 2016|access-date=July 26, 2016}}</ref> Disney yategekka premiere eyekikungu ku [[:en:El_Capitan_Theatre|El Capitan Theatre]] mu Hollywood mu Gwomwenda nga 20,<ref name="Capitan">{{cite news|last1=Czachor|first1=Emily Mae|title=Cast and Crew Celebrate 'Queen of Katwe' as "a Love Letter to Uganda" at Disney Film's Premiere|url=https://www.hollywoodreporter.com/news/queen-katwe-premiere-disney-film-931638|access-date=September 25, 2016|work=The Hollywood Reporter|date=September 21, 2016}}</ref> n'okulagibwa okulala ku Urban World Festival nga 22 Ogwomwenda.<ref name="VarietyUWF16">{{cite magazine|url=https://variety.com/2016/film/news/urbanworld-2016-queen-of-katwe-1201843969/|title='Queen of Katwe' Leads the Slate at 2016 Urbanworld Film Festival|magazine=Variety|access-date=August 25, 2016|author=Cox, Gordon}}</ref> premiere z'omu Afirika z'ategekebwa mu Kampala nga 1 Ogw'ekkumi<ref name="insiderQOK">https://web.archive.org/web/20161010125114/http://www.theinsider.ug/queen-of-katwe-ugandan-premiere-set-for-october-1/#.V_rFFugrLDc</ref> ne Johannesburg mu Gwomwenda nga 5.<ref name="SAQOK">http://www.thenewage.co.za/queen-of-katwe-premiers-in-joburg/</ref> Firimu yalina European debut ku 2016 [[:en:BFI_London_Film_Festival|BFI London Film Festival]] mu Gwekkumi nga 9.<ref>{{cite web|url=https://variety.com/2016/film/global/lupita-nyongo-queen-of-katwe-european-debut-london-film-festival-1201813348/|title=Lupita Nyong'o's 'Queen of Katwe' to Make European Debut at London Film Festival|website=[[Variety (magazine)|Variety]]|first=Leo|last=Barraclough|date=July 13, 2016|access-date=July 13, 2016}}</ref> Okulagibwa okulala kwaali ku [[:en:Morelia_International_Film_Festival|Morelia International Film Festival]] mu Mexico mu Gwwekkumi nga 22.<ref name="MexicoQOK">http://moreliafilmfest.com/en/peliculas/queen-of-katwe/</ref> Nga 12 Ogwekkuminogumu, gwaalagibwa ku [[:en:Taipei_Golden_Horse_Film_Festival|Taipei Golden Horse Film Festival]] era ne ku Brisbane Asia Pacific Film Festival nga 24th.<ref name="QOKAsia">http://www.goldenhorse.org.tw/film/programme/films/detail/1472?search_year=2016&ghff_id=242</ref><ref name="QOKAPFF">http://www.goldenhorse.org.tw/film/programme/films/detail/1472?search_year=2016&ghff_id=242</ref>
[[:en:Walt_Disney_Studios_Home_Entertainment|Walt Disney Studios Home Entertainment]] yafulumya firimu enno ku [[:en:Blu-ray|Blu-ray]] ne ku DVD nga 31 Ogusooka, 2017, ne [[:en:Digital_distribution|digital release]] nga 10 Ogusooka.<ref name="QOKHM">{{Citation|title=Queen of Katwe's Official Website|date=November 18, 2016}}</ref>
== Reception ==
=== Box office ===
''Queen of Katwe'' eyagulwaawo mu Gwomwenda nga 23 mu kufulumizibwa okutoonotoono mu United States, n'omugatte oguteeberezebwa ogwa Friday total ogwa $82,000 omugeranyo $1,577 buli screen okuyita mu theatre ennondemu 52. Nga weekend etandika,yafuna $304,933 omugenaranyo $5,864 buli screen.<ref name="QOKcinema">{{cite web|url=https://deadline.com/2016/09/magnificent-seven-storks-sully-weekend-box-office-1201824971/|title='Magnificent Seven's $35M Opening A Career Best For Antoine Fuqua; 'Storks' At $21.8M – Sunday AM B.O. Final Update|website=Deadline Hollywood|date=September 25, 2016|access-date=September 25, 2016|author=D'Alessandro, Anthony}}</ref> Yagulibwaawo mu kufulumizibwa okugazi mu Gwomunaana nga 30 okutuuka ku 1,242 screens, era neetuuka ku mugatte gwona wamu ogw'obukadde $2.5 mu wiiki esooka.<ref name="opening">https://deadline.com/2016/09/miss-peregrine-tim-burton-deepwater-horizon-masterminds-weekend-box-office-1201828893</ref>
=== Ebyaayogerwa nga firimu efulumiziddwa ===
''Queen of Katwe'' yayogerwaako bulungi okuva mu bantu, ne ebitundu bya David Oyelowo ne Lupita Nyong'o ne bifuna okuzizibwa n'okutenderezebwa okwenjawulo.<ref name="VFQOK">{{cite magazine|url=https://www.vanityfair.com/hollywood/2016/09/queen-of-katwe-review|title=Queen of Katwe Is a Bright and Inspiring Success – Mira Nair has returned to form with this piquant Disney movie.|magazine=Vanity Fair|date=September 11, 2016|access-date=September 18, 2016|author=Lawson, Richard}}</ref><ref name="VarietyQOK2">{{cite magazine|url=https://variety.com/2016/film/reviews/queen-of-katwe-review-lupita-nyongo-david-oyelowo-1201854407/|title=Toronto Film Review: 'Queen of Katwe'|magazine=Variety|date=September 10, 2016|access-date=September 18, 2016|author=Berkshire, Geoff}}</ref> Review aggregation website [[:en:Rotten_Tomatoes|Rotten Tomatoes]] epimira firimu ku 94% okusinziira ku kulabibwa kwaayo okwa 191 reviews era n'omugeranyo ogwa 7.40/10. Consensus ya website egamba nti: "''Queen of Katwe'' firimu yakuwilra bulungi eya uncommon smarts n'okwaagala, era okuzanya okulungi okwa Lupita Nyong'o ne David Oyelowo kuyambako okuyimusa firimu okuyita ku bijoogerwaako ebyenjawulo ebirungi n'ebibi."<ref name="RT">https://www.rottentomatoes.com/m/queen_of_katwe_2016</ref> Ku [[:en:Metacritic|Metacritic]], firimu erina norrmalized rating eya 73 ku 100 okusinziira ku reviews okuva mu 40 critics, ekilaga "reviews enungi".<ref>https://www.metacritic.com/movie/queen-of-katwe</ref> Audiences ezibaliddwa [[:en:CinemaScore|CinemaScore]] zaawa firimu omugeranyo ogwa grade "A+" ku scale ya A+ to F.<ref name="QOKcinema">{{Cite web}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFD'Alessandro,_Anthony2016">D'Alessandro, Anthony (September 25, 2016). </cite></ref>
=== Accolades ===
{| class="wikitable sortable" style="font-size:small"
! colspan="6" style="background: LightSteelBlue;" |List of awards and nominations
|- style="background:#ccc; text-align:center;"
!Award
!Date of ceremony
!Category
!Recipient(s)
!Result
! class="unsortable" |Ref(s)
|-
|[[:en:African-American_Film_Critics_Association|African-American Film Critics Association]]
|[[:en:African-American_Film_Critics_Association_Awards_2016|Ogwokubbiri 8, 2017]]
|Firimu 10 Esinga
|''Queen of Katwe''
| {{draw|10th place}}
|<ref name="AAFCA2016">{{cite web|url=https://www.hollywoodreporter.com/news/moonlight-named-best-picture-by-african-american-film-critics-association-955250|title='Moonlight' Named Best Picture by the African American Film Critics Association|first=Kimberly|last=Nordyke|work=[[The Hollywood Reporter]]|date=December 12, 2016|access-date=December 12, 2016}}</ref>
|-
| rowspan="8" |[[:en:Africa_Movie_Academy_Award|Africa Movie Academy Award]]
| rowspan="8" |Ogwomusanvu 15, 2017
|[[:en:Africa_Movie_Academy_Award_for_Most_Promising_Actor|Africa Movie Academy Award for Most Promising Actor]]
|Madina Nalwanga
| {{won}}
| rowspan="8" |<ref>{{cite news|url=https://lifestyle.thecable.ng/ama-awards-nominations-amaa/|title=AMAA 2017: Akin Omotoso's Vaya grabs ten nominations, Queen of Katwe, '76 get eight|first=Chidi|last=Chima|publisher=The Cable Lifestyle|date=May 14, 2017|access-date=May 14, 2017}}</ref>
|-
|[[:en:Africa_Movie_Academy_Award_for_Best_Actor_in_a_Leading_Role|Africa Movie Academy Award for Best Actor in a Leading Role]]
|[[:en:David_Oyelowo|David Oyelowo]]
| {{nom}}
|-
|[[:en:Africa_Movie_Academy_Award_for_Best_Actress_in_a_Leading_Role|Africa Movie Academy Award for Best Actress in a Leading Role]]
|[[:en:Lupita_Nyong'o|Lupita Nyong'o]]
| {{nom}}
|-
|[[:en:Africa_Movie_Academy_Award_for_Best_Director|Africa Movie Academy Award for Best Director]]
|[[:en:Mira_Nair|Mira Nair]]
| {{nom}}
|-
|[[Africa Movie Academy Award for Best Film]]
|''Queen of Katwe''
| {{nom}}
|-
|[[:en:Africa_Movie_Academy_Award_for_Best_Production_Design|Africa Movie Academy Award for Best Production Design]]
|''Queen of Katwe''
| {{nom}}
|-
|[[Africa Movie Academy Award for Best Costume Design]]
|''Queen of Katwe''
| {{won}}
|-
|[[:en:Africa_Movie_Academy_Award_for_Best_Visual_Effects|Africa Movie Academy Award for Best Visual Effects]]
|''Queen of Katwe''
| {{nom}}
|-
| rowspan="2" |Alliance of Women Film Journalists
| rowspan="2" |Ogwekkuminoogumu 21, 2016
|Dayirekita omukyaala asinga
|Mira Nair
| {{nom}}
| rowspan="2" |<ref>{{cite news|url=http://awfj.org/eda-awards-2/2016-awfj-eda-award-nominees/|title=2016 AWFJ EDA Award Nominees|first=Jennifer|last=Merin|publisher=[[Alliance of Women Film Journalists]]|date=December 16, 2016|access-date=December 17, 2016}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.wearemoviegeeks.com/2016/12/arrival-la-la-land-hell-high-water-among-nominees-2016-awfj-eda-awards/|title='Arrival', 'La La Land', 'Hell or High Water' Among The Nominees for the 2016 AWFJ EDA Awards|first=Michelle|last=McCue|publisher=WeAreMovieGeeks.com|date=December 16, 2016|access-date=December 17, 2016}}</ref>
|-
|Best Breakthrough Performance
|Madina Nalwanga
| {{nom}}
|-
| rowspan="3" |Black Reel Awards
| rowspan="3" |[[:en:Black_Reel_Awards_of_2017|Ogwokubbiri 16, 2017]]
|[[:en:Black_Reel_Award_for_Outstanding_Actress|Outstanding Actress]]
|Madina Nalwanga
| {{nom}}
| rowspan="3" |<ref>{{cite web|url=http://www.awardscircuit.com/2016/12/14/black-reel-award-nominees-moonlight-leads-13-nominations|title=Black Reel Award Nominees – 'Moonlight' Leads with 13 Nominations|first=Clayton|last=Davis|publisher=AwardsCircuit.com|date=December 14, 2016|access-date=December 15, 2016|archive-date=December 17, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161217074948/http://www.awardscircuit.com/2016/12/14/black-reel-award-nominees-moonlight-leads-13-nominations/|url-status=dead}}</ref>
|-
|[[:en:Black_Reel_Award_for_Outstanding_Supporting_Actress|Outstanding Supporting Actress]]
|Lupita Nyong'o
| {{nom}}
|-
|[[:en:Black_Reel_Award_for_Outstanding_Original_Song|Outstanding Original Song]]
|[[:en:Back_to_Life_(Alicia_Keys_song)|"Back to Life"]] – [[Alicia Keys]], [[:en:Illangelo|Illangelo]] and Billy Walsh
| {{nom}}
|-
|Critics Choice Awards
|[[:en:22nd_Critics'_Choice_Awards|Ogwekkuminoogumu 11, 2016]]
|[[:en:Critics'_Choice_Movie_Award_for_Best_Young_Performer|Best Young Performer]]
|Madina Nalwanga
| {{nom}}
|<ref>{{cite news|url=https://www.standard.co.uk/goingout/film/evening-standard-british-film-awards-the-longlist-a3398101.html|title=Evening Standard British Film Awards – The Longlist|newspaper=[[London Evening Standard]]|first=William|last=Moore|date=November 17, 2016|access-date=November 29, 2016}}</ref>
|-
|Evening Standard British Film Awards
|Ogwekkuminoogumu 8, 2016
|Omuzannyi wa firimu Omusajja asinga
|David Oyelowo (also for ''[[:en:A_United_Kingdom|A United Kingdom]]'')
| {{nom}}
|<ref>{{cite news|url=https://www.standard.co.uk/goingout/film/evening-standard-british-film-awards-the-longlist-a3398101.html|title=Evening Standard British Film Awards – The Longlist|newspaper=[[London Evening Standard]]|first=William|last=Moore|date=November 17, 2016|access-date=November 29, 2016}}</ref>
|-
|Golden Tomato Awards
|Ogusooka 12, 2017
|Firimu ya 2016 ey'abaana/Famire esinga
|''Queen of Katwe''
| {{draw|2nd Place}}
|<ref>https://editorial.rottentomatoes.com/rt-hub/golden-tomato-awards-best-of-2016/</ref>
|-
|London Film Critics' Circle
|[[:en:London_Film_Critics_Circle_Awards_2016|Ogusooka 22, 2017]]
|[[:en:London_Film_Critics'_Circle_Award_for_British_Actor_of_the_Year|Omuzannyi wa firimu omu British/Irish ow'omwaaka]]
|David Oyelowo (era owa ''United Kingdom'')
| {{nom}}
|<ref name="LFCC16">{{cite web|url=https://www.hollywoodreporter.com/news/moonlight-named-best-picture-by-african-american-film-critics-association-955250|title='Moonlight' and 'Love and Friendship' Lead London Film Critics'|first=Kimberly|last=Nordyke|work=[[The Hollywood Reporter]]|date=December 20, 2016|access-date=December 20, 2016}}</ref>
|-
| rowspan="4" |NAACP Image Awards
| rowspan="4" |[[:en:48th_NAACP_Image_Awards|Ogwokubbiri 11, 2017]]
|[[:en:NAACP_Image_Award_for_Outstanding_Actress_in_a_Motion_Picture|Outstanding Actress]]
|Madina Nalwanga
| {{nom}}
| rowspan="4" |<ref>{{cite web|url=https://deadline.com/2016/12/image-awards-nominees-beyonce-nate-parker-donald-glover-48th-naacp-image-awards-1201869526/|title=NAACP Image Awards: Nate Parker & Donald Glover Lead Film & TV Noms; Beyonce Tops Field|website=Deadline Hollywood|first=Patrick|last=Hipes|date=December 13, 2016|access-date=December 13, 2016}}</ref>
|-
|[[Outstanding Supporting Actress]]
|Lupita Nyong'o
| {{nom}}
|-
|[[:en:NAACP_Image_Award_for_Outstanding_Supporting_Actor_in_a_Motion_Picture|Outstanding Supporting Actor]]
|David Oyelowo
| {{nom}}
|-
|Dayirekita wa firimu asinga
|Mira Nair
| {{nom}}
|-
| rowspan="2" |National Film Awards UK
| rowspan="2" |Ogwokussattu 29, 2017
|Omuzannyi wa Firimu asinga
|Lupita Nyong'o
| {{nom}}
| rowspan="2" |<ref name="nfauk17">http://www.nationalfilmawards.org/ewan-mcgregor-catherine-zeta-jones-michael-fassbender-shana-swash-daniel-radcliffe-lead-national-film-awards-uk-2017/</ref>
|-
|Firimu esinga mu nsi zonna
|''Queen of Katwe''
| {{nom}}
|-
|Toronto International Film Festival
|[[September 18, 2016|Ogwomwenda 18, 2016]]
|Engule ey'abantu esinga
|Mira Nair
| {{draw|3rd Place}}
|<ref>{{Cite web |url=https://www.ew.com/article/2016/09/18/2016-TIFF-Peoples-Choice-winner |title=Archive copy |access-date=2024-04-26 |archive-date=2016-10-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161013104415/http://www.ew.com/article/2016/09/18/2016-TIFF-Peoples-Choice-winner |url-status=dead }}</ref>
|-
| rowspan="4" |[[:en:Women_Film_Critics_Circle|Women Film Critics Circle]]
| rowspan="4" |Ogwekkuminoogumu 19, 2016
|Firimu ek'oleddwa omukyaala esinga
|''Queen of Katwe''
| {{nom}}
| rowspan="4" |<ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=http://blog.womenandhollywood.com/women-film-critics-circle-nominations-hidden-figures-13th-more-a62fcaa87784#.idr3puzg1 |access-date=2024-04-26 |archive-date=2018-01-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180111094758/https://blog.womenandhollywood.com/women-film-critics-circle-nominations-hidden-figures-13th-more-a62fcaa87784?gi=b42962878367#.idr3puzg1 |url-status=dead }}</ref>
|-
|Omuzannyi w'afirimu omuto asinga
|Madina Nalwanga
| {{nom}}
|-
|Ebifaananyi by'abakyaala ebisinga
|''Queen of Katwe''
| {{nom}}
|-
|Firimu ya Famire esinga
|''Queen of Katwe''
| {{won}}
|-
|}
== Ebijuliziddwa ==
{{Reflist|30em|refs=http://tsupug.com/why-queen-of-katwe-is-more-than-just-a-film-for-ugandans/}}
== Ebijulizziddwa wa bweru wa wikipediya ==
* Official website
* Queen of Katwe ku IMDb
* Queen of Katwe ku Rotten Tomatoes
* Queen of Katwe kuBox Office Mojo
* Queen of Katwe ku Metacritic
* [https://web.archive.org/web/20170911162428/http://www.impactmania.com/article/phiona-mutesi-commenting-espn-disney-film-based-life/ Interview with Phiona Mutesi and Robert Katende] by impactmania
{{Mira Nair}}
tb1l8hse4yt6czjj1y9txry8ajl3vec
Rosemary Kisembo
0
10701
46892
32532
2026-04-05T10:04:57Z
InternetArchiveBot
6271
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
46892
wikitext
text/x-wiki
'''Rosemary Kisembo''', [[:en:Ugandan|Munayuganda]] [[:en:Software_engineer|software engineer]], ng'aweereza nga [[:en:Executive_director|Dayilekita ow'okuntikko]] ow'ekitongole kya Ndagamuntu ekya [[:en:National_Identification_and_Registration_Authority|National Identification and Registration Authority of Uganda]] (NIRA) okuva nga 14 Ogwokutaano 2021. Yadda mu bigere bya [[:en:Judy_Obitre–Gama|Judy Obitre–Gama]], munnamateeka nga endagaano ye yakoma mu 2020 era teyaddizibwa buggya.<ref name="1R">https://nilepost.co.ug/2021/05/14/rosemary-kisembo-assumes-office-as-new-executive-director-of-nira/</ref>
== Obuto bwe n'emisomo gye ==
Yazaalibwa mu Uganda era yasmera ku masomero g'abulijjo mu Pulayimale ne Ssekendule. Yakkirizibwa okwegatta ku Yunivasite y'e Makerere, Yunivasite ya Gavumenti esinga obukulu n'obugazi mu Uganda nga yatikkirwa Diguli eya [[:en:Public_university|Bachelor of Commerce]] (BCom). Oluvanyuma yafuna Diguli ey'okubiri mu by'empuliziganya eya [[:en:Master_of_Science_in_Information_Technology|Master of Information Systems]] (MIS), nga n'ayo yagiggya Makerere. Okwongereza kw'ebyo, era mukugu mu byuma bikalimagezi mu kiytibwa [[:en:Microsoft|Microsoft SQR Server Certified Professional]].
== Emirimu gye ==
Amangu ddala nga yakalondebwa, yali akulira eby'empuliziganya ([[:en:Information_and_Communications_Technology|Information and Communications Technology]] (ICT)) mu kitongole ekikwasaganya enguudo ekya [[:en:Uganda_National_Roads_Authority|Uganda National Roads Authority]] (UNRA), obuwereza bwe yakola wakati wa 2016 ne 2021. Ye yali Maneja Manager Software Engineering ku UNRA wakati wa 2011 ne 2016. Nga tannaba kwegatta ku UNRA, yawerezaako ku kitongole ekiwooza ky'omusolo ekya [[:en:Uganda_Revenue_Authority|Uganda Revenue Authority]] (URA), okuva mu 1995 okutusa mu 2011, nga yali aweereza mu Corporate Services Department eya URA.
Yaweebwa omulimi ku NIRA, oluvanyuma lw'okusembebwa Pulezidenti wa Uganda, nti endagaano gye baalina ne Judy Obitre-Gama tezzibwa buggya. Rosemary Kisembo era yali awangudde okunyomebwa okwali kuva mu bakaozi ba [[:en:Ministry_of_Internal_Affairs_(Uganda)|Minisitule y'ensonga z'omunda]] ne ba Mmemba ku kakiiko akakwasaganya abakozi ba Gavumenti abaali bamulaba nga "atalina busoozi".<ref name="2R">https://chimpreports.com/rosemary-kisembo-takes-over-as-nira-ed/</ref>
== Ebirala ebikulu ==
Okusinziira ku mateeka ga Uganda, Rosemary Kisembo, mu busobozi bwe nga Omukulu w'ekitongole kya NIRA, yafuuka mmemba ku kakiiko k'aba Dayilekita era nga omuwandiisi w'ako.<ref name="3R">{{Cite web |url=https://kampalapost.com/content/chief-justice-owiny-dollo-presides-over-swearing-new-nira-ed |title=Archive copy |access-date=2024-04-29 |archive-date=2024-04-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240429154111/https://kampalapost.com/content/chief-justice-owiny-dollo-presides-over-swearing-new-nira-ed |url-status=dead }}</ref>
Kisuubirizibwa nti wansi w'obukulembeze bwe, NIRA egya kusobola okuteekawo enkyukakyuka mu ndagamuntu, okuzifuula ez'okumukutu n'okwongeramu enjawulo mu ndabika y'azo. Ndagamuntu elongoseddwamu okuvamu mu NIRA esuubirwa okulagibwa eri abantu mu 2024.<ref name="4R">https://en.wikipedia.org/wiki/Daily_Monitor</ref>
== Laba na bino ==
* [[:en:Uganda_Registration_Services_Bureau|Uganda Registration Services Bureau]]
* [[:en:Mercy_Kainobwisho|Mercy Kainobwisho]]
== Ebijuliziddwamu ==
== Ebijuliziddwamu eby'ebweru wa Wikipediya ==
* [https://www.nira.go.ug/ Website of the National Identification and Registration Authority of Uganda].
qq298s7me5sf4jo3banfqz1qtqxtmrz
Samuel Turyagyenda
0
11402
46895
41298
2026-04-05T10:39:41Z
InternetArchiveBot
6271
Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
46895
wikitext
text/x-wiki
'''Samuel Turyagyenda''' Munnayuganda, [[:en:Police_officer|muserikale wa poliisi]], [[:en:Pilot_(aircraft)|omuvuzi w'ennyonyi nnakinku]] era [[:en:Army_officer|omuserikale w'amagye]] . Yaliko omuduumizi w'eggye ly'omu bbanga erya [[:en:Uganda_People's_Defence_Force|Uganda People's Defence Force]] (UPDF). Yalondebwa mu kifo ekyo mu Gwokutaano 2013, <ref name="Who">https://en.wikipedia.org/wiki/The_Observer_(Uganda)</ref> ng’abadde omumyuka w’omuduumizi w’eggye lya Uganda Air Force, amangu ddala nga tannalondebwa. <ref>{{Cite web |url=https://www.usafe.af.mil/news/story?id=123284938 |title=Archive copy |access-date=2025-08-05 |archive-date=2015-04-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150402124252/http://www.usafe.af.mil/news/story.asp?id=123284938 |url-status=dead }}</ref> Yawummula mu Gwousanvu 2019. <ref>https://www.newvision.co.ug/articledetails/1523633</ref>
== Obuto bwe n’okutendekebwa ==
Samuel Turyagyenda yazaalibwa mu [[:en:Rukungiri_District|Disitulikiti y’e Rukungiri]] mu 1952. Okuva mu 1973 okutuusa mu 1976, yasomera mu nsi eyali [[:en:Soviet_Union|Soviet Union]], n’afuna [[:en:Civil_aviation|Diploma Commercial Civil Aviation]], ate nga mmemba wa [[:en:Uganda_Police_Force|Uganda Police Force]] . Mu 1986, yasomera mu [[:en:Libya|Libya]], nga yali akola essomo lya ''Conversion Course'' ku nnyonyi ekika kya nnamunkanga [[:en:Mil_Mi-8|MI-8]] / [[:en:MI-17|MI-17]] . Era yetaba mu musomo gwa ''gw’okuduumira ennyonyi n’abakozi'' ku nkamb ya [[:en:Maxwell_Air_Force_Base|Maxwell Air Force Base]], mu [[:en:Montgomery,_Alabama|Montgomery, Alabama]], Amerika. Oluvannyuma, yakola omusomo gwa nnamunkanga ogw’okwejjukanya mu [[:en:Kazan|kibuga Kazan]], Russia. Era yayongerako kkoosi ku ''Commercial Rotorcraft'' mu [[:en:United_States_of_America|Amerika]], mu 1997. Oluvannyuma yetaba mu ''musomo gw’okukyusa n'okubonga ennyonyi'' mu [[:en:Bell_Helicopter|Bell Helicopter Training College]] mu [[:en:Hurst,_Texas|Hurst, Texas]] ekya Amerika. <ref name="Who"/>
== Obuweereza bwe mu maggye ==
[[File:US_Air_Forces_Africa_Commander_with_UPDAF_personnel_at_Entebbe_Air_Base.jpg|thumb|Turyagyenda (wakati) ku Entebbe Air Base]]
Samuel Turyagyenda yakola nga omjsirikale wa poliisi, mu [[:en:Uganda_Police_Force|Uganda Police Force]], okuva mu 1973 okutuuka mu 1985. Mu 1986, yakyuka n’adda mu ggye ly'abayeekera erya[[:en:National_Resistance_Army|National Resistance Army]] . Abaddeko nga ''Squadron Commander of the MI-17 Helicopters'', mu ggye lya Uganda erya [[:en:Uganda_People's_Defence_Forces|Uganda People's Defence Forces]] . Oluvannyuma yafuuka ''Dayirekita w'eggye lya Uganda Air Force'' . Yali ''mumyuka w'omuduumizi w'amagye g'omu bbanga'' ku ddaala lya [[:en:Brigadier|brigadier]], amangu ddala nga tannakuzibwa ku bwa [[:en:Major_general|major general]] n'okulondebwa mu kifo ky'alimu kati <ref>{{Cite web |url=http://www.monitor.co.ug/News/National/Former-air-force-flight-director-laid-to-rest/-/688334/2310170/-/format/xhtml/-/iw7whh/-/index.html |title=Archive copy |access-date=2025-08-05 |archive-date=2019-03-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190321195626/https://www.monitor.co.ug/News/National/Former-air-force-flight-director-laid-to-rest/-/688334/2310170/-/format/xhtml/-/iw7whh/-/index.html |url-status=dead }}</ref> '''ng'omuduumizi w'eggye ly'omu bbanga erya UPDF''' era nga ye '''Chief Pilot wa nnamunkanga ya Pulezidenti''' . <ref>http://www.newvision.co.ug/news/643116-katumba-wamala-new-cdf.html</ref>
== Ebimukwatako eby'omunda ==
Mufumbo era alina abaana mukaaga. Wa nzikiriza [[:en:Christianity|ya Kikulisitaayo]] .
