Wikipedia
lgwiki
https://lg.wikipedia.org/wiki/Olupapula_Olusooka
MediaWiki 1.46.0-wmf.24
first-letter
Media
Special
Talk
User
User talk
Wikipedia
Wikipedia talk
File
File talk
MediaWiki
MediaWiki talk
Template
Template talk
Help
Help talk
Category
Category talk
TimedText
TimedText talk
Module
Module talk
Event
Event talk
Essomero lya Kibuli Sekendule
0
7815
47649
45920
2026-04-23T22:15:55Z
Kisakye Jane
9195
Nkozeemu enkyukakyuka#WUCUG26MUK
47649
wikitext
text/x-wiki
{{Reflist}}
'''Essomero lya Kibuli Secondary School''' (KSS) ssomero lya siniya era nga litwala abaana abava ewaka n'abekisulo era liri mu [[Yuganda|Uganda]] .
== Ekifo ==
KSS lisangibwa ku kasozi Kibuli, mu Divizoni y’e Makindye, mu kitundu ky’omumaserengeta g’ekibuga [[Kampala]], ekibuga ekikulu ekya Uganda. Ensengeka z'essomero lino ze zino:0°18'38.0"N, 32°35'51.0"E (Latitude:0.310556; Longitude:32.597500).<ref>{{Cite web |title=Location of Kibuli Secondary School At Google Maps |url=https://www.google.com/maps/place/0%C2%B018'38.0%22N+32%C2%B035'51.0%22E/@0.3148711,32.5911726,14z/data=!4m2!3m1!1s0x0:0x0 |access-date=5 September 2014 |publisher=[[Google|Google Maps]]}}</ref>
== Okutwaliza awamu ==
Essomero lino lirina akakwate n’enzikiriza y’Abasiraamu, kyokka okuyingira kwesigamiziddwa ku kusoma era nga liggulwawo eri omuyizi yenna ayagala, awatali kufaayo ku nzikiriza ya ddiini. Essomero lino lirina erinnya ly’okubeera ekifo ekikulembedde mu by’ensoma nga lirina ebyafaayo by’obuwanguzi mu mizannyo.<ref>{{Cite web |last=Kiyonga |first=Ismael |date=11 May 2014 |title=Kibuli Secondary School Clinches 9th Copa Coca Cola Championship |url=http://www.kawowo.com/index.php/football/item/18018-kibuli-ss-clinches-9th-championship-copa-coca-cola.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140513072958/http://www.kawowo.com/index.php/football/item/18018-kibuli-ss-clinches-9th-championship-copa-coca-cola.html |archive-date=13 May 2014 |access-date=5 September 2014 |publisher=Kawowo.Com}}</ref>
Essomero lino lye limu ku masomero amanene mu bye mizannyo mu Uganda nga kwotadde ne mu East Africa. Mu Uganda, ly’esinga okuwangula ekikopo (11)<ref>{{Cite web |date=20 May 2023 |title=USSSA Games 2023: St Mary’s Kitende clinch 11th title |url=https://sports.mtn.co.ug/2023/05/20/usssa-games-2023-st-marys-kitende-clinch-11th-title/ |access-date=29 May 2023}}</ref> mu mupiira gwa siniya, likodi gy’egabana ne St. Marys Kitende.
== Ebyafaayo ==
[[Kassim Nakibinge|Omulangira Badru Kakungulu (yafa 1991)]], kojja wa taata wa [[Muwenda Mutebi II, Kabaka wa Buganda|Muwenda Mutebi II]], kabaka [[Buganda|wa Buganda]] eyali afuga (okuva mu 1993)<ref name="Great">{{Cite web |last=Tumusiime |first=Abdulaziizi |date=21 April 2014 |title=Prince Nakibinge: A great man willing to be little |url=http://www.monitor.co.ug/artsculture/Reviews/Prince-Nakibinge--A-great-man-willing-to-be-little/-/691232/2286660/-/item/0/-/me68mfz/-/index.html |access-date=19 February 2016 |archive-date=1 March 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160301160402/http://www.monitor.co.ug/artsculture/Reviews/Prince-Nakibinge--A-great-man-willing-to-be-little/-/691232/2286660/-/item/0/-/me68mfz/-/index.html |url-status=dead }}</ref> <ref name="Clean">{{Cite web |last=Tajuba |first=Paul |date=18 February 2016 |title=I will clean up Cairo Bank, says Nakibinge |url=http://www.monitor.co.ug/Business/Commodities/will-clean-Cairo-Bank-Nakibinge/-/688610/3081520/-/xma7gs/-/index.html |access-date=19 February 2016}}</ref>, eyabeerawo ku ntandikwa y’ekyasa eky’amakumi abiri, yawaayo 80 acres (32 ha) ku lusozi Kibuli, essomero gye lyazimbibwa. Essomero lino lyatandikibwawo mu 1959.<ref>{{Cite web |last=Nalubwama |first=Jackie |date=2 November 2006 |title=The Caning And Footballing Kibuli Secondary School |url=http://www.oobserver.ug/new/specials/schools/scl0200611021.php |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140905102533/http://www.observer.ug/new/specials/schools/scl0200611021.php |archive-date=5 September 2014 |access-date=5 September 2014}}</ref>
== Abasomerako ku somero abamanyiddwa ==
Wammanga be bamu ku bantu abamanyifu abayise mu ssomero lino:
* [[Fahad Bayo]] - [[Omupiira ogw'ebigere|omuzannyi w'omupiira]] ow'ekikugu mu Uganda azannyira nga muteebi wa MFK Vyškov mu liigi y'eggwanga eya Czech .<ref>{{Cite web |title=Home - FUFA: Federation of Uganda Football Associations |url=http://www.fufa.co.ug |access-date=2018-06-30 |website=FUFA: Federation of Uganda Football Associations |language=en-US}}</ref><ref>[[Czech National Football League]]</ref>
* Tenywa Bonseu - [[Omupiira ogw'ebigere|omuzannyi w'omupiira]] [[Yuganda|mu Uganda]] eyawummula, eyazannya omupiira ogw'ekikugu emyaka mwenda ng'omuzibizi mu [[Amerika]] .
* Nancy Kacungira - Munnamawulire, omusasi era omuweereza ku BBC ku Focus on Africa ne World Business Report
* [[Kassim Nakibinge|Omulangira Kassim Nakibinge Kakungulu]] – Mutabani wa Badru Kakungulu Titular Mufti wa Uganda, omulimu gwe yasikira ng’omuntu omututumufu mu Lulyo Olulangira lwa Buganda.<ref name="Clean"/>
* Amb. Al haji. Prof. [[Badru Kateregga]]<ref name="1R">{{Cite web |last=Buule |first=Gabriel |date=17 February 2019 |title=Kateregga makes the most out of education |url=https://www.monitor.co.ug/Business/Prosper/Kateregga-makes-most-out-education/688616-4986128-n9v0xp/index.html |access-date=17 February 2019}}</ref>
* [[Sarah Wasagali Kanaabi]] - Omukugu mu by'enfuna, Munnabyanjigiriza, addukanya emirimu, Omukyala eyasooka okuba Ssentebe w'ekitongole [[Electricity Regulatory Authority|ekivunaanyizibwa ku masannyalaze (Uganda)]]<ref>{{Cite web |date=2025-04-04 |title=Power users to pay back Shs430b Umeme buyout |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/power-users-to-pay-back-shs430b-umeme-buyout-4989984 |access-date=2025-09-24 |website=Monitor}}</ref>
* [[Saala Khenyo|Sarah Kanyike]] - Minisita ku kakiiko kabakadde n'abalema, okuviira ddala mu Gwomusanvu gwa 2020.<ref>{{Cite web |last=James Kabengwa |date=24 July 2020 |title=Kanyike now appointed State minister for Disability |url=https://www.monitor.co.ug/News/National/Kanyike-now-appointed-State-minister-Disability/688334-5598400-4o9qh7z/index.html |access-date=24 July 2020}}</ref>
* [[Badru Kiggundu]] - [[Yuganda|Munnayuganda]] yinginiya w'ebizimbe, munnabyanjigiriza era omuwi w'amagezi, akola nga chancellor wa yunivasite y'e Busitema, ssentebe w'akakiiko ka pulezidenti akasunsuddwa akavunaanyizibwa ku kulabirira okumaliriza obulungi essundiro ly'amasannyalaze lyombi erya Isimba ne Karuma Hydroelectric Power Station Mu kiseera kye kimu akola nga Ssentebe w'olukiiko olufuzi olwa National Water and Sewerage Corporation .<ref name="TermR">{{Cite web |last=SoftPower |date=24 July 2020 |title=Engineer Badru Kiggundu Unveiled As New Chairperson Of NWSC Board |url=https://www.softpower.ug/engineer-badru-kiggundu-unveiled-as-new-chairperson-of-nwsc-board/ |access-date=24 July 2020 |publisher=SoftPower Uganda}}</ref>, okuva mu 2002 okutuuka mu 2016, yaweereza nga ssentebe w’akakiiko [[Akakiiko Akavunaanyizibwa ku By'okulonda mu Uganda|k’ebyokulonda mu Uganda]], okumala emyaka 14 egy’omuddiring’anwa.<ref name="1R"/><ref name="2R">{{Cite web |last=Simon Kasyate |date=9 November 2015 |title=Engineer Kiggundu talks brewing kwete and lucky life |url=http://www.observer.ug/viewpoint/interview/40892-eng-kiggundu-talks-brewing-kwete-and-lucky-life |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160122121912/http://www.observer.ug/viewpoint/interview/40892-eng-kiggundu-talks-brewing-kwete-and-lucky-life |archive-date=22 January 2016 |access-date=30 May 2018}}</ref>
* Muwanga Kivumbi – Omukugu mu by’enfuna, [[Parliament of Uganda|omubaka wa Palamenti ya Uganda okuva e Butambala]]<ref name="Kivumbi">{{Cite web |date=2021-03-28 |title=Muhammad Muwanga Kivumbi: Biography, Age, Early Life and Education of the current MP Butambala County Constituency |url=https://flashugnews.com/muhammad-muwanga-kivumbi-biography-age-education/ |access-date=2021-09-13 |website=Flash Uganda Media |language=English}}</ref><ref name="Independent">{{Cite web |date=2021-06-23 |title=NUP endorses Butambala MP Kivumbi for Buganda parliamentary caucus |url=https://www.independent.co.ug/nup-endorses-butambala-mp-kivumbi-for-buganda-parliamentary-caucus/ |access-date=2021-09-13 |website=The Independent Uganda |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=2021-09-03 |title=Buganda MPs give Gen Otafire 30 names of suspected Masaka killers |url=https://www.independent.co.ug/buganda-mps-give-gen-otafire-30-names-of-suspected-masaka-killers/ |access-date=2021-09-13 |website=The Independent Uganda |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title=Accountability committees flag queries in meet with Auditor General | Parliament of Uganda |url=https://www.parliament.go.ug/news/3420/accountability-committees-flag-queries-meet-auditor-general}}</ref>
* [[John Ssebaana Kizito]] - Yali meeya wa Kampala
* [[Usher Komugisha]] – Munnamawulire w’ebyemizannyo era omukubi w’ebifaananyi, era yali munnabyamizannyo<ref>{{Cite web |last=Bahumura |first=Safra |date=13 May 2022 |title=Kilembe Shoots And Scores With Usher Komugisha |url=https://www.theeascene.com/kilembe-shoots-and-scores-with-usher-komugisha/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20221211135304/https://www.theeascene.com/kilembe-shoots-and-scores-with-usher-komugisha/ |archive-date=11 December 2022 |access-date=11 December 2022 |website=E A Scene}}</ref><ref>{{Cite web |last=King |first=Isa |date=August 24, 2022 |title=Satisfashion UG's WCW Today Is Sports Journalist Usher Komugisha |url=https://satisfashionug.com/satisfashion-ugs-wcw-today-is-sports-journalist-usher-komugisha/ |access-date=11 December 2022 |website=Satisfashion UG}}</ref><ref>{{Cite web |last=Abraham |first=Kiggundu |date=20 November 2022 |title=Sports Journalist Usher Komugisha Falls into Things, to Cover World Cup for Al Jazeera |url=https://blizz.co.ug/9713/Abryanz-Style-And-Fashion-Awards-ASFAs-Releases-Full-List-of-2022-Nominees-In-19-Categories |access-date=10 December 2022 |website=Blizz}}</ref><ref name="gsport award">{{Cite web |last=Abrahams |first=Celine |date=6 September 2020 |title=Africa's Usher Komugisha Humbled by Momentum gsport Award |url=https://gsport.co.za/africas-usher-komugisha-humbled-by-momentum-gsport-award/ |access-date=10 December 2022 |website=Gsport.co.za}}</ref>
* [[Brian Mushana Kwesiga]] - musuubuzi, yinginiya, era omukulembeze w'obwannakyewa ; yali Pulezidenti era akulira ekibiina kya Uganda North America Association (UNAA)<ref name="CEOMagazine">{{Cite web |last=Kyamutetera |first=Muhereza |date=8 January 2023 |title=From Lockheed Martin to Northrop Grumman and Raytheon Technologies; Meet Brian Kwesiga, a Systems Engineer from Rukungiri, Uganda making moves in the US defence and aerospace world |url=https://www.ceo.co.ug/from-lockheed-martin-to-northrop-grumman-and-raytheon-technologies-meet-brian-kwesiga-a-systems-engineer-from-rukungiri-uganda-making-moves-in-the-us-defence-and-aerospace-world/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20241222190400/https://www.ceo.co.ug/from-lockheed-martin-to-northrop-grumman-and-raytheon-technologies-meet-brian-kwesiga-a-systems-engineer-from-rukungiri-uganda-making-moves-in-the-us-defence-and-aerospace-world/ |archive-date=22 December 2024 |access-date=26 October 2025 |website=CEO East Africa |language=en}}</ref>
* [[Moses Matovu]], omuyimbi
* [[Saidi Mayanja]] - Munnayuganda omuzannyi w'omupiira ogw'ekikugu era nga azannya amakkati mu [[Kampala Capital City Authority FC|KCCA FC]] mu liigi ya Uganda Premier .<ref>{{Cite web |date=2022-09-26 |title=SQUAD NUMBERS {{!}} 2022/23 Licensed players. - KCCA FC |url=https://www.kccafc.co.ug/squad-numbers-2022-23-licensed-players/ |access-date=2024-11-30 |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title=KCCA FC defeat URA to secure first win of new season |url=https://www.newvision.co.ug/category/sports/kcca-fc-defeat-ura-to-secure-first-win-of-new-NV_195803 |access-date=2024-11-30 |website=New Vision |language=en}}</ref>
* [[Abdallah Mubiru]] - Maneja wa kibiina kya mupiira era eyali omuzannyi nga mu kiseera kino addukanya KCCA FC. Atendese ttiimu ez’enjawulo okwetoloola liigi y’omupiira eya wano ne ttiimu y’eggwanga enkulu.
* Arnold Ainebyona Mugisha - Omusuubuzi era musajja muyiiya mu Uganda <ref name=":5">{{Cite web |date=2020-09-16 |title=Father blames son's shooting on tribalism |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/father-blames-son-s-shooting-on-tribalism-1836752 |access-date=2025-09-25 |website=Monitor |language=en}}</ref><ref name=":2">{{Cite web |last=Mugume |first=Paul |date=2017-06-29 |title=Arnold Mugisha, the Teenage Ugandan innovator who Floored Professionals at IST Africa |url=https://chimpreports.com/arnold-mugisha-the-teenage-ugandan-innovator-who-floored-professionals-at-ist-africa/ |access-date=2025-09-25 |website=ChimpReports |language=en-US}}</ref>
* [[Moses Muhangi]] - Munnayuganda omusuubuzi era nga ye pulezidenti w'ekibiina kya omuzannyo gwe bikonde ekya [[Ekibiina Ekifuga Omuzannyo Gw'ebikonde mu Uganda|Uganda Boxing Federation]] mu kiseera kino .
* Ssekaana Musa - Omulamuzi mu kkooti enkulu mu Uganda.<ref>{{Cite web |title=Judiciary: The Republic of Uganda |url=http://www.judiciary.go.ug/data/incourt/16/The%20Honorable%20Judges%20of%20The%20High%20Court.html}}</ref><ref>{{Cite web |title=Hon. Justice Musa Ssekaana Website - ABOUT ME |url=https://ssekaana.com/about-me#:~:text=Musa%20Ssekaana%20is%20currently%20a,of%20the%20Laws%20of%20Uganda}}</ref>
* James Musinguzi - Munnayuganda omukugu mu by'obutonde era nga ye Executive Director w'ekitongole ekivunaanyizibwa ku bisolo by'omu nsiko ekya [[Ekitongole ekivunaanyizibwa ku bisolo by'omu nsiko mu Uganda|Uganda Wildlife Authority]] (UWA).<ref>{{Cite web |title=Love for biology led Musinguzi to conservation - The EastAfrican |url=https://www.theeastafrican.co.ke/tea/magazine/love-for-biology-led-musinguzi-to-conservation--1372342 |access-date=2025-11-07 |website=www.theeastafrican.co.ke}}</ref><ref name="Musinguzi">{{Cite web |date=2025-02-06 |title=Dr James Musinguzi appointed new Executive Director UWA |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/dr-james-musinguzi-appointed-new-executive-director-uwa-4916198 |access-date=2025-11-07 |website=Monitor |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Mourice |first=Muhoozi |date=2025-02-07 |title=Uganda Wildlife Authority Appoints Dr. James Musinguzi as New Executive Director |url=https://famreports.com/uganda-wildlife-authority-appoints-dr-james-musinguzi-as-new-executive-director/ |access-date=2025-11-07 |website=FAM Reports |language=en-US}}</ref><ref name=":1">{{Cite web |date=2021-01-05 |title=Leading all the way |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/lifestyle/reviews-profiles/leading-all-the-way-1539292 |access-date=2025-11-07 |website=Monitor |language=en}}</ref>
* Rehema Nanfuka - munnakatemba ku ttivvi, dayirekita, era omuzannyi wa firimu amanyiddwa olw'emirimu gye mu Imani, Veronica's Wish, Imbabazi, The girl in the Yellow Jumper, [[Queen of Katwe]], ne Imperial Blue, <ref>{{Cite web |title=SYNOPSIS |url=http://blueimp.site/the-movie/synopsis/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180509220429/http://blueimp.site/the-movie/synopsis/ |archive-date=9 May 2018 |access-date=9 May 2018 |website=Blueimp}}</ref><ref>{{Cite web |title=Nanfuka: The world is her stage |url=http://www.monitor.co.ug/artsculture/Reviews/Nanfuka--The-world-is-her-stage/691232-1702334-uuqiyuz/index.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180509013454/http://www.monitor.co.ug/artsculture/Reviews/Nanfuka--The-world-is-her-stage/691232-1702334-uuqiyuz/index.html |archive-date=9 May 2018 |access-date=8 May 2018 |website=Daily Monitor}}</ref><ref>{{Cite web |title=Rehema Nanfuka |url=http://blueimp.site/rehema-nanfuka/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180509152416/http://blueimp.site/rehema-nanfuka/ |archive-date=9 May 2018 |access-date=9 May 2018 |website=Bluimp}}</ref>
* [[Muhammad Nsereko]] - Omubaka mu Palamenti ya Uganda era nga akikirira Kampala Central
* Allan Okello - [[Uganda Cranes ettiimu y'eggwanga|Uganda]]<ref name="auto">{{Cite web |title=Allan Okello |url=http://www.kccafc.co.ug/player/allan-okello/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20181103150845/http://www.kccafc.co.ug/player/allan-okello/ |archive-date=3 November 2018 |access-date=19 December 2018 |website=KCCA FC}}</ref>
* [[Allan Oyirwoth]] - [[Omupiira ogw'ebigere|omuzannyi w'omupiira]] ow'ekikugu mu Uganda nga azannyira mu kiraabu ya Major League Soccer New England Revolution ne [[Uganda Cranes ettiimu y'eggwanga|ttiimu y'eggwanga eya Uganda]] .<ref>{{Cite web |title=Allan Oyirwoth |url=https://uk.soccerway.com/players/allan-oyirwoth/942565/ |access-date=8 January 2025 |website=Soccerway}}</ref><ref>{{Cite web |date=6 February 2024 |title=Allan Oyirwoth moves to United Kingdom for further development |url=https://kawowo.com/2024/02/06/allan-oyirwoth-moves-to-united-kingdom-for-further-development/ |access-date=8 January 2025 |website=Kawowo}}</ref>
* [[Jane Avur Pacuto]] - Munnabyabufuzi, Omuddukanya emirimu, Omukyala omubaka wa Palamenti mu Disitulikiti y'e Pakwach<ref>{{Cite web |last= |first= |date= |title=Parliament of Uganda Members of the 10th Parliament |url=https://www.parliament.go.ug/mp_database/profile.php?mid=525 |website=Parliament of Uganda}}</ref> <ref>{{Cite web |last= |first= |date=26 September 2017 |title=Woman member of parliament pakwach district |url=https://www.ec.or.ug/election/woman-member-parliament-pakwach-district |archive-url= |archive-date= |access-date=8 April 2020 |website=ELECTORAL COMMISSION}}</ref> <ref>[[Uganda Premier League]]</ref>
* Julius Poloto - [[Omupiira ogw'ebigere|omuzannyi wa]] mupiira mu Uganda era azannyira mu [[Kampala Capital City Authority FC]], emanyiddwa ennyo nga KCCA FC. Kapiteeni wa ttiimu z’eggwanga zombi eza Uganda eza U‐17 ne U‐20.<ref>{{Cite web |date=1999-09-08 |title=Julius POLOTO – KCCA FC |url=https://www.kccafc.co.ug/player/julius-poloto/ |access-date=2025-07-21 |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=2018-03-27 |title=Poloto Named U-20 National Team Captain – KCCA FC |url=https://www.kccafc.co.ug/poloto-named-u-20-national-team-captain/ |access-date=2025-07-21 |language=en-US}}</ref>
* [[Ibrahim Sekagya]] - Omuyambi w'omutendesi wa New York Red Bulls mu Major League Soccer, yali [[Omupiira ogw'ebigere|omuzannyi w'omupiira]] gwa Uganda nga yazannya nga amakatti emabega .<ref>{{Cite web |title=Ibrahim Sekagya Named Interim Head Coach of New York Red Bulls II |url=https://www.newyorkredbulls.com/news/ibrahim-sekagya-named-interim-head-coach-of-new-york-red-bulls-ii |access-date=4 July 2022 |website=NewYorkRedBulls.com}}</ref>
* [[Hakim Sendagire]] - Omusawo, omukugu mu by'obutonde, omukugu mu kutabula eddagala era omuddukanya we by'ensoma. Mu kiseera kino akulira essomero ly’obusawo erya Habib
* [[Jaberi Bidandi Ssali]] - Munnabyabufuzi, musuubuzi, era eyali maneja w'omupiira mu Uganda .<ref>{{Cite web |last=Lule |first=Jeff |date=13 July 2012 |title=Bidandi Ssali Recuperates |url=http://www.newvision.co.ug/new_vision/news/1303907/bidandi-ssali-recuperates |access-date=4 February 2015}}</ref><ref name="Interview">{{Cite web |last=Batte |first=Edgar R. |date=21 October 2013 |title=Bidandi Ssali: I Am Done With Politics |url=http://www.monitor.co.ug/artsculture/Reviews/Bidandi-Ssali--I-am-done-with-politics/-/691232/2040304/-/hets5qz/-/index.html |access-date=4 February 2015}}</ref>,Yali Minisita wa Gavumenti ez'ebitundu okuva mu 1989 okutuuka mu 2004, yeesimbawo mu kulonda kwa bonna okwa Uganda okwa 2011 .
* [[Henry Tumukunde]] - Eyali dayirekita w'ekitongole ky'ebyokwerinda munda mu ggwanga (ISO)
* [[Mary Paula Kebirungi Turyahikayo]] - Munnabyabufuzi era omukugu mu mbeera z'abantu mu Uganda.<ref name="gggg">{{Cite web |title=Parliament of Uganda |url=https://www.parliament.go.ug/mp_database/profile.php?mid=230 |access-date=2021-04-03 |website=www.parliament.go.ug}}</ref>, eyali omukiise wa Palamenti mu ssaza ly’e Rubabo, [[Rukungiri (disitulikit)|mu Disitulikiti y’eRukungiri]]
* Omumbejja Alice Mpologoma Zaalwango, muwala wa [[Ssekabaka Mutesa II|Kabaka Mutesa II]] ne Edith Kasozi<ref>{{Cite web |last=Kalema |first=Ndawula |date=10 April 2005 |title=Farewell To The People's Princess |url=http://newvision.co.ug/D/8/25/428420 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20141010024014/http://www.newvision.co.ug/D/8/25/428420 |archive-date=10 October 2014 |access-date=6 October 2014 |df=dmy-all}}</ref>
* [[Hakim Zziwa]], Dayirekita wa firimu, pulodyusa era omukwasi wa firimu
== Ebijuliziddwa ==
<references responsive="1"></references>
{{Reflist}}
f2wblg2hhueorlqv5vwlav1chbcxk7y
Disitulikiti y'e Ngoma
0
10896
47647
35822
2026-04-23T21:06:24Z
NAMUKWAYA BARBRA
9180
nkozeemu enkyukakyuka #WUCUG26MUK
47647
wikitext
text/x-wiki
'''Ngoma disitulikiti''' (''akarere'') mu [[:en:Eastern_Province,_Rwanda|ssaza lye buvanjuba mu ,]] [[Rwanda]]. ekibuga kya yo ekikulu kiri [[:en:Kibungo|Kibungo.]]
== Ebitundu ==
Disitulikiti ye Ngoma eyawuddwamu ebitundu kkumi na bina 14
(''imirenge''): Gashanda, Jarama, Karembo[[:en:Kazo,_Rwanda|, Kazo, Kibungo,]] Mugesera, Murama, Mutenderi, [[:en:Remera|Remera]], [[:en:Rukira|Rukira]], Rukumberi, Rurenge, [[:en:Sake,_Rwanda|Sake]] ne [[:en:Zaza,_Rwanda|Zaza.]]
== Ebijuliziddwa ==
{{Reflist}}
== Ebiyungo ebyebweru ==
qigyxszgrv2uewpn8b0bdrkt2wqsq6k
Mbale
0
10904
47646
35840
2026-04-23T21:05:25Z
NAMUKWAYA BARBRA
9180
Nterezezaamu #WUCUG26MUK
47646
wikitext
text/x-wiki
[[File:Drive_through_Mbale_town_IMG_0603_Drive_through_Mbale_town.jpg|thumb|Ekibuga mbale]]
[[File:Mbale,_Uganda,_April_2008_-_by_IsakAronsson.jpg|thumb|Munda mu mbale uganda ]]
'''Mbale''' kibuga m[[:en:Eastern_Region,_Uganda|u buvanjuba b]]<nowiki/>wa Uganda. Ye kifo ekikulu ekya munisipaali, enzirukanya y’emirimu, n’ebyobusuubuzi mu [[Mbale (disitulikit)|Disitulikiti y’e Mbale]] n’ekitundu ekikyetoolodde.<ref name="3R">https://lg.wikipedia.org/wiki/Special:ContentTranslation?from=en&to=lg&campaign=undefined&page=Mbale&targettitle=Mbale#:~:text=View-,Draku%2C%20Franklin%20(22%20May%202019).,-Issues</ref>
== Ekifo ==
Mbale eri ku kilomiotaazi 225 (140 mi) mu bukiikakkono bwa [[Kampala]], ekibuga kya uganda ekikulu ku luguudo lwa kolaansi olwobudde bwonna . Ekibuga kitudde ku buwanvu bwa yiika 1,156 , (3,793 ft) wagulu wobugulumivu bwe nyanja .<ref>https://www.google.com/maps/dir/Kampala/Mbale/@1.1339147,32.9164888,8.25z/data=!4m15!4m14!1m5!1m1!1s0x177dbc0f9d74b39b:0x4538903dd96b6fec!2m2!1d32.5825197!2d0.3475964!1m5!1m1!1s0x1778b6126bdea17b:0xb84df43e61b7b568!2m2!1d34.1810057!2d1.0784436!3e0!5i1</ref>
Ensengeka ze kibuga kino ziri 1°04'50.0"N, 34°10'30.0"E (obugazi bwa :1.080556; obuwanvu bwa 34.175000).<ref>https://lg.wikipedia.org/wiki/Special:ContentTranslation?from=en&to=lg&campaign=undefined&page=Mbale&targettitle=Mbale#:~:text=View-,Floodmap%20(2019).,-Issues</ref> ekibuga kino kiri ku luguudo lwe ggaali yomukka okuva e [[Tororo]] okutuuka [[Pakwach]]. olusozi elgon olumu kunsozi ezisinga obuwanvu mu East Africa, esengekeddwamu kilomitaazi nga 48 (30 mi), north-east ya mbaale ku luguudo.<ref>https://www.google.com/maps/place/1%C2%B004'50.0%22N+34%C2%B010'30.0%22E/@1.6593938,36.2515953,434716m/data=!3m1!1e3!4m2!3m1!1s0x0:0x0</ref>
== Omungi gw'abantu ==
Okusinziira ku kubala abantu okwakolebwa mu 2002, abantu b’e Mbale baali nga 71,130. Mu mwaka gwa 2010, ekitongole ekivunaanyizibwa ku bibalo ekya Uganda Bureau of Statistics (UBOS) kyabalirira nti abantu bano baali 81,900. Mu mwaka gwa 2011, UBOS yabalirira nti omuwendo gw’abantu mu makkati g’omwaka gwali 91,800.<ref name="PopR">https://www.google.com/maps/dir/Mbale/Bugitimwa/@1.1258739,34.348658,10.5z/data=!4m14!4m13!1m5!1m1!1s0x1778b6126bdea17b:0xb84df43e61b7b568!2m2!1d34.1810057!2d1.0784436!1m5!1m1!1s0x1778a5c7b14cadc5:0xc2737afa5ed04089!2m2!1d34.4!2d1.15!3e0</ref> Okubala abantu mu 2014 kwalaga nti omuwendo gw’abantu guli 96,189. <ref name="Elgon">https://lg.wikipedia.org/wiki/Special:ContentTranslation?from=en&to=lg&campaign=undefined&page=Mbale&targettitle=Mbale#:~:text=Reference-,View,Uganda%20Bureau%20of%20Statistics%20(June%202011).,-Issues</ref>
== Okuzaala abalongo ==
Mbale yakwatagana mu butongole n’ekibuga [[:en:Pontypridd|Pontypridd]], [[:en:Wales|Wales]] ng’ayita mu mikolo gy’okugatta abalongo mu kitundu n’ebitundu mu 2005. Omukago guno gwabadde gugendereddwamu okukwataganya abakugu n’ebibiina mu Pontypridd ne bannaabwe mu Afrika, wansi w’obuyambi bw’ekitongole ky’obwannakyewa ekimanyiddwa nga Partnerships Overseas Networking Trust.<ref>https://lg.wikipedia.org/wiki/Special:ContentTranslation?from=en&to=lg&campaign=undefined&page=Mbale&targettitle=Mbale#:~:text=Reference-,View,UBOS%20(27%20August%202014).,-Issues</ref>
== Ebintu ebikwatab kunsonga eno ==
=== Eby’okuddukanya emirimu ===
* Offiisi zabakulira ektebekya [[:en:Mbale_District|disitulikii ye Mbale]]
* Offiisi ze kibuga mbale
=== Ebifo byolukale ===
* Akatale ka Mbale wakati
* Ekisaawe kya Munisipaali e Mbale
=== Amagye ===
* Ekitebe kya maggye mu [[:en:Uganda_People's_Defense_Force|Uganda People's Defense Force]]
=== Ebikawata kubyobulamu ===
* [[:en:Mbale_Hospital|Mbale Regional Referral Hospital]] - eddwaliro lya gavumenti eririmu ebitanda 400 nga liddukanyizibwa [[:en:Uganda_Ministry_of_Health|minisitule y'ebyobulamu mu Uganda]]
* [[:en:CURE_Children's_Hospital_of_Uganda|Eddwaaliro lya CURE Children's Hospital of Uganda]] - eddwaliro ly'obwannannyini erilongoosa obusimu obulimu ebitanda 42, nga lya [[:en:CURE_International|CURE International]] era nga liddukanyizibwa
=== Amatendekero gebyenjigiriza ===
* Uganda Christian University College - Ekitebe kyayo ku Mukono UCU, eyali Bishop Tucker Theological College
* [[:en:Busitema_University_Faculty_of_Health_Sciences|Busitema University Faculty of Health Sciences]] - essomero ly'obusawo erya [[:en:Busitema_University|Busitema University,]] ettendekero lya gavumenti erya waggulu
* Ekibangirizi ekikulu ekya [[:en:Islamic_University_in_Uganda|Yunivasite y’Obusiraamu mu Uganda]]
* Mbale Campus of [[:en:Uganda_Martyrs_University|Uganda Martyrs University]] - yunivasite ey'obwannannyini, ng'ekitebe kyayo kisangibwa Nkozi, mu [[Mpigi (disitulikit)|Disitulikiti y'e Mpigi]]
* [[:en:LivingStone_International_University|LivingStone International University]] - yunivasite ey'obwannannyini eye'Ekkanisa [[:en:Christian_Churches|z'Abakristaayo n'Ekkanisa za Kristoegattira mu kibiina ky]]
* Essomero ly'abakulira eby'obujjanjabi e Mbale
=== Ebitongole by’ebyensimbi ===
* [[:en:Absa_Bank_Uganda_Limited|Absa Bank Uganda Limited]]
* [[:en:Bank_of_Africa_Uganda_Limited|Bank ya Africa Uganda Limited]]
* [[:en:Bank_of_Uganda|Ekifo kyebyensimbi e mbale]] <ref>https://lg.wikipedia.org/wiki/Special:ContentTranslation?from=en&to=lg&campaign=undefined&page=Mbale&targettitle=Mbale#:~:text=Reference-,View,%22Background%20of%20Partnerships%20Overseas%20Networking%20Trust%22.,-Issues</ref>
* [[:en:Centenary_Bank|Centenary Bank]]
* [[:en:DFCU_Bank|DFCU Bank]]
* [[:en:Diamond_Trust_Bank_(Uganda)|Diamond Trust Bank (Uganda)]]
* [[:en:Equity_Bank_Uganda_Limited|Equity Bank Uganda Limited]]
* [[:en:Finance_Trust_Bank|Finance Trust Bank]]
* [[:en:Housing_Finance_Bank|Bank ye nsimbi]]
* [[:en:National_Social_Security_Fund_(Uganda)|KCB Bank Uganda Limited]]
* [[Ekitongole kya National Social Security Fund (Uganda)|Ensawo ya uganda ey'obukuumi bwantu]]
* [[:en:PostBank_Uganda|PostBank Uganda]]
* [[:en:Stanbic_Bank_Uganda_Limited|Stanbic Bank Uganda Limited]]
== Embeera y'kibuga ==
Mu mwaka gwa 2019 [[Cabinet of Uganda|Kabineti ya Uganda,]] yasalawo okuwa mbale ekifo kye kibuga mu mwezi gwomusanvu mu mwaka 2021. Mu mwezi gwo kkumi nogumu mu mwaka gwe gumu kabinenti yakyusa olunaku lwokubeera ekibuga okutuuka mu mwezi gwomusanvu mu mwaka gwa 2020.<ref>https://lg.wikipedia.org/wiki/Special:ContentTranslation?from=en&to=lg&campaign=undefined&page=Mbale&targettitle=Mbale#:~:text=Reference-,View,Franklin%20Draku%20(22%20May%202019).,-Issues</ref>
== Abantu abamaanyi ==
* [[:en:John_Wasikye|John Wasikye]]: Mulabirizi wa bungereza,yattibwa oluvannyuma lwokununula kampala ,mu mwezi gwokuna nga 11, 1979
* [[James Wapakhabulo]]: Munnabyabufuzi
* [[:en:Lydia_Wanyoto|Lydia Wanyoto:]] Munnamateeka , munnabyabufuzi era nga munnamawulire.
* [[Nandala Mafabi|Nathan Nandala Mafabi]]: munnayuganda omubazi we bitabo , munnamateeka ,ate nga munnabyabufuzi era nga ya yakikiirira eggombolola lya Budadiri mu bugwanjuba [[Sironko (disitulikit)|mu disitulikiti ye Sironko]] mu [[:en:Parliament_of_Uganda|Parliament ya Uganda.]] okuva mu mwezi gwokutasano 2011 okutuuka mu mwezi gwo lubereberye 2014,ya [[:en:Leader_of_Opposition_(Uganda)|mukulembeze ku ludda oluvuganya .]]
* [[:en:Walter_de_Sousa|Walter de Sousa]] muzanyi mu [[:en:India_men's_national_field_hockey_team|tiimu ya bayindi]] yazaalibwa mbale mu yuganda yamala obudde bwobuto bwe ne kitaawe we yali akolera wansi webyobufuzi bya matwale .
* [[:en:Dani_Wadada_Nabudere|Dani Wadada Nabudere]] (nga 15 mu mwezi ogwusemba mu mwaka r 1932 – 9 mu mwezi ogwe kkumi nogumu 2011) yali munnayuganda eyasoma ,ayagala ensi ye , munnamateeka , munnabyabufuzi ,omuwandiisi, alina obukugu mu byobufuzi ne munkulakulana
== Laba ne ==
* [[:en:Gisu_people|Abantu ba Gisu]]
* Olulimi lwa gisu
* [[:en:Mbale_Kenya|Mbale Kenya]]
* [[:en:Railway_stations_in_Uganda|Ebifo bye ggaali zo mukka mu Uganda]]
* [[:en:Bugisu_Co-operative_Union_Limited|Ekitongole kyobweggassi mu Bugisu e kiyitibwa bugisu Co-operative Union Limited]]
* [[:en:List_of_cities_and_towns_in_Uganda|Enkalala ze bibuga no bubuga mu Uganda]]
== Ebijuliziddwa ==
== Ebiyungo bye bweru ==
* [http://www.britannica.com/EBchecked/topic/371321/Mbale Ebikwata ku Mbale]
* [http://borderless-travel.com/index.php?option=com_content&task=view&id=20&Itemid=38 Okulinnya olusozi elgon]
k83kwjuo84pyrs7phprd9deqovbk047
Essaza ly’e Mawogola
0
10905
47643
35841
2026-04-23T21:02:53Z
NAMUKWAYA BARBRA
9180
Nterezezaamu #WUCUG26MUK
47643
wikitext
text/x-wiki
'''Mawogola County''' lye [[:en:Counties_of_Uganda|ssaza]] eriri mu [[:en:Uganda|uganda]] [[:en:Central_Region,_Uganda|wakati]].
== Ekifo ==
Essaza lye Mawogola liri kumaserengeta nobukiiaddyo bw [[:en:Lwemiyaga_County|e ssza lye Lwemiyaga ,]] era nga byonna wamu bikola disitulikiti ye [[Sembabule (disitulikit)|Sembabule]]. Mumagombolola agakola Mawogola mulimu (a) eggombolola lye Lwebitakuli <ref>https://www.google.com/maps/place/Mawogola,+Uganda/@-0.0680585,31.3080164,9z/data=!4m5!3m4!1s0x19d80f51bb239c6f:0xdfe3a4240e795671!8m2!3d-0.0956572!4d31.3998995</ref> (b) eggombolola lye Lugusulu <ref>http://www.lcmt.org/uganda/ssembabule/lwebitakuli</ref> (c)eggombolola lye Mateete <ref>http://www.lcmt.org/uganda/ssembabule/lugusulu</ref> (d) eggombolola lye Mijwala <ref>https://lg.wikipedia.org/wiki/Special:ContentTranslation?title=Special:ContentTranslation&campaign=contributionsmenu&to=lg&from=en&page=Mawogola+County&targettitle=Essaza+ly%E2%80%99e+Mawogola#:~:text=View-,LCMT%20(30%20July%202016).%20%22Map%20of%20Mateete%20Sub%2Dcounty%2C%20Mawogola%20County%2C%20Sembabule%20District%2C%20Central%20Region%2C%20Uganda%22.%20Lcmt.org%20(LCMT).%20Retrieved%2030%20July%202016.,-Issues</ref> and (e) town council ye [[Sembabule]].<ref>http://www.lcmt.org/uganda/ssembabule/mijwala</ref>
== Okulambika okutwaliza awamu ==
Essaza lye Mawogola litudde ku ttaka lyente ekkalu erya Uganda. Emilimu egyebyenfuna kulima birime nakulu nda nsolo.<ref>http://www.lcmt.org/uganda/ssembabule/sembabuletc</ref>
== Laba ne ==
* [[:en:Lwemiyaga_County|Essaza lye Lwemiyaga]]
== Ebijuliziddwa ==
paz8dx9ptrxiaxwdf0txciiojptagza
47645
47643
2026-04-23T21:04:28Z
NAMUKWAYA BARBRA
9180
nkozeemu enkyuka kyuka #WUCUG26MUK
47645
wikitext
text/x-wiki
'''Mawogola County''' lye [[:en:Counties_of_Uganda|ssaza]] eriri mu [[:en:Uganda|uganda]] [[:en:Central_Region,_Uganda|wakati]].
== Ekifo ==
Essaza lye Mawogola liri kumaserengeta nobukiiaddyo bw [[:en:Lwemiyaga_County|e ssza lye Lwemiyaga ,]] era nga byonna wamu bikola disitulikiti ye [[Sembabule (disitulikit)|Sembabule]]. Mumagombolola agakola Mawogola mulimu (a) eggombolola lye Lwebitakuli <ref>https://www.google.com/maps/place/Mawogola,+Uganda/@-0.0680585,31.3080164,9z/data=!4m5!3m4!1s0x19d80f51bb239c6f:0xdfe3a4240e795671!8m2!3d-0.0956572!4d31.3998995</ref> (b) eggombolola lye Lugusulu <ref>http://www.lcmt.org/uganda/ssembabule/lwebitakuli</ref> (c)eggombolola lye Mateete <ref>http://www.lcmt.org/uganda/ssembabule/lugusulu</ref> (d) eggombolola lye Mijwala <ref>https://lg.wikipedia.org/wiki/Special:ContentTranslation?title=Special:ContentTranslation&campaign=contributionsmenu&to=lg&from=en&page=Mawogola+County&targettitle=Essaza+ly%E2%80%99e+Mawogola#:~:text=View-,LCMT%20(30%20July%202016).%20%22Map%20of%20Mateete%20Sub%2Dcounty%2C%20Mawogola%20County%2C%20Sembabule%20District%2C%20Central%20Region%2C%20Uganda%22.%20Lcmt.org%20(LCMT).%20Retrieved%2030%20July%202016.,-Issues</ref> and (e) town council ye [[Sembabule]].<ref>http://www.lcmt.org/uganda/ssembabule/mijwala</ref>
== Okulambika okutwaliza awamu ==
Essaza lye Mawogola litudde ku ttaka ly'ente ekkalu erya Uganda. Emilimu egyebyenfuna kulima birime nakulu nda nsolo.<ref>http://www.lcmt.org/uganda/ssembabule/sembabuletc</ref>
== Laba ne ==
* [[:en:Lwemiyaga_County|Essaza lye Lwemiyaga]]
== Ebijuliziddwa ==
8e9s33cki7s4m13du6fpl8ugzsbf8yn
Disitulikiti y'e Ngara
0
10906
47642
35842
2026-04-23T21:02:18Z
NAMUKWAYA BARBRA
9180
nkozeemu enkyuka kyuka #WUCUG26MUK
47642
wikitext
text/x-wiki
'''Ngara District ye mu ku [[:en:Districts_of_Tanzania|disitulikiti]] omunaana eziri mu [[:en:Kagera_Region|kagera]] mu''' [[Tanzania]]. yetoloodde ebukiikakkono we[[:en:Karagwe_District|disitulikiti ye]] [[:en:Karagwe_District|Karagwe]] okutuuka ebukiikaddyo wa [[:en:Biharamulo_District|disitulikityi ya iharamulo ,]] obukiika kkono wa [[:en:Kigoma_Region|disitulikiti ya kigoma ,]]<nowiki/>okudda ebukiikakkono we buvanjuba wa [[:en:Muleba_District|disitulikiti ye Muleba]] ne bukiika ddyo wensi ya [[Rwanda]] ne [[Burundi]].<ref name="Ngara_dc">https://lg.wikipedia.org/wiki/Special:ContentTranslation?from=en&to=lg&campaign=undefined&page=Ngara+District&targettitle=Disitulikiti+y%27e+Ngara#:~:text=Reference-,View,This%20reference%20is%20used%20twice%20on%20this%20page.,-Issues</ref>
Okusinziira ku kubala abantu okwakolebwa mu ggwanga lya Tanzania mu 2012, omuwendo gw’abantu mu Disitulikiti y’e Ngara gwali 320,056, okuva ku 334,409 mu 2002, ne 159,546 mu 1988, ng’abantu babalirirwamu 365,661 mu 2017. Omuwendo gw’abantu guli 110 inhabitants per square kilometre (280/sq mi) . Mu Ngara mulimu waadi 22, ebyalo 75, n’ebitundu by’ebyalo 389. <ref name="TZ_census_2002">https://en.wikipedia.org/wiki/National_Bureau_of_Statistics_(Tanzania)</ref><ref name="TZ_census_2012">https://lg.wikipedia.org/wiki/Special:ContentTranslation?from=en&to=lg&campaign=undefined&page=Ngara+District&targettitle=Disitulikiti+y%27e+Ngara#:~:text=Reference-,View,March%202013.%20p.%C2%A0164.%20Retrieved%201%20July%202022.,-Issues</ref>
== Enkula yensi ==
Ngara esangibwa mu bukiikakkono bw’amaserengeta ga Tanzania okumpi n’ensalo za Rwanda ne Burundi. Obugulumivu bwayo 6,000 feet (1,800 m) era etwalibwa ng’eri mu nsozi za Tanzania. Disitulikiti eno eriko era obuwanvu bwa 3,305 square kilometres (1,276 sq mi) . <ref name="CP_kagera22">https://www.citypopulation.de/en/tanzania/admin/18__kagera/</ref>
Ngara erina sizoni nnya: sizoni bbiri ez’ekyeya okuva mu June okutuuka mu September ate January okutuuka mu February nga zirimu sizoni bbiri ez’enkuba okuva mu October okutuuka mu December ate okuva mu March okutuuka mu May. Mu biseera by’ekyeya oluusi wabaawo empewo ez’amaanyi/empewo erimu enfuufu era ebbugumu lyawukana wakati 18 and 30 °C (64 ne 86 °F), okusinziira ku ssaawa y’emisana oba ekiro. Mu biseera by’enkuba, enkuba ey’amangu n’ey’amaanyi eyinza okutonnya buli lunaku, ng’emala eddakiika ntono okutuuka ku ssaawa eziwerako. Enkuba oluusi ekwatagana n’empewo ez’amaanyi, amataba, ebitoomi, ekifu era ebbugumu liyinza okuba wakati wa 12 and 26 °C (54 ne 79). °F) .