== Laba ne ==
* [[:en:Uganda_People's_Defence_Forces|UPDF]]
* [[:en:Wilson_Mbadi|Wilson Mbadi]]
* [[:en:Katumba_Wamala|Katumba Wamala]]
* [[:en:David_Muhoozi|David Muhoozi]]
* [[:en:Muhoozi_Kainerugaba|Muhoozi Kainerugaba]]
* [[:en:Yoweri_Museveni|Yoweri Museveni]]
== Ebijuliziddwa ==
{{Reflist}}
== Ebijuliziddwa w'abweru wa Wikipedia ==
* [https://web.archive.org/web/20150402124252/http://www.usafe.af.mil/news/story.asp?id=123284938 Omuduumizi w'amagye g'omu bbanga mu Africa akyaliddeko eggye ly'omu bbanga lya Uganda]
edsungbhtrl48jkrmb5sozo3s08jen6
Semei Kakungulu
0
11406
46896
42198
2026-04-05T10:52:41Z
InternetArchiveBot
6271
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
46896
wikitext
text/x-wiki
'''Semei Kakungulu''' (1869 – 24 Ogwekkuminogumu 1928) yali Mukooki General era nga munnabyabufuzi [[:en:Uganda|wa Uganda]] eyatandikawo ekibiina [[:en:Luganda|ky’Abayudaya]] ( [[:en:Luganda|Luganda]] : ''Jews'' ) <ref name="Ben Abraham">https://web.archive.org/web/20110810035748/http://www.kcholmim.com/abayudaya</ref> mu Uganda mu 1917. Yasoma era n’afumiitiriza ku [[:en:Hebrew_Bible|Tanakh]], yewaayo okukuuma ebiragiro bya Musa byonna ekkumi, omuli [[:en:Circumcision|okukomolebwa]], era n’awa abagoberezi be bonna amagezi okubikuuma. Abayudaya bakyuse ne badda mu ddiini y’Ekiyudaaya ng’okusinga bayita mu bibiina by'okukuuma eddembe, ate abamu ne bakyusibwa mu ddiini y’Abasodokisi. Abayudaya tebagamba nti baali bazzukulu [[:en:Israelite|ba Isirayiri]] ab’edda. <ref>{{Cite web |url=https://kulanu.org/communities/uganda/semei-kakungulu-jewish-warrior/ |title=Archive copy |access-date=2025-08-05 |archive-date=2020-08-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200804140918/https://kulanu.org/communities/uganda/semei-kakungulu-jewish-warrior/ |url-status=dead }}</ref>
Era yalondebwa okubeera pulezidenti wa [[:en:Lukiiko_(Busoga)|Lukiiko wa Busoga]] [[:en:British_colonization_of_Africa|abafuzi b’amatwale Abangereza,]] era mu butuufu, yafuuka ‘Kabaka’ wa Busoga eyasooka, wadde ng[[:en:United_Kingdom|’Abangereza]] baagaana okumuwa ekitiibwa ekyo. Kyokka enkaayana wakati [[:en:Tribal_chief|w’abaami n’ebika]] eby’enjawulo zaagenda mu maaso, era Abasoga abasinga baali bakyasigazza enkolagana n’omukulu waabwe, [[:en:Clan|ekika]] oba [[:en:Dialect|olulimi lwe baali bakozesa .]] Ekizimbe kya Lukiiko kyagwa, Kakungulu n’agobwa Abazungu. <ref>https://www.monitor.co.ug/uganda/special-reports/uganda-50/kakungulu-the-making-of-a-colonial-mercenary-1516042</ref> <ref>https://www.monitor.co.ug/uganda/magazines/people-power/kakungulu-migrant-who-became-british-collaborator-1612786</ref> <ref>https://www.jstor.org/stable/3171726</ref>
== Obulamu bw'obuto ==
Kakungulu yali mulwanyi era munnabyabufuzi w’Obwakabaka bwa Baganda obw’amaanyi. Mu myaka gya 1880 yakyusibwa n’afuuka Omukristaayo omuminsani Omupolotesitante eyamuyigiriza okusoma Baibuli mu Luswayiri. Olw’okuba yaduumira abalwanyi bangi, olw’enkolagana ye n’ekkooti ya Buganda era olw’okuba yali Mupolotesitante, Abazungu baasaba obuwagizi bwa Kakungulu mu kuteeka obufuzi obw’obwakabaka bwabwe mu buvanjuba bwa Uganda. Yaddamu ng’awamba n’okussa wansi obuyinza bwa Bungereza ebitundu bibiri ebweru w’Obwakabaka bwa Buganda, [[:en:Bukedi|Bukedi]] ne [[:en:Busoga|Busoga]] . Ebitundu bino byali wakati w’ensibuko y’omugga Nile mu nnyanja Victoria n’olusozi Elgon ku nsalo ya Kenya. <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Semei%5FKakungulu#cite_note-6</ref>
Kakungulu yali alowooza nti Abangereza bajja kumukkiriza okufuuka kabaka wa Bukedi ne Busoga, kyokka Abangereza baayagala nnyo okufuga ebitundu bino nga bayita mu bakozi ba gavumenti bebasasula omusaala era nga beebabafuga. Abazungu bassa Kakungulu ku kkomo lya kitundu kya mayiro 20 (kiromita 52) mu kitundu n’ebitundu ebiriraanyewo kati ekifuuse [[:en:Busoga|Mbale]], Uganda. Abantu abaali babeera mu kitundu kino baali ba kika kya Bagisu abatakolagana na Baganda. Wadde kyali kityo, Kakungulu ng’ayambibwako abagoberezi be Abaganda, wadde nga omuwendo gwakendeera nnyo, yasobola okukuuma obuyinza kasita yafuna obuwagizi bw’Abangereza. <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Semei%5FKakungulu#cite_note-7</ref>
Okutandika nga mu mwaka gwa 1900, okuggwaamu essuubi eri buli emu kwagenda kubaawo mpola wakati wa Kakungulu n’Abangereza. Mu 1913, Kakungulu yafuuka Omukristaayo [[:en:Malakite|Omumalaki]] . Ekibiina kino Abangereza baakyogerako nga "cult" ekyali "Okutabula eddiini y'Ekiyudaaya, Obukristaayo ne Sayansi w'Ekikristaayo." Bangi abeegatta ku ddiini y’e Malaki Kakungulu gye yali afuga baali Baganda. <ref>https://www.jewishvirtuallibrary.org/a-history-of-the-abuyudaya-jews-of-uganda</ref>
Kakungulu bwe yali akyali Mumalaki, yasalawo nti abaminsani Abakristaayo baali tebasoma bulungi Bayibuli. Yalaga nti Abazungu tebaafaayo ku Ssabbiiti entuufu, olwaali Olwamukaaga so si Ssande. Ng’obukakafu, yawaayo eky’okuba nti Yesu yaziikibwa ku Lwokutaano nga Ssabbiiti tennatuuka, era nti nnyina n’abayigirizwa be tebaakyalira ntaana ku lunaku olwaddako kubanga lwali Ssabbiiti, wabula baalinda okutuusa ku Ssande. <ref>https://www.jewishvirtuallibrary.org/a-history-of-the-abuyudaya-jews-of-uganda</ref> <ref>Delcor Amone, Charlce (2000). ''Understanding the history of Africa''.</ref>
== Eddiini y’Ekiyudaaya ==
Olw’okunyigirizibwa kw’Abangereza abaali baagala okussa ekkomo ku by'obugagga bwe, mu 1917, Kakungulu yasengula amaka ge amakulu okumpimpi okuva e Mbale n’agenda mu maserengeta g’obusozi bw’olusozi Elgon mu kifo ekiyitibwa Gangama. Eyo gye yatandikira ekiwayi ekyeyawula ekyasooka okumanyibwa nga Kibiina Kya Bayudaya Abesiga Katonda (Ekibiina ky’Abayudaaya abeesiga Katonda Omuyinza wa byonna). Okuyingiza abantu mu kibiina kino ekya Bayudaya kumpi kwava mu bagoberezi ba Kakungulu Baganda abaali basigaddewo. <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Semei%5FKakungulu#cite_note-11</ref>
Bayibuli, olw’enjigiriza z’abaminsani, yassibwamu nnyo ekitiibwa mu Bakristaayo b’omu Uganda. Abaminsani baali baggumizza amazima ga Baibuli nga balangirira nti teyava mu Bazungu wabula yava mu ggwanga eddala, Abayudaaya. Ekigendererwa ky’abaminsani kyali kya kulaga Bafirika nti n’Abazungu baali bafunye amazima okuva mu ggwanga ery’amawanga amalala. Naye olw’okussa essira kuno, obulombolombo n’empisa z’Abayudaaya byafuuka bya njawulo nnyo eri abagoberezi ba Kakungulu. <ref>Henige, David (1984). ''History of Africa''. p. 325.</ref>
Mu 1922, e Gangama, Kakungulu yafulumya ekitabo ky’amateeka n’okusaba eky’emiko 90 ng’okulungamya eri ekitundu kye eky’Abayudaaya. Ekitabo kino kyalaga amateeka n’enkola z’Abayudaaya nga Kakungulu bwe yabisanga mu ndagaano enkadde, wadde nga kyalimu ennyiriri nnyingi n’ebitundu okuva mu ndagaano empya. Wadde nga waliwo okwagala kuno eri enkola z’Abayudaaya, kirabika tewaaliwo nkolagana yonna butereevu wakati wa Kakungulu n’Abayudaaya nga 1925 tannatuuka. <ref>{{Cite web |url=http://makir.mak.ac.ug/handle/10570/8100?show=full |title=Archive copy |access-date=2025-08-05 |archive-date=2023-11-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231120100918/http://makir.mak.ac.ug/handle/10570/8100?show=full |url-status=dead }}</ref>
Okutandikira nga mu 1925, Abayudaaya Abazungu abawerako abaali bakozesebwa abangereza nga bamakanika ne bayinginiya beegatta mu butanwa ku kibiina ky’Abakristaayo n’Abayudaaya okumpi n’e Mbale. Abayudaaya nga bano, mu kiseera ekirabika ng’eky’okusisinkana mu butanwa, baategeeza Kakungulu ku ddiini y’Ekiyudaaya ey’Obusodokisi. N’ekyavaamu, obulombolombo obw’Ekikristaayo bungi obwali busigaddewo bwaggyibwawo, okuli okubatizibwa. Mu nsisinkano zino, ekitundu kyayiga okukuuma [[:en:Shabbat|Sabiiti,]] okusoma essaala n’emikisa egy’Olwebbulaniya, okusala ebisolo olw’ennyama mu ngeri ya Kosher, era n’okwogera n’Olwebbulaniya olumu. <ref>Landing E, James (2002). ''Black Judaism: Story of an American Movement''. Carolina Academic Press. pp. 164–165.</ref> <ref>https://www.greatadventuresafaris.com/blog/the-jewish-community-of-uganda-near-mbale/</ref>
== Okufa ==
[[File:Grave_of_Semei_Kakungulu_at_Gangama_hill_-_Mbale_city.jpg|thumb|400x400px|'''Entaana ya Semei Kakungulu ku lusozi Gangama - ekibuga Mbale''']]
Kakungulu yafa nga 24 Ogwekkuminogumu 1928 obulwadde bwa tetanus. <ref name="Ben Abraham">{{Cite web}}</ref> Oluvannyuma lw’okufa kwe, ekibiina ky’Abayudaya kyayawukana mu abo abaagala okusigala mu Bukristaayo n’abo abaagala okumenyerawo ddala enkolagana ezo. Abayudaya "baasigala nga batabuddwamu Obukristaayo n'Ebuyudaaya, ng'okukkiriza mu Kristo kusigala nga kwa maanyi mu nzikiriza za Kakungulu." <ref>https://www.jewishvirtuallibrary.org/a-history-of-the-abuyudaya-jews-of-uganda</ref> <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Semei%5FKakungulu#cite_note-17</ref> Ekitabo ky'entaana kiraga nti Kakungulu aziikibwa okumpi n'ekkuŋŋaaniro eddene erya Abayudaya emabega w’amaka mwe yabeeranga mu myaka egyasembayo egy’obulamu bwe. <ref>https://www.jewishvirtuallibrary.org/a-history-of-the-abuyudaya-jews-of-uganda</ref> <ref>https://www.monitor.co.ug/uganda/special-reports/uganda-50/kakungulu-king-who-died-without-a-throne-1516112</ref><blockquote>“SEMEI WAKIRENZI KAKUNGULU, Genero Omuwanguzi era...Sewava mu BugandaOmuddukanya w'essaza ly’obuvanjuba 1899–1905Pulezidenti wa Busoga 1906–1913Yafa nga 24th 11 1928”</blockquote>
2mdv5taq4wb8bppkjv9o0fu2itlag6o
Sam Childers, omuwandiisi w’ebitabo
0
11411
46894
40730
2026-04-05T10:34:06Z
InternetArchiveBot
6271
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
46894
wikitext
text/x-wiki
'''Sam Childers''' (yazaalibwa 1963), era amanyiddwa nga '''Machine Gun Preacher''', muvuzi wa pikipiki Omumerika, muwandiisi, era muyambi wa bantu. A memba w'ekibiina kya Highwaymen Motorcycle Club, Childers yamanyika nnyo oluvannyuma lwa Dateline NBC okuweereza ku mpewo ebimukwatako ekyakolebwa Keith Morrison ne Tim Sandler eyawandiika emboozi ye ne [[Joseph Kony]], omukulembeze w'eggye ly'abayeekera erya Lord's Resistance Army mu 2005. Childers oluvannyuma yawaayo obulamu bwe n'ebintu bye okununula abaana mu kitundu ky'olutalo mu [[South Sudan]] . Childers ne mukyala we Lynn baatandikawo era baddukanya Angels of East Africa, Children’s Village Orphanage e Nimule, [[South Sudan]], nga mu kiseera kino balina abaana nga 185 be balabirira. Childers era alina ebifo bya bamulekwa mu [[Yuganda|Uganda]] ne [[Ethiopia]] n'abaana abalala 160 mu bitongolebye ebirabirira abaana
Mu 2013, Childers yafuna engule ya Mother Teresa Award for Social Justice. <ref>http://www.dnaindia.com/mumbai/report-harmony-foundation-to-host-mother-teresa-awards-on-nov-9-2033089</ref> <ref>https://www.catholicnewsagency.com/news/28458/mother-teresa-awards-given-to-promoters-of-social-justice</ref>
== Obuto bwe ==
Childers yazaalibwa mu Grand Forks, North Dakota, mutabani wa Paul Childers, omukozi w’ebyuma era eyali Marine . Childers yalina bakulu babiri, Paul Jr. ne George. Yalina ne mwannyina Donna eyafa ekizibu ky’omutima nga tannaweza mwaka gumu. Bwe yali akula, bazadde be baasengukanga nnyo, olwa pulojekiti ez’okuzimba.
Mu 1974, ng’ebula mbale Childers aweze emyaka 12, baasengukira mu Grand Rapids, Minnesota . Ng’agenda mu siniya ey’omusanvu yazuula sigala, enjaga, omwenge ne heroin, ekyamuviirako emyaka mingi ng’akozesa ebiragalalagala, okutunda ebiragalalagala, n’okunywa omwenge. Childers era yafuna okwagala pikipiki n'obulamu obwamuviirako okufuuka mmemba mu kibiina kya Highwaymen Motorcycle Club . <ref>https://web.archive.org/web/20160305125240/http://www.nbcnews.com/id/9006024/</ref> <ref>[https://www.sbs.com.au/news/article/machine-gun-preacher-sam-childers-tours-australia/vmfdng1h5 ']https://www.sbs.com.au/news/article/machine-gun-preacher-sam-childers-tours-australia/vmfdng1h5</ref> <ref>https://www.postandcourier.com/aikenstandard/news/machine-gun-preacher-to-visit-faith-community-fellowship-church-in-aiken/article_4e67baf2-9a41-5e7d-b573-0c577c408c31.html</ref> <ref>https://apnews.com/article/c46a3f4568334cc99c846c41276db60f</ref>
Childers yawasa omukazi ayitibwa Lynn nga tannakyuka mu ddiini y’Ekikristaayo, era n’azaala omwana omuwala (Paige) n’omwana omulenzi.
== Emirimu gye ==
Childers yakyuka n’afuuka Omukristaayo mu makkati ga 1992, ng’ayambibwako mukyala we eyasooka, mu lukiiko lw’okuzuukira mu kkanisa ya Assembly of God . Akawungeezi ako kennyini kigambibwa nti omusumba wa Childers yalagula nti aligenda mu [[Afirika|Afrika]] . Ku nkomerero ya 1997, Childers yakola olugendo lwe olwasooka e [[Sudaani|Sudan]] . Mu lugendo olwo olwasooka n'endala ezaddako, yamanya ebikolwa bya Lord’s Resistance Army (LRA), <ref>https://web.archive.org/web/20110708090004/http://www.boyerspond.com/chopper.html</ref> bye yayogerako ng’eby’obukambwe.
Nga tewannayita bbanga ddene ng’olugendo lwe olwasooka e Sudan luwedde, Childers ne mukyala we mu kiseera ekyo Lynn baatandikawo ekibiina kya Angels of East Africa, ekyalo ky’abaana mu bugwanjuba bwa Sudan. <ref>https://web.archive.org/web/20130117001835/http://www.machinegunpreacher.org/about-sam-childers/#orphan</ref> Ekyalo ky’abaana mu kiseera kino kirimu era kisomesa bamulekwa abasukka mu 180 (figures update 2021), <ref>http://www.cbn.com/CBNnews/564719.aspx</ref> ng’abaana abasoba mu lukumi be banunuddwa okuva lwe kyazaalibwa. <ref>https://web.archive.org/web/20101008213243/http://www.angelsofeastafrica.org/aboutus.html</ref> Abakozi ku kyalo ky’abaana okusinga bamulekwa ne bannamwandu bennyini okuva e Sudan.
Childers ayogera mu bujjuvu ebyaliwo mu bulamu bwe n’ebyo bye yayitamu mu Afirika mu kitabo kye ''Another Man’s War'' . <ref>{{Cite web |url=http://media.barnesandnoble.com/?fr_story=03deec3e2addd4ac1fb156d0506e57faa66f5cae&rf=sitemap |title=Archive copy |access-date=2025-08-06 |archive-date=2013-01-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130125222305/http://www.barnesandnoble.com/u/bn-studio-author-interviews-book-videos/379003633 |url-status=dead }}</ref> Ekitabo kino kirimu okusiimibwa okuva eri Pulezidenti wa South Sudan Salva Kiir Mayardit : "Omusumba Sam Childers abadde mukwano gwa gavumenti ya [[South Sudan]] ow'oku lusegere nnyo okumala emyaka mingi era mukwano gwe gwe yeesiga." <ref>https://books.google.com/books?id=dyjYDQAAQBAJ</ref>
Mu Gwekkuminogumu 2009, Childers yalabikira ku pulogulaamu ya Debra Peppers eya ttivvi ''eya Outreach Connection'' e Quincy, Illinois . Abikudde ekyama nti ataasa n'abaana abawambibwa mu Bukiikakkono bwa [[Yuganda|Uganda]] .
== Mu buwangwa obumanyiddwa ennyo ==
Mu 2011, Relativity Media yafulumya firimu y’obulamu bwa Childers eyatuumibwa ''Machine Gun Preacher'', nga yeesigamiziddwa ku kitabo kya Childers ekiyitibwa ''Another Man’s War'' . Firimu eno yawandiikibwa Jason Keller era nga yakolebwa Marc Forster . Abazannyi bano baabaddemu Gerard Butler mu kifo ekikulu, Michelle Monaghan nga mukyala wa Childers, Lynn, ate Michael Shannon nga mukwano gwe ennyo Donnie.
Mu 2014, ffirimu ey'ebyafaayo eyalina omutwe gwe gumu yakolebwa Angels of East Africa, era ne yakwatibwa/n'erongoosebwa Bannaustralia Kevin Evans ne Zac Simpson. Yafulumizibwa mu nsi yonna aba Heritage Films mu Australia ate mu North America ne Vision Films (US).
Childers yakola okulambula okw’okwogera mu masinzizo, ebibiina, bizinensi, ebifo eby’okubudaabuda abantu, n’amakomera mu Bungereza mu 2018. Yabuuziddwa ku katambi mu kibuga Tamworth ekya Bungereza. <ref>https://www.youtube.com/watch?v=62Shqg8f6uA</ref>
== Okukomelerwa ==
Childers abadde avumibwa olw’ebikolwa bye n’okwekiikirira. ''Enkola y'ensonga z'ebweru'' yassa okubuusabuusa ku mboozi za Childers ez'okununula, n'egamba nti "kijja kwetagisa ekyamagero Childes by'ayogerako okuba ebituufu." Era yakakasa nti emirimu gy’abayambi abalala giri mu matigga olw’ebikolwa bya Childers. Okugatta ku ekyo, SPLA yeeyawula ku Childers, n'etegeeza ng'eyita mu mwogezi nti "SPLA temanyi Sam Childers." <ref>https://foreignpolicy.com/2011/09/22/machine-gun-menace/</ref>
Mu 2014, amaka ga Childers ne ebintu bya minisitule byalumbibwa ekitongole kya FBI ne IRS . <ref>https://www.christianitytoday.com/news/2013/april/relative-steals-money-machine-gun-preacher-sam-childers.html</ref> <ref>https://www1.cbn.com/cbnnews/us/2014/February/FBI-Raids-Machine-Gun-Preachers-Home</ref> Mu 2019, Childers yaggyibwako emisango gyonna okuva mu kitongole kya FBI ne IRS.
Ebirala ebikomerera birimu ebigambibwa nti ebifo bya bamulekwa ebyatandikibwawo Childers bibadde biddukanyizibwa bubi, era nti Childers amaze emyaka nga tagendayo. <ref>https://www.motherjones.com/politics/2011/09/sam-childers-machine-gun-preacher/</ref> <ref>https://www.christianitytoday.com/news/2011/september/machinegunpreacher.html</ref> Ekifaananyi kya ''Vanity Fair'' kyageraageranya enneeyisa ya Childers eri abamu ku bantu b'oku kyalo nga "okutulugunya." <ref>https://www.vanityfair.com/news/2010/04/christian-vigilante-201004</ref>
[[Category:Pages with unreviewed translations]]
id4vk10b6uh6eja0urm0h7iosql8484
Raphael Owor
0
11569
46889
40235
2026-04-05T09:30:18Z
InternetArchiveBot
6271
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
46889
wikitext
text/x-wiki
'''Raphael Owor''' [[:en:Physician|musawo]] munnayuganda, [[:en:Pathologist|musawo w'endwadde]], [[:en:Academic|mukugu mubyensoma]] era munonyereza mu byobusawo.<ref>{{Cite web |date=2013 |title=Metromed Medical Centre: Who We Are |url=https://sites.google.com/site/metromedmedicalcentre/home/who-we-are |access-date=11 March 2015 |publisher=Metromed Medical Centre (MMMC)}}</ref> Ye Chancellor akyasembyeyo okundirwa mu bigere owa [[Ssetendekero y’e Mbarara|Mbarara University of Science and Technology]], ekifo kye yaweerezamu okuva mu 2003 okutuuka mu 2007.<ref name="Chancellor">{{Cite web |last=Tumushabe |first=Alfred |date=22 August 2008 |title=Uganda: Mbarara University Gets New Chancellor |url=http://allafrica.com/stories/200808220102.html |access-date=11 March 2015}}</ref> Nga tannakola ekyo, yaweereza nga Dean wa [[:en:Makerere_University_School_of_Medicine|Makerere University School of Medicine]], oluvannyuma lw’okuweereza nga Pathology Professor era akulira Dipaatimenti ku Makerere University.<ref>{{Cite book |date=1985 |title=Crisis in Uganda: The Breakdown of Health Services |url=https://europepmc.org/backend/ptpmcrender.fcgi?accid=PMC2418757&blobtype=pdf |publisher=Pergamon Press |editor-last=Cole P. Dodge and Paul D. Wiebe |location=Oxford, New York, Toronto, Sydney, Frankfurt |format=PDF |access-date=27 April 2018 |archive-date=6 November 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191106040930/https://europepmc.org/backend/ptpmcrender.fcgi?accid=PMC2418757&blobtype=pdf |url-status=dead }}</ref>
== Obuto bwe n’okusoma kwe ==
Yiniya eyookuna n'eyomukaaga, Owor yabimalira ku [[:en:St._Peter's_College_Tororo|St. Peter's College Tororo]], nga tannawebwa kifo mu [[Makerere University, Uganda|Yunivasite y'e Makerere]] okusoma obusawo bw'abantu. Yatikkirwa diguli ye esooka eya [[:en:Bachelor_of_Medicine_and_Bachelor_of_Surgery|Bachelor of Medicine ne Bachelor of Surgery]]. Yayongera okufuna [[:en:Doctor_of_Medicine|diguli eyookusatu mu busawo]] obwokunoonyereza ku ndwadde n'ekizireeta, nga nayo yagifunira Makerere. Oluvannyuma lw’okusoma e Makerere, yayongera okutendekebwa mu [[Great Britain|Bungereza]], ng’akuguka mu [[:en:Pathology|by’endwadde z’abantu]]. Yaweebwa ekitiibwa kya [[:en:Royal_College_of_Pathologists|Fellow mu ttendekero lya Royal College of Pathologists]]. Oluvannyuma nga 30 Ogwoluberyeberye 2010, [[Ssetendekero y’e Mbarara|Yunivasite y’e Mbarara]] yamuwa diguli [[:en:Doctor_of_Science|ey'ekitiibwa eya Doctor of Science]].<ref>{{Cite web |last=Talemwa |first=Moses |date=1 February 2010 |title=Mbarara University's First Class Graduates Hail Group Discussions |url=http://observer.ug/education/85-education/7018--mbarara-universitys-first-class-graduates-hail-group-discussions |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150402132202/http://observer.ug/education/85-education/7018--mbarara-universitys-first-class-graduates-hail-group-discussions |archive-date=2 April 2015 |access-date=11 March 2015}}</ref>
== Emirimu gye ==
Owor y’omu ku bakugu mu byensoma abaasigala emabega okuddukanya [[:en:Makerere_University_Medical_School|Ettendekero ly’abasawo erya Makerere University Medical School]], nnakyemalira wa Uganda [[Idi Amin]] bwe yagoba Abayindi mu 1972. Owor yakwata Dipatimenti ya Pathology n’atandika okutendeka abakugu mu by’endwadde abapya wansi w’enteekateeka ya [[:en:MMed|Master of Medicine in Pathology]]. Mu kiseera kye, pulogulaamu ya [[:en:MMed|Master of Medicine mu Hematology]] nayo yatongozebwa.<ref>{{Cite web |last=Mulera |first=Muniini |date=16 July 2012 |title=Salute To Those Who Taught Us Medicine With Distinction |url=http://www.monitor.co.ug/OpEd/OpEdColumnists/MuniiniMulera/Salute-to-those-who-taught-us-medicine-with-distinction/-/878676/1454726/-/klndp1/-/index.html |access-date=11 March 2015 |archive-date=2 April 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150402153950/http://www.monitor.co.ug/OpEd/OpEdColumnists/MuniiniMulera/Salute-to-those-who-taught-us-medicine-with-distinction/-/878676/1454726/-/klndp1/-/index.html |url-status=dead }}</ref> Oluvannyuma, yaweereza nga Dean, Makerere University School of Medicine, nga tannaweereza nga kyansala wa [[Ssetendekero y’e Mbarara|Mbarara University]], okuva mu 2003 okutuuka mu 2007.<ref name="Chancellor" /> Ye muntu eyasooka mu Uganda, nga si mukulembeze wa Gavumenti, okuweereza nga kyansala wa yunivasite ya gavumenti.<ref>{{Cite web |last=Eremu |first=John |date=12 August 2003 |title=Uganda: Owor New University Boss |url=http://allafrica.com/stories/200308120785.html |access-date=11 March 2015}}</ref><ref>{{Cite web |last=Baguma |first=Raymond |date=30 January 2006 |title=Mbarara University Wants Aid |url=http://www.newvision.co.ug/D/8/13/479040 |access-date=11 March 2015}}</ref>
== Obuvunaanyizibwa obulala ==
Mu 2003, yafuuka [[:en:Chairman|ssentebe]] eyatandikawo ekibiina kya African Health Research Forum, ekibiina ekigatta abantu bonna [[Afirika|mu Afrika]] ekigenderera okutumbula okunoonyereza ku by’obulamu olw’enkulaakulana mu Afrika. <ref>{{Cite journal |last=Njoroge |first=James |date=2003 |title=New Organization To Promote African Health Research |url=https://www.who.int/bulletin/News0103.pdf |journal=Bulletin of the World Health Organization |publisher=[[World Health Organization]] |volume=81 |issue=1 |pages=71–2 |pmc=2572312 |pmid=12640479 |access-date=11 March 2015}}</ref>
== Laba ne ==
* [[Ssetendekero y’e Mbarara|Yunivasite y’e Mbarara]]
* [[Makerere University, Uganda|Yunivasite y’e Makerere]]
* [[Olukalala lw'abakulira Yunivaasite mu Uganda|Olukalala lw'abakulembeze ba yunivasite mu Uganda]]
* [[Olukangaga lw'amalwaliro mu Uganda|Olukalala lw'amalwaliro mu Uganda]]
== Ebijuliziddwa ==
{{Reflist}}
mzagiyp69vab2jf4tiohugiptorbhlc
Shirish Korde
0
11611
46899
45932
2026-04-05T11:04:34Z
InternetArchiveBot
6271
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
46899
wikitext
text/x-wiki
'''Shirish Korde''' yazaalibwa mu Gwomukaaga 18, 1945),[[Yuganda|Munnayuganda]] awandiika muziki akwatagana ku buvo bwa famire oba obuwangwa [[:en:India|bw'abayindi]] . Ye Ssentebe w’ekitongole ky’ennyimba mutendekero lya [[:en:College_of_the_Holy_Cross|College of the Holy Cross]] (Worcester, MA) era ng'abaddeko mu kunaaniro erimu mutendekero lya [[:en:Berklee_College_of_Music|Berklee College of Music]], mu [[:en:New_England_Conservatory|New England Conservatory]], ne [[:en:Brown_University|Brown University]] . Korde yasoma [[:en:Jazz|jazz]] n’okuyiiya mu Berklee College of Music, okwekenneenya n’okuyiiya mu New England Conservatory, ne [[:en:Ethnomusicology|ethnomusicology]] mu Brown University.
== Emirimu ==
Mu mirimu gye mulimu:
* ''Tenderness of Cranes'', for solo flute, kyasikirizibwa obukodyo bwa shakuhachi [[Japan|obw’e Japan]]
* ''Time Grids'', kundoongo n'olutambi olunywezeddwa
* ''Constellations,'', ey’ekibiina kya saxophone quartet
* ''Drowned Woman of the Sky'', oluyimba olwetoloolera nga kusinziira ku bitontome bya [[:en:Pablo_Neruda|Pablo Neruda]]
* ''Nesting Cranes'' (2006), ey’okuyimba entongooli yokka n’enkoba, eyasooka okulagibwa Jennifer Gunn n’ekibiina [[:en:Chicago_Symphony_Orchestra|kya Chicago Symphony Orchestra]] wansi wa [[:en:Ludovic_Morlot|Ludovic Morlot]]
* ''Svara-Yantra'' (2005), ekivvulu kya violin ekyasooka okulagibwa ekibiina kya [[:en:Narodowa_Orkiestra_Symfoniczna_Polskiego_Radia|Polish National Radio Symphony Orchestra]] nga kirimu omuyimbi omu yekka Joanna Kurkowicz, naye eyakuba ekivvulu kya Amerika ekyasooka <ref>boston.com: [http://www.boston.com/news/globe/living/articles/2007/10/22/colors_of_india_cascade_from_violin_tabla_and_philharmonic/ Matthew Guerrieri, "Colors of India cascade from violin, tabla, and Philharmonic," October 22, 2007], accessed April 26, 2010</ref>
* ''Songs of Ecstasy'' (2008) .
* ''Zikhr: Songs of Longing''(2009) eza soprano, entongooli, string trio, ennaanga, tabla n’ekivuga kya percussion, okufulumizibwa [[:en:Chameleon_Arts_Ensemble_of_Boston|ekibiina kya Chameleon Arts Ensemble eky’e Boston]] <ref>Boston Musical Intelligencer: [http://classical-scene.com/2009/05/18/standing-stillness-smashing-success/ David Patterson, "Standing Stillness, Smashing Success," May 18, 2009], accessed April 26, 2010</ref> <ref>boston.com: [http://www.boston.com/ae/music/articles/2009/05/18/a_smart_eclectic_closer/ David Weininger, "A smart, eclectic closer," May 18, 2009], accessed April 26, 2010</ref>
Korde ayiyiza muziki w'okusiteegi omunene wa mirundi etaano:
* ''Chitra'' (2003), eyalagirwa [[:en:Boston_Musica_Viva|Boston Musica Viva]] era n’etongozebwa ekibiina ekyo mu kivvulu ekyawagirwa ekibiina kya [[:en:Celebrity_Series_of_Boston|Celebrity Series of Boston]]
* ''Rasa'' (1999) .
* ''Bhima's Journey''
* ''The Separate Prison''
* ''The Conquistadors''
* ''Phoolan Devi: The Bandit Queen'' (2010), opera erimu emikutu mingi nga yeesigamiziddwa ku bulamu bwa [[:en:Phoolan_Devi|Phoolan Devi]] nga yeesigamiziddwa ku libretto gye yawandiika ne Lynn Kremer, eyalagirira emizannyo egyasooka egya [[:en:Boston_Musica_Viva|Boston Musica Viva]] mu [[:en:Boston_University|Boston University]] 's [[:en:Tsai_Performance_Center|Tsai Performance Center.]]<ref>boston.com: [http://www.boston.com/ae/music/articles/2010/04/23/shirish_kordes_opera_of_india_premieres_tonight_at_boston_musica_viva/ David Weininger, "India's Bandit Queen onstage," April 23, 2010], accessed April 26, 2010</ref> <ref>boston.com: [http://www.boston.com/ae/theater_arts/articles/2010/04/26/bandit_queen_chronicles_a_complicated_heroine/ Matthew Guerrieri, "'Bandit Queen' chronicles a complicated heroine," April 26, 2010], accessed April 26, 2010</ref> <ref>boston.com: [http://www.boston.com/ae/theater_arts/articles/2010/04/26/bandit_queen_chronicles_a_complicated_heroine/ Matthew Guerrieri, "'Bandit Queen' chronicles a complicated heroine," April 26, 2010], accessed April 26, 2010</ref> <ref>Boston Musical Intelligencer: [http://classical-scene.com/2010/04/25/dancing-most-convincing-element-of-phoolan-devi%E2%80%99s-journey-to-boston/ Tom Schnauber, "Dancing Most Convincing Element of Phoolan Devi’s Journey to Boston," April 25, 2010], accessed April 26, 2010</ref>
* ''Aède Of The Ocean And Land'' (esinziira ku muzannyo gwa Noor Inayat Khan ogw’erinya lyerimu) yasooka kulagibwa butereevu ne Athens esiinziira ku ODC Ensemble n’abazannyi 20 okuva mu mawanga 4 ag’enjawulo mu Gwomwenda 2020
Emirimu gino gyayoleka ebikolwa eby’engeri z’emizannyo n’ennyimba ez’okusemaziga wa Asia, naddala [[:en:Balinese_people|Balinese]] [[:en:Gamelan|gamelan]] ne [[:en:Shadow_puppet|shadow pupperty]], ennyimba za Vedic, ennyimba [[:en:Tuva|z’Abatuva]] okuva [[:en:Central_Asia|mu masekkati ga Asia]], [[:en:North_Indian|North Indian]] [[:en:Tala_(music)|Tala]], n’ennyimba za shakuhachi. Ebintu bya Jazz n’obukodyo bw’okugatta amaloboozi ga kompyuuta nabyo biyingizibwa mu bikolwa bye eby’omuziki ne katemba. Korde era yayiiya KA, ku Boston Musica Viva, omulimu gwa cello n’eddoboozi (omuyimbi wa cello Jan Müller-Szerwas ne Deepti Navaratna, soprano) – Anusvara, Fifith Prism. Yayiiya n’ekivvulu ky'endongo gyebasuna ekya Nada Ananda kyeyafulumizako olutaambi ng'ali mu ne Simon Thacker n’ekibiina kye. Mu 2021, Korde yalina kyeyali akolako ng'asikirizibwa nkyukakyuka y'embeera y'obudde, ekyali kimannyikiddwa nga " Oceans Rising for the South Asian Symphony Orchestra." <ref>{{Cite web |title=Shirish Korde Composer {{!}} About |url=https://www.shirishkorde.com/about |access-date=2022-01-02 |website=Shirish Korde |language=en}}</ref> Era yali muyiiya omutuuze mu kivvulu kya Seal Bay Festival ekya 2021.
Yayogerwako abakatabo ka [[:en:Computer_Music_Journal|Computer Music Journal]] ng'omu ku batono "abayimbi ab'omulembe guno abakwatibwako ennyo ennyimba z'obuwangwa obutali bwa Bugwanjuba, jazz, ne tekinologiya wa kompyuuta era eyatonda olulimi gw'okuyiiya ogw'amaanyi era oluwuliziganya."
Korde ye mutandisi wa kkampuni efulumye nnyimba eyitibwa [[:en:Neuma_Records|Neuma Records]] .
== Engule n’ensimbi eziweebwayo ==
* The National Flute Association
* Composers Inc.
* The Fuller Foundation
* The Lef Foundation
* The Fromm Foundation
* The Massachusetts Council for the Arts
* New England Foundation for the Arts
* The Mellon Foundation
* The Artists Foundation
* Saint Botolph Club Foundation Award
* Mass Cultural Council- 2021 Artist Fellowship Awards
== Ebijuliziddwaamu ==
{{Reflist}}
== Ewalala w'oyinza okubigya ==
* [https://web.archive.org/web/20250814144504/http://neumarecords.com/ Ebiwandiiko bya Neuma]
* [https://web.archive.org/web/20250714110115/http://www.thebanditqueen.com/ ''Phoolan Devi: Nnabagereka w’Ababbi'']
ankyz32hnkobez2hs35ster8bvadjq6
Arthur Kwizera
0
11875
46846
41661
2026-04-04T14:07:25Z
Judithamos
10087
corrected grammer #WUCUG26MUK
46846
wikitext
text/x-wiki
'''Arthur Kwizera''' [[Yuganda|Munnayuganda]] [[:en:Anesthesiologist|musawo w'okubudamya]] awamu [[:en:Intensivist|n'abalwadde abayi,]] akola [[:en:Senior_Lecturer|ng'omusomesa omukulu]] mu [[:en:Anesthesiology|by'okubudamya n'okulabirira abantu abakulu]] mu [[:en:Makerere_University_College_of_Health_Sciences|yunivasite e Makerere ettendekero lya sayansi w'ebyobulamu.]] Era mu kiseera kye kimu akola ng’omusawo w’abakozi mu kitongole ky’abalwadde abayi [[Mulago National Specialised Hospital|e Mulago National Referral Hospital]]. <ref name="1R">{{Cite web |date=May 2020 |title=Profile of Dr Arthur Kwizera |url=https://www.cambridge-africa.cam.ac.uk/initiatives/thrive/thrive-2-fellows/mr-arthur-kwizera/ |access-date=3 June 2020 |publisher=[[University of Cambridge]]}}</ref> Mmemba ku kakiiko akawabula ku bya ssaayansi mu minisitule y’ebyobulamu mu Uganda ku COVID-19. Ye ssentebe w’akakiiko ak’ekiseera, akakola ku kunonyereza, nga kasinziira ku kunoonyereza okufulumiziddwa mu nsi yonna okwesigamiziddwa ku bujulizi, okutegeeza eggwanga bye lisazeewo ku [[:en:Pandemic|ssennyiga omukambwe .]] <ref name="2R">{{Cite web |last=Rachael Ninsiima |date=2 June 2020 |title=Dr. Kwizera, An Anesthetist Facing COVID-19 Head-On In Uganda |url=https://www.pmldaily.com/features/2020/06/dr-kwizera-an-anesthetist-facing-covid-19-head-on-in-uganda.html |access-date=3 June 2020 |publisher=PML Daily Uganda}}</ref>
== Ebimukwatako n'obuyigirize ==
Kwizera yazaalibwa mu Uganda era yasomera mu masomero ga pulayimale ne siniya mu kitundu kye. Oluvannyuma lw'okufuna [[:en:High_school_diploma|dipulooma ye eya siniya]] yayingizibwa mu [[:en:High_school_diploma|ssomero ly'obusawo e Makerere University School of Medicine]] erisinga obukadde mu [[:en:East_Africa|East Africa]] . gye yatikkirwa [[:en:Bachelor_of_Medicine_and_Bachelor_of_Surgery|diguli ye mu by'eddagala n'okulongoosa]] . Oluvannyuma lw’okutendekebwa, yaddayo e Makerere n'afuna [[:en:Master_of_Medicine|diguli eyookubiri mu by’obusawo]] mu [[:en:Anesthesiology|by'okubudamya(Anesthesiology)]] n'[[:en:Critical_care_medicine|okulabirira abantu abakulu(Critical Care) .]] Mu gw'omukaaga 2020, Kwizera asoma diguli ya [[:en:Doctor_of_Philosophy|Doctor of Philosophy]] ngalabirirwa Yunivasite y’e Makerere ne [[:en:University_of_Cambridge|y’e Cambridge]] mu Bungereza. Okunoonyereza kwe okwa PhD kwesigamye ku [[:en:Respiratory_failure|kulemererwa kw’okussa okw’amaanyi]] n’okubujjanjaba naddala mu nsi ezirina eby’obugagga ebitono, nga Uganda. <ref name="1R">{{Cite web |date=May 2020 |title=Profile of Dr Arthur Kwizera |url=https://www.cambridge-africa.cam.ac.uk/initiatives/thrive/thrive-2-fellows/mr-arthur-kwizera/ |access-date=3 June 2020 |publisher=[[University of Cambridge]]}}</ref> <ref name="2R">{{Cite web |last=Rachael Ninsiima |date=2 June 2020 |title=Dr. Kwizera, An Anesthetist Facing COVID-19 Head-On In Uganda |url=https://www.pmldaily.com/features/2020/06/dr-kwizera-an-anesthetist-facing-covid-19-head-on-in-uganda.html |access-date=3 June 2020 |publisher=PML Daily Uganda}}</ref> <ref name="3R">{{Cite web |last=Thrive |date=2020 |title=Thrive-2 PhD Fellows: Cambridge University : Dr. Arthur Kwizera |url=https://thrive.or.ug/background-2/thrive-2-fellows/cambridge/dr-arthur-kwizera/ |access-date=3 June 2020 |publisher=Training Health Researchers Into Vocational Excellence (Thrive)}}</ref>
== Emirimu ==
Ng’omusomesa wa yunivasite mu ssomero ly’obusawo erisinga obukadde mu ggwanga era ng’omusawo ow’amaanyi mu ddwaaliro erisinga obukulu mu ggwanga eriweebwa abantu mu matendekero aga waggulu, Kwizera musawo omukugu era amaliridde okutumbula eby’obujjanjabi ng’ayita mu kunoonyereza n’okukola obulungi mu bujjanjabi. Mmemba wa kaweefube w’ensi yonna ow’enkolagana, okwekenneenya obujjanjabi obw’amangu mu bifo ebitono eby’obugagga ng’essira basinga kulissa ku kuddukanya obulwade bwa sepsis wamu n’okusomesa okubudamya n’okujjanjaba abalwadde abayi. Abaddeko mu biseera eby’emabega nga Dayirekita w’enkolagana n’abantu n’empuliziganya mu kibiina ekigatta abakugu mu by’okubudamya abantu mu Uganda (AAU) wakati wa 2015 ne 2018. <ref name="4R">{{Cite web |last=AAU |date=28 December 2023 |title=Past Executive Members of the Association of Anesthesiologists of Uganda (AAU): Arthur Kwizera, Public Relations and Communications (2015 - 2018) |url=https://anesthesiaug.org/past-executive-members/ |access-date=28 December 2023 |website=Association of Anesthesiologists of Uganda (AAU)}}</ref>
== Ebirala by’olina okulowoozaako ==
Olw’obukugu bw’alina, mmemba ku kakiiko ka minisitule y’ebyobulamu akavunaanyizibwa ku kuteekawo ICU mu malwaliro ga Uganda kkumi naataano agasindikibwa mu bitundu. Aweereddwa omulimu gw’okuteesa ku bikwata ku byuma ebituufu n’okukola pulaani z’emyaliiro ku ICU mu malwaliro gano. <ref name="2R">{{Cite web |last=Rachael Ninsiima |date=2 June 2020 |title=Dr. Kwizera, An Anesthetist Facing COVID-19 Head-On In Uganda |url=https://www.pmldaily.com/features/2020/06/dr-kwizera-an-anesthetist-facing-covid-19-head-on-in-uganda.html |access-date=3 June 2020 |publisher=PML Daily Uganda}}</ref>
Dr. Kwizera, ye ssentebe w’akakiiko akavunaanyizibwa ku kujjanjaba abalwadde abayi mu ggwanga akaaweebwa omulimu gw’okukola enteekateeka y’okulabirira abalwadde abayi mu ggwanga. Enteekateeka eyo egenda kulungamya okugaziya obusobozi bwa Uganda obw’abalwadde abayi okutuuka ku bitanda byabwe ebitakka wansi wa 4,000. Ng’ali wamu ne ttiimu okuva mu yunivasite y’e Cambridge bakola [[:en:Ventilator|ekyuma ekiyamba]] okussa ekigenda okukozesebwa mu bifo ebizibu okutuukako mu nsi yonna. <ref name="2R">{{Cite web |last=Rachael Ninsiima |date=2 June 2020 |title=Dr. Kwizera, An Anesthetist Facing COVID-19 Head-On In Uganda |url=https://www.pmldaily.com/features/2020/06/dr-kwizera-an-anesthetist-facing-covid-19-head-on-in-uganda.html |access-date=3 June 2020 |publisher=PML Daily Uganda}}</ref>
== Laba ne ==
* [[:en:Isabella_Epiu|Isabella Epiu]]
* [[:en:Emmy_Okello|Emmy Okello, omusajja]]
* [[Moses Kamya]]
* [[Nelson Sewankambo]]
== Ebijulizo ==
{{Reflist}}
3olh4qmwjswj67sqmwlle8m5jzbf1hz
Solomon Silwany
0
11912
46900
42381
2026-04-05T11:14:54Z
InternetArchiveBot
6271
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
46900
wikitext
text/x-wiki
'''Solomon Silwany''' yazaalibwa 14 Ogwokusatu 1983 [[:en:Ugandan|Munnayuganda]], [[:en:Politician|munnabyabufuzi]] era mmemba mu [[:en:Parliament_of_Uganda|Paalamenti ey'ekkuminemu]] ng'akiikirira Essaza lye Bukooli. Mmemba w’ekibiina kya [[:en:National_Resistance_Movement|National Resistance Movement]] (NRM). <ref name=":0">https://www.mpscanug.com/profile/silwanysolomon/</ref> <ref>https://www.pmldaily.com/news/2020/11/youre-not-on-guests-list-balaam-mp-silwany-thrown-out-of-soroti-state-lodge.html</ref> <ref>{{Cite web |url=https://ugnews24.info/politics/video-mp-solomon-silwany-chased-like-chicken-thief-at-a-burial-in-bugiri/ |title=Archive copy |access-date=2025-09-20 |archive-date=2021-09-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210901112825/https://ugnews24.info/politics/video-mp-solomon-silwany-chased-like-chicken-thief-at-a-burial-in-bugiri/ |url-status=dead }}</ref> <ref>https://visiblepolls.org/ug/2021-general-election/candidates/silwany-solomon-6933/</ref> <ref>https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/court-dismisses-poll-petition-against-bukooli-central-mp-3535492</ref>
== Emisomo gye ==
Silwany alina diguli ya Bachelor of Arts Degree okuva mu [[:en:Makerere_University|Ssettendekero wa Makerere]] . <ref name=":0"/>
== Emirimu gye egy'e byobufuzi ==
Silwany [[:en:Member_of_parliament|mubaka mu Paalamenti]] eyasooka okuweereza ku kakiiko k’ebyobugagga eby’omu ttaka era nga yaliko omumyuka wa Ssentebe w’akakiiko ka NRM caucus mu Paalamenti. <ref>{{Cite web |url=https://kampalapost.com/content/nrm-caucus-meet-discuss-forthcoming-party-primaries |title=Archive copy |access-date=2025-09-20 |archive-date=2024-12-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241209055738/https://kampalapost.com/content/nrm-caucus-meet-discuss-forthcoming-party-primaries |url-status=dead }}</ref> Yalondebwa ku kakiiko ka Paalamenti akakulu akakola okusalawo mu Paalamenti ey’ekkuminemu ng’adda mu bigere bya [[:en:Peter_Ogwang|Peter Ogwang]] . <ref>https://www.independent.co.ug/parliament-gets-two-new-backbench-commissioners/</ref> <ref>https://www.parliament.go.ug/news/5159/parliamentary-commission-fully-constituted-approval-backbench-mps</ref>
== Ebijuliziddwa ==
{{Reflist}}{{DEFAULTSORT:Silwany, Solomon}}
04tnna6744csk5txvlm5yhjiev6r0li
Philip Wokorach
0
12098
46882
42962
2026-04-05T07:51:28Z
InternetArchiveBot
6271
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
46882
wikitext
text/x-wiki
'''Philip Wokorach''' (yazaalibwa 31 Ogwekkumineebiri, 1993). [[:en:Uganda|Munnayuganda]] omuzannyi wa [[:en:Rugby_union|Rugby union]] era nga azannyira [[:en:Utility_back|utility back]] mu [[:en:Avenir_sportif_de_Bédarrides_Châteauneuf-du-Pape|AS Bédarrides]] nga kwotadde n'okuzannya sevens mu [[:en:Racing_92|Racing 92]] . Era y’addukanya ekitongole kya PW15 Foundation.
== Omulimu gwa kiraabu ==
=== Omulimu gwe ogw’obuvubuka ===
Yatandika okuzannya rugby mu pulayimale ng’azannya tag rugby nga tannaba kwegatta ku [[:en:Kyadondo_Rugby_Club|Kyadondo Heathens]] mu 2002. Mu ntandikwa yali akola bibiri mu kutambulira mu bigere bya kitaawe ng'ayagala kufuuka muzannyi w’amupiira, nga ye kitaawe ng'azannya kifo kya [[:en:Midfielder|makkati]] mu [[:en:Uganda_national_football_team|Uganda Cranes]], n’okuzannya rugby kyokka mu 2006 [[:en:Kyadondo_Rugby_Club|Kyadondo Heathens]] yalina olugendo e [[:en:England|Bungereza]] Wokorach gye yatuuka okukyalira [[:en:Twickenham|Twickenham]], olugendo luno lwayamba okumusikiriza okunywerera ku rugby. Oluvannyuma yeegatta ku kiraabu ya Stallions Rugby Club. <ref name=":0">https://nation.africa/kenya/sports/rugby/philip-wokorach-the-exciting-ugandan-kid-taking-kenyan-rugby-by-storm-148968</ref>
Yakulembera ttiimu ye ey’essomero lye erya Hana Mixed International School, n’ewangula ekikopo kya Uganda School League mu 2011 nga kw’otadde n’okukwata ekyokubiri mu mpaka [[:en:Blackrock_Rugby_Festival|Blackrock Rugby Festival]] . Yakulembera ttiimu ya sevens okutuuka ku buwanguzi mu mpaka za Safari Sevens. Wokorach yaweebwa [[:en:Most_Valuable_Player|engule y’omuzannyi asinga omuwendo]] mu mpaka zonsatule. <ref name=":0" />
=== Mu Toyota Buffaloes ===
Mu sizoni ye esooka mu rugby w'abakulu Wokorach yawangula [[:en:Uganda_Rugby_Union|engule y'omuzannyi omuto ow'omwaka mu Uganda Rugby Union]] . <ref>http://kawowo.com/2012/03/25/kimono-misses-out-olweny-scoops-top-uru-award/</ref>
=== Mu Kyadondo Heathens ===
Yeegatta ku [[:en:Kyadondo_Rugby_Club|Kyadondo Heathens]] mu sizoni ya 2012–13. Mu Gwokusatu gwa 2013, bwe yali azannya ne Stanbic Black Pirates mu... [[:en:Nile_Special_Premier_League|Nile Special Premier League]] Semi-finals, yamenyeka okugulu okwa ddyo, mu kusooka ekyalowoozebwa nti buvune obwali obw'okkomekkereza omulimu gwe, naye yasobola okudda mu bujjuvu oluvannyuma lw'emyezi 8. Kyadondo Heathens ye yawangula emirundi ebiri omwaka ogwo. Yakomawo mu Gwolubereberye gwa 2014 ng’ava ku katebe nga Heathens lwe yakuba Lira Bulls ggoolo 114-05, Wokorach n’alondebwa ng’omuzannyi asinze mu luzannya. <ref name=":0" />
Yateeba mu bbiri ez'okwegezaamu ez'akamalirizo eza [[:en:Uganda_Cup_(rugby_union)|Uganda Cup]] eza 2016 ne bakuba Stanbic Black Pirates ggoolo 20–17, ne bawangula engule yabwe ey’omulundi ogw’okuna ogw’omuddiring’anwa. <ref>http://kawowo.com/2016/10/22/heathens-defeat-pirates-to-lift-11th-uganda-cup-title/</ref>
=== Esher RFC nga bwe kiri ===
Mu Gwolubereberye gwa 2015, yagenda e [[:en:England|Bungereza]] okuzannyira [[:en:Esher_RFC|Esher RFC]] wabula mu Gwokubiri yamenyeka okugulu okwa kkono. Obuvune obwo nabwo bwa bwalowoozebwa okuba obwokukomekkereza emirimu gye, era yakomawo mu [[:en:Uganda|Uganda]] . <ref name=":0" />
=== Kabras Sugar RFC ===
Yasobola okuwona okuva vune bw'okugulu okwokubiri mu myezi munaana era naagenda mu maaso n'okuzannya rugby e [[:en:Kenya|Kenya]] . Yayamba Kabras Sugar RFC e [[:en:Kakamega|Kakamega]] okuwangula ekikopo kya [[:en:Kenya_Cup|Kenya Cup]] ekyasooka. Olwo ne bakwakwata ekyokubiri sizoni bbiri ezaddirira nga bakubwa emirundi gyombi nga bakubwa [[:en:Kenya_Commercial_Bank_RFC|Kenya Commercial Bank RFC]], nga Wokorach ye yasinga okuteeba obubonero mu sizoni ya 2018–19. <ref>https://dailysport.co.ke/philip-wokorach-tops-kenya-cup-scorers-chart/</ref> Nga tannasitula kugenda [[:en:France|Bufalansa]] yayogerwako nga "eyafuga ekisaawe kya Kenya (rugby)". <ref>https://nbssport.co.ug/2023/02/13/know-your-stars-phillip-wokorach-is-a-ugandan-professional-rugby-player/</ref>
=== Mu Boruges XV ===
Yagenda e Bufalansa mu 2019 okuzannya mu [[:en:Federale_3|Fédérale 3]] (5th Division) ng’assa omukono ku ndagaano ya myezi 9. <ref>http://kawowo.com/2019/10/03/philip-wokorach-rugby-cranes-back-takes-his-talent-to-france/</ref> Yasooka kuzannya oluvannyuma lw'okutendekebwa emirundi 3 gyokka, ng'azannya ne Rugby Club Uzerchoison nga 13 Ogwekkumi 2019. <ref>https://www.leberry.fr/bourges-18000/sports/de-twickenham-a-depege-le-nouveau-joueur-du-bourges-xv-philip-wokorach-raconte-son-parcours_13661618/</ref> Yayamba ttiimu ya Bufalansa okufuna okusitulwa mu [[:en:Fédérale_2|Fédérale 2]] (4th Division), nga tannava mu kiraabu eno okwegatta ku [[:en:Avenir_sportif_de_Bédarrides_Châteauneuf-du-Pape|AS Bédarrides]] .
=== Mu AS Bédarrides ===
Yeegatta ku French [[:en:Fédérale_1|Fédérale 1]] (3rd Division) [[:en:Avenir_sportif_de_Bédarrides_Châteauneuf-du-Pape|AS Bédarrides]] mu 2020, <ref>https://chimpreports.com/philip-wokorach-joins-french-side-a-s-b-c/</ref> <ref>{{Cite web |url=https://sportznow.ug/index.php/article/philip-wokorach-another-step-upwards |title=Archive copy |access-date=2025-09-30 |archive-date=2023-12-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231229004952/https://sportznow.ug/index.php/article/philip-wokorach-another-step-upwards |url-status=dead }}</ref> n’azannya emipiira 5 gyokka mu sizoni ye eyasooka, nga tannafuuka wa bulijjo mu ttiimu eno, n’azannya emirundi 24 ne 23 mu sizoni ya 2021–22 ne 2022–23. <ref>{{Cite web |url=https://www.itsrugby.co.uk/players/philip-wokorach-32901.html |title=Archive copy |access-date=2025-09-30 |archive-date=2025-06-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250624225531/https://www.itsrugby.co.uk/players/philip-wokorach-32901.html |url-status=dead }}</ref> Nga ali mu AS Bédarrides, yali mu mpaka za [[:en:Monaco_national_rugby_union_team_(sevens)|Monaco 7s]] ne [[:en:Racing_92|Racing 92 7s]] mu mpaka za SuperSevens nga bakwata kifo ekyokubiri ng'azannyira Monaco ng'ekubwa 14–40 nga bakubwa [[:en:French_Barbarians|French Barbarians]] . <ref>http://kawowo.com/2023/10/18/philip-wokorach-super-sevens-racing-92-france/</ref> <ref>https://twitter.com/MonacoRugby7s/status/1431207887469174789</ref> Nga kwotadde ne mu 2022 nga azannyira Wonder 7s.
== Omulimu gwe ogw’ensi yonna ==
=== Mu Uganda Sevens ===
Yazannya omulundi ogwasooka mu 2014 ng’azannya mu [[:en:Commonwealth_Games|mizannyo gya Commonwealth]], n’akubwa [[:en:Canada_national_rugby_sevens_team|Canada]] ggoolo 32-0 mu mpaka za Bowl. <ref>http://kawowo.com/2014/07/26/rugby-cranes-sevens-face-australia/</ref> Wokorach yayamba Uganda okuwangula engule za [[:en:Africa_Men's_Sevens|Africa Sevens]] 3, mu 2016, 2017 ne 2022. <ref>https://thebenchke.wordpress.com/2017/03/16/philip-wokorach-in-ten/</ref> Yazannya mu mpaka za [[:en:Rugby_World_Cup_Sevens|Rugby Sevens World Cup]] eza 2018 ne 2022 .
=== Mu Uganda ===
Yasooka okuzannya mu [[:en:Uganda_national_rugby_union_team|Uganda]] mu 2016, yatandikira mu kifo ky'a[[:en:Fullback_(rugby_union)|muzibizi]] ng’avuganya ne [[:en:Kenya_national_rugby_union_team|Kenya]] mu [[:en:Elgon_Cup|mpaka za Elgon Cup]] bwe baakubwa ggoolo 48-10 e [[:en:Nairobi|Nairobi]] . <ref>http://kawowo.com/2016/05/31/wokorach-ready-for-rugby-cranes-debut/</ref> Yateeba ggoolo 4 mu mupiira gwe baawangula [[:en:Tunisia_national_rugby_union_team|Tunisia]] ggoolo 67-12 mu kusunsulamu okugenda mu mpaka za [[:en:2019_Rugby_World_Cup|Rugby World Cup 2019]] . <ref>https://ugandaradionetwork.net/story/wokorach-helps-rugby-cranes-stop-tunisia</ref>
== Omulimu gw'obwannakyewa ==
Yatandikawo ekitongole kya PW15 Foundation mu 2019, nga ekigendererwa kyaakyo kwe kuwa abavubuka abalina ebitone amaanyi okutuuka ku biruubirirwa byabwe ng'addukanya mpaka za rugby enzibu okuyambako abantu okuyingira mu mizannyo.<ref>https://nnalubaalesports.com/pictorial-wokorach-tag-rugby-tournament-usher-in-2023/</ref><ref>https://myafricanmagazine.com/ugandan-rugby-star-philip-wokorach-shining-in-france/</ref><ref>https://wonder7s.com/2023/01/09/la-fondation-pw15-se-mobilise-pour-les-enfants-ougandais-2/</ref> Era yasaba ekibiina kya [[:en:Uganda_Rugby_Union|Uganda Rugby Union]] okuteeka ssente ennyingi mu masomero, era yakolera wamu ne Rhino rugby okuwa abavubuka abali mu bwetaavu emikisa n'ebikozesebwa.<ref>https://www.msn.com/</ref><ref>https://asbcvaucluserugby.ffr.fr/actualites/partenaires/philip-wokorach-visite-lacademie-de-rugby-du-quartier-acholi-et-fait-don-de-ballons</ref>
Yakola kampeyini z’okulwanyisa okutulugunya abaana mu by’okwegatta, akuŋŋaanyizza abantu bonna ne banne aba rugby okumwegattako mu nsonga eno enkulu. <ref>http://kawowo.com/2020/12/07/wokorach-joins-campaign-against-child-sexual-abuse/</ref>
== Ebitiibwa bye ==
=== Essomero lya Hana Mixed International School ===
* Liigi y'amasomero ga Uganda: 2011 (abawanguzi)
* [[:en:Blackrock_Rugby_Festival|Ekikujjuko kya Blackrock Rugby]] : 2011 (abaakwata ekyokubiri)
* [[:en:Safari_Sevens|Amasomero ga Safari Sevens]] : 2011 (abawanguzi)
=== Mu Heathens RFC ===
* [[:en:Uganda_Cup_(rugby_union)|Uganda Cup]]: 2013, 2014, 2015, 2016 (abawanguzi)
* [[:en:Nile_Special_Premier_League|Nile Special Premier League]]: 2013 (abawanguzi)
* Uganda Sevens Cup: 2014 (abawanguzi)
=== Mu Kabras Ssukaali RFC ===
* [[:en:Kenya_Cup|Ekikopo kya Kenya]]: 2015-16 (abawanguzi)
* [[:en:Kenya_Cup|Ekikopo kya Kenya]]: 2016-17, 2017-18 (abaakwata eky'okubiri)
=== Bourges XV, omuwandiisi w’ebitabo ===
* [[:en:Federale_3|Fédérale 3]] : 2019-20 (abawanguzi)
=== Monaco Omusanvu ===
* Super Sevens 2 2021 (abaakwata ekyokubiri)
* 2021 Super Sevens 3 (bannantameggwa)
* Fayinolo ya Super Sevens eya 2021 (abaakwata ekyokubiri)
=== Empaka za 92 Sevens ===
* 2023 Super Sevens 2 (ekifo ekyokusatu)
=== Uganda Sevens ===
* [[:en:Africa_Men's_Sevens|Africa Sevens]] : [[:en:2016_Africa_Cup_Sevens|2016]], [[:en:2017_Africa_Cup_Sevens|2017]], [[:en:2022_Africa_Men's_Sevens|2022]] (abawanguzi) .
* [[:en:Africa_Men's_Sevens|Africa Sevens]] : [[:en:2019_Africa_Men's_Sevens|2019]] (abaakwata ekyokubiri)
* [[:en:Africa_Men's_Sevens|Africa Sevens]] : [[:en:2018_Africa_Men's_Sevens|2018]], [[:en:2023_Africa_Men's_Sevens|2023]] (ekyokusatu) .