== Olulimi ==
Olulimi olwabulijjo mu Ngara luyitibwa Kihangaza, olufanana no Rurundi ne [[Olunyarwanda|Kinyarwanda]],ennimi ze Rwanda ne Burundi. Yadde nga olulimi lwa Tanzania olutongole lu Swahili na luzungu mu disitulikiti ye Ngara tezikozesebwa nnyo mu mirimu mitongole zikozesebwa mu mawofiisi ,ne mumatendekero agawaggulu ne mubifo ebirala ebitonotono okutwa;lira awamu olungereza lutegerekeka kitono ku katale naye oluswayili lwelumanyikiddwa mu kitundu.
== Yikonome ==
Omulimu ogusokerwako kwekulima nokulunda . ebirime mulimu ebijanjaalo obutunda amapaapaali ebinyebwa emmannyi kasooli muwogo neva endiirwa enala nnyingi. ebisolo ebisinga okulundibwa mulimu ente ,embuzi ne nkoko
== Ebitundu ebitonotono ebyokuddukanya emirimu ==
=== Ebitundu byababaka ===
Ku kulonda kwa palamenti, Tanzania egabanyizibwamu ebitundu. We bwazibidde mu kulonda kwa 2010 Disitulikiti y'e Ngara yalina ekitundu kimu: <ref>http://www.afdevinfo.com/htmlreports/lor/lor_tz_28_5.html</ref>
* Ekitundu kya Ngara
Wabula enkiiko z’olukiiko lw’amasaza gye buvuddeko mu 2014 ziteekeddwawo ensonga okugabanyaamu disitulikiti eno mu bitundu bibiri ebigenda okubeera North Ngara ne South Ngara. Kino kikkaanyiziddwaako oba bwe kiri oluvannyuma lw’okugaba Region empya nga mu myaka egijja disitulikiti egenda kugabana ekitundu kimu ne Disitulikiti endala bbiri okuva mu kitundu ky’e Kigoma nga zino ze Kakonko ne Kibondo okwegatta ku Ngara ne Biharamulo okuva mu Kagera Region okukola ekipya Region ng’ekitebe kyayo e Nyakanazi ekwatagana gye buvuddeko era emanyiddwa ennyo nga yeegatta ku kitundu kya Kigoma ne Kagera Region.
=== Waadi ezenjawulo ===
Mu mwaka gwa 2002[update], disitulikiti ye Ngara yagabanyizibwamu [[:en:Administrative_divisions_of_Tanzania#Wards|waadi]] ezenjawulo 22:<ref name="Ngara_dc">{{Cite web}}<cite class="citation web cs1 cs1-prop-foreign-lang-source" data-ve-ignore="true">[https://ngaradc.go.tz/ "Halmashauri ya Wilaya ya Ngara"] [Ngara District Council]. ''Ofisi ya Rais, Tawala za Mikoa na Serikali za mitaa'' (in Swahili). [[Bukoba, Tanzania]]: Halmashauri ya Wilaya ya Ngara<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">2 July</span> 2022</span>.</cite>
[[Category:CS1 Swahili-language sources (sw)]]</ref>
== Ababundabunda okuva e rwanda ne burundi nga bagenda e Ngara ==
Disitulikiti ye Ngara yafuna ababundabunda nkumi nankumiokuva e burundi mu mwaka gwa 1994 nga gutandika no kuva erwand mu mwaka gwa 1994 oluvanyuima [[:en:Great_Lakes_Refugee_Crisis|lwokubaawo ababundabunda nga bang]]<nowiki/>i . Ababundabunda badduka oluvanyuma lwentalo mu Rwanda wamu n'olutalo olwomunda . Mumbeera eno disitulikiti ye Ngara yafuna obuyambio obwenjawulo okuva munsi yonna okwo gattako ne kitongole ekivunanyizibwa ku babundabunda ekiyitibwa [[:en:United_Nations_High_Commission_for_Refugees|United Nations High Commission for Refugees, World Food Program]], bafuna ssente nebantu abenjawulo mu nsi yonna . obuzibu buno bwaleeta amawulireouva CNN, Time Magazine, ne mumikutu emirala mingi obuzibu bwa babundabunda bwatandika mu mwezi gwa kkumi mu mwaka gwa 1993 olwo lutalo olwali e burundi era bkyaleeta ababundabunda okugenda mu Ngara eyo gye basobola okubeera mu Lukole Refugee Camp.kampu ezenjawulo zaali zebeera banyarwanda omuwendo gwa kampu gwali gukoleddwa kutekebwamu ababundabunda abanyarwanda kampu eyali esinga obunene yali Benaco, era yali etegekeddwa okugendamu abantu abantu abatakka wansi wa 200,000 okuva e Rwanda mu mwezi gwokutaanu nga gutandika mu mwaka gwa 1994. kampu wendala ku ggulibwawo mu disitulikiti ye Ngara mu mwaka gwa 1994 mu limansi ya banyarwanda , ne Lukole nga ya barundi .<ref>https://www.hrw.org/reports/2000/tanzania/Duhweb-05.htm</ref> kampu endala entono eza barundi za ggulibwawo mu mwaka gwa 1996. Benaco ne kampu endala eza banyarwanda zaggalibwawo ng'omwaka gwa1996,gunatera okuggwako Amaggye ge tanzania wegakwataganira ne gavumenti ye rwanda nabantu abenjawulo munsi yonna bayambako kampu zino mukulabirira ababundabunda abatabalika .
<ref>https://lg.wikipedia.org/wiki/Special:ContentTranslation?from=en&to=lg&campaign=undefined&page=Ngara+District&targettitle=Disitulikiti+y%27e+Ngara#:~:text=View-,Tony%20Waters%20(2001).%20Bureaucratizing%20the%20Good%20Samaritan.%20Westview%20Books%3A%20Boulder,-Issues</ref> wabula ababundabunda abamu basigala mu disitulikiti ye Ngaraokuva mu kiseera ekyo , okusingira ddala abarundi . Lukole camp eya barundi yesinga okumanyika mu kampu zonna .<ref>https://lg.wikipedia.org/wiki/Special:ContentTranslation?from=en&to=lg&campaign=undefined&page=Ngara+District&targettitle=Disitulikiti+y%27e+Ngara#:~:text=Reference-,View,Politics%20of%20Innocence%3A%20Hutu%20Identity%2C%20Conflict%20and%20Camp%20Life..%20%20Berghahn%20Books,-Issues</ref> Disitulikiti ye Ngara erina ebyafaayo ebikwata kukufuna ababundabunda. Ababundabunda abasooka batuuka nga emyaka gya 1960 gyitandika abatuusibwebaviira e Rwanda nga bagoberera obwetwaze bwensi eyo baddamu kubeera mu disitulikiti ye Ngara okumala emyaka 20 nga teddanga Rwanda mpaka oluvanyuma lwomwaka gwa 1994.<ref>https://lg.wikipedia.org/wiki/Special:ContentTranslation?from=en&to=lg&campaign=undefined&page=Ngara+District&targettitle=Disitulikiti+y%27e+Ngara#:~:text=Reference-,View,Planning%20in%20Rural%20Tanzania%2C%201994%2D1996.%22%20Human%20Organization%20v.%2048(2).,-Issues</ref>[https://www.academia.edu/32596550/Assessing_the_Impact_of_the_Rwandan_Refugee_Crisis_on_Western_Tanzania_1994-1996]<ref>https://lg.wikipedia.org/wiki/Special:ContentTranslation?from=en&to=lg&campaign=undefined&page=Ngara+District&targettitle=Disitulikiti+y%27e+Ngara#:~:text=https%3A//www.academia.edu/32596550/Assessing_the_Impact_of_the_Rwandan_Refugee_Crisis_on_Western_Tanzania_1994</ref>
== Ebijuliziddwa ==
rzwozmcv4i21h7jsmzjgnrja5y8l6fg
47644
47642
2026-04-23T21:03:38Z
NAMUKWAYA BARBRA
9180
nkozeemu enkyuka kyuka #WUCUG26MUK
47644
wikitext
text/x-wiki
'''Ngara District ye mu ku [[:en:Districts_of_Tanzania|disitulikiti]] omunaana eziri mu [[:en:Kagera_Region|kagera]] mu''' [[Tanzania]]. yetoloodde ebukiikakkono we[[:en:Karagwe_District|disitulikiti ye]] [[:en:Karagwe_District|Karagwe]] okutuuka ebukiikaddyo wa [[:en:Biharamulo_District|disitulikityi ya iharamulo ,]] obukiika kkono wa [[:en:Kigoma_Region|disitulikiti ya kigoma ,]]<nowiki/>okudda ebukiikakkono we buvanjuba wa [[:en:Muleba_District|disitulikiti ye Muleba]] ne bukiika ddyo wensi ya [[Rwanda]] ne [[Burundi]].<ref name="Ngara_dc">https://lg.wikipedia.org/wiki/Special:ContentTranslation?from=en&to=lg&campaign=undefined&page=Ngara+District&targettitle=Disitulikiti+y%27e+Ngara#:~:text=Reference-,View,This%20reference%20is%20used%20twice%20on%20this%20page.,-Issues</ref>
Okusinziira ku kubala abantu okwakolebwa mu ggwanga lya Tanzania mu 2012, omuwendo gw’abantu mu Disitulikiti y’e Ngara gwali 320,056, okuva ku 334,409 mu 2002, ne 159,546 mu 1988, ng’abantu babalirirwamu 365,661 mu 2017. Omuwendo gw’abantu guli 110 inhabitants per square kilometre (280/sq mi) . Mu Ngara mulimu waadi 22, ebyalo 75, n’ebitundu by’ebyalo 389. <ref name="TZ_census_2002">https://en.wikipedia.org/wiki/National_Bureau_of_Statistics_(Tanzania)</ref><ref name="TZ_census_2012">https://lg.wikipedia.org/wiki/Special:ContentTranslation?from=en&to=lg&campaign=undefined&page=Ngara+District&targettitle=Disitulikiti+y%27e+Ngara#:~:text=Reference-,View,March%202013.%20p.%C2%A0164.%20Retrieved%201%20July%202022.,-Issues</ref>
== Enkula yensi ==
Ngara esangibwa mu bukiikakkono bw’amaserengeta ga Tanzania okumpi n’ensalo za Rwanda ne Burundi. Obugulumivu bwayo 6,000 feet (1,800 m) era etwalibwa ng’eri mu nsozi za Tanzania. Disitulikiti eno eriko era obuwanvu bwa 3,305 square kilometres (1,276 sq mi) . <ref name="CP_kagera22">https://www.citypopulation.de/en/tanzania/admin/18__kagera/</ref>
Ngara erina sizoni nnya: sizoni bbiri ez’ekyeya okuva mu June okutuuka mu September ate January okutuuka mu February nga zirimu sizoni bbiri ez’enkuba okuva mu October okutuuka mu December ate okuva mu March okutuuka mu May. Mu biseera by’ekyeya oluusi wabaawo empewo ez’amaanyi/empewo erimu enfuufu era ebbugumu lyawukana wakati 18 and 30 °C (64 ne 86 °F), okusinziira ku ssaawa y’emisana oba ekiro. Mu biseera by’enkuba, enkuba ey’amangu n’ey’amaanyi eyinza okutonnya buli lunaku, ng’emala eddakiika ntono okutuuka ku ssaawa eziwerako. Enkuba oluusi ekwatagana n’empewo ez’amaanyi, amataba, ebitoomi, ekifu era ebbugumu liyinza okuba wakati wa 12 and 26 °C (54 ne 79). °F) .
== Olulimi ==
Olulimi olwabulijjo mu Ngara luyitibwa Kihangaza, olufanana no Rurundi ne [[Olunyarwanda|Kinyarwanda]],ennimi ze Rwanda ne Burundi. Yadde nga olulimi lwa Tanzania olutongole lu Swahili na luzungu mu disitulikiti ye Ngara tezikozesebwa nnyo mu mirimu mitongole zikozesebwa mu mawofiisi ,ne mumatendekero agawaggulu ne mubifo ebirala ebitonotono okutwa;lira awamu olungereza lutegerekeka kitono ku katale naye oluswayili lwelumanyikiddwa mu kitundu.
== Yikonome ==
Omulimu ogusokerwako kwekulima nokulunda . ebirime mulimu ebijanjaalo obutunda amapaapaali ebinyebwa emmannyi kasooli muwogo neva endiirwa enala nnyingi. ebisolo ebisinga okulundibwa mulimu ente ,embuzi ne nkoko
== Ebitundu ebitonotono ebyokuddukanya emirimu ==
=== Ebitundu byababaka ===
Ku kulonda kwa palamenti, Tanzania egabanyizibwamu ebitundu. We bwazibidde mu kulonda kwa 2010 Disitulikiti y'e Ngara yalina ekitundu kimu:<ref>http://www.afdevinfo.com/htmlreports/lor/lor_tz_28_5.html</ref>
* Ekitundu kya Ngara
Wabula enkiiko z’olukiiko lw’amasaza gye buvuddeko mu 2014 ziteekeddwawo ensonga okugabanyaamu disitulikiti eno mu bitundu bibiri ebigenda okubeera North Ngara ne South Ngara. Kino kikkaanyiziddwaako oba bwe kiri oluvannyuma lw’okugaba Region empya nga mu myaka egijja disitulikiti egenda kugabana ekitundu kimu ne Disitulikiti endala bbiri okuva mu kitundu ky’e Kigoma nga zino ze Kakonko ne Kibondo okwegatta ku Ngara ne Biharamulo okuva mu Kagera Region okukola ekipya Region ng’ekitebe kyayo e Nyakanazi ekwatagana gye buvuddeko era emanyiddwa ennyo nga yeegatta ku kitundu kya Kigoma ne Kagera Region.
=== Waadi ezenjawulo ===
Mu mwaka gwa 2002[update], disitulikiti ye Ngara yagabanyizibwamu [[:en:Administrative_divisions_of_Tanzania#Wards|waadi]] ezenjawulo 22:<ref name="Ngara_dc">{{Cite web}}<cite class="citation web cs1 cs1-prop-foreign-lang-source" data-ve-ignore="true">[https://ngaradc.go.tz/ "Halmashauri ya Wilaya ya Ngara"] [Ngara District Council]. ''Ofisi ya Rais, Tawala za Mikoa na Serikali za mitaa'' (in Swahili). [[Bukoba, Tanzania]]: Halmashauri ya Wilaya ya Ngara<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">2 July</span> 2022</span>.</cite>
[[Category:CS1 Swahili-language sources (sw)]]</ref>
== Ababundabunda okuva e rwanda ne burundi nga bagenda e Ngara ==
Disitulikiti ye Ngara yafuna ababundabunda nkumi nankumiokuva e burundi mu mwaka gwa 1994 nga gutandika no kuva erwand mu mwaka gwa 1994 oluvanyuima [[:en:Great_Lakes_Refugee_Crisis|lwokubaawo ababundabunda nga bang]]<nowiki/>i . Ababundabunda badduka oluvanyuma lwentalo mu Rwanda wamu n'olutalo olwomunda . Mumbeera eno disitulikiti ye Ngara yafuna obuyambio obwenjawulo okuva munsi yonna okwo gattako ne kitongole ekivunanyizibwa ku babundabunda ekiyitibwa [[:en:United_Nations_High_Commission_for_Refugees|United Nations High Commission for Refugees, World Food Program]], bafuna ssente nebantu abenjawulo mu nsi yonna . obuzibu buno bwaleeta amawulireouva CNN, Time Magazine, ne mumikutu emirala mingi obuzibu bwa babundabunda bwatandika mu mwezi gwa kkumi mu mwaka gwa 1993 olwo lutalo olwali e burundi era bkyaleeta ababundabunda okugenda mu Ngara eyo gye basobola okubeera mu Lukole Refugee Camp.kampu ezenjawulo zaali zebeera banyarwanda omuwendo gwa kampu gwali gukoleddwa kutekebwamu ababundabunda abanyarwanda kampu eyali esinga obunene yali Benaco, era yali etegekeddwa okugendamu abantu abantu abatakka wansi wa 200,000 okuva e Rwanda mu mwezi gwokutaanu nga gutandika mu mwaka gwa 1994. kampu wendala ku ggulibwawo mu disitulikiti ye Ngara mu mwaka gwa 1994 mu limansi ya banyarwanda , ne Lukole nga ya barundi .<ref>https://www.hrw.org/reports/2000/tanzania/Duhweb-05.htm</ref> kampu endala entono eza barundi za ggulibwawo mu mwaka gwa 1996. Benaco ne kampu endala eza banyarwanda zaggalibwawo ng'omwaka gwa1996,gunatera okuggwako Amaggye ge tanzania wegakwataganira ne gavumenti ye rwanda nabantu abenjawulo munsi yonna bayambako kampu zino mukulabirira ababundabunda abatabalika .
<ref>https://lg.wikipedia.org/wiki/Special:ContentTranslation?from=en&to=lg&campaign=undefined&page=Ngara+District&targettitle=Disitulikiti+y%27e+Ngara#:~:text=View-,Tony%20Waters%20(2001).%20Bureaucratizing%20the%20Good%20Samaritan.%20Westview%20Books%3A%20Boulder,-Issues</ref> wabula ababundabunda abamu basigala mu disitulikiti ye Ngaraokuva mu kiseera ekyo , okusingira ddala abarundi . Lukole camp eya barundi yesinga okumanyika mu kampu zonna .<ref>https://lg.wikipedia.org/wiki/Special:ContentTranslation?from=en&to=lg&campaign=undefined&page=Ngara+District&targettitle=Disitulikiti+y%27e+Ngara#:~:text=Reference-,View,Politics%20of%20Innocence%3A%20Hutu%20Identity%2C%20Conflict%20and%20Camp%20Life..%20%20Berghahn%20Books,-Issues</ref> Disitulikiti ye Ngara erina ebyafaayo ebikwata kukufuna ababundabunda. Ababundabunda abasooka batuuka nga emyaka gya 1960 gyitandika abatuusibwebaviira e Rwanda nga bagoberera obwetwaze bwensi eyo baddamu kubeera mu disitulikiti ye Ngara okumala emyaka 20 nga teddanga Rwanda mpaka oluvanyuma lwomwaka gwa 1994.<ref>https://lg.wikipedia.org/wiki/Special:ContentTranslation?from=en&to=lg&campaign=undefined&page=Ngara+District&targettitle=Disitulikiti+y%27e+Ngara#:~:text=Reference-,View,Planning%20in%20Rural%20Tanzania%2C%201994%2D1996.%22%20Human%20Organization%20v.%2048(2).,-Issues</ref>[https://www.academia.edu/32596550/Assessing_the_Impact_of_the_Rwandan_Refugee_Crisis_on_Western_Tanzania_1994-1996]<ref>https://lg.wikipedia.org/wiki/Special:ContentTranslation?from=en&to=lg&campaign=undefined&page=Ngara+District&targettitle=Disitulikiti+y%27e+Ngara#:~:text=https%3A//www.academia.edu/32596550/Assessing_the_Impact_of_the_Rwandan_Refugee_Crisis_on_Western_Tanzania_1994</ref>
== Ebijuliziddwa ==
bkxgyrl9vqlm6ew4l502jtahq6h6oew
Disitulikiti y'e Nyasa
0
10912
47641
36445
2026-04-23T21:01:30Z
NAMUKWAYA BARBRA
9180
nkozeemu enkyuka kyuka #WUCUG26MUK
47641
wikitext
text/x-wiki
'''Disitulikiti ye Nyasa ye''' Disitulikiti mu [[:en:Ruvuma_Region|Ruvuma]] mu [[Tanzania]].
Mu mwaka gwa 2022 mu alipoota ye kitongole ekibala abantu mu tanzania ekiyitibwa [[:en:National_Bureau_of_Statistics_(Tanzania)|Tanzania National Bureau of Statistics]] yali eraga nti abantu abali mu disitulikiti baali 191,193okuva146,160 mu 2012.<ref>https://lg.wikipedia.org/wiki/Special:ContentTranslation?from=en&to=lg&campaign=undefined&page=Nyasa+District&targettitle=Disitulikiti+y%27e+Nyasa#:~:text=View-,%22Tanzania%3A%20Administrative%20Division%20(Regions%20and%20Districts)%20%2D%20Population%20Statistics%2C%20Charts%20and%20Map%22.%20www.citypopulation.de.%20Retrieved%2011%20February%202024.,-Issues</ref><ref name="2012_census">{{Cite web |title=Archive copy |url=http://tanzania.countrystat.org/fileadmin/user_upload/countrystat_fenix/congo/docs/Census%20General%20Report-2012PHC.pdf |access-date=2024-09-07 |archive-date=2023-04-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230404013347/http://tanzania.countrystat.org/fileadmin/user_upload/countrystat_fenix/congo/docs/Census%20General%20Report-2012PHC.pdf |url-status=dead }}</ref><ref name="2016_census">https://www.nbs.go.tz/nbs/takwimu/majimbo/MAJIMBOApril_Kisw.pdf</ref>
Disitulikiti eno erina divizoni 3,waad 20, n'e byalo84 .<ref name="NyasaDC_data">https://web.archive.org/web/20220806065241/https://nyasadc.go.tz/statistics</ref>
== Ebijuliziddwa ==
he1ty1rnrj70q7woh334c3u8r16npo9
Disitulikiti y'e Nyala
0
10913
47640
35860
2026-04-23T21:00:49Z
NAMUKWAYA BARBRA
9180
nkuzeemu enkyukakyuka #WUCUG26MUK
47640
wikitext
text/x-wiki
'''Nyala Ye''' [[:en:Districts_of_Sudan|disitulikiti]] mu ssaza lye [[:en:South_Darfur|South Darfur]], mu [[Sudaani|Sudan]].<ref name=":sd">http://www.statoids.com/ysd.html</ref><ref name=":def">https://lg.wikipedia.org/wiki/Special:ContentTranslation?from=en&to=lg&campaign=undefined&page=Nyala+District&targettitle=Disitulikiti+y%27e+Nyala#:~:text=Reference-,View,PDF).%20Download%20Excel%20Files.%20Retrieved%2029%20December%202018.,-Issues</ref>
== Ebijuliziddwa ==
gichc3eaylvj6rtrd9hb7c0ybn9uh6v
Ngala
0
10915
47639
35866
2026-04-23T21:00:07Z
NAMUKWAYA BARBRA
9180
Nterezezaamu #WUCUG26MUK
47639
wikitext
text/x-wiki
'''Ngala''' [[:en:Local_Government_Areas_of_Nigeria|kitundu kya gavumenti ez'ebitundu]] mu [[:en:Borno_State|ssaza ly'e Borno]] [[Nigeria|mu Nigeria]], okuliraana [[:en:Cameroon–Nigeria_border|ensalo]] ne [[Cameroon]] . Ekitebe kyayo kiri mu kibuga [[:en:Gamboru_Ngala|Gamboru Ngala .]]
Tekirina kitundu kya yiika 1,465 km2 n'obungi bwabantu abenkana 237,071 mu kubala abantu mu mwaka gwa 2006.
Koodi ya posita eyekitundu kino eri 611.<ref>https://lg.wikipedia.org/wiki/Special:ContentTranslation?from=en&to=lg&campaign=undefined&page=Ngala&targettitle=Ngala#:~:text=View-,%22Post%20Offices%2D%20with%20map%20of%20LGA%22.%20NIPOST.%20Archived%20from%20the%20original%20on%202012%2D11%2D26.%20Retrieved%202009%2D10%2D20.,-Issues</ref>
Yemu ku LGAs ekkumi n'omukaaga ezisomesa [[:en:Dikwa_Emirate|Dikwa Emirate,]] a [[:en:Nigerian_traditional_states|Eggwanga erye nnono]]<nowiki/>bisangibwa mu gwanga lya Borno, Nigeria.<ref>https://lg.wikipedia.org/wiki/Special:ContentTranslation?from=en&to=lg&campaign=undefined&page=Ngala&targettitle=Ngala#:~:text=View-,Nigeria%20(2000).%20Nigeria%3A%20a%20people%20united%2C%20a%20future%20assured.%20Vol.%C2%A02%2C%20State%20Surveys%20(Millennium%C2%A0ed.).%20Abuja%2C%20Nigeria%3A%20Federal%20Ministry%20of%20Information.%20p.%C2%A0106.%20ISBN%C2%A09780104089.,-Issues</ref>
== Eby'ettaka ==
=== Enkula ye ttaka ,obuyambin'ebyobugagga eby'omuttaka ===
Ettaka eriri mu Ngala okutwalira awamu lirimu ebiwonvu ebibikkiddwa kungulu omusenyu ne bumba okusingira ddala okukunnganyizibwa kwo musenyu olwekikolwa ky'empewo ezifuga okufuuwa omusenyu gwa sahara ogutabuddwa okuva mu ddungu okutuuka mu bitundu eby'ebbali. Omugga gwa Gnadda gwe mugga gwokka ogiyita mu kitundu ekyo . Enkuba mu Ngala etonnya sizoni.Erina ebiseera byayo mu mwezi ogwomunaana n'ogwomwenda.
Ebyobugagga ebyomuttaka omuli [[:en:Clay|ebbumba]] ne [[:en:Bentonite|bentonite]].<ref name="fedmininfo112">https://lg.wikipedia.org/wiki/Special:ContentTranslation?from=en&to=lg&campaign=undefined&page=Ngala&targettitle=Ngala#:~:text=View-,Nigeria%20(2000).%20Nigeria%3A%20a%20people%20united%2C%20a%20future%20assured.%20Vol,This%20reference%20is%20used%20twice%20on%20this%20page.,-Issues</ref>
== Obulamu bw'embeera za bantu n'ebyenfuna ==
== Embeera y'obudde ==
Ebbugumu lyo mewzi ogwokuna mu Ngala liri 106°F,ate e bbugumu erisinga obutono mu mwezi gwo lubereberye mu mwaka liri 79°F, Okwo gattako sizono ye bbugumu.<ref>https://weatherspark.com/y/76263/Average-Weather-in-Ngala-Nigeria-Year-Round#google_vignette</ref>
=== Abantu ===
Abantu abali mu bifo ebisomerwamu abansinga kubo bakozesa nnyo ennimi zino [[:en:Hausa_language|Kanuri, Hausa/Fulani-]].
== Obubuga ==
* Ekibubuga kya [[:en:Gamboru_Ngala|Gamboru Ngala,]]
* Akabuga ka Wulgo kari kumpi nnyo n'olubalama lwenyanja [[Chad]]
== Ebijuliziddwa ==
0gwt8rdn77vgx5es48jveeelasreulh
Eddwaaliro e Nakasero
0
10985
47638
36050
2026-04-23T20:59:07Z
NAMUKWAYA BARBRA
9180
nkozeemu enkyukakyuka #WUCUG26MUK
47638
wikitext
text/x-wiki
'''Eddwaliro lya Nakasero Hospital Limited''',Ebiseera ebisinga liyitibwa Nakasero Hospital,edwaliro ery'obwananyini era nga lifa kumagoba mu [[Kampala]], [[:en:Capital_city|ekibuga ekikulu]] [[Yuganda|Uganda]] era ekibuga ekisinga obunene mu nsi eyo. eddwaliro lino lye limu ku malwaliro ag'obwannannyini mu kibuga; abalala babeera mu[[:en:International_Hospital_Kampala|International Hospital Kampala]] e[[:en:Namuwongo|Namuwongo]],<ref name="1R">[https://lg.wikipedia.org/wiki/Special:ContentTranslation?from=en&to=lg&campaign=undefined&page=Nakasero+Hospital#:~:text=Reference-,View,the%20original%20on%202%20October%202014.%20Retrieved%2020%20November%202020,-. https://lg.wikipedia.org/wiki/Special:ContentTranslation?from=en&to=lg&campaign=undefined&page=Nakasero+Hospital#:~:text=Reference-,View,the%20original%20on%202%20October%202014.%20Retrieved%2020%20November%202020,-.]</ref> [[:en:Paragon_Hospital|Paragon Hospital]] mu [[:en:Bugoloobi|Bugoloobi,]] [[:en:Case_Medical_Centre|Case Medical Centre]] e [[:en:Kampala_Central_Division|Kampala Central Division]] ne [[:en:Kampala_Hospital|Kampala Hospital]] e [[:en:Kololo|Kololo]].<ref name="2R">https://lg.wikipedia.org/wiki/Special:ContentTranslation?from=en&to=lg&campaign=undefined&page=Nakasero+Hospital#:~:text=Reference-,View,.%20Daily%20Monitor.%20Kampala.%20Retrieved%208%20April%202015.,-Issues</ref>
== Ekifo ==
Endagiriro y'eddwaliro eri 14A Akii Bua Road, ku lusozi lwenakasero , mu Kampala. liri ku [[:en:Nakasero|lusozi lwe Nakasero]] , mu [[:en:Kampala_Central_Division|Kampala mu divizon eya wakati]] , ku kilomitaazi 2.5 (1.6 mi) mukiika kkono bwa [[:en:Central_business_district|disituliki y'e kibuga central business .]]<ref name="3R">https://www.google.com/maps/dir/Nakasero+Hospital,+Plot+14+Akii+Bua+Rd,+Kampala/Amber+House+Ltd,+Speke+Rd,+Kampala/@0.3215263,32.5712846,15z/data=!3m1!4b1!4m14!4m13!1m5!1m1!1s0x177dbb765ee10973:0xea96786f8a1984c3!2m2!1d32.5795908!2d0.3268187!1m5!1m1!1s0x177dbc8088ae51ed:0xda1acac01440f031!2m2!1d32.5820395!2d0.3135936!3e0</ref>
Kino kiri nga 2 kilometres (1 mi), mu bukiikaddyo [[Mulago National Specialised Hospital|bw'eddwaliro ly'eggwanga erya Mulago]] . <ref name="4R">https://www.google.com/maps/dir/Nakasero+Hospital,+Plot+14+Akii+Bua+Rd,+Kampala/Mulago+Hospital,+Kampala/@0.3319609,32.5740154,16z/data=!3m1!4b1!4m14!4m13!1m5!1m1!1s0x177dbb765ee10973:0xea96786f8a1984c3!2m2!1d32.5795908!2d0.3268187!1m5!1m1!1s0x177dbb0f51509de1:0xea12334542674d8c!2m2!1d32.5761312!2d0.3380637!3e0</ref> Ensengeka z'eddwaaliro lino ziri 0°19'37.0"N, 32°34'46.0"E (obusimba :0.326944; obukiika :32.579444). <ref name="5R">https://lg.wikipedia.org/wiki/Special:ContentTranslation?from=en&to=lg&campaign=undefined&page=Nakasero+Hospital#:~:text=Reference-,View,Hospital%22%20(Map).%20Google%20Maps.%20Retrieved%2020%20November%202020.,-Issues</ref>
== Okulambika okutwalira awamu ==
Eddwaliro lino ddwaliro lyabwannanyini ery'omulembe;ekifo ku bifo eby'obwannanyini ebyenjawulo mu kampala ekibuga ekikulu ekya Uganda.
Amalwaliro ago gatandikibwawo mu myaka 20 egyiyise okutandika ne International Hospital Kampala mu 1996, okusobola okumalawo ekituli mu kugaba obujanjabi obubadde buibula ne babujja wabweru we ggwanga .<ref>http://www.monitor.co.ug/News/National/Govt-to-revamp-Busoga-hospitals-MPWafula-s-wife-laid-to-rest/-/688334/1449466/-/o15cft/-/index.html</ref> Oluvanyuma lw'obutakkanya n'ekibiina kya enkyuwa ekya Uganda Association, ekibiina ekigatta amakolero ,<ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=https://www.theeastafrican.co.ke/news/Uganda-insurers-get-tougher-on-hospitals/-/2558/2143036/-/d33hwgz/-/index.html |access-date=2024-09-13 |archive-date=2016-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304060510/http://www.theeastafrican.co.ke/news/Uganda-insurers-get-tougher-on-hospitals/-/2558/2143036/-/d33hwgz/-/index.html |url-status=dead }}</ref> Eddwaliro lye Nakasero lyatandikawo ekitongole kya Nakasero health care , emu kiu bbiri zokka ez'ebyobulamu eby'eddwaliro [[:en:HMO|Ebibiina ebikola kukyokulabirira mu Uganda .]]<ref>https://lg.wikipedia.org/wiki/Special:ContentTranslation?title=Special:ContentTranslation&campaign=contributionsmenu&to=lg&from=en&page=Nakasero+Hospital&targettitle=Eddwaaliro+e+Nakasero#:~:text=Reference-,View,Limited%22.%20Nakasero%20HealthCare%20Limited.%20Retrieved%2022%20April%202015.,-Issues</ref>
== Ebyafaayo ==
Eddwaliro ly'e Nakasero lyaggulawo ekitongole ekyabalwadde abatali balwadde mu mwezi gwokusatu 2009 era waadi z'abalwadde abajjanjaabirwa mu ddwaliro zaggulwawo mu mwezi gumusanvu 2009 .Eddwaliro n eryobwanmanyini lye kirowoozo kya nga Abasawo 20 abasawo abasinga bakugu okuva mu n'ebweru wa uganda ,Abakunganyizza eby'obugagga n'ebateeka ssente mu ddwaliro mu 2010 ,eddwaliro loyewola obukadde bwa doola za America busatu 3 eza siringi za Uganda okuva mukitongpole ky'ensi yonna ekivunanyizibwa ku by'ensimbi (IFC),.<ref>https://lg.wikipedia.org/wiki/Special:ContentTranslation?title=Special:ContentTranslation&campaign=contributionsmenu&to=lg&from=en&page=Nakasero+Hospital&targettitle=Eddwaaliro+e+Nakasero#:~:text=Reference-,View,EthiopianReview.com%20Quoting%20Daily%20Monitor.%20Retrieved%2022%20April%202015.,-Issues</ref> Omukono gwa [[:en:World_Bank|World Bank]],okwongera okufuna obujanjabi obw'omutindo ,okutondawo emirimu eri abakugu mu by'obujjanjabi n'okuleeta emipya okulabirira abalwadde mu ggwanga ".<ref>http://reliefweb.int/report/uganda/ifc-nakasero-hospital-expand-affordable-quality-health-care-uganda</ref> mu mwezi gwokuna mu mwaka 2015,eddwaliro lyatandika okusonda ssente z'olukale okutuuka construct "Nakasero Fistula Centre", nnga abakyala ababa bafunye okuddaabiriza abalwadde ba obstetric fistula, basobola okuwona era nga bwe bawona nga tebannadda muamaka gaabwe era amaka .<ref>[https://lg.wikipedia.org/wiki/Special:ContentTranslation?title=Special:ContentTranslation&campaign=contributionsmenu&to=lg&from=en&page=Nakasero+Hospital&targettitle=Eddwaaliro+e+Nakasero#:~:text=Reference,April%202015. https://lg.wikipedia.org/wiki/Special:ContentTranslation?title=Special:ContentTranslation&campaign=contributionsmenu&to=lg&from=en&page=Nakasero+Hospital&targettitle=Eddwaaliro+e+Nakasero#:~:text=Reference,April%202015.]</ref>
== Okugaziya ==
Mu mwezi gwokutaano mu mwaka gwa 2019 okujaguza emyaka ekkumi 10 bukya ddwaliro lino litandikawo , Dr. Edward Rukwaro,akulira eddwaliro lino bweyalangiridde nti eddwaliro lino lyali linaatera okuddabirizibwa ennyo n'okugaziya okutuuka kubukadde bwa Doola za America 10 Okugaziwa ejja kutondawo ebitongole ebipya okugeza (a) Cardiology (b) obulwadde bw'abakyala (nga essira baliteeka [[:en:In_vitro_fertilisation|ku kuzaala mu kisenge]](c) obulwadde bw'okulongoosa (nga mwotwalidde n'okulongoosa omugongo n'e nnyondo ) ne (d) Obujanjabi bwabaana .<ref>https://www.newvision.co.ug/new_vision/news/1501848/nakasero-hospital-upgrade-class-facility</ref>
== Laba ne ==
== Ebijuliziddwa ==
74h52fh1rcimuvaxop9ujvtw5c5ezv4
Essaza ly'e Lwemiyaga
0
10986
47637
35989
2026-04-23T20:58:16Z
NAMUKWAYA BARBRA
9180
Nterezezaamu #WUCUG26MUK
47637
wikitext
text/x-wiki
'''Essaza lya Lwemiyaga lye''' ssaza mu kitundu kya [[Yuganda|Uganda ekya wakati]].<ref>https://lg.wikipedia.org/wiki/Special:ContentTranslation?title=Special:ContentTranslation&campaign=contributionsmenu&to=lg&from=en&page=Lwemiyaga+County&targettitle=Essaza+ly%27e+Lwemiyaga&revision=1238655472#:~:text=View-,Martin%20E%20Ssekweyama%20(5%20February%202013).,-Issues</ref>
== Ekifo ==
Essaza ly'e lwemiyaga eril mu bukiika kkono bw'amaserengeta [[:en:Mawogola_County|g'essaza mawogola]] ,era nga gombi gava mu [[:en:Sembabule_District|disitulikiti y'essembabule]]<ref>https://www.google.com/maps/place/Lwemiyaga,+Uganda/@0.0719252,30.8913132,10z/data=!3m1!4b1!4m5!3m4!1s0x17629bfd58fce7f1:0x51fa60852b15567e!8m2!3d0.0638953!4d31.1710389</ref> Tessaza lirimu amagombolola abiri okugeza (a) Eggombolola ly'elwemiyaga<ref>https://lg.wikipedia.org/wiki/Special:ContentTranslation?title=Special:ContentTranslation&campaign=contributionsmenu&to=lg&from=en&page=Lwemiyaga+County&targettitle=Essaza+ly%27e+Lwemiyaga&revision=1238655472#:~:text=Reference-,View,LCMT%20(31%20July%202016).,-Issues</ref> ne(b)ggombolola ly'e Ntiuusi.<ref>https://lg.wikipedia.org/wiki/Special:ContentTranslation?title=Special:ContentTranslation&campaign=contributionsmenu&to=lg&from=en&page=Lwemiyaga+County&targettitle=Essaza+ly%27e+Lwemiyaga&revision=1238655472#:~:text=Reference-,View,LCMT%20(31%20July%202016).,-Issues</ref> Ebibuga ebikulu mu ggombolola omuli Lwemiyaga ne Ntuusi, ziri ku kiromita nga 21 mayiro 13.<ref>https://lg.wikipedia.org/wiki/Special:ContentTranslation?title=Special:ContentTranslation&campaign=contributionsmenu&to=lg&from=en&page=Lwemiyaga+County&targettitle=Essaza+ly%27e+Lwemiyaga&revision=1238655472#:~:text=Reference-,View,Globefeed.com%20(3%20August%202016).,-Issues</ref>
== Okulambika okutwaliza awamu ==
Essaza ly'e Lwemiyaga liri ku kkubo ly'ente ekkalu mu Uganda .Ekyeya kyekimu ku kusoomoozebwa essaza kwely'olekedde wamu n'enguudo embi n'ebbula lyamasanyalaze .ekikulu omulimu gw'ebyenfuna kwekulima ebirime n'ebisolo.<ref>https://lg.wikipedia.org/wiki/Special:ContentTranslation?title=Special:ContentTranslation&campaign=contributionsmenu&to=lg&from=en&page=Lwemiyaga+County&targettitle=Essaza+ly%27e+Lwemiyaga&revision=1238655472#:~:text=Reference-,View,Aliga%2C%20Issa%20(25%20September%202006).,-Issues</ref>
== Laba ne ==
* [[Essaza ly’e Mawogola|Essaza lya Mawogola]]
* [[:en:Lwemiyaga|Lwemiyaga]]
* [[:en:Ntuusi|Ntuusi]]
== Ebijuliziddwa ==
0cqp65m8eeqyfcop0lj6qcj2nv38dy3
Asaba Jumah
0
11103
47655
46338
2026-04-24T06:17:12Z
Todduka
10803
47655
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox actor
| name = Asaba Jumah
| birth_date = {{birth date and age|2005|9|23|mf=y}}
| birth_place = [[Hoima]], [[Uganda]]
| occupation = Actor, Musician, Filmmaker
| years_active = 2016–present
| website = www.asabajumah.top
}}
'''Asaba Jumah''' (born 23 September 2005) is a Ugandan actor, musician, and filmmaker known for his roles in independent films within Uganda’s growing film industry and his work in music. He has appeared in several independent films and continues to develop his career in both film and digital media. His debut music single, “Am Feelinng Lonely”, was released in 2026 and is available on major streaming platforms.
== Early life ==
Asaba Jumah was born on 23 September 2005 in Hoima, Uganda. Growing up in Uganda’s vibrant cultural environment, he became interested in storytelling, film, and music at a young age. His early exposure to Uganda’s rapidly growing independent film scene fostered his desire to pursue a career in acting and music.
== Career ==
=== Film ===
Jumah began acting professionally in 2016. He is known for performances in independent films and emerging productions in Uganda. His work spans action‑driven films and dramatic narratives.
His career gained media recognition as a rising figure in Uganda’s entertainment industry, with outlets noting his impact on the Ugandan film scene.{{cite web|title=Meet Asaba Jumah: The Rising Ugandan Actor Making Moves in Wakaliwood Films|url=https://www.howwe.ug/news/movies/42702/meet-asaba-jumah-the-rising-ugandan-actor-making-moves-in-wakaliwood-films}}
=== Music ===
In 2026, Jumah expanded into music with the release of his debut single “Am Feelinng Lonely”. The song gained attention on platforms such as Spotify, Apple Music, and Amazon Music, showcasing his range as an artist beyond film.
== Filmography ==
* **Attack on Nyege Nyege Island** (Short, 2016) — role details not listed publicly
* **Kyenvu** (Short, 2018) — role details not listed publicly
* **Kiss and Kill** (2020) — cast member
== Recognition and awards ==
Asaba Jumah has gained attention in the Ugandan press, with coverage from media outlets highlighting his work in film and music.{{cite web|title=Ugandan Creative Asaba Jumah Gains Ground|url=https://www.hoima.club/2026/03/ugandan-creative-asaba-jumah-gains_30.html}}
He was also connected with the Uganda Theatre Excellence Awards 2026, further establishing his presence in the Ugandan entertainment industry.{{cite web|title=Uganda Theatre Excellence Awards 2026|url=https://www.hoima.club/2026/03/uganda-theatre-excellence-awards-2026.html}}
== External links ==
* [Official website](http://www.asabajumah.top)
* [IMDb – Asaba Jumah](https://www.imdb.com/name/nm18243050/)
* [Apple Music – Asaba Jumah](https://music.apple.com/us/artist/asaba-jumah/1894769290)
* [Spotify – Asaba Jumah](https://open.spotify.com/artist/4rneWabSFmcWDEKKsDN2mY)
* [Amazon Music – Asaba Jumah](https://music.amazon.ca/artists/B0GW8CSKRR/asaba-jumah)
* [TVGuide – Asaba Jumah](https://www.tvguide.com/celebrities/asaba-jumah/3061165443/)
* [Instagram – @asabajumah](https://instagram.com/[YourInstagramHandle])
* [YouTube – @asabajumah](https://youtube.com/@asabajumah)
== References ==
{{Reflist}}
16njy61bh3qhaxoob2bmzixc1exzqjk
47656
47655
2026-04-24T06:36:04Z
Todduka
10803
47656
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox actor
| name = Asaba Jumah
| birth_date = {{birth date and age|2005|9|23|mf=y}}
| birth_place = [[Hoima]], [[Uganda]]
| occupation = Actor, Musician, Filmmaker
| years_active = 2016–present
| website = www.asabajumah.top
}}
'''Asaba Jumah''' (born 23 September 2005) is a Ugandan actor, musician, and filmmaker known for his roles in independent films within Uganda’s growing film industry and his work in music. He has appeared in several independent films and continues to develop his career in both film and digital media. His debut music single, “Am Feelinng Lonely”, was released in 2026 and is available on major streaming platforms.
== Early life ==
Asaba Jumah was born on 23 September 2005 in Hoima, Uganda. Growing up in Uganda’s vibrant cultural environment, he became interested in storytelling, film, and music at a young age. His early exposure to Uganda’s rapidly growing independent film scene fostered his desire to pursue a career in acting and music.
== Career ==
=== Film ===
Jumah began acting professionally in 2016. He is known for performances in independent films and emerging productions in Uganda. His work spans action‑driven films and dramatic narratives.
His career gained media recognition as a rising figure in Uganda’s entertainment industry, with outlets noting his impact on the Ugandan film scene.<ref name="howwe.ug">{{Cite web |title=Meet Asaba Jumah: The Rising Ugandan Actor Making Moves in Wakaliwood Films |url=https://www.howwe.ug/news/movies/42702/meet-asaba-jumah-the-rising-ugandan-actor-making-moves-in-wakaliwood-films |access-date=2026-04-25 |website=Howwe Uganda |language=en-US}}</ref>
=== Music ===
In 2026, Jumah expanded into music with the release of his debut single “Am Feelinng Lonely”. The song gained attention on platforms such as Spotify, Apple Music, and Amazon Music, showcasing his range as an artist beyond film.