=== Uganda ===
* [[:en:Rugby_Africa_Cup|Ekikopo kya Afrika]] : [[:en:2016_Africa_Cup|2016]], [[:en:2017_Rugby_Africa_season|2017]], [[:en:2018_Rugby_Africa_season|2018]] (ekyokusatu)
* [[:en:Elgon_Cup|Ekikopo kya Elgon]] : 2019
=== Kyaama ===
* 2011 Uganda Schools League MVP
* 2011 [[:en:Blackrock_Rugby_Festival|Blackrock Rugby Festival]] MVP
* 2011 [[:en:Safari_Sevens|Safari Sevens Schools]] MVP
* 2012 Uganda Rugby Union Young Player of the Year[[:en:Uganda_Rugby_Union|Omuzannyi omuto ow'omwaka owa Uganda Rugby Union]]
* 2016 Uganda Sports Press Association Omuzannyi w'Omwaka<ref>https://thelocal.ug/philip-wokorach-bids-farewell-emotional-message-ugandan-fans/</ref>
* Omukubi w'omupiira ow'omwaka 2017 Uganda Sports Press Association
== Ebijuliziddwa ==
== Ebijuliziddwa wabweru wa wikipedia ==
* [https://www.itsrugby.co.uk/player-international-32901.html Philip Wokorach] ku mukutu gwa itsrugby.co.uk
[[Category:Pages with unreviewed translations]]
kr8oa0izg57st90vu3s2tn1v061ez5x
Naomi Karungi
0
12196
46874
42801
2026-04-05T04:56:17Z
InternetArchiveBot
6271
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
46874
wikitext
text/x-wiki
'''Naomi Karungi''' (1 Ogwekkumineebiri 1978 – 28 Ogwolubereberye 2020). Yali Munnayuganda [[:en:Helicopter_pilot|omuvuzi wa nnamunkanga]] mu kiseera we yafiira, yali Muduumizi ku tterekero ly'ebyokulwanyisa n'ennyonyi erya [[:en:Bell_Helicopter|Augusta Bell Helicopters]] mu [[:en:Uganda_People's_Defence_Force|ggye ly'omu bbanga erya UPDF]] . <ref name="1R">https://web.archive.org/web/20200201102304/https://edge.ug/2020/01/31/muhoozi-eulogises-maj-karungi-flown-home-for-burial/</ref> <ref name="2R">https://www.independent.co.ug/two-dead-after-updf-helicopter-crashes-in-gomba/</ref> <ref name="3R">https://www.monitor.co.ug/News/National/Two-dead-as-army-jet-crashes/688334-5434868-vcis8wz/index.html</ref>
== Obuvo n'okusoma kwe ==
Yazaalibwa mu [[:en:Ntungamo_District|Disitulikiti y’e Ntungamo]], mu [[:en:Western_Region,_Uganda|Bugwanjuba]] bwa Uganda. Yasomera mu masomero ga pulayimale ne siniya ag’omu kitundu ekyo. Yasomera mu [[:en:Makerere_University|yunivasite y'e Makerere]], n'afuna diguli esooka eya [[:en:Bachelor_of_Arts|Bachelor of Arts]] mu [[:en:Economics|nkwatagana z'abantu]] [[:en:Economics|n'ebyenfuna]] . Olwo n’akkirizibwa mu [[:en:East_African_Civil_Aviation_Academy|ttendekero ly’ennyonyi erya East African Civil Aviation Academy]], n’atikkirwa ne [[:en:Commercial_pilot_licence|Commercial Pilot License]], oluvannyuma lw’okusomesebwa emyaka esatu. <ref name="4R">https://thetowerpost.com/2020/01/28/fallen-updf-pilot-who-was-maj-naomi-karungi/</ref> Karungi yali alina okugenda mu Amerika oluvannyuma mu 2020, okutendekebwa ng'omusomesa w'abavuzi b'ennyonyi zi nnamunkanga. <ref name="5R">https://www.monitor.co.ug/News/National/More-details-about-two-UPDF-officers-killed-chopper-crash/688334-5436140-12cdltjz/index.html</ref> <ref name="6R">https://www.monitor.co.ug/News/National/What-you-didn-t-know-about-Maj-Naome-Karungi/688334-5437498-4dssb4z/index.html</ref>
== Omulimu gwe ==
Mu biseera bya 2002, Naomi yeegatta ku ggye ly’omu bbanga erya UPDF nga tannafuna layisinsi ye ey’okuvuga ennyonyi. Bwe yafuna ebisaanyizo by’okubeera omuvuzi w’ennyonyi, yasindikibwa ku Entebbe Air Force Base. Yalonda kuvuga nnamunkanga, okwawukanako n’ennyonyi ezirina ebiwaawaatiro ebinywevu, okusinziira ku bujulizi bwe yawa ku katambi mu 2019. Yakubirizibwa okukuguka mu nnyonyi nnamunkanga okuva mu baduumizi b’amagye g’omu bbanga ga UPDF mu kiseera ekyo. <ref name="3R" /> <ref name="5R" /> <ref name="7R">https://www.youtube.com/watch?v=t9MTc_PA99Q</ref>
Mu myaka gye gyonna 15 egy'okukola (2005–2020) mu ggye ly’omu bbanga erya UPDF, yavuganga nnamunkanga ezitali nnwanyi. Mu 2015, yavuga Pulezidenti [[:en:Yoweri_Museveni|Yoweri Museveni]] okuva mu maka ge e [[:en:Rwakitura|Rwakitura]] okutuuka [[:en:Entebbe|e Entebbe]] . <ref name="4R" /> <ref name="8R">https://www.pmldaily.com/news/2020/01/updf-jet-ranger-crashes-as-reports-indicate-female-pilot-maj-karungi-is-killed.html</ref>
Ono ye yali omuvuzi wa nnamunkanga omukyala asinga obumanyirivu mu ggye ly’omu bbanga erya UPDF mu kiseera we yafiira. Ku ddaala lya Major, yaliko Omuduumizi w’ekibinja kya Bell Helicopter Squadron mu ggye ly’omu bbanga erya UPDF. <ref name="9R">{{Cite web |url=https://kampalapost.com/index.php/content/updf-mourns-crashed-jet-pilots-maj-karungi-cadet-wakalu |title=Archive copy |access-date=2025-10-12 |archive-date=2025-07-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250718234737/https://www.kampalapost.com/index.php/content/updf-mourns-crashed-jet-pilots-maj-karungi-cadet-wakalu |url-status=dead }}</ref>
== Okufa kwe ==
Ku makya ga 28 Ogwolubereberye 2020, nnamunkanga ya UPDF Air Force [[:en:Bell_206|Bell Jetranger]] nnamba AF-302, ng’eva ku [[:en:Kalama_Armoured_Warfare_Training_School|Kalama Armored Warfare Training School]] okutuuka ku kisaawe ky'ennyonyi ennwanyi ekya [[:en:Entebbe_International_Airport|Entebbe Air Force Base]] ng’etisse Major Karungi ne [[:en:Lieutenant|Lieutenant]] Benon Wakalo, [[:en:Flight_cadet|omuvuzi wa cadet]], yagwa ku ''lusozi Ndese'', okumpi n’e [[:en:Bulo,_Uganda|Bulo]], mu [[:en:Butambala_District|Disitulikiti y’e Butambala]], mu kiseera [[:en:Thunderstorm|ky’embuyaga erimu okubwatuka kw'eggulu]]. Abavuzi b’ennyonyi bombi baafiira mu kifo ekyo. Bano baali bava e Kabamba ku kutendekebwa okw’awamu mu amagye g’ebyokwerinda mu bbanga. Dduyiro eno yali esaziddwamu olw’embeera y’obudde embi. <ref name="5R" /> <ref name="8R" /> <ref name="10R">https://chimpreports.com/update-female-pilot-maj-naome-karungi-dies-in-updf-chopper-crash/</ref>
== Laba ne ==
* [[:en:Rebecca_Mpagi|Rebecca Mpagi]]
* [[:en:Flavia_Byekwaso|Flavia Byekwaso]]
* [[:en:Annette_Nkalubo|Annette Nkalubo]]
== Ebijuliziddwa ==
== Ebijuliziddwa wabweru wa wikipedia ==
* [https://www.google.com/maps/place/Butambala/@0.09209,31.9529928,11z/data=!4m5!3m4!1s0x177d691e0e4d7585:0x629ab0a6cc36e034!8m2!3d0.17425!4d32.1064668 Maapu ya Disitulikiti y'e Butambala, Eraga Ekifo Bulo]
* [https://www.theeastafrican.co.ke/news/ea/Two-killed-in-Uganda-military-plane-crash/4552908-5435144-nqv0f/index.html Babiri Baafiira Mu Uganda Ennyonyi Y'amagye Eyagwa]
6j2lleo2nlatstl1l5qb3kfw3oxb4e3
Robert Katera
0
12339
46890
44446
2026-04-05T09:42:26Z
InternetArchiveBot
6271
Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
46890
wikitext
text/x-wiki
'''Robert Kateera''' olumu liwandiikibwa nga '''Katera''' yazaalibwa 1995. [[:en:Uganda|Munnayuganda]], [[:en:Social_entrepreneur|Mutandiisi wa bizinensi eziyamba abantu]] era [[:en:Activist|omulwanirizi]] w'eddembe ng'abeera [[:en:Canada|Canada]] . Ye mutandisi w'ekitongole kya Trudeau Youth Council Foundation, ekitongole kye yatandikawo oluvannyuma lwa kizibwe we okuzaalibwa nga talina ggumba ly'omukugulu. <ref name="auto">{{Cite web |url=https://www.matookerepublic.com/2022/10/13/meet-robert-kateera-a-ugandan-social-entrepreneur-helping-amputee-children-walk-again/ |title=Archive copy |access-date=2025-10-26 |archive-date=2023-09-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230924213501/https://matookerepublic.com/2022/10/13/meet-robert-kateera-a-ugandan-social-entrepreneur-helping-amputee-children-walk-again/ |url-status=dead }}</ref> Ng’ayita mu musingi guno awa abaana ab’emyaka 18 n’okudda wansi mu Uganda amagulu amakolerere n’ebintu ebirala ebiyamba okutambula. <ref>https://campusbee.ug/news/social-entrepreneur-robert-kateera-set-to-launch-foundation-in-uganda/</ref>
== Obuto bwe ==
Kateera yazaalibwa [[:en:Kampala|Kampala]], [[:en:Uganda|Uganda]] gye yakulira ne bazadde be saako ne baganda be. Pulayimale yagisomera ku Uganda Martyrs Primary School. Oluvannyuma neyegatta ku Taibah College, yasenguka n’agenda e [[:en:Canada|Canada]] gye yakolera okutendekebwa kwe okw’ennyonyi mu kkampuni ya Toronto Airways, ettendekero ly’ennyonyi mu Canada <ref name="auto1">{{Cite web |url=https://kampalapost.com/content/through-trudeau-youth-council-robert-kateera-helping-amputees-walk-again |title=Archive copy |access-date=2025-10-26 |archive-date=2023-12-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231211222729/http://kampalapost.com/content/through-trudeau-youth-council-robert-kateera-helping-amputees-walk-again |url-status=dead }}</ref>
== Ekitongole ky’abavubuka ekya Trudeau Youth Foundation ==
Mu 2019, yatandikawo '''ekitongole kya Trudeau Youth Council Foundation''', oluvannyuma lwa Kizibwe we okuzaalibwa nga talina gumba ly'omukugulu. N’ekyavaamu, Kateera yakola nnyo obutasalako okunoonya ekyo ekinagonjoola ensonga eno. <ref>https://mugibson.com/robert-kateera-to-launch-youth-foundation/</ref> <ref name="auto1"/> Okufuna [[:en:Limb_(anatomy)|ekyuma]] [[:en:Artificial|ekijingirire]] kye kirowoozo kye yali akoledde kizibwe we, era awo we wava okwagala okuyamba abaana abalala naddala abo abaali batasobola kugula. <ref>{{Cite web |date=October 18, 2022 |title=Meet Robert Kateera, a Ugandan helping amputee children walk again |url=https://www.pmldaily.com/news/2022/10/meet-robert-kateera-a-ugandan-helping-amputee-children-walk-again.html}}</ref> Ekitongole kino kiwagira abavubuka [[:en:Amputees|abatemeddwako ebitundu by’omubiri]] n’abaana abalina obuzibu mu bitundu by’omubiri, wamu n’okukolagana obulungi n’abakugu n’abantu b’omukitundu okulaba nga b'eyimirizaawo. Ekitongole kino kifuba okutuukiriza omulimu guno nga kiwa abavubuka abataliiko mwasirizi abali wakati w'emyaka 2 okutuuka ku 18 ebyuma ebikozesebwa mu kutereeza amannyo. <ref name="auto"/> <ref name="auto1" />
== Ebijuliziddwa ==
{{Reflist}}
== Ebijuliziddwamu W'abweru a Wikipedia ==
* [https://kampalaedgetimes.com/robert-kateera-helping-amputee-children-walk-again/ Robert Kateera: Okuyamba Abaana Abatemeddwako Ebitundu Okuddamu Okutambula]
* [https://web.archive.org/web/20231211222729/http://kampalapost.com/content/through-trudeau-youth-council-robert-kateera-helping-amputees-walk-again Ng’ayita mu lukiiko lw’abavubuka olwa Trudeau, Robert Kateera Ayamba Abatemwako Ebitundu Okuddamu Okutambula |... Ekitongole kya Kampala Post]
* [https://www.pmldaily.com/news/2022/10/meet-robert-kateera-a-ugandan-helping-amputee-children-walk-again.html Sisinkana Robert Kateera Munnayuganda ng'ayamba abaana abatemeddwako ebitundu by'omubiri okuddamu okutambula]
* [https://chimpreports.com/canadian-premier-trudeau-appoints-ugandas-robert-kateera-to-head-youth-council/ Ssaabaminisita wa Canada, Trudeau alonze Robert Kateera owa Uganda okukulira olukiiko lw'abavubuka]
oou9grmo9w3w07c58sdf2u112zg83a8
Rolex
0
12682
46891
45985
2026-04-05T09:49:19Z
InternetArchiveBot
6271
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
46891
wikitext
text/x-wiki
Rolex kye kimu ku by’okulya eby’oku luguudo ebimanyiddwa ennyo mu Uganda , ng’erimu omelette [[Ebika by'enva|y’enva endiirwa]] ng’ezingiddwa mu chapati (ekika ky’omugaati omuwanvu ). <ref name="emmymade">{{Cite web |last=Emmy |date=June 11, 2024 |title=Homemade Chapati & The Ugandan Rolex |url=https://www.emmymade.com/homemade-chapati-the-ugandan-rolex/ |access-date=2025-07-14 |website=Emmymade}}</ref>Ekyokulya kino kitwalibwa ng’eky’obugagga ky’eggwanga n’akabonero k’obuwangwa bwa Uganda, nga ekiikirira okugatta ebirungo by’okufumba eby’omu South Asia n’ebirungo by’omu kitundu awamu n’ebyo bye baagala. <ref name="conversation">{{Cite web |last= |date=January 4, 2025 |title=Uganda's rolex is much more than a street food – it's a national treasure |url=https://theconversation.com/ugandas-rolex-is-much-more-than-a-street-food-its-a-national-treasure-241439 |access-date=2025-07-14 |website=The Conversation}}</ref> Kino kitegekebwa nga bagatta amagi(omelette) n'enva endiirwa ezizingiddwa mu chapati . Ekyokulya kino kyangu okuteekateeka , era esobola okukilya essaawa yonna ey’olunaku, okuva ku ky’enkya okutuuka ku mmere ey’ekyemisana oba ey’ekyeggulo oba emmere ey’akawoowo. <ref>{{Cite book |last=Briggs |first=Philip |year=2020 |title=Uganda: The Bradt Travel Guide |publisher=Bradt Travel Guides Ltd |isbn=9781784776428 |location=England |pages=81 |language=English}}</ref> <ref>{{Cite web |last=Parke |first=Phoebe |date=2016-06-05 |title=Why African chefs think you should eat Rolex |url=http://www.cnn.com/2016/06/05/africa/african-food-internet/index.html |access-date=29 August 2016 |publisher=CNN}}</ref>
Erinnya "Rolex" liva mu nkola y'okuteekateeka, naddala okuva mu kigambo "amagi agazingiddwa," nga omelette bw'eyiringisibwa munda mu chapati. Olukungaana luno olw'okutuuma amannya mu ngeri ey’okusaaga esigadde nywevu nnyo mu buwangwa bwa Uganda, era abantu b’omu kitundu batera okusaaga nga bagamba nti: '''“'''Wano tetwambala ''rolex'', tugirya. ." <ref name="csmonitor">{{Cite web |last= |date=June 7, 2023 |title=Uganda rolex street food hits price problems |url=https://www.csmonitor.com/World/Africa/2023/0427/In-Uganda-rolex-is-a-timeless-street-food |access-date=2025-07-14 |website=Christian Science Monitor}}</ref> <ref>{{Cite web |date=2015-04-02 |title=The Ugandan town selling rolex for 40p |url=https://www.bbc.co.uk/news/newsbeat-31125224 |access-date=29 August 2016 |website=BBC News |publisher=}}</ref> <ref name="africanews">{{Cite web |last=Muisyo |first=Victor |date=August 22, 2015 |title=In Uganda, 'Rolex' means time for an egg snack |url=https://www.africanews.com/2018/08/22/in-uganda-rolex-means-time-for-an-egg-snack/ |access-date=May 30, 2019 |publisher=Africanews |language= |quote=}}</ref>
== Ebyafaayo n’ensibuko ==
[[File:Rolex_wrap.jpg|thumb|Rolex ekyenkya wrap okuva e Mbale, Uganda]]
Rolex eno yasibuka mu kitundu ky’e Busoga mu buvanjuba bwa Uganda, abantu b’e Basoga gye baasooka okukwatagana n’emmere y’e Asia nga bayita mu by’obusuubuzi eby’ebyafaayo n’engeri y’okusenguka. <ref name="conversation"/> Essowaani eno ekiikirira okugatta ennono z’okufumba z’Abayindi n’ebirungo bya Uganda eby’omu kitundu n’enkola y’okufumba. <ref name="conversation" /> Ekitundu kya chapati kyayingizibwa mu Uganda abakozi Abayindi abaali bafunye endagaano abaaleetebwa ab'obuyinza mu matwale ga Bungereza ku nkomerero y'ekyasa eky'ekkumi n'omwenda okuzimba oluguudo lw'eggaali y'omukka olwa Uganda okuva ku mwalo gw'e Kenya e Mombasa okutuuka e [[Kampala]] . <ref name="csmonitor"/> Okuva lwe yasibuka mu Busoga, endowooza ya Rolex yasaasaana mu bitundu by’e [[Wandegeya]] okumpi ne [[Makerere University, Uganda|Yunivasite y’e Makerere]] mu Kampala, gye yafunira ettutumu mu bayizi abasiima ebbeeyi yaayo, ennyangu, n’omugaso gw’emmere. <ref name="cpafrica">{{Cite web |last= |date=December 10, 2019 |title=Really Tasty Rolex, a traditional Ugandan dish |url=https://www.cpafrica.org.uk/a-taste-of-africa/a-taste-of-africa-first-stop-uganda/ |access-date=2025-07-14 |website=CPA}}</ref> Emmere eno mu kusooka yatwalibwa nga "emmere y'omuntu omwavu" naye mpolampola yakkirizibwa mu bantu ab'ebiti byonna. . <ref name="cpafrica" /> <ref name="africanews"/> <ref name="kabiza">{{Cite web |last= |date=April 24, 2025 |title=Rolex – the Favorite Street Food of Ugandans |url=https://kabiza.com/rolex-the-favorite-street-food-of-ugandans/ |access-date=2025-07-14 |website=Kabiza}}</ref>
== Okuteekateeka n’ebirungo ==
Rolex ey’ennono erimu ebitundu ebikulu ebiwerako ebitegekeddwa mu nsengeka eyeetongodde. Omusingi gwe gwa chapati ogwaakakolebwa, nga guno gwe mugaati omugonvu ogutali muzimbulukufu ogufaananako ne roti oba paratha . <ref name="dontmiss">{{Cite web |last= |date=October 26, 2020 |title=Ugandan Rolex (Omelette Rolled in Chapati) |url=https://www.dontmissmyplate.com/how-to-cook/2020/10/16/ugandan-rolex |access-date=2025-07-14 |website=Don't Miss My Plate}}</ref> Ekitundu kya magi (omelette) kitera okubeeramu amagi agakubiddwa nga gatabikiddwamu enva endiirwa ezisalasalidwa obulungi nga kkabichi, ennyaanya, n’obutungulu,okukola ekijjuulo ekirabika obulungi era ekiwooma . <ref name="kabiza"/>Enkola y'okufumba erimu okuteekateeka chapati okusooka, okuva ku ntandikwa oba okukozesa omugaati ogwakolebwa edda. . Oluvannyuma ebilungo ebigatidwa mu magi n’enva endiirwa bifumbibwa nga omelette mu ssepiki okutuusa wansi lw’ateredde, oluvannyuma ne bagukyusa okufumba oludda olulala. <ref name="allmom">{{Cite web |last= |date=March 13, 2025 |title=Rolex Recipe, A Delicious & Popular Ugandan Street Food |url=https://www.allmomdoes.com/blog/rolex-recipe-a-delicious-popular-ugandan-street-food/ |access-date=2025-07-14 |website=AllMomDoes}}</ref> Bw'omala okuteekamu ebirungo byonna, oteeka omelette ku chapati n'ogizinga , n'ofuna ekijjulo ekyokulya ekitambuzika, ela nga osobola okikwata mu ngalo . <ref name="allmom" />
[[File:ROLEX2.jpg|alt=A "Rolex" merchant frying chapatis|thumb|Omusuubuzi wa "Rolex" ng'asiika chapati]]
Rolex egabulibwa ku mikolo egy’enjawulo mu bantu ba Uganda okusukka omulimu gwayo ng’okuyimirizaawo. Kikola ng’akabonero k’eggwanga n’okugumira embeera, nga kikiikirira okukyusakyusa mu ngeri ey’obuyiiya kw’ebikozesebwa mu kufumba kw’amawanga amalala okusinziira ku buwoomi bw’omu kitundu n’embeera z’ebyenfuna. <ref name="tandfonline">{{Cite journal |last=Lukanda |first=Ivan Nathanael |date=2025 |title=Street Food Discourses and the Case of the Ugandan "Rolex" |url=https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/13696815.2024.2391742 |journal=Journal of African Cultural Studies |volume=37 |issue=2 |pages=227–241 |doi=10.1080/13696815.2024.2391742 |url-access=subscription |access-date=2025-07-14}}</ref> Essowaani eno era ekola ng’akabonero akalaga emirimu gy’ebyenfuna, kubanga abatunzi ba rolex bali buli wamu mu bibuga n’obubuga bwa Uganda bwonna, nga kiwa bangi emikisa gy’emirimu. <ref name="tandfonline" /> Rolex eyingidde nnyo mu bulamu bwa Uganda obwa bulijjo, ng’essowaani eno eriibwa essaawa yonna ey’olunaku, okuva ku ky’enkya okutuuka ku ky’eggulo, ekigifuula eky’okulya eky’enjawulo ekisukkulumye ku nsalo z’emmere ey’ekinnansi. <ref name="eatwell">{{Cite web |last= |date=May 25, 2022 |title=Home-made Ugandan Rolex Recipe |url=https://eatwellabi.com/home-made-ugandan-rolex-recipe/ |access-date=2025-07-14 |website=eat well abi}}</ref> Emmere eno ereeta okuwulira okw’okujjukira n’okwegomba mu Bannayuganda ababeera ebweru w’eggwanga, okukola ng’akakwate ku maka n’obuwangwa. <ref name="tandfonline" /> <ref name="africanews"/> <ref name="kabiza"/> Kikuzibwa mu luyimba lwa hip hop olwa [[Zohran Mamdani]] (nga Young Cardamom) ne munne HAB.
Okumanyika kwa rolex kiviiriddeko okubuna mu Uganda yonna. Abasuubuzi b’oku nguudo n’emidaala ku mabbali g’enguudo okwetoloola Kampala n’ebibuga ebirala ebinene be baweereza emeere eno, ng’ebiseera ebisinga bagitegekera mu ddakiika ezitakka wansi wa ttaano. <ref name="cpafrica"/>Olwokuba emmere eno nyangu yakutegeka n'okugifuna kigireetedde okumanyika ennyo abayizi, abakozi, n'abantu ababeera mu bibuga abanoonya emmere eri ku bbeeyi ensaamusaamu ate nga nnungi eri obulamu.. Rolex eno etundibwa ku ssente entono nga USh<nowiki><span typeof="mw:Entity" id="mwoA">&</nowiki>nbsp;<nowiki></span></nowiki>1,000/ (US$0.28), esinga kuliibwa mu bibuga ng’emmere ey’amangu era ebadde etumbulwa ab’obuyinza ng’ekifo eky’obulambuzi mu nsi yonna . <ref>{{Cite web |date=2022-01-25 |title=Uganda's 204kg rolex sets Guinness World Record |url=https://www.theeastafrican.co.ke/tea/news/east-africa/uganda-rolex-guinness-world-record-3693776 |access-date=2022-02-21 |website=The East African |language=en}}</ref> Obukulu bw’obuwangwa bwa rolex byongera okuggumiza ekivvulu kya Rolex Festival ekitegekebwa buli mwaka mu masekkati ga Kampala, nga kino kyawagirwa ekitongole ky’ebyobulambuzi ekya Uganda Tourism Board. <ref name="cpafrica" /> Ekivvulu kino kijaguza omulimu gw'meere eno mu buwangwa bwa Uganda n'okugutumbula ng'ekimu ku by'obusika mu kufumba n'obulambuzi mu ggwanga. <ref name="cpafrica" />
== Enkola ez’enjawulo n’okukyusa okusinziira ku mulembe ogw’ennaku zino.” ==
[[File:Fried_eggs_for_making_a_rolex.jpg|thumb|Rolex ekika kya Rolex]]
Wadde nga rolex ey’ekinnansi ekuuma ebitundu byayo ebikulu ebya chapati, amagi, n’enva endiirwa, enjawulo ez’omulembe zizze zijja okusobola okukola ku buwoomi obw’enjawulo n’emmere gye yeegomba. Abamu ku batunda bawaayo enkyusa ezisinga okuba ez’omutima omuli ebirungo ebirala oba okukyusaamu okusinziira ku buwoomi bw’ekitundu mu bitundu bya Uganda eby’enjawulo. <ref name="kabiza"/> Emmere eno era efunye okusiimibwa mu nsi yonna, ng’enkola okumanyibwa, ebirungo n'ebirala ebirabikira mu mawulire g'emmere mu nsi yonna n'ebirabo by'emmere ebikola ku mmere y'Abafirika <ref name="emmymade"/> Rolex ekiikirira ekyokulabirako ekirungi eky’okugatta eby’okufumba, nga kiraga engeri emmere ennansi gy’esobola okukulaakulana okuyita mu kuwaanyisiganya eby’obuwangwa ate nga ekuuma empisa zaayo enkulu n’amakulu g’obuwangwa. <ref name="conversation"/> <ref name="braai">{{Cite web |last= |date=October 2, 2024 |title=The Ugandan Rolex: How a Simple Street Food Became a Culinary Icon |url=https://www.braaininja.com/post/the-ugandan-rolex-how-a-simple-street-food-became-a-culinary-icon |access-date=2025-07-14 |website=Braai Ninja |archive-date=2025-07-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250710223424/https://www.braaininja.com/post/the-ugandan-rolex-how-a-simple-street-food-became-a-culinary-icon |url-status=dead }}</ref>
Ebigambo ebirala ebikwatagana ne rolex mulimu:
* "Titanic": chapati bbiri oba okusingawo ezikozesebwa wamu mu kuyiringisiza ekitundu.
* " [[Kikomando]] ": chapati bagisala ne bagitabulamu ebijanjalo. Erinnya lino liva ku mujaasi wa komando oba unit okulya amangu mu . Era kiyinza okutegeeza omuntu atatya kutambula ng’alya emmere y’oku nguudo n’emikono gye. <ref>{{Cite web |title=Kikomando {{!}} Traditional Street Food From Uganda {{!}} TasteAtlas |url=https://www.tasteatlas.com/kikomando |archive-url=https://web.archive.org/web/20190606200133/https://www.tasteatlas.com/kikomando |archive-date=2019-06-06 |access-date=2025-07-14 |website=www.tasteatlas.com}}</ref>
Mu 2022, bbeeyi ya rolex yalinnya nnyo nga kyava ku olutalo lwa Russia ne Ukraine n’ebbeeyi y’obuwunga bw’eŋŋaano n’amafuta g’okufumba okulinnya. Pulezidenti wa Uganda [[Yoweri Museveni]] mu ngeri etamanyiddwa nnyo yawa amagezi nti abantu balekere awo okwemulugunya ku bbeeyi ya rolex ela nagamba balyemu muwogo. <ref name="csmonitor"/>
== Ebiwandiiko ebikozesebwa ==
1.{{cite web |author=Emmy |date=June 11, 2024 |title=Homemade Chapati & The Ugandan Rolex |url=https://www.emmymade.com/homemade-chapati-the-ugandan-rolex/ |access-date=2025-07-14 |website=Emmymade}}
2.{{cite web |author=Emmy |date=June 11, 2024 |title=Homemade Chapati & The Ugandan Rolex |url=https://www.emmymade.com/homemade-chapati-the-ugandan-rolex/ |access-date=2025-07-14 |website=Emmymade}}
3.{{Cite book |last=Briggs |first=Philip |year=2020 |title=Uganda: The Bradt Travel Guide |publisher=Bradt Travel Guides Ltd |isbn=9781784776428 |location=England |pages=81 |language=English}}
4.{{cite web |last=Parke |first=Phoebe |date=2016-06-05 |title=Why African chefs think you should eat Rolex |url=http://www.cnn.com/2016/06/05/africa/african-food-internet/index.html |accessdate=29 August 2016 |publisher=CNN}}
5.{{cite web |author= |date=June 7, 2023 |title=Uganda rolex street food hits price problems |url=https://www.csmonitor.com/World/Africa/2023/0427/In-Uganda-rolex-is-a-timeless-street-food |access-date=2025-07-14 |website=Christian Science Monitor}}
7.{{cite web |last=Muisyo |first=Victor |date=August 22, 2015 |title=In Uganda, 'Rolex' means time for an egg snack |url=https://www.africanews.com/2018/08/22/in-uganda-rolex-means-time-for-an-egg-snack/ |access-date=May 30, 2019 |publisher=Africanews |language= |quote= |location=}}
8.{{cite web |author= |date=December 10, 2019 |title=Really Tasty Rolex, a traditional Ugandan dish |url=https://www.cpafrica.org.uk/a-taste-of-africa/a-taste-of-africa-first-stop-uganda/ |access-date=2025-07-14 |website=CPA}}
9.{{cite web |author= |date=April 24, 2025 |title=Rolex – the Favorite Street Food of Ugandans |url=https://kabiza.com/rolex-the-favorite-street-food-of-ugandans/ |access-date=2025-07-14 |website=Kabiza}}
10.{{cite web |author= |date=October 26, 2020 |title=Ugandan Rolex (Omelette Rolled in Chapati) |url=https://www.dontmissmyplate.com/how-to-cook/2020/10/16/ugandan-rolex |access-date=2025-07-14 |website=Don't Miss My Plate}}
11.{{cite web |author= |date=March 13, 2025 |title=Rolex Recipe, A Delicious & Popular Ugandan Street Food |url=https://www.allmomdoes.com/blog/rolex-recipe-a-delicious-popular-ugandan-street-food/ |access-date=2025-07-14 |website=AllMomDoes}}
12.{{cite journal |last1=Lukanda |first1=Ivan Nathanael |date=2025 |title=Street Food Discourses and the Case of the Ugandan "Rolex" |url=https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/13696815.2024.2391742 |journal=Journal of African Cultural Studies |volume=37 |issue=2 |pages=227–241 |doi=10.1080/13696815.2024.2391742 |url-access=subscription |access-date=2025-07-14}}
13.{{cite web |author= |date=May 25, 2022 |title=Home-made Ugandan Rolex Recipe |url=https://eatwellabi.com/home-made-ugandan-rolex-recipe/ |access-date=2025-07-14 |website=eat well abi}}
14.{{cite web |author= |date=May 25, 2022 |title=Home-made Ugandan Rolex Recipe |url=https://eatwellabi.com/home-made-ugandan-rolex-recipe/ |access-date=2025-07-14 |website=eat well abi}}
15.{{cite web |author= |date=October 2, 2024 |title=The Ugandan Rolex: How a Simple Street Food Became a Culinary Icon |url=https://www.braaininja.com/post/the-ugandan-rolex-how-a-simple-street-food-became-a-culinary-icon |access-date=2025-07-14 |website=Braai Ninja}}
17.{{Cite web |title=Kikomando {{!}} Traditional Street Food From Uganda {{!}} TasteAtlas |url=https://www.tasteatlas.com/kikomando |archive-url=https://web.archive.org/web/20190606200133/https://www.tasteatlas.com/kikomando |archive-date=2019-06-06 |access-date=2025-07-14 |website=www.tasteatlas.com}}
18.{{cite news|date=2024-04-01|title=Ugandan Rolex|url=https://sportsafari.africa/news/141/|access-date=2024-04-01|work=sportsafari.africa|publisher=Nile Sport Safari}}
19.{{cite news|last1=Dahir|first1=Abdi Latif|title=Ukraine War Squeezes Street Snack in Uganda|url=https://www.nytimes.com/interactive/2023/02/28/world/africa/uganda-food-prices-ukraine-war.html|access-date=4 March 2023|work=[[The New York Times]]|date=28 February 2023}}
lvoa0g8y64443gtr70vsrto58sz0vhp
Olive Kigongo
0
12747
46878
46621
2026-04-05T05:37:49Z
InternetArchiveBot
6271
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
46878
wikitext
text/x-wiki
'''Olive Zaitun Kigongo''' (née Olive Makambera; yazaalibwa 1954), Munnayuganda, musuubuzi mukyala munnabizinensi era omukungu w'ekitongole mu Uganda, aweereza nga pulezidenti era [[:en:Chief_executive_officer|akulira emirimu]] (CEO) mu kibiina ekigatta abasuubuzi n'amakoleroo ekya ''Uganda National Chamber of Commerce and Industry.''<ref name="One">Omoding, Isaac (22 September 2012). [https://www.newvision.co.ug/new_vision/news/1307211/olive-kigongo-panel-discussing-global-financial-crisis "Olive Kigongo on panel discussing global financial crisis"]. ''New Vision''. Retrieved 1 February 2018.</ref> <ref name="Two">Odyek, John (15 March 2017). [https://www.newvision.co.ug/new_vision/news/1448677/ugandas-business-community-invited-participate-germany-trade-fairs "Uganda's business community invited to participate in Germany's trade fairs]". ''New Vision''. Kampala. Retrieved 1 February 2018.</ref>
== Obuto bwe ==
Olive yazaalibwa mu [[:en:Mbarara_District|Disitulikiti y’e Mbarara]], mu [[:en:Western_Region,_Uganda|Buggwanjuba]] bwa Uganda. Mu 1987, nga wayise omwaka gumu bukya ekibiina kya National Resistance Movement (NRM) kiwamba obuyinza mu Uganda, Olive yasisinkana Al Hajji Moses Kigongo omumyuka wa ssentebe w'ekibiina kya NRM era bombi ne batandika okubeera awamu. Moses yagula ebyetagisa nga Olive akola nga kalabaalaba w'okuzimba ennyumba ezisulwamu ku luguudo lwa 13 Kololo Hill Drive, mu kitundu eky’omulembe e [[:en:Kololo|Kololo]], mu kibuga ekikulu ekya Uganda ekya [[:en:Kampala|Kampala]] . Mu 1990, okuva ennyumba bwe zatandiika okuzimbibwa, ennyumba eno yaggwa. Bombi bayingira mu maka ne batandika okukola amaka.<ref name="Three">Kiyonga, Derrick (13 July 2015). [https://web.archive.org/web/20180719173422/https://www.observer.ug/news-headlines/38721-kigongo-olive-now-fight-over-home "Kigongo, Olive now fight over home]". ''The Observer (Uganda)''. Kampala. Archived from the original on 19 July 2018. Retrieved 1 February 2018.</ref><ref name="Four">[https://www.google.com/maps/place/0%C2%B020'07.9%22N+32%C2%B035'34.9%22E/@0.3355278,32.5908445,451m/data=!3m2!1e3!4b1!4m13!1m6!3m5!1s0x177dbba48e9836c1:0xb7831faa8587ec82!2sUN+Global+Pulse+-+Pulse+Lab+Kampala!8m2!3d0.3384025!4d32.5967!3m5!1s0x0:0x0!7e2!8m2!3d0.3355396!4d32.5930241 "Location of Kololo Hill Drive, Kampala, Uganda]" (Map). ''Google Maps''. Retrieved 1 February 2018.</ref>
== Emirimu gye ==
Mu 2002, Olive Zaitun Kigongo yalondebwa nga pulezidenti omukyala eyasooka ow'ekibiina ekigatta abasuubuzi n’amakolero mu ggwanga ekya Uganda National Chamber of Commerce and Industry.<ref name="When">Balghis Badri; Aili Mari Tripp, eds. (2017). ''[https://books.google.com/books?id=CHxjDgAAQBAJ&dq=Olive+Kigongo+president+of+Uganda+National+Chamber+of+Commerce+and+Industry&pg=PT16 Women's Activism in Africa: Struggles for Rights and Representation]''. London: Zed Books Limited. ISBN <bdi>9781783609116</bdi>. Retrieved 1 February 2018.</ref> Okuva mu Gusooka 2018 okutuusa kati, akyali mukulembeze w’ekibiina kino ekyatandikibwawo mu 1933, newankubadde ng’obukulembeze bwe buzze buvumirirwa n’okusoomoozebwa okw'enjawulo. <ref>Mark Keith Muhumuza, and Jonathan Adengo (27 September 2016). [http://www.monitor.co.ug/Business/Prosper/Is-Chamber-of-Commerce-still-relevant-/688616-3395518-pjhaf5z/index.html "Is Chamber of Commerce still relevant]?". ''Daily Monitor''. Kampala. Retrieved 1 February 2018.</ref> <ref>Business News (30 November 2016). [https://www.independent.co.ug/kyambadde-explains-indefinite-suspension-chamber-elections/ "Kyambadde explains indefinite suspension of chamber elections]". The Independent (Uganda). Kampala. Retrieved 1 February 2018. </ref>
Ye mmemba asinga okumala ebbanga ku lukiiko lwa EACCIA Board, ng’aweereza nga mmemba eyatandikawo mu Gwomwenda 2005, ng’ali wamu n’abakulembeze b’ebisenge bya Kenya ne Tanzania. <ref>[https://web.archive.org/web/20210731082516/https://www.stellawomenaroundtheworld.com/team/olive-kigongo/ "Olive Kigongo – Stella Woman Around The World]". Retrieved 11 October 2020.</ref>
== Famire ye ==
Olive Kigongo yawangaala emyaka egisoba mu 26 ne Moses Kigongo munnabyabufuzi ow'amaanyi mu kibiina ky’ebyobufuzi ekiri mu buyinza ekya [[:en:National_Resistance_Movement|National Resistance Movement]] . Maama w’abaana bataano. Okusinziira ku mpapula za kkooti, mu 1992, abafumbo bano baakola omukolo gw’okwanjula ogw’ennono gwe bayita ''Okuhingira'', mu maka ga bazadde be mu Buggwanjuba bwa Uganda, wabula Al Hajji Moses Saku Kigongo ekyo akiwakanya. <ref name="Seven">Kigongo, Juliet (9 April 2015). [http://www.monitor.co.ug/News/National/Kigongo-partner-disagree-sharing-property/688334-2680042-jj031u/index.html "Kigongo, partner disagree on sharing property"]. ''Daily Monitor''. Kampala. Retrieved 1 February 2018.</ref> Yakyusa erinnya okuva ku ''Olive Makambera'' n'afuuka ''Olive Kigongo'' . <ref name="Three"/> Abafumbo bano baafuna enjawukana mu bizinensi zaabwe ne mu kwagalana kwaabwe ne bayawukana oluvannyuma era buli omu n'avunaana munne mu mateeka. Mu 2016 balemererwa okutuuka ku nzikiriziganya ku by'obugagga bye balina omu wooteeri n’emizigo gye bagabana. <ref>[https://www.newvision.co.ug/news/1515584/hajj-kigongo-legalizes-marriage-sharifah-karungi "Hajj Kigongo legalizes marriage with Sharifah Karungi"]. ''www.newvision.co.ug''. Retrieved 11 October 2020.</ref>
Mu nkolagana eyategekebwa kizibwe we, Nathan Kajwangye mu 2015 e Congo, Olive yaferebwa zaabu w'obukadde n’obukadde; yali asuubira okukozesa ssente ezo okusasula okuddukanya ensonga ze ezaali zigenda mu maaso mu kooti okulwanyisa bba gwe yali ayawukanye naye. <ref>[https://www.redpepper.co.ug/2015/02/olive-kigongo-loses-millions-in-fake-gold-transaction/ "Olive Kigongo Loses Millions In Fake Gold Transaction"]. ''Red Pepper Uganda''. 2 February 2015. Retrieved 11 October 2020.</ref>
== Ebirala ebikulu ==
Ono ye mutandisi era ssentebe w'olukiiko olufuzi olwa "Amagara Skincare Limited", kkampuni ekola ebizigo esangibwa mu Kampala mu Uganda. <ref>Amagara Skincare Limited (26 January 2018). [https://web.archive.org/web/20161020082441/http://amagaraskincare.com/team "Our Team"]. Kampala: Amagara Skincare Limited. Archived from the original on 20 October 2016. Retrieved 1 February 2018.</ref> Olive alina ebitundu 15 ku 100 eby'ennyumba z'abapangisa eza Mosa Courts Suites, ekizimbe ky’amayumba g’abapangisa, ku [[:en:Nakasero|lusozi Nakasero]].<ref name="Five">[https://www.google.com/maps/place/Mosa+Court+Suites/@0.3174785,32.5841545,208m/data=!3m1!1e3!4m5!3m4!1s0x177dbb80446f10b5:0xa132ce822d437ce4!8m2!3d0.3169872!4d32.5849178 "Location of Mosa Court Suites, Nakasero Hill, Kampala]" (Map). ''Google Maps''. Retrieved 1 February 2018.</ref> Ebitundu 85 ku 100 ebisigadde bya Al Hajji Moses Kigongo. <ref name="Eight">Kigongo, Juliet (29 April 2016). "[https://web.archive.org/web/20180203005659/http://www.monitor.co.ug/News/National/Olive-Kigongo-appeals-decision-to-sell-Mosa-Court-shares/688334-3180776-1gtjfgz/index.html Olive Kigongo appeals decision to sell Mosa Court shares]". ''Daily Monitor''. Kampala. Archived from the original on 3 February 2018. Retrieved 1 February 2018.</ref>
== Laba ne bino ==
* [[:en:Angela_Ndambuki|Angela Ndambuki]]
* [[:en:Amelia_Kyambadde|Amelia Kyambadde]]
* [[:en:Jolly_Kaguhangire|Jolly Kaguhangire]]
== Ebijuliziddwamu ==
{{Reflist}}
== Ebijuliziddwamu w'abweru wa Wikipedia ==
* Website of the Uganda National Chamber of Commerce and Industry
hklbokfg8sijkc0zq3k2rcwyjyil1ul
Nataliey Bitature
0
12748
46875
46679
2026-04-05T04:59:06Z
InternetArchiveBot
6271
Rescuing 3 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
46875
wikitext
text/x-wiki
'''Nataliey Bitature''' (yazaalibwa 28 Ogwomwenda 1989) [[:en:Ugandan|Munnayuganda]] omusuubuzi era omukungu mu kiseera kino akola nga akulira abakozi mu kibiina kya The Simba Group. <ref>Carolyne B. Atangaza (May 2018). "[https://www.sqoop.co.ug/the-real-rich-kids-of-uganda The real rich kids of Uganda]". Sqoop. Retrieved 24 October 2021.</ref> <ref>Bitature, Nataliey (10 April 2019). "[https://www.linkedin.com/in/natalieybitature/ Nataliey Bitature, LinkedIn Profile]". LinkedIn.</ref> Bitature yalondebwa mu mpaka za [[:en:Forbes_30_Under_30|Forbes 30 Under 30]] mu 2015 era muwala wa [[:en:Patrick_Bitature|Patrick Bitature]], omu ku bagagga mu Uganda. <ref>"[https://web.archive.org/web/20190919011413/http://ener-grow.com/about/ About]". ''EnerGrow''. 2019-02-14. Retrieved 2019-09-20.</ref>
== Obuto bwe n'emisomo gye ==
Nataliey yazaalibwa nga 28 Ogwekkumi 1989 eri [[:en:Patrick_Bitature|Patrick Bitature]] ne Carol Bitature. <ref name=":1">http://eagle.co.ug/2016/07/28/bitature-daughter-excels-us1m-competition.html</ref>
Yafuna diguli ye eyasooka mu by’obusuubuzi n’ebyenjigiriza mu [[:en:Keele_University|Keele University]] okuva mu 2010–2013. Mu 2014, Nataliey olwo yeegatta ku [[:en:London_School_of_Business_and_Finance|London School of Business and Finance]] ( [[:en:LSBF|LSBF]] ) for Emerging Leaders Program eyamala emyezi ena n’oluvannyuma n’afuna diguli ey'okubiri mu by’obusuubuzi eya Master's in Social Entrepreneurship mu okuva ku [[:en:Hult_International_Business_School|Hult International Business School]] (okuva mu 2015–2016).
== Emirimu gye ==
Bitature yakola nga akulira ebyenkulakula ayitibwa Chief Business Development Officer mu Tateru Properties, omutendeke mu Investment Banking mu [[:en:Stanbic_Bank|Stanbic Bank]] [[:en:Uganda|Uganda]] Limited, [[:en:Uganda|Uganda]], era nga Business Development Associate Chapter Ten, [[:en:Uganda|Uganda]] .
Bitature, Keisuke Kubota ne Manon Lavaud be baatandikawo kkampuni ya Musana Carts mu kibuga kye [[:en:San_Francisco|San Francisco]] (Musana kitegeeza ‘Omusana’ mu lulimi lwe oluzaaliranwa, [[:en:Runyakitara|Orunyakitara]] ). Kkampuni eno ewa abasuubuzi b’oku nguudo ebigaali ebikozesa amasannyalaze g’enjuba.<ref>[http://eagle.co.ug/2016/07/28/bitature-daughter-excels-us1m-competition.html "Bitature daughter excels in US1m competition – Eagle Online]". Eagle Online. 2016-07-28. Retrieved 2018-04-24.</ref> Akatale akakulu ka Uganda abasuubuzi b’emmere ku nguudo, nga 80% bakyala okusinziira ku Bitature. <ref name=":3">Bitature, Nataliey (2017-07-12). [https://web.archive.org/web/20180412145308/https://blogs.worldbank.org/team/nataliey-bitature "Nataliey Bitature]". World Bank Blogs. Retrieved 2018-04-24.</ref> <ref>[http://blog.blackbusiness.org/2017/09/musana-solar-powered-food-carts-helping-poor-black-entrepreneurs-uganda-africa.html#more "Solar-Powered Food Carts Helping Poor Black Entrepreneurs to Become Street Vendors]". ''blog.blackbusiness.org''. Retrieved 2018-04-24.</ref> Ebigaali by’oku nguudo bibaamu bbaatule n’ettaala bisobole okukozesebwa n'ekiro. Musana Carts erina enkolagana n’ekitongole ekivunaanyizibwa ku kibuga kya Uganda ekikulu ekya Kampala Capital City Authority era ng’ebigaali byonna biwandiisibwa mu mateeka nga tebinnaba kutandiika kukozesebwa mu kibuga. <ref name=":3" /> <ref name=":4">ENGINEERING.com. "[https://web.archive.org/web/20180425115712/https://www.engineering.com/DesignerEdge/DesignerEdgeArticles/ArticleID/12026/Hult-Students-Engineer-Solar-Carts-for-Ugandan-Street-Vendors.aspx Hult Students Engineer Solar Carts for Ugandan Street Vendors"]. ''www.engineering.com''. Retrieved 2018-04-24.</ref><ref>[http://www.nhillfilms.com/article/musana-carts-to-make-street-vendors-lives-better "Musana Carts To Make Street Vendor's Lives Better]". NHILL FILMS. Retrieved 2018-04-24.</ref> Kkampuni eno egaba empeereza y'[[:en:Microfinance|okuwola ensimbi]] eri abo abatasobola kugula kagaali butereevu, wamu n’okutendekebwa ku ngeri y’okulongoosa emmere n’obukuumi. <ref name=":4" /> <ref>[https://www.devex.com/news/innovations-to-jumpstart-the-agricultural-revolution-90098 "Innovations to jumpstart the agricultural revolution"]. ''Devex''. 2017-04-20. Retrieved 2018-04-24.</ref> Buli kagaali kagula doola nga 400. <ref>Mwesigwa, Alon (2016-06-01). [http://allafrica.com/stories/201606010972.html "Uganda: Solar-Powered Cart to Change Life of a Vendor in Kampala]". ''The Observer (Kampala)''. Retrieved 2018-04-24.</ref>
Nataliey Bitature ye akulira abakozi mu Protea Hotel Naguru, Skyz. <ref>https://www.marriott.com/hotels/travel/ebbns-protea-hotel-kampala-skyz/</ref>
Nataliey era yatandikawo bizinensi bbiri ez'obuweereza mu [[:en:Kampala|Kampala]] . <ref>https://www.howwemadeitinafrica.com/start-snapshot-uganda-street-vendors-step-future/54535/</ref>
== Enkolagana endala n’obwammemba ==
Bitature ye dayirekita wa Project 500K, nga eno nteekateeka y’okutumbula abavubuka egenderera okuyamba abavubuka Bannayuganda okufuuka abatandisi oba bannabizinensi. <ref>https://www.independent.co.ug/bitature-foundation-aims-empower-500000-ugandan-youth/</ref> <ref>http://apearlnews.com/s2018/2018/04/13/tycoon-bitature-roots-for-hard-work/</ref> <ref>http://chimpreports.com/tycoon-bitature-launches-youth-development-project-as-bishop-lwanga-visits-ibanda/</ref>
== Awaadi z'eyafuna n’ebituukiddwaako ==
Ekibiina ekigatta eby'enfuna mu nsi yonna ekya [[:en:World_Economic_Forum|World Economic Forum]] kyalonda Bitature ng’omu ku bayiiya 5 abasinga okuyiiya mu Afrika mu 2016. <ref name=":2">Bitature, Nataliey (2017-07-12).</ref> Bitature ye yasinga mu mpaka za Hultz prize competition ezaliko ekirabo ekya miliyooni 1 eya doola za America. Nataliey yalondebwa mu [[:en:Forbes_30_Under_30|Forbes 30 Under 30]] mu 2018. <ref name=":0">{{Cite web |title=30. Nataliey Bitature |url=https://www.forbesafrica.com/30-under-30/2018/06/04/under-30-business/attachment/30-nataliey-bitature/ |access-date=4 October 2018 |website=forbesafrica.com |archive-date=4 October 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181004225859/https://www.forbesafrica.com/30-under-30/2018/06/04/under-30-business/attachment/30-nataliey-bitature/ |url-status=dead }}</ref> Era yawangula engule ya Young Achievers Award mu 2018 mu mutendera gwa Bizinensi. <ref name=":5">https://www.sautitech.com/startups/complete-list-winners-at-the-2018-young-achievers-awards/</ref>
== Ebimukwato eby'omunda ==
Bitature alina obutuuze bwa Bungereza ne [[:en:Ugandan|Uganda]] .
== Ebijuliziddwamu ==
{{Reflist}}
[[Category:Pages with unreviewed translations]]
aqmkbe0dpqsnef1aqu65z8e0aznbndg
Ruth Sebatindira
0
12768
46893
46657
2026-04-05T10:17:54Z
InternetArchiveBot
6271
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
46893
wikitext
text/x-wiki
'''Ruth Sebatindira''' Munnayuganda,munnamateeka w’ebitongole n’emisolo nga mu Gusooka 2020 yatandika emirimu gye nga omuddukanya wemirimu my kkampuni ya [[:en:Uganda_Telecom|Uganda Telecom Limited]] (UTL), <ref name="1R">Daily Monitor (5 January 2020). [https://www.monitor.co.ug/OpEd/Editorial/Give-Uganda-Telecom-Limited-kiss-of-life/689360-5407768-a70v43/index.html "Give Uganda Telecom Limited kiss of life"]. ''Daily Monitor''. Kampala, Uganda. Retrieved 7 January 2020.</ref> <ref>Daily Monitor (19 July 2020). "[https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/ruth-ssebatindira-appointed-utl-administrator-1867664 Ruth Ssebatindira appointed UTL Administrator]". ''Daily Monitor''. Kampala, Uganda. Retrieved 26 January 2023.</ref> kkampuni y’amasimu eya gavumenti, wansi w’enzirukanya ya kkooti okuva mu Gwokuna 2017.<ref name="2R">The EastAfrican (28 April 2017). [https://www.theeastafrican.co.ke/business/Govt-places-UTL-under-receivership/2560-3907716-kr2ehq/index.html "Government Places Troubled Telco UTL Under Receivership"]. ''The EastAfrican''. Nairobi, Kenya. Retrieved 7 January 2020.</ref> Yamaliriza emirimu gye egy'okuddukanya kkampuni ya UTL mu Gwekkuminogumu 2022 bwe yakwasa [[:en:Evelyn_Anite|Evelyn Anite]], Minisita omubeezi akwasaganya okugaba emigabo mu bwannannyini, nga bakiikirira bannannyini migabo emipya oluvannyuma lw’okukyusa erinnya lya UTL n’efuulibwa [[:en:Uganda_Telecommunications_Corporation_Limited|Uganda Telecommunications Corporation Limited]] (UTCL).<ref name="HandoR">Henry Sekanjako (19 November 2022). "[https://www.newvision.co.ug/category/news/utl-assets-businesses-sold-to-new-telecom-com-147799 UTL Assets, Businesses Sold To New Telecom Company".] ''New Vision''. Kampala, Uganda. Retrieved 19 April 2024.</ref>
== Obuto bwe n’obuyigirize ==
Ruth Sebatindira yazaalibwa mu Kampala mu Uganda mu 1973.
Alina Diguli mu mateeka eya [[:en:Bachelor_of_Laws|Bachelor of Laws]] gye yafunira ku [[:en:Makerere_University|Ssettendekero wa Makerere]], Yunivasite ya Gavumenti era esinga obunene n'obukulu. Era alina dipuloma ey'enyongereza mu kutaputa amateeka eya [[:en:Diploma_in_Legal_Practice|Diploma in Legal Practice]], eya muweebwa ku ttendekero ly'abannamateeka erya [[:en:Law_Development_Centre|Law Development Centre]], mu Kampala, ekibuga ekikulu ekya Uganda. Diguli ye ey'okubiri mu mateeka eya [[:en:Master_of_Laws|Master of Laws]] yagifunira ku [[:en:University_of_Manchester|University of Manchester]], mu Bungereza.<ref name="2R" /><ref name="3R">Ruth Sebatindira (January 2020). [https://www.linkedin.com/in/ruthsebatindira/?originalSubdomain=ug "Ruth Sebatindira SC: Founding Partner at Ligomarc Advocates".] LinkedIn.com. Retrieved 7 January 2020.</ref>
== Emirimu gye ==
Sebatindira yayitibwa okuweebwa ekitiibwa kya munnanmateeka mu kimanyikiddwa nga [[:en:Call_to_the_bar|called to the bar]] mu 1997, era emirimu gye yagitandira mu kkampuni ya Kalenge, Bwanika, Kimuli & Company, Advocates mu Kampala, gye yakolera okumala emyaka etaano. Oluvannyuma yakolera mu Deloitte Uganda nga omuwabuzi omukulu ku nsonga z'emisolo okutuusa mu 2003, lwe yatandikawo kkampuni ya Ligomarc Advocates. Y'avunaanizibwa ku misolo n’ebizimbe mu kkampuni ya Ligomarc Advocates.<ref name="2R" /><ref name="3R" />
Mu 2003, Sebatindira yatandikawo kkampuni ya bannamateeka eya Ligomarc Advocates esangibwa mu Kampala ng’ekola yekka. Oluvannyuma abalala beegatta ku kkampuni eno, era mu Gusooka 2020, kkampuni eno erina ba patana b'ekolagana n'abo bana, bannamateeka 18 n’abakozi 45 bonna awamu. <ref name="4R">Ligomarc Advocates (January 2020). [https://web.archive.org/web/20200808090436/https://www.ligomarc.com/our-story/ "Ligomarc Advocates: Our Story - Our History"]. Kampala: Ligomarc Advocates. Retrieved 7 January 2020.</ref>
Emirimu gye mu kyaasa ekya 21 mulimu okulemererwa kw'ebitongole, enkaayana zabalina emigabo, okukwasisa amateeka, okuwabula ku misolo, okuteesa ku pulojekiti z'ebyobusuubuzi n'endagaano. Okuva mu Gusooka 2020, y'enyigidde mu kuwabula abantu ku nsonga z'emisolo mu ndagaano z'ensimbi, endagaano z'amafuta, ebyamasanyalaze n'enkulakulana y'ebizimbe.<ref name="5R">Farooq Gessa Mousal (2 January 2020). [https://www.techjaja.com/meet-ruth-sebatindira-utls-new-administrator/ "Meet Ruth Sebatindira, UTL's new Administrator]". Kampala: Techjaja.com. Retrieved 7 January 2020.</ref>
Nga 2 Ogusooka 2020, Omulamuzi [[:en:Lydia_Mugambe|Lydia Mugambe]] owa Civil Division mu [[:en:High_Court_of_Uganda|kkooti enkulu]] eya Uganda yalonda Sebatindira nga omuddukkanya wa kkampuni y'ebyempuliziganya eya Uganda Telecom Limited, kkampuni ya gavumenti entono mu buwanika obwalondebwa kkooti okuva mu Gwokuna 2017.<ref>Uganda Radio Network (2 January 2020). [https://observer.ug/news/headlines/63097-court-appoints-ruth-sebatindira-new-utl-administrator "Court appoints Ruth Sebatindira new UTL administrator".] ''The Observer (Uganda)''. Kampala. Retrieved 7 January 2020.</ref> Sebatindira yakwata obuvunanyizibwa bwa UTL okuva ku [[:en:Bemanya_Twebaze|Bemanya Twebaze]] nga 6 Ogusooka 2020.<ref>Moses Kyeyune (6 January 2020). [https://www.monitor.co.ug/News/National/Bemanya-hands-over-new-UTL-administrator-Ruth-Sebatindira/688334-5408980-g56q8pz/index.html "Bemanya hands over to new UTL administrator Ruth Sebatindira"]. ''Daily Monitor''. Kampala. Retrieved 8 January 2020.</ref><ref>Reporter, Independent (2 January 2020). [https://www.independent.co.ug/ruth-ssebatindira-appointed-utl-administrator/ "Ruth Ssebatindira appointed UTL administrator".] ''The Independent Uganda''. Retrieved 26 January 2023.</ref>
== Obwa mmemba n'ebibiina ==
Sebatindira mmemba w'ebibiina ekitaba bannamateeka omuli Uganda Law Society, [[:en:East_Africa_Law_Society|East Africa Law Society]], [[:en:International_Bar_Association|International Bar Association]], [[:en:International_Fiscal_Association|International Fiscal Association]] ne mu Association of International Petroleum Negotiators.<ref name="5R" />
== Ebirala ebikulu ==
Yaweerezaako nga pulezidenti w'ekibiina ekigatta bannamateeka ekya [[:en:Uganda_Law_Society|Uganda Law Society]] okuva mu 2013 okutuuka mu 2016.<ref name="5R" /> Yaweereza nga ssentebe eyatandikawo akakiiko k'abakyala bannamateeka mu kibiina ekigatta bannamateeka ekya Uganda Law Society mu 2011.<ref name="5R" /> Ye kaminsona mu kakiiko k'ekitongole ekiramuzi akawabula Pulezidenti wa Uganda ku kulondebwa kw'abalamuzi.<ref name="5R" /><ref>[http://www.jsc.go.ug/jsc/welcome-message "Welcome message | Judicial Service Commission]". ''www.jsc.go.ug''. Retrieved 26 January 2023.</ref>
== Ebijuliziddwamu ==
jvndfgvs25hskwfkghxl3nk04wnd9q1
Richard Nduhura
0
12854
46869
46840
2026-04-04T20:20:42Z
ESTHER NAKITENDE
9175
Created by translating the section "Work experience" from the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1345811306|Richard Nduhura]]"
46869
wikitext
text/x-wiki
'''Richard Nduhura''', ebiseera ebimu liwaandiikibwa '''Richard Nduhuura''', munnayuganda, munnabyabufuzi, munnamawulire era nga musawo wabisolo nga mu kiseera kino akola nga omukiise wa Uganda ow'enkalakkalira mu [[:en:United_Nations|kibiina ky'amawanga amagatte]] . Ono yalondebwa ku kifo kino mu August wa 2012. <ref>Butagira, Tabu (17 October 2012). "African Union Picks Ayebare". Retrieved 3 March 2015.</ref> Ekyo nga okitadde ebbali, yaliko [[:en:Uganda_Ministry_of_Health|Minisita w’ebyobulamu (General Duties)]] mu [[:en:Cabinet_of_Uganda|kabineti ya Uganda]] . Yalondebwa ku kifo ekyo mu gwomukaaga nga 1 2006. <ref>https://web.archive.org/web/20141211112501/http://www.newvision.co.ug/D/8/12/501695</ref> Mu nkyukakyuka mu kabineti nga 16 ogwokubiri mu 2009, <ref>https://web.archive.org/web/20150213214754/http://www.newvision.co.ug/D/8/12/671730</ref> n’eya nga 27 ogwokutaano 2011, <ref>https://www.facebook.com/note.php?note_id=10150208384704078&comments</ref> yasigaza ekifo kye ekya kabineti.
== Ensibuko n’obuyigirize bwe ==
Yazaalibwa mu [[:en:Bushenyi_District|Disitulikiti y’e Bushenyi]], nga 17 ogwokubiri mu 1956. Nduhura alina diguli ya [[:en:Bachelor_of_Veterinary_Medicine|Bachelor of Veterinary Medicine]] (BVM), okuva mu [[:en:Makerere_University|Ssetendekero wa Makerere]], Yunivasite esinga obukulu mu Uganda.
== Obumanyirivu mu mirimu ==
Mu mwaka gwa 1979, yatandika okukola nga omusawo w'ebisoro era n’agenda mu maaso n’okukola okutuusa mu mwaka gwa 1989. Mu mwaka gwa 1988, yalondebwa okuba omuwandiisi w’olukiiko lw’ebitundu mu disitulikiti y’e Bushenyi (LC-V), era n’aweereza mu kifo ekyo okutuusa mu mwaka gwa 1989. Wakati w'omwaka gwa 1998 ne 2001, yakolako nga Ssentebe w’akakiiko k’obuweereza mu disitulikiti y’e Bushenyi. Mu mwaka gwa 2001, yayingira ebyobufuzi, n’avuganya ku kifo kya plane tickets mu Igara County East, mu [[:en:Bushenyi_District|Disitulikiti y'e Bushenyi]] . Ekifo yakiwangula era n’addamu okulondebwa mu mwaka gwa 2006. Wabula ate mu mwaka gwa 2011 yawangulwa mu kulonda kw'akamyufu n’awangulwa omubaka [[:en:Incumbent|ali mu ntebe]], Michael Muranga Mawanda nga naye wakibiina kya [[:en:National_Resistance_Movement|National Resistance Movement]] (NRM).
Mu mwaka gwa 2001, yalondebwa okuba Minisita w’amakolero, n’aweereza mu kifo ekyo okutuusa mu 2003. Oluvannyuma yalondebwa okubeera Minisita w’eggwanga ow’ebyobusuubuzi, gye yaweereza okutuusa mu mwaka gwa 2005. Oluvannyuma yaweerezaako akaseera katono nga Minisita w’eggwanga owa Gavumenti ez’ebitundu wakati wa
'omwaka 2005 ne 2006.
Yalondebwa okuba [[:en:Uganda_Ministry_of_Health|Minisita w’eggwanga ow’ebyobulamu ow’emirimu egy’enjawulo]], n’aweereza mu kifo ekyo okuva mu 2006 okutuusa lwe yalondebwa okuba Omubaka w’ekibiina ky’Amawanga Amagatte mu August 2012. <ref>http://www.newvision.co.ug/news/653475-dr-nduhura-is-still-our-un-envoy-kiyingi.html</ref>
5ajb4eol7ib0e57ofb9se4t7vg9p1jy
46870
46869
2026-04-04T20:23:39Z
ESTHER NAKITENDE
9175
Created by translating the section "See also" from the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1345811306|Richard Nduhura]]"
46870
wikitext
text/x-wiki
'''Richard Nduhura''', ebiseera ebimu liwaandiikibwa '''Richard Nduhuura''', munnayuganda, munnabyabufuzi, munnamawulire era nga musawo wabisolo nga mu kiseera kino akola nga omukiise wa Uganda ow'enkalakkalira mu [[:en:United_Nations|kibiina ky'amawanga amagatte]] . Ono yalondebwa ku kifo kino mu August wa 2012. <ref>Butagira, Tabu (17 October 2012). "African Union Picks Ayebare". Retrieved 3 March 2015.</ref> Ekyo nga okitadde ebbali, yaliko [[:en:Uganda_Ministry_of_Health|Minisita w’ebyobulamu (General Duties)]] mu [[:en:Cabinet_of_Uganda|kabineti ya Uganda]] . Yalondebwa ku kifo ekyo mu gwomukaaga nga 1 2006. <ref>https://web.archive.org/web/20141211112501/http://www.newvision.co.ug/D/8/12/501695</ref> Mu nkyukakyuka mu kabineti nga 16 ogwokubiri mu 2009, <ref>https://web.archive.org/web/20150213214754/http://www.newvision.co.ug/D/8/12/671730</ref> n’eya nga 27 ogwokutaano 2011, <ref>https://www.facebook.com/note.php?note_id=10150208384704078&comments</ref> yasigaza ekifo kye ekya kabineti.
== Ensibuko n’obuyigirize bwe ==
Yazaalibwa mu [[:en:Bushenyi_District|Disitulikiti y’e Bushenyi]], nga 17 ogwokubiri mu 1956. Nduhura alina diguli ya [[:en:Bachelor_of_Veterinary_Medicine|Bachelor of Veterinary Medicine]] (BVM), okuva mu [[:en:Makerere_University|Ssetendekero wa Makerere]], Yunivasite esinga obukulu mu Uganda.
== Obumanyirivu mu mirimu ==
Mu mwaka gwa 1979, yatandika okukola nga omusawo w'ebisoro era n’agenda mu maaso n’okukola okutuusa mu mwaka gwa 1989. Mu mwaka gwa 1988, yalondebwa okuba omuwandiisi w’olukiiko lw’ebitundu mu disitulikiti y’e Bushenyi (LC-V), era n’aweereza mu kifo ekyo okutuusa mu mwaka gwa 1989. Wakati w'omwaka gwa 1998 ne 2001, yakolako nga Ssentebe w’akakiiko k’obuweereza mu disitulikiti y’e Bushenyi. Mu mwaka gwa 2001, yayingira ebyobufuzi, n’avuganya ku kifo kya plane tickets mu Igara County East, mu [[:en:Bushenyi_District|Disitulikiti y'e Bushenyi]] . Ekifo yakiwangula era n’addamu okulondebwa mu mwaka gwa 2006. Wabula ate mu mwaka gwa 2011 yawangulwa mu kulonda kw'akamyufu n’awangulwa omubaka [[:en:Incumbent|ali mu ntebe]], Michael Muranga Mawanda nga naye wakibiina kya [[:en:National_Resistance_Movement|National Resistance Movement]] (NRM).
Mu mwaka gwa 2001, yalondebwa okuba Minisita w’amakolero, n’aweereza mu kifo ekyo okutuusa mu 2003. Oluvannyuma yalondebwa okubeera Minisita w’eggwanga ow’ebyobusuubuzi, gye yaweereza okutuusa mu mwaka gwa 2005. Oluvannyuma yaweerezaako akaseera katono nga Minisita w’eggwanga owa Gavumenti ez’ebitundu wakati wa
'omwaka 2005 ne 2006.
Yalondebwa okuba [[:en:Uganda_Ministry_of_Health|Minisita w’eggwanga ow’ebyobulamu ow’emirimu egy’enjawulo]], n’aweereza mu kifo ekyo okuva mu 2006 okutuusa lwe yalondebwa okuba Omubaka w’ekibiina ky’Amawanga Amagatte mu August 2012. <ref>http://www.newvision.co.ug/news/653475-dr-nduhura-is-still-our-un-envoy-kiyingi.html</ref>
== Laba ne ==
* [[Parliament of Uganda|Palamenti y'eggwanga Uganda]]
* [[Cabinet of Uganda|Kabineti y'eggwanga Uganda]]
*
k8i3c3azhd0a86rnwu1e4n42nt69ck6
Priscilla Abey
0
12856
46847
2026-04-04T14:22:43Z
Judithamos
10087
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1277108094|Priscilla Abey]]"
46847
wikitext
text/x-wiki
{{Reflist}}
'''Priscilla Abey''' (yazaalibwa nga 22 Ntenvu 1999) muzannyi wa basketball mu Uganda mu [[:en:Uganda_women's_national_basketball_team|ttiimu y'eggwanga ey'abakazi]] . <ref>{{Cite web |date=22 December 1999 |title=Priscilla Abey |url=https://www.fiba.basketball/en/player/268960/Priscilla-Abey |access-date=21 March 2024 |website=FIBA.basketball}}</ref>
== Omulimu gw’amatendekero aga waggulu ==
Ng’omuyizi ow’omwaka ogw'okubiri mu [[:en:Grayson_College|Grayson College]], Priscilla yatandika emirundi ena mu mipiira mukaaga, ng’afuna obubonero 8.5 ne 8.0 buli mupiira, obubonero 11.4 ne 7.9 mu kampeyini y’abayizi abasooka, obubonero 27 ne ddiifiri 9 ku [[:en:Oklahoma_Wesleyan_University|Oklahoma Wesleyan]] .
Mu mwaka gwa 2023, yakola endagaano ne [[:en:UTEP_Miners_women's_basketball|UTEP]] gy’agenda okwegatta ku ttiimu eno okumala sizoni ya 2024–25. <ref name="Kaweru 2023 f600">{{Cite web |last=Kaweru |first=Franklin |date=17 November 2023 |title=Priscilla Abey set to join UTEP next year |url=https://kawowo.com/2023/11/17/priscilla-abey-set-to-join-utep-next-year/ |access-date=21 March 2024 |website=Kawowo Sports}}</ref>
== Omulimu gwa ttiimu y’eggwanga ==
Yazannyira ttiimu y'eggwanga lya Uganda mu mpaka [[:en:2023_Women's_Afrobasket|za Afrobasket ez'abakazi eza 2023]]. <ref>{{Cite web |date=16 November 2023 |title=UTEP Women’s Basketball Signs Ugandan National Abey Priscilla |url=https://utepminers.com/news/2023/11/16/womens-basketball-utep-womens-basketball-signs-ugandan-national-abey-priscilla.aspx |access-date=21 March 2024 |website=UTEP Miners}}</ref>
== Ebiwandiiko ebikozesebwa ==
== Ebiyungo eby’ebweru ==
* Priscilla Abey at FIBA
* Priscilla Abey at FIBA 3x3
ly3vmbnztvvwkbrw6ba9n72dedd7o0m
46848
46847
2026-04-04T15:24:20Z
Judithamos
10087
Corrected grammer #WUCUG26MUK
46848
wikitext
text/x-wiki
{{Reflist}}
'''Priscilla Abey''' (yazaalibwa nga 22 Ogw'ekkumi n'ebiri 1999) muzannyi wa basketball mu Uganda mu [[:en:Uganda_women's_national_basketball_team|ttiimu y'eggwanga ey'abakazi]] . <ref>{{Cite web |date=22 December 1999 |title=Priscilla Abey |url=https://www.fiba.basketball/en/player/268960/Priscilla-Abey |access-date=21 March 2024 |website=FIBA.basketball}}</ref>
== Omulimu gw’amatendekero aga waggulu ==
Ng’omuyizi ow’omwaka ogw'okubiri mu [[:en:Grayson_College|Grayson College]], Priscilla yatandika emirundi ena mu mipiira mukaaga, ng’afuna obubonero 8.5 ne 8.0 buli mupiira, obubonero 11.4 ne 7.9 mu kampeyini y’abayizi abasooka, obubonero 27 ne ddiifiri 9 ku [[:en:Oklahoma_Wesleyan_University|Oklahoma Wesleyan]] .