== Filmography ==
* '''Attack on Nyege Nyege Island''' (Short, 2016) — role details not listed publicly
* '''Kyenvu''' (Short, 2018) — role details not listed publicly
* '''Kiss and Kill''' (2020) — cast member
== Recognition and awards ==
Asaba Jumah has gained attention in the Ugandan press, with coverage from media outlets highlighting his work in film and music.<ref name="hoima.club1">{{Cite web |title=Ugandan Creative Asaba Jumah Gains Ground |url=https://www.hoima.club/2026/03/ugandan-creative-asaba-jumah-gains_30.html |access-date=2026-04-25 |website=Hoima Club |language=en-US}}</ref>
He was also connected with the Uganda Theatre Excellence Awards 2026, further establishing his presence in the Ugandan entertainment industry.<ref name="hoima.club2">{{Cite web |title=Uganda Theatre Excellence Awards 2026 |url=https://www.hoima.club/2026/03/uganda-theatre-excellence-awards-2026.html |access-date=2026-04-25 |website=Hoima Club |language=en-US}}</ref>
== External links ==
* [Official website](http://www.asabajumah.top)
* [IMDb – Asaba Jumah](https://www.imdb.com/name/nm18243050/)
* [Apple Music – Asaba Jumah](https://music.apple.com/us/artist/asaba-jumah/1894769290)
* [Spotify – Asaba Jumah](https://open.spotify.com/artist/4rneWabSFmcWDEKKsDN2mY)
* [Amazon Music – Asaba Jumah](https://music.amazon.com/artists/B0GW8CSKRR/asaba-jumah)
* [TVGuide – Asaba Jumah](https://www.tvguide.com/celebrities/asaba-jumah/3061165443/)
* [Instagram – @djfelixpro](https://instagram.com/[djfelixpro])
* [YouTube – @asabajumah](https://youtube.com/@asabajumah)
== References ==
<references/>
01o1w5g077l4e1kw44ir2bqo2gzio67
Victory at Entebbe
0
12393
47653
43685
2026-04-23T22:30:17Z
Kisakye Jane
9195
Nkozeemu enkyukakyuka#WUCUG26MUK
47653
wikitext
text/x-wiki
'''''Victory at Entebbe''''' ye firimu y'Abamerika eyakolebwa ku ttivvi mu 1976 ng'egenda kulagibwa ku ABC, eyalagirwa Marvin J. Chomsky . Firimu eno yazannyibwa Helmut Berger, Linda Blair, Anthony Hopkins, Burt Lancaster, [[:en:Elizabeth_Taylor|Elizabeth Taylor]], Richard Dreyfuss ne Kirk Douglas . Julius Harris ye yazannya nga [[Idi Amin]], ekyaddirira okulwala omutima kwa munnakatemba eyasooka okusunsulwa mu kifo kino, Godfrey Cambridge .<ref>Buford 2008, p. 783.</ref> [ Note 1 ] Firimu eno yafulumizibwa mu katemba mu Bulaaya.
''Victory at Entebbe'' yesigamiziddwa ku mukolo gwennyini ogwa Operation Entebbe, ekikwekweto ekyakolebwa ku kisaawe ky’ennyonyi Entebbe (kati Entebbe International Airport) mu [[Yuganda|Uganda]] n’okusumulula abawambe okuva mu Yisirayiri nga 4 Ogwomusanvu, 1976. Yali firimu esooka ku ssatu ezaakolebwa mu myaka gya 1970 nga zeesigamiziddwa ku kikwekweto ky’entebbe. Endala ebbiri, ''Raid on Entebbe'' (1977) ne ''Operation Thunderbolt'' (1977, Yisirayiri) zaddako mu bbanga ttono.<ref>Barron 2016, p. 209</ref> Firimu eyokuna, ''[[Entebbe]]'' (eyatuumiddwa ''7 Days in Entebbe'' mu Amerika) yafulumizibwa oluvannyuma lw'emyaka egisukka mu makumi ana mu 2018.
== Puloti ==
Mu Ogwomukaaga nga 27, 1976, abatujju bana abaali bagwa mu kibinja kya Splinter mu kibiina kya Popular Front for the Liberation of Palestine nga balagirwa Wadie Haddad okuwamba ennyonyi ya Air France Airbus A300 mu kibuga Athens ekya Buyonaani .
Nga bakkiriziddwa Pulezidenti [[Idi Amin]] ( Julius Harris ), abatujju bakyusa ennyonyi eno n’abawambe baamwo ne bagenda ku kisaawe ky’ennyonyi Entebbe mu Uganda. Oluvannyuma lw’okuzuula abasaabaze ba Yisirayiri, abatali Bayudaaya baateebwa nga bwe wabaawo okusaba okuwerako, omuli n’okuyimbula abatujju 40 aba Palestina abakuumirwa mu Yisirayiri, nga bawaanyisiganya n’abawambe.
Kabineti ya Yisirayiri nga ekulembeddwamu Ssaabaminisita Yitzhak Rabin ( Anthony Hopkins ), nga teyayagala kuwaayo batujju bye baasaba, bateekateeka okukola ekikwekweto ky’amagye mu kyama ekya ba komando, [[:en:Operation_Entebbe|erinnya ly'amagye erya koodi: "Operation Thunderbolt"]], kino kigenda kukolebwa mayiro 2,500 (4,000 km) okuva awaka era era kijja kubaawo ku Ssabbiiti y’Abayudaaya .
Nga bakyateeseganya n’abatujju nga bano baali bawerera ddala musanvu, amagye ga Yisirayiri gaateekateeka entambula bbiri eza Lockheed C-130 Hercules okukola ekikwekweto kino. Entambula zino zaassa amafuta e Kenya nga tezinnaba kukka ku kisaawe ky’ennyonyi Entebbe nga zibikkiddwako enzikiza. Bakomando abaakulemberwa Brigadier General Dan Shomron ( Harris Yulin ) baalina okulwanagana n’ekibinja ky’amagye ga Uganda ekinene eky’emmundu ne bakozesa akakodyo okuvvuunuka eby’okwerinda. Limousine ekika kya Mercedes enjeru yali esituddwa ku mmeeri era nga yakozesebwa okulimba abakuumi nti ye mmotoka entongole Pulezidenti Amin gye yakozesa ng’agenda ku kisaawe ky’ennyonyi mu ngeri ey’ekimpowooze.
Okulumba nga kunaatera okutuukibwako, wabaawo okulwanagana kw’omuliro, okwaggweeredde ng’abatujju bonna omusanvu n’abajaasi ba Uganda 45 battiddwa. Abawambi baakuŋŋaanyiziddwa era abasinga ne bateekebwa mangu ku nnyonyi C-130 eyali tekola. Mu kikwekweto kino, komando omu (omuduumizi w’ekibinja ky’abamenyi ba mateeka Yonatan Netanyahu ( Richard Dreyfuss ), muganda w’agenda okubeera Ssaabaminisita Benjamin Netanyahu ), n’abawambi basatu baafa. [ Note 3 ] .
Ng’abawamei 102 bali ku mmeeri era nga bagenda mu ddembe, ekibinja kya bakomando ba Yisirayiri kyasigadde mabega okusaanyaawo ennyonyi [[Eggye lya Uganda People's Defense Force|ennwaanyi z’amagye g’omu bbanga ga Uganda]] MiG-17 ne MiG-21 okutangira okwesasuza. Olwo bonna abaasimattuka mu ggye lino ne beegatta ku nnyonyi okudda e Yisirayiri nga bayita e Nairobi ne Sharm El Sheikh .
== Okuwayo ==
{{div col}}
''In alphabetical order:''
* [[Helmut Berger]] as [[Wilfried Böse]]
* [[Linda Blair]] as Chana Vilnofsky
* [[Kirk Douglas]] as Hershel Vilnofsky
* [[Richard Dreyfuss]] as Col. [[Yoni Netanyahu]]
* [[Helen Hayes]] as Etta Grossman Wise
* [[David Groh]] as Benjamin Wise
* [[Anthony Hopkins]] as [[Yitzhak Rabin]]
* [[Burt Lancaster]] as [[Shimon Peres]]
* [[Elizabeth Taylor]] as Edra Vilnofsky
* [[Julius Harris]] as [[Idi Amin]]
* [[Theodore Bikel]] as Yakov Shlomo
* [[Harris Yulin]] as Gen. [[Dan Shomron]]
* [[Christian Marquand]] as Captain Dukas
* [[Jessica Walter]] as Nomi Haroun
* [[Stefan Gierasch]] as Gen. [[Mordechai Gur]]
* [[David Sheiner]] as Aaron Olav
* [[Severn Darden]] as Moshe Meyer
* [[Allan Miller]] as Nathan Haroun
* [[Bibi Besch]] as [[Brigitte Kuhlmann]]
{{div col end}}
== Okufulumya ==
''Victory at Entebbe'' yakwatibwa ku vidiyo mu Burbank Studios mu California oluvannyuma n’ekyusibwa n’efuulibwa firimu okusaasaanyizibwa okwetoloola ensi yonna, ekyawa firimu eno omusono gw’okulaba ogwa stilted katono ogwa katemba wa ttivvi ogusibiddwa mu situdiyo, naye ng’endabika eringa eya firimu, n’amannya amanene aga Hollywood mu bazanyi. Okukwata vidiyo kyakendeeza ku budde bw’okufulumya firimu eno, ne kisobozesa firimu eno okubeera nga yeetegese okulagibwa ku ttivvi nga tewannayita myezi mukaaga oluvannyuma lw’omukolo ogwagiwa amagezi.<ref>[https://books.google.com/books?id=kRBdDgAAQBAJ&dq=Victory+at+Entebbe+videotape&pg=PT173 Childhood and Celebrity]</ref>
== Lisepusoni ==
Although both telefilms ''Victory at Entebbe'' and ''Raid on Entebbe'' relied on their star-studded casts, neither were able to make much of an impact with audiences (''Victory'' is generally considered the weaker of the two). The portrayal of a heroic Israeli military in ''Victory at Entebbe'', however, led to pro-Palestinian states alleging that the film was nothing more than Zionist propaganda.
''Obuwanguzi e Entebbe'' bwasiimiddwa mu mpaka za [[:en:29th_Primetime_Emmy_Awards|Primetime Emmy Awards ez’omulundi ogwa 29]], omuwandiisi w’ebifaananyi Ernest Kinoy gye yafunidde okusunsulwamu okuvuganya ku ngule ya Emmy Award olw’okuzannya ku ttivvi.<ref>"1977 Primetime Emmy Awards." ''IMDb''. Retrieved: March 10, 2017.</ref>
== Laba ne ==
* ''Ekikwekweto ku Entebbe''
* ''Operation Okubwatuka kw’okubwatuka''
* ''[[Entebbe|Ennaku 7 mu Entebbe]]''
== Ebiwandiiko ebikozesebwa ==
=== Ebiwandiiko ===
{{Reflist|group=Note}}
<references responsive="0"></references>
2swju6c78y7d48n5dvv8a44qelp7gt8
Upper Mulago Regiona; Referral Hospital
0
12463
47652
44128
2026-04-23T22:25:03Z
Kisakye Jane
9195
Nkozeemu enkyukakyuka#WUCUG26MUK
47652
wikitext
text/x-wiki
'''Eddwaliro lya Upper Mulago Regional Referral Hospital''' erimanyiddwa nga '''Old Mulago Regional Referral Hospital''' eddwaliro ekulu mu [[Yuganda|Uganda]] .<ref name="Split">{{Cite web |last=Ainebyoona |first=Emmanuel |date=1 July 2016 |title=Mulago split to create Kampala referral |url=http://www.monitor.co.ug/News/National/Mulago-split-to-create-Kampala-referral/-/688334/3274592/-/15tyjdvz/-/index.html |access-date=2 July 2016}}</ref> Bwe lyandikibwawo, lyasuubirwa okukola ng’eddwaliro ly’ekitundu eri abantu mu Kampala yenna, nga muno mulimu ekibuga ekikulu [[Kampala]] (2014 omuwendo gw’abantu: 1,507,080)<ref>{{Cite web |last=UBOS |date=27 August 2014 |title=The Population of The Regions of the Republic of Uganda And All Cities And Towns of More Than 15,000 Inhabitants |url=http://citypopulation.de/Uganda-Cities.html |access-date=2 July 2016 |publisher=Citypopulation.de Quoting [[Uganda Bureau of Statistics]] (UBOS)}}</ref> ne [[Wakiso (disitulikit)|Disitulikiti y’e Wakiso]] egyetooloddewo (2014 pop: 1,997,418). <ref>{{Cite web |last=UBOS |date=27 August 2014 |title=Population of Wakiso District As of 27 August 2014 |url=http://www.citypopulation.de/php/uganda-admin.php |access-date=2 July 2016 |publisher=Citypopulation.de Quoting [[Uganda Bureau of Statistics]] (UBOS)}}</ref>
== Ekifo ==
Eddwaaliro lya Mulago oba Mulago omukadde lisangibwa ku kasozi Mulago, amangu ddala mu bukiikakkono n’obuvanjuba bw’eddwaliro [[Mulago National Specialised Hospital|lya Mulago National Referral Hospital]] eryaakalongosebwa, kilomiita 5 (3 mi) mu bukiikakkono bw’ekitundu ky’ebyobusuubuzi wakati mu Kampala.<ref>{{Cite web |last=Globefeed.com |date=2 July 2016 |title=Distance between Post Office Building, Kampala Road, Kampala, Central Region, Uganda and Mulago Hospital Assessment Center, Kampala, Central Region, Uganda |url=http://distancecalculator.globefeed.com/Uganda_Distance_Result.asp?fromplace=Post%20Office%20Building%2C%20Kampala%20Road%2C%20Kampala%2C%20Central%20Region%2C%20Uganda&toplace=Mulago%20Hospital%20Assessment%20Center%2C%20Kampala%2C%20Central%20Region%2C%20Uganda%2C&dt1=ChIJXyfX9IC8fRcRorrkbY-nufI&dt2=ChIJnyKP6QW7fRcR-S2F259J_Cg |access-date=2 July 2016 |publisher=Globefeed.com}}</ref> Ensengeka za Mulago ogw'engulu ziri 0°20'27.0"N, 32°34'33.0"E (Latitude:0.340835; Longitude:32.575823).<ref>{{google maps|title=Location of Upper Mulago Regional Referral Hospital|access-date=2 July 2016|url=https://www.google.com/maps/place/0%C2%B020'27.0%22N+32%C2%B034'33.0%22E/@0.3408333,32.5583237,7330m/data=!3m2!1e3!4b1!4m5!3m4!1s0x0:0x0!8m2!3d0.340835!4d32.575823}}</ref>
== Okutwalira awamu ==
Eddwaaliro lya Mulago omukadde lyatandikibwawo mu 1913. Eddwaliro lya Mulago omupya oba Mulago owoowansi yatandikibwawo mu 1962. Gombi awamu gakola "Mulago owawaamu" nga kuliko ebitanda 1,790 ebikola ng'eddwaliro ly'eggwanga eriweebwa abantu n'eddwaliro ewasomerwa abayizi ba Makerere gamba Makerere University College of Health Sciences .<ref>{{Cite web |last=Obore |first=Chris |date=20 January 2013 |title=Time bomb: The inside story of Mulago hospital's troubles |url=http://www.monitor.co.ug/News/National/Time-bomb--The-inside-story-of-Mulago-hospital-s-troubles/-/688334/1669688/-/13xumh5/-/index.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20200411094044/https://www.monitor.co.ug/News/National/Time-bomb--The-inside-story-of-Mulago-hospital-s-troubles/-/688334/1669688/-/13xumh5/-/index.html |archive-date=11 April 2020 |access-date=2 June 2016}}</ref> Mulago owa wansi ali mu kulongoosebwa n’okuddaabirizibwa okusobola okufuuka ekitongole ekyamaanyi mu kujanjaba n’okusomesa.<ref>{{Cite web |last=Ayebazibwe |first=Agatha |date=11 October 2014 |title=Mulago Hospital renovation starts |url=http://www.monitor.co.ug/News/National/Mulago-hospital-renovation-starts/-/688334/2481588/-/gbe7ohz/-/index.html |access-date=2 July 2016}}</ref> Ekitegekeddwa kwe kulongoosa Mulago owa wansi okufuuka ekifo eky’ebitanda 900, omuli n’eddwaliro ly’abakyala n’abaana abazaalibwa mu Mulago ery’ebitanda 400 . Olwo Mulago owoowaggulu egenda kufuulibwa eddwaaliro ly’ebitanda 600, eddwaliro lye kitundu mu kibuga Kampala, kubanga temuli eddwaaliro lya kika ekyo.<ref name="Split">{{Cite web |last=Ainebyoona |first=Emmanuel |date=1 July 2016 |title=Mulago split to create Kampala referral |url=http://www.monitor.co.ug/News/National/Mulago-split-to-create-Kampala-referral/-/688334/3274592/-/15tyjdvz/-/index.html |access-date=2 July 2016}}</ref>
== Omuwendo gw’abantu oguluubirirwa ==
Eddwaaliro lino ligendereddwa okukola ng'eddwaliro ly'ekitundu eriweebwa abantu mu Kampala owaawamu, ng'ekimu ku bigenda okukolebwa mu ddwaliro lino "kwe kutumbula eby'obulamu mu kubuga Kampala", enteekateeka eno evvujirirwa African Development Bank .<ref>{{Cite web |last=AfDB |date=January 2009 |title=Improvement of Health Services At Mulago National Referral Hospital And The City Of Kampala |url=http://www.afdb.org/fileadmin/uploads/afdb/Documents/Project-and-Operations/Uganda_-_Improvement_of_Health_Services_at_Mulago_National_Referral_Hospital_and_the_City_of_Kampala_-_Project_Preparation_Facility.pdf |access-date=2 June 2016 |publisher=[[African Development Bank]] (AfDB)}}</ref>
== Laba ne ==
* [[Olukangaga lw'amalwaliro mu Uganda|Olukalala lw'amalwaliro mu Uganda]]
* Eddwaliro ekkulu e Naguru
* Eddwaliro ekkulu e Kawempe
* Eddwaaliro ekkulu e Kiruddu
== Ebiwandiiko ebikozesebwa ==
<references responsive="1"></references>
{{Reflist}}
hxrwqjjuhjq9asybemyitvzw5vjftp9
Sam Byibesho
0
12479
47651
44232
2026-04-23T22:21:53Z
Kisakye Jane
9195
Nkozeemu enkyukakyuka#WUCUG26MUK
47651
wikitext
text/x-wiki
'''Sam Byibesho''' (yazaalibwa mu Gwokuna nga 25, 1964) munnabyabufuzi [[Yuganda|mu Uganda]] era yaweereza nga omubaka wa [[Parliament of Uganda|Palamenti ya Uganda]] mu Munisipaali [[Kisoro|ye Kisoro]] ng’akiikirira ekibiina ekiri mu buyinza ekya [[National Resistance Movement]] (NRM). <ref name="RG2">{{Cite web |title=Byibesho Sam |url=http://www.parliament.go.ug/mp_database/profile.php?mid=8 |publisher=[[Parliament of Uganda]]}}</ref><ref name="SB1">{{Cite web |last=Muhereza |first=Robert |date=20 February 2016 |title=Kisoro mayor become first MP for Kisoro municipality |url=http://www.monitor.co.ug/News/National/Kisoro-mayor-become-first-MP-for-Kisoro-municipality/688334-3085434-nnpqkx/index.html |website=[[Daily Monitor]]}}</ref>
Okuva mu 2002 okutuuka mu 2016, Byibesho yaweereza nga meeya w’ekabuga kye Kisoro okumala emyaka 14. Mu kiseera kino, akiikirira ekibiina kya NRM nga ssentebe waakyo mu Kisoro Munisipaali. Akolera ku bukiiko obuwerako omuli akakiiko akakola ku kubala ebitabo bya Gavumenti ez’ebitundu, akakiiko akakola ku bakozi ba gavumenti ne Gavumenti ez’ebitundu, n’akakiiko ka Palamenti ya NRM mu Palamenti ya Uganda.
Gyebuvuddeko, Byibesho yakolera mu by'enjigiriza ng'omusomesa wa gguleedi ey'okusatu okuva mu 1991 okutuuka mu 1996. Era yaliko omukulu ku ssomero lya Mubuga Primary School ''.''<ref name="SB1Z">{{Cite web |date=19 January 2007 |title=Uganda: Big Shots of Kisoro District |url=http://allafrica.com/stories/200701190514.html |website=The Monitor |via=AllAfrica}}</ref>
== Obulamu bwe obwedda n’okusoma ==
Byibesho yazaalibwa mu Ogwokuna nga 25, 1964, mu Kisoro mu kitundu kya Kigezi, mu maka g’ekikulisitaayo era nga Bafumbira . Ono ye mwana omubereberye ow’omuweereza Obed Byibesho ne Aidah Byibesho omulimi. Alina bannyina babiri ne baganda be abalenzi babiri.
Yasomera mu Seseme Primary School, St. Paul’s Senior Secondary School, Mutorere, ne City High School, [[Kampala]], mu kusoma kwe okwa O-Level, n’afuna satifikeeti ya Uganda Certificate of Education (UCE) mu 1984.
Mu 1991, yafuna satifikeeti ya gguleedi eky’okusatu okuva mu ttendekero ly’abasomesa erya Kisoro Primary Teachers’ College (PTC). Oluvannyuma yasomera [[Yunivasite y'e Kyambogo|ku Kyambogo University]], gye yafunira Dipuloma mu by’enjigiriza mu 2004. Yasomera ne ku [[Uganda Martyrs University]], Nkozi, gye yali omukwanaganya w’ekibiina ekigatta abayizi abava e Kisoro era mu 2009 n’atikkirwa diguli eyookubiri mu by’enjigiriza.<ref name="RG2">{{Cite web |title=Byibesho Sam |url=http://www.parliament.go.ug/mp_database/profile.php?mid=8 |publisher=[[Parliament of Uganda]]}}</ref>
== Emirimu n’ebyobufuzi ==
Byibesho yatandika omulimu gwe ogw’ekikugu ng’omusomesa wa gguleedi ey’okusatu mu pulayimale ku ssomero lya Seseme Primary School okuva mu 1991 okutuuka mu 1996. Mu 1997, yakuzibwa n’afuulibwa omukulu w’essomero mu Mubuga Primary School, n’aweereza okutuusa mu 2002, lwe yalekulira n’aweereza nga Ssentebe wa LC III mu Town Council y’e Kisoro, ng’amateeka bwe galagira.
Emirimu gye egy’ebyobufuzi gyatandika nga aweereza nga ssentebe wa Resistance Council ku kyalo Karumena okuva mu 1988 okutuuka mu 1992. Oluvannyuma yalondebwa okuba ssentebe wa RC II ku Kisoro Central Parish era mu kiseera kye kimu y’aweereza nga kansala wa Kisoro Town Council okuva mu 1992 okutuuka mu 1996. Mu 1997, Resistance Councils (RCs) bwe zaakyusibwa amannya ga LC IIIs (LCs), yagenda mu maaso n’okuweereza nga Ssentebe wa LC II ku muluka gwa North Ward, Kisoro Town Council okutuusa mu 2002 lwe yafuuka Ssentebe wa LC III, ekifo kye yamalako emyaka 14.
Mu kiseera we yabeerera ssentebe wa LC III, Byibesho yasaba okulondebwa nga omubaka wa Palamenti ku tikiti ya [[National Resistance Movement]] . Yawangula akalulu k’ekibiina ka 2015 aka pulayimale n’akamyufu ka 2016, n’afuuka omubaka wa [[Parliament of Uganda|Palamenti ya Uganda]] akiikirira Munisipaali y’e Kisoro.
Abaddeko ku bukiiko bw'amasomero obuwerako . Byibesho yaliko ssentebe w’ebyensimbi ku lukiiko olufuzi olw’essomero lya Seseme Girls Secondary School (2002–2012), Kisoro PTC (2004–2015), Kisoro Technical Institute (2004–2010), ne Kisoro Vision High School (2008–kati). Yali mmemba ku kakiiko akaddukanya essomero (SMC) ku ssomero lya Seseme Primary School okuva mu 2008 okutuuka mu 2015. Mu kiseera kino y’akola nga ssentebe w’ettabi lya [[Ekibiina kya Uganda Red Cross Society|Uganda Red Cross Society]] (URCS) mu Kisoro okuviira ddala mu 2025.
== Laba ne ==
* [[Kisoro (disitulikit)|Disitulikiti y'e Kisoro]]
* [[National Resistance Movement|Ekibiina ky’eggwanga eky’okuziyiza]]
* [[Parliament of Uganda|Palamenti ya Uganda]]
* [[:en:Kigezi|Kigezi]]
== Ebijuliziddwa ==
<references responsive="1"></references>
[[Category:Pages with unreviewed translations]]
ind6kfi11whxdm7suj80s5ofqmumik3
Michael Mugabi
0
12663
47650
45891
2026-04-23T22:19:01Z
Kisakye Jane
9195
Nkozeemu enkyukakyuka#WUCUG26MUK
47650
wikitext
text/x-wiki
'''Michael Karokora Mugabi''', Munnamateeka [[Yuganda|Mu yuganda]] era akulira amakampuni, akola nga maneja dayirekita era akulira bbanka ya Housing Finance Bank (HFB), bbanka y’ebyobusuubuzi n’emisingo ng’ekitebe kyayo ekikulu kisangibwa mu [[Kampala]], ekibuga ekikulu ekya Uganda.<ref name="1R">[[Ministry of Finance, Planning and Economic Development]]</ref> Bbanka eno ya [[Ekitongole kya National Social Security Fund (Uganda)|Uganda National Social Security Fund]] ne minisitule ey'ebyensimbi mu Uganda, okuteekateeka n'enkulaakulana y'ebyenfuna .<ref name="2R">{{Cite web |last=Winnie Watera |date=2017 |title=Housing Finance Bank Seeks 30 Billion Capitalization From Government |url=http://parliamentwatch.ug/housing-finance-bank-seeks-30bn-capitalisation-from-government/#.XI6T0ihKjIU |access-date=17 March 2019 |website=Parliament Watch |publisher=Parliament Watch Uganda}}</ref>
== Obuto bwe n’okusoma ==
Oluvannyuma lw’okumaliriza emisomo gye egya siniya, yayingizibwa mu [[Makerere University, Uganda|yunivasite y’e Makerere]], yunivasite ya gavumenti esinga obukadde era esinga obunene mu Uganda. Yatikkirwa diguli mu mateeka . Yagattako Dipuloma mu by’amateeka, gye yafuna okuva mu kitongole kya [[Law Development Centre]], mu [[Kampala]], ekibuga ekikulu ekya Uganda. Oluvannyuma yayingizibwa mu kitongole kya Uganda nga munnamateeka akola.<ref name="3R">{{Cite web |last=SoftPower Reporter |date=26 October 2018 |title=Michael Mugabi Appointed Housing Finance Bank's Acting MD After Katamba's Resignation |url=https://www.softpower.ug/michael-mugabi-appointed-housing-finance-banks-acting-md-after-katambas-resignation/ |access-date=17 March 2019 |publisher=SoftPower Uganda}}</ref>
Diguli ye eya Master of Laws mu mateeka g’ebyobusuubuzi n’ebitongole, yafuna okuva mu Yunivasite y’e London . Era akola wamu n’ekitongole ekivunaanyizibwa ku bawandiisi n’abaddukanya emirimu ekya Chartered Secretaries and Administrators (ICSA).<ref name="3R">{{Cite web |last=SoftPower Reporter |date=26 October 2018 |title=Michael Mugabi Appointed Housing Finance Bank's Acting MD After Katamba's Resignation |url=https://www.softpower.ug/michael-mugabi-appointed-housing-finance-banks-acting-md-after-katambas-resignation/ |access-date=17 March 2019 |publisher=SoftPower Uganda}}</ref>
== Omulimu ==
Nga tannatuuka mu kifo kino, Mugabi yaliko executive director mu Housing Finance Bank. Yawereza nga dayirekita w’emirimu mu bbanka eno. Ekyo nga tekinnabaawo, yaliko omuwandiisi omukulu owa Kkampuni era akulira eby’amateeka mu kitongole kino. Era emabegako yaliko akulira abakozi mu kkampuni ya HFB.<ref name="4R">{{Cite web |last=Housing Finance Bank |date=March 2019 |title=Housing Finance Bank: Mr. Michael Mugabi: Managing Director |url=https://www.housingfinance.co.ug/about-us/management-team/#micheal-mugabi |access-date=17 March 2019 |publisher=[[Housing Finance Bank]]}}</ref> Yalondebwa mu Acting Capacity, n'oluvannyuma mu bujjuvu yalondebwa okudda mu bigere bya Mathias Katamba, eyalekulira n'atwala ekifo ky'Omukungu mu [[DFCU Bank]] .<ref name="3R">{{Cite web |last=SoftPower Reporter |date=26 October 2018 |title=Michael Mugabi Appointed Housing Finance Bank's Acting MD After Katamba's Resignation |url=https://www.softpower.ug/michael-mugabi-appointed-housing-finance-banks-acting-md-after-katambas-resignation/ |access-date=17 March 2019 |publisher=SoftPower Uganda}}</ref> Housing Finance Bank y’esinga okuwola ssente z’omusingo mu ggwanga, ng’ekola ebitundu nga 60 ku buli 100 ku ssente zonna eziwolwa.<ref name="5R">{{Cite web |last=Michael K. Mugabi |date=25 December 2018 |title=A tale of Uganda's only indigenous bank |url=https://www.monitor.co.ug/Business/Finance/tale-Uganda-only-indigenous-bank-Housing-Finance-Bank/688608-4909242-125rertz/index.html |access-date=17 March 2019}}</ref>
== Laba ne ==
* [[Juma Kisaame]]
* Patrick Ayota
* Patrick Mweheire
== Ebijuliziddwa ==
<references responsive="1"></references>
{{Reflist}}
4o4k7vwy7pdmdj55ytpybm68t3z3oqz
Mathew Rukikaire
0
12948
47654
47321
2026-04-24T05:30:07Z
ESTHER NAKITENDE
9175
Created by translating the section "Early life and education background" from the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1348593842|Mathew Rukikaire]]"
47654
wikitext
text/x-wiki
'''<big>Mathew Rukikaire</big>''', era amanyiddwa nga Canon Mathew Rukikaire (yazaalibwa 14 Ogwekkumi 1938), Munnayuganda, munnabyabufuzi, canon w'abakulisitaayo, era omuddukanya wa yunivasite era akola nga [[:en:Chancellor_(education)|Cansala]] wa [[:en:Kabale_University|Kabale University]] .<ref name=":0">{{Cite web |last=Kanyesigye |first=Nick |date=2026-04-01 |title=Canon Mathew Rukikaire Installed as Kabale University Chancellor |url=https://news.kab.ac.ug/canon-mathew-rukikaire-installed-as-kabale-university-chancellor/ |access-date=2026-04-11 |website=Kabale University News |language=en-US}}</ref><ref name=":1">{{Cite web |date=2020-09-11 |title=Rukikaire's school days and the road to exile under Obote |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/lifestyle/reviews-profiles/rukikaire-s-school-days-and-the-road-to-exile-under-obote-1860808 |access-date=2026-04-11 |website=Monitor |language=en}}</ref>
== Obuto bwe n'obuyigirize ==
Rukikaire yazaalibwa nga 14 Ogwekkumi 1938 mu [[:en:Kabale_District|Disitulikiti y’e Kabale]] eri Ernest Nyabagabo ne Enid Kagore. Yasomera ku Kigezi High School, Seseme Primary School ne Nyakatare Primary School mu pulayimale ate [[:en:Ntare_School|Ntare School]] mu siniya. <ref name=":0">{{Cite web |last=Kanyesigye |first=Nick |date=2026-04-01 |title=Canon Mathew Rukikaire Installed as Kabale University Chancellor |url=https://news.kab.ac.ug/canon-mathew-rukikaire-installed-as-kabale-university-chancellor/ |access-date=2026-04-11 |website=Kabale University News |language=en-US}}</ref> <ref name=":1">{{Cite web |date=2020-09-11 |title=Rukikaire's school days and the road to exile under Obote |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/lifestyle/reviews-profiles/rukikaire-s-school-days-and-the-road-to-exile-under-obote-1860808 |access-date=2026-04-11 |website=Monitor |language=en}}</ref>
Yasomera mu [[:en:King's_College,_Budo|King's College Buddo]] mu misomo gye egya siniya ey'omukaaga. Oluvannyuma Rukikaire yeegatta ku [[:en:Makerere_University|Ssettendekero wa Makerere]] . <ref name=":0">{{Cite web |last=Kanyesigye |first=Nick |date=2026-04-01 |title=Canon Mathew Rukikaire Installed as Kabale University Chancellor |url=https://news.kab.ac.ug/canon-mathew-rukikaire-installed-as-kabale-university-chancellor/ |access-date=2026-04-11 |website=Kabale University News |language=en-US}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFKanyesigye2026">Kanyesigye, Nick (1 April 2026). [https://news.kab.ac.ug/canon-mathew-rukikaire-installed-as-kabale-university-chancellor/ "Canon Mathew Rukikaire Installed as Kabale University Chancellor"]. ''Kabale University News''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">11 April</span> 2026</span>.</cite></ref> <ref name=":1">{{Cite web |date=2020-09-11 |title=Rukikaire's school days and the road to exile under Obote |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/lifestyle/reviews-profiles/rukikaire-s-school-days-and-the-road-to-exile-under-obote-1860808 |access-date=2026-04-11 |website=Monitor |language=en}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.monitor.co.ug/uganda/lifestyle/reviews-profiles/rukikaire-s-school-days-and-the-road-to-exile-under-obote-1860808 "Rukikaire's school days and the road to exile under Obote"]. ''Monitor''. 11 September 2020<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">11 April</span> 2026</span>.</cite></ref>
== Obuto bwe n'obuyigirize ==
Rukikaire yazaalibwa nga 14 Oggwekkumi mu 1938 mu [[:en:Kabale_District|Disitulikiti y’e Kabale]] nga abazadde be ye Ernest Nyabagabo ne Enid Kagore. Yasomera ku Kigezi High School (ebibiina ebya wansi), Seseme Primary School ne Nyakatare Primary School mu pulayimale ate [[:en:Ntare_School|Ntare School]] mu siniya. <ref name=":0">{{Cite web |last=Kanyesigye |first=Nick |date=2026-04-01 |title=Canon Mathew Rukikaire Installed as Kabale University Chancellor |url=https://news.kab.ac.ug/canon-mathew-rukikaire-installed-as-kabale-university-chancellor/ |access-date=2026-04-11 |website=Kabale University News |language=en-US}}</ref> <ref name=":1">{{Cite web |date=2020-09-11 |title=Rukikaire's school days and the road to exile under Obote |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/lifestyle/reviews-profiles/rukikaire-s-school-days-and-the-road-to-exile-under-obote-1860808 |access-date=2026-04-11 |website=Monitor |language=en}}</ref>
Edaala lya A-level yalisomera ku [[:en:King's_College,_Budo|King's College Buddo]] . Oluvannyuma Rukikaire yeegatta ku [[:en:Makerere_University|yunivasite y'e Makerere]] . <ref name=":0">{{Cite web |last=Kanyesigye |first=Nick |date=2026-04-01 |title=Canon Mathew Rukikaire Installed as Kabale University Chancellor |url=https://news.kab.ac.ug/canon-mathew-rukikaire-installed-as-kabale-university-chancellor/ |access-date=2026-04-11 |website=Kabale University News |language=en-US}}</ref> <ref name=":1">{{Cite web |date=2020-09-11 |title=Rukikaire's school days and the road to exile under Obote |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/lifestyle/reviews-profiles/rukikaire-s-school-days-and-the-road-to-exile-under-obote-1860808 |access-date=2026-04-11 |website=Monitor |language=en}}</ref>
== Emirimu gye ==
Rukikaire yaliko omuwandiisi w’ekibiina ky'ebyobufuzi ekya [[:en:Uganda_People's_Congress|Uganda People’s Congress]] era nga ye muwandiisi w’olukiiko lw’amakolero mu buvanjuba bwa Afrika olwa East African Industrial board. Era yaliko omubaka mu Paalamenti y'Essaza ly'e Rujumbura mu [[:en:Rukungiri_District|Disitulikiti y'e Rukungiri]] . Okugatta ku ekyo, yaweereza nga Ssentebe w’olukiiko olufuzi olwa National Bank of Commerce era yakola nga omukugu mu by’enfuna mu gavumenti, East Africa eri akakiiko k’ebyenfuna mu Bulaaya e [[:en:Brussels|Brussels]].<ref>{{Cite web |last=Reporter |first=Vision |title=Court okays sale of National Bank of Commerce shares |url=https://www.newvision.co.ugnull/ |access-date=2026-04-11 |website=New Vision}}</ref><ref name=":2">{{Cite web |date=2020-09-11 |title=Modest, reserved and principled |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/magazines/life/modest-reserved-and-principled-1513514 |access-date=2026-04-11 |website=Monitor |language=en}}</ref>
Yakola nga maneja w'ebyobusuubuzi mu kitundu mu kkampuni y'amafuta eya [[:en:Shell_International|Shell International]] . Era yalina ebifo byo bwa baminisita omuli Minisita w’okutunda ebintu by’obwannannyini ne Minisita w’ebyensimbi, okuteekateeka n’enkulaakulana y’ebyenfuna. Yalondebwa ku bwa Cansala wa yunivasite y'e Kabale mu Gwekkumi 2025 nga yalondebwa Pulezidenti [[:en:Yoweri_Museveni|Yoweri Museveni]]. Okugatta ku ekyo, Rukikaire ye [[:en:Author|muwandiisi]] w’ekitabo ''70 Years a Witness'' era aweereza nga Ssentebe wa kkampuni ya Pioneer Easy Bus Company.<ref>{{Cite web |last=Tugume |first=Godfrey |date=2025-10-25 |title=Museveni Appoints Canon Mathew Rukikaire as Chancellor of Kabale University |url=https://chimpreports.com/museveni-appoints-canon-mathew-rukikaire-as-chancellor-of-kabale-university/ |access-date=2026-04-11 |website=ChimpReports |language=en-US}}</ref><ref name=":0">{{Cite web |last=Kanyesigye |first=Nick |date=2026-04-01 |title=Canon Mathew Rukikaire Installed as Kabale University Chancellor |url=https://news.kab.ac.ug/canon-mathew-rukikaire-installed-as-kabale-university-chancellor/ |access-date=2026-04-11 |website=Kabale University News |language=en-US}}</ref><ref name=":1">{{Cite web |date=2020-09-11 |title=Rukikaire's school days and the road to exile under Obote |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/lifestyle/reviews-profiles/rukikaire-s-school-days-and-the-road-to-exile-under-obote-1860808 |access-date=2026-04-11 |website=Monitor |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Nantaba |first=Lukia |title=Canon Mathew Rukikaire Installed as Kabale University Chancellor |url=https://nilepost.co.ug/index.php/news/331960/canon-mathew-rukikaire-installed-as-kabale-university-chancellor |access-date=2026-04-11 |website=Nilepost News |language=en}}</ref><ref name=":2">{{Cite web |date=2020-09-11 |title=Modest, reserved and principled |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/magazines/life/modest-reserved-and-principled-1513514 |access-date=2026-04-11 |website=Monitor |language=en}}</ref><ref>{{Cite book |last=Rukikaire |first=Matthew |date=2019 |title=70 years a witness: from colonialism to resistance and beyond: an autobiography |url=https://openlibrary.org/books/OL44036323M/70_years_a_witness |publisher=Dominant Seven Publishers |isbn=978-9970-9020-1-9 |location=Kampala}}</ref>
== Awaadi z'eyafuna ==
Mathew Rukikaire yakwasiddwa omudaali ogw'ekitiibwa ogwa Nalubaale medal of honour era n'aweebwa n'omudaali gwa Order of Merit okuva mu [[:en:King's_College,_Budo|King's College Budo]] . <ref name=":2">{{Cite web |date=2020-09-11 |title=Modest, reserved and principled |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/magazines/life/modest-reserved-and-principled-1513514 |access-date=2026-04-11 |website=Monitor |language=en}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.monitor.co.ug/uganda/magazines/life/modest-reserved-and-principled-1513514 "Modest, reserved and principled"]. ''Monitor''. 11 September 2020<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">11 April</span> 2026</span>.</cite></ref>
== Laba ne ==
* [[:en:Mondo_Kagonyera|Mondo Kagonyera]]
* [[:en:Crispus_Kiyonga|Crispus Kiyonga]]
* [[:en:John_Ssebuwufu|John Ssebuwufu]]
* [[:en:Ruhakana_Rugunda|Ruhakana Rugunda]]
== Ebijuliziddwa ==
<references />
{{DEFAULTSORT:Rukikaire, Mathew}}
a8fndnfikdnjpwtb1azm1397fuq80cp
Levixone
0
12974
47595
47594
2026-04-23T12:00:10Z
Kisakye Jane
9195
Nkozeemu enkyukakyuka#WUCUG26MUK
47595
wikitext
text/x-wiki
'''Levixone''' (yazaalibwa mu gwekuminebiri nga 7 1992), ng'amannya ge amatuufu ye '''Sam Lucas Lubyogo''', muyimbi wa nnyimba za ddiini era nga [[Yuganda|Munnayuganda]] . <ref name="powerfm">{{Cite web |title=Levixone |url=http://powerfm.co.ug/phatfest/artists/levixone/ |access-date=27 December 2014}}</ref><ref name=":2">This reference is used twice on this page.</ref> Awangudde engule eziwerako mu nsi yonna ne mu ggwanga omuli sauti awards eza 2018(USA) ez’omuyimbi omusajja ow’omwaka mu East Africa ne The 2021 Vine awards for Male artistet of the year.<ref>{{Cite web |last=Ssejjombwe |first=Isaac |date=2021-06-28 |title=Levixone eats big at Vine awards - Sqoop - Get Uganda entertainment news, celebrity gossip, videos and photos |url=https://www.sqoop.co.ug/202106/news/levixone-eats-big-at-vine-awards.html/amp |access-date=2025-04-14 |website=Sqoop - Get Uganda entertainment news, celebrity gossip, videos and photos - Life of Uganda's celebrities, lifestyle, music and humour |language=en-US}}</ref> Awangudde ebirabo ebisoba mu 51 era Ategese ebivvulu 9 Ebinene ebiwangudde mu byafaayo by'omuziki gwe ddiini mu Uganda Okuva mu 2012.<ref name="observer">{{Cite web |title=Levixone Lala in reggae worship concert |url=http://www.observer.ug/index.php?option=com_content&view=article&id=31416:levixone-lala-in-reggae-worship-concert-&catid=42:sizzling-entertainment&Itemid=74 |access-date=27 December 2014}}</ref><ref name="uggospellife">{{Cite web |date=26 December 2014 |title=THE "FEEDING KOSOVO CHALLENGE: SEE WHAT LEVIXONE ACCOMPLISHED DURING CHRISTMAS |url=http://uggospellife.wordpress.com/2014/12/26/the-feeding-kosovo-challenge-see-what-levixone-accomplished-during-christmas/ |access-date=27 December 2014}}</ref><ref name="mo-nitor">{{Cite web |date=9 January 2021 |title=God is my everything - Levixone |url=http://www.monitor.co.ug/Magazines/Life/God-is-my-everything---Levixone/-/689856/2142712/-/s353qu/-/index.html |website=God is my everything – Levixone}}</ref>
== Obuto n’okusoma kwe ==
Levixone yazaalibwa mu Uganda era obuto bwe obusinga yabumala mu Kosovo,ekitundu ky’enzigotta mu [[Kampala]] .<ref name=":0">{{Cite web |last=News |first=Flash UG |last2=Uganda |first2=Flash |date=2020-10-03 |title=Levixone: Biography, Songs, Age and Family of Lucas Lubyogo |url=https://flashugnews.com/levixone-biography-songs-age-family-lucas-lubyogo/ |access-date=2023-12-28 |website=Flash Uganda Media |language=English}}</ref> Yakulira mu maka g’abaana mukaaga era yamukuzibwa nnyina oluvannyuma lwa kitaawe okufa ng’akyali muto. Levixone okwagala nnyo okuyimba kwatandika ku myaka emito era yatandik okuyimba mu kkanisa ku myaka 10.<ref name=":0" />
== LevixoneOmulimu gw’okuyimba ==
Levixone yatandika okuyimba mu 2013 bwe yafulumya oluyimba lwe olwasooka “Nonya Omu” olwamanyika amangu. Okuva olwo afulumizza ennyimba endala eziwerako omuli “Ponya”, “Esaala”, “Ani”, ne “Turn the Replay” n’endala. Levixone akoze n’abayimbi abalala abawerako omuli Timeless Noel, Exodus, ne Coopy Bly n’abalala.