Mu 2023, yakola endagaano ne [[:en:UTEP_Miners_women's_basketball|UTEP]] gy’agenda okwegatta ku ttiimu eno okumala sizoni ya 2024–25. <ref name="Kaweru 2023 f600">{{Cite web |last=Kaweru |first=Franklin |date=17 November 2023 |title=Priscilla Abey set to join UTEP next year |url=https://kawowo.com/2023/11/17/priscilla-abey-set-to-join-utep-next-year/ |access-date=21 March 2024 |website=Kawowo Sports}}</ref>
== Omulimu gwa ttiimu y’eggwanga ==
Yazannyira ttiimu y'eggwanga lya Uganda mu mpaka [[:en:2023_Women's_Afrobasket|za Afrobasket ez'abakazi eza 2023]]. <ref>{{Cite web |date=16 November 2023 |title=UTEP Women’s Basketball Signs Ugandan National Abey Priscilla |url=https://utepminers.com/news/2023/11/16/womens-basketball-utep-womens-basketball-signs-ugandan-national-abey-priscilla.aspx |access-date=21 March 2024 |website=UTEP Miners}}</ref>
== Ebiwandiiko ebikozesebwa ==
== Ebiyungo eby’ebweru ==
* Priscilla Abey at FIBA
* Priscilla Abey at FIBA 3x3
tkadg0d6qlx21sd4id0r2gi3z5pgcxd
46849
46848
2026-04-04T15:26:35Z
Judithamos
10087
Corrected grammer #WUCUG26MUK
46849
wikitext
text/x-wiki
{{Reflist}}
'''Priscilla Abey''' (yazaalibwa nga 22 Ogw'ekkumi n'ebiri 1999) muzannyi wa basketball mu Uganda mu [[:en:Uganda_women's_national_basketball_team|ttiimu y'eggwanga ey'abakazi]] . <ref>{{Cite web |date=22 December 1999 |title=Priscilla Abey |url=https://www.fiba.basketball/en/player/268960/Priscilla-Abey |access-date=21 March 2024 |website=FIBA.basketball}}</ref>
== Omulimu gw’amatendekero aga waggulu ==
Ng’omuyizi ow’omwaka ogw'okubiri mu [[:en:Grayson_College|Grayson College]], Priscilla yatandika emirundi ena mu mipiira mukaaga, ng’afuna obubonero 8.5 ne 8.0 buli mupiira, obubonero 11.4 ne 7.9 mu kampeyini y’abayizi abasooka, obubonero 27 ne ddiifiri 9 ku [[:en:Oklahoma_Wesleyan_University|Oklahoma Wesleyan]] .
Mu 2023, yakola endagaano ne [[:en:UTEP_Miners_women's_basketball|UTEP]] gy’agenda okwegatta ku ttiimu eno okumala sizoni ya 2024–25. <ref name="Kaweru 2023 f600">{{Cite web |last=Kaweru |first=Franklin |date=17 November 2023 |title=Priscilla Abey set to join UTEP next year |url=https://kawowo.com/2023/11/17/priscilla-abey-set-to-join-utep-next-year/ |access-date=21 March 2024 |website=Kawowo Sports}}</ref>
== Omulimu gwa ttiimu y’eggwanga ==
Yazannyira ttiimu y'eggwanga lya Uganda mu mpaka [[:en:2023_Women's_Afrobasket|za Afrobasket ez'abakazi eza 2023]]. <ref>{{Cite web |date=16 November 2023 |title=UTEP Women’s Basketball Signs Ugandan National Abey Priscilla |url=https://utepminers.com/news/2023/11/16/womens-basketball-utep-womens-basketball-signs-ugandan-national-abey-priscilla.aspx |access-date=21 March 2024 |website=UTEP Miners}}</ref>
== Ebijuliziddwa ==
<references />
== Ebiyungo eby’ebweru ==
* Priscilla Abey at FIBA
* Priscilla Abey at FIBA 3x3
680kqxvas1dti7gn5u3wlm7j3iiqwzk
Ritah Imanishimwe
0
12857
46850
2026-04-04T15:35:51Z
Judithamos
10087
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1217849763|Ritah Imanishimwe]]"
46850
wikitext
text/x-wiki
'''Ritah Imanishimwe''' (yazaalibwa 12 ogw'omukaaga 1996) muzannyi wa [[:en:Basketball|basketball]] mu ttiimu ya Uganda ey'abakyala ne JKL Lady Dolphins. <ref>{{Cite web |date=1996-06-12 |title=Ritah Imanishimwe |url=https://www.fiba.basketball/en/player/209573/Ritah-Imanishimwe |access-date=2024-03-22 |website=FIBA.basketball}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Antuña names final Gazelles roster for AfroBasket |url=https://www.newvision.co.ug/articledetails/NV_165084 |access-date=2024-03-22 |website=New Vision}}</ref>
== Obulamu obuto ==
Ritah yazaalibwa nga 12 ogw'omukaaga 1996 mu maka ga Jackson Rugwiza ne Evans Nyirakubanza e Karusandara mu [[Kasese]] . <ref>{{Cite web |last=Hidula |first=Fred |date=2017-10-30 |title=Talent has paid for Ritah’s education |url=https://observer.ug/lifestyle/55674-talent-has-paid-for-ritah-s-education |access-date=2024-03-22 |website=The Observer - Uganda}}</ref> Yasomera mu ssomero lya Kilist primary school, Kisugu nga tannagenda mu Crane High School okusoma siniya eyookuna n'eyomukaaga. <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">[ ''<span title="This claim needs references to reliable sources. (April 2024)">[[:en:Wikipedia:Citation_needed|okujuliza kwetaagisa]]</span>'' ]</sup>
Alina [[:en:Bachelor's_degree|diguli eyookubiri]] mu by'amawulire n'empuliziganya okuva mu Yunivasite ya [[Uganda Christian University|Uganda Christian]]. <ref>{{Cite web |last=Ndyamuhaki |first=Emanzi |date=2022-03-12 |title=Imanishimwe eyes sixth crown |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/magazines/score/imanishimwe-eyes-sixth-crown-3745334 |access-date=2024-03-22 |website=Monitor}}</ref>
== Omulimu ==
Olugendo lwe mu basketball lwatandika mu biseera bye eby’okusoma mu siniya Julius Lutwana bwe yamutegerera.
Mu mwaka gwa 2014, yayingizibwa mu ttiimu ya UCU Lady Canons oluvannyuma lw’omutindo gwe okwetegerezebwa mu mpaka z’eggwanga eza 2013 ezaali e Mbarara.
Mu kiseera kino azannyira mu ttiimu ya JKL Lady Dolphins. <ref>{{Cite web |last=Kawalya |first=Brian |date=2020-05-06 |title=Rita Imanishimwe: A Day In Life Of A Basketball Star |url=https://sportsnation.co.ug/2020/05/06/rita-imanishimwe-a-day-in-life-of-a-basketball-star/ |access-date=2024-03-22 |website=Live from ground}}</ref>
== Ebiwandiiko ebikozesebwa ==
cd2otfe13n63kvfp0vqp3wbyooyzhyq
46851
46850
2026-04-04T15:38:00Z
Judithamos
10087
Corrected grammer #WUCUG26MUK
46851
wikitext
text/x-wiki
'''Ritah Imanishimwe''' (yazaalibwa nga 12 ogw'omukaaga 1996) muzannyi wa [[:en:Basketball|basketball]] mu ttiimu ya Uganda ey'abakyala ne JKL Lady Dolphins. <ref>{{Cite web |date=1996-06-12 |title=Ritah Imanishimwe |url=https://www.fiba.basketball/en/player/209573/Ritah-Imanishimwe |access-date=2024-03-22 |website=FIBA.basketball}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Antuña names final Gazelles roster for AfroBasket |url=https://www.newvision.co.ug/articledetails/NV_165084 |access-date=2024-03-22 |website=New Vision}}</ref>
== Obulamu obuto ==
Ritah yazaalibwa nga 12 ogw'omukaaga 1996 mu maka ga Jackson Rugwiza ne Evans Nyirakubanza e Karusandara mu [[Kasese]] . <ref>{{Cite web |last=Hidula |first=Fred |date=2017-10-30 |title=Talent has paid for Ritah’s education |url=https://observer.ug/lifestyle/55674-talent-has-paid-for-ritah-s-education |access-date=2024-03-22 |website=The Observer - Uganda}}</ref> Yasomera mu ssomero lya Kilist primary school, Kisugu nga tannagenda mu Crane High School okusoma siniya eyookuna n'eyomukaaga. <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">[ ''<span title="This claim needs references to reliable sources. (April 2024)">[[:en:Wikipedia:Citation_needed|okujuliza kwetaagisa]]</span>'' ]</sup>
Alina [[:en:Bachelor's_degree|diguli eyookubiri]] mu by'amawulire n'empuliziganya okuva mu Yunivasite ya [[Uganda Christian University|Uganda Christian]]. <ref>{{Cite web |last=Ndyamuhaki |first=Emanzi |date=2022-03-12 |title=Imanishimwe eyes sixth crown |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/magazines/score/imanishimwe-eyes-sixth-crown-3745334 |access-date=2024-03-22 |website=Monitor}}</ref>
== Omulimu ==
Olugendo lwe mu basketball lwatandika mu biseera bye eby’okusoma mu siniya Julius Lutwana bwe yamutegerera.
Mu 2014, yayingizibwa mu ttiimu ya UCU Lady Canons oluvannyuma lw’omutindo gwe okwetegerezebwa mu mpaka z’eggwanga eza 2013 ezaali e Mbarara.
Mu kiseera kino azannyira mu ttiimu ya JKL Lady Dolphins. <ref>{{Cite web |last=Kawalya |first=Brian |date=2020-05-06 |title=Rita Imanishimwe: A Day In Life Of A Basketball Star |url=https://sportsnation.co.ug/2020/05/06/rita-imanishimwe-a-day-in-life-of-a-basketball-star/ |access-date=2024-03-22 |website=Live from ground}}</ref>
== Ebijuliziddwa ==
1uoak7we6pj5g1dzxr00przg1pxo5wo
46852
46851
2026-04-04T15:38:54Z
Judithamos
10087
Corrected grammer #WUCUG26MUK
46852
wikitext
text/x-wiki
'''Ritah Imanishimwe''' (yazaalibwa nga 12 ogw'omukaaga 1996) muzannyi wa [[:en:Basketball|basketball]] mu ttiimu ya Uganda ey'abakyala ne JKL Lady Dolphins. <ref>{{Cite web |date=1996-06-12 |title=Ritah Imanishimwe |url=https://www.fiba.basketball/en/player/209573/Ritah-Imanishimwe |access-date=2024-03-22 |website=FIBA.basketball}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Antuña names final Gazelles roster for AfroBasket |url=https://www.newvision.co.ug/articledetails/NV_165084 |access-date=2024-03-22 |website=New Vision}}</ref>
== Obulamu obuto ==
Ritah yazaalibwa nga 12 ogw'omukaaga 1996 mu maka ga Jackson Rugwiza ne Evans Nyirakubanza e Karusandara mu [[Kasese]] . <ref>{{Cite web |last=Hidula |first=Fred |date=2017-10-30 |title=Talent has paid for Ritah’s education |url=https://observer.ug/lifestyle/55674-talent-has-paid-for-ritah-s-education |access-date=2024-03-22 |website=The Observer - Uganda}}</ref> Yasomera mu ssomero lya Kilist primary school, Kisugu nga tannagenda mu Crane High School okusoma siniya eyookuna n'eyomukaaga. <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">[ ''<span title="This claim needs references to reliable sources. (April 2024)">[[:en:Wikipedia:Citation_needed|okujuliza kwetaagisa]]</span>'' ]</sup>
Alina [[:en:Bachelor's_degree|diguli eyookubiri]] mu by'amawulire n'empuliziganya okuva mu Yunivasite ya [[Uganda Christian University|Uganda Christian]]. <ref>{{Cite web |last=Ndyamuhaki |first=Emanzi |date=2022-03-12 |title=Imanishimwe eyes sixth crown |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/magazines/score/imanishimwe-eyes-sixth-crown-3745334 |access-date=2024-03-22 |website=Monitor}}</ref>
== Emirimu ==
Olugendo lwe mu basketball lwatandika mu biseera bye eby’okusoma mu siniya Julius Lutwana bwe yamutegerera.
Mu 2014, yayingizibwa mu ttiimu ya UCU Lady Canons oluvannyuma lw’omutindo gwe okwetegerezebwa mu mpaka z’eggwanga eza 2013 ezaali e Mbarara.
Mu kiseera kino azannyira mu ttiimu ya JKL Lady Dolphins. <ref>{{Cite web |last=Kawalya |first=Brian |date=2020-05-06 |title=Rita Imanishimwe: A Day In Life Of A Basketball Star |url=https://sportsnation.co.ug/2020/05/06/rita-imanishimwe-a-day-in-life-of-a-basketball-star/ |access-date=2024-03-22 |website=Live from ground}}</ref>
== Ebijuliziddwa ==
ecw87ubk0hz4el42r2mwtzgl39wb487
Lydia Babirye
0
12858
46853
2026-04-04T15:47:29Z
Judithamos
10087
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1219033978|Lydia Babirye]]"
46853
wikitext
text/x-wiki
'''Lydia Babirye''' (yazaalibwa ogw'ekkumi n'ogumu 21, mu 2004) muzannyi wa [[:en:Basketball|basketball]] mu Uganda era azannya ng'omukuumi mu ttiimu ya Evangel University Athletics ne [[:en:Uganda_women's_national_basketball_team|ttiimu y'eggwanga ey'abakazi eya Uganda]] . <ref>{{Cite web |title=Lydia Babirye, Basketball Player, News, Stats |url=https://www.eurobasket.com/index.aspx |access-date=2024-04-14 |website=Eurobasket}}</ref>
== Ebyafaayo by’emirimu ==
Babirye yasomera mu Victory Christian Center e [[:en:Charlotte,_North_Carolina|Charlotte, North Carolina]], gye yazannyira basketball okuva mu sizoni ya 2018 okutuuka mu 2019 ne mu2022–2023. <ref>{{Cite web |title=Lydia Babirye's Victory Christian Center High School Bio |url=https://www.maxpreps.com/nc/charlotte/victory-christian-center-kings/athletes/lydia-babirye/?careerid=no11iq6oa48bb |access-date=2024-04-14 |website=www.maxpreps.com}}</ref>
Yeegatta ku Evangel University mu sizoni ya 2023–2024. <ref>{{Cite web |title=Lydia Babirye - 2023-24 - Women's Basketball |url=https://evangelathletics.com/sports/womens-basketball/roster/lydia-babirye/7924 |access-date=2024-04-14 |website=Evangel University of the Assemblies of God}}</ref> Yali mu ttiimu ya Evangel University ng'ezannya ne Ottawa University nga 21 ogw'okubiri mu 2024. <ref>{{Cite web |title=Women's Basketball vs Evangel University (Mo.) on 2/21/2024 - Box Score |url=https://ottawabraves.com/sports/womens-basketball/stats/2023-24/evangel-university-mo-/boxscore/9179 |access-date=2024-04-14 |website=Ottawa University}}</ref>
== Ttiimu y'eggwanga lya Uganda ==
Babirye yasooka kukiikirira [[Yuganda|Uganda]] mu mwaka gwa 2019 mu mpaka za [[:en:FIBA_U16_Women's_African_Championship|FIBA U16 women's African championship]] era yayitibwa ku ttiimu y'eggwanga ey'abakulu mu 2023 mu mupiira gwa Afrobasket ogw'abakazi ogwa 2023. <ref>{{Cite web |title=Lydia Babirye - Player Profile |url=https://www.fiba.basketball/en/player/270247/Lydia-Babirye |access-date=2024-04-14 |website=FIBA.basketball}}</ref> Babirye yali mu ttiimu ya Uganda eyawangula Senegal e Kigali mu mpaka [[:en:2023_Women's_Afrobasket|za Afrobasket ez'abakazi eza 2023]]. <ref>{{Cite web |date=2023-07-29 |title=2023 FIBA Women AfroBasket: Uganda stun Senegal in Kigali {{!}} The Touchline Sports |url=https://thetouchlinesports.com/2023-fiba-women-afrobasket-uganda-stuns-senegal-in-kigali/ |access-date=2024-04-14}}</ref> <ref>{{Cite web |last=Kawalya |first=Brian |date=2023-07-31 |title=Lydia Babirye: Gazelles Guard Oozing Confidence |url=https://sportsnation.co.ug/2023/07/31/lydia-babirye-gazelles-guard-oozing-confidence/ |access-date=2024-04-14 |website=Live from ground}}</ref>
== Ebiwandiiko ebikozesebwa ==
adrpqnjx6uou4nse21gddxefh9y3rii
46854
46853
2026-04-04T15:50:03Z
Judithamos
10087
Corrected grammer #WUCUG26MUK
46854
wikitext
text/x-wiki
'''Lydia Babirye''' (yazaalibwa ogw'ekkumi n'ogumu 21, 2004) muzannyi wa [[:en:Basketball|basketball]] mu Uganda era azannya ng'omukuumi mu ttiimu ya Evangel University Athletics ne [[:en:Uganda_women's_national_basketball_team|ttiimu y'eggwanga ey'abakazi eya Uganda]]. <ref>{{Cite web |title=Lydia Babirye, Basketball Player, News, Stats |url=https://www.eurobasket.com/index.aspx |access-date=2024-04-14 |website=Eurobasket}}</ref>
== Ebyafaayo by’emirimu ==
Babirye yasomera mu Victory Christian Center e [[:en:Charlotte,_North_Carolina|Charlotte, North Carolina]], gye yazannyira basketball okuva mu sizoni ya 2018 okutuuka mu 2019 ne mu 2022–2023. <ref>{{Cite web |title=Lydia Babirye's Victory Christian Center High School Bio |url=https://www.maxpreps.com/nc/charlotte/victory-christian-center-kings/athletes/lydia-babirye/?careerid=no11iq6oa48bb |access-date=2024-04-14 |website=www.maxpreps.com}}</ref>
Yeegatta ku Evangel University mu sizoni ya 2023–2024. <ref>{{Cite web |title=Lydia Babirye - 2023-24 - Women's Basketball |url=https://evangelathletics.com/sports/womens-basketball/roster/lydia-babirye/7924 |access-date=2024-04-14 |website=Evangel University of the Assemblies of God}}</ref> Yali mu ttiimu ya Evangel University ng'ezannya ne Ottawa University nga 21 ogw'okubiri mu 2024. <ref>{{Cite web |title=Women's Basketball vs Evangel University (Mo.) on 2/21/2024 - Box Score |url=https://ottawabraves.com/sports/womens-basketball/stats/2023-24/evangel-university-mo-/boxscore/9179 |access-date=2024-04-14 |website=Ottawa University}}</ref>
== Ttiimu y'eggwanga lya Uganda ==
Babirye yasooka kukiikirira [[Yuganda|Uganda]] mu mwaka gwa 2019 mu mpaka za [[:en:FIBA_U16_Women's_African_Championship|FIBA U16 women's African championship]] era yayitibwa ku ttiimu y'eggwanga ey'abakulu mu 2023 mu mupiira gwa Afrobasket ogw'abakazi ogwa 2023. <ref>{{Cite web |title=Lydia Babirye - Player Profile |url=https://www.fiba.basketball/en/player/270247/Lydia-Babirye |access-date=2024-04-14 |website=FIBA.basketball}}</ref> Babirye yali mu ttiimu ya Uganda eyawangula Senegal e Kigali mu mpaka [[:en:2023_Women's_Afrobasket|za Afrobasket ez'abakazi eza 2023]]. <ref>{{Cite web |date=2023-07-29 |title=2023 FIBA Women AfroBasket: Uganda stun Senegal in Kigali {{!}} The Touchline Sports |url=https://thetouchlinesports.com/2023-fiba-women-afrobasket-uganda-stuns-senegal-in-kigali/ |access-date=2024-04-14}}</ref> <ref>{{Cite web |last=Kawalya |first=Brian |date=2023-07-31 |title=Lydia Babirye: Gazelles Guard Oozing Confidence |url=https://sportsnation.co.ug/2023/07/31/lydia-babirye-gazelles-guard-oozing-confidence/ |access-date=2024-04-14 |website=Live from ground}}</ref>
== Ebijuliziddwa ==
r3kj87gsfo3jf7w0syc21i4x58izrcg
Brenda Ekone
0
12859
46855
2026-04-04T16:01:07Z
Judithamos
10087
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1316728340|Brenda Ekone]]"
46855
wikitext
text/x-wiki
'''Brenda Ekone''' (yazaalibwa nga 10 ogwomukaaga mu 1996) muzannyi wa [[:en:Basketball|basketball]] mu Uganda. <ref>{{Cite web |title=Brenda EKONE at the FIBA Women's AfroBasket 2023 |url=https://www.fiba.basketball/womensafrobasket/2023/player/Brenda-Ekone |access-date=2024-03-21 |website=FIBA.basketball |language=en}}</ref>
== Obulamu obuto ==
Yazaalibwa nga 10 ogw'okusooka 1996 mu maka ga Robert ne Josephine Ekone e Kalaki mu [[Kaberamaido]] . <ref name="Isabirye 2022 k757">{{Cite web |last=Isabirye |first=David |date=2022-11-19 |title=KNOW YOUR STARS: Versatile Brenda Ekone hails sports for her life achievements |url=https://kawowo.com/2022/11/19/know-your-stars-versatile-brenda-ekone-hails-sports-for-her-life-achievements/ |access-date=2024-03-21 |website=Kawowo Sports}}</ref>
Brenda yatandika okusoma pulayimale mu Nabumali Day Primary School, n’agenda mu Sekondale ya Jerisa, oluvannyuma n’agenda mu [[:en:Tororo_Girls_School|Tororo Girls School]], ne Rock High School, Tororo gye yamalira siniya.
Oluvannyuma yagenda mu [[:en:St._Mary's_College_Kisubi|St. Mary's College]], disitulikiti y'e Wakiso okusoma siniya eyoomukaaga gye yasomera History Literature, Divinity ne ICT.
Brenda alina [[:en:Bachelor's_degree|diguli esooka]] mu Social Works And Social Administration (SWASA), [[:en:Master's_degree|diguli eyookubiri]] mu by’okuddukanya emirimu okuva mu [[Nkumba University|yunivasite y’e Nkumba]] .
== Omulimu ==
Brenda yatandika omulimu gwe ku myaka 14. Okuva lwe yasooka okuzannya basketball, azannye mu Nkumba Lady Marines okuva mu 2014 okutuuka mu 2019 nga tannaba kwegatta ku JKL Lady Dolphins mu mwaka gwa 2020.
Amaze emyaka esatu egy’omuddiring’anwa nga [[:en:Most_Valuable_Player|MVP]] (2017, 2018, 2019), yawangula ekikopo kye ekyasooka mu mwaka gwa 2019. <ref name="Kawalya 2022 j520">{{Cite web |last=Kawalya |first=Brian |date=2022-07-01 |title=NBL: Brenda Ekone Wants To Keep Scoring |url=https://sportsnation.co.ug/2022/07/01/nbl-brenda-ekone-wants-to-keep-scoring/ |access-date=2024-03-21 |website=Live from ground}}</ref>
== Ebiwandiiko ebikozesebwa ==
s6jnvj634ted77ml8vh2d639q95yxut
46856
46855
2026-04-04T16:06:56Z
Judithamos
10087
Corrected grammer #WUCUG26MUK
46856
wikitext
text/x-wiki
'''Brenda Ekone''' (yazaalibwa nga 10 ogwomukaaga mu 1996) muzannyi wa [[:en:Basketball|basketball]] mu Uganda. <ref>{{Cite web |title=Brenda EKONE at the FIBA Women's AfroBasket 2023 |url=https://www.fiba.basketball/womensafrobasket/2023/player/Brenda-Ekone |access-date=2024-03-21 |website=FIBA.basketball |language=en}}</ref>
== Obulamu obuto ==
Yazaalibwa nga 10 ogw'okusooka mu 1996 mu maka ga Robert ne Josephine Ekone e Kalaki mu [[Kaberamaido]] . <ref name="Isabirye 2022 k757">{{Cite web |last=Isabirye |first=David |date=2022-11-19 |title=KNOW YOUR STARS: Versatile Brenda Ekone hails sports for her life achievements |url=https://kawowo.com/2022/11/19/know-your-stars-versatile-brenda-ekone-hails-sports-for-her-life-achievements/ |access-date=2024-03-21 |website=Kawowo Sports}}</ref>
Brenda yatandika okusoma pulayimale mu Nabumali Day Primary School, n’agenda mu Sekondale ya Jerisa, oluvannyuma n’agenda mu [[:en:Tororo_Girls_School|Tororo Girls School]], ne Rock High School, Tororo gye yamalira siniya.
Oluvannyuma yagenda mu [[:en:St._Mary's_College_Kisubi|St. Mary's College]], disitulikiti y'e Wakiso okusoma siniya eyoomukaaga gye yasomera History Literature, Divinity ne ICT.
Brenda alina [[:en:Bachelor's_degree|diguli esooka]] mu mirimu gy'obulamu n'okuddukunya emirimu gy'embeera z'abantu (SWASA), [[:en:Master's_degree|diguli eyookubiri]] mu by’okuddukanya emirimu okuva mu [[Nkumba University|yunivasite y’e Nkumba]] .
== Emirimu ==
Brenda yatandika omulimu gwe ku myaka 14. Okuva lwe yasooka okuzannya basketball, azannye mu Nkumba Lady Marines okuva mu 2014 okutuuka mu 2019 nga tannaba kwegatta ku JKL Lady Dolphins mu mwaka gwa 2020.
Amaze emyaka esatu egy’omuddiring’anwa nga [[:en:Most_Valuable_Player|MVP]] (2017, 2018, 2019), yawangula ekikopo kye ekyasooka mu mwaka gwa 2019. <ref name="Kawalya 2022 j520">{{Cite web |last=Kawalya |first=Brian |date=2022-07-01 |title=NBL: Brenda Ekone Wants To Keep Scoring |url=https://sportsnation.co.ug/2022/07/01/nbl-brenda-ekone-wants-to-keep-scoring/ |access-date=2024-03-21 |website=Live from ground}}</ref>
== Ebijuliziddwa ==
bo7n56ymyck3i7yz7eu32fdkx1i8gdj
Teddy Nakimuli
0
12860
46857
2026-04-04T17:05:31Z
Judithamos
10087
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1295549081|Teddy Nakimuli]]"
46857
wikitext
text/x-wiki
'''Teddy Nakimuli''' (yazaalibwa nga 3 ogw'okusatu mu mwaka gwa 2003) <ref>{{Cite web |title=Teddy Nakimuli |url=https://www.birmingham2022.com/athletes/teddy-nakimuli/fabae120-3e10-4a65-92c2-f2874b16ae59 |access-date=5 August 2022 |website=Birmingham2022.com |publisher=[[Birmingham Organising Committee for the 2022 Commonwealth Games Limited]]}}</ref> muzannyi wa bikonde mu Uganda. Yeetaba mu [[:en:2022_Commonwealth_Games|mizannyo gya Commonwealth egya 2022]] mu [[:en:Boxing_at_the_2022_Commonwealth_Games_–_Women's_light_flyweight|buzito bwa Light Flyweight]] n’awangula omudaali gw’ekikomo. <ref>{{Cite web |date=4 August 2022 |title=Boxer Teddy Nakimuli wins medal at commonwealth games |url=https://www.newvision.co.ug/category/sports/boxer-nakimuli-wins-medal-at-commonwealth-gam-140013 |access-date=4 August 2022 |publisher=New Vision}}</ref>
== Ebiwandiiko ebikozesebwa ==
cz83bqb48fxrn1d02xl0iuty6ilbfiw
46858
46857
2026-04-04T17:07:42Z
Judithamos
10087
Corrected grammer #WUCUG26MUK
46858
wikitext
text/x-wiki
'''Teddy Nakimuli''' (yazaalibwa nga 3 ogw'okusatu mu 2003) <ref>{{Cite web |title=Teddy Nakimuli |url=https://www.birmingham2022.com/athletes/teddy-nakimuli/fabae120-3e10-4a65-92c2-f2874b16ae59 |access-date=5 August 2022 |website=Birmingham2022.com |publisher=[[Birmingham Organising Committee for the 2022 Commonwealth Games Limited]]}}</ref> muzannyi wa bikonde mu Uganda. Yeetaba mu [[:en:2022_Commonwealth_Games|mizannyo gya Commonwealth egya 2022]] mu [[:en:Boxing_at_the_2022_Commonwealth_Games_–_Women's_light_flyweight|buzito bwa Light Flyweight]] n’awangula omudaali gw’ekikomo. <ref>{{Cite web |date=4 August 2022 |title=Boxer Teddy Nakimuli wins medal at commonwealth games |url=https://www.newvision.co.ug/category/sports/boxer-nakimuli-wins-medal-at-commonwealth-gam-140013 |access-date=4 August 2022 |publisher=New Vision}}</ref>
== Ebijuliziddwa ==
4fogyvne3urixfwmviy6gd6uraui3om
Maria Najjuma
0
12861
46859
2026-04-04T17:24:27Z
Judithamos
10087
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1316727187|Maria Najjuma]]"
46859
wikitext
text/x-wiki
'''Maria Najjuma''' (yazaalibwa nga 25 Ntenvu mu mwaka gwa 2003) muzannyi wa [[:en:Basketball|basketball]] mu Uganda. Yalondebwa mu [[:en:2019_FIBA_U16_Women's_African_Championship|mpaka za FIBA U16 Women’s African Championship All-Star Five mu 2019]] ng’ali wamu ne [[:en:Mariam_Coulibaly|Mariam Coulibaly]], Maimouna Haidara, Sara Caetano ne Malak Sadek. <ref>{{Cite web |last=Kawalya |first=Brian |date=2019-08-04 |title=FIBA Africa U16: Najjuma Wins Big As Uganda Finish Fifth |url=https://sportsnation.co.ug/2019/08/04/fiba-africa-u16-najjuma-wins-big-as-uganda-finish-fifth/ |access-date=2024-04-01 |website=Live from ground |language=en-US}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Mali are #FIBAU16Africa 2019 Champions |url=https://www.fiba.basketball/africa/u16women/2019/news/mali-are-fibau16africa-2019-champions |access-date=2024-04-14 |website=FIBA.basketball |language=en}}</ref>
== Obulamu obuto ==
Najjuma yayingizibwa mu basketball ng’akyali mutiini. Olw’okuba yalina obumalirivu okusoma, yayambibwako okuddayo ku ssomero mu ssomero lya Nations Changers Christian gye yawandiikira ebigezo bye eby’okuva mu pulayimale era n’ayita. Yagenda mu ssomero lya St. Noa girls secondary school ku sikaala gye yayitibwa ttiimu y’eggwanga eya Uganda okuzannyira mu mutendera gwa U16 gye yalonda bounds ezisoba mu 30 n’obubonero 30 mu mupiira. Oluvannyuma, yafuna sikaala mu Amerika era okuva olwo abadde azannyira ttiimu y'eggwanga lye. <ref name="Country Basketball Academy – Nurturing Talent 2024 b722">{{Cite web |date=2024-04-10 |title=Maria Najjuma – Country Basketball Academy |url=https://countrybasketballacademy.org/maria-najjuma/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20240419002301/https://countrybasketballacademy.org/maria-najjuma/ |archive-date=2024-04-19 |access-date=2024-04-13 |website=Country Basketball Academy – Nurturing Talent}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Najjuma looks to leave mark at debut Uganda appearance |url=https://www.fiba.basketball/africa/u16women/2019/news/najjuma-looks-to-leave-mark-at-debut-uganda-appearance |access-date=2024-04-14 |website=FIBA.basketball |language=en}}</ref>
== Omulimu ==
Najjuma yalondebwa ku All-star Five mu mpaka [[:en:2019_FIBA_U16_Women's_African_Championship|za FIBA U16 Women's African Championship eza 2019]], n'asinga okukuba 'rebounds' n'obubonero 112 ekyamufunira ekifo mu [[:en:NBA_Academy_Africa|NBA Academy Africa]] okutumbula obukugu bwe. <ref>{{Cite web |date=2019-10-16 |title=Uganda's Maria Najjuma selected for NBA Academy Camp – Federation of Uganda Basketball Associations |url=https://fuba.web.geniussports.com/ugandas-maria-najjuma-selected-for-nba-academy-camp/ |access-date=2024-03-20 |language=en-US}}</ref> <ref name="Sports 2023 h877">{{Cite web |last=Sports |first=Pulse |date=2023-02-04 |title=Former U16 star set to boost Uganda Gazelles camp |url=https://www.pulsesports.ug/basketball/story/former-u16-star-set-to-boost-uganda-gazelles-camp-2023020419182403715 |access-date=2024-04-13 |website=Pulse Sports Uganda}}</ref> <ref name="FIBA.basketball w916">{{Cite web |title=Coulibaly bags MVP at Women's #FIBAU16Africa 2019 |url=https://www.fiba.basketball/africa/u16women/2019/news/coulibaly-bags-mvp-at-womens-fibau16africa-20191 |access-date=2024-04-13 |website=FIBA.basketball}}</ref>
== Ebiwandiiko ebikozesebwa ==
sua91x7jbfjjv01hd48iybc33v9u8pc
46860
46859
2026-04-04T17:27:32Z
Judithamos
10087
Corrected grammer #WUCUG26MUK
46860
wikitext
text/x-wiki
'''Maria Najjuma''' (yazaalibwa nga 25 Ogw'ekkumi n'ebiri mu 2003) muzannyi wa [[:en:Basketball|basketball]] mu Uganda. Yalondebwa mu [[:en:2019_FIBA_U16_Women's_African_Championship|mpaka za FIBA U16 Women’s African Championship All-Star Five mu 2019]] ng’ali wamu ne [[:en:Mariam_Coulibaly|Mariam Coulibaly]], Maimouna Haidara, Sara Caetano ne Malak Sadek. <ref>{{Cite web |last=Kawalya |first=Brian |date=2019-08-04 |title=FIBA Africa U16: Najjuma Wins Big As Uganda Finish Fifth |url=https://sportsnation.co.ug/2019/08/04/fiba-africa-u16-najjuma-wins-big-as-uganda-finish-fifth/ |access-date=2024-04-01 |website=Live from ground |language=en-US}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Mali are #FIBAU16Africa 2019 Champions |url=https://www.fiba.basketball/africa/u16women/2019/news/mali-are-fibau16africa-2019-champions |access-date=2024-04-14 |website=FIBA.basketball |language=en}}</ref>
== Obulamu obuto ==
Najjuma yayingizibwa mu basketball ng’akyali mutiini. Olw’okuba yalina obumalirivu okusoma, yayambibwako okuddayo ku ssomero mu ssomero lya Nations Changers Christian gye yawandiikira ebigezo bye eby’okuva mu pulayimale era n’ayita. Yagenda mu ssomero lya St. Noa girls secondary school ku sikaala gye yayitibwa ttiimu y’eggwanga eya Uganda okuzannyira mu mutendera gwa U16 gye yalonda bounds ezisoba mu 30 n’obubonero 30 mu mupiira. Oluvannyuma, yafuna sikaala mu Amerika era okuva olwo abadde azannyira ttiimu y'eggwanga lye. <ref name="Country Basketball Academy – Nurturing Talent 2024 b722">{{Cite web |date=2024-04-10 |title=Maria Najjuma – Country Basketball Academy |url=https://countrybasketballacademy.org/maria-najjuma/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20240419002301/https://countrybasketballacademy.org/maria-najjuma/ |archive-date=2024-04-19 |access-date=2024-04-13 |website=Country Basketball Academy – Nurturing Talent}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Najjuma looks to leave mark at debut Uganda appearance |url=https://www.fiba.basketball/africa/u16women/2019/news/najjuma-looks-to-leave-mark-at-debut-uganda-appearance |access-date=2024-04-14 |website=FIBA.basketball |language=en}}</ref>
== Emirimu ==
Najjuma yalondebwa ku All-star Five mu mpaka [[:en:2019_FIBA_U16_Women's_African_Championship|za FIBA U16 Women's African Championship eza 2019]], n'asinga okukuba 'rebounds' n'obubonero 112 ekyamufunira ekifo mu [[:en:NBA_Academy_Africa|NBA Academy Africa]] okutumbula obukugu bwe. <ref>{{Cite web |date=2019-10-16 |title=Uganda's Maria Najjuma selected for NBA Academy Camp – Federation of Uganda Basketball Associations |url=https://fuba.web.geniussports.com/ugandas-maria-najjuma-selected-for-nba-academy-camp/ |access-date=2024-03-20 |language=en-US}}</ref> <ref name="Sports 2023 h877">{{Cite web |last=Sports |first=Pulse |date=2023-02-04 |title=Former U16 star set to boost Uganda Gazelles camp |url=https://www.pulsesports.ug/basketball/story/former-u16-star-set-to-boost-uganda-gazelles-camp-2023020419182403715 |access-date=2024-04-13 |website=Pulse Sports Uganda}}</ref> <ref name="FIBA.basketball w916">{{Cite web |title=Coulibaly bags MVP at Women's #FIBAU16Africa 2019 |url=https://www.fiba.basketball/africa/u16women/2019/news/coulibaly-bags-mvp-at-womens-fibau16africa-20191 |access-date=2024-04-13 |website=FIBA.basketball}}</ref>
== Ebijuliziddwa ==
icdxdcz2e9s1b730zzit7uj36xhrfnt
Mellissa Akullu
0
12862
46861
2026-04-04T17:31:42Z
Judithamos
10087
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1342636554|Mellissa Akullu]]"
46861
wikitext
text/x-wiki
'''Mellissa Akullu''' (yazaalibwa nga 25 ogw'omunaana mu mwaka gwa 1999) muzannyi wa [[:en:Basketball|basketball]] mu Uganda. Yakomekkerezza sizoni ya basketball eya 2023 ng’omu ku bazannyi abasinga okuyooyootebwa mu mawanga. <ref>{{Cite web |date=2023-03-27 |title=Melissa Akullu gets NAIA All-American nod |url=https://www.bukedde.co.ug/sports/156927/melissa-akullu-gets-naia-all-american-nod |access-date=2024-03-19 |website=Bukedde}}</ref>
== Obulamu obuto ==
Melissa yazaalibwa mu [[Kampala]], [[Yuganda|Uganda]] .
== Omulimu ==
Mu gwokubiri gwa 2024, Melissa yalondebwa ng’omuzannyi wa wiiki okuva mu [[Golden State Athletic Conference]] (GSAC) gye yafuna obubonero 23.5 ne 19.0 ku buwanguzi bwa Vanguard. <ref>{{Cite web |date=2022-10-17 |title=Melissa Akullu (2/12/2024) |url=https://gsacsports.org/awards.aspx?aow=240 |access-date=2024-03-19 |website=Golden State Athletic Conference}}</ref>
== Ebiwandiiko ebikozesebwa ==
== Ebiyungo eby’ebweru ==
* [https://vanguardlions.com/sports/womens-basketball/roster/melissa-akullu/8168 Vanguard Lions ebikwata ku bulamu bw'ensi]
rfbgcwyicftidi0rgpphlvgp68psiif
46862
46861
2026-04-04T17:34:52Z
Judithamos
10087
Corrected grammer #WUCUG26MUK
46862
wikitext
text/x-wiki
'''Mellissa Akullu''' (yazaalibwa nga 25 ogw'omunaana mu 1999) muzannyi wa [[:en:Basketball|basketball]] mu Uganda. Yakomekkerezza sizoni ya basketball eya 2023 ng’omu ku bazannyi abasinga okuyooyootebwa mu mawanga. <ref>{{Cite web |date=2023-03-27 |title=Melissa Akullu gets NAIA All-American nod |url=https://www.bukedde.co.ug/sports/156927/melissa-akullu-gets-naia-all-american-nod |access-date=2024-03-19 |website=Bukedde}}</ref>
== Obulamu obuto ==
Melissa yazaalibwa mu [[Kampala]], [[Yuganda|Uganda]] .
== Emirimu ==
Mu gwokubiri gwa 2024, Melissa yalondebwa ng’omuzannyi wa wiiki okuva mu [[:en:Golden_State_Athletic_Conference|Golden State Athletic Conference]] (GSAC) gye yafuna obubonero 23.5 ne 19.0 ku buwanguzi bwa Vanguard. <ref>{{Cite web |date=2022-10-17 |title=Melissa Akullu (2/12/2024) |url=https://gsacsports.org/awards.aspx?aow=240 |access-date=2024-03-19 |website=Golden State Athletic Conference}}</ref>
== Ebijuliziddwa ==
<references />
== Ebiyungo eby’ebweru ==
* [https://vanguardlions.com/sports/womens-basketball/roster/melissa-akullu/8168 Vanguard Lions ebikwata ku bulamu bw'ensi]
9bkpwraf95mf457vu8flz76fgzs59sv
Asha Sonko
0
12863
46863
2026-04-04T17:39:09Z
Judithamos
10087
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1340913943|Asha Sonko]]"
46863
wikitext
text/x-wiki
'''Asha Mande Sonko''' (yazaalibwa mu 1983) muzannyi wa Uganda eyali omuzannyi [[Omupiira ogw'ebigere|w'omupiira]] era [[:en:Referee_(association_football)|ddiifiri]] . <ref>{{Cite web |title=Uganda: Women Referees to Handle West African Derby |url=https://allafrica.com/stories/200802131092.html |access-date=27 February 2022 |website=All Africa}}</ref> Abadde mmemba wa [[:en:Uganda_women's_national_football_team|ttiimu y'eggwanga ey'abakazi eya Uganda]] .
== Omulimu gwa kiraabu ==
Sonko azannye mu Kampala United mu Uganda.
== Omulimu gw’ensi yonna ==
Sonko yakkikirira Uganda ku mutendera gw'abakulu mu mpaka za [[:en:2000_African_Women's_Championship|African Women's Championship eza 2000]]. <ref name="RSSSF">{{Cite web |title=Africa - Women's Championship 2000 |url=https://www.rsssf.org/tablesa/afr-women00.html |access-date=27 February 2022 |website=RSSSF}}</ref>
== Ebiwandiiko ebikozesebwa ==
* Asha Sonko on Facebook
ci4p4dgyf8y69lvrtxjcpfll9okp91t
46864
46863
2026-04-04T17:40:43Z
Judithamos
10087
Corrected grammer #WUCUG26MUK
46864
wikitext
text/x-wiki
'''Asha Mande Sonko''' (yazaalibwa mu 1983) muzannyi wa Uganda eyali omuzannyi [[Omupiira ogw'ebigere|w'omupiira]] era [[:en:Referee_(association_football)|ddiifiri]] . <ref>{{Cite web |title=Uganda: Women Referees to Handle West African Derby |url=https://allafrica.com/stories/200802131092.html |access-date=27 February 2022 |website=All Africa}}</ref> Abadde mmemba wa [[:en:Uganda_women's_national_football_team|ttiimu y'eggwanga ey'abakazi eya Uganda]] .
== Omulimu gwa kiraabu ==
Sonko azannye mu Kampala United mu Uganda.
== Omulimu gw’ensi yonna ==
Sonko yakkikirira Uganda ku mutendera gw'abakulu mu mpaka za [[:en:2000_African_Women's_Championship|African Women's Championship eza 2000]]. <ref name="RSSSF">{{Cite web |title=Africa - Women's Championship 2000 |url=https://www.rsssf.org/tablesa/afr-women00.html |access-date=27 February 2022 |website=RSSSF}}</ref>
== Ebijuliziddwa ==
* Asha Sonko on Facebook
m47qkcpizvis0vtbtnaz7y91seb5hy9
Viola Namuddu
0
12864
46865
2026-04-04T17:45:14Z
Judithamos
10087
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1340913938|Viola Namuddu]]"
46865
wikitext
text/x-wiki
'''Viola Namuddu''' (yazaalibwa nga 8 ogwokuttaano mu mwaka gwa 1994) [[Omupiira ogw'ebigere|muzannyi wa mupiira]] mu Uganda era azannyira mu [[:en:Midfielder|makkati]] mu kiraabu ya [[:en:FUFA_Women_Super_League|FUFA Women Super League]] [[Makerere University WFC|Makerere University]] ne [[:en:Uganda_women's_national_football_team|ttiimu y'eggwanga ey'abakazi eya Uganda]].
== Omulimu gwa kiraabu ==
Namuddu azannye mu [[Makerere University WFC|yunivasite e Makerere]] mu Uganda. <ref name="FUFA">{{Cite web |date=25 January 2022 |title=Coach Lutalo Names Crested Cranes Provisional Squad Ahead Of AWCON Qualifiers Against Kenya |url=https://fufa.co.ug/coach-lutalo-names-crested-cranes-provisional-squad-ahead-of-awcon-qualifiers-against-kenya/ |access-date=19 February 2022 |website=Federation of Uganda Football Associations}}</ref>
== Omulimu gw’ensi yonna ==
Namuddu yazannyira Uganda ku mutendera gw'abakulu mu mpaka za [[:en:2021_COSAFA_Women's_Championship|COSAFA Women's Championship eza 2021]] .
== Ebiwandiiko ebikozesebwa ==
nrbwv83xctunx8md6ot7oqtbxhqa95f
46866
46865
2026-04-04T17:47:56Z
Judithamos
10087
Corrected grammer #WUCUG26MUK
46866
wikitext
text/x-wiki
'''Viola Namuddu''' (yazaalibwa nga 8 ogwokuttaano mu 1994) [[Omupiira ogw'ebigere|muzannyi wa mupiira]] mu Uganda era azannyira mu [[:en:Midfielder|makkati]] mu kiraabu ya [[:en:FUFA_Women_Super_League|FUFA Women Super League]] [[Makerere University WFC|Makerere University]] ne [[:en:Uganda_women's_national_football_team|ttiimu y'eggwanga ey'abakazi eya Uganda]].
== Omulimu gwa kiraabu ==
Namuddu azannye mu [[Makerere University WFC|yunivasite e Makerere]] mu Uganda. <ref name="FUFA">{{Cite web |date=25 January 2022 |title=Coach Lutalo Names Crested Cranes Provisional Squad Ahead Of AWCON Qualifiers Against Kenya |url=https://fufa.co.ug/coach-lutalo-names-crested-cranes-provisional-squad-ahead-of-awcon-qualifiers-against-kenya/ |access-date=19 February 2022 |website=Federation of Uganda Football Associations}}</ref>
== Omulimu gw’ensi yonna ==
Namuddu yazannyira Uganda ku mutendera gw'abakulu mu mpaka za [[:en:2021_COSAFA_Women's_Championship|COSAFA Women's Championship eza 2021]] .
== Ebijuliziddwa ==
dd9bvbzi9den25c4i74wjoy4z7b1kyu
Shamirah Nalugya
0
12865
46867
2026-04-04T18:05:55Z
Judithamos
10087
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1344053217|Shamirah Nalugya]]"
46867
wikitext
text/x-wiki
[https://en.wikipedia.org/wiki/Uganda_women's_national_football_team]
'''Shamirah Nalugya''' (yazaalibwa nga 12 ogwomwenda mu mwaka gwa 2003) [[Omupiira ogw'ebigere|muzannyi wa mupiira]] mu Uganda era azannyira [[:en:Attacking_midfielder|ng'omuzannyi alumba]] mu kiraabu y'omupiira eya [[BELARUSIAN Women Super League]] Football club Dynamo Brest ne [[:en:Uganda_women's_national_football_team|ttiimu y'eggwanga ey'abakazi eya Uganda]] .
== Obulamu obuto ==
Nalugya yakulira [[Bweyogerere]] era wa [[Baganda]] .
== Omulimu gwa kiraabu ==
Nalugya azannye mu Isra soccer academy, Kawempe Muslims WL,Kampala queens,abakyala ba Fc Minsk era nga mu kiseera kino ali mu FC Dynamo Brest e BELARUS. <ref name="FUFA">{{Cite web |date=25 January 2022 |title=Coach Lutalo Names Crested Cranes Provisional Squad Ahead Of AWCON Qualifiers Against Kenya |url=https://fufa.co.ug/coach-lutalo-names-crested-cranes-provisional-squad-ahead-of-awcon-qualifiers-against-kenya/ |access-date=19 February 2022 |website=Federation of Uganda Football Associations}}</ref>
== Omulimu gw’ensi yonna ==
Nalugya yasooka mu ttiimu y’eggwanga ey’abakulu mu [[:en:2018_COSAFA_Women's_Championship|mpaka za COSAFA Women’s Championship eza 2018]] nga Uganda ewangudde Eswatini ggoolo 4-3 e South Afirika.
Nalugya yakkikirira Uganda ku mutendera gw'abakulu mu mpaka z'okusunsulamu abagenda okuzannya mu mpaka za Afirika Women Cup of Nations eza 2022 .
=== Ebiruubirirwa by’ensi yonna ===
''Obubinja n'ebyava mu kulonda Uganda ggoolo ezisoose''
{| class="wikitable"
!Nedda.
! Olunaku olw'omweezi
! Ekifo
! Omuvuganya
! Okuteeba
! Alizaati
! Empaka
|-
| style="text-align:center;" | 1. 1.
| 25 Noovemba 2019
| [[:en:Chamazi_Stadium|Ekisaawe kya Chamazi]], [[:en:Mbagala|Mbagala]], Tanzania
| Burundi
| style="text-align:center;" | '''2''' –0
| style="text-align:center;" | 2–0
| Empaka z'abakyala eza CECAFA eza 2019
|}
== Ebiwandiiko ebikozesebwa ==
== Ebiyungo eby’ebweru ==
* Shamirah Nalugya on Instagram
{{Uganda squad 2022 Africa Women Cup of Nations}}
b7oqcv4ocva9we1d8odvgtkvffgqtzx
46868
46867
2026-04-04T18:08:57Z
Judithamos
10087
Added Wikilink #WUCUG26MUK
46868
wikitext
text/x-wiki
[https://en.wikipedia.org/wiki/Uganda_women's_national_football_team]
'''Shamirah Nalugya''' (yazaalibwa nga 12 ogwomwenda mu 2003) [[Omupiira ogw'ebigere|muzannyi wa mupiira]] mu Uganda era azannyira [[:en:Attacking_midfielder|ng'omuzannyi alumba]] mu kiraabu y'omupiira eya [[BELARUSIAN Women Super League]] Football club Dynamo Brest ne [[:en:Uganda_women's_national_football_team|ttiimu y'eggwanga ey'abakazi eya Uganda]] .
== Obulamu obuto ==
Nalugya yakulira [[Bweyogerere]] era wa [[Baganda]] .
== Omulimu gwa kiraabu ==
Nalugya azannye mu Isra soccer academy, Kawempe Muslims WL,Kampala queens,abakyala ba Fc Minsk era nga mu kiseera kino ali mu FC Dynamo Brest e BELARUS. <ref name="FUFA">{{Cite web |date=25 January 2022 |title=Coach Lutalo Names Crested Cranes Provisional Squad Ahead Of AWCON Qualifiers Against Kenya |url=https://fufa.co.ug/coach-lutalo-names-crested-cranes-provisional-squad-ahead-of-awcon-qualifiers-against-kenya/ |access-date=19 February 2022 |website=Federation of Uganda Football Associations}}</ref>
== Omulimu gw’ensi yonna ==
Nalugya yasooka mu ttiimu y’eggwanga ey’abakulu mu [[:en:2018_COSAFA_Women's_Championship|mpaka za COSAFA Women’s Championship eza 2018]] nga Uganda ewangudde Eswatini ggoolo 4-3 e South Afirika.
Nalugya yakkikirira Uganda ku mutendera gw'abakulu mu mpaka z'okusunsulamu abagenda okuzannya mu [[:en:2022_Africa_Women_Cup_of_Nations_qualification|mpaka za Afirika Women Cup of Nations eza 2022.]]
=== Ebiruubirirwa by’ensi yonna ===
''Obubinja n'ebyava mu kulonda Uganda ggoolo ezisoose''
{| class="wikitable"
!Nedda.
! Olunaku olw'omweezi
! Ekifo
! Omuvuganya
! Okuteeba
! Alizaati
! Empaka
|-
| style="text-align:center;" | 1. 1.
| 25 Noovemba 2019
| [[:en:Chamazi_Stadium|Ekisaawe kya Chamazi]], [[:en:Mbagala|Mbagala]], Tanzania
| Burundi
| style="text-align:center;" | '''2''' –0
| style="text-align:center;" | 2–0
| Empaka z'abakyala eza CECAFA eza 2019
|}
== Ebijuliziddwa ==
{{Uganda squad 2022 Africa Women Cup of Nations}}
<references />
== Ebiyungo eby’ebweru ==
* Shamirah Nalugya on Instagram
6zpidm4sf4mswvapfmo788xqn361zqx
Ekirwadde ky’ebola
0
12866
46872
2026-04-04T20:52:03Z
Ssemmanda will
3837
Ssemmanda will moved page [[Ekirwadde ky’ebola]] to [[Ebola]] over redirect: Misspelled title
46872
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Ebola]]
ezscdacx067ns2ptclay4zc6fl8zid1
Allan Enyou
0
12867
46873
2026-04-04T21:47:05Z
Ssemmanda will
3837
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1326541036|Allan Enyou]]"
46873
wikitext
text/x-wiki
'''Allan Enyou''' (yazaalibwa 24 Ogwekkumineebiri 2003) Munnayuganda [[Omupiira ogw'ebigere|omuzannyi w'omupiira]] era azannyira mu ttiimu y'e Spain eya [[:en:Tercera_Federación|Tercera Federación]] eya [[:en:CD_Leganés_B|Leganés B]].
== Obuto bwe ==
Enyou yazannya omupiira gw'abato ne [[Maroons FC]].<ref>{{cite web |last=King |first=Moses |date=July 12, 2022 |title=KCCA FC sign S4 student |url=https://www.pulse.ug/sports/football/kcca-fc-sign-s4-student/00egrzd |work=Pulse}}</ref> Oluvannyuma yazannya ne ttiimu ya [[Kampala Capital City Authority FC]] U20, n'abayamba okuwangula empaka za Cambiasso ne Rainbow U-20 ezategekebwa e Tanzania. <ref>{{cite web |date=March 1, 2023 |title=Uganda Defender Allan Enyou joins Spanish side |url=https://sports.mag.ug/2023/03/01/uganda-defender-allan-enyou-joins-spanish-side/ |work=Sports Mag}}</ref> <ref>{{Cite web |date=February 2, 2023 |title=Allan Enyou: KCCA FC Budding Youngster Permanently Joins Elite Falcons In UAE |url=https://dribblersportz.com/2023/02/allan-enyou-kcca-fc-budding-youngster-permanently-joins-elite-falcons-in-uae/ |website=Dribbler Sports}}</ref>
== Omulimu gwa kiraabu ==
Mu July wa 2022, yakola endagaano ne ttiimu ya [[:en:Uganda_Premier_League|Uganda Premier League]] eya [[Kampala Capital City Authority FC]] (KCCA) ku ndagaano ya myaka etaano. <ref>{{Cite web |last=Magero |first=Moses |date=July 12, 2022 |title=New Signing: Teenager Allan Enyou puts pen to paper until 2027 |url=https://www.kccafc.co.ug/new-signing-teenager-allan-enyou-puts-pen-to-paper-until-2027/ |website=[[Kampala Capital City Authority FC]]}}</ref> <ref>{{Cite web |last=Nassali |first=Sandrah |date=July 13, 2022 |title=KCCA unveil teenager Allan Enyou |url=https://thetowerpost.com/2022/07/13/kcca-unveil-teenager-allan-enyou/ |website=The Tower Post}}</ref> Mu September wa 2022, yawolwa mu kiraabu y'ekibinja ekyokusatu ekya [[:en:UAE_Third_Division_League|UAE Third Division League]] eya [[:en:Elite_Falcons_FC|Elite Falcons FC]], ng'alina eky'okugula. <ref>{{Cite web |last=Kiyonga |first=Ismael |date=22 September 2022 |title=KCCA confirms loaning three teenagers abroad |url=https://kawowo.com/2022/09/22/kcca-confirms-loaning-three-teenagers-abroad/ |website=[[Kawowo Sports]]}}</ref> <ref>{{Cite web |last=Magero |first=Moses |date=September 21, 2022 |title=Loan transfers: Teenagers Mwanje and Enyou to UAE, Juma to Spain |url=https://www.kccafc.co.ug/loan-transfers-teenagers-mwanje-and-enyou-to-uae-juma-to-spain/ |website=[[Kampala Capital City Authority FC]]}}</ref>
Mu February wa 2023, yeegatta ku Elite Falcons ku ndagaano ey’enkalakkalira, n’akola endagaano ya myaka etaano. <ref>{{Cite web |last=Magero |first=Moses |date=February 2, 2023 |title=Transfer: Teenager Allan Enyou Joins Elite Falcons in UAE |url=https://www.kccafc.co.ug/transfer-teenager-allan-enyou-joins-elite-falcons-in-uae/ |website=[[Kampala Capital City Authority FC]]}}</ref> <ref>{{Cite web |last=Odeke |first=Raphael |date=February 2, 2023 |title=Transfers: Allan Enyou joins UAE club from KCCA in permanent move |url=https://thetouchlinesports.com/transfers-allan-enyou-joins-uae-club-from-kcca-in-permanent-move/ |website=The Touchline Sports}}</ref> Wabula ku nkomerero y'omwezi ogwo, yakyuka n'agenda mu ttiimu ya Spain [[:en:CD_Leganés_B|eya CD Leganés B]] mu mutendera ogw'okuna [[:en:Segunda_Federación|ogwa Segunda Federación]] . <ref>{{Cite web |date=27 February 2023 |title=El Leganés 'B' incorpora a Allan Enyou para su defensa |trans-title=Leganés 'B' incorporates Allan Enyou for its defense |url=https://www.cdleganes.com/noticias/el-leganes-b-incorpora-a-allan-enyou-para-su-defensa |website=[[CD Leganés]] |language=es}}</ref> <ref>{{Cite web |last=Kiyaga |first=Shafic |date=27 February 2023 |title=Former KCCA defender Enyou nets move to Leganes |url=https://www.pulsesports.ug/football/story/former-kcca-defender-enyou-nets-move-to-leganes-2023022713544240682 |website=Pulse Sports}}</ref> Mu July 2023, yawolwa mu [[:en:SK_Super_Nova|SK Super Nova]] mu mpaka za Latvia ez'omutendera ogusooka [[:en:Latvian_Higher_League|ogwa Virslīga]] . <ref>{{Cite web |date=July 20, 2023 |title=Pastiprinām sastāvu: uzreiz pieci jauni leģionāri |trans-title=We are strengthening the squad: five new legionnaires at once! |url=https://supernova.lv/pastiprinam-sastavu-uzreiz-pieci-jauni-legionari/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20230928073251/https://supernova.lv/pastiprinam-sastavu-uzreiz-pieci-jauni-legionari/ |archive-date=September 28, 2023 |website=[[SK Super Nova]] |language=lv}}</ref> <ref>{{Cite web |date=May 7, 2024 |title=Vancouver FC sign Ugandan defender Allan Enyou |url=https://canpl.ca/article/vancouver-fc-sign-ugandan-defender-allan-enyou |website=[[Canadian Premier League]]}}</ref> Mu May 2024, yeegatta ku kiraabu ya [[:en:Canadian_Premier_League|Vancouver FC]] [[:en:Canadian_Premier_League|eya Premier eya Canada]] ku bbanja omwaka mulamba. <ref>{{Cite web |date=May 6, 2024 |title=The Eagles bring international defender Allan Enyou to Vancouver |url=https://vancouverfc.canpl.ca/article/the-eagles-bring-international-defender-allan-enyou-to-vancouver |website=[[Vancouver FC]]}}</ref> <ref>{{Cite web |last=Vallejo |first=Felipe |date=7 May 2024 |title=Vancouver FC Loans In Ugandan International Allan Enyou |url=https://northerntribune.ca/vancouver-fc-allan-enyou-loan/ |website=Northern Tribune}}</ref> Mu 2025, looni ye yayongezebwayo sizoni eyookubiri. <ref>{{Cite web |date=February 20, 2025 |title=Vancouver FC bring back Allan Enyou on loan through 2025 |url=https://vancouverfc.canpl.ca/article/6476 |website=[[Vancouver FC]]}}</ref> <ref>{{Cite web |last=Vallejo |first=Felipe |date=February 20, 2025 |title=Vancouver FC Announces Return Of Allan Enyou for 2025 |url=https://northerntribune.ca/vancouver-fc-allan-enyou-loan-2025/ |website=Northern Tribune}}</ref>
== Omulimu gw’ensi yonna ==
Mu January wa 2023, Enyou yalondebwa mu nkambi esooka ne [[:en:Uganda_national_under-20_football_team|ttiimu ya Uganda U20]].<ref>{{Cite web |last=King |first=Moses |date=January 13, 2023 |title=The 7 professionals in U20 team including Tottenham and Rangers FC stars |url=https://www.pulse.ug/sports/other-sports/the-7-professionals-in-u20-team-including-tottenham-and-rangers-fc-stars/yksbqh9 |website=Pulse}}</ref> Yatuumibwa erinnya mu nkambi endala omwezi ogwaddako. <ref>{{Cite web |last=Mabuka |first=Dennis |date=February 15, 2023 |title=BYyekwaso summons Uganda U20 squad for All Africa Games |url=https://en.africatopsports.com/2024/02/15/byekwaso-summons-uganda-u20-squad-for-all-africa-games/ |website=Africa Top Sports}}</ref>
Mu May 2023, yayitibwa mu [[Uganda Cranes ettiimu y'eggwanga|ttiimu ya Uganda ey’abakulu]] omulundi gwe ogwasooka, mu nkambi esooka.<ref>{{Cite web |last=Ssenoga |first=Shafik |date=May 26, 2023 |title=Cranes squad summoned ahead of AFCON qualifier against Algeria |url=https://www.newvision.co.ug/category/sports/cranes-squad-summoned-ahead-of-afcon-qualifie-NV_161194 |website=[[New Vision]]}}</ref>
== Ebibalo by’emirimu ==
{{updated|22 October 2025}}<ref>{{soccerway|allan-enyou/907627}}</ref>
{| class="wikitable" style="text-align: center"
! rowspan="2" |Kiraabu
! rowspan="2" | Ebiro
! colspan="3" | Liigi
! colspan="2" | Ekikopo ky'Awaka
! colspan="2" | Lala
! colspan="2" | Okugatta
|-
! Okugabanya
! Apps
! Goolo
! Apps
! Goolo
! Apps
! Goolo
! Apps
! Goolo
|-
| Leganés B. 1999
| 2022–23
| Ekibiina kya Segunda Federación
| 1. 1.
| 0.
| colspan="2" | –
| colspan="2" | –
| 1. 1.
| 0.
|-
| Super Nova (ebbanja) .
| 2023. 2023
| Virslīga nga bwe kiri
| 10.
| 0.
| 0.
| 0.
| colspan="2" | –
| 10.
| 0.
|-
| rowspan="3" | Vancouver FC (ebbanja)
| 2024
| rowspan="2" | Liigi ya Canada eya Premier
| 23.
| 0.
| 0.
| 0.
| colspan="2" | –
| 23.
| 0.
|-
| 2025
| 23.
| 0.
| 4. 4.
| 0.
| colspan="2" | –
| 27.
| 0.
|-
! colspan="2" | '''Okugatta'''
! 46. Ebikwata ku nsonga eno
! 0.
! 4. 4.
! 0.
! 0.
! 0.
! 50
! 0.
|-
! colspan="3" | '''Omugatte gw’emirimu'''
! 57
! 0.
! 4. 4.
! 0.
! 0.
! 0.