Mu 2018, Levixone yawangula engule ya Groove Award ey’omuyimbi w’omusajja ow’omu buvanjuba bwa Afrika. Era abadde asunsulwamu okuwangula engule endala eziwerako omuli n’empaka za Maranatha Global Worship Music Awards eza 2019.<ref>{{Cite web |last=Ruby |first=Josh |date=2019-05-13 |title=Levixone wins big at 2019 Maranatha Global Worship Music Awards |url=http://mbu.ug/2019/05/13/levixone-wins-big-at-2019-maranatha-global-worship-music-awards/ |access-date=2025-07-18 |website=MBU |language=en-US}}</ref>
== Ennyimba ze ==
Laba olukalala lw’ezimu ku nnyimba ze. <ref>{{Cite web |title=Levixone New and Old Songs Mp3 Download, Levixone Music Videos - DJ Erycom |url=https://www.djerycom.ug/allsongs?id=325&a=levixone |access-date=2023-12-28 |website=www.djerycom.ug}}</ref><ref>{{Cite web |title=Levixone Songs - Play & Download Hits & All MP3 Songs! |url=https://wynk.in/music/artist/levixone/wa_89548363 |access-date=2023-12-28 |website=Wynk Music |language=en}}</ref>
Turn the Replay
Ponya
Mbeera
Esaala
Ani
More Blessings
Ronaldo
Hossanah
Jungle
Chikibombe
zikomo
Noonya omu
Samanya
Lanji
Wedding story
Hope
Niwewe
Ekyisa
Mukutu
Yeggwe
Unshakable
Spin Doctor
Tompitako
== Engule n’okusunsulwa ==
* Engule ya Groove Award eya 2018 ey'omuyimbi omusajja ow'omwaka mu East Africa (Omuwanguzi).<ref name=":1">{{Cite web |last=sqoopadmin |date=2018-07-30 |title=Levixone named East Africa’s best male artist in USA gospel awards – Sqoop – Get Uganda entertainment news, celebrity gossip, videos and photos |url=https://www.sqoop.co.ug/201807/four-one-one/levixone-named-east-africas-best-male-artist-in-usa-gospel-awards.html |access-date=2023-12-28 |language=en-US}}</ref>
* 2019 Maranatha Global Worship Music Awards (Eyalondebwa).<ref name=":1" />
* Omuyimbi asinga okuyimba enjiri (East Africa) mu mpaka za Rhema Awards mu 2021.<ref>{{Cite web |last=Mwesigwa |first=Solomon |date=2021-07-06 |title=Levixone wins Best Male Gospel artist in Kenya's RHEMA Awards East Africa |url=http://mbu.ug/2021/07/06/levixone-wins-best-male-gospel-artist-in-kenyas-rhema-awards-east-africa/ |access-date=2023-12-28 |website=MBU |language=en-US}}</ref>
== Obulamu bw’omuntu ku bubwe ==
Mu August wa 2025, Levixone yayanjulwa mu famire y’omuyimbi Munnayuganda [[Desire Luzinda]] ku mukolo ogw’ekinnansi ogwategekebwa e Matugga mu [[Wakiso (disitulikit)|Disitulikiti y’e Wakiso]] . Famire zino zaalaga enteekateeka z'embaga nga 15 August 2025.<ref name=":2">{{Cite news}}<cite class="citation news cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFNabakooza">Nabakooza, Sarah. [https://www.newvision.co.ug/category/love/desire-luzinda-introduces-levixone-NV_216330 "Desire Luzinda introduces Levixone"]. ''New Vision''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">16 August</span> 2025</span>.</cite></ref>
Nga 15 August 2025, Levixone ne Desire Luzinda baagattibwa ku mukolo ogw’ekyama ku Serena Hotel, Kigo. Embaga eno yakubiriziddwa Omutume Grace Lubega owa Phaneroo Ministries International era nga yeetabiddwaako ab’enganda n’emikwano egy’oku lusegere.<ref>{{Cite web |last=Benjie |date=2025-08-15 |title=PHOTOS: Levixone and Desire Luzinda wed in colourful ceremony |url=https://mbu.ug/2025/08/15/levixone-desire-luzinda-wedding-photos/ |access-date=2025-08-20 |website=MBU |language=en-US}}</ref>
== Laba ne ==
* [[Olukalala lw'abayimbi abannayuganda|Olukalala lw'abayimbi ba Uganda]]
* [[Judith Babirye|Judith Babirye, omusajja omulala]]
* [[Baby Gloria|Omwana Gloria]]
* [[Betty Nakibuuka]]
* [[Mac Elvis|Mac Elvis, omuwandiisi w’ebitabo]]
* [[Coopy Bly|Koopi Bly]]
* [[Gabie Ntaate]]
== Ebijjuliziddwa ==
<references responsive="1"></references>
{{Reflist}}
8960q1rbzlf7695pv69a291mm28g3fr
47648
47595
2026-04-23T22:05:32Z
Kisakye Jane
9195
Nkozeemu enkyukakyuka#WUCUG26MUK
47648
wikitext
text/x-wiki
'''Levixone''' (yazaalibwa mu gwekuminebiri nga 7 1992), ng'amannya ge amatuufu ye '''Sam Lucas Lubyogo''', muyimbi wa nnyimba za ddiini era nga [[Yuganda|Munnayuganda]] .<ref name="powerfm">{{Cite web |title=Levixone |url=http://powerfm.co.ug/phatfest/artists/levixone/ |access-date=27 December 2014}}</ref><ref name=":2">This reference is used twice on this page.</ref> Awangudde engule eziwerako mu nsi yonna ne mu ggwanga omuli sauti awards eza 2018(USA) ez’omuyimbi omusajja ow’omwaka mu East Africa ne The 2021 Vine awards for Male artistet of the year.<ref>{{Cite web |last=Ssejjombwe |first=Isaac |date=2021-06-28 |title=Levixone eats big at Vine awards - Sqoop - Get Uganda entertainment news, celebrity gossip, videos and photos |url=https://www.sqoop.co.ug/202106/news/levixone-eats-big-at-vine-awards.html/amp |access-date=2025-04-14 |website=Sqoop - Get Uganda entertainment news, celebrity gossip, videos and photos - Life of Uganda's celebrities, lifestyle, music and humour |language=en-US}}</ref> Awangudde ebirabo ebisoba mu 51 era Ategese ebivvulu 9 Ebinene ebiwangudde mu byafaayo by'omuziki gwe ddiini mu Uganda Okuva mu 2012.<ref name="observer">{{Cite web |title=Levixone Lala in reggae worship concert |url=http://www.observer.ug/index.php?option=com_content&view=article&id=31416:levixone-lala-in-reggae-worship-concert-&catid=42:sizzling-entertainment&Itemid=74 |access-date=27 December 2014}}</ref><ref name="uggospellife">{{Cite web |date=26 December 2014 |title=THE "FEEDING KOSOVO CHALLENGE: SEE WHAT LEVIXONE ACCOMPLISHED DURING CHRISTMAS |url=http://uggospellife.wordpress.com/2014/12/26/the-feeding-kosovo-challenge-see-what-levixone-accomplished-during-christmas/ |access-date=27 December 2014}}</ref><ref name="mo-nitor">{{Cite web |date=9 January 2021 |title=God is my everything - Levixone |url=http://www.monitor.co.ug/Magazines/Life/God-is-my-everything---Levixone/-/689856/2142712/-/s353qu/-/index.html |website=God is my everything – Levixone}}</ref>
== Obuto n’okusoma kwe ==
Levixone yazaalibwa mu Uganda era obuto bwe obusinga yabumala mu Kosovo,ekitundu ky’enzigotta mu [[Kampala]] .<ref name=":0">{{Cite web |last=News |first=Flash UG |last2=Uganda |first2=Flash |date=2020-10-03 |title=Levixone: Biography, Songs, Age and Family of Lucas Lubyogo |url=https://flashugnews.com/levixone-biography-songs-age-family-lucas-lubyogo/ |access-date=2023-12-28 |website=Flash Uganda Media |language=English}}</ref> Yakulira mu maka g’abaana mukaaga era yamukuzibwa nnyina oluvannyuma lwa kitaawe okufa ng’akyali muto. Levixone okwagala nnyo okuyimba kwatandika ku myaka emito era yatandik okuyimba mu kkanisa ku myaka 10.<ref name=":0" />
== LevixoneOmulimu gw’okuyimba ==
Levixone yatandika okuyimba mu 2013 bwe yafulumya oluyimba lwe olwasooka “Nonya Omu” olwamanyika amangu. Okuva olwo afulumizza ennyimba endala eziwerako omuli “Ponya”, “Esaala”, “Ani”, ne “Turn the Replay” n’endala. Levixone akoze n’abayimbi abalala abawerako omuli Timeless Noel, Exodus, ne Coopy Bly n’abalala.
Mu 2018, Levixone yawangula engule ya Groove Award ey’omuyimbi w’omusajja ow’omu buvanjuba bwa Afrika. Era abadde asunsulwamu okuwangula engule endala eziwerako omuli n’empaka za Maranatha Global Worship Music Awards eza 2019.<ref>{{Cite web |last=Ruby |first=Josh |date=2019-05-13 |title=Levixone wins big at 2019 Maranatha Global Worship Music Awards |url=http://mbu.ug/2019/05/13/levixone-wins-big-at-2019-maranatha-global-worship-music-awards/ |access-date=2025-07-18 |website=MBU |language=en-US}}</ref>
== Ennyimba ze ==
Laba olukalala lw’ezimu ku nnyimba ze. <ref>{{Cite web |title=Levixone New and Old Songs Mp3 Download, Levixone Music Videos - DJ Erycom |url=https://www.djerycom.ug/allsongs?id=325&a=levixone |access-date=2023-12-28 |website=www.djerycom.ug}}</ref><ref>{{Cite web |title=Levixone Songs - Play & Download Hits & All MP3 Songs! |url=https://wynk.in/music/artist/levixone/wa_89548363 |access-date=2023-12-28 |website=Wynk Music |language=en}}</ref>
Turn the Replay
Ponya
Mbeera
Esaala
Ani
More Blessings
Ronaldo
Hossanah
Jungle
Chikibombe
zikomo
Noonya omu
Samanya
Lanji
Wedding story
Hope
Niwewe
Ekyisa
Mukutu
Yeggwe
Unshakable
Spin Doctor
Tompitako
== Engule n’okusunsulwa ==
* Engule ya Groove Award eya 2018 ey'omuyimbi omusajja ow'omwaka mu East Africa (Omuwanguzi).<ref name=":1">{{Cite web |last=sqoopadmin |date=2018-07-30 |title=Levixone named East Africa’s best male artist in USA gospel awards – Sqoop – Get Uganda entertainment news, celebrity gossip, videos and photos |url=https://www.sqoop.co.ug/201807/four-one-one/levixone-named-east-africas-best-male-artist-in-usa-gospel-awards.html |access-date=2023-12-28 |language=en-US}}</ref>
* 2019 Maranatha Global Worship Music Awards (Eyalondebwa).<ref name=":1" />
* Omuyimbi asinga okuyimba enjiri (East Africa) mu mpaka za Rhema Awards mu 2021.<ref>{{Cite web |last=Mwesigwa |first=Solomon |date=2021-07-06 |title=Levixone wins Best Male Gospel artist in Kenya's RHEMA Awards East Africa |url=http://mbu.ug/2021/07/06/levixone-wins-best-male-gospel-artist-in-kenyas-rhema-awards-east-africa/ |access-date=2023-12-28 |website=MBU |language=en-US}}</ref>
== Obulamu bw’omuntu ku bubwe ==
Mu August wa 2025, Levixone yayanjulwa mu famire y’omuyimbi Munnayuganda [[Desire Luzinda]] ku mukolo ogw’ekinnansi ogwategekebwa e Matugga mu [[Wakiso (disitulikit)|Disitulikiti y’e Wakiso]] . Famire zino zaalaga enteekateeka z'embaga nga 15 August 2025.<ref name=":2">{{Cite news}}<cite class="citation news cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFNabakooza">Nabakooza, Sarah. [https://www.newvision.co.ug/category/love/desire-luzinda-introduces-levixone-NV_216330 "Desire Luzinda introduces Levixone"]. ''New Vision''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">16 August</span> 2025</span>.</cite></ref>
Nga 15 August 2025, Levixone ne Desire Luzinda baagattibwa ku mukolo ogw’ekyama ku Serena Hotel, Kigo. Embaga eno yakubiriziddwa Omutume Grace Lubega owa Phaneroo Ministries International era nga yeetabiddwaako ab’enganda n’emikwano egy’oku lusegere.<ref>{{Cite web |last=Benjie |date=2025-08-15 |title=PHOTOS: Levixone and Desire Luzinda wed in colourful ceremony |url=https://mbu.ug/2025/08/15/levixone-desire-luzinda-wedding-photos/ |access-date=2025-08-20 |website=MBU |language=en-US}}</ref>
== Laba ne ==
* [[Olukalala lw'abayimbi abannayuganda|Olukalala lw'abayimbi ba Uganda]]
* [[Judith Babirye|Judith Babirye, omusajja omulala]]
* [[Baby Gloria|Omwana Gloria]]
* [[Betty Nakibuuka]]
* [[Mac Elvis|Mac Elvis, omuwandiisi w’ebitabo]]
* [[Coopy Bly|Koopi Bly]]
* [[Gabie Ntaate]]
== Ebijjuliziddwa ==
<references responsive="1"></references>
{{Reflist}}
ins7w7cwnbdrtvfos5qmyt8vt5ij2c7
Gaster Nsereko
0
13000
47596
47593
2026-04-23T12:01:46Z
Kisakye Jane
9195
Nkozeemu enkyukakyuka#WUCUG26MUK
47596
wikitext
text/x-wiki
'''Gaster Nsereko''' (yazaalibwa 5 Ogwomusanvu 1965) mulabirizi mu kkanisa ya Uganda mu [[Yuganda|Uganda]] . Ye Mulabirizi ow’omusanvu era mu kiseera kino mu Bulabirizi bwa West Buganda mu Kkanisa ya Uganda .<ref name=":0">{{Cite web |last=Independent |first=The |date=2025-02-17 |title=Canon Nsereko is 7th Bishop of West Buganda Diocese |url=https://www.independent.co.ug/canon-nsereko-is-7th-bishop-of-west-buganda-diocese/ |access-date=2025-12-13 |website=The Independent Uganda |language=en-US}}</ref> Yatukuzibwa era n'atuzibwa ku ntebe nga 30 Ogwokusatu 2025 mu [[Lutikko ya St Paul, Kako]] . <ref name=":1">{{Cite web |title=Canon Nsereko Installed As Seventh Bishop of West Buganda Diocese |url=https://ugandaradionetwork.net/story/canon-nsereko-installed-as-seventh-bishop-of-west-buganda-diocese- |access-date=2025-12-13 |website=Uganda Radionetwork |language=en}}</ref> <ref>{{Cite web |last=Senoga |first=Kefa |date=2025-04-04 |title=New West Buganda Diocese Bishop installed - Uganda Christian University |url=https://ucu.ac.ug/new-west-buganda-diocese-bishop-installed/ |access-date=2025-12-13 |language=en-US}}</ref>
== Obuto bwe n’okusoma ==
Nsereko yazaalibwa nga 5 ogwomusanvu 1965 e Bbira Naakuwadde mu Busiro mu [[Wakiso (disitulikit)|Disitulikiti y’e Wakiso]] mu Uganda.
Alina Dipulooma mu by’enjigiriza ebya pulayimale okuva mu Institute of Teacher Education Kyambogo (kati [[Yunivasite y'e Kyambogo|Kyambogo University]] ) ne Bachelor of Divinity okuva mu [[Uganda Christian University]] (UCU).<ref name=":0">{{Cite web |last=Independent |first=The |date=2025-02-17 |title=Canon Nsereko is 7th Bishop of West Buganda Diocese |url=https://www.independent.co.ug/canon-nsereko-is-7th-bishop-of-west-buganda-diocese/ |access-date=2025-12-13 |website=The Independent Uganda |language=en-US}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFIndependent2025">Independent, The (2025-02-17). [https://www.independent.co.ug/canon-nsereko-is-7th-bishop-of-west-buganda-diocese/ "Canon Nsereko is 7th Bishop of West Buganda Diocese"]. ''The Independent Uganda''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">2025-12-13</span></span>.</cite></ref>
== Obuweereza bwe mu kkanisa ==
Nsereko yatandika obuweereza bwe ku nkomerero y’emyaka gya 1980. Yatuuzibwa ku bwadyankoni nga 9 ogwekuminebiri 1989 ate nga wayise omwaka gumu, nga 10 ogwekuminebiri 1990, yakyusibwa nazzibwa mu Lutikko ya St. Andrew e Namukozi.
Mu myaka gye egy’obuweereza, yaweereza mu bifo eby’enjawulo ku maddaala agenjawulo mu kkanisa, omuli:
* Vicar w'ekkanisa ya St. John, Kakoma.<ref name=":0">{{Cite web |last=Independent |first=The |date=2025-02-17 |title=Canon Nsereko is 7th Bishop of West Buganda Diocese |url=https://www.independent.co.ug/canon-nsereko-is-7th-bishop-of-west-buganda-diocese/ |access-date=2025-12-13 |website=The Independent Uganda |language=en-US}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFIndependent2025">Independent, The (2025-02-17). [https://www.independent.co.ug/canon-nsereko-is-7th-bishop-of-west-buganda-diocese/ "Canon Nsereko is 7th Bishop of West Buganda Diocese"]. ''The Independent Uganda''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">2025-12-13</span></span>.</cite></ref>
* Ssaabadinkoni wa Kakoma Ssaabadinkoni <ref name=":1">{{Cite web |title=Canon Nsereko Installed As Seventh Bishop of West Buganda Diocese |url=https://ugandaradionetwork.net/story/canon-nsereko-installed-as-seventh-bishop-of-west-buganda-diocese- |access-date=2025-12-13 |website=Uganda Radionetwork |language=en}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://ugandaradionetwork.net/story/canon-nsereko-installed-as-seventh-bishop-of-west-buganda-diocese- "Canon Nsereko Installed As Seventh Bishop of West Buganda Diocese"]. ''Uganda Radionetwork''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">2025-12-13</span></span>.</cite></ref>
* Ssaabadinkoni w’e Masaka Ssaabadinkoni (atudde ku kkanisa ya St. John, Kijjabwemi).<ref name=":1" />
* Provost wa [[Lutikko ya St Paul, Kako]] .<ref name=":0" />
== Obulabirizi ==
Nga 16 ogwokubiri 2025, Ennyumba y’Abalabirizi b’Ekkanisa ya Uganda, yalonda Nsereko ng’omulabirizi ow’omusanvu mu bulabirizi bwa West Buganda. <ref name=":0">{{Cite web |last=Independent |first=The |date=2025-02-17 |title=Canon Nsereko is 7th Bishop of West Buganda Diocese |url=https://www.independent.co.ug/canon-nsereko-is-7th-bishop-of-west-buganda-diocese/ |access-date=2025-12-13 |website=The Independent Uganda |language=en-US}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFIndependent2025">Independent, The (2025-02-17). [https://www.independent.co.ug/canon-nsereko-is-7th-bishop-of-west-buganda-diocese/ "Canon Nsereko is 7th Bishop of West Buganda Diocese"]. ''The Independent Uganda''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">2025-12-13</span></span>.</cite></ref> Yalondebwa okusikira Rt. Rev. '''[[Henry Katumba Tamale]]''', eyali atuuse ku myaka egy'okuwummula obuweereza mu butongole era nga gy'emyaka 65.<ref name=":0" /><ref name=":1">{{Cite web |title=Canon Nsereko Installed As Seventh Bishop of West Buganda Diocese |url=https://ugandaradionetwork.net/story/canon-nsereko-installed-as-seventh-bishop-of-west-buganda-diocese- |access-date=2025-12-13 |website=Uganda Radionetwork |language=en}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://ugandaradionetwork.net/story/canon-nsereko-installed-as-seventh-bishop-of-west-buganda-diocese- "Canon Nsereko Installed As Seventh Bishop of West Buganda Diocese"]. ''Uganda Radionetwork''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">2025-12-13</span></span>.</cite></ref>
Nsereko yatukuzibwa era n’atuzibwa ku ntebe nga 30 Ogwokusatu 2025 Ssaabalabirizi w’Ekkanisa ya Uganda, [[Stephen Kaziimba|Stephen Kaziimba Mugalu]] . <ref name=":2">{{Cite web |date=2025-03-31 |title=New West Buganda bishop starts journey of hope after consecration |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/new-west-buganda-bishop-starts-journey-of-hope-after-consecration-4985114 |access-date=2025-12-13 |website=Monitor |language=en}}</ref> Omukolo guno gwali ku kitebe ky’obulabirizi, [[Lutikko ya St Paul, Kako|Lutikko ya St. Paul, Kako]], mu [[Masaka|kibuga Masaka]] . <ref name=":1">{{Cite web |title=Canon Nsereko Installed As Seventh Bishop of West Buganda Diocese |url=https://ugandaradionetwork.net/story/canon-nsereko-installed-as-seventh-bishop-of-west-buganda-diocese- |access-date=2025-12-13 |website=Uganda Radionetwork |language=en}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://ugandaradionetwork.net/story/canon-nsereko-installed-as-seventh-bishop-of-west-buganda-diocese- "Canon Nsereko Installed As Seventh Bishop of West Buganda Diocese"]. ''Uganda Radionetwork''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">2025-12-13</span></span>.</cite></ref><ref name=":2" />
Mu kiseera we yalondebwa, Nsereko yalina emyaka 60, ekitegeeza nti asuubirwa okuweereza ekisanja kya myaka etaano nga tannatuuka ku myaka Ekkanisa ya Uganda gy’eyakkaanyako okuwummulirako.<ref name=":0">{{Cite web |last=Independent |first=The |date=2025-02-17 |title=Canon Nsereko is 7th Bishop of West Buganda Diocese |url=https://www.independent.co.ug/canon-nsereko-is-7th-bishop-of-west-buganda-diocese/ |access-date=2025-12-13 |website=The Independent Uganda |language=en-US}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFIndependent2025">Independent, The (2025-02-17). [https://www.independent.co.ug/canon-nsereko-is-7th-bishop-of-west-buganda-diocese/ "Canon Nsereko is 7th Bishop of West Buganda Diocese"]. ''The Independent Uganda''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">2025-12-13</span></span>.</cite></ref>
== Obulamu bw’omuntu ku bubwe ==
Nsereko mufumbo ne Sarah Nsereko. Bombi balina abaana basatu.<ref name=":0">{{Cite web |last=Independent |first=The |date=2025-02-17 |title=Canon Nsereko is 7th Bishop of West Buganda Diocese |url=https://www.independent.co.ug/canon-nsereko-is-7th-bishop-of-west-buganda-diocese/ |access-date=2025-12-13 |website=The Independent Uganda |language=en-US}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFIndependent2025">Independent, The (2025-02-17). [https://www.independent.co.ug/canon-nsereko-is-7th-bishop-of-west-buganda-diocese/ "Canon Nsereko is 7th Bishop of West Buganda Diocese"]. ''The Independent Uganda''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">2025-12-13</span></span>.</cite></ref>
== Ebijuliziddwa ==
<references responsive="1"></references>
{{Reflist}}
[[Category:Pages with unreviewed translations]]
2fdh6fqodrpz9dwckrda2d4gh2z2nni
Amos Betungura
0
13001
47597
47592
2026-04-23T12:03:23Z
Kisakye Jane
9195
Nkozeemu enkyukakyuka#WUCUG26MUK
47597
wikitext
text/x-wiki
'''Amos Betungura''' <ref name="observer">{{Cite web |title=The Observer – Uganda |url=https://www.observer.ug/component/content/article?id=1807:ankole-loses-language-icon |access-date=4 April 2020 |website=observer.ug}}</ref> yali mulabirizi wa Anglican mu Uganda . <ref name="allafrica">{{Cite web |title=All Africa |url=https://allafrica.com/stories/200812010318.html |access-date=4 April 2020 |website=allafrica.com}}</ref>
Betungura yasomera ku [[Uganda Christian University]] era y'atuuzibwa ku budyankoni mu 1957 ate n'afuulibwa omusosodooti mu 1960. Yatukuzibwa ng'Omulabirizi w'e Ankole nga 6 Ogwekuminebiri 1970. Yafa mu 2008. <ref name="observer">{{Cite web |title=The Observer – Uganda |url=https://www.observer.ug/component/content/article?id=1807:ankole-loses-language-icon |access-date=4 April 2020 |website=observer.ug}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.observer.ug/component/content/article?id=1807:ankole-loses-language-icon "The Observer – Uganda"]. ''observer.ug''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">4 April</span> 2020</span>.</cite></ref> <ref name="newvision">{{Cite web |title=Bishop Betungura Buried |url=https://www.newvision.co.ug/new_vision/news/1175658/bishop-betungura-buried |access-date=4 April 2020 |website=New Vision}}</ref>
== Obuweereza bw’Ekkanisa n’Obukulembeze bw’Obulabirizi ==
Betungula yatukuzibwa ng'Omulabirizi w'e Ankole nga 6 Ogwekuminebiri 1970. <ref name=":0">{{Cite web |title=History timeline |url=https://www.ankolediocese.org/about-us/history-timeline/ |access-date=2025-12-19 |website=Ankole Diocese {{!}} Church of Uganda, Anglican |language=en-US}}</ref> yali Mulabirizi wa Ankole ow'okubiri . <ref name=":0" />
Mu bukulembeze bwe, omuwendo gw’abassaabalabirizi n’obusumba mu bulabirizi bw’e Ankole gweyongera nnyo ne guyamba abantu b’omu kitundu okufuna okusinza kw’Abakulisitaayo n’okulabirira obusumba. Ekiseera kye wa kyamanyibwa olw’okukula kw’ekkanisa, okutendeka bannaddiini n’okugaziya okutuuka ku buminsani. <ref name=":0">{{Cite web |title=History timeline |url=https://www.ankolediocese.org/about-us/history-timeline/ |access-date=2025-12-19 |website=Ankole Diocese {{!}} Church of Uganda, Anglican |language=en-US}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.ankolediocese.org/about-us/history-timeline/ "History timeline"]. ''Ankole Diocese | Church of Uganda, Anglican''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">19 December</span> 2025</span>.</cite></ref>
== Okuzimba ebitongole n’okukosa abantu ==
=== Eddwaaliro lya Ruharo Mission ===
Mu 1981, mu kiseera kye eky’obulabirizi, Betungura yakola kinene nnyo mu kutandikawo eddwaliro lya Ruharo Mission Hospital mu kibuga Mbarara eddwaliro ly’omukitundu eririna akakwate n’Ekkanisa ya Uganda erikola ku bujjanjabi obw’enjawulo, okulongoosa, enteekateeka z’okubunyisa amawulire n’okuddaabiriza abantu okwetoloola ekitundu ky’e Ankole .<ref>{{Cite web |title=History of Ruharo Mission Hospital – Ruharo Mission Hospital |url=https://rmh.org.ug/history-of-rmh/ |access-date=2025-12-19 |language=en-US}}</ref> Oluvannyuma eddwaaliro lyagaziya kaweefube nga enteekateeka ya Organized Userful Services (OURS) eri abaana abaliko obulemu, nga kino kiraga okwolesebwa kwa Betungura okw’ebyobulamu ebigatta n’okuwagira abantu. <ref>{{Cite web |title=OURS Program – Ruharo Mission Hospital |url=https://rmh.org.ug/ours-program/ |access-date=2025-12-19 |language=en-US}}</ref> <ref>{{Cite web |date=2025-06-16 |title=Ruharo Mission Hospital acquires Shs310m digital X-ray machine |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/ruharo-mission-hospital-acquires-shs310m-digital-x-ray-machine-5083046 |access-date=2025-12-19 |website=Monitor |language=en}}</ref>
=== Ebiwandiiko n’Okwenyigira mu by’Obuwangwa ===
Era yali amanyiddwa nnyo olw’ebiwandiiko bye ku ddiini, [[:en:Marriage|obufumbo]], [[Ebyobuwangwa (Culture)|obuwangwa]] bw’ekitundu n’okutaputa enkola [[:en:Tradition|z’ennono]] ng’ayita mu lenzi y’eby’eddiini ey’Ekikristaayo . Omulimu gwe gwalimu ebitabo ebikwata ku byafaayo by’abantu mu Ankole, empisa z’obufumbo n’okuvvuunula mu nnimi z’omu kitundu, ebyayamba mu kufumiitiriza kw’ekkanisa n’okwogera kw’ebyobuwangwa mu [[Yuganda|Uganda]] . <ref>{{Cite book |last=Betungura |first=Amos. |date=1996 |title=Obushwere n'Amagara Gaabwo |url=https://catalog.hathitrust.org/Record/007984472 |publisher=Fountain |isbn=978-9970-02-024-9 |location=Kampala, Uganda}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Fountain Publishers: Africa-Leading Publishing House |url=https://fountainpublishers.co.ug/book/enshobi-eziri-omu-mpandiika-nengamba-yorunyankore-rukiga |access-date=2025-12-19 |website=fountainpublishers.co.ug |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Betungura |first=Amos |date=2003 |title=Beginnings of Prosperity |url=https://books.google.com/books?id=j3jZAAAAMAAJ |publisher=Archway Publications Limited |language=en}}</ref>
Era yatandikawo okuvvuunula [[baibuli]] okuva mu Lungereza okudda mu Runyankore - Rukiga nga bwe yasooka okuvvuunulwa mu Rutoro [[Luganda|n'Oluganda]] . <ref>{{Cite web |date=2020-07-19 |title=Christians celebrate 55 years of Runyankole-Rukiga Bible |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/christians-celebrate-55-years-of-runyankole-rukiga-bible-1876778 |access-date=2025-12-19 |website=Monitor |language=en}}</ref>
== Okufa ne by’alesse ==
Amos Betungura yafa nga 28 Ogwekuminebiri e Mbarara oluvannyuma lw'okulwanagana n'ekirwadde ekya kookolo w'enseke . Yaziikiddwa mu Lutikko ya St.James e Ruharo . <ref>{{Cite web |title=History timeline |url=https://www.ankolediocese.org/about-us/history-timeline/ |access-date=2025-12-19 |website=Ankole Diocese {{!}} Church of Uganda, Anglican |language=en-US}}</ref> Mu kuziika kwe, Pulezidenti [[Yoweri Museveni]] yamutendereza ng'omuntu agatta abantu era agyawo enjawukana mu ddiini n'obuwangwa n'okunyweza obulamu bw'abantu mu [[Yuganda|Uganda]] . <ref>{{Cite web |date=2023-12-01 |title=Museveni tells clerics to serve Christians holistically |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/museveni-tells-clerics-to-serve-christians-holistically-4450974 |access-date=2025-12-19 |website=Monitor |language=en}}</ref>
== Laba ne ==
* [[Ekkanisa ya Uganda mu Buganda|Abalabirizi ba Uganda]]
* Ekkanisa ya Anglican Church of Uganda
* [[Wilberforce Kityo Luwalira|Wilderforce Kityo Luwalira nga bwe kiri]]
== Ebijuliziddwa ==
<references responsive="0"></references>
{{Reflist|1}}
gwpk9hp48qy52w6c5vdsc63d1im4gdq
Frank Nyangweso
0
13002
47598
2026-04-23T14:31:47Z
Kinenkey
10423
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1342780162|Frank Nyangweso]]"
47598
wikitext
text/x-wiki
'''Francis Were Nyangweso''' (29 Ogwoomwenda 1939 – 15 February 2011) yali [[:en:Boxing|muzannyi wa bikonde]] mu Uganda. era nga Munnayiganda <ref name="oly">{{cite web |title=Frank Nyangweso |url=https://www.olympedia.org/athletes/8449 |access-date=16 March 2022 |work=Olympedia}}</ref> Yavuganya mu mpaka zebikondde ez'abasajja ez'obuzito bwa wakati mu [[:en:1960_Summer_Olympics|mizannyo gya Olympics egy'omusana mu 1960]] .<ref name="SportsRef2">{{cite Sports-Reference|url=https://www.sports-reference.com/olympics/athletes/ny/frank-nyangweso-1.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20200418065658/https://www.sports-reference.com/olympics/athletes/ny/frank-nyangweso-1.html|url-status=dead|archive-date=18 April 2020|title=Frank Nyangweso Olympic Results|accessdate=1 December 2018}}</ref> Oluvannyuma yagenda mu maaso n'okukola mu by'emizannyo mu Uganda, <ref>{{cite web |title=Ugandan IOC member Nyangweso dies at 72 |url=https://www.taiwannews.com.tw/en/news/1516835 |access-date=16 March 2022 |work=Taiwan News}}</ref> wamu n'okufuuka Genero mu [[:en:Uganda_Army_(1962–1971)|magye ga Uganda]], <ref>{{cite web |title=TRIBUTE: Nyangweso is a real iron-man |url=https://www.newvision.co.ug/news/1016207/tribute-nyangweso-real-iron |access-date=16 March 2022 |work=New Vision}}</ref> nga tannakwatibwa mu mivuyo gya nguzi mu [[:en:2000_Summer_Olympics|mizannyo gya Olympics egy'omusana mu 2000]] . <ref>{{cite web |title=Olympics scandal draws in Sydney |url=https://news.bbc.co.uk/1/hi/sport/260992.stm |access-date=16 March 2022 |work=BBC News}}</ref> <ref>{{cite news|url=https://www.washingtonpost.com/archive/sports/1999/01/31/olympic-scandal-looms-in-africa/76cef0d4-5ae6-4d23-9cf0-ee12ecbc25f3/|title=OLYMPIC SCANDAL LOOMS IN AFRICA|newspaper=The Washington Post|access-date=16 March 2022}}</ref>
== Ebikwata ku bulamu bw’omuntu ==
Nyangweso yazaalibwa [[:en:Busia_District|Busia]], Uganda mu 1939. <ref name="obit">{{cite web |date=17 February 2011 |title=Nyangweso: Man of many stripes |url=https://www.observer.ug/component/content/article?id=12187:nyangweso-man-of-many-stripes |access-date=16 March 2022 |work=Observer (Uganda)}}</ref> Yali kapiteeni wa ttiimu y'eggwanga ey'ebikonde okuva mu 1955 okutuuka mu 1962. <ref name="oly">{{Cite web |title=Frank Nyangweso |url=https://www.olympedia.org/athletes/8449 |access-date=16 March 2022 |website=Olympedia}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.olympedia.org/athletes/8449 "Frank Nyangweso"]. ''Olympedia''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">16 March</span> 2022</span>.</cite></ref>
Mu mizannyo [[:en:1960_Summer_Olympics|gya Olympics egy’omusana mu 1960]] e [[:en:Rome|Roma]], Nyangweso yavuganya mu mpaka zebikonde e[[:en:Boxing_at_the_1960_Summer_Olympics_–_Light_middleweight|z’abasajja ez’obuzito obw’omu makkati obutono]] . <ref name="LM">{{cite web |title=Light-Middleweight (≤71 kilograms), Men |url=https://www.olympedia.org/results/23208 |access-date=16 March 2022 |work=Olympedia}}</ref> Yakubwa mu lawundi eyookubiri mu mpaka zino awo nga [[:en:Wilbert_McClure|Wilbert McClure]] owa Amerika yakuba Nyangweso., McClure n'agenda mu maaso n'awangula omudaali gwa zaabu. <ref name="LM" /> Wadde nga yawangulwa mu Olympics, Nyangweso yawangula omudaali gwa zaabu mu mizannyo gya Hapoel mu 1961, <ref name="obit">{{Cite web |date=17 February 2011 |title=Nyangweso: Man of many stripes |url=https://www.observer.ug/component/content/article?id=12187:nyangweso-man-of-many-stripes |access-date=16 March 2022 |website=Observer (Uganda)}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.observer.ug/component/content/article?id=12187:nyangweso-man-of-many-stripes "Nyangweso: Man of many stripes"]. ''Observer (Uganda)''. 17 February 2011<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">16 March</span> 2022</span>.</cite></ref> n'omudaali gw'ekikomo mu [[:en:1962_British_Empire_and_Commonwealth_Games|mizannyo gya British Empire and Commonwealth Games mu 1962]] . <ref name="itg">{{cite web |date=20 February 2011 |title=IOC member Francis Nyangweso dies at age of 72 |url=https://www.insidethegames.biz/articles/11990/death-of-ioc-member-francis-nyangweso |access-date=16 March 2022 |work=Inside the Games}}</ref>
Mu 1963, Nyangweso yatikkirwa mu magye n’afuuka Genero mu [[:en:Uganda_Army_(1962–1971)|magye ga Uganda]] . <ref name="oly">{{Cite web |title=Frank Nyangweso |url=https://www.olympedia.org/athletes/8449 |access-date=16 March 2022 |website=Olympedia}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.olympedia.org/athletes/8449 "Frank Nyangweso"]. ''Olympedia''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">16 March</span> 2022</span>.</cite></ref> Nga wayise emyaka munaana, [[:en:Idi_Amin|Idi Amin]] yalonda Nyangweso ku kifo ky'omuduumizi w'amagye era akulira amagye. <ref name="oly" /> Mu bufuzi bwa Amin obwannakyemalira, Nyangweso yaliko Omukulembeze w’eggwanga okumala akaseera katono mu 1975 nga Amin ali mu luwummula. <ref name="oly" /><ref name="itg">{{Cite web |date=20 February 2011 |title=IOC member Francis Nyangweso dies at age of 72 |url=https://www.insidethegames.biz/articles/11990/death-of-ioc-member-francis-nyangweso |access-date=16 March 2022 |website=Inside the Games}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.insidethegames.biz/articles/11990/death-of-ioc-member-francis-nyangweso "IOC member Francis Nyangweso dies at age of 72"]. ''Inside the Games''. 20 February 2011<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">16 March</span> 2022</span>.</cite></ref>
Nyangweso yali maneja wa ttiimu ya Uganda ey'ebikonde mu [[:en:1968_Summer_Olympics|mizannyo gya Olympics egy'omusana mu 1968]], <ref name="oly">{{Cite web |title=Frank Nyangweso |url=https://www.olympedia.org/athletes/8449 |access-date=16 March 2022 |website=Olympedia}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.olympedia.org/athletes/8449 "Frank Nyangweso"]. ''Olympedia''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">16 March</span> 2022</span>.</cite></ref> era nga ye [[:en:Chef_de_mission|chef de mission]] wa Uganda mu [[:en:1972_Summer_Olympics|mizannyo gya Olympics egy'omusana mu 1972]] ne [[:en:1980_Summer_Olympics|Olympics ez'omusana mu 1980]] . <ref name="oly" /> Olwo n’agenda waggulu n’abeera Pulezidenti w’ekibiina ekifuga ebikonde mu Uganda okumala emisinde ebiri okuva mu 1967 okutuuka mu 1972 n’okuva mu 1979 okutuuka mu 1995. <ref name="oly" /> Nyangweso era yali Pulezidenti w’ekibiina [[:en:African_Boxing_Confederation|ekifuga ebikonde mu Afrika]] okuva mu 1974 okutuuka mu 1978. <ref name="oly" /> Oluvannyuma lw’okuweereza ku lukiiko olufuzi olw’ekibiina [[:en:Association_Internationale_de_Boxe_Amateur|ekigatta abazannyi b’ebikonde ekya Association Internationale de Boxe Amateur]] okuva mu 1981 okutuuka 1986, Nyangweso yaweereza ng'omumyuka wa Pulezidenti waabwe okuva mu 1986 okutuuka mu 2006. <ref name="oly" /> Ku mutendera gwa Olympics, Nyangweso yaliko omumyuka wa Pulezidenti w'ekibiina [[:en:Association_of_National_Olympic_Committees|ekigatta obukiiko bwa Olympics mu ggwanga]] okuva mu 1999 okutuuka mu 2001, <ref name="oly" /> wamu ne Pulezidenti [[:en:Uganda_Olympic_Committee|w'akakiiko ka Uganda Olympics]] okuva mu 1971 okutuuka mu 2009. <ref name="oly" />
Mu 1999, Nyangweso yakwatibwa mu mivuyo gy’enguzi mu Olympics, <ref name="itg">{{Cite web |date=20 February 2011 |title=IOC member Francis Nyangweso dies at age of 72 |url=https://www.insidethegames.biz/articles/11990/death-of-ioc-member-francis-nyangweso |access-date=16 March 2022 |website=Inside the Games}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.insidethegames.biz/articles/11990/death-of-ioc-member-francis-nyangweso "IOC member Francis Nyangweso dies at age of 72"]. ''Inside the Games''. 20 February 2011<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">16 March</span> 2022</span>.</cite></ref><ref>{{cite news|url=https://www.irishtimes.com/sport/pressure-mounts-on-ioc-president-1.1257535|title=Pressure mounts on IOC president|newspaper=The Irish Times|access-date=16 March 2022}}</ref> kyokka oluvannyuma n’alongoosebwa oluvannyuma lw’okunoonyereza. <ref>{{cite web |title=Former Uganda Olympic chief dies |url=https://www.sowetanlive.co.za/sport/2011-02-18-former-uganda-olympic-chief-dies/ |access-date=16 March 2022 |work=Sowetan Live}}</ref><ref>{{cite web |date=24 January 1999 |title=Bribery Hearings Begin |url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1999-jan-24-sp-1289-story.html |access-date=16 March 2022 |work=Los Angeles Times}}</ref> Yafa mu February 2011 e [[:en:Kampala|Kampala]], nga ayina emyaaka 71. <ref>{{cite web |date=16 February 2011 |title=Obituary: Major General Francis Nyangweso |url=https://theglobalherald.com/news/obituaries/obituary-major-general-francis-nyangweso/ |access-date=16 March 2022 |work=The Global Herald}}</ref>
== Ebijuliziddwa ==
<references />
{{Reflist}}
== Ebiyungo eby’ebweru ==
9vq75rod00u4t28kmdqbs10o93nrwnn
Anna Makula
0
13003
47599
2026-04-23T16:34:15Z
Charles Kalanzi
9748
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1344580423|Anna Makula]]"
47599
wikitext
text/x-wiki
'''Anna Makula''' (yazaalibwa c. 2000) muyimbi wa gospel, omuwandiisi w'ennyimba, omukubi wa ggita, era pulodyusa w'ennyimba mu Uganda. <ref name=":0">{{Cite web |last=NSUBUGA |first=TIMOTHY |date=2025-04-06 |title=Anna Makula’s is the voice to watch out for |url=https://observer.ug/lifestyle-entertainment/anna-makulas-is-the-voice-to-watch-out-for/ |access-date=2025-12-18 |website=The Observer |language=en-US}}</ref>
smvimzwng3bsuao4v3879by363mdlr6
47600
47599
2026-04-23T16:34:46Z
Charles Kalanzi
9748
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1344580423|Anna Makula]]"
47600
wikitext
text/x-wiki
'''Anna Makula''' (yazaalibwa c. 2000) muyimbi wa gospel, omuwandiisi w'ennyimba, omukubi wa ggita, era pulodyusa w'ennyimba mu Uganda. <ref name=":0">{{Cite web |last=NSUBUGA |first=TIMOTHY |date=2025-04-06 |title=Anna Makula’s is the voice to watch out for |url=https://observer.ug/lifestyle-entertainment/anna-makulas-is-the-voice-to-watch-out-for/ |access-date=2025-12-18 |website=The Observer |language=en-US}}</ref>
{{Databox}}
aozcrbab0rzrlvk4uabk1dob11ggblf
47601
47600
2026-04-23T16:36:34Z
Charles Kalanzi
9748
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1344580423|Anna Makula]]"
47601
wikitext
text/x-wiki
'''Anna Makula''' (yazaalibwa c. 2000) muyimbi wa gospel, omuwandiisi w'ennyimba, omukubi wa ggita, era pulodyusa w'ennyimba mu Uganda. <ref name=":0">{{Cite web |last=NSUBUGA |first=TIMOTHY |date=2025-04-06 |title=Anna Makula’s is the voice to watch out for |url=https://observer.ug/lifestyle-entertainment/anna-makulas-is-the-voice-to-watch-out-for/ |access-date=2025-12-18 |website=The Observer |language=en-US}}</ref>
{{Databox}}
== Obuyigirize n’emirimu ==
Yatandika okuyiga ennyimba ku myaka emito ng’asomera ku Word of Life International School, gye yasomera ebivuga n’oluvannyuma gy'eyafunira obukugu mu kuwandiika ennyimba n’okuzifulumya. Yafulumya ennyimba nnyingi, omuli ''Confessions'', ''Sendanami'', ne ''Happy Alone'', wamu n'emizannyo egy'okugaziya nga ''Beginnings'', ''Midnight Prayers'', ne ''Leng'' . Omulimu gwe guggya okubudaabudibwa okuva mu nzikiriza y’Ekikristaayo n’emiramwa gya Baibuli.
7az3mo95l9w0nqyhq91sfi7s2vc38dp
47602
47601
2026-04-23T16:41:19Z
Charles Kalanzi
9748
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1344580423|Anna Makula]]"
47602
wikitext
text/x-wiki
'''Anna Makula''' (yazaalibwa c. 2000) muyimbi wa gospel, omuwandiisi w'ennyimba, omukubi wa ggita, era pulodyusa w'ennyimba mu Uganda. <ref name=":0">{{Cite web |last=NSUBUGA |first=TIMOTHY |date=2025-04-06 |title=Anna Makula’s is the voice to watch out for |url=https://observer.ug/lifestyle-entertainment/anna-makulas-is-the-voice-to-watch-out-for/ |access-date=2025-12-18 |website=The Observer |language=en-US}}</ref>
{{Databox}}
== Obuyigirize n’emirimu ==
Yatandika okuyiga ennyimba ku myaka emito ng’asomera ku Word of Life International School, gye yasomera ebivuga n’oluvannyuma gy'eyafunira obukugu mu kuwandiika ennyimba n’okuzifulumya. Yafulumya ennyimba nnyingi, omuli ''Confessions'', ''Sendanami'', ne ''Happy Alone'', wamu n'emizannyo nga ''Beginnings'', ''Midnight Prayers'', ne ''Leng'' . Emirimu gye gyesigamizibwa ku nzikiriza y'obukrisitaayo n'ebigambo bya baibuli.
cngrhjbd5r0ccqhux3ptm3wup9kzuld
47603
47602
2026-04-23T16:42:33Z
Charles Kalanzi
9748
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1344580423|Anna Makula]]"
47603
wikitext
text/x-wiki
'''Anna Makula''' (yazaalibwa c. 2000) muyimbi wa gospel, omuwandiisi w'ennyimba, omukubi wa ggita, era pulodyusa w'ennyimba mu Uganda. <ref name=":0">{{Cite web |last=NSUBUGA |first=TIMOTHY |date=2025-04-06 |title=Anna Makula’s is the voice to watch out for |url=https://observer.ug/lifestyle-entertainment/anna-makulas-is-the-voice-to-watch-out-for/ |access-date=2025-12-18 |website=The Observer |language=en-US}}</ref>
{{Databox}}
== Obuyigirize n’emirimu ==
Yatandika okuyiga ennyimba ku myaka emito ng’asomera ku Word of Life International School, gye yasomera ebivuga n’oluvannyuma gy'eyafunira obukugu mu kuwandiika ennyimba n’okuzifulumya. Yafulumya ennyimba nnyingi, omuli ''Confessions'', ''Sendanami'', ne ''Happy Alone'', wamu n'emizannyo nga ''Beginnings'', ''Midnight Prayers'', ne ''Leng'' . Emirimu gye gyesigamizibwa ku nzikiriza y'obukrisitaayo n'ebigambo bya baibuli.
Azze ayimba ku mikolo nga [[NBS Television (Uganda)|NBS]] [[NBS Television (Uganda)|TV]] Christmas Carols ne [[Brian Ahumuza|Abryanz]] Fashion Show, era abadde agabana siteegi n’abayimbi Bannayuganda bangi<ref name=":0">{{Cite web |last=NSUBUGA |first=TIMOTHY |date=2025-04-06 |title=Anna Makula’s is the voice to watch out for |url=https://observer.ug/lifestyle-entertainment/anna-makulas-is-the-voice-to-watch-out-for/ |access-date=2025-12-18 |website=The Observer |language=en-US}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFNSUBUGA2025">NSUBUGA, TIMOTHY (2025-04-06). [https://observer.ug/lifestyle-entertainment/anna-makulas-is-the-voice-to-watch-out-for/ "Anna Makula's is the voice to watch out for"]. ''The Observer''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">2025-12-18</span></span>.</cite></ref>
dolz24zcm64v5o2xdi5iqqzzdgkpgph
47604
47603
2026-04-23T16:42:54Z
Charles Kalanzi
9748
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1344580423|Anna Makula]]"
47604
wikitext
text/x-wiki
'''Anna Makula''' (yazaalibwa c. 2000) muyimbi wa gospel, omuwandiisi w'ennyimba, omukubi wa ggita, era pulodyusa w'ennyimba mu Uganda. <ref name=":0">{{Cite web |last=NSUBUGA |first=TIMOTHY |date=2025-04-06 |title=Anna Makula’s is the voice to watch out for |url=https://observer.ug/lifestyle-entertainment/anna-makulas-is-the-voice-to-watch-out-for/ |access-date=2025-12-18 |website=The Observer |language=en-US}}</ref>
{{Databox}}
== Obuyigirize n’emirimu ==
Yatandika okuyiga ennyimba ku myaka emito ng’asomera ku Word of Life International School, gye yasomera ebivuga n’oluvannyuma gy'eyafunira obukugu mu kuwandiika ennyimba n’okuzifulumya. Yafulumya ennyimba nnyingi, omuli ''Confessions'', ''Sendanami'', ne ''Happy Alone'', wamu n'emizannyo nga ''Beginnings'', ''Midnight Prayers'', ne ''Leng'' . Emirimu gye gyesigamizibwa ku nzikiriza y'obukrisitaayo n'ebigambo bya baibuli.
Azze ayimba ku mikolo nga [[NBS Television (Uganda)|NBS]] [[NBS Television (Uganda)|TV]] Christmas Carols ne [[Brian Ahumuza|Abryanz]] Fashion Show, era abadde agabana siteegi n’abayimbi Bannayuganda bangi<ref name=":0">{{Cite web |last=NSUBUGA |first=TIMOTHY |date=2025-04-06 |title=Anna Makula’s is the voice to watch out for |url=https://observer.ug/lifestyle-entertainment/anna-makulas-is-the-voice-to-watch-out-for/ |access-date=2025-12-18 |website=The Observer |language=en-US}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFNSUBUGA2025">NSUBUGA, TIMOTHY (2025-04-06). [https://observer.ug/lifestyle-entertainment/anna-makulas-is-the-voice-to-watch-out-for/ "Anna Makula's is the voice to watch out for"]. ''The Observer''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">2025-12-18</span></span>.</cite></ref>
== Ebijuliziddwamu ==
<references />
ax8n2z48z4y0wuxa7d2hjn0oc8zxq0u
Shamim Murerwa
0
13004
47605
2026-04-23T16:48:28Z
Charles Kalanzi
9748
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1346709236|Shamim Murerwa]]"
47605
wikitext
text/x-wiki
'''Shamim Murerwa''' (yazaalibwa nga 27 Ogwomwenda,1999) muyimbi Munnayuganda era amanyiddwa n’erinnya lye erya siteegi '''Omega 256''', era ayogerwako nga nnaabagereka w’ebugwanjuba. [[:en:Songwriter|Muwandiisi wa nnyimba]] era muyimbi akola live performance. <ref>{{Cite web |date=2025-09-23 |title=Omega 256 Music, Songs, Videos, Mp3 Downloads and Biography |url=https://www.howwe.ug/Omega256 |access-date=2025-11-25 |website=www.howwe.ug |language=en}}</ref> <ref name="auto">{{Cite web |title=Omega 256 Songs, Biography, Music downloads {{!}} Blizz Uganda |url=https://blizz.co.ug/artist/1114/omega256 |access-date=2025-11-25 |website=blizz.co.ug}}</ref> <ref>{{Cite web |last=Ruby |first=Josh |date=2022-03-02 |title=Manager Nash Weiz Rewards Omega 256 With Posh Ride (PHOTOS) |url=https://mbu.ug/2022/03/02/manager-nash-weiz-rewards-omega-256-with-posh-ride-photos/ |access-date=2025-11-25 |website=MBU |language=en-US}}</ref>
es2aebarvc82x4iquw52uocamjr8ffi
47606
47605
2026-04-23T16:59:10Z
Charles Kalanzi
9748
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1346709236|Shamim Murerwa]]"
47606
wikitext
text/x-wiki
'''Shamim Murerwa''' (yazaalibwa nga 27 Ogwomwenda,1999) muyimbi Munnayuganda era amanyiddwa n’erinnya lye erya siteegi '''Omega 256''', era ayogerwako nga nnaabagereka w’ebugwanjuba. [[:en:Songwriter|Muwandiisi wa nnyimba]] era muyimbi akola live performance. <ref>{{Cite web |date=2025-09-23 |title=Omega 256 Music, Songs, Videos, Mp3 Downloads and Biography |url=https://www.howwe.ug/Omega256 |access-date=2025-11-25 |website=www.howwe.ug |language=en}}</ref> <ref name="auto">{{Cite web |title=Omega 256 Songs, Biography, Music downloads {{!}} Blizz Uganda |url=https://blizz.co.ug/artist/1114/omega256 |access-date=2025-11-25 |website=blizz.co.ug}}</ref> <ref>{{Cite web |last=Ruby |first=Josh |date=2022-03-02 |title=Manager Nash Weiz Rewards Omega 256 With Posh Ride (PHOTOS) |url=https://mbu.ug/2022/03/02/manager-nash-weiz-rewards-omega-256-with-posh-ride-photos/ |access-date=2025-11-25 |website=MBU |language=en-US}}</ref>
== Emirimu gye ==
Shamim yatandika okuyimba ku myaka 17 era n'afulumya oluyimba lwe olwasooka, "Ninterwa," mu 2018. Oluvannyuma yafulumya ennyimba endala omuli "Weekend," "This Year," "Keeza," ne "Deep in Love." Pulayimale yagisomera ku Shalom Keben, siniya ku Sentah College oluvannyuma nadda ku mu mulimu gwe ogw’okuyimba era ayimbye mu bivvulu mu [[Kampala]] n’ebibuga ebinene mu [[Yuganda|Uganda]]. Ennyimba ze zirimu engeri za reggae, afrobeat, n'ennyimba z'ekinnansi ez'omu Uganda era zimufunidde abawagizi bangi mu Uganda ne mu nsi yonna.. <ref name=":0">{{Cite web |last=ATILUK |first=NATHAN |date=2023-08-08 |title=I would be a doctor if I were not a musician – Omega 256 |url=https://observer.ug/lifestyle-entertainment/i-would-be-a-doctor-if-i-were-not-a-musician-omega-256/ |access-date=2025-11-25 |website=The Observer |language=en-US}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Omega 256 Biography, Profile, Facts, Life Story, About Omega 256 |url=https://pearltunes.ug/Omega256/biography |access-date=2025-11-25 |website=PearlTunes |language=en}}</ref> <ref>{{Cite web |last=Reporter |first=NewVision |date=2024-02-27 |title=Western Uganda's Omega 256 thrills Kololo guests |url=https://www.newvision.co.ug/category/blogs/western-ugandas-omega-256-thrills-kololo-gues-NV_182260 |access-date=2025-11-25 |website=New Vision}}</ref> <ref>{{Cite web |last=Morgan |date=2024-03-25 |title=Omega 256 {{!}}{{!}} Biography |url=https://www.zambianmusicpromos.co/omega-256-biography/ |access-date=2025-11-25 |website=Zambianmusicpromos}}</ref>
pcdbh3e718spwcp3vvbpdfbxtv18ot0
47607
47606
2026-04-23T17:04:33Z
Charles Kalanzi
9748
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1346709236|Shamim Murerwa]]"
47607
wikitext
text/x-wiki
'''Shamim Murerwa''' (yazaalibwa nga 27 Ogwomwenda,1999) muyimbi Munnayuganda era amanyiddwa n’erinnya lye erya siteegi '''Omega 256''', era ayogerwako nga nnaabagereka w’ebugwanjuba. [[:en:Songwriter|Muwandiisi wa nnyimba]] era muyimbi akola live performance. <ref>{{Cite web |date=2025-09-23 |title=Omega 256 Music, Songs, Videos, Mp3 Downloads and Biography |url=https://www.howwe.ug/Omega256 |access-date=2025-11-25 |website=www.howwe.ug |language=en}}</ref> <ref name="auto">{{Cite web |title=Omega 256 Songs, Biography, Music downloads {{!}} Blizz Uganda |url=https://blizz.co.ug/artist/1114/omega256 |access-date=2025-11-25 |website=blizz.co.ug}}</ref> <ref>{{Cite web |last=Ruby |first=Josh |date=2022-03-02 |title=Manager Nash Weiz Rewards Omega 256 With Posh Ride (PHOTOS) |url=https://mbu.ug/2022/03/02/manager-nash-weiz-rewards-omega-256-with-posh-ride-photos/ |access-date=2025-11-25 |website=MBU |language=en-US}}</ref>
== Emirimu gye ==
Shamim yatandika okuyimba ku myaka 17 era n'afulumya oluyimba lwe olwasooka, "Ninterwa," mu 2018. Oluvannyuma yafulumya ennyimba endala omuli "Weekend," "This Year," "Keeza," ne "Deep in Love." Pulayimale yagisomera ku Shalom Keben, siniya ku Sentah College oluvannyuma nadda ku mu mulimu gwe ogw’okuyimba era ayimbye mu bivvulu mu [[Kampala]] n’ebibuga ebinene mu [[Yuganda|Uganda]]. Ennyimba ze zirimu engeri za reggae, afrobeat, n'ennyimba z'ekinnansi ez'omu Uganda era zimufunidde abawagizi bangi mu Uganda ne mu nsi yonna.. <ref name=":0">{{Cite web |last=ATILUK |first=NATHAN |date=2023-08-08 |title=I would be a doctor if I were not a musician – Omega 256 |url=https://observer.ug/lifestyle-entertainment/i-would-be-a-doctor-if-i-were-not-a-musician-omega-256/ |access-date=2025-11-25 |website=The Observer |language=en-US}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Omega 256 Biography, Profile, Facts, Life Story, About Omega 256 |url=https://pearltunes.ug/Omega256/biography |access-date=2025-11-25 |website=PearlTunes |language=en}}</ref> <ref>{{Cite web |last=Reporter |first=NewVision |date=2024-02-27 |title=Western Uganda's Omega 256 thrills Kololo guests |url=https://www.newvision.co.ug/category/blogs/western-ugandas-omega-256-thrills-kololo-gues-NV_182260 |access-date=2025-11-25 |website=New Vision}}</ref> <ref>{{Cite web |last=Morgan |date=2024-03-25 |title=Omega 256 {{!}}{{!}} Biography |url=https://www.zambianmusicpromos.co/omega-256-biography/ |access-date=2025-11-25 |website=Zambianmusicpromos}}</ref>
== Obuto bwe ==
Murerwa yakulira mu [[:en:Ankole|Ankole]], ekitundu mu bugwanjuba bwa Uganda era yafiirwa nnyina ku myaka 5. Yagenda mu maaso n’okusoma okutuusa mu luwummula lwa Siniya eyookuna, lwe yatandika okukwata ennyimba ze mu situdiyo era eno ye yali entandikwa y'olugendo lwe olw’okuyimba. <ref>{{Cite web |last=Mwesigwa |first=Solomon |date=2025-08-21 |title=Omega 256: Using Runyankore to share her language and culture with the world |url=https://mbu.ug/2025/08/21/omega-256-using-runyankore-to-share-her-language-and-culture-with-the-world/ |access-date=2025-11-25 |website=MBU |language=en-US}}</ref> <ref name=":0">{{Cite web |last=ATILUK |first=NATHAN |date=2023-08-08 |title=I would be a doctor if I were not a musician – Omega 256 |url=https://observer.ug/lifestyle-entertainment/i-would-be-a-doctor-if-i-were-not-a-musician-omega-256/ |access-date=2025-11-25 |website=The Observer |language=en-US}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFATILUK2023">ATILUK, NATHAN (2023-08-08). [https://observer.ug/lifestyle-entertainment/i-would-be-a-doctor-if-i-were-not-a-musician-omega-256/ "I would be a doctor if I were not a musician – Omega 256"]. ''The Observer''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">2025-11-25</span></span>.</cite></ref>
dsjbezzu5jcrlh8wvfltjwex2ehlidv
47608
47607
2026-04-23T17:04:53Z
Charles Kalanzi
9748
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1346709236|Shamim Murerwa]]"
47608
wikitext
text/x-wiki
'''Shamim Murerwa''' (yazaalibwa nga 27 Ogwomwenda,1999) muyimbi Munnayuganda era amanyiddwa n’erinnya lye erya siteegi '''Omega 256''', era ayogerwako nga nnaabagereka w’ebugwanjuba. [[:en:Songwriter|Muwandiisi wa nnyimba]] era muyimbi akola live performance. <ref>{{Cite web |date=2025-09-23 |title=Omega 256 Music, Songs, Videos, Mp3 Downloads and Biography |url=https://www.howwe.ug/Omega256 |access-date=2025-11-25 |website=www.howwe.ug |language=en}}</ref> <ref name="auto">{{Cite web |title=Omega 256 Songs, Biography, Music downloads {{!}} Blizz Uganda |url=https://blizz.co.ug/artist/1114/omega256 |access-date=2025-11-25 |website=blizz.co.ug}}</ref> <ref>{{Cite web |last=Ruby |first=Josh |date=2022-03-02 |title=Manager Nash Weiz Rewards Omega 256 With Posh Ride (PHOTOS) |url=https://mbu.ug/2022/03/02/manager-nash-weiz-rewards-omega-256-with-posh-ride-photos/ |access-date=2025-11-25 |website=MBU |language=en-US}}</ref>
== Emirimu gye ==
Shamim yatandika okuyimba ku myaka 17 era n'afulumya oluyimba lwe olwasooka, "Ninterwa," mu 2018. Oluvannyuma yafulumya ennyimba endala omuli "Weekend," "This Year," "Keeza," ne "Deep in Love." Pulayimale yagisomera ku Shalom Keben, siniya ku Sentah College oluvannyuma nadda ku mu mulimu gwe ogw’okuyimba era ayimbye mu bivvulu mu [[Kampala]] n’ebibuga ebinene mu [[Yuganda|Uganda]]. Ennyimba ze zirimu engeri za reggae, afrobeat, n'ennyimba z'ekinnansi ez'omu Uganda era zimufunidde abawagizi bangi mu Uganda ne mu nsi yonna.. <ref name=":0">{{Cite web |last=ATILUK |first=NATHAN |date=2023-08-08 |title=I would be a doctor if I were not a musician – Omega 256 |url=https://observer.ug/lifestyle-entertainment/i-would-be-a-doctor-if-i-were-not-a-musician-omega-256/ |access-date=2025-11-25 |website=The Observer |language=en-US}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Omega 256 Biography, Profile, Facts, Life Story, About Omega 256 |url=https://pearltunes.ug/Omega256/biography |access-date=2025-11-25 |website=PearlTunes |language=en}}</ref> <ref>{{Cite web |last=Reporter |first=NewVision |date=2024-02-27 |title=Western Uganda's Omega 256 thrills Kololo guests |url=https://www.newvision.co.ug/category/blogs/western-ugandas-omega-256-thrills-kololo-gues-NV_182260 |access-date=2025-11-25 |website=New Vision}}</ref> <ref>{{Cite web |last=Morgan |date=2024-03-25 |title=Omega 256 {{!}}{{!}} Biography |url=https://www.zambianmusicpromos.co/omega-256-biography/ |access-date=2025-11-25 |website=Zambianmusicpromos}}</ref>
== Obuto bwe ==
Murerwa yakulira mu [[:en:Ankole|Ankole]], ekitundu mu bugwanjuba bwa Uganda era yafiirwa nnyina ku myaka 5. Yagenda mu maaso n’okusoma okutuusa mu luwummula lwa Siniya eyookuna, lwe yatandika okukwata ennyimba ze mu situdiyo era eno ye yali entandikwa y'olugendo lwe olw’okuyimba. <ref>{{Cite web |last=Mwesigwa |first=Solomon |date=2025-08-21 |title=Omega 256: Using Runyankore to share her language and culture with the world |url=https://mbu.ug/2025/08/21/omega-256-using-runyankore-to-share-her-language-and-culture-with-the-world/ |access-date=2025-11-25 |website=MBU |language=en-US}}</ref> <ref name=":0">{{Cite web |last=ATILUK |first=NATHAN |date=2023-08-08 |title=I would be a doctor if I were not a musician – Omega 256 |url=https://observer.ug/lifestyle-entertainment/i-would-be-a-doctor-if-i-were-not-a-musician-omega-256/ |access-date=2025-11-25 |website=The Observer |language=en-US}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFATILUK2023">ATILUK, NATHAN (2023-08-08). [https://observer.ug/lifestyle-entertainment/i-would-be-a-doctor-if-i-were-not-a-musician-omega-256/ "I would be a doctor if I were not a musician – Omega 256"]. ''The Observer''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">2025-11-25</span></span>.</cite></ref>
== Laba ne ==
* [[Sheebah Karungi]]
* [[John Blaq]]
* [[Irene Ntale]]
mzbnlaybtufg95rmwej8x7hlbanxuu9
47609
47608
2026-04-23T17:05:17Z
Charles Kalanzi
9748
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1346709236|Shamim Murerwa]]"
47609
wikitext
text/x-wiki
'''Shamim Murerwa''' (yazaalibwa nga 27 Ogwomwenda,1999) muyimbi Munnayuganda era amanyiddwa n’erinnya lye erya siteegi '''Omega 256''', era ayogerwako nga nnaabagereka w’ebugwanjuba. [[:en:Songwriter|Muwandiisi wa nnyimba]] era muyimbi akola live performance. <ref>{{Cite web |date=2025-09-23 |title=Omega 256 Music, Songs, Videos, Mp3 Downloads and Biography |url=https://www.howwe.ug/Omega256 |access-date=2025-11-25 |website=www.howwe.ug |language=en}}</ref> <ref name="auto">{{Cite web |title=Omega 256 Songs, Biography, Music downloads {{!}} Blizz Uganda |url=https://blizz.co.ug/artist/1114/omega256 |access-date=2025-11-25 |website=blizz.co.ug}}</ref> <ref>{{Cite web |last=Ruby |first=Josh |date=2022-03-02 |title=Manager Nash Weiz Rewards Omega 256 With Posh Ride (PHOTOS) |url=https://mbu.ug/2022/03/02/manager-nash-weiz-rewards-omega-256-with-posh-ride-photos/ |access-date=2025-11-25 |website=MBU |language=en-US}}</ref>
== Emirimu gye ==
Shamim yatandika okuyimba ku myaka 17 era n'afulumya oluyimba lwe olwasooka, "Ninterwa," mu 2018. Oluvannyuma yafulumya ennyimba endala omuli "Weekend," "This Year," "Keeza," ne "Deep in Love." Pulayimale yagisomera ku Shalom Keben, siniya ku Sentah College oluvannyuma nadda ku mu mulimu gwe ogw’okuyimba era ayimbye mu bivvulu mu [[Kampala]] n’ebibuga ebinene mu [[Yuganda|Uganda]]. Ennyimba ze zirimu engeri za reggae, afrobeat, n'ennyimba z'ekinnansi ez'omu Uganda era zimufunidde abawagizi bangi mu Uganda ne mu nsi yonna.. <ref name=":0">{{Cite web |last=ATILUK |first=NATHAN |date=2023-08-08 |title=I would be a doctor if I were not a musician – Omega 256 |url=https://observer.ug/lifestyle-entertainment/i-would-be-a-doctor-if-i-were-not-a-musician-omega-256/ |access-date=2025-11-25 |website=The Observer |language=en-US}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Omega 256 Biography, Profile, Facts, Life Story, About Omega 256 |url=https://pearltunes.ug/Omega256/biography |access-date=2025-11-25 |website=PearlTunes |language=en}}</ref> <ref>{{Cite web |last=Reporter |first=NewVision |date=2024-02-27 |title=Western Uganda's Omega 256 thrills Kololo guests |url=https://www.newvision.co.ug/category/blogs/western-ugandas-omega-256-thrills-kololo-gues-NV_182260 |access-date=2025-11-25 |website=New Vision}}</ref> <ref>{{Cite web |last=Morgan |date=2024-03-25 |title=Omega 256 {{!}}{{!}} Biography |url=https://www.zambianmusicpromos.co/omega-256-biography/ |access-date=2025-11-25 |website=Zambianmusicpromos}}</ref>
== Obuto bwe ==
Murerwa yakulira mu [[:en:Ankole|Ankole]], ekitundu mu bugwanjuba bwa Uganda era yafiirwa nnyina ku myaka 5. Yagenda mu maaso n’okusoma okutuusa mu luwummula lwa Siniya eyookuna, lwe yatandika okukwata ennyimba ze mu situdiyo era eno ye yali entandikwa y'olugendo lwe olw’okuyimba. <ref>{{Cite web |last=Mwesigwa |first=Solomon |date=2025-08-21 |title=Omega 256: Using Runyankore to share her language and culture with the world |url=https://mbu.ug/2025/08/21/omega-256-using-runyankore-to-share-her-language-and-culture-with-the-world/ |access-date=2025-11-25 |website=MBU |language=en-US}}</ref> <ref name=":0">{{Cite web |last=ATILUK |first=NATHAN |date=2023-08-08 |title=I would be a doctor if I were not a musician – Omega 256 |url=https://observer.ug/lifestyle-entertainment/i-would-be-a-doctor-if-i-were-not-a-musician-omega-256/ |access-date=2025-11-25 |website=The Observer |language=en-US}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFATILUK2023">ATILUK, NATHAN (2023-08-08). [https://observer.ug/lifestyle-entertainment/i-would-be-a-doctor-if-i-were-not-a-musician-omega-256/ "I would be a doctor if I were not a musician – Omega 256"]. ''The Observer''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">2025-11-25</span></span>.</cite></ref>
== Laba ne ==
* [[Sheebah Karungi]]
* [[John Blaq]]
* [[Irene Ntale]]
== Ebijuliziddwamu ==
{{Reflist}}
5ucps4h5147ll99trr2f9ccg4mk2ef8
Laika Umuhoza
0
13005
47610
2026-04-23T17:13:27Z
Charles Kalanzi
9748
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1348020148|Laika Umuhoza]]"
47610
wikitext
text/x-wiki
'''Laika Umuhoza''' [[:en:Ugandan|Munnayuganda]] omuyimbi era amanyiddwa n’erinnya lye erya siteegi Laika. Muyimbi, [[:en:Songwriter|muwandiisi wa nnyimba]] era akwata alubaamu ze ku nnyimba nga afro-zouk [[:en:Afro-pop|afro-pop]], ne afro-RnB. Laika yakulira [[:en:Munyonyo|Munyonyo]], ekitundu ekisangibwa mu bitundu by’e [[Kampala]] kyokka nga yazaalibwa mu [[Kanungu (disitulikit)|disitulikiti y’e Kanungu]] mubugwanjuba bwa Uganda. Omulimu gwe ogw'okuyimba gubadde guva mu bantu nga Alicia Keys, Lauryn Hill ne Beyonce omuli n'abayimbi ba Uganda nga [[Lillian Mbabazi|Lilian Mbabazi]] . <ref>{{Cite web |title=Laika Biography, Wiki, Profile, Life Story |url=https://www.howwe.ug/Laika/biography |access-date=2025-11-24 |website=www.howwe.ug |language=en}}</ref> <ref name=":0">{{Cite web |title=Laika Biography, Profile, Facts, Life Story, About Laika |url=https://pearltunes.ug/Laika/biography |access-date=2025-11-24 |website=PearlTunes |language=en}}</ref> <ref>{{Cite web |last=Reporter |first=NewVision |date=2023-08-26 |title=Singer Laika irked by fans claiming that she sleeps with manager |url=https://www.newvision.co.ug/category/entertainment/singer-laika-irked-by-fans-claiming-that-she-NV_168533 |access-date=2025-11-24 |website=New Vision}}</ref> <ref>{{Cite web |date=2023-04-21 |title=Singer Laika signs with Ray Pan Promotions |url=https://www.pulse.ug/story/singer-laika-signs-with-ray-pan-promotions-2024073109070591288 |access-date=2025-11-24 |website=Pulse Uganda |language=en}}</ref>
j4gdfwds604b8okqmo2731xm1d65zxf
47611
47610
2026-04-23T17:16:25Z
Charles Kalanzi
9748
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1348020148|Laika Umuhoza]]"
47611
wikitext
text/x-wiki
'''Laika Umuhoza''' [[:en:Ugandan|Munnayuganda]] omuyimbi era amanyiddwa n’erinnya lye erya siteegi Laika. Muyimbi, [[:en:Songwriter|muwandiisi wa nnyimba]] era akwata alubaamu ze ku nnyimba nga afro-zouk [[:en:Afro-pop|afro-pop]], ne afro-RnB. Laika yakulira [[:en:Munyonyo|Munyonyo]], ekitundu ekisangibwa mu bitundu by’e [[Kampala]] kyokka nga yazaalibwa mu [[Kanungu (disitulikit)|disitulikiti y’e Kanungu]] mubugwanjuba bwa Uganda. Abayimbi nga [[:en:Alicia_Keys|Alicia Keys]], [[:en:Lauryn_Hill|Lauryn Hill]] ne [[:en:Beyoncé|Beyonce]] omuli n'abayimbi ba Uganda nga [[Lillian Mbabazi|Lilian Mbabazi]] be bamu ku baamusikiriza okuyimba. <ref>{{Cite web |title=Laika Biography, Wiki, Profile, Life Story |url=https://www.howwe.ug/Laika/biography |access-date=2025-11-24 |website=www.howwe.ug |language=en}}</ref> <ref name=":0">{{Cite web |title=Laika Biography, Profile, Facts, Life Story, About Laika |url=https://pearltunes.ug/Laika/biography |access-date=2025-11-24 |website=PearlTunes |language=en}}</ref> <ref>{{Cite web |last=Reporter |first=NewVision |date=2023-08-26 |title=Singer Laika irked by fans claiming that she sleeps with manager |url=https://www.newvision.co.ug/category/entertainment/singer-laika-irked-by-fans-claiming-that-she-NV_168533 |access-date=2025-11-24 |website=New Vision}}</ref> <ref>{{Cite web |date=2023-04-21 |title=Singer Laika signs with Ray Pan Promotions |url=https://www.pulse.ug/story/singer-laika-signs-with-ray-pan-promotions-2024073109070591288 |access-date=2025-11-24 |website=Pulse Uganda |language=en}}</ref>
sxglgpiq3g7x6zcyexcnw7fnp1aobin
47612
47611
2026-04-23T17:18:54Z
Charles Kalanzi
9748
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1348020148|Laika Umuhoza]]"
47612
wikitext
text/x-wiki
'''Laika Umuhoza''' [[:en:Ugandan|Munnayuganda]] omuyimbi era amanyiddwa n’erinnya lye erya siteegi Laika. Muyimbi, [[:en:Songwriter|muwandiisi wa nnyimba]] era akwata alubaamu ze ku nnyimba nga afro-zouk [[:en:Afro-pop|afro-pop]], ne afro-RnB. Laika yakulira [[:en:Munyonyo|Munyonyo]], ekitundu ekisangibwa mu bitundu by’e [[Kampala]] kyokka nga yazaalibwa mu [[Kanungu (disitulikit)|disitulikiti y’e Kanungu]] mubugwanjuba bwa Uganda. Abayimbi nga [[:en:Alicia_Keys|Alicia Keys]], [[:en:Lauryn_Hill|Lauryn Hill]] ne [[:en:Beyoncé|Beyonce]] omuli n'abayimbi ba Uganda nga [[Lillian Mbabazi|Lilian Mbabazi]] be bamu ku baamusikiriza okuyimba. <ref>{{Cite web |title=Laika Biography, Wiki, Profile, Life Story |url=https://www.howwe.ug/Laika/biography |access-date=2025-11-24 |website=www.howwe.ug |language=en}}</ref> <ref name=":0">{{Cite web |title=Laika Biography, Profile, Facts, Life Story, About Laika |url=https://pearltunes.ug/Laika/biography |access-date=2025-11-24 |website=PearlTunes |language=en}}</ref> <ref>{{Cite web |last=Reporter |first=NewVision |date=2023-08-26 |title=Singer Laika irked by fans claiming that she sleeps with manager |url=https://www.newvision.co.ug/category/entertainment/singer-laika-irked-by-fans-claiming-that-she-NV_168533 |access-date=2025-11-24 |website=New Vision}}</ref> <ref>{{Cite web |date=2023-04-21 |title=Singer Laika signs with Ray Pan Promotions |url=https://www.pulse.ug/story/singer-laika-signs-with-ray-pan-promotions-2024073109070591288 |access-date=2025-11-24 |website=Pulse Uganda |language=en}}</ref>
== Obuto bwe n’okusoma kwe ==
Laika Umuhoza yatandika okuyimba oluvannyuma lw’okutikkirwa mu ttendekero lya America li [[:en:University_of_Virginia's_College_at_Wise|University of Virginia’s College]] e Wise mu 2019 n’afuna diguli mu by’okubala ebitabo. Mu 2020, yafulumya oluyimba lwe olwasooka olwa "My type" era alubaamu ezaddirira ne zigoberera nga overdose, Netwalira, your body, love story, You single ne Nzuuno. Ennyimba ze zinyumirwa nnyo abawagizi ne bapulodyusa be. <ref>{{Cite web |title=Laika Umuhoza - The University of Virginia's College at Wise {{!}} WayUp |url=https://www.wayup.com/profile/Laika-Umuhoza-7a6e03e3b7/ |access-date=2025-11-24 |website=www.wayup.com |language=en-US}}</ref> <ref name=":0">{{Cite web |title=Laika Biography, Profile, Facts, Life Story, About Laika |url=https://pearltunes.ug/Laika/biography |access-date=2025-11-24 |website=PearlTunes |language=en}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://pearltunes.ug/Laika/biography "Laika Biography, Profile, Facts, Life Story, About Laika"]. ''PearlTunes''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">2025-11-24</span></span>.</cite></ref> <ref>{{Cite web |last=Matovu |first=Ibrahim Ibrahim Abbas |date=2025-01-08 |title=Bajjo Confesses Love for Laika Music |url=https://sanyufm.com/bajjo-confesses-love-for-laika-music/ |access-date=2025-11-24 |website=Sanyu FM 88.2 |language=en-US}}</ref> <ref>{{Cite web |last=Platform |first=Ugmuziki Online Audio Streaming |date=2023-08-25 |title=Laika Music Biography, Her Music Profile, Age,Education,Husband,Real Name,Net Worth - ugmuziki.com |url=https://www.ugmuziki.com/artists/laika-music |access-date=2025-11-24 |website=Ugmuziki Online Audio Streaming Platform |language=en}}</ref>
ege60zq2jjgc7dsfp87dmlyseahaqnk
47613
47612
2026-04-23T17:21:26Z
Charles Kalanzi
9748
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1348020148|Laika Umuhoza]]"
47613
wikitext
text/x-wiki
'''Laika Umuhoza''' [[:en:Ugandan|Munnayuganda]] omuyimbi era amanyiddwa n’erinnya lye erya siteegi Laika. Muyimbi, [[:en:Songwriter|muwandiisi wa nnyimba]] era akwata alubaamu ze ku nnyimba nga afro-zouk [[:en:Afro-pop|afro-pop]], ne afro-RnB. Laika yakulira [[:en:Munyonyo|Munyonyo]], ekitundu ekisangibwa mu bitundu by’e [[Kampala]] kyokka nga yazaalibwa mu [[Kanungu (disitulikit)|disitulikiti y’e Kanungu]] mubugwanjuba bwa Uganda. Abayimbi nga [[:en:Alicia_Keys|Alicia Keys]], [[:en:Lauryn_Hill|Lauryn Hill]] ne [[:en:Beyoncé|Beyonce]] omuli n'abayimbi ba Uganda nga [[Lillian Mbabazi|Lilian Mbabazi]] be bamu ku baamusikiriza okuyimba. <ref>{{Cite web |title=Laika Biography, Wiki, Profile, Life Story |url=https://www.howwe.ug/Laika/biography |access-date=2025-11-24 |website=www.howwe.ug |language=en}}</ref> <ref name=":0">{{Cite web |title=Laika Biography, Profile, Facts, Life Story, About Laika |url=https://pearltunes.ug/Laika/biography |access-date=2025-11-24 |website=PearlTunes |language=en}}</ref> <ref>{{Cite web |last=Reporter |first=NewVision |date=2023-08-26 |title=Singer Laika irked by fans claiming that she sleeps with manager |url=https://www.newvision.co.ug/category/entertainment/singer-laika-irked-by-fans-claiming-that-she-NV_168533 |access-date=2025-11-24 |website=New Vision}}</ref> <ref>{{Cite web |date=2023-04-21 |title=Singer Laika signs with Ray Pan Promotions |url=https://www.pulse.ug/story/singer-laika-signs-with-ray-pan-promotions-2024073109070591288 |access-date=2025-11-24 |website=Pulse Uganda |language=en}}</ref>
== Obuto bwe n’okusoma kwe ==
Laika Umuhoza yatandika okuyimba oluvannyuma lw’okutikkirwa mu ttendekero lya America li [[:en:University_of_Virginia's_College_at_Wise|University of Virginia’s College]] e Wise mu 2019 n’afuna diguli mu by’okubala ebitabo. Mu 2020, yafulumya oluyimba lwe olwasooka olwa "My type" era alubaamu ezaddirira ne zigoberera nga overdose, Netwalira, your body, love story, You single ne Nzuuno. Ennyimba ze zinyumirwa nnyo abawagizi ne bapulodyusa be. <ref>{{Cite web |title=Laika Umuhoza - The University of Virginia's College at Wise {{!}} WayUp |url=https://www.wayup.com/profile/Laika-Umuhoza-7a6e03e3b7/ |access-date=2025-11-24 |website=www.wayup.com |language=en-US}}</ref> <ref name=":0">{{Cite web |title=Laika Biography, Profile, Facts, Life Story, About Laika |url=https://pearltunes.ug/Laika/biography |access-date=2025-11-24 |website=PearlTunes |language=en}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://pearltunes.ug/Laika/biography "Laika Biography, Profile, Facts, Life Story, About Laika"]. ''PearlTunes''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">2025-11-24</span></span>.</cite></ref> <ref>{{Cite web |last=Matovu |first=Ibrahim Ibrahim Abbas |date=2025-01-08 |title=Bajjo Confesses Love for Laika Music |url=https://sanyufm.com/bajjo-confesses-love-for-laika-music/ |access-date=2025-11-24 |website=Sanyu FM 88.2 |language=en-US}}</ref> <ref>{{Cite web |last=Platform |first=Ugmuziki Online Audio Streaming |date=2023-08-25 |title=Laika Music Biography, Her Music Profile, Age,Education,Husband,Real Name,Net Worth - ugmuziki.com |url=https://www.ugmuziki.com/artists/laika-music |access-date=2025-11-24 |website=Ugmuziki Online Audio Streaming Platform |language=en}}</ref>
== Obulamu bwe ==
Laika Umuhoza yategeeza nti ajja kufumbirwa n’okufuna amaka mu myaka gye egy’obukulu 30. <ref>{{Cite web |last=Mwesigwa |first=Solomon |date=2023-05-07 |title=I plan to give birth in my early 30s - Laika Music |url=https://mbu.ug/2023/05/07/i-plan-to-give-birth-in-my-early-30s-laika/ |access-date=2025-11-24 |website=MBU |language=en-US}}</ref>
j9zlrokv6n3sfe9e6nqv8rq34omy260
47614
47613
2026-04-23T17:21:39Z
Charles Kalanzi
9748
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1348020148|Laika Umuhoza]]"
47614
wikitext
text/x-wiki
'''Laika Umuhoza''' [[:en:Ugandan|Munnayuganda]] omuyimbi era amanyiddwa n’erinnya lye erya siteegi Laika. Muyimbi, [[:en:Songwriter|muwandiisi wa nnyimba]] era akwata alubaamu ze ku nnyimba nga afro-zouk [[:en:Afro-pop|afro-pop]], ne afro-RnB. Laika yakulira [[:en:Munyonyo|Munyonyo]], ekitundu ekisangibwa mu bitundu by’e [[Kampala]] kyokka nga yazaalibwa mu [[Kanungu (disitulikit)|disitulikiti y’e Kanungu]] mubugwanjuba bwa Uganda. Abayimbi nga [[:en:Alicia_Keys|Alicia Keys]], [[:en:Lauryn_Hill|Lauryn Hill]] ne [[:en:Beyoncé|Beyonce]] omuli n'abayimbi ba Uganda nga [[Lillian Mbabazi|Lilian Mbabazi]] be bamu ku baamusikiriza okuyimba. <ref>{{Cite web |title=Laika Biography, Wiki, Profile, Life Story |url=https://www.howwe.ug/Laika/biography |access-date=2025-11-24 |website=www.howwe.ug |language=en}}</ref> <ref name=":0">{{Cite web |title=Laika Biography, Profile, Facts, Life Story, About Laika |url=https://pearltunes.ug/Laika/biography |access-date=2025-11-24 |website=PearlTunes |language=en}}</ref> <ref>{{Cite web |last=Reporter |first=NewVision |date=2023-08-26 |title=Singer Laika irked by fans claiming that she sleeps with manager |url=https://www.newvision.co.ug/category/entertainment/singer-laika-irked-by-fans-claiming-that-she-NV_168533 |access-date=2025-11-24 |website=New Vision}}</ref> <ref>{{Cite web |date=2023-04-21 |title=Singer Laika signs with Ray Pan Promotions |url=https://www.pulse.ug/story/singer-laika-signs-with-ray-pan-promotions-2024073109070591288 |access-date=2025-11-24 |website=Pulse Uganda |language=en}}</ref>
== Obuto bwe n’okusoma kwe ==
Laika Umuhoza yatandika okuyimba oluvannyuma lw’okutikkirwa mu ttendekero lya America li [[:en:University_of_Virginia's_College_at_Wise|University of Virginia’s College]] e Wise mu 2019 n’afuna diguli mu by’okubala ebitabo. Mu 2020, yafulumya oluyimba lwe olwasooka olwa "My type" era alubaamu ezaddirira ne zigoberera nga overdose, Netwalira, your body, love story, You single ne Nzuuno. Ennyimba ze zinyumirwa nnyo abawagizi ne bapulodyusa be. <ref>{{Cite web |title=Laika Umuhoza - The University of Virginia's College at Wise {{!}} WayUp |url=https://www.wayup.com/profile/Laika-Umuhoza-7a6e03e3b7/ |access-date=2025-11-24 |website=www.wayup.com |language=en-US}}</ref> <ref name=":0">{{Cite web |title=Laika Biography, Profile, Facts, Life Story, About Laika |url=https://pearltunes.ug/Laika/biography |access-date=2025-11-24 |website=PearlTunes |language=en}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://pearltunes.ug/Laika/biography "Laika Biography, Profile, Facts, Life Story, About Laika"]. ''PearlTunes''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">2025-11-24</span></span>.</cite></ref> <ref>{{Cite web |last=Matovu |first=Ibrahim Ibrahim Abbas |date=2025-01-08 |title=Bajjo Confesses Love for Laika Music |url=https://sanyufm.com/bajjo-confesses-love-for-laika-music/ |access-date=2025-11-24 |website=Sanyu FM 88.2 |language=en-US}}</ref> <ref>{{Cite web |last=Platform |first=Ugmuziki Online Audio Streaming |date=2023-08-25 |title=Laika Music Biography, Her Music Profile, Age,Education,Husband,Real Name,Net Worth - ugmuziki.com |url=https://www.ugmuziki.com/artists/laika-music |access-date=2025-11-24 |website=Ugmuziki Online Audio Streaming Platform |language=en}}</ref>
== Obulamu bwe ==
Laika Umuhoza yategeeza nti ajja kufumbirwa n’okufuna amaka mu myaka gye egy’obukulu 30. <ref>{{Cite web |last=Mwesigwa |first=Solomon |date=2023-05-07 |title=I plan to give birth in my early 30s - Laika Music |url=https://mbu.ug/2023/05/07/i-plan-to-give-birth-in-my-early-30s-laika/ |access-date=2025-11-24 |website=MBU |language=en-US}}</ref>
== Laba ne ==
* [[Sheebah Karungi|Sheeba Karungi]]
* [[Irene Ntale]]
h7p2oavj5kyu298mf4cgeq3u7ojugcu
47615
47614
2026-04-23T17:22:01Z
Charles Kalanzi
9748
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1348020148|Laika Umuhoza]]"
47615
wikitext
text/x-wiki
'''Laika Umuhoza''' [[:en:Ugandan|Munnayuganda]] omuyimbi era amanyiddwa n’erinnya lye erya siteegi Laika. Muyimbi, [[:en:Songwriter|muwandiisi wa nnyimba]] era akwata alubaamu ze ku nnyimba nga afro-zouk [[:en:Afro-pop|afro-pop]], ne afro-RnB. Laika yakulira [[:en:Munyonyo|Munyonyo]], ekitundu ekisangibwa mu bitundu by’e [[Kampala]] kyokka nga yazaalibwa mu [[Kanungu (disitulikit)|disitulikiti y’e Kanungu]] mubugwanjuba bwa Uganda. Abayimbi nga [[:en:Alicia_Keys|Alicia Keys]], [[:en:Lauryn_Hill|Lauryn Hill]] ne [[:en:Beyoncé|Beyonce]] omuli n'abayimbi ba Uganda nga [[Lillian Mbabazi|Lilian Mbabazi]] be bamu ku baamusikiriza okuyimba. <ref>{{Cite web |title=Laika Biography, Wiki, Profile, Life Story |url=https://www.howwe.ug/Laika/biography |access-date=2025-11-24 |website=www.howwe.ug |language=en}}</ref> <ref name=":0">{{Cite web |title=Laika Biography, Profile, Facts, Life Story, About Laika |url=https://pearltunes.ug/Laika/biography |access-date=2025-11-24 |website=PearlTunes |language=en}}</ref> <ref>{{Cite web |last=Reporter |first=NewVision |date=2023-08-26 |title=Singer Laika irked by fans claiming that she sleeps with manager |url=https://www.newvision.co.ug/category/entertainment/singer-laika-irked-by-fans-claiming-that-she-NV_168533 |access-date=2025-11-24 |website=New Vision}}</ref> <ref>{{Cite web |date=2023-04-21 |title=Singer Laika signs with Ray Pan Promotions |url=https://www.pulse.ug/story/singer-laika-signs-with-ray-pan-promotions-2024073109070591288 |access-date=2025-11-24 |website=Pulse Uganda |language=en}}</ref>
== Obuto bwe n’okusoma kwe ==
Laika Umuhoza yatandika okuyimba oluvannyuma lw’okutikkirwa mu ttendekero lya America li [[:en:University_of_Virginia's_College_at_Wise|University of Virginia’s College]] e Wise mu 2019 n’afuna diguli mu by’okubala ebitabo. Mu 2020, yafulumya oluyimba lwe olwasooka olwa "My type" era alubaamu ezaddirira ne zigoberera nga overdose, Netwalira, your body, love story, You single ne Nzuuno. Ennyimba ze zinyumirwa nnyo abawagizi ne bapulodyusa be. <ref>{{Cite web |title=Laika Umuhoza - The University of Virginia's College at Wise {{!}} WayUp |url=https://www.wayup.com/profile/Laika-Umuhoza-7a6e03e3b7/ |access-date=2025-11-24 |website=www.wayup.com |language=en-US}}</ref> <ref name=":0">{{Cite web |title=Laika Biography, Profile, Facts, Life Story, About Laika |url=https://pearltunes.ug/Laika/biography |access-date=2025-11-24 |website=PearlTunes |language=en}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://pearltunes.ug/Laika/biography "Laika Biography, Profile, Facts, Life Story, About Laika"]. ''PearlTunes''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">2025-11-24</span></span>.</cite></ref> <ref>{{Cite web |last=Matovu |first=Ibrahim Ibrahim Abbas |date=2025-01-08 |title=Bajjo Confesses Love for Laika Music |url=https://sanyufm.com/bajjo-confesses-love-for-laika-music/ |access-date=2025-11-24 |website=Sanyu FM 88.2 |language=en-US}}</ref> <ref>{{Cite web |last=Platform |first=Ugmuziki Online Audio Streaming |date=2023-08-25 |title=Laika Music Biography, Her Music Profile, Age,Education,Husband,Real Name,Net Worth - ugmuziki.com |url=https://www.ugmuziki.com/artists/laika-music |access-date=2025-11-24 |website=Ugmuziki Online Audio Streaming Platform |language=en}}</ref>
== Obulamu bwe ==
Laika Umuhoza yategeeza nti ajja kufumbirwa n’okufuna amaka mu myaka gye egy’obukulu 30. <ref>{{Cite web |last=Mwesigwa |first=Solomon |date=2023-05-07 |title=I plan to give birth in my early 30s - Laika Music |url=https://mbu.ug/2023/05/07/i-plan-to-give-birth-in-my-early-30s-laika/ |access-date=2025-11-24 |website=MBU |language=en-US}}</ref>
== Laba ne ==
* [[Sheebah Karungi|Sheeba Karungi]]
* [[Irene Ntale]]
== Ebijuliziddwamu ==
{{Reflist}}
8xds13q5nspwjukn6pja9oj2ean4sa4
Grace Lubega
0
13006
47616
2026-04-23T17:32:01Z
Charles Kalanzi
9748
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1335615390|Grace Lubega]]"
47616
wikitext
text/x-wiki
'''Grace Lubega Matovu''' mukulembeze w'abakrisitaayo Abapentekoti mu Uganda, omuyimbi, eyali omukozi mu bbanka era nga ye mutandisi wa [[:en:Phaneroo_Ministries_International|Phaneroo Ministries International]], obuweereza bw’enjiri obusangibwa mu Kampala. <ref>{{Cite web |last=Reporter |first=NewVision |date=2023-07-21 |title=Faithful wish Phaneroo's Apostle Grace Lubega a happy birthday |url=https://www.newvision.co.ug/category/entertainment/faithful-wish-phaneroos-apostle-grace-lubega-NV_165582 |access-date=2025-09-23 |website=New Vision}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Grace Lubega |url=https://www.god.tv/ministries/grace-lubega/ |access-date=2025-09-23 |website=God TV |language=en-GB}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Apostle Grace Lubega Biography: Age, wife, work experience, starting Phaneroo and more |url=https://ultimatepost.dantty.com/post/2935 |access-date=2025-09-23 |website=The Ultimate Post |language=en}}</ref> <ref name=":1">{{Cite web |last=Man |first=The New |date=2025-09-06 |title=Biography of Apostle Grace Lubega |url=https://www.thenewman.org.ng/2023/01/biography-of-apostle-grace-lubega.html |access-date=2025-09-23 |website=The New Man Movement – Helping you Life a Godly Life}}</ref>Amanyiddwa olw'okusomesa n'okubuulira enjiri buli wiiki, okusaba okw'amaanyi okubeera mu bifo eby'olukale, n'okubunyisa obubaka ku mikutu gy'empuliziganya egituuka ku bantu mu Uganda n'ebweru waayo. <ref name=":0">{{Cite web |date=2024-08-10 |title=Phaneroo at 10: More than a church ministry |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/phaneroo-at-10-more-than-a-church-ministry-4720598 |access-date=2025-09-23 |website=Monitor |language=en}}</ref> <ref name=":2">{{Cite web |date=2025-08-10 |title=Phaneroo services, come rain or shine |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/lifestyle/religion/phaneroo-services-come-rain-or-shine-5149558 |access-date=2025-09-23 |website=Monitor |language=en}}</ref> <ref name=":6">{{Cite web |title=Apostle Grace Lubega Biography: Age, wife, work experience, starting Phaneroo and more {{!}} Pulse Uganda |url=https://www.pulse.ug/articles/entertainment/apostle-grace-lubega-biography-2025051310345157345 |access-date=2025-09-23 |website=www.pulse.ug |language=en}}</ref>
pcul9gqhzptnk8q2ek8bh9nmfcdu49w
47617
47616
2026-04-23T17:34:41Z
Charles Kalanzi
9748
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1335615390|Grace Lubega]]"
47617
wikitext
text/x-wiki
'''Grace Lubega Matovu''' mukulembeze w'abakrisitaayo Abapentekoti mu Uganda, omuyimbi, eyali omukozi mu bbanka era nga ye mutandisi wa [[:en:Phaneroo_Ministries_International|Phaneroo Ministries International]], obuweereza bw’enjiri obusangibwa mu Kampala. <ref>{{Cite web |last=Reporter |first=NewVision |date=2023-07-21 |title=Faithful wish Phaneroo's Apostle Grace Lubega a happy birthday |url=https://www.newvision.co.ug/category/entertainment/faithful-wish-phaneroos-apostle-grace-lubega-NV_165582 |access-date=2025-09-23 |website=New Vision}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Grace Lubega |url=https://www.god.tv/ministries/grace-lubega/ |access-date=2025-09-23 |website=God TV |language=en-GB}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Apostle Grace Lubega Biography: Age, wife, work experience, starting Phaneroo and more |url=https://ultimatepost.dantty.com/post/2935 |access-date=2025-09-23 |website=The Ultimate Post |language=en}}</ref> <ref name=":1">{{Cite web |last=Man |first=The New |date=2025-09-06 |title=Biography of Apostle Grace Lubega |url=https://www.thenewman.org.ng/2023/01/biography-of-apostle-grace-lubega.html |access-date=2025-09-23 |website=The New Man Movement – Helping you Life a Godly Life}}</ref>Amanyiddwa olw'okusomesa n'okubuulira enjiri buli wiiki, okusaba okw'amaanyi okubeera mu bifo eby'olukale, n'okubunyisa obubaka ku mikutu gy'empuliziganya egituuka ku bantu mu Uganda n'ebweru waayo. <ref name=":0">{{Cite web |date=2024-08-10 |title=Phaneroo at 10: More than a church ministry |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/phaneroo-at-10-more-than-a-church-ministry-4720598 |access-date=2025-09-23 |website=Monitor |language=en}}</ref> <ref name=":2">{{Cite web |date=2025-08-10 |title=Phaneroo services, come rain or shine |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/lifestyle/religion/phaneroo-services-come-rain-or-shine-5149558 |access-date=2025-09-23 |website=Monitor |language=en}}</ref> <ref name=":6">{{Cite web |title=Apostle Grace Lubega Biography: Age, wife, work experience, starting Phaneroo and more {{!}} Pulse Uganda |url=https://www.pulse.ug/articles/entertainment/apostle-grace-lubega-biography-2025051310345157345 |access-date=2025-09-23 |website=www.pulse.ug |language=en}}</ref>
== Ensibuko n’obuyigirize ==
Omutume Grace yazaalibwa mu maka [[:en:Catholic_Church|g’Abakatuliki aba Roma]] kyokka n’akyuka nafuuka omulokole ku myaka munaana ku crusade. <ref>{{Cite web |last=Uganda |first=Watchdog |date=2018-09-30 |title=PROFILE: Who is Apostle Grace Lubega? |url=https://www.watchdoguganda.com/news/20180930/48386/profile-who-is-apostle-grace-lubega.html |access-date=2025-09-23 |website=Watchdog Uganda |language=en-GB}}</ref> Yasoma Social Work ne Social Administration (SWASA) ku [[Uganda Christian University]] . Yafuna diguli ey’ekitiibwa eya Doctorate of Divinity mu February 2023 okuva mu ttendekero ly’eby’eddiini erya Zoe Life Theological College erisangibwa mu Amerika olw’obuweereza bwe n’obukulembeze obw’omwoyo. <ref>{{Cite web |last=ebukafavour |date=2024-01-02 |title=Apostle Grace Lubega: Biography, Age, Net Worth, Family, Career and Achievements |url=https://myschoolplugng.com/biography/apostle-grace-lubega-biography/ |access-date=2025-09-23 |website=MySchoolPlugNg |language=en-US}}</ref> <ref>{{Cite web |last=Reporter |first=C. B. |date=2023-02-22 |title=Phaneroo's Apostle Grace Lubega Awarded Honorary Doctorate By US University |url=https://campusbee.ug/news/phaneroos-apostle-grace-lubega-awarded-honorary-doctorate-by-us-university/ |access-date=2025-09-23 |website=Campus Bee |language=en-US}}</ref>
ig8yzh7bk0oh43jh5l96w01iry9wrf8
47618
47617
2026-04-23T17:35:52Z
Charles Kalanzi
9748
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1335615390|Grace Lubega]]"
47618
wikitext
text/x-wiki
'''Grace Lubega Matovu''' mukulembeze w'abakrisitaayo Abapentekoti mu Uganda, omuyimbi, eyali omukozi mu bbanka era nga ye mutandisi wa [[:en:Phaneroo_Ministries_International|Phaneroo Ministries International]], obuweereza bw’enjiri obusangibwa mu Kampala. <ref>{{Cite web |last=Reporter |first=NewVision |date=2023-07-21 |title=Faithful wish Phaneroo's Apostle Grace Lubega a happy birthday |url=https://www.newvision.co.ug/category/entertainment/faithful-wish-phaneroos-apostle-grace-lubega-NV_165582 |access-date=2025-09-23 |website=New Vision}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Grace Lubega |url=https://www.god.tv/ministries/grace-lubega/ |access-date=2025-09-23 |website=God TV |language=en-GB}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Apostle Grace Lubega Biography: Age, wife, work experience, starting Phaneroo and more |url=https://ultimatepost.dantty.com/post/2935 |access-date=2025-09-23 |website=The Ultimate Post |language=en}}</ref> <ref name=":1">{{Cite web |last=Man |first=The New |date=2025-09-06 |title=Biography of Apostle Grace Lubega |url=https://www.thenewman.org.ng/2023/01/biography-of-apostle-grace-lubega.html |access-date=2025-09-23 |website=The New Man Movement – Helping you Life a Godly Life}}</ref>Amanyiddwa olw'okusomesa n'okubuulira enjiri buli wiiki, okusaba okw'amaanyi okubeera mu bifo eby'olukale, n'okubunyisa obubaka ku mikutu gy'empuliziganya egituuka ku bantu mu Uganda n'ebweru waayo. <ref name=":0">{{Cite web |date=2024-08-10 |title=Phaneroo at 10: More than a church ministry |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/phaneroo-at-10-more-than-a-church-ministry-4720598 |access-date=2025-09-23 |website=Monitor |language=en}}</ref> <ref name=":2">{{Cite web |date=2025-08-10 |title=Phaneroo services, come rain or shine |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/lifestyle/religion/phaneroo-services-come-rain-or-shine-5149558 |access-date=2025-09-23 |website=Monitor |language=en}}</ref> <ref name=":6">{{Cite web |title=Apostle Grace Lubega Biography: Age, wife, work experience, starting Phaneroo and more {{!}} Pulse Uganda |url=https://www.pulse.ug/articles/entertainment/apostle-grace-lubega-biography-2025051310345157345 |access-date=2025-09-23 |website=www.pulse.ug |language=en}}</ref>
== Ensibuko n’obuyigirize ==
Omutume Grace yazaalibwa mu maka [[:en:Catholic_Church|g’Abakatuliki aba Roma]] kyokka n’akyuka nafuuka omulokole ku myaka munaana ku crusade. <ref>{{Cite web |last=Uganda |first=Watchdog |date=2018-09-30 |title=PROFILE: Who is Apostle Grace Lubega? |url=https://www.watchdoguganda.com/news/20180930/48386/profile-who-is-apostle-grace-lubega.html |access-date=2025-09-23 |website=Watchdog Uganda |language=en-GB}}</ref> Yasoma Social Work ne Social Administration (SWASA) ku [[Uganda Christian University]] . Yafuna diguli ey’ekitiibwa eya Doctorate of Divinity mu Gwokubiri 2023 okuva mu ttendekero ly’eby’eddiini erya Zoe Life Theological College erisangibwa mu Amerika olw’obuweereza bwe n’obukulembeze obw’omwoyo. <ref>{{Cite web |last=ebukafavour |date=2024-01-02 |title=Apostle Grace Lubega: Biography, Age, Net Worth, Family, Career and Achievements |url=https://myschoolplugng.com/biography/apostle-grace-lubega-biography/ |access-date=2025-09-23 |website=MySchoolPlugNg |language=en-US}}</ref> <ref>{{Cite web |last=Reporter |first=C. B. |date=2023-02-22 |title=Phaneroo's Apostle Grace Lubega Awarded Honorary Doctorate By US University |url=https://campusbee.ug/news/phaneroos-apostle-grace-lubega-awarded-honorary-doctorate-by-us-university/ |access-date=2025-09-23 |website=Campus Bee |language=en-US}}</ref>
jj66zo8gw9bcr6yn6va6ang2ezvhx2m
47619
47618
2026-04-23T17:40:08Z
Charles Kalanzi
9748
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1335615390|Grace Lubega]]"
47619
wikitext
text/x-wiki
'''Grace Lubega Matovu''' mukulembeze w'abakrisitaayo Abapentekoti mu Uganda, omuyimbi, eyali omukozi mu bbanka era nga ye mutandisi wa [[:en:Phaneroo_Ministries_International|Phaneroo Ministries International]], obuweereza bw’enjiri obusangibwa mu Kampala. <ref>{{Cite web |last=Reporter |first=NewVision |date=2023-07-21 |title=Faithful wish Phaneroo's Apostle Grace Lubega a happy birthday |url=https://www.newvision.co.ug/category/entertainment/faithful-wish-phaneroos-apostle-grace-lubega-NV_165582 |access-date=2025-09-23 |website=New Vision}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Grace Lubega |url=https://www.god.tv/ministries/grace-lubega/ |access-date=2025-09-23 |website=God TV |language=en-GB}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Apostle Grace Lubega Biography: Age, wife, work experience, starting Phaneroo and more |url=https://ultimatepost.dantty.com/post/2935 |access-date=2025-09-23 |website=The Ultimate Post |language=en}}</ref> <ref name=":1">{{Cite web |last=Man |first=The New |date=2025-09-06 |title=Biography of Apostle Grace Lubega |url=https://www.thenewman.org.ng/2023/01/biography-of-apostle-grace-lubega.html |access-date=2025-09-23 |website=The New Man Movement – Helping you Life a Godly Life}}</ref>Amanyiddwa olw'okusomesa n'okubuulira enjiri buli wiiki, okusaba okw'amaanyi okubeera mu bifo eby'olukale, n'okubunyisa obubaka ku mikutu gy'empuliziganya egituuka ku bantu mu Uganda n'ebweru waayo. <ref name=":0">{{Cite web |date=2024-08-10 |title=Phaneroo at 10: More than a church ministry |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/phaneroo-at-10-more-than-a-church-ministry-4720598 |access-date=2025-09-23 |website=Monitor |language=en}}</ref> <ref name=":2">{{Cite web |date=2025-08-10 |title=Phaneroo services, come rain or shine |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/lifestyle/religion/phaneroo-services-come-rain-or-shine-5149558 |access-date=2025-09-23 |website=Monitor |language=en}}</ref> <ref name=":6">{{Cite web |title=Apostle Grace Lubega Biography: Age, wife, work experience, starting Phaneroo and more {{!}} Pulse Uganda |url=https://www.pulse.ug/articles/entertainment/apostle-grace-lubega-biography-2025051310345157345 |access-date=2025-09-23 |website=www.pulse.ug |language=en}}</ref>
== Ensibuko n’obuyigirize ==
Omutume Grace yazaalibwa mu maka [[:en:Catholic_Church|g’Abakatuliki aba Roma]] kyokka n’akyuka nafuuka omulokole ku myaka munaana ku crusade. <ref>{{Cite web |last=Uganda |first=Watchdog |date=2018-09-30 |title=PROFILE: Who is Apostle Grace Lubega? |url=https://www.watchdoguganda.com/news/20180930/48386/profile-who-is-apostle-grace-lubega.html |access-date=2025-09-23 |website=Watchdog Uganda |language=en-GB}}</ref> Yasoma Social Work ne Social Administration (SWASA) ku [[Uganda Christian University]] . Yafuna diguli ey’ekitiibwa eya Doctorate of Divinity mu Gwokubiri 2023 okuva mu ttendekero ly’eby’eddiini erya Zoe Life Theological College erisangibwa mu Amerika olw’obuweereza bwe n’obukulembeze obw’omwoyo. <ref>{{Cite web |last=ebukafavour |date=2024-01-02 |title=Apostle Grace Lubega: Biography, Age, Net Worth, Family, Career and Achievements |url=https://myschoolplugng.com/biography/apostle-grace-lubega-biography/ |access-date=2025-09-23 |website=MySchoolPlugNg |language=en-US}}</ref> <ref>{{Cite web |last=Reporter |first=C. B. |date=2023-02-22 |title=Phaneroo's Apostle Grace Lubega Awarded Honorary Doctorate By US University |url=https://campusbee.ug/news/phaneroos-apostle-grace-lubega-awarded-honorary-doctorate-by-us-university/ |access-date=2025-09-23 |website=Campus Bee |language=en-US}}</ref>
== Emirimu gye ==
Nga tannaba kwewaayo mu bujjuvu mu buweereza bw’Ekikristaayo, Grace Lubega ye yali akulira okulabirira bakasitoma mu [[:en:KCB_Bank_Kenya_Limited|bbanka y’ebyobusuubuzi eya Kenya]] (KCB). <ref name=":6">{{Cite web |title=Apostle Grace Lubega Biography: Age, wife, work experience, starting Phaneroo and more {{!}} Pulse Uganda |url=https://www.pulse.ug/articles/entertainment/apostle-grace-lubega-biography-2025051310345157345 |access-date=2025-09-23 |website=www.pulse.ug |language=en}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.pulse.ug/articles/entertainment/apostle-grace-lubega-biography-2025051310345157345 "Apostle Grace Lubega Biography: Age, wife, work experience, starting Phaneroo and more | Pulse Uganda"]. ''www.pulse.ug''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">2025-09-23</span></span>.</cite></ref> Omulimu gwe gwali gukwata ku mirimu gy’okuweereza bakasitoma n’enkolagana ne bakasitoma. Oluvannyuma Lubega yalekera awo okukola mu KCB mu myaka nga 2016-2018 ne yeewaayo okuwaayo ebiseera bye mu bujjuvu mu kkampuni ya Phaneroo Ministries International . <ref name=":6" /> <ref>{{Cite web |date=2025-01-14 |title=Apostle Grace Lubega Biography: Wife, Family & Christian Ministry |url=https://gobio.com.ng/apostle-grace-lubega-biography/ |access-date=2025-09-23 |language=en-US}}</ref>
cbe3fn6hz4kiyng0kkr489picttetb3
47620
47619
2026-04-23T17:42:25Z
Charles Kalanzi
9748
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1335615390|Grace Lubega]]"
47620
wikitext
text/x-wiki
'''Grace Lubega Matovu''' mukulembeze w'abakrisitaayo Abapentekoti mu Uganda, omuyimbi, eyali omukozi mu bbanka era nga ye mutandisi wa [[:en:Phaneroo_Ministries_International|Phaneroo Ministries International]], obuweereza bw’enjiri obusangibwa mu Kampala. <ref>{{Cite web |last=Reporter |first=NewVision |date=2023-07-21 |title=Faithful wish Phaneroo's Apostle Grace Lubega a happy birthday |url=https://www.newvision.co.ug/category/entertainment/faithful-wish-phaneroos-apostle-grace-lubega-NV_165582 |access-date=2025-09-23 |website=New Vision}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Grace Lubega |url=https://www.god.tv/ministries/grace-lubega/ |access-date=2025-09-23 |website=God TV |language=en-GB}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Apostle Grace Lubega Biography: Age, wife, work experience, starting Phaneroo and more |url=https://ultimatepost.dantty.com/post/2935 |access-date=2025-09-23 |website=The Ultimate Post |language=en}}</ref> <ref name=":1">{{Cite web |last=Man |first=The New |date=2025-09-06 |title=Biography of Apostle Grace Lubega |url=https://www.thenewman.org.ng/2023/01/biography-of-apostle-grace-lubega.html |access-date=2025-09-23 |website=The New Man Movement – Helping you Life a Godly Life}}</ref>Amanyiddwa olw'okusomesa n'okubuulira enjiri buli wiiki, okusaba okw'amaanyi okubeera mu bifo eby'olukale, n'okubunyisa obubaka ku mikutu gy'empuliziganya egituuka ku bantu mu Uganda n'ebweru waayo. <ref name=":0">{{Cite web |date=2024-08-10 |title=Phaneroo at 10: More than a church ministry |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/phaneroo-at-10-more-than-a-church-ministry-4720598 |access-date=2025-09-23 |website=Monitor |language=en}}</ref> <ref name=":2">{{Cite web |date=2025-08-10 |title=Phaneroo services, come rain or shine |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/lifestyle/religion/phaneroo-services-come-rain-or-shine-5149558 |access-date=2025-09-23 |website=Monitor |language=en}}</ref> <ref name=":6">{{Cite web |title=Apostle Grace Lubega Biography: Age, wife, work experience, starting Phaneroo and more {{!}} Pulse Uganda |url=https://www.pulse.ug/articles/entertainment/apostle-grace-lubega-biography-2025051310345157345 |access-date=2025-09-23 |website=www.pulse.ug |language=en}}</ref>
== Ensibuko n’obuyigirize ==
Omutume Grace yazaalibwa mu maka [[:en:Catholic_Church|g’Abakatuliki aba Roma]] kyokka n’akyuka nafuuka omulokole ku myaka munaana ku crusade. <ref>{{Cite web |last=Uganda |first=Watchdog |date=2018-09-30 |title=PROFILE: Who is Apostle Grace Lubega? |url=https://www.watchdoguganda.com/news/20180930/48386/profile-who-is-apostle-grace-lubega.html |access-date=2025-09-23 |website=Watchdog Uganda |language=en-GB}}</ref> Yasoma Social Work ne Social Administration (SWASA) ku [[Uganda Christian University]] . Yafuna diguli ey’ekitiibwa eya Doctorate of Divinity mu Gwokubiri 2023 okuva mu ttendekero ly’eby’eddiini erya Zoe Life Theological College erisangibwa mu Amerika olw’obuweereza bwe n’obukulembeze obw’omwoyo. <ref>{{Cite web |last=ebukafavour |date=2024-01-02 |title=Apostle Grace Lubega: Biography, Age, Net Worth, Family, Career and Achievements |url=https://myschoolplugng.com/biography/apostle-grace-lubega-biography/ |access-date=2025-09-23 |website=MySchoolPlugNg |language=en-US}}</ref> <ref>{{Cite web |last=Reporter |first=C. B. |date=2023-02-22 |title=Phaneroo's Apostle Grace Lubega Awarded Honorary Doctorate By US University |url=https://campusbee.ug/news/phaneroos-apostle-grace-lubega-awarded-honorary-doctorate-by-us-university/ |access-date=2025-09-23 |website=Campus Bee |language=en-US}}</ref>
== Emirimu gye ==
Nga tannaba kwewaayo mu bujjuvu mu buweereza bw’Ekikristaayo, Grace Lubega ye yali akulira okulabirira bakasitoma mu [[:en:KCB_Bank_Kenya_Limited|bbanka y’ebyobusuubuzi eya Kenya]] (KCB). <ref name=":6">{{Cite web |title=Apostle Grace Lubega Biography: Age, wife, work experience, starting Phaneroo and more {{!}} Pulse Uganda |url=https://www.pulse.ug/articles/entertainment/apostle-grace-lubega-biography-2025051310345157345 |access-date=2025-09-23 |website=www.pulse.ug |language=en}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.pulse.ug/articles/entertainment/apostle-grace-lubega-biography-2025051310345157345 "Apostle Grace Lubega Biography: Age, wife, work experience, starting Phaneroo and more | Pulse Uganda"]. ''www.pulse.ug''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">2025-09-23</span></span>.</cite></ref> Omulimu gwe gwali gukwata ku mirimu gy’okuweereza bakasitoma n’enkolagana ne bakasitoma. Oluvannyuma Lubega yalekera awo okukola mu KCB mu myaka gya 2016-2018 ne yeewaayo okuwaayo ebiseera bye mu bujjuvu mu [[:en:Phaneroo_Ministries_International|Phaneroo Ministries International]] . <ref name=":6" /> <ref>{{Cite web |date=2025-01-14 |title=Apostle Grace Lubega Biography: Wife, Family & Christian Ministry |url=https://gobio.com.ng/apostle-grace-lubega-biography/ |access-date=2025-09-23 |language=en-US}}</ref>
pgvn1yuovwwwvl1gwvvrffq97exsuj2
47621
47620
2026-04-23T17:47:02Z
Charles Kalanzi
9748
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1335615390|Grace Lubega]]"
47621
wikitext
text/x-wiki
'''Grace Lubega Matovu''' mukulembeze w'abakrisitaayo Abapentekoti mu Uganda, omuyimbi, eyali omukozi mu bbanka era nga ye mutandisi wa [[:en:Phaneroo_Ministries_International|Phaneroo Ministries International]], obuweereza bw’enjiri obusangibwa mu Kampala. <ref>{{Cite web |last=Reporter |first=NewVision |date=2023-07-21 |title=Faithful wish Phaneroo's Apostle Grace Lubega a happy birthday |url=https://www.newvision.co.ug/category/entertainment/faithful-wish-phaneroos-apostle-grace-lubega-NV_165582 |access-date=2025-09-23 |website=New Vision}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Grace Lubega |url=https://www.god.tv/ministries/grace-lubega/ |access-date=2025-09-23 |website=God TV |language=en-GB}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Apostle Grace Lubega Biography: Age, wife, work experience, starting Phaneroo and more |url=https://ultimatepost.dantty.com/post/2935 |access-date=2025-09-23 |website=The Ultimate Post |language=en}}</ref> <ref name=":1">{{Cite web |last=Man |first=The New |date=2025-09-06 |title=Biography of Apostle Grace Lubega |url=https://www.thenewman.org.ng/2023/01/biography-of-apostle-grace-lubega.html |access-date=2025-09-23 |website=The New Man Movement – Helping you Life a Godly Life}}</ref>Amanyiddwa olw'okusomesa n'okubuulira enjiri buli wiiki, okusaba okw'amaanyi okubeera mu bifo eby'olukale, n'okubunyisa obubaka ku mikutu gy'empuliziganya egituuka ku bantu mu Uganda n'ebweru waayo. <ref name=":0">{{Cite web |date=2024-08-10 |title=Phaneroo at 10: More than a church ministry |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/phaneroo-at-10-more-than-a-church-ministry-4720598 |access-date=2025-09-23 |website=Monitor |language=en}}</ref> <ref name=":2">{{Cite web |date=2025-08-10 |title=Phaneroo services, come rain or shine |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/lifestyle/religion/phaneroo-services-come-rain-or-shine-5149558 |access-date=2025-09-23 |website=Monitor |language=en}}</ref> <ref name=":6">{{Cite web |title=Apostle Grace Lubega Biography: Age, wife, work experience, starting Phaneroo and more {{!}} Pulse Uganda |url=https://www.pulse.ug/articles/entertainment/apostle-grace-lubega-biography-2025051310345157345 |access-date=2025-09-23 |website=www.pulse.ug |language=en}}</ref>
== Ensibuko n’obuyigirize ==
Omutume Grace yazaalibwa mu maka [[:en:Catholic_Church|g’Abakatuliki aba Roma]] kyokka n’akyuka nafuuka omulokole ku myaka munaana ku crusade. <ref>{{Cite web |last=Uganda |first=Watchdog |date=2018-09-30 |title=PROFILE: Who is Apostle Grace Lubega? |url=https://www.watchdoguganda.com/news/20180930/48386/profile-who-is-apostle-grace-lubega.html |access-date=2025-09-23 |website=Watchdog Uganda |language=en-GB}}</ref> Yasoma Social Work ne Social Administration (SWASA) ku [[Uganda Christian University]] . Yafuna diguli ey’ekitiibwa eya Doctorate of Divinity mu Gwokubiri 2023 okuva mu ttendekero ly’eby’eddiini erya Zoe Life Theological College erisangibwa mu Amerika olw’obuweereza bwe n’obukulembeze obw’omwoyo. <ref>{{Cite web |last=ebukafavour |date=2024-01-02 |title=Apostle Grace Lubega: Biography, Age, Net Worth, Family, Career and Achievements |url=https://myschoolplugng.com/biography/apostle-grace-lubega-biography/ |access-date=2025-09-23 |website=MySchoolPlugNg |language=en-US}}</ref> <ref>{{Cite web |last=Reporter |first=C. B. |date=2023-02-22 |title=Phaneroo's Apostle Grace Lubega Awarded Honorary Doctorate By US University |url=https://campusbee.ug/news/phaneroos-apostle-grace-lubega-awarded-honorary-doctorate-by-us-university/ |access-date=2025-09-23 |website=Campus Bee |language=en-US}}</ref>
== Emirimu gye ==
Nga tannaba kwewaayo mu bujjuvu mu buweereza bw’Ekikristaayo, Grace Lubega ye yali akulira okulabirira bakasitoma mu [[:en:KCB_Bank_Kenya_Limited|bbanka y’ebyobusuubuzi eya Kenya]] (KCB). <ref name=":6">{{Cite web |title=Apostle Grace Lubega Biography: Age, wife, work experience, starting Phaneroo and more {{!}} Pulse Uganda |url=https://www.pulse.ug/articles/entertainment/apostle-grace-lubega-biography-2025051310345157345 |access-date=2025-09-23 |website=www.pulse.ug |language=en}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.pulse.ug/articles/entertainment/apostle-grace-lubega-biography-2025051310345157345 "Apostle Grace Lubega Biography: Age, wife, work experience, starting Phaneroo and more | Pulse Uganda"]. ''www.pulse.ug''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">2025-09-23</span></span>.</cite></ref> Omulimu gwe gwali gukwata ku mirimu gy’okuweereza bakasitoma n’enkolagana ne bakasitoma. Oluvannyuma Lubega yalekera awo okukola mu KCB mu myaka gya 2016-2018 ne yeewaayo okuwaayo ebiseera bye mu bujjuvu mu [[:en:Phaneroo_Ministries_International|Phaneroo Ministries International]] . <ref name=":6" /> <ref>{{Cite web |date=2025-01-14 |title=Apostle Grace Lubega Biography: Wife, Family & Christian Ministry |url=https://gobio.com.ng/apostle-grace-lubega-biography/ |access-date=2025-09-23 |language=en-US}}</ref>
== Obukulembeze bwa minisitule ==
Lubega yatandikawo [[:en:Phaneroo_Ministries_International|Phaneroo Ministries International]] mu 2014. Obuweereza bwatandika n’okusinza wakati mu wiiki okwakolebwanga ku Lwokuna nga tebannaba kutandika kusaba kwa Ssande. Egamba nti efuuka abayigirizwa bulijjo, pulogulaamu z’okubunyisa amawulire, n’okuweereza ebifo eby’enjawulo mu Kampala. Amawulire ag'enjawulo gabadde galaga ebitukiddwako saako okukula kwa Phaneroo. <ref name=":0">{{Cite web |date=2024-08-10 |title=Phaneroo at 10: More than a church ministry |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/phaneroo-at-10-more-than-a-church-ministry-4720598 |access-date=2025-09-23 |website=Monitor |language=en}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/phaneroo-at-10-more-than-a-church-ministry-4720598 "Phaneroo at 10: More than a church ministry"]. ''Monitor''. 2024-08-10<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">2025-09-23</span></span>.</cite></ref> <ref name=":3">{{Cite web |last=Reporter |first=NewVision |date=2024-08-11 |title=Phaneroo celebrates 10 years |url=https://www.newvision.co.ug/category/entertainment/phaneroo-celebrates-10-years-NV_193801 |access-date=2025-09-23 |website=New Vision}}</ref> Phaneroo yafuna ekifo ekipya ekya yiika nga 4.5 <ref>{{Cite web |last=Independent |first=The |date=2022-05-20 |title=Parliament cites fraud in Nakawa-Naguru land saga |url=https://www.independent.co.ug/parliament-cites-fraud-in-nakawa-naguru-land-saga/ |access-date=2025-09-28 |website=The Independent Uganda |language=en-US}}</ref> e Naguru ekibadde kyaweebwayo mu butongole okusinza mu kkanisa n’emikolo gye baategeka okusaba kw’omwaka omuggya ogwa 2024 n’okujaguza emyaka 10 n’ekkumi n’emu. <ref name=":2">{{Cite web |date=2025-08-10 |title=Phaneroo services, come rain or shine |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/lifestyle/religion/phaneroo-services-come-rain-or-shine-5149558 |access-date=2025-09-23 |website=Monitor |language=en}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.monitor.co.ug/uganda/lifestyle/religion/phaneroo-services-come-rain-or-shine-5149558 "Phaneroo services, come rain or shine"]. ''Monitor''. 2025-08-10<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">2025-09-23</span></span>.</cite></ref> <ref name=":3" /> <ref>{{Cite web |last=Reporter |first=NewVision |date=2024-01-01 |title=Guests fill three venues during Phaneroo New Year prayers |url=https://www.newvision.co.ug/category/entertainment/guests-fill-three-venues-during-phaneroo-new-NV_177948 |access-date=2025-09-23 |website=New Vision}}</ref> Gye buvuddeko Omutume Grace yalangirira mu kusaba ku nteekateeka z’okuzimba doola 55 obukadde (UGX 202 billion) mega church <ref>{{Cite web |title=Apostle Lubega Plans To Construct a $55 Million Mega Church Though Records Suggest a Different Financial Approach. |url=http://notifiermedia.com/news/apostle-lubega-plans-to-construct-a-55-million-mega-church-though-records-suggest-a-different-financial-approach-2025-05-14-14502778 |access-date=2025-09-28 |website=Notifier Media |language=en}}</ref> mu Naguru Kampala, Uganda, nga balangirira nti pulojekiti eno egenda kugenda mu maaso awatali kwewola oba okuwaayo kwa gavumenti, kino kyasikiriza okunenya okuva mu ba social media influencers abawerako ababuusabuusa ensibuko y’ensimbi za pulojekiti eno. Enkulaakulana y’omukutu guno ddaala ddene mu kukula kw’obuweereza n’okwewaayo kwagwo okuweereza ekibiina kyayo ekikula amangu nti kyayo mu nkumi n’enkumi. Ekifo ky’e Naguru kisuza abakkiriza abasukka mu 20,000 <ref>{{Cite web |date=2025-08-10 |title=Phaneroo services, come rain or shine |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/lifestyle/religion/phaneroo-services-come-rain-or-shine-5149558 |access-date=2025-09-28 |website=Monitor |language=en}}</ref> buli Ssande n’Olwokuna, abakulukuta mu kibangirizi oba enkuba etonnya oba eyaka. Kino kisinga kuba kya kuzuukira mu by’omwoyo okusinga okusaba kw’ekkanisa, ng’ebikumi n’ebikumi by’abagoberezi bagoberera okusaba obutereevu nga bayita mu mikutu gya Manifest TV, leediyo ne Phaneroo emikutu gy’empuliziganya mu nsi yonna. <ref>{{Cite web |date=2024-08-19 |title=All we had was faith – Apostle Lubega |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/lifestyle/entertainment/all-we-had-was-faith-apostle-lubega-4730482 |access-date=2025-09-28 |website=Monitor |language=en}}</ref> Omutume Grace Lubega amanyiddwa mu nsi yonna olw’enjigiriza ze ku kubikkulirwa n’okuzuukira, <ref>{{Cite web |last=Nabakooza |first=Sarah |date=2025-07-21 |title=Apostle Grace Lubega: A voice, a vision, a vessel |url=https://www.newvision.co.ug/category/entertainment/apostle-grace-lubega-a-voice-a-vision-a-vesse-NV_214930 |access-date=2025-09-28 |website=New Vision}}</ref> era abuulira mu nsi ez’enjawulo okwetoloola ensi yonna.
ec2t3ej8toh3z3mggyibedh7v6lpewp
47622
47621
2026-04-23T17:50:52Z
Charles Kalanzi
9748
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1335615390|Grace Lubega]]"
47622
wikitext
text/x-wiki
'''Grace Lubega Matovu''' mukulembeze w'abakrisitaayo Abapentekoti mu Uganda, omuyimbi, eyali omukozi mu bbanka era nga ye mutandisi wa [[:en:Phaneroo_Ministries_International|Phaneroo Ministries International]], obuweereza bw’enjiri obusangibwa mu Kampala. <ref>{{Cite web |last=Reporter |first=NewVision |date=2023-07-21 |title=Faithful wish Phaneroo's Apostle Grace Lubega a happy birthday |url=https://www.newvision.co.ug/category/entertainment/faithful-wish-phaneroos-apostle-grace-lubega-NV_165582 |access-date=2025-09-23 |website=New Vision}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Grace Lubega |url=https://www.god.tv/ministries/grace-lubega/ |access-date=2025-09-23 |website=God TV |language=en-GB}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Apostle Grace Lubega Biography: Age, wife, work experience, starting Phaneroo and more |url=https://ultimatepost.dantty.com/post/2935 |access-date=2025-09-23 |website=The Ultimate Post |language=en}}</ref> <ref name=":1">{{Cite web |last=Man |first=The New |date=2025-09-06 |title=Biography of Apostle Grace Lubega |url=https://www.thenewman.org.ng/2023/01/biography-of-apostle-grace-lubega.html |access-date=2025-09-23 |website=The New Man Movement – Helping you Life a Godly Life}}</ref>Amanyiddwa olw'okusomesa n'okubuulira enjiri buli wiiki, okusaba okw'amaanyi okubeera mu bifo eby'olukale, n'okubunyisa obubaka ku mikutu gy'empuliziganya egituuka ku bantu mu Uganda n'ebweru waayo. <ref name=":0">{{Cite web |date=2024-08-10 |title=Phaneroo at 10: More than a church ministry |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/phaneroo-at-10-more-than-a-church-ministry-4720598 |access-date=2025-09-23 |website=Monitor |language=en}}</ref> <ref name=":2">{{Cite web |date=2025-08-10 |title=Phaneroo services, come rain or shine |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/lifestyle/religion/phaneroo-services-come-rain-or-shine-5149558 |access-date=2025-09-23 |website=Monitor |language=en}}</ref> <ref name=":6">{{Cite web |title=Apostle Grace Lubega Biography: Age, wife, work experience, starting Phaneroo and more {{!}} Pulse Uganda |url=https://www.pulse.ug/articles/entertainment/apostle-grace-lubega-biography-2025051310345157345 |access-date=2025-09-23 |website=www.pulse.ug |language=en}}</ref>
== Ensibuko n’obuyigirize ==
Omutume Grace yazaalibwa mu maka [[:en:Catholic_Church|g’Abakatuliki aba Roma]] kyokka n’akyuka nafuuka omulokole ku myaka munaana ku crusade. <ref>{{Cite web |last=Uganda |first=Watchdog |date=2018-09-30 |title=PROFILE: Who is Apostle Grace Lubega? |url=https://www.watchdoguganda.com/news/20180930/48386/profile-who-is-apostle-grace-lubega.html |access-date=2025-09-23 |website=Watchdog Uganda |language=en-GB}}</ref> Yasoma Social Work ne Social Administration (SWASA) ku [[Uganda Christian University]] . Yafuna diguli ey’ekitiibwa eya Doctorate of Divinity mu Gwokubiri 2023 okuva mu ttendekero ly’eby’eddiini erya Zoe Life Theological College erisangibwa mu Amerika olw’obuweereza bwe n’obukulembeze obw’omwoyo. <ref>{{Cite web |last=ebukafavour |date=2024-01-02 |title=Apostle Grace Lubega: Biography, Age, Net Worth, Family, Career and Achievements |url=https://myschoolplugng.com/biography/apostle-grace-lubega-biography/ |access-date=2025-09-23 |website=MySchoolPlugNg |language=en-US}}</ref> <ref>{{Cite web |last=Reporter |first=C. B. |date=2023-02-22 |title=Phaneroo's Apostle Grace Lubega Awarded Honorary Doctorate By US University |url=https://campusbee.ug/news/phaneroos-apostle-grace-lubega-awarded-honorary-doctorate-by-us-university/ |access-date=2025-09-23 |website=Campus Bee |language=en-US}}</ref>
== Emirimu gye ==
Nga tannaba kwewaayo mu bujjuvu mu buweereza bw’Ekikristaayo, Grace Lubega ye yali akulira okulabirira bakasitoma mu [[:en:KCB_Bank_Kenya_Limited|bbanka y’ebyobusuubuzi eya Kenya]] (KCB). <ref name=":6">{{Cite web |title=Apostle Grace Lubega Biography: Age, wife, work experience, starting Phaneroo and more {{!}} Pulse Uganda |url=https://www.pulse.ug/articles/entertainment/apostle-grace-lubega-biography-2025051310345157345 |access-date=2025-09-23 |website=www.pulse.ug |language=en}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.pulse.ug/articles/entertainment/apostle-grace-lubega-biography-2025051310345157345 "Apostle Grace Lubega Biography: Age, wife, work experience, starting Phaneroo and more | Pulse Uganda"]. ''www.pulse.ug''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">2025-09-23</span></span>.</cite></ref> Omulimu gwe gwali gukwata ku mirimu gy’okuweereza bakasitoma n’enkolagana ne bakasitoma. Oluvannyuma Lubega yalekera awo okukola mu KCB mu myaka gya 2016-2018 ne yeewaayo okuwaayo ebiseera bye mu bujjuvu mu [[:en:Phaneroo_Ministries_International|Phaneroo Ministries International]] . <ref name=":6" /> <ref>{{Cite web |date=2025-01-14 |title=Apostle Grace Lubega Biography: Wife, Family & Christian Ministry |url=https://gobio.com.ng/apostle-grace-lubega-biography/ |access-date=2025-09-23 |language=en-US}}</ref>
== Obukulembeze bwa minisitule ==
Lubega yatandikawo [[:en:Phaneroo_Ministries_International|Phaneroo Ministries International]] mu 2014. Obuweereza bwatandika n’okusinza wakati mu wiiki okwakolebwanga ku Lwokuna nga tebannaba kutandika kusaba kwa Ssande. Egamba nti efuuka abayigirizwa bulijjo, pulogulaamu z’okubunyisa amawulire, n’okuweereza ebifo eby’enjawulo mu Kampala. Amawulire ag'enjawulo gabadde galaga ebitukiddwako saako okukula kwa Phaneroo. <ref name=":0">{{Cite web |date=2024-08-10 |title=Phaneroo at 10: More than a church ministry |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/phaneroo-at-10-more-than-a-church-ministry-4720598 |access-date=2025-09-23 |website=Monitor |language=en}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/phaneroo-at-10-more-than-a-church-ministry-4720598 "Phaneroo at 10: More than a church ministry"]. ''Monitor''. 2024-08-10<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">2025-09-23</span></span>.</cite></ref> <ref name=":3">{{Cite web |last=Reporter |first=NewVision |date=2024-08-11 |title=Phaneroo celebrates 10 years |url=https://www.newvision.co.ug/category/entertainment/phaneroo-celebrates-10-years-NV_193801 |access-date=2025-09-23 |website=New Vision}}</ref> Phaneroo yategeka ebijaguzo eby'omwaka omwali ebyategekebwa e Kololo ne UMA Show Grounds. Phaneroo yafuna ekifo ekipya ekya yiika nga 4.5 <ref>{{Cite web |last=Independent |first=The |date=2022-05-20 |title=Parliament cites fraud in Nakawa-Naguru land saga |url=https://www.independent.co.ug/parliament-cites-fraud-in-nakawa-naguru-land-saga/ |access-date=2025-09-28 |website=The Independent Uganda |language=en-US}}</ref> e Naguru ekibadde kyaweebwayo mu butongole okusinza mu kkanisa n’emikolo gye baategeka okusaba kw’omwaka omuggya ogwa 2024 n’okujaguza emyaka 10 n’ekkumi n’emu. <ref name=":2">{{Cite web |date=2025-08-10 |title=Phaneroo services, come rain or shine |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/lifestyle/religion/phaneroo-services-come-rain-or-shine-5149558 |access-date=2025-09-23 |website=Monitor |language=en}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.monitor.co.ug/uganda/lifestyle/religion/phaneroo-services-come-rain-or-shine-5149558 "Phaneroo services, come rain or shine"]. ''Monitor''. 2025-08-10<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">2025-09-23</span></span>.</cite></ref> <ref name=":3" /> <ref>{{Cite web |last=Reporter |first=NewVision |date=2024-01-01 |title=Guests fill three venues during Phaneroo New Year prayers |url=https://www.newvision.co.ug/category/entertainment/guests-fill-three-venues-during-phaneroo-new-NV_177948 |access-date=2025-09-23 |website=New Vision}}</ref> Gye buvuddeko Omutume Grace yalangirira mu kusaba ku nteekateeka z’okuzimba doola 55 obukadde (UGX 202 billion) mega church <ref>{{Cite web |title=Apostle Lubega Plans To Construct a $55 Million Mega Church Though Records Suggest a Different Financial Approach. |url=http://notifiermedia.com/news/apostle-lubega-plans-to-construct-a-55-million-mega-church-though-records-suggest-a-different-financial-approach-2025-05-14-14502778 |access-date=2025-09-28 |website=Notifier Media |language=en}}</ref> mu Naguru Kampala, Uganda, nga balangirira nti pulojekiti eno egenda kugenda mu maaso awatali kwewola oba okuwaayo kwa gavumenti, kino kyasikiriza okunenya okuva mu ba social media influencers abawerako ababuusabuusa ensibuko y’ensimbi za pulojekiti eno. Enkulaakulana y’omukutu guno ddaala ddene mu kukula kw’obuweereza n’okwewaayo kwagwo okuweereza ekibiina kyayo ekikula amangu nti kyayo mu nkumi n’enkumi. Ekifo ky’e Naguru kisuza abakkiriza abasukka mu 20,000 <ref>{{Cite web |date=2025-08-10 |title=Phaneroo services, come rain or shine |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/lifestyle/religion/phaneroo-services-come-rain-or-shine-5149558 |access-date=2025-09-28 |website=Monitor |language=en}}</ref> buli Ssande n’Olwokuna, abakulukuta mu kibangirizi oba enkuba etonnya oba eyaka. Kino kisinga kuba kya kuzuukira mu by’omwoyo okusinga okusaba kw’ekkanisa, ng’ebikumi n’ebikumi by’abagoberezi bagoberera okusaba obutereevu nga bayita mu mikutu gya Manifest TV, leediyo ne Phaneroo emikutu gy’empuliziganya mu nsi yonna. <ref>{{Cite web |date=2024-08-19 |title=All we had was faith – Apostle Lubega |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/lifestyle/entertainment/all-we-had-was-faith-apostle-lubega-4730482 |access-date=2025-09-28 |website=Monitor |language=en}}</ref> Omutume Grace Lubega amanyiddwa mu nsi yonna olw’enjigiriza ze ku kubikkulirwa n’okuzuukira, <ref>{{Cite web |last=Nabakooza |first=Sarah |date=2025-07-21 |title=Apostle Grace Lubega: A voice, a vision, a vessel |url=https://www.newvision.co.ug/category/entertainment/apostle-grace-lubega-a-voice-a-vision-a-vesse-NV_214930 |access-date=2025-09-28 |website=New Vision}}</ref> era abuulira mu nsi ez’enjawulo okwetoloola ensi yonna.
axnjjq1udc4iozm2b15xcatwx37hwuu
47623
47622
2026-04-23T17:53:14Z
Charles Kalanzi
9748
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1335615390|Grace Lubega]]"
47623
wikitext
text/x-wiki
'''Grace Lubega Matovu''' mukulembeze w'abakrisitaayo Abapentekoti mu Uganda, omuyimbi, eyali omukozi mu bbanka era nga ye mutandisi wa [[:en:Phaneroo_Ministries_International|Phaneroo Ministries International]], obuweereza bw’enjiri obusangibwa mu Kampala. <ref>{{Cite web |last=Reporter |first=NewVision |date=2023-07-21 |title=Faithful wish Phaneroo's Apostle Grace Lubega a happy birthday |url=https://www.newvision.co.ug/category/entertainment/faithful-wish-phaneroos-apostle-grace-lubega-NV_165582 |access-date=2025-09-23 |website=New Vision}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Grace Lubega |url=https://www.god.tv/ministries/grace-lubega/ |access-date=2025-09-23 |website=God TV |language=en-GB}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Apostle Grace Lubega Biography: Age, wife, work experience, starting Phaneroo and more |url=https://ultimatepost.dantty.com/post/2935 |access-date=2025-09-23 |website=The Ultimate Post |language=en}}</ref> <ref name=":1">{{Cite web |last=Man |first=The New |date=2025-09-06 |title=Biography of Apostle Grace Lubega |url=https://www.thenewman.org.ng/2023/01/biography-of-apostle-grace-lubega.html |access-date=2025-09-23 |website=The New Man Movement – Helping you Life a Godly Life}}</ref>Amanyiddwa olw'okusomesa n'okubuulira enjiri buli wiiki, okusaba okw'amaanyi okubeera mu bifo eby'olukale, n'okubunyisa obubaka ku mikutu gy'empuliziganya egituuka ku bantu mu Uganda n'ebweru waayo. <ref name=":0">{{Cite web |date=2024-08-10 |title=Phaneroo at 10: More than a church ministry |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/phaneroo-at-10-more-than-a-church-ministry-4720598 |access-date=2025-09-23 |website=Monitor |language=en}}</ref> <ref name=":2">{{Cite web |date=2025-08-10 |title=Phaneroo services, come rain or shine |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/lifestyle/religion/phaneroo-services-come-rain-or-shine-5149558 |access-date=2025-09-23 |website=Monitor |language=en}}</ref> <ref name=":6">{{Cite web |title=Apostle Grace Lubega Biography: Age, wife, work experience, starting Phaneroo and more {{!}} Pulse Uganda |url=https://www.pulse.ug/articles/entertainment/apostle-grace-lubega-biography-2025051310345157345 |access-date=2025-09-23 |website=www.pulse.ug |language=en}}</ref>
== Ensibuko n’obuyigirize ==
Omutume Grace yazaalibwa mu maka [[:en:Catholic_Church|g’Abakatuliki aba Roma]] kyokka n’akyuka nafuuka omulokole ku myaka munaana ku crusade. <ref>{{Cite web |last=Uganda |first=Watchdog |date=2018-09-30 |title=PROFILE: Who is Apostle Grace Lubega? |url=https://www.watchdoguganda.com/news/20180930/48386/profile-who-is-apostle-grace-lubega.html |access-date=2025-09-23 |website=Watchdog Uganda |language=en-GB}}</ref> Yasoma Social Work ne Social Administration (SWASA) ku [[Uganda Christian University]] . Yafuna diguli ey’ekitiibwa eya Doctorate of Divinity mu Gwokubiri 2023 okuva mu ttendekero ly’eby’eddiini erya Zoe Life Theological College erisangibwa mu Amerika olw’obuweereza bwe n’obukulembeze obw’omwoyo. <ref>{{Cite web |last=ebukafavour |date=2024-01-02 |title=Apostle Grace Lubega: Biography, Age, Net Worth, Family, Career and Achievements |url=https://myschoolplugng.com/biography/apostle-grace-lubega-biography/ |access-date=2025-09-23 |website=MySchoolPlugNg |language=en-US}}</ref> <ref>{{Cite web |last=Reporter |first=C. B. |date=2023-02-22 |title=Phaneroo's Apostle Grace Lubega Awarded Honorary Doctorate By US University |url=https://campusbee.ug/news/phaneroos-apostle-grace-lubega-awarded-honorary-doctorate-by-us-university/ |access-date=2025-09-23 |website=Campus Bee |language=en-US}}</ref>
== Emirimu gye ==
Nga tannaba kwewaayo mu bujjuvu mu buweereza bw’Ekikristaayo, Grace Lubega ye yali akulira okulabirira bakasitoma mu [[:en:KCB_Bank_Kenya_Limited|bbanka y’ebyobusuubuzi eya Kenya]] (KCB). <ref name=":6">{{Cite web |title=Apostle Grace Lubega Biography: Age, wife, work experience, starting Phaneroo and more {{!}} Pulse Uganda |url=https://www.pulse.ug/articles/entertainment/apostle-grace-lubega-biography-2025051310345157345 |access-date=2025-09-23 |website=www.pulse.ug |language=en}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.pulse.ug/articles/entertainment/apostle-grace-lubega-biography-2025051310345157345 "Apostle Grace Lubega Biography: Age, wife, work experience, starting Phaneroo and more | Pulse Uganda"]. ''www.pulse.ug''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">2025-09-23</span></span>.</cite></ref> Omulimu gwe gwali gukwata ku mirimu gy’okuweereza bakasitoma n’enkolagana ne bakasitoma. Oluvannyuma Lubega yalekera awo okukola mu KCB mu myaka gya 2016-2018 ne yeewaayo okuwaayo ebiseera bye mu bujjuvu mu [[:en:Phaneroo_Ministries_International|Phaneroo Ministries International]] . <ref name=":6" /> <ref>{{Cite web |date=2025-01-14 |title=Apostle Grace Lubega Biography: Wife, Family & Christian Ministry |url=https://gobio.com.ng/apostle-grace-lubega-biography/ |access-date=2025-09-23 |language=en-US}}</ref>
== Obukulembeze bwa minisitule ==
Lubega yatandikawo [[:en:Phaneroo_Ministries_International|Phaneroo Ministries International]] mu 2014. Obuweereza bwatandika n’okusinza wakati mu wiiki okwakolebwanga ku Lwokuna nga tebannaba kutandika kusaba kwa Ssande. Egamba nti efuuka abayigirizwa bulijjo, pulogulaamu z’okubunyisa amawulire, n’okuweereza ebifo eby’enjawulo mu Kampala. Amawulire ag'enjawulo gabadde galaga ebitukiddwako saako okukula kwa Phaneroo. <ref name=":0">{{Cite web |date=2024-08-10 |title=Phaneroo at 10: More than a church ministry |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/phaneroo-at-10-more-than-a-church-ministry-4720598 |access-date=2025-09-23 |website=Monitor |language=en}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/phaneroo-at-10-more-than-a-church-ministry-4720598 "Phaneroo at 10: More than a church ministry"]. ''Monitor''. 2024-08-10<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">2025-09-23</span></span>.</cite></ref> <ref name=":3">{{Cite web |last=Reporter |first=NewVision |date=2024-08-11 |title=Phaneroo celebrates 10 years |url=https://www.newvision.co.ug/category/entertainment/phaneroo-celebrates-10-years-NV_193801 |access-date=2025-09-23 |website=New Vision}}</ref> Phaneroo yategeka ebijaguzo eby'omwaka omwali ebyategekebwa e Kololo ne UMA Show Grounds. Phaneroo yafuna ekifo ekipya ekya yiika nga 4.5 <ref>{{Cite web |last=Independent |first=The |date=2022-05-20 |title=Parliament cites fraud in Nakawa-Naguru land saga |url=https://www.independent.co.ug/parliament-cites-fraud-in-nakawa-naguru-land-saga/ |access-date=2025-09-28 |website=The Independent Uganda |language=en-US}}</ref> e Naguru ekibadde kyaweebwayo mu butongole okusinza mu kkanisa n’emikolo gye baategeka okusaba kw’omwaka omuggya ogwa 2024 n’okujaguza emyaka 10 n’ekkumi n’emu. <ref name=":2">{{Cite web |date=2025-08-10 |title=Phaneroo services, come rain or shine |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/lifestyle/religion/phaneroo-services-come-rain-or-shine-5149558 |access-date=2025-09-23 |website=Monitor |language=en}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.monitor.co.ug/uganda/lifestyle/religion/phaneroo-services-come-rain-or-shine-5149558 "Phaneroo services, come rain or shine"]. ''Monitor''. 2025-08-10<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">2025-09-23</span></span>.</cite></ref> <ref name=":3" /> <ref>{{Cite web |last=Reporter |first=NewVision |date=2024-01-01 |title=Guests fill three venues during Phaneroo New Year prayers |url=https://www.newvision.co.ug/category/entertainment/guests-fill-three-venues-during-phaneroo-new-NV_177948 |access-date=2025-09-23 |website=New Vision}}</ref> Gye buvuddeko Omutume Grace yalangirira mu kusaba ku nteekateeka z’okuzimba ekkanisa eri mu bukadde bwa ddoola 55 (obuwumbi 202) <ref>{{Cite web |title=Apostle Lubega Plans To Construct a $55 Million Mega Church Though Records Suggest a Different Financial Approach. |url=http://notifiermedia.com/news/apostle-lubega-plans-to-construct-a-55-million-mega-church-though-records-suggest-a-different-financial-approach-2025-05-14-14502778 |access-date=2025-09-28 |website=Notifier Media |language=en}}</ref> mu Naguru Kampala, Uganda, nga balangirira nti pulojekiti eno egenda kugenda mu maaso awatali kwewola oba okuwaayo kwa gavumenti, kino kyasikiriza okunenya okuva mu ba social media influencers abawerako ababuusabuusa ensibuko y’ensimbi za pulojekiti eno. Enkulaakulana y’omukutu guno ddaala ddene mu kukula kw’obuweereza n’okwewaayo kwagwo okuweereza ekibiina kyayo ekikula amangu nti kyayo mu nkumi n’enkumi. Ekifo ky’e Naguru kisuza abakkiriza abasukka mu 20,000 <ref>{{Cite web |date=2025-08-10 |title=Phaneroo services, come rain or shine |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/lifestyle/religion/phaneroo-services-come-rain-or-shine-5149558 |access-date=2025-09-28 |website=Monitor |language=en}}</ref> buli Ssande n’Olwokuna, abakulukuta mu kibangirizi oba enkuba etonnya oba eyaka. Kino kisinga kuba kya kuzuukira mu by’omwoyo okusinga okusaba kw’ekkanisa, ng’ebikumi n’ebikumi by’abagoberezi bagoberera okusaba obutereevu nga bayita mu mikutu gya Manifest TV, leediyo ne Phaneroo emikutu gy’empuliziganya mu nsi yonna. <ref>{{Cite web |date=2024-08-19 |title=All we had was faith – Apostle Lubega |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/lifestyle/entertainment/all-we-had-was-faith-apostle-lubega-4730482 |access-date=2025-09-28 |website=Monitor |language=en}}</ref> Omutume Grace Lubega amanyiddwa mu nsi yonna olw’enjigiriza ze ku kubikkulirwa n’okuzuukira, <ref>{{Cite web |last=Nabakooza |first=Sarah |date=2025-07-21 |title=Apostle Grace Lubega: A voice, a vision, a vessel |url=https://www.newvision.co.ug/category/entertainment/apostle-grace-lubega-a-voice-a-vision-a-vesse-NV_214930 |access-date=2025-09-28 |website=New Vision}}</ref> era abuulira mu nsi ez’enjawulo okwetoloola ensi yonna.
mfwistopkc2qgpyhqloya4bttk0w151
47624
47623
2026-04-23T18:01:41Z
Charles Kalanzi
9748
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1335615390|Grace Lubega]]"
47624
wikitext
text/x-wiki
'''Grace Lubega Matovu''' mukulembeze w'abakrisitaayo Abapentekoti mu Uganda, omuyimbi, eyali omukozi mu bbanka era nga ye mutandisi wa [[:en:Phaneroo_Ministries_International|Phaneroo Ministries International]], obuweereza bw’enjiri obusangibwa mu Kampala. <ref>{{Cite web |last=Reporter |first=NewVision |date=2023-07-21 |title=Faithful wish Phaneroo's Apostle Grace Lubega a happy birthday |url=https://www.newvision.co.ug/category/entertainment/faithful-wish-phaneroos-apostle-grace-lubega-NV_165582 |access-date=2025-09-23 |website=New Vision}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Grace Lubega |url=https://www.god.tv/ministries/grace-lubega/ |access-date=2025-09-23 |website=God TV |language=en-GB}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Apostle Grace Lubega Biography: Age, wife, work experience, starting Phaneroo and more |url=https://ultimatepost.dantty.com/post/2935 |access-date=2025-09-23 |website=The Ultimate Post |language=en}}</ref> <ref name=":1">{{Cite web |last=Man |first=The New |date=2025-09-06 |title=Biography of Apostle Grace Lubega |url=https://www.thenewman.org.ng/2023/01/biography-of-apostle-grace-lubega.html |access-date=2025-09-23 |website=The New Man Movement – Helping you Life a Godly Life}}</ref>Amanyiddwa olw'okusomesa n'okubuulira enjiri buli wiiki, okusaba okw'amaanyi okubeera mu bifo eby'olukale, n'okubunyisa obubaka ku mikutu gy'empuliziganya egituuka ku bantu mu Uganda n'ebweru waayo. <ref name=":0">{{Cite web |date=2024-08-10 |title=Phaneroo at 10: More than a church ministry |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/phaneroo-at-10-more-than-a-church-ministry-4720598 |access-date=2025-09-23 |website=Monitor |language=en}}</ref> <ref name=":2">{{Cite web |date=2025-08-10 |title=Phaneroo services, come rain or shine |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/lifestyle/religion/phaneroo-services-come-rain-or-shine-5149558 |access-date=2025-09-23 |website=Monitor |language=en}}</ref> <ref name=":6">{{Cite web |title=Apostle Grace Lubega Biography: Age, wife, work experience, starting Phaneroo and more {{!}} Pulse Uganda |url=https://www.pulse.ug/articles/entertainment/apostle-grace-lubega-biography-2025051310345157345 |access-date=2025-09-23 |website=www.pulse.ug |language=en}}</ref>
== Ensibuko n’obuyigirize ==
Omutume Grace yazaalibwa mu maka [[:en:Catholic_Church|g’Abakatuliki aba Roma]] kyokka n’akyuka nafuuka omulokole ku myaka munaana ku crusade. <ref>{{Cite web |last=Uganda |first=Watchdog |date=2018-09-30 |title=PROFILE: Who is Apostle Grace Lubega? |url=https://www.watchdoguganda.com/news/20180930/48386/profile-who-is-apostle-grace-lubega.html |access-date=2025-09-23 |website=Watchdog Uganda |language=en-GB}}</ref> Yasoma Social Work ne Social Administration (SWASA) ku [[Uganda Christian University]] . Yafuna diguli ey’ekitiibwa eya Doctorate of Divinity mu Gwokubiri 2023 okuva mu ttendekero ly’eby’eddiini erya Zoe Life Theological College erisangibwa mu Amerika olw’obuweereza bwe n’obukulembeze obw’omwoyo. <ref>{{Cite web |last=ebukafavour |date=2024-01-02 |title=Apostle Grace Lubega: Biography, Age, Net Worth, Family, Career and Achievements |url=https://myschoolplugng.com/biography/apostle-grace-lubega-biography/ |access-date=2025-09-23 |website=MySchoolPlugNg |language=en-US}}</ref> <ref>{{Cite web |last=Reporter |first=C. B. |date=2023-02-22 |title=Phaneroo's Apostle Grace Lubega Awarded Honorary Doctorate By US University |url=https://campusbee.ug/news/phaneroos-apostle-grace-lubega-awarded-honorary-doctorate-by-us-university/ |access-date=2025-09-23 |website=Campus Bee |language=en-US}}</ref>
== Emirimu gye ==
Nga tannaba kwewaayo mu bujjuvu mu buweereza bw’Ekikristaayo, Grace Lubega ye yali akulira okulabirira bakasitoma mu [[:en:KCB_Bank_Kenya_Limited|bbanka y’ebyobusuubuzi eya Kenya]] (KCB). <ref name=":6">{{Cite web |title=Apostle Grace Lubega Biography: Age, wife, work experience, starting Phaneroo and more {{!}} Pulse Uganda |url=https://www.pulse.ug/articles/entertainment/apostle-grace-lubega-biography-2025051310345157345 |access-date=2025-09-23 |website=www.pulse.ug |language=en}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.pulse.ug/articles/entertainment/apostle-grace-lubega-biography-2025051310345157345 "Apostle Grace Lubega Biography: Age, wife, work experience, starting Phaneroo and more | Pulse Uganda"]. ''www.pulse.ug''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">2025-09-23</span></span>.</cite></ref> Omulimu gwe gwali gukwata ku mirimu gy’okuweereza bakasitoma n’enkolagana ne bakasitoma. Oluvannyuma Lubega yalekera awo okukola mu KCB mu myaka gya 2016-2018 ne yeewaayo okuwaayo ebiseera bye mu bujjuvu mu [[:en:Phaneroo_Ministries_International|Phaneroo Ministries International]] . <ref name=":6" /> <ref>{{Cite web |date=2025-01-14 |title=Apostle Grace Lubega Biography: Wife, Family & Christian Ministry |url=https://gobio.com.ng/apostle-grace-lubega-biography/ |access-date=2025-09-23 |language=en-US}}</ref>
== Obukulembeze bwa minisitule ==
Lubega yatandikawo [[:en:Phaneroo_Ministries_International|Phaneroo Ministries International]] mu 2014. Obuweereza bwatandika n’okusinza wakati mu wiiki okwakolebwanga ku Lwokuna nga tebannaba kutandika kusaba kwa Ssande. Egamba nti efuuka abayigirizwa bulijjo, pulogulaamu z’okubunyisa amawulire, n’okuweereza ebifo eby’enjawulo mu Kampala. Amawulire ag'enjawulo gabadde galaga ebitukiddwako saako okukula kwa Phaneroo. <ref name=":0">{{Cite web |date=2024-08-10 |title=Phaneroo at 10: More than a church ministry |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/phaneroo-at-10-more-than-a-church-ministry-4720598 |access-date=2025-09-23 |website=Monitor |language=en}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/phaneroo-at-10-more-than-a-church-ministry-4720598 "Phaneroo at 10: More than a church ministry"]. ''Monitor''. 2024-08-10<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">2025-09-23</span></span>.</cite></ref> <ref name=":3">{{Cite web |last=Reporter |first=NewVision |date=2024-08-11 |title=Phaneroo celebrates 10 years |url=https://www.newvision.co.ug/category/entertainment/phaneroo-celebrates-10-years-NV_193801 |access-date=2025-09-23 |website=New Vision}}</ref> Phaneroo yategeka ebijaguzo eby'omwaka omwali ebyategekebwa e Kololo ne UMA Show Grounds. Phaneroo yafuna ekifo ekipya ekya yiika nga 4.5 <ref>{{Cite web |last=Independent |first=The |date=2022-05-20 |title=Parliament cites fraud in Nakawa-Naguru land saga |url=https://www.independent.co.ug/parliament-cites-fraud-in-nakawa-naguru-land-saga/ |access-date=2025-09-28 |website=The Independent Uganda |language=en-US}}</ref> e Naguru ekibadde kyaweebwayo mu butongole okusinza mu kkanisa n’emikolo gye baategeka okusaba kw’omwaka omuggya ogwa 2024 n’okujaguza emyaka 10 n’ekkumi n’emu. <ref name=":2">{{Cite web |date=2025-08-10 |title=Phaneroo services, come rain or shine |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/lifestyle/religion/phaneroo-services-come-rain-or-shine-5149558 |access-date=2025-09-23 |website=Monitor |language=en}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.monitor.co.ug/uganda/lifestyle/religion/phaneroo-services-come-rain-or-shine-5149558 "Phaneroo services, come rain or shine"]. ''Monitor''. 2025-08-10<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">2025-09-23</span></span>.</cite></ref> <ref name=":3" /> <ref>{{Cite web |last=Reporter |first=NewVision |date=2024-01-01 |title=Guests fill three venues during Phaneroo New Year prayers |url=https://www.newvision.co.ug/category/entertainment/guests-fill-three-venues-during-phaneroo-new-NV_177948 |access-date=2025-09-23 |website=New Vision}}</ref> Gye buvuddeko Omutume Grace yalangirira mu kusaba ku nteekateeka z’okuzimba ekkanisa eri mu bukadde bwa ddoola 55 (obuwumbi 202) <ref>{{Cite web |title=Apostle Lubega Plans To Construct a $55 Million Mega Church Though Records Suggest a Different Financial Approach. |url=http://notifiermedia.com/news/apostle-lubega-plans-to-construct-a-55-million-mega-church-though-records-suggest-a-different-financial-approach-2025-05-14-14502778 |access-date=2025-09-28 |website=Notifier Media |language=en}}</ref> mu Naguru Kampala, Uganda, era yagamba nti pulojekiti eno egenda kugenda mu maaso awatali kwewola oba okuwaayo okuva mu bantu, kino kyaleeta envuvuumo okuva mu bantu abali ku mutimbagano nga bebuuza ensimbi gy'ezigenda okuva. Enkulaakulana y’omukutu guno ddaala ddene mu kukula kw’obuweereza n’okwewaayo kwagwo okuweereza ekibiina kyayo ekikula amangu nti kyayo mu nkumi n’enkumi. Ekifo ky’e Naguru kisuza abakkiriza abasukka mu 20,000 <ref>{{Cite web |date=2025-08-10 |title=Phaneroo services, come rain or shine |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/lifestyle/religion/phaneroo-services-come-rain-or-shine-5149558 |access-date=2025-09-28 |website=Monitor |language=en}}</ref> buli Ssande n’Olwokuna, abakulukuta mu kibangirizi oba enkuba etonnya oba eyaka. Kino kisinga kuba kya kuzuukira mu by’omwoyo okusinga okusaba kw’ekkanisa, ng’ebikumi n’ebikumi by’abagoberezi bagoberera okusaba obutereevu nga bayita mu mikutu gya Manifest TV, leediyo ne Phaneroo emikutu gy’empuliziganya mu nsi yonna. <ref>{{Cite web |date=2024-08-19 |title=All we had was faith – Apostle Lubega |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/lifestyle/entertainment/all-we-had-was-faith-apostle-lubega-4730482 |access-date=2025-09-28 |website=Monitor |language=en}}</ref> Omutume Grace Lubega amanyiddwa mu nsi yonna olw’enjigiriza ze ku kubikkulirwa n’okuzuukira, <ref>{{Cite web |last=Nabakooza |first=Sarah |date=2025-07-21 |title=Apostle Grace Lubega: A voice, a vision, a vessel |url=https://www.newvision.co.ug/category/entertainment/apostle-grace-lubega-a-voice-a-vision-a-vesse-NV_214930 |access-date=2025-09-28 |website=New Vision}}</ref> era abuulira mu nsi ez’enjawulo okwetoloola ensi yonna.
dukgvbpu8b0h21mgw82h1k0yyigozm7
47625
47624
2026-04-23T18:07:48Z
Charles Kalanzi
9748
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1335615390|Grace Lubega]]"
47625
wikitext
text/x-wiki
'''Grace Lubega Matovu''' mukulembeze w'abakrisitaayo Abapentekoti mu Uganda, omuyimbi, eyali omukozi mu bbanka era nga ye mutandisi wa [[:en:Phaneroo_Ministries_International|Phaneroo Ministries International]], obuweereza bw’enjiri obusangibwa mu Kampala. <ref>{{Cite web |last=Reporter |first=NewVision |date=2023-07-21 |title=Faithful wish Phaneroo's Apostle Grace Lubega a happy birthday |url=https://www.newvision.co.ug/category/entertainment/faithful-wish-phaneroos-apostle-grace-lubega-NV_165582 |access-date=2025-09-23 |website=New Vision}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Grace Lubega |url=https://www.god.tv/ministries/grace-lubega/ |access-date=2025-09-23 |website=God TV |language=en-GB}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Apostle Grace Lubega Biography: Age, wife, work experience, starting Phaneroo and more |url=https://ultimatepost.dantty.com/post/2935 |access-date=2025-09-23 |website=The Ultimate Post |language=en}}</ref> <ref name=":1">{{Cite web |last=Man |first=The New |date=2025-09-06 |title=Biography of Apostle Grace Lubega |url=https://www.thenewman.org.ng/2023/01/biography-of-apostle-grace-lubega.html |access-date=2025-09-23 |website=The New Man Movement – Helping you Life a Godly Life}}</ref>Amanyiddwa olw'okusomesa n'okubuulira enjiri buli wiiki, okusaba okw'amaanyi okubeera mu bifo eby'olukale, n'okubunyisa obubaka ku mikutu gy'empuliziganya egituuka ku bantu mu Uganda n'ebweru waayo. <ref name=":0">{{Cite web |date=2024-08-10 |title=Phaneroo at 10: More than a church ministry |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/phaneroo-at-10-more-than-a-church-ministry-4720598 |access-date=2025-09-23 |website=Monitor |language=en}}</ref> <ref name=":2">{{Cite web |date=2025-08-10 |title=Phaneroo services, come rain or shine |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/lifestyle/religion/phaneroo-services-come-rain-or-shine-5149558 |access-date=2025-09-23 |website=Monitor |language=en}}</ref> <ref name=":6">{{Cite web |title=Apostle Grace Lubega Biography: Age, wife, work experience, starting Phaneroo and more {{!}} Pulse Uganda |url=https://www.pulse.ug/articles/entertainment/apostle-grace-lubega-biography-2025051310345157345 |access-date=2025-09-23 |website=www.pulse.ug |language=en}}</ref>
== Ensibuko n’obuyigirize ==
Omutume Grace yazaalibwa mu maka [[:en:Catholic_Church|g’Abakatuliki aba Roma]] kyokka n’akyuka nafuuka omulokole ku myaka munaana ku crusade. <ref>{{Cite web |last=Uganda |first=Watchdog |date=2018-09-30 |title=PROFILE: Who is Apostle Grace Lubega? |url=https://www.watchdoguganda.com/news/20180930/48386/profile-who-is-apostle-grace-lubega.html |access-date=2025-09-23 |website=Watchdog Uganda |language=en-GB}}</ref> Yasoma Social Work ne Social Administration (SWASA) ku [[Uganda Christian University]] . Yafuna diguli ey’ekitiibwa eya Doctorate of Divinity mu Gwokubiri 2023 okuva mu ttendekero ly’eby’eddiini erya Zoe Life Theological College erisangibwa mu Amerika olw’obuweereza bwe n’obukulembeze obw’omwoyo. <ref>{{Cite web |last=ebukafavour |date=2024-01-02 |title=Apostle Grace Lubega: Biography, Age, Net Worth, Family, Career and Achievements |url=https://myschoolplugng.com/biography/apostle-grace-lubega-biography/ |access-date=2025-09-23 |website=MySchoolPlugNg |language=en-US}}</ref> <ref>{{Cite web |last=Reporter |first=C. B. |date=2023-02-22 |title=Phaneroo's Apostle Grace Lubega Awarded Honorary Doctorate By US University |url=https://campusbee.ug/news/phaneroos-apostle-grace-lubega-awarded-honorary-doctorate-by-us-university/ |access-date=2025-09-23 |website=Campus Bee |language=en-US}}</ref>
== Emirimu gye ==
Nga tannaba kwewaayo mu bujjuvu mu buweereza bw’Ekikristaayo, Grace Lubega ye yali akulira okulabirira bakasitoma mu [[:en:KCB_Bank_Kenya_Limited|bbanka y’ebyobusuubuzi eya Kenya]] (KCB). <ref name=":6">{{Cite web |title=Apostle Grace Lubega Biography: Age, wife, work experience, starting Phaneroo and more {{!}} Pulse Uganda |url=https://www.pulse.ug/articles/entertainment/apostle-grace-lubega-biography-2025051310345157345 |access-date=2025-09-23 |website=www.pulse.ug |language=en}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.pulse.ug/articles/entertainment/apostle-grace-lubega-biography-2025051310345157345 "Apostle Grace Lubega Biography: Age, wife, work experience, starting Phaneroo and more | Pulse Uganda"]. ''www.pulse.ug''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">2025-09-23</span></span>.</cite></ref> Omulimu gwe gwali gukwata ku mirimu gy’okuweereza bakasitoma n’enkolagana ne bakasitoma. Oluvannyuma Lubega yalekera awo okukola mu KCB mu myaka gya 2016-2018 ne yeewaayo okuwaayo ebiseera bye mu bujjuvu mu [[:en:Phaneroo_Ministries_International|Phaneroo Ministries International]] . <ref name=":6" /> <ref>{{Cite web |date=2025-01-14 |title=Apostle Grace Lubega Biography: Wife, Family & Christian Ministry |url=https://gobio.com.ng/apostle-grace-lubega-biography/ |access-date=2025-09-23 |language=en-US}}</ref>
== Obukulembeze bwa minisitule ==
Lubega yatandikawo [[:en:Phaneroo_Ministries_International|Phaneroo Ministries International]] mu 2014. Obuweereza bwatandika n’okusinza wakati mu wiiki okwakolebwanga ku Lwokuna nga tebannaba kutandika kusaba kwa Ssande. Egamba nti efuuka abayigirizwa bulijjo, pulogulaamu z’okubunyisa amawulire, n’okuweereza ebifo eby’enjawulo mu Kampala. Amawulire ag'enjawulo gabadde galaga ebitukiddwako saako okukula kwa Phaneroo. <ref name=":0">{{Cite web |date=2024-08-10 |title=Phaneroo at 10: More than a church ministry |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/phaneroo-at-10-more-than-a-church-ministry-4720598 |access-date=2025-09-23 |website=Monitor |language=en}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/phaneroo-at-10-more-than-a-church-ministry-4720598 "Phaneroo at 10: More than a church ministry"]. ''Monitor''. 2024-08-10<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">2025-09-23</span></span>.</cite></ref> <ref name=":3">{{Cite web |last=Reporter |first=NewVision |date=2024-08-11 |title=Phaneroo celebrates 10 years |url=https://www.newvision.co.ug/category/entertainment/phaneroo-celebrates-10-years-NV_193801 |access-date=2025-09-23 |website=New Vision}}</ref> Phaneroo yategeka ebijaguzo eby'omwaka omwali ebyategekebwa e Kololo ne UMA Show Grounds. Phaneroo yafuna ekifo ekipya ekya yiika nga 4.5 <ref>{{Cite web |last=Independent |first=The |date=2022-05-20 |title=Parliament cites fraud in Nakawa-Naguru land saga |url=https://www.independent.co.ug/parliament-cites-fraud-in-nakawa-naguru-land-saga/ |access-date=2025-09-28 |website=The Independent Uganda |language=en-US}}</ref> e Naguru ekibadde kyaweebwayo mu butongole okusinza mu kkanisa n’emikolo gye baategeka okusaba kw’omwaka omuggya ogwa 2024 n’okujaguza emyaka 10 n’ekkumi n’emu. <ref name=":2">{{Cite web |date=2025-08-10 |title=Phaneroo services, come rain or shine |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/lifestyle/religion/phaneroo-services-come-rain-or-shine-5149558 |access-date=2025-09-23 |website=Monitor |language=en}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.monitor.co.ug/uganda/lifestyle/religion/phaneroo-services-come-rain-or-shine-5149558 "Phaneroo services, come rain or shine"]. ''Monitor''. 2025-08-10<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">2025-09-23</span></span>.</cite></ref> <ref name=":3" /> <ref>{{Cite web |last=Reporter |first=NewVision |date=2024-01-01 |title=Guests fill three venues during Phaneroo New Year prayers |url=https://www.newvision.co.ug/category/entertainment/guests-fill-three-venues-during-phaneroo-new-NV_177948 |access-date=2025-09-23 |website=New Vision}}</ref> Gye buvuddeko Omutume Grace yalangirira mu kusaba ku nteekateeka z’okuzimba ekkanisa eri mu bukadde bwa ddoola 55 (obuwumbi 202) <ref>{{Cite web |title=Apostle Lubega Plans To Construct a $55 Million Mega Church Though Records Suggest a Different Financial Approach. |url=http://notifiermedia.com/news/apostle-lubega-plans-to-construct-a-55-million-mega-church-though-records-suggest-a-different-financial-approach-2025-05-14-14502778 |access-date=2025-09-28 |website=Notifier Media |language=en}}</ref> mu Naguru Kampala, Uganda, era yagamba nti pulojekiti eno egenda kugenda mu maaso awatali kwewola oba okuwaayo okuva mu bantu, kino kyaleeta envuvuumo okuva mu bantu abali ku mutimbagano nga bebuuza ensimbi gy'ezigenda okuva. Okuzimba kuno kujja kuyambako okukuza obuweereza ssaako n'okukukumakuma abantu abangi abasabirayo. Ekifo ky’e Naguru kisuza abakkiriza abasukka mu 20,000 <ref>{{Cite web |date=2025-08-10 |title=Phaneroo services, come rain or shine |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/lifestyle/religion/phaneroo-services-come-rain-or-shine-5149558 |access-date=2025-09-28 |website=Monitor |language=en}}</ref> buli Ssande n’Olwokuna, ababeerawo enkuba n'ebwetonnya oba omusana okwaka. Kino kisinga kuba kya kuzuukira mu by’omwoyo okusinga okusaba kw’ekkanisa, ng’ebikumi n’ebikumi by’abagoberezi bagoberera okusaba obutereevu nga bayita mu mikutu gya Manifest TV, leediyo ne Phaneroo emikutu gy’empuliziganya mu nsi yonna. <ref>{{Cite web |date=2024-08-19 |title=All we had was faith – Apostle Lubega |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/lifestyle/entertainment/all-we-had-was-faith-apostle-lubega-4730482 |access-date=2025-09-28 |website=Monitor |language=en}}</ref> Omutume Grace Lubega amanyiddwa mu nsi yonna olw’enjigiriza ze ku kubikkulirwa n’okuzuukira, <ref>{{Cite web |last=Nabakooza |first=Sarah |date=2025-07-21 |title=Apostle Grace Lubega: A voice, a vision, a vessel |url=https://www.newvision.co.ug/category/entertainment/apostle-grace-lubega-a-voice-a-vision-a-vesse-NV_214930 |access-date=2025-09-28 |website=New Vision}}</ref> era abuulira mu nsi ez’enjawulo okwetoloola ensi yonna.
c7x3ovcvepa0ykhlwhejivjcr10zngn
47627
47625
2026-04-23T18:11:30Z
Charles Kalanzi
9748
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1335615390|Grace Lubega]]"
47627
wikitext
text/x-wiki
'''Grace Lubega Matovu''' mukulembeze w'abakrisitaayo Abapentekoti mu Uganda, omuyimbi, eyali omukozi mu bbanka era nga ye mutandisi wa [[:en:Phaneroo_Ministries_International|Phaneroo Ministries International]], obuweereza bw’enjiri obusangibwa mu Kampala. <ref>{{Cite web |last=Reporter |first=NewVision |date=2023-07-21 |title=Faithful wish Phaneroo's Apostle Grace Lubega a happy birthday |url=https://www.newvision.co.ug/category/entertainment/faithful-wish-phaneroos-apostle-grace-lubega-NV_165582 |access-date=2025-09-23 |website=New Vision}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Grace Lubega |url=https://www.god.tv/ministries/grace-lubega/ |access-date=2025-09-23 |website=God TV |language=en-GB}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Apostle Grace Lubega Biography: Age, wife, work experience, starting Phaneroo and more |url=https://ultimatepost.dantty.com/post/2935 |access-date=2025-09-23 |website=The Ultimate Post |language=en}}</ref> <ref name=":1">{{Cite web |last=Man |first=The New |date=2025-09-06 |title=Biography of Apostle Grace Lubega |url=https://www.thenewman.org.ng/2023/01/biography-of-apostle-grace-lubega.html |access-date=2025-09-23 |website=The New Man Movement – Helping you Life a Godly Life}}</ref>Amanyiddwa olw'okusomesa n'okubuulira enjiri buli wiiki, okusaba okw'amaanyi okubeera mu bifo eby'olukale, n'okubunyisa obubaka ku mikutu gy'empuliziganya egituuka ku bantu mu Uganda n'ebweru waayo. <ref name=":0">{{Cite web |date=2024-08-10 |title=Phaneroo at 10: More than a church ministry |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/phaneroo-at-10-more-than-a-church-ministry-4720598 |access-date=2025-09-23 |website=Monitor |language=en}}</ref> <ref name=":2">{{Cite web |date=2025-08-10 |title=Phaneroo services, come rain or shine |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/lifestyle/religion/phaneroo-services-come-rain-or-shine-5149558 |access-date=2025-09-23 |website=Monitor |language=en}}</ref> <ref name=":6">{{Cite web |title=Apostle Grace Lubega Biography: Age, wife, work experience, starting Phaneroo and more {{!}} Pulse Uganda |url=https://www.pulse.ug/articles/entertainment/apostle-grace-lubega-biography-2025051310345157345 |access-date=2025-09-23 |website=www.pulse.ug |language=en}}</ref>
== Ensibuko n’obuyigirize ==
Omutume Grace yazaalibwa mu maka [[:en:Catholic_Church|g’Abakatuliki aba Roma]] kyokka n’akyuka nafuuka omulokole ku myaka munaana ku crusade. <ref>{{Cite web |last=Uganda |first=Watchdog |date=2018-09-30 |title=PROFILE: Who is Apostle Grace Lubega? |url=https://www.watchdoguganda.com/news/20180930/48386/profile-who-is-apostle-grace-lubega.html |access-date=2025-09-23 |website=Watchdog Uganda |language=en-GB}}</ref> Yasoma Social Work ne Social Administration (SWASA) ku [[Uganda Christian University]] . Yafuna diguli ey’ekitiibwa eya Doctorate of Divinity mu Gwokubiri 2023 okuva mu ttendekero ly’eby’eddiini erya Zoe Life Theological College erisangibwa mu Amerika olw’obuweereza bwe n’obukulembeze obw’omwoyo. <ref>{{Cite web |last=ebukafavour |date=2024-01-02 |title=Apostle Grace Lubega: Biography, Age, Net Worth, Family, Career and Achievements |url=https://myschoolplugng.com/biography/apostle-grace-lubega-biography/ |access-date=2025-09-23 |website=MySchoolPlugNg |language=en-US}}</ref> <ref>{{Cite web |last=Reporter |first=C. B. |date=2023-02-22 |title=Phaneroo's Apostle Grace Lubega Awarded Honorary Doctorate By US University |url=https://campusbee.ug/news/phaneroos-apostle-grace-lubega-awarded-honorary-doctorate-by-us-university/ |access-date=2025-09-23 |website=Campus Bee |language=en-US}}</ref>
== Emirimu gye ==
Nga tannaba kwewaayo mu bujjuvu mu buweereza bw’Ekikristaayo, Grace Lubega ye yali akulira okulabirira bakasitoma mu [[:en:KCB_Bank_Kenya_Limited|bbanka y’ebyobusuubuzi eya Kenya]] (KCB). <ref name=":6">{{Cite web |title=Apostle Grace Lubega Biography: Age, wife, work experience, starting Phaneroo and more {{!}} Pulse Uganda |url=https://www.pulse.ug/articles/entertainment/apostle-grace-lubega-biography-2025051310345157345 |access-date=2025-09-23 |website=www.pulse.ug |language=en}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.pulse.ug/articles/entertainment/apostle-grace-lubega-biography-2025051310345157345 "Apostle Grace Lubega Biography: Age, wife, work experience, starting Phaneroo and more | Pulse Uganda"]. ''www.pulse.ug''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">2025-09-23</span></span>.</cite></ref> Omulimu gwe gwali gukwata ku mirimu gy’okuweereza bakasitoma n’enkolagana ne bakasitoma. Oluvannyuma Lubega yalekera awo okukola mu KCB mu myaka gya 2016-2018 ne yeewaayo okuwaayo ebiseera bye mu bujjuvu mu [[:en:Phaneroo_Ministries_International|Phaneroo Ministries International]] . <ref name=":6" /> <ref>{{Cite web |date=2025-01-14 |title=Apostle Grace Lubega Biography: Wife, Family & Christian Ministry |url=https://gobio.com.ng/apostle-grace-lubega-biography/ |access-date=2025-09-23 |language=en-US}}</ref>
== Obukulembeze bwa minisitule ==
Lubega yatandikawo [[:en:Phaneroo_Ministries_International|Phaneroo Ministries International]] mu 2014. Obuweereza bwatandika n’okusinza wakati mu wiiki okwakolebwanga ku Lwokuna nga tebannaba kutandika kusaba kwa Ssande. Egamba nti efuuka abayigirizwa bulijjo, pulogulaamu z’okubunyisa amawulire, n’okuweereza ebifo eby’enjawulo mu Kampala. Amawulire ag'enjawulo gabadde galaga ebitukiddwako saako okukula kwa Phaneroo. <ref name=":0">{{Cite web |date=2024-08-10 |title=Phaneroo at 10: More than a church ministry |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/phaneroo-at-10-more-than-a-church-ministry-4720598 |access-date=2025-09-23 |website=Monitor |language=en}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/phaneroo-at-10-more-than-a-church-ministry-4720598 "Phaneroo at 10: More than a church ministry"]. ''Monitor''. 2024-08-10<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">2025-09-23</span></span>.</cite></ref> <ref name=":3">{{Cite web |last=Reporter |first=NewVision |date=2024-08-11 |title=Phaneroo celebrates 10 years |url=https://www.newvision.co.ug/category/entertainment/phaneroo-celebrates-10-years-NV_193801 |access-date=2025-09-23 |website=New Vision}}</ref> Phaneroo yategeka ebijaguzo eby'omwaka omwali ebyategekebwa e Kololo ne UMA Show Grounds. Phaneroo yafuna ekifo ekipya ekya yiika nga 4.5 <ref>{{Cite web |last=Independent |first=The |date=2022-05-20 |title=Parliament cites fraud in Nakawa-Naguru land saga |url=https://www.independent.co.ug/parliament-cites-fraud-in-nakawa-naguru-land-saga/ |access-date=2025-09-28 |website=The Independent Uganda |language=en-US}}</ref> e Naguru ekibadde kyaweebwayo mu butongole okusinza mu kkanisa n’emikolo gye baategeka okusaba kw’omwaka omuggya ogwa 2024 n’okujaguza emyaka 10 n’ekkumi n’emu. <ref name=":2">{{Cite web |date=2025-08-10 |title=Phaneroo services, come rain or shine |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/lifestyle/religion/phaneroo-services-come-rain-or-shine-5149558 |access-date=2025-09-23 |website=Monitor |language=en}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.monitor.co.ug/uganda/lifestyle/religion/phaneroo-services-come-rain-or-shine-5149558 "Phaneroo services, come rain or shine"]. ''Monitor''. 2025-08-10<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">2025-09-23</span></span>.</cite></ref> <ref name=":3" /> <ref>{{Cite web |last=Reporter |first=NewVision |date=2024-01-01 |title=Guests fill three venues during Phaneroo New Year prayers |url=https://www.newvision.co.ug/category/entertainment/guests-fill-three-venues-during-phaneroo-new-NV_177948 |access-date=2025-09-23 |website=New Vision}}</ref> Gye buvuddeko Omutume Grace yalangirira mu kusaba ku nteekateeka z’okuzimba ekkanisa eri mu bukadde bwa ddoola 55 (obuwumbi 202) <ref>{{Cite web |title=Apostle Lubega Plans To Construct a $55 Million Mega Church Though Records Suggest a Different Financial Approach. |url=http://notifiermedia.com/news/apostle-lubega-plans-to-construct-a-55-million-mega-church-though-records-suggest-a-different-financial-approach-2025-05-14-14502778 |access-date=2025-09-28 |website=Notifier Media |language=en}}</ref> mu Naguru Kampala, Uganda, era yagamba nti pulojekiti eno egenda kugenda mu maaso awatali kwewola oba okuwaayo okuva mu bantu, kino kyaleeta envuvuumo okuva mu bantu abali ku mutimbagano nga bebuuza ensimbi gy'ezigenda okuva. Okuzimba kuno kujja kuyambako okukuza obuweereza ssaako n'okukukumakuma abantu abangi abasabirayo. Ekifo ky’e Naguru kisuza abakkiriza abasukka mu 20,000 <ref>{{Cite web |date=2025-08-10 |title=Phaneroo services, come rain or shine |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/lifestyle/religion/phaneroo-services-come-rain-or-shine-5149558 |access-date=2025-09-28 |website=Monitor |language=en}}</ref> buli Ssande n’Olwokuna, ababeerawo enkuba n'ebwetonnya oba omusana okwaka. Abagoberezi bangi bagoberera okusaba obutereevu nga bayita ku mikutu gya Manifest TV, leediyo n'emikutu emigatta bantu egya Phaneroo mu nsi yonna. <ref>{{Cite web |date=2024-08-19 |title=All we had was faith – Apostle Lubega |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/lifestyle/entertainment/all-we-had-was-faith-apostle-lubega-4730482 |access-date=2025-09-28 |website=Monitor |language=en}}</ref> Omutume Grace Lubega amanyiddwa mu nsi yonna olw’enjigiriza ze ku kubikkulirwa n’okuzuukira, <ref>{{Cite web |last=Nabakooza |first=Sarah |date=2025-07-21 |title=Apostle Grace Lubega: A voice, a vision, a vessel |url=https://www.newvision.co.ug/category/entertainment/apostle-grace-lubega-a-voice-a-vision-a-vesse-NV_214930 |access-date=2025-09-28 |website=New Vision}}</ref> era abuulira mu nsi ez’enjawulo okwetoloola ensi yonna.
dnw3zv3k8h1ry3btnpepnw2iv1wej2s
47628
47627
2026-04-23T18:15:46Z
Charles Kalanzi
9748
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1335615390|Grace Lubega]]"
47628
wikitext
text/x-wiki
'''Grace Lubega Matovu''' mukulembeze w'abakrisitaayo Abapentekoti mu Uganda, omuyimbi, eyali omukozi mu bbanka era nga ye mutandisi wa [[:en:Phaneroo_Ministries_International|Phaneroo Ministries International]], obuweereza bw’enjiri obusangibwa mu Kampala. <ref>{{Cite web |last=Reporter |first=NewVision |date=2023-07-21 |title=Faithful wish Phaneroo's Apostle Grace Lubega a happy birthday |url=https://www.newvision.co.ug/category/entertainment/faithful-wish-phaneroos-apostle-grace-lubega-NV_165582 |access-date=2025-09-23 |website=New Vision}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Grace Lubega |url=https://www.god.tv/ministries/grace-lubega/ |access-date=2025-09-23 |website=God TV |language=en-GB}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Apostle Grace Lubega Biography: Age, wife, work experience, starting Phaneroo and more |url=https://ultimatepost.dantty.com/post/2935 |access-date=2025-09-23 |website=The Ultimate Post |language=en}}</ref> <ref name=":1">{{Cite web |last=Man |first=The New |date=2025-09-06 |title=Biography of Apostle Grace Lubega |url=https://www.thenewman.org.ng/2023/01/biography-of-apostle-grace-lubega.html |access-date=2025-09-23 |website=The New Man Movement – Helping you Life a Godly Life}}</ref>Amanyiddwa olw'okusomesa n'okubuulira enjiri buli wiiki, okusaba okw'amaanyi okubeera mu bifo eby'olukale, n'okubunyisa obubaka ku mikutu gy'empuliziganya egituuka ku bantu mu Uganda n'ebweru waayo. <ref name=":0">{{Cite web |date=2024-08-10 |title=Phaneroo at 10: More than a church ministry |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/phaneroo-at-10-more-than-a-church-ministry-4720598 |access-date=2025-09-23 |website=Monitor |language=en}}</ref> <ref name=":2">{{Cite web |date=2025-08-10 |title=Phaneroo services, come rain or shine |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/lifestyle/religion/phaneroo-services-come-rain-or-shine-5149558 |access-date=2025-09-23 |website=Monitor |language=en}}</ref> <ref name=":6">{{Cite web |title=Apostle Grace Lubega Biography: Age, wife, work experience, starting Phaneroo and more {{!}} Pulse Uganda |url=https://www.pulse.ug/articles/entertainment/apostle-grace-lubega-biography-2025051310345157345 |access-date=2025-09-23 |website=www.pulse.ug |language=en}}</ref>
== Ensibuko n’obuyigirize ==
Omutume Grace yazaalibwa mu maka [[:en:Catholic_Church|g’Abakatuliki aba Roma]] kyokka n’akyuka nafuuka omulokole ku myaka munaana ku crusade. <ref>{{Cite web |last=Uganda |first=Watchdog |date=2018-09-30 |title=PROFILE: Who is Apostle Grace Lubega? |url=https://www.watchdoguganda.com/news/20180930/48386/profile-who-is-apostle-grace-lubega.html |access-date=2025-09-23 |website=Watchdog Uganda |language=en-GB}}</ref> Yasoma Social Work ne Social Administration (SWASA) ku [[Uganda Christian University]] . Yafuna diguli ey’ekitiibwa eya Doctorate of Divinity mu Gwokubiri 2023 okuva mu ttendekero ly’eby’eddiini erya Zoe Life Theological College erisangibwa mu Amerika olw’obuweereza bwe n’obukulembeze obw’omwoyo. <ref>{{Cite web |last=ebukafavour |date=2024-01-02 |title=Apostle Grace Lubega: Biography, Age, Net Worth, Family, Career and Achievements |url=https://myschoolplugng.com/biography/apostle-grace-lubega-biography/ |access-date=2025-09-23 |website=MySchoolPlugNg |language=en-US}}</ref> <ref>{{Cite web |last=Reporter |first=C. B. |date=2023-02-22 |title=Phaneroo's Apostle Grace Lubega Awarded Honorary Doctorate By US University |url=https://campusbee.ug/news/phaneroos-apostle-grace-lubega-awarded-honorary-doctorate-by-us-university/ |access-date=2025-09-23 |website=Campus Bee |language=en-US}}</ref>
== Emirimu gye ==
Nga tannaba kwewaayo mu bujjuvu mu buweereza bw’Ekikristaayo, Grace Lubega ye yali akulira okulabirira bakasitoma mu [[:en:KCB_Bank_Kenya_Limited|bbanka y’ebyobusuubuzi eya Kenya]] (KCB). <ref name=":6">{{Cite web |title=Apostle Grace Lubega Biography: Age, wife, work experience, starting Phaneroo and more {{!}} Pulse Uganda |url=https://www.pulse.ug/articles/entertainment/apostle-grace-lubega-biography-2025051310345157345 |access-date=2025-09-23 |website=www.pulse.ug |language=en}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.pulse.ug/articles/entertainment/apostle-grace-lubega-biography-2025051310345157345 "Apostle Grace Lubega Biography: Age, wife, work experience, starting Phaneroo and more | Pulse Uganda"]. ''www.pulse.ug''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">2025-09-23</span></span>.</cite></ref> Omulimu gwe gwali gukwata ku mirimu gy’okuweereza bakasitoma n’enkolagana ne bakasitoma. Oluvannyuma Lubega yalekera awo okukola mu KCB mu myaka gya 2016-2018 ne yeewaayo okuwaayo ebiseera bye mu bujjuvu mu [[:en:Phaneroo_Ministries_International|Phaneroo Ministries International]] . <ref name=":6" /> <ref>{{Cite web |date=2025-01-14 |title=Apostle Grace Lubega Biography: Wife, Family & Christian Ministry |url=https://gobio.com.ng/apostle-grace-lubega-biography/ |access-date=2025-09-23 |language=en-US}}</ref>
== Obukulembeze bwa minisitule ==
Lubega yatandikawo [[:en:Phaneroo_Ministries_International|Phaneroo Ministries International]] mu 2014. Obuweereza bwatandika n’okusinza wakati mu wiiki okwakolebwanga ku Lwokuna nga tebannaba kutandika kusaba kwa Ssande. Egamba nti efuuka abayigirizwa bulijjo, pulogulaamu z’okubunyisa amawulire, n’okuweereza ebifo eby’enjawulo mu Kampala. Amawulire ag'enjawulo gabadde galaga ebitukiddwako saako okukula kwa Phaneroo. <ref name=":0">{{Cite web |date=2024-08-10 |title=Phaneroo at 10: More than a church ministry |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/phaneroo-at-10-more-than-a-church-ministry-4720598 |access-date=2025-09-23 |website=Monitor |language=en}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/phaneroo-at-10-more-than-a-church-ministry-4720598 "Phaneroo at 10: More than a church ministry"]. ''Monitor''. 2024-08-10<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">2025-09-23</span></span>.</cite></ref> <ref name=":3">{{Cite web |last=Reporter |first=NewVision |date=2024-08-11 |title=Phaneroo celebrates 10 years |url=https://www.newvision.co.ug/category/entertainment/phaneroo-celebrates-10-years-NV_193801 |access-date=2025-09-23 |website=New Vision}}</ref> Phaneroo yategeka ebijaguzo eby'omwaka omwali ebyategekebwa e Kololo ne UMA Show Grounds. Phaneroo yafuna ekifo ekipya ekya yiika nga 4.5 <ref>{{Cite web |last=Independent |first=The |date=2022-05-20 |title=Parliament cites fraud in Nakawa-Naguru land saga |url=https://www.independent.co.ug/parliament-cites-fraud-in-nakawa-naguru-land-saga/ |access-date=2025-09-28 |website=The Independent Uganda |language=en-US}}</ref> e Naguru ekibadde kyaweebwayo mu butongole okusinza mu kkanisa n’emikolo gye baategeka okusaba kw’omwaka omuggya ogwa 2024 n’okujaguza emyaka 10 n’ekkumi n’emu. <ref name=":2">{{Cite web |date=2025-08-10 |title=Phaneroo services, come rain or shine |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/lifestyle/religion/phaneroo-services-come-rain-or-shine-5149558 |access-date=2025-09-23 |website=Monitor |language=en}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.monitor.co.ug/uganda/lifestyle/religion/phaneroo-services-come-rain-or-shine-5149558 "Phaneroo services, come rain or shine"]. ''Monitor''. 2025-08-10<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">2025-09-23</span></span>.</cite></ref> <ref name=":3" /> <ref>{{Cite web |last=Reporter |first=NewVision |date=2024-01-01 |title=Guests fill three venues during Phaneroo New Year prayers |url=https://www.newvision.co.ug/category/entertainment/guests-fill-three-venues-during-phaneroo-new-NV_177948 |access-date=2025-09-23 |website=New Vision}}</ref> Gye buvuddeko Omutume Grace yalangirira mu kusaba ku nteekateeka z’okuzimba ekkanisa eri mu bukadde bwa ddoola 55 (obuwumbi 202) <ref>{{Cite web |title=Apostle Lubega Plans To Construct a $55 Million Mega Church Though Records Suggest a Different Financial Approach. |url=http://notifiermedia.com/news/apostle-lubega-plans-to-construct-a-55-million-mega-church-though-records-suggest-a-different-financial-approach-2025-05-14-14502778 |access-date=2025-09-28 |website=Notifier Media |language=en}}</ref> mu Naguru Kampala, Uganda, era yagamba nti pulojekiti eno egenda kugenda mu maaso awatali kwewola oba okuwaayo okuva mu bantu, kino kyaleeta envuvuumo okuva mu bantu abali ku mutimbagano nga bebuuza ensimbi gy'ezigenda okuva. Okuzimba kuno kujja kuyambako okukuza obuweereza ssaako n'okukukumakuma abantu abangi abasabirayo. Ekifo ky’e Naguru kisuza abakkiriza abasukka mu 20,000 <ref>{{Cite web |date=2025-08-10 |title=Phaneroo services, come rain or shine |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/lifestyle/religion/phaneroo-services-come-rain-or-shine-5149558 |access-date=2025-09-28 |website=Monitor |language=en}}</ref> buli Ssande n’Olwokuna, ababeerawo enkuba n'ebwetonnya oba omusana okwaka. Abagoberezi bangi bagoberera okusaba obutereevu nga bayita ku mikutu gya Manifest TV, leediyo n'emikutu emigatta bantu egya Phaneroo mu nsi yonna. <ref>{{Cite web |date=2024-08-19 |title=All we had was faith – Apostle Lubega |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/lifestyle/entertainment/all-we-had-was-faith-apostle-lubega-4730482 |access-date=2025-09-28 |website=Monitor |language=en}}</ref> Omutume Grace Lubega amanyiddwa mu nsi yonna olw’enjigiriza ze ku kubikkulirwa n’okuzuukira, <ref>{{Cite web |last=Nabakooza |first=Sarah |date=2025-07-21 |title=Apostle Grace Lubega: A voice, a vision, a vessel |url=https://www.newvision.co.ug/category/entertainment/apostle-grace-lubega-a-voice-a-vision-a-vesse-NV_214930 |access-date=2025-09-28 |website=New Vision}}</ref> era abuulira mu nsi ez’enjawulo okwetoloola ensi yonna.
== Obulamu bwe ==
Grace Lubega bagattibwa ne Nicole Kavuma Lubega muwala w’omusuubuzi Munnayuganda Dennis Paul Kavuma. <ref name=":1">{{Cite web |last=Man |first=The New |date=2025-09-06 |title=Biography of Apostle Grace Lubega |url=https://www.thenewman.org.ng/2023/01/biography-of-apostle-grace-lubega.html |access-date=2025-09-23 |website=The New Man Movement – Helping you Life a Godly Life}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFMan2025">Man, The New (2025-09-06). [https://www.thenewman.org.ng/2023/01/biography-of-apostle-grace-lubega.html "Biography of Apostle Grace Lubega"]. ''The New Man Movement – Helping you Life a Godly Life''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">2025-09-23</span></span>.</cite></ref> <ref name=":5">{{Cite web |title=Phaneroo's Apostle Lubega gears up for wedding |url=http://newvision-web-nuxt3.us-east-1.elasticbeanstalk.com/news/1495617/phaneroo-apostle-lubega-gears-wedding |access-date=2025-09-23 |website=New Vision}}</ref> Baagattibwa nga 19 Ogwokusatu 2019 mu mbaga eyali ku wooteri ya Lake Victoria Serena e Kigo. Balina omwana omuwala gwe baazaala mu 2020. <ref name=":1" /> Nicole alabika mu buweereza bw’olukale emirundi mitono nnyo ne bba, naye mu ngeri endala abeera mu bulamu obw’ekyama. <ref name=":1" /> <ref name=":5" />
b2y3ztugc1yqx9bazfyp94p949kwxmm
47629
47628
2026-04-23T18:17:53Z
Charles Kalanzi
9748
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1335615390|Grace Lubega]]"
47629
wikitext
text/x-wiki
'''Grace Lubega Matovu''' mukulembeze w'abakrisitaayo Abapentekoti mu Uganda, omuyimbi, eyali omukozi mu bbanka era nga ye mutandisi wa [[:en:Phaneroo_Ministries_International|Phaneroo Ministries International]], obuweereza bw’enjiri obusangibwa mu Kampala. <ref>{{Cite web |last=Reporter |first=NewVision |date=2023-07-21 |title=Faithful wish Phaneroo's Apostle Grace Lubega a happy birthday |url=https://www.newvision.co.ug/category/entertainment/faithful-wish-phaneroos-apostle-grace-lubega-NV_165582 |access-date=2025-09-23 |website=New Vision}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Grace Lubega |url=https://www.god.tv/ministries/grace-lubega/ |access-date=2025-09-23 |website=God TV |language=en-GB}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Apostle Grace Lubega Biography: Age, wife, work experience, starting Phaneroo and more |url=https://ultimatepost.dantty.com/post/2935 |access-date=2025-09-23 |website=The Ultimate Post |language=en}}</ref> <ref name=":1">{{Cite web |last=Man |first=The New |date=2025-09-06 |title=Biography of Apostle Grace Lubega |url=https://www.thenewman.org.ng/2023/01/biography-of-apostle-grace-lubega.html |access-date=2025-09-23 |website=The New Man Movement – Helping you Life a Godly Life}}</ref>Amanyiddwa olw'okusomesa n'okubuulira enjiri buli wiiki, okusaba okw'amaanyi okubeera mu bifo eby'olukale, n'okubunyisa obubaka ku mikutu gy'empuliziganya egituuka ku bantu mu Uganda n'ebweru waayo. <ref name=":0">{{Cite web |date=2024-08-10 |title=Phaneroo at 10: More than a church ministry |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/phaneroo-at-10-more-than-a-church-ministry-4720598 |access-date=2025-09-23 |website=Monitor |language=en}}</ref> <ref name=":2">{{Cite web |date=2025-08-10 |title=Phaneroo services, come rain or shine |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/lifestyle/religion/phaneroo-services-come-rain-or-shine-5149558 |access-date=2025-09-23 |website=Monitor |language=en}}</ref> <ref name=":6">{{Cite web |title=Apostle Grace Lubega Biography: Age, wife, work experience, starting Phaneroo and more {{!}} Pulse Uganda |url=https://www.pulse.ug/articles/entertainment/apostle-grace-lubega-biography-2025051310345157345 |access-date=2025-09-23 |website=www.pulse.ug |language=en}}</ref>
== Ensibuko n’obuyigirize ==
Omutume Grace yazaalibwa mu maka [[:en:Catholic_Church|g’Abakatuliki aba Roma]] kyokka n’akyuka nafuuka omulokole ku myaka munaana ku crusade. <ref>{{Cite web |last=Uganda |first=Watchdog |date=2018-09-30 |title=PROFILE: Who is Apostle Grace Lubega? |url=https://www.watchdoguganda.com/news/20180930/48386/profile-who-is-apostle-grace-lubega.html |access-date=2025-09-23 |website=Watchdog Uganda |language=en-GB}}</ref> Yasoma Social Work ne Social Administration (SWASA) ku [[Uganda Christian University]] . Yafuna diguli ey’ekitiibwa eya Doctorate of Divinity mu Gwokubiri 2023 okuva mu ttendekero ly’eby’eddiini erya Zoe Life Theological College erisangibwa mu Amerika olw’obuweereza bwe n’obukulembeze obw’omwoyo. <ref>{{Cite web |last=ebukafavour |date=2024-01-02 |title=Apostle Grace Lubega: Biography, Age, Net Worth, Family, Career and Achievements |url=https://myschoolplugng.com/biography/apostle-grace-lubega-biography/ |access-date=2025-09-23 |website=MySchoolPlugNg |language=en-US}}</ref> <ref>{{Cite web |last=Reporter |first=C. B. |date=2023-02-22 |title=Phaneroo's Apostle Grace Lubega Awarded Honorary Doctorate By US University |url=https://campusbee.ug/news/phaneroos-apostle-grace-lubega-awarded-honorary-doctorate-by-us-university/ |access-date=2025-09-23 |website=Campus Bee |language=en-US}}</ref>
== Emirimu gye ==
Nga tannaba kwewaayo mu bujjuvu mu buweereza bw’Ekikristaayo, Grace Lubega ye yali akulira okulabirira bakasitoma mu [[:en:KCB_Bank_Kenya_Limited|bbanka y’ebyobusuubuzi eya Kenya]] (KCB). <ref name=":6">{{Cite web |title=Apostle Grace Lubega Biography: Age, wife, work experience, starting Phaneroo and more {{!}} Pulse Uganda |url=https://www.pulse.ug/articles/entertainment/apostle-grace-lubega-biography-2025051310345157345 |access-date=2025-09-23 |website=www.pulse.ug |language=en}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.pulse.ug/articles/entertainment/apostle-grace-lubega-biography-2025051310345157345 "Apostle Grace Lubega Biography: Age, wife, work experience, starting Phaneroo and more | Pulse Uganda"]. ''www.pulse.ug''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">2025-09-23</span></span>.</cite></ref> Omulimu gwe gwali gukwata ku mirimu gy’okuweereza bakasitoma n’enkolagana ne bakasitoma. Oluvannyuma Lubega yalekera awo okukola mu KCB mu myaka gya 2016-2018 ne yeewaayo okuwaayo ebiseera bye mu bujjuvu mu [[:en:Phaneroo_Ministries_International|Phaneroo Ministries International]] . <ref name=":6" /> <ref>{{Cite web |date=2025-01-14 |title=Apostle Grace Lubega Biography: Wife, Family & Christian Ministry |url=https://gobio.com.ng/apostle-grace-lubega-biography/ |access-date=2025-09-23 |language=en-US}}</ref>
== Obukulembeze bwa minisitule ==
Lubega yatandikawo [[:en:Phaneroo_Ministries_International|Phaneroo Ministries International]] mu 2014. Obuweereza bwatandika n’okusinza wakati mu wiiki okwakolebwanga ku Lwokuna nga tebannaba kutandika kusaba kwa Ssande. Egamba nti efuuka abayigirizwa bulijjo, pulogulaamu z’okubunyisa amawulire, n’okuweereza ebifo eby’enjawulo mu Kampala. Amawulire ag'enjawulo gabadde galaga ebitukiddwako saako okukula kwa Phaneroo. <ref name=":0">{{Cite web |date=2024-08-10 |title=Phaneroo at 10: More than a church ministry |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/phaneroo-at-10-more-than-a-church-ministry-4720598 |access-date=2025-09-23 |website=Monitor |language=en}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/phaneroo-at-10-more-than-a-church-ministry-4720598 "Phaneroo at 10: More than a church ministry"]. ''Monitor''. 2024-08-10<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">2025-09-23</span></span>.</cite></ref> <ref name=":3">{{Cite web |last=Reporter |first=NewVision |date=2024-08-11 |title=Phaneroo celebrates 10 years |url=https://www.newvision.co.ug/category/entertainment/phaneroo-celebrates-10-years-NV_193801 |access-date=2025-09-23 |website=New Vision}}</ref> Phaneroo yategeka ebijaguzo eby'omwaka omwali ebyategekebwa e Kololo ne UMA Show Grounds. Phaneroo yafuna ekifo ekipya ekya yiika nga 4.5 <ref>{{Cite web |last=Independent |first=The |date=2022-05-20 |title=Parliament cites fraud in Nakawa-Naguru land saga |url=https://www.independent.co.ug/parliament-cites-fraud-in-nakawa-naguru-land-saga/ |access-date=2025-09-28 |website=The Independent Uganda |language=en-US}}</ref> e Naguru ekibadde kyaweebwayo mu butongole okusinza mu kkanisa n’emikolo gye baategeka okusaba kw’omwaka omuggya ogwa 2024 n’okujaguza emyaka 10 n’ekkumi n’emu. <ref name=":2">{{Cite web |date=2025-08-10 |title=Phaneroo services, come rain or shine |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/lifestyle/religion/phaneroo-services-come-rain-or-shine-5149558 |access-date=2025-09-23 |website=Monitor |language=en}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.monitor.co.ug/uganda/lifestyle/religion/phaneroo-services-come-rain-or-shine-5149558 "Phaneroo services, come rain or shine"]. ''Monitor''. 2025-08-10<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">2025-09-23</span></span>.</cite></ref> <ref name=":3" /> <ref>{{Cite web |last=Reporter |first=NewVision |date=2024-01-01 |title=Guests fill three venues during Phaneroo New Year prayers |url=https://www.newvision.co.ug/category/entertainment/guests-fill-three-venues-during-phaneroo-new-NV_177948 |access-date=2025-09-23 |website=New Vision}}</ref> Gye buvuddeko Omutume Grace yalangirira mu kusaba ku nteekateeka z’okuzimba ekkanisa eri mu bukadde bwa ddoola 55 (obuwumbi 202) <ref>{{Cite web |title=Apostle Lubega Plans To Construct a $55 Million Mega Church Though Records Suggest a Different Financial Approach. |url=http://notifiermedia.com/news/apostle-lubega-plans-to-construct-a-55-million-mega-church-though-records-suggest-a-different-financial-approach-2025-05-14-14502778 |access-date=2025-09-28 |website=Notifier Media |language=en}}</ref> mu Naguru Kampala, Uganda, era yagamba nti pulojekiti eno egenda kugenda mu maaso awatali kwewola oba okuwaayo okuva mu bantu, kino kyaleeta envuvuumo okuva mu bantu abali ku mutimbagano nga bebuuza ensimbi gy'ezigenda okuva. Okuzimba kuno kujja kuyambako okukuza obuweereza ssaako n'okukukumakuma abantu abangi abasabirayo. Ekifo ky’e Naguru kisuza abakkiriza abasukka mu 20,000 <ref>{{Cite web |date=2025-08-10 |title=Phaneroo services, come rain or shine |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/lifestyle/religion/phaneroo-services-come-rain-or-shine-5149558 |access-date=2025-09-28 |website=Monitor |language=en}}</ref> buli Ssande n’Olwokuna, ababeerawo enkuba n'ebwetonnya oba omusana okwaka. Abagoberezi bangi bagoberera okusaba obutereevu nga bayita ku mikutu gya Manifest TV, leediyo n'emikutu emigatta bantu egya Phaneroo mu nsi yonna. <ref>{{Cite web |date=2024-08-19 |title=All we had was faith – Apostle Lubega |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/lifestyle/entertainment/all-we-had-was-faith-apostle-lubega-4730482 |access-date=2025-09-28 |website=Monitor |language=en}}</ref> Omutume Grace Lubega amanyiddwa mu nsi yonna olw’enjigiriza ze ku kubikkulirwa n’okuzuukira, <ref>{{Cite web |last=Nabakooza |first=Sarah |date=2025-07-21 |title=Apostle Grace Lubega: A voice, a vision, a vessel |url=https://www.newvision.co.ug/category/entertainment/apostle-grace-lubega-a-voice-a-vision-a-vesse-NV_214930 |access-date=2025-09-28 |website=New Vision}}</ref> era abuulira mu nsi ez’enjawulo okwetoloola ensi yonna.
== Obulamu bwe ==
Grace Lubega bagattibwa ne Nicole Kavuma Lubega muwala w’omusuubuzi Munnayuganda Dennis Paul Kavuma. <ref name=":1">{{Cite web |last=Man |first=The New |date=2025-09-06 |title=Biography of Apostle Grace Lubega |url=https://www.thenewman.org.ng/2023/01/biography-of-apostle-grace-lubega.html |access-date=2025-09-23 |website=The New Man Movement – Helping you Life a Godly Life}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFMan2025">Man, The New (2025-09-06). [https://www.thenewman.org.ng/2023/01/biography-of-apostle-grace-lubega.html "Biography of Apostle Grace Lubega"]. ''The New Man Movement – Helping you Life a Godly Life''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">2025-09-23</span></span>.</cite></ref> <ref name=":5">{{Cite web |title=Phaneroo's Apostle Lubega gears up for wedding |url=http://newvision-web-nuxt3.us-east-1.elasticbeanstalk.com/news/1495617/phaneroo-apostle-lubega-gears-wedding |access-date=2025-09-23 |website=New Vision}}</ref> Baagattibwa nga 19 Ogwokusatu 2019 mu mbaga eyali ku wooteri ya Lake Victoria Serena e Kigo. Balina omwana omuwala gwe baazaala mu 2020. <ref name=":1" /> Nicole alabika mu buweereza bw’olukale emirundi mitono nnyo ne bba, naye mu ngeri endala abeera mu bulamu obw’ekyama. <ref name=":1" /> <ref name=":5" />
== Ennyimba ==
* Yesu Ndi Owawe
* Osinzibwenga
* Yimba Amatendo
* O Come Let Us Adore Him
* Yesu ndi wuwo
* Njagala Nkulabe Yesu
49j48q3boag4pmacom3x4zy12pqeyj8
47630
47629
2026-04-23T18:18:49Z
Charles Kalanzi
9748
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1335615390|Grace Lubega]]"
47630
wikitext
text/x-wiki
'''Grace Lubega Matovu''' mukulembeze w'abakrisitaayo Abapentekoti mu Uganda, omuyimbi, eyali omukozi mu bbanka era nga ye mutandisi wa [[:en:Phaneroo_Ministries_International|Phaneroo Ministries International]], obuweereza bw’enjiri obusangibwa mu Kampala. <ref>{{Cite web |last=Reporter |first=NewVision |date=2023-07-21 |title=Faithful wish Phaneroo's Apostle Grace Lubega a happy birthday |url=https://www.newvision.co.ug/category/entertainment/faithful-wish-phaneroos-apostle-grace-lubega-NV_165582 |access-date=2025-09-23 |website=New Vision}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Grace Lubega |url=https://www.god.tv/ministries/grace-lubega/ |access-date=2025-09-23 |website=God TV |language=en-GB}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Apostle Grace Lubega Biography: Age, wife, work experience, starting Phaneroo and more |url=https://ultimatepost.dantty.com/post/2935 |access-date=2025-09-23 |website=The Ultimate Post |language=en}}</ref> <ref name=":1">{{Cite web |last=Man |first=The New |date=2025-09-06 |title=Biography of Apostle Grace Lubega |url=https://www.thenewman.org.ng/2023/01/biography-of-apostle-grace-lubega.html |access-date=2025-09-23 |website=The New Man Movement – Helping you Life a Godly Life}}</ref>Amanyiddwa olw'okusomesa n'okubuulira enjiri buli wiiki, okusaba okw'amaanyi okubeera mu bifo eby'olukale, n'okubunyisa obubaka ku mikutu gy'empuliziganya egituuka ku bantu mu Uganda n'ebweru waayo. <ref name=":0">{{Cite web |date=2024-08-10 |title=Phaneroo at 10: More than a church ministry |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/phaneroo-at-10-more-than-a-church-ministry-4720598 |access-date=2025-09-23 |website=Monitor |language=en}}</ref> <ref name=":2">{{Cite web |date=2025-08-10 |title=Phaneroo services, come rain or shine |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/lifestyle/religion/phaneroo-services-come-rain-or-shine-5149558 |access-date=2025-09-23 |website=Monitor |language=en}}</ref> <ref name=":6">{{Cite web |title=Apostle Grace Lubega Biography: Age, wife, work experience, starting Phaneroo and more {{!}} Pulse Uganda |url=https://www.pulse.ug/articles/entertainment/apostle-grace-lubega-biography-2025051310345157345 |access-date=2025-09-23 |website=www.pulse.ug |language=en}}</ref>
== Ensibuko n’obuyigirize ==
Omutume Grace yazaalibwa mu maka [[:en:Catholic_Church|g’Abakatuliki aba Roma]] kyokka n’akyuka nafuuka omulokole ku myaka munaana ku crusade. <ref>{{Cite web |last=Uganda |first=Watchdog |date=2018-09-30 |title=PROFILE: Who is Apostle Grace Lubega? |url=https://www.watchdoguganda.com/news/20180930/48386/profile-who-is-apostle-grace-lubega.html |access-date=2025-09-23 |website=Watchdog Uganda |language=en-GB}}</ref> Yasoma Social Work ne Social Administration (SWASA) ku [[Uganda Christian University]] . Yafuna diguli ey’ekitiibwa eya Doctorate of Divinity mu Gwokubiri 2023 okuva mu ttendekero ly’eby’eddiini erya Zoe Life Theological College erisangibwa mu Amerika olw’obuweereza bwe n’obukulembeze obw’omwoyo. <ref>{{Cite web |last=ebukafavour |date=2024-01-02 |title=Apostle Grace Lubega: Biography, Age, Net Worth, Family, Career and Achievements |url=https://myschoolplugng.com/biography/apostle-grace-lubega-biography/ |access-date=2025-09-23 |website=MySchoolPlugNg |language=en-US}}</ref> <ref>{{Cite web |last=Reporter |first=C. B. |date=2023-02-22 |title=Phaneroo's Apostle Grace Lubega Awarded Honorary Doctorate By US University |url=https://campusbee.ug/news/phaneroos-apostle-grace-lubega-awarded-honorary-doctorate-by-us-university/ |access-date=2025-09-23 |website=Campus Bee |language=en-US}}</ref>
== Emirimu gye ==
Nga tannaba kwewaayo mu bujjuvu mu buweereza bw’Ekikristaayo, Grace Lubega ye yali akulira okulabirira bakasitoma mu [[:en:KCB_Bank_Kenya_Limited|bbanka y’ebyobusuubuzi eya Kenya]] (KCB). <ref name=":6">{{Cite web |title=Apostle Grace Lubega Biography: Age, wife, work experience, starting Phaneroo and more {{!}} Pulse Uganda |url=https://www.pulse.ug/articles/entertainment/apostle-grace-lubega-biography-2025051310345157345 |access-date=2025-09-23 |website=www.pulse.ug |language=en}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.pulse.ug/articles/entertainment/apostle-grace-lubega-biography-2025051310345157345 "Apostle Grace Lubega Biography: Age, wife, work experience, starting Phaneroo and more | Pulse Uganda"]. ''www.pulse.ug''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">2025-09-23</span></span>.</cite></ref> Omulimu gwe gwali gukwata ku mirimu gy’okuweereza bakasitoma n’enkolagana ne bakasitoma. Oluvannyuma Lubega yalekera awo okukola mu KCB mu myaka gya 2016-2018 ne yeewaayo okuwaayo ebiseera bye mu bujjuvu mu [[:en:Phaneroo_Ministries_International|Phaneroo Ministries International]] . <ref name=":6" /> <ref>{{Cite web |date=2025-01-14 |title=Apostle Grace Lubega Biography: Wife, Family & Christian Ministry |url=https://gobio.com.ng/apostle-grace-lubega-biography/ |access-date=2025-09-23 |language=en-US}}</ref>
== Obukulembeze bwa minisitule ==
Lubega yatandikawo [[:en:Phaneroo_Ministries_International|Phaneroo Ministries International]] mu 2014. Obuweereza bwatandika n’okusinza wakati mu wiiki okwakolebwanga ku Lwokuna nga tebannaba kutandika kusaba kwa Ssande. Egamba nti efuuka abayigirizwa bulijjo, pulogulaamu z’okubunyisa amawulire, n’okuweereza ebifo eby’enjawulo mu Kampala. Amawulire ag'enjawulo gabadde galaga ebitukiddwako saako okukula kwa Phaneroo. <ref name=":0">{{Cite web |date=2024-08-10 |title=Phaneroo at 10: More than a church ministry |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/phaneroo-at-10-more-than-a-church-ministry-4720598 |access-date=2025-09-23 |website=Monitor |language=en}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/phaneroo-at-10-more-than-a-church-ministry-4720598 "Phaneroo at 10: More than a church ministry"]. ''Monitor''. 2024-08-10<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">2025-09-23</span></span>.</cite></ref> <ref name=":3">{{Cite web |last=Reporter |first=NewVision |date=2024-08-11 |title=Phaneroo celebrates 10 years |url=https://www.newvision.co.ug/category/entertainment/phaneroo-celebrates-10-years-NV_193801 |access-date=2025-09-23 |website=New Vision}}</ref> Phaneroo yategeka ebijaguzo eby'omwaka omwali ebyategekebwa e Kololo ne UMA Show Grounds. Phaneroo yafuna ekifo ekipya ekya yiika nga 4.5 <ref>{{Cite web |last=Independent |first=The |date=2022-05-20 |title=Parliament cites fraud in Nakawa-Naguru land saga |url=https://www.independent.co.ug/parliament-cites-fraud-in-nakawa-naguru-land-saga/ |access-date=2025-09-28 |website=The Independent Uganda |language=en-US}}</ref> e Naguru ekibadde kyaweebwayo mu butongole okusinza mu kkanisa n’emikolo gye baategeka okusaba kw’omwaka omuggya ogwa 2024 n’okujaguza emyaka 10 n’ekkumi n’emu. <ref name=":2">{{Cite web |date=2025-08-10 |title=Phaneroo services, come rain or shine |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/lifestyle/religion/phaneroo-services-come-rain-or-shine-5149558 |access-date=2025-09-23 |website=Monitor |language=en}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.monitor.co.ug/uganda/lifestyle/religion/phaneroo-services-come-rain-or-shine-5149558 "Phaneroo services, come rain or shine"]. ''Monitor''. 2025-08-10<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">2025-09-23</span></span>.</cite></ref> <ref name=":3" /> <ref>{{Cite web |last=Reporter |first=NewVision |date=2024-01-01 |title=Guests fill three venues during Phaneroo New Year prayers |url=https://www.newvision.co.ug/category/entertainment/guests-fill-three-venues-during-phaneroo-new-NV_177948 |access-date=2025-09-23 |website=New Vision}}</ref> Gye buvuddeko Omutume Grace yalangirira mu kusaba ku nteekateeka z’okuzimba ekkanisa eri mu bukadde bwa ddoola 55 (obuwumbi 202) <ref>{{Cite web |title=Apostle Lubega Plans To Construct a $55 Million Mega Church Though Records Suggest a Different Financial Approach. |url=http://notifiermedia.com/news/apostle-lubega-plans-to-construct-a-55-million-mega-church-though-records-suggest-a-different-financial-approach-2025-05-14-14502778 |access-date=2025-09-28 |website=Notifier Media |language=en}}</ref> mu Naguru Kampala, Uganda, era yagamba nti pulojekiti eno egenda kugenda mu maaso awatali kwewola oba okuwaayo okuva mu bantu, kino kyaleeta envuvuumo okuva mu bantu abali ku mutimbagano nga bebuuza ensimbi gy'ezigenda okuva. Okuzimba kuno kujja kuyambako okukuza obuweereza ssaako n'okukukumakuma abantu abangi abasabirayo. Ekifo ky’e Naguru kisuza abakkiriza abasukka mu 20,000 <ref>{{Cite web |date=2025-08-10 |title=Phaneroo services, come rain or shine |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/lifestyle/religion/phaneroo-services-come-rain-or-shine-5149558 |access-date=2025-09-28 |website=Monitor |language=en}}</ref> buli Ssande n’Olwokuna, ababeerawo enkuba n'ebwetonnya oba omusana okwaka. Abagoberezi bangi bagoberera okusaba obutereevu nga bayita ku mikutu gya Manifest TV, leediyo n'emikutu emigatta bantu egya Phaneroo mu nsi yonna. <ref>{{Cite web |date=2024-08-19 |title=All we had was faith – Apostle Lubega |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/lifestyle/entertainment/all-we-had-was-faith-apostle-lubega-4730482 |access-date=2025-09-28 |website=Monitor |language=en}}</ref> Omutume Grace Lubega amanyiddwa mu nsi yonna olw’enjigiriza ze ku kubikkulirwa n’okuzuukira, <ref>{{Cite web |last=Nabakooza |first=Sarah |date=2025-07-21 |title=Apostle Grace Lubega: A voice, a vision, a vessel |url=https://www.newvision.co.ug/category/entertainment/apostle-grace-lubega-a-voice-a-vision-a-vesse-NV_214930 |access-date=2025-09-28 |website=New Vision}}</ref> era abuulira mu nsi ez’enjawulo okwetoloola ensi yonna.
== Obulamu bwe ==
Grace Lubega bagattibwa ne Nicole Kavuma Lubega muwala w’omusuubuzi Munnayuganda Dennis Paul Kavuma. <ref name=":1">{{Cite web |last=Man |first=The New |date=2025-09-06 |title=Biography of Apostle Grace Lubega |url=https://www.thenewman.org.ng/2023/01/biography-of-apostle-grace-lubega.html |access-date=2025-09-23 |website=The New Man Movement – Helping you Life a Godly Life}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFMan2025">Man, The New (2025-09-06). [https://www.thenewman.org.ng/2023/01/biography-of-apostle-grace-lubega.html "Biography of Apostle Grace Lubega"]. ''The New Man Movement – Helping you Life a Godly Life''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">2025-09-23</span></span>.</cite></ref> <ref name=":5">{{Cite web |title=Phaneroo's Apostle Lubega gears up for wedding |url=http://newvision-web-nuxt3.us-east-1.elasticbeanstalk.com/news/1495617/phaneroo-apostle-lubega-gears-wedding |access-date=2025-09-23 |website=New Vision}}</ref> Baagattibwa nga 19 Ogwokusatu 2019 mu mbaga eyali ku wooteri ya Lake Victoria Serena e Kigo. Balina omwana omuwala gwe baazaala mu 2020. <ref name=":1" /> Nicole alabika mu buweereza bw’olukale emirundi mitono nnyo ne bba, naye mu ngeri endala abeera mu bulamu obw’ekyama. <ref name=":1" /> <ref name=":5" />
== Ennyimba ==
* Yesu Ndi Owawe
* Osinzibwenga
* Yimba Amatendo
* O Come Let Us Adore Him
* Yesu ndi wuwo
* Njagala Nkulabe Yesu
== Laba ne ==
* [[:en:Phaneroo_Ministries_International|Phaneroo Ministries International]]
* [[:en:Christianity_in_Uganda|Christianity in Uganda]]
* [[:en:Pentecostalism|Pentecostalism]]
re5097t88rnb4md8d4ka1eb9ho30ji5
47631
47630
2026-04-23T18:19:14Z
Charles Kalanzi
9748
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1335615390|Grace Lubega]]"
47631
wikitext
text/x-wiki
'''Grace Lubega Matovu''' mukulembeze w'abakrisitaayo Abapentekoti mu Uganda, omuyimbi, eyali omukozi mu bbanka era nga ye mutandisi wa [[:en:Phaneroo_Ministries_International|Phaneroo Ministries International]], obuweereza bw’enjiri obusangibwa mu Kampala. <ref>{{Cite web |last=Reporter |first=NewVision |date=2023-07-21 |title=Faithful wish Phaneroo's Apostle Grace Lubega a happy birthday |url=https://www.newvision.co.ug/category/entertainment/faithful-wish-phaneroos-apostle-grace-lubega-NV_165582 |access-date=2025-09-23 |website=New Vision}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Grace Lubega |url=https://www.god.tv/ministries/grace-lubega/ |access-date=2025-09-23 |website=God TV |language=en-GB}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Apostle Grace Lubega Biography: Age, wife, work experience, starting Phaneroo and more |url=https://ultimatepost.dantty.com/post/2935 |access-date=2025-09-23 |website=The Ultimate Post |language=en}}</ref> <ref name=":1">{{Cite web |last=Man |first=The New |date=2025-09-06 |title=Biography of Apostle Grace Lubega |url=https://www.thenewman.org.ng/2023/01/biography-of-apostle-grace-lubega.html |access-date=2025-09-23 |website=The New Man Movement – Helping you Life a Godly Life}}</ref>Amanyiddwa olw'okusomesa n'okubuulira enjiri buli wiiki, okusaba okw'amaanyi okubeera mu bifo eby'olukale, n'okubunyisa obubaka ku mikutu gy'empuliziganya egituuka ku bantu mu Uganda n'ebweru waayo. <ref name=":0">{{Cite web |date=2024-08-10 |title=Phaneroo at 10: More than a church ministry |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/phaneroo-at-10-more-than-a-church-ministry-4720598 |access-date=2025-09-23 |website=Monitor |language=en}}</ref> <ref name=":2">{{Cite web |date=2025-08-10 |title=Phaneroo services, come rain or shine |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/lifestyle/religion/phaneroo-services-come-rain-or-shine-5149558 |access-date=2025-09-23 |website=Monitor |language=en}}</ref> <ref name=":6">{{Cite web |title=Apostle Grace Lubega Biography: Age, wife, work experience, starting Phaneroo and more {{!}} Pulse Uganda |url=https://www.pulse.ug/articles/entertainment/apostle-grace-lubega-biography-2025051310345157345 |access-date=2025-09-23 |website=www.pulse.ug |language=en}}</ref>
== Ensibuko n’obuyigirize ==
Omutume Grace yazaalibwa mu maka [[:en:Catholic_Church|g’Abakatuliki aba Roma]] kyokka n’akyuka nafuuka omulokole ku myaka munaana ku crusade. <ref>{{Cite web |last=Uganda |first=Watchdog |date=2018-09-30 |title=PROFILE: Who is Apostle Grace Lubega? |url=https://www.watchdoguganda.com/news/20180930/48386/profile-who-is-apostle-grace-lubega.html |access-date=2025-09-23 |website=Watchdog Uganda |language=en-GB}}</ref> Yasoma Social Work ne Social Administration (SWASA) ku [[Uganda Christian University]] . Yafuna diguli ey’ekitiibwa eya Doctorate of Divinity mu Gwokubiri 2023 okuva mu ttendekero ly’eby’eddiini erya Zoe Life Theological College erisangibwa mu Amerika olw’obuweereza bwe n’obukulembeze obw’omwoyo. <ref>{{Cite web |last=ebukafavour |date=2024-01-02 |title=Apostle Grace Lubega: Biography, Age, Net Worth, Family, Career and Achievements |url=https://myschoolplugng.com/biography/apostle-grace-lubega-biography/ |access-date=2025-09-23 |website=MySchoolPlugNg |language=en-US}}</ref> <ref>{{Cite web |last=Reporter |first=C. B. |date=2023-02-22 |title=Phaneroo's Apostle Grace Lubega Awarded Honorary Doctorate By US University |url=https://campusbee.ug/news/phaneroos-apostle-grace-lubega-awarded-honorary-doctorate-by-us-university/ |access-date=2025-09-23 |website=Campus Bee |language=en-US}}</ref>
== Emirimu gye ==
Nga tannaba kwewaayo mu bujjuvu mu buweereza bw’Ekikristaayo, Grace Lubega ye yali akulira okulabirira bakasitoma mu [[:en:KCB_Bank_Kenya_Limited|bbanka y’ebyobusuubuzi eya Kenya]] (KCB). <ref name=":6">{{Cite web |title=Apostle Grace Lubega Biography: Age, wife, work experience, starting Phaneroo and more {{!}} Pulse Uganda |url=https://www.pulse.ug/articles/entertainment/apostle-grace-lubega-biography-2025051310345157345 |access-date=2025-09-23 |website=www.pulse.ug |language=en}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.pulse.ug/articles/entertainment/apostle-grace-lubega-biography-2025051310345157345 "Apostle Grace Lubega Biography: Age, wife, work experience, starting Phaneroo and more | Pulse Uganda"]. ''www.pulse.ug''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">2025-09-23</span></span>.</cite></ref> Omulimu gwe gwali gukwata ku mirimu gy’okuweereza bakasitoma n’enkolagana ne bakasitoma. Oluvannyuma Lubega yalekera awo okukola mu KCB mu myaka gya 2016-2018 ne yeewaayo okuwaayo ebiseera bye mu bujjuvu mu [[:en:Phaneroo_Ministries_International|Phaneroo Ministries International]] . <ref name=":6" /> <ref>{{Cite web |date=2025-01-14 |title=Apostle Grace Lubega Biography: Wife, Family & Christian Ministry |url=https://gobio.com.ng/apostle-grace-lubega-biography/ |access-date=2025-09-23 |language=en-US}}</ref>
== Obukulembeze bwa minisitule ==
Lubega yatandikawo [[:en:Phaneroo_Ministries_International|Phaneroo Ministries International]] mu 2014. Obuweereza bwatandika n’okusinza wakati mu wiiki okwakolebwanga ku Lwokuna nga tebannaba kutandika kusaba kwa Ssande. Egamba nti efuuka abayigirizwa bulijjo, pulogulaamu z’okubunyisa amawulire, n’okuweereza ebifo eby’enjawulo mu Kampala. Amawulire ag'enjawulo gabadde galaga ebitukiddwako saako okukula kwa Phaneroo. <ref name=":0">{{Cite web |date=2024-08-10 |title=Phaneroo at 10: More than a church ministry |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/phaneroo-at-10-more-than-a-church-ministry-4720598 |access-date=2025-09-23 |website=Monitor |language=en}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/phaneroo-at-10-more-than-a-church-ministry-4720598 "Phaneroo at 10: More than a church ministry"]. ''Monitor''. 2024-08-10<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">2025-09-23</span></span>.</cite></ref> <ref name=":3">{{Cite web |last=Reporter |first=NewVision |date=2024-08-11 |title=Phaneroo celebrates 10 years |url=https://www.newvision.co.ug/category/entertainment/phaneroo-celebrates-10-years-NV_193801 |access-date=2025-09-23 |website=New Vision}}</ref> Phaneroo yategeka ebijaguzo eby'omwaka omwali ebyategekebwa e Kololo ne UMA Show Grounds. Phaneroo yafuna ekifo ekipya ekya yiika nga 4.5 <ref>{{Cite web |last=Independent |first=The |date=2022-05-20 |title=Parliament cites fraud in Nakawa-Naguru land saga |url=https://www.independent.co.ug/parliament-cites-fraud-in-nakawa-naguru-land-saga/ |access-date=2025-09-28 |website=The Independent Uganda |language=en-US}}</ref> e Naguru ekibadde kyaweebwayo mu butongole okusinza mu kkanisa n’emikolo gye baategeka okusaba kw’omwaka omuggya ogwa 2024 n’okujaguza emyaka 10 n’ekkumi n’emu. <ref name=":2">{{Cite web |date=2025-08-10 |title=Phaneroo services, come rain or shine |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/lifestyle/religion/phaneroo-services-come-rain-or-shine-5149558 |access-date=2025-09-23 |website=Monitor |language=en}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.monitor.co.ug/uganda/lifestyle/religion/phaneroo-services-come-rain-or-shine-5149558 "Phaneroo services, come rain or shine"]. ''Monitor''. 2025-08-10<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">2025-09-23</span></span>.</cite></ref> <ref name=":3" /> <ref>{{Cite web |last=Reporter |first=NewVision |date=2024-01-01 |title=Guests fill three venues during Phaneroo New Year prayers |url=https://www.newvision.co.ug/category/entertainment/guests-fill-three-venues-during-phaneroo-new-NV_177948 |access-date=2025-09-23 |website=New Vision}}</ref> Gye buvuddeko Omutume Grace yalangirira mu kusaba ku nteekateeka z’okuzimba ekkanisa eri mu bukadde bwa ddoola 55 (obuwumbi 202) <ref>{{Cite web |title=Apostle Lubega Plans To Construct a $55 Million Mega Church Though Records Suggest a Different Financial Approach. |url=http://notifiermedia.com/news/apostle-lubega-plans-to-construct-a-55-million-mega-church-though-records-suggest-a-different-financial-approach-2025-05-14-14502778 |access-date=2025-09-28 |website=Notifier Media |language=en}}</ref> mu Naguru Kampala, Uganda, era yagamba nti pulojekiti eno egenda kugenda mu maaso awatali kwewola oba okuwaayo okuva mu bantu, kino kyaleeta envuvuumo okuva mu bantu abali ku mutimbagano nga bebuuza ensimbi gy'ezigenda okuva. Okuzimba kuno kujja kuyambako okukuza obuweereza ssaako n'okukukumakuma abantu abangi abasabirayo