! 61
! 0.
|}
== Ebijuliziddwa ==
{{Reflist}}
a9tgehokpq4s8jnu0bz3y3qhsp6ukhz
Fred Ruhindi
0
12868
46876
2026-04-05T05:22:09Z
ESTHER NAKITENDE
9175
Created by translating the opening section from the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1345811423|Fred Ruhindi]]"
46876
wikitext
text/x-wiki
'''Fredrick Ruhindi''' amanyiddwa ennyo nga '''Freddie Ruhindi''' oba '''Fred Ruhindi''' [[:en:Lawyer|munnamateeka]] nga [[:en:Uganda|munnayuganda]] ate era [[:en:Politician|munnabyabufuzi]] Yaliko [[:en:Attorney_General|Ssaabawolereza wa gavumenti]] ya Yuanda okuva nga 1 ogwokusatu 2015 okutuuka mu 2016. <ref name="Shuffle">https://web.archive.org/web/20170709092825/http://www.monitor.co.ug/blob/view/-/2639388/data/956667/-/oq6gpdz/-/cabinet.pdf</ref> Wakati wa nga 2 ogwomukaaga 2006 ne nga 28 ogwokubiri 2015, yaliko [[:en:Justice|Minisita w’obwenkanya ow’ebyamateeka ne ssemateeka]] mu [[:en:Cabinet_of_Uganda|kabineti ya Yuganda]] . <ref name="Cabinet">https://web.archive.org/web/20141211112501/http://www.newvision.co.ug/D/8/12/501695</ref> Mu nkyukakyuka ezakolebwa mu kabineti nga 16 ogwokubiri 2009, <ref><nowiki>https://web.archive.org/web/20150213214754/http://www.newvision.co.ug/D/8/12/671730</nowiki></ref> ne nga 27 ogwokutaano 2011, <ref><nowiki>https://www.facebook.com/note.php?note_id=10150208384704078&comments</nowiki></ref> yasigaza ekifo kye ekya kabineti. Era ye [[:en:Parliament_of_Uganda|mubaka omulonde]] akiikirira [[:en:Nakawa_Division|Divizoni y'e Nakawa]] mu [[:en:Kampala_District|Disitulikiti y'e Kampala]] . <ref name="Profile">{{Cite web |date=2011 |title=Profile of Ruhindi Fredrick, Member of Parliament for Nakawa Division, Kampala District |url=http://www.parliament.go.ug/mpdata/mps.hei?p=t&n=t&details=t&j=241&const=Nakawa+Division&dist_id=2&distname=Kampala |access-date=14 February 2015 |publisher=[[Parliament of Uganda]]}}</ref>
42qcu0yz83wtnzktw3rvbokl1xg5edj
46877
46876
2026-04-05T05:24:03Z
ESTHER NAKITENDE
9175
Mu mpandiika katono. #WUCUG26MUK
46877
wikitext
text/x-wiki
'''Fredrick Ruhindi''' amanyiddwa ennyo nga '''Freddie Ruhindi''' oba '''Fred Ruhindi''' [[:en:Lawyer|munnamateeka]] nga [[:en:Uganda|munnayuganda]] ate era [[:en:Politician|munnabyabufuzi]] , Yaliko [[:en:Attorney_General|Ssaabawolereza wa gavumenti]] ya Yuanda okuva nga 1 ogwokusatu 2015 okutuuka mu 2016. <ref name="Shuffle">https://web.archive.org/web/20170709092825/http://www.monitor.co.ug/blob/view/-/2639388/data/956667/-/oq6gpdz/-/cabinet.pdf</ref> Wakati wa nga 2 ogwomukaaga 2006 ne nga 28 ogwokubiri 2015, yaliko [[:en:Justice|Minisita w’obwenkanya ow’ebyamateeka ne ssemateeka]] mu [[:en:Cabinet_of_Uganda|kabineti ya Yuganda]] . <ref name="Cabinet">https://web.archive.org/web/20141211112501/http://www.newvision.co.ug/D/8/12/501695</ref> Mu nkyukakyuka ezakolebwa mu kabineti nga 16 ogwokubiri 2009, <ref><nowiki>https://web.archive.org/web/20150213214754/http://www.newvision.co.ug/D/8/12/671730</nowiki></ref> ne nga 27 ogwokutaano 2011, <ref><nowiki>https://www.facebook.com/note.php?note_id=10150208384704078&comments</nowiki></ref> yasigaza ekifo kye ekya kabineti. Era ye [[:en:Parliament_of_Uganda|mubaka omulonde]] akiikirira [[:en:Nakawa_Division|Divizoni y'e Nakawa]] mu [[:en:Kampala_District|Disitulikiti y'e Kampala]] . <ref name="Profile">{{Cite web |date=2011 |title=Profile of Ruhindi Fredrick, Member of Parliament for Nakawa Division, Kampala District |url=http://www.parliament.go.ug/mpdata/mps.hei?p=t&n=t&details=t&j=241&const=Nakawa+Division&dist_id=2&distname=Kampala |access-date=14 February 2015 |publisher=[[Parliament of Uganda]]}}</ref>
1fwsd57lc91t0320g4g98vf368y33y7
46881
46877
2026-04-05T07:26:03Z
ESTHER NAKITENDE
9175
Created by translating the section "Background and education" from the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1345811423|Fred Ruhindi]]"
46881
wikitext
text/x-wiki
'''Fredrick Ruhindi''' amanyiddwa ennyo nga '''Freddie Ruhindi''' oba '''Fred Ruhindi''' [[:en:Lawyer|munnamateeka]] nga [[:en:Uganda|munnayuganda]] ate era [[:en:Politician|munnabyabufuzi]] , Yaliko [[:en:Attorney_General|Ssaabawolereza wa gavumenti]] ya Yuanda okuva nga 1 ogwokusatu 2015 okutuuka mu 2016. <ref name="Shuffle">https://web.archive.org/web/20170709092825/http://www.monitor.co.ug/blob/view/-/2639388/data/956667/-/oq6gpdz/-/cabinet.pdf</ref> Wakati wa nga 2 ogwomukaaga 2006 ne nga 28 ogwokubiri 2015, yaliko [[:en:Justice|Minisita w’obwenkanya ow’ebyamateeka ne ssemateeka]] mu [[:en:Cabinet_of_Uganda|kabineti ya Yuganda]] . <ref name="Cabinet">https://web.archive.org/web/20141211112501/http://www.newvision.co.ug/D/8/12/501695</ref> Mu nkyukakyuka ezakolebwa mu kabineti nga 16 ogwokubiri 2009, <ref><nowiki>https://web.archive.org/web/20150213214754/http://www.newvision.co.ug/D/8/12/671730</nowiki></ref> ne nga 27 ogwokutaano 2011, <ref><nowiki>https://www.facebook.com/note.php?note_id=10150208384704078&comments</nowiki></ref> yasigaza ekifo kye ekya kabineti. Era ye [[:en:Parliament_of_Uganda|mubaka omulonde]] akiikirira [[:en:Nakawa_Division|Divizoni y'e Nakawa]] mu [[:en:Kampala_District|Disitulikiti y'e Kampala]] . <ref name="Profile">{{Cite web |date=2011 |title=Profile of Ruhindi Fredrick, Member of Parliament for Nakawa Division, Kampala District |url=http://www.parliament.go.ug/mpdata/mps.hei?p=t&n=t&details=t&j=241&const=Nakawa+Division&dist_id=2&distname=Kampala |access-date=14 February 2015 |publisher=[[Parliament of Uganda]]}}</ref>
== Ensibuko n’obuyigirize ==
Yazaalibwa nga 29 ogwomunaana mu 1955. O-level yagisomera [[:en:Mbarara_High_School|ku Mbarara high school]], n’afuna Uganda Certificate of Education (UCE) mu 1973. A-level yagisomera ku [[Ntare School|Ntare school]], n’afuna ebbaluwa ya Uganda Advanced Certificate of Education mu 1975. Alina diguli ya [[:en:Bachelor_of_Laws|Bachelor of Laws]] okuva mu [[:en:Makerere_University|Ssetendekero w'e Makerere]] . Era alina [[:en:Legal_practice|Dipuloma mu by’amateeka]] okuva mu [[:en:Law_Development_Centre|kitongole ky'amateeka]] mu [[:en:Kampala|Kampala]], ekibuga ekikulu ekya Uganda era [[:en:Kampala|ekisinga]] obunene. Diguli ye eya [[:en:Master_of_Laws|Master mu mateeka]] yagifuna okuva ku u [[:en:University_of_Edinburgh|yunivasite y'e Edinburgh]] . <ref name="Profile"><nowiki>http://www.parliament.go.ug/mpdata/mps.hei?p=t&n=t&details=t&j=241&const=Nakawa+Division&dist_id=2&distname=Kampala</nowiki></ref>
g9vk2cm5w786g0kh0zh7vu66bw3svoq
46883
46881
2026-04-05T08:35:13Z
ESTHER NAKITENDE
9175
Created by translating the section "Career" from the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1347194720|Fred Ruhindi]]"
46883
wikitext
text/x-wiki
'''Fredrick Ruhindi''' amanyiddwa ennyo nga '''Freddie Ruhindi''' oba '''Fred Ruhindi''' [[:en:Lawyer|munnamateeka]] nga [[:en:Uganda|munnayuganda]] ate era [[:en:Politician|munnabyabufuzi]] , Yaliko [[:en:Attorney_General|Ssaabawolereza wa gavumenti]] ya Yuanda okuva nga 1 ogwokusatu 2015 okutuuka mu 2016. <ref name="Shuffle">https://web.archive.org/web/20170709092825/http://www.monitor.co.ug/blob/view/-/2639388/data/956667/-/oq6gpdz/-/cabinet.pdf</ref> Wakati wa nga 2 ogwomukaaga 2006 ne nga 28 ogwokubiri 2015, yaliko [[:en:Justice|Minisita w’obwenkanya ow’ebyamateeka ne ssemateeka]] mu [[:en:Cabinet_of_Uganda|kabineti ya Yuganda]] . <ref name="Cabinet">https://web.archive.org/web/20141211112501/http://www.newvision.co.ug/D/8/12/501695</ref> Mu nkyukakyuka ezakolebwa mu kabineti nga 16 ogwokubiri 2009, <ref><nowiki>https://web.archive.org/web/20150213214754/http://www.newvision.co.ug/D/8/12/671730</nowiki></ref> ne nga 27 ogwokutaano 2011, <ref><nowiki>https://www.facebook.com/note.php?note_id=10150208384704078&comments</nowiki></ref> yasigaza ekifo kye ekya kabineti. Era ye [[:en:Parliament_of_Uganda|mubaka omulonde]] akiikirira [[:en:Nakawa_Division|Divizoni y'e Nakawa]] mu [[:en:Kampala_District|Disitulikiti y'e Kampala]] . <ref name="Profile">{{Cite web |date=2011 |title=Profile of Ruhindi Fredrick, Member of Parliament for Nakawa Division, Kampala District |url=http://www.parliament.go.ug/mpdata/mps.hei?p=t&n=t&details=t&j=241&const=Nakawa+Division&dist_id=2&distname=Kampala |access-date=14 February 2015 |publisher=[[Parliament of Uganda]]}}</ref>
== Ensibuko n’obuyigirize ==
Yazaalibwa nga 29 ogwomunaana mu 1955. O-level yagisomera [[:en:Mbarara_High_School|ku Mbarara high school]], n’afuna Uganda Certificate of Education (UCE) mu 1973. A-level yagisomera ku [[Ntare School|Ntare school]], n’afuna ebbaluwa ya Uganda Advanced Certificate of Education mu 1975. Alina diguli ya [[:en:Bachelor_of_Laws|Bachelor of Laws]] okuva mu [[:en:Makerere_University|Ssetendekero w'e Makerere]] . Era alina [[:en:Legal_practice|Dipuloma mu by’amateeka]] okuva mu [[:en:Law_Development_Centre|kitongole ky'amateeka]] mu [[:en:Kampala|Kampala]], ekibuga ekikulu ekya Uganda era [[:en:Kampala|ekisinga]] obunene. Diguli ye eya [[:en:Master_of_Laws|Master mu mateeka]] yagifuna okuva ku u [[:en:University_of_Edinburgh|yunivasite y'e Edinburgh]] . <ref name="Profile"><nowiki>http://www.parliament.go.ug/mpdata/mps.hei?p=t&n=t&details=t&j=241&const=Nakawa+Division&dist_id=2&distname=Kampala</nowiki></ref>
== Omulimu ==
Okumala ebbanga lya myaka kkumi nagumu, wakati wa 1981 okutuuka mu 1992, Fred Ruhindi yakola nga omuwolereza wa gavumenti, mu Ministry y'obwenkanya n'ensonga z'amateeka. Oluvannyuma yakyusibwa n’atwalibwa mu kitongole kya [[:en:Uganda_Investment_Authority|Uganda ekivunanyizibwa ku by’ensimbi eziteekebwa mu ggwanga)]], gye yakola nga [[:en:Company_secretary|ssabawandiisi]], okuva mu 1992 okutuuka mu 1999. Yayingira ebyobufuzi mu mwaka gwa 2001 n'alondebwa mu palamenti okukiikirira [[:en:Nakawa_Division|Divizoni y'e Nakawa]] [[:en:Kampala_District|mu Disitulikiti y'e Kampala]] . Yaddamu nnalondebwa mu mwaka gwa 2006. [[:en:Justice|Awereza nga Minisita w’obwenkanya ne’ebyamateeka]] okuva mu mwaka gwa 2006. Okuva mu June wa 2006 okutuuka mu February wa 2015, era yawerezaako ng'omumyuka wa Ssaabawolereza wa [[:en:Uganda|Uganda]] . <ref name="Profile"><nowiki>http://www.parliament.go.ug/mpdata/mps.hei?p=t&n=t&details=t&j=241&const=Nakawa+Division&dist_id=2&distname=Kampala</nowiki></ref> <ref name="Cabinet"><nowiki>https://web.archive.org/web/20141211112501/http://www.newvision.co.ug/D/8/12/501695</nowiki></ref> Mu nkyukakyuka ezakolebwa mu kabineti nga 1 ogwokusatu 2015, yalondebwa ku bwa Ssaabawolereza wa Uganda. <ref name="Shuffle"><nowiki>https://web.archive.org/web/20170709092825/http://www.monitor.co.ug/blob/view/-/2639388/data/956667/-/oq6gpdz/-/cabinet.pdf</nowiki></ref>
h65e25bx84ni1t3ts6elix7wlza5utq
46884
46883
2026-04-05T08:38:53Z
ESTHER NAKITENDE
9175
Created by translating the section "Personal information" from the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1347194720|Fred Ruhindi]]"
46884
wikitext
text/x-wiki
'''Fredrick Ruhindi''' amanyiddwa ennyo nga '''Freddie Ruhindi''' oba '''Fred Ruhindi''' [[:en:Lawyer|munnamateeka]] nga [[:en:Uganda|munnayuganda]] ate era [[:en:Politician|munnabyabufuzi]] , Yaliko [[:en:Attorney_General|Ssaabawolereza wa gavumenti]] ya Yuanda okuva nga 1 ogwokusatu 2015 okutuuka mu 2016. <ref name="Shuffle">https://web.archive.org/web/20170709092825/http://www.monitor.co.ug/blob/view/-/2639388/data/956667/-/oq6gpdz/-/cabinet.pdf</ref> Wakati wa nga 2 ogwomukaaga 2006 ne nga 28 ogwokubiri 2015, yaliko [[:en:Justice|Minisita w’obwenkanya ow’ebyamateeka ne ssemateeka]] mu [[:en:Cabinet_of_Uganda|kabineti ya Yuganda]] . <ref name="Cabinet">https://web.archive.org/web/20141211112501/http://www.newvision.co.ug/D/8/12/501695</ref> Mu nkyukakyuka ezakolebwa mu kabineti nga 16 ogwokubiri 2009, <ref><nowiki>https://web.archive.org/web/20150213214754/http://www.newvision.co.ug/D/8/12/671730</nowiki></ref> ne nga 27 ogwokutaano 2011, <ref><nowiki>https://www.facebook.com/note.php?note_id=10150208384704078&comments</nowiki></ref> yasigaza ekifo kye ekya kabineti. Era ye [[:en:Parliament_of_Uganda|mubaka omulonde]] akiikirira [[:en:Nakawa_Division|Divizoni y'e Nakawa]] mu [[:en:Kampala_District|Disitulikiti y'e Kampala]] . <ref name="Profile">{{Cite web |date=2011 |title=Profile of Ruhindi Fredrick, Member of Parliament for Nakawa Division, Kampala District |url=http://www.parliament.go.ug/mpdata/mps.hei?p=t&n=t&details=t&j=241&const=Nakawa+Division&dist_id=2&distname=Kampala |access-date=14 February 2015 |publisher=[[Parliament of Uganda]]}}</ref>
== Ensibuko n’obuyigirize ==
Yazaalibwa nga 29 ogwomunaana mu 1955. O-level yagisomera [[:en:Mbarara_High_School|ku Mbarara high school]], n’afuna Uganda Certificate of Education (UCE) mu 1973. A-level yagisomera ku [[Ntare School|Ntare school]], n’afuna ebbaluwa ya Uganda Advanced Certificate of Education mu 1975. Alina diguli ya [[:en:Bachelor_of_Laws|Bachelor of Laws]] okuva mu [[:en:Makerere_University|Ssetendekero w'e Makerere]] . Era alina [[:en:Legal_practice|Dipuloma mu by’amateeka]] okuva mu [[:en:Law_Development_Centre|kitongole ky'amateeka]] mu [[:en:Kampala|Kampala]], ekibuga ekikulu ekya Uganda era [[:en:Kampala|ekisinga]] obunene. Diguli ye eya [[:en:Master_of_Laws|Master mu mateeka]] yagifuna okuva ku u [[:en:University_of_Edinburgh|yunivasite y'e Edinburgh]] . <ref name="Profile"><nowiki>http://www.parliament.go.ug/mpdata/mps.hei?p=t&n=t&details=t&j=241&const=Nakawa+Division&dist_id=2&distname=Kampala</nowiki></ref>
== Omulimu ==
Okumala ebbanga lya myaka kkumi nagumu, wakati wa 1981 okutuuka mu 1992, Fred Ruhindi yakola nga omuwolereza wa gavumenti, mu Ministry y'obwenkanya n'ensonga z'amateeka. Oluvannyuma yakyusibwa n’atwalibwa mu kitongole kya [[:en:Uganda_Investment_Authority|Uganda ekivunanyizibwa ku by’ensimbi eziteekebwa mu ggwanga)]], gye yakola nga [[:en:Company_secretary|ssabawandiisi]], okuva mu 1992 okutuuka mu 1999. Yayingira ebyobufuzi mu mwaka gwa 2001 n'alondebwa mu palamenti okukiikirira [[:en:Nakawa_Division|Divizoni y'e Nakawa]] [[:en:Kampala_District|mu Disitulikiti y'e Kampala]] . Yaddamu nnalondebwa mu mwaka gwa 2006. [[:en:Justice|Awereza nga Minisita w’obwenkanya ne’ebyamateeka]] okuva mu mwaka gwa 2006. Okuva mu June wa 2006 okutuuka mu February wa 2015, era yawerezaako ng'omumyuka wa Ssaabawolereza wa [[:en:Uganda|Uganda]] . <ref name="Profile"><nowiki>http://www.parliament.go.ug/mpdata/mps.hei?p=t&n=t&details=t&j=241&const=Nakawa+Division&dist_id=2&distname=Kampala</nowiki></ref> <ref name="Cabinet"><nowiki>https://web.archive.org/web/20141211112501/http://www.newvision.co.ug/D/8/12/501695</nowiki></ref> Mu nkyukakyuka ezakolebwa mu kabineti nga 1 ogwokusatu 2015, yalondebwa ku bwa Ssaabawolereza wa Uganda. <ref name="Shuffle"><nowiki>https://web.archive.org/web/20170709092825/http://www.monitor.co.ug/blob/view/-/2639388/data/956667/-/oq6gpdz/-/cabinet.pdf</nowiki></ref>
== Ebikwata ku muntu ==
Fred Ruhindi ssemwandu. Agwa mu kibiina ky'ebyobufuzi [[:en:National_Resistance_Movement|ekya National Resistance Movement]] . Wa nzikiriza [[:en:Christianity|yakikristaayo]] . <ref name="Profile"><nowiki>http://www.parliament.go.ug/mpdata/mps.hei?p=t&n=t&details=t&j=241&const=Nakawa+Division&dist_id=2&distname=Kampala</nowiki></ref>
ch2cxz9sofoioo2nyewdzap2qcltdox
46885
46884
2026-04-05T08:41:04Z
ESTHER NAKITENDE
9175
Created by translating the section "See also" from the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1347194720|Fred Ruhindi]]"
46885
wikitext
text/x-wiki
'''Fredrick Ruhindi''' amanyiddwa ennyo nga '''Freddie Ruhindi''' oba '''Fred Ruhindi''' [[:en:Lawyer|munnamateeka]] nga [[:en:Uganda|munnayuganda]] ate era [[:en:Politician|munnabyabufuzi]] , Yaliko [[:en:Attorney_General|Ssaabawolereza wa gavumenti]] ya Yuanda okuva nga 1 ogwokusatu 2015 okutuuka mu 2016. <ref name="Shuffle">https://web.archive.org/web/20170709092825/http://www.monitor.co.ug/blob/view/-/2639388/data/956667/-/oq6gpdz/-/cabinet.pdf</ref> Wakati wa nga 2 ogwomukaaga 2006 ne nga 28 ogwokubiri 2015, yaliko [[:en:Justice|Minisita w’obwenkanya ow’ebyamateeka ne ssemateeka]] mu [[:en:Cabinet_of_Uganda|kabineti ya Yuganda]] . <ref name="Cabinet">https://web.archive.org/web/20141211112501/http://www.newvision.co.ug/D/8/12/501695</ref> Mu nkyukakyuka ezakolebwa mu kabineti nga 16 ogwokubiri 2009, <ref><nowiki>https://web.archive.org/web/20150213214754/http://www.newvision.co.ug/D/8/12/671730</nowiki></ref> ne nga 27 ogwokutaano 2011, <ref><nowiki>https://www.facebook.com/note.php?note_id=10150208384704078&comments</nowiki></ref> yasigaza ekifo kye ekya kabineti. Era ye [[:en:Parliament_of_Uganda|mubaka omulonde]] akiikirira [[:en:Nakawa_Division|Divizoni y'e Nakawa]] mu [[:en:Kampala_District|Disitulikiti y'e Kampala]] . <ref name="Profile">{{Cite web |date=2011 |title=Profile of Ruhindi Fredrick, Member of Parliament for Nakawa Division, Kampala District |url=http://www.parliament.go.ug/mpdata/mps.hei?p=t&n=t&details=t&j=241&const=Nakawa+Division&dist_id=2&distname=Kampala |access-date=14 February 2015 |publisher=[[Parliament of Uganda]]}}</ref>
== Ensibuko n’obuyigirize ==
Yazaalibwa nga 29 ogwomunaana mu 1955. O-level yagisomera [[:en:Mbarara_High_School|ku Mbarara high school]], n’afuna Uganda Certificate of Education (UCE) mu 1973. A-level yagisomera ku [[Ntare School|Ntare school]], n’afuna ebbaluwa ya Uganda Advanced Certificate of Education mu 1975. Alina diguli ya [[:en:Bachelor_of_Laws|Bachelor of Laws]] okuva mu [[:en:Makerere_University|Ssetendekero w'e Makerere]] . Era alina [[:en:Legal_practice|Dipuloma mu by’amateeka]] okuva mu [[:en:Law_Development_Centre|kitongole ky'amateeka]] mu [[:en:Kampala|Kampala]], ekibuga ekikulu ekya Uganda era [[:en:Kampala|ekisinga]] obunene. Diguli ye eya [[:en:Master_of_Laws|Master mu mateeka]] yagifuna okuva ku u [[:en:University_of_Edinburgh|yunivasite y'e Edinburgh]] . <ref name="Profile"><nowiki>http://www.parliament.go.ug/mpdata/mps.hei?p=t&n=t&details=t&j=241&const=Nakawa+Division&dist_id=2&distname=Kampala</nowiki></ref>
== Omulimu ==
Okumala ebbanga lya myaka kkumi nagumu, wakati wa 1981 okutuuka mu 1992, Fred Ruhindi yakola nga omuwolereza wa gavumenti, mu Ministry y'obwenkanya n'ensonga z'amateeka. Oluvannyuma yakyusibwa n’atwalibwa mu kitongole kya [[:en:Uganda_Investment_Authority|Uganda ekivunanyizibwa ku by’ensimbi eziteekebwa mu ggwanga)]], gye yakola nga [[:en:Company_secretary|ssabawandiisi]], okuva mu 1992 okutuuka mu 1999. Yayingira ebyobufuzi mu mwaka gwa 2001 n'alondebwa mu palamenti okukiikirira [[:en:Nakawa_Division|Divizoni y'e Nakawa]] [[:en:Kampala_District|mu Disitulikiti y'e Kampala]] . Yaddamu nnalondebwa mu mwaka gwa 2006. [[:en:Justice|Awereza nga Minisita w’obwenkanya ne’ebyamateeka]] okuva mu mwaka gwa 2006. Okuva mu June wa 2006 okutuuka mu February wa 2015, era yawerezaako ng'omumyuka wa Ssaabawolereza wa [[:en:Uganda|Uganda]] . <ref name="Profile"><nowiki>http://www.parliament.go.ug/mpdata/mps.hei?p=t&n=t&details=t&j=241&const=Nakawa+Division&dist_id=2&distname=Kampala</nowiki></ref> <ref name="Cabinet"><nowiki>https://web.archive.org/web/20141211112501/http://www.newvision.co.ug/D/8/12/501695</nowiki></ref> Mu nkyukakyuka ezakolebwa mu kabineti nga 1 ogwokusatu 2015, yalondebwa ku bwa Ssaabawolereza wa Uganda. <ref name="Shuffle"><nowiki>https://web.archive.org/web/20170709092825/http://www.monitor.co.ug/blob/view/-/2639388/data/956667/-/oq6gpdz/-/cabinet.pdf</nowiki></ref>
== Ebikwata ku muntu ==
Fred Ruhindi ssemwandu. Agwa mu kibiina ky'ebyobufuzi [[:en:National_Resistance_Movement|ekya National Resistance Movement]] . Wa nzikiriza [[:en:Christianity|yakikristaayo]] . <ref name="Profile"><nowiki>http://www.parliament.go.ug/mpdata/mps.hei?p=t&n=t&details=t&j=241&const=Nakawa+Division&dist_id=2&distname=Kampala</nowiki></ref>
== Laba ne ==
* [[Parliament of Uganda|Palamenti ya Uganda]]
* [[Cabinet of Uganda|Kabineti y'eggwanga lya yuganda]]
* [[Nakawa Division|Divizoni y'e Nakawa]]
g5mmyy6adevui4exydt7ppiv7gre9xp
Arthur Kisenyi
0
12869
46879
2026-04-05T06:12:21Z
ESTHER NAKITENDE
9175
Created by translating the opening section from the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1345811602|Arthur Kisenyi]]"
46879
wikitext
text/x-wiki
'''Arthur Kisenyi''' (yazaalibwa mu 1990) munnakatemba, era muyimbi ate nga [[:en:Uganda|munnayuganda]] . Yatandika okuzannya katemba okw’ekikugu mu mwaka gwa 2007 ne ''Strange News'', pulojekiti eyakolebwa omuyimbi w’ennyimba Omunorway [[:en:Rolf_Wallin|Rolf Wallin]] ne Dayirekita Omubirigi [[:en:Josse_dePauw|Josse dePauw]] ekwata ku [[:en:Child_soldier|baana abajaasi]] mu Afrika.
Arthur azannya <ref>https://web.archive.org/web/20130317173537/http://www.strange-news.info/</ref> eyali omwana omujaasi mu firimu ya Rolf Wallin ne Josse De Pauw eya Strange News, omulimu omunene ddala ogw'emikutu emingi omuli ekibiina ky'abayimbi, obutambi n'amaloboozi ageetoolodde.
6ht2kf3qzu02dlqkbi6cw3xr30en1za
46880
46879
2026-04-05T06:14:21Z
ESTHER NAKITENDE
9175
Mu mpandiika katono. #WUCUG26MUK
46880
wikitext
text/x-wiki
'''Arthur Kisenyi''' (yazaalibwa mu 1990) munnakatemba, muyimbi ate nga [[:en:Uganda|munnayuganda]] . Yatandika okuzannya katemba okw’ekikugu mu mwaka gwa 2007 ne ''Strange News'', pulojekiti eyakolebwa omuyimbi w’ennyimba OmuNorway [[:en:Rolf_Wallin|Rolf Wallin]] ne Dayirekita Omubirigi [[:en:Josse_dePauw|Josse dePauw]] ekwata ku [[:en:Child_soldier|baana abajaasi]] mu Afrika.
Arthur azannya <ref>https://web.archive.org/web/20130317173537/http://www.strange-news.info/</ref> eyali omwana omujaasi mu firimu ya Rolf Wallin ne Josse De Pauw eya Strange News, omulimu omunene ddala ogw'emikutu emingi omuli ekibiina ky'abayimbi, obutambi n'amaloboozi ageetoolodde.
lt3liytdheubkn6igaxagdxxo4mtrca
46886
46880
2026-04-05T09:08:20Z
ESTHER NAKITENDE
9175
Created by translating the section "Early life and education" from the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1345811602|Arthur Kisenyi]]"
46886
wikitext
text/x-wiki
'''Arthur Kisenyi''' (yazaalibwa mu 1990) munnakatemba, muyimbi ate nga [[:en:Uganda|munnayuganda]] . Yatandika okuzannya katemba okw’ekikugu mu mwaka gwa 2007 ne ''Strange News'', pulojekiti eyakolebwa omuyimbi w’ennyimba OmuNorway [[:en:Rolf_Wallin|Rolf Wallin]] ne Dayirekita Omubirigi [[:en:Josse_dePauw|Josse dePauw]] ekwata ku [[:en:Child_soldier|baana abajaasi]] mu Afrika.
Arthur azannya <ref>https://web.archive.org/web/20130317173537/http://www.strange-news.info/</ref> eyali omwana omujaasi mu firimu ya Rolf Wallin ne Josse De Pauw eya Strange News, omulimu omunene ddala ogw'emikutu emingi omuli ekibiina ky'abayimbi, obutambi n'amaloboozi ageetoolodde.
== Obulamu n’okusoma ==
Yazaalibwa era n’akulira mu kibuga kya Uganda ekikulu, yawangula ekifo kino mu bavubuka 90 mu kugezesebwa kwa wano ku myaka 16. Nga wayise akaseera katono nga agenze e Oslo, Josse De Pauw gye yamutondera omulimu guno naddala ku lulwe. Abadde – okuva lwe yasooka okuyimba ne [[:en:Oslo_Philharmonic|Oslo Philharmonic]] Orchestra mu mwaka gwa 2007– aze ayimba ''Strange News'' mu bibuga ebiwerako, nga mu bino mulimu Porto ne Chicago, Toronto, Brussels, Amsterdam, Stavanger, Birmingham, London n’ebirala.
Yasoma katemba mu Performing Arts and Film Department [[:en:Makerere_University|Makerere University]] ng’okunoonyereza kwe kwali ku ‘ngeri abantu gyebatwalamu era gyebalabamu abayimbi ku siteegi’ nga yeyambisa Bakayimbira Drama be beyanoonyerezaako. Mu mwaka gwe ogwakamalirizo, yalondebwa okuba dayirekita w’emizannyo asinga obulungi ne pulojekiti ye ey’okulagirira firimu ya [[:en:Nikolai_Gogol|Nikolai Gogol eya]] ‘ [[:en:Marriage_(play)|Marriage]] ’mu 2012 yafuns endagaano ya Sharing Youth Centre Nsambya ku lw’abataata abazungu okulagirira omuzannyo ‘Loud Silence’ ogwakwata ku kukozesa abaana emirinu, okukukusa abaana n’okuteeka abaana mu buddu. Oluvannyuma omuzannyo gwe guno yagulaga ku Mbarara University of Science & Technology ne Maryhill High School Mbarara.
hp57fz64h570wvf4ct6xqwgulhqrenc
46887
46886
2026-04-05T09:17:51Z
ESTHER NAKITENDE
9175
Created by translating the section "Work" from the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1345811602|Arthur Kisenyi]]"
46887
wikitext
text/x-wiki
'''Arthur Kisenyi''' (yazaalibwa mu 1990) munnakatemba, muyimbi ate nga [[:en:Uganda|munnayuganda]] . Yatandika okuzannya katemba okw’ekikugu mu mwaka gwa 2007 ne ''Strange News'', pulojekiti eyakolebwa omuyimbi w’ennyimba OmuNorway [[:en:Rolf_Wallin|Rolf Wallin]] ne Dayirekita Omubirigi [[:en:Josse_dePauw|Josse dePauw]] ekwata ku [[:en:Child_soldier|baana abajaasi]] mu Afrika.
Arthur azannya <ref>https://web.archive.org/web/20130317173537/http://www.strange-news.info/</ref> eyali omwana omujaasi mu firimu ya Rolf Wallin ne Josse De Pauw eya Strange News, omulimu omunene ddala ogw'emikutu emingi omuli ekibiina ky'abayimbi, obutambi n'amaloboozi ageetoolodde.
== Obulamu n’okusoma ==
Yazaalibwa era n’akulira mu kibuga kya Uganda ekikulu, yawangula ekifo kino mu bavubuka 90 mu kugezesebwa kwa wano ku myaka 16. Nga wayise akaseera katono nga agenze e Oslo, Josse De Pauw gye yamutondera omulimu guno naddala ku lulwe. Abadde – okuva lwe yasooka okuyimba ne [[:en:Oslo_Philharmonic|Oslo Philharmonic]] Orchestra mu mwaka gwa 2007– aze ayimba ''Strange News'' mu bibuga ebiwerako, nga mu bino mulimu Porto ne Chicago, Toronto, Brussels, Amsterdam, Stavanger, Birmingham, London n’ebirala.
Yasoma katemba mu Performing Arts and Film Department [[:en:Makerere_University|Makerere University]] ng’okunoonyereza kwe kwali ku ‘ngeri abantu gyebatwalamu era gyebalabamu abayimbi ku siteegi’ nga yeyambisa Bakayimbira Drama be beyanoonyerezaako. Mu mwaka gwe ogwakamalirizo, yalondebwa okuba dayirekita w’emizannyo asinga obulungi ne pulojekiti ye ey’okulagirira firimu ya [[:en:Nikolai_Gogol|Nikolai Gogol eya]] ‘ [[:en:Marriage_(play)|Marriage]] ’mu 2012 yafuns endagaano ya Sharing Youth Centre Nsambya ku lw’abataata abazungu okulagirira omuzannyo ‘Loud Silence’ ogwakwata ku kukozesa abaana emirinu, okukukusa abaana n’okuteeka abaana mu buddu. Oluvannyuma omuzannyo gwe guno yagulaga ku Mbarara University of Science & Technology ne Maryhill High School Mbarara.
== Emirimu ==
Yeyalaga abazanyi ekyokola era nazanya mu firimu ya Shakespeare eya King Lear, Gogol eya The Government Inspector n’emizannyo gy’Afirika Nga Amanita, Betrayal in the city, Voice of the people, echoes of silence n’emirala.
e4s7desi0zyjq47dpr12lya36lyvk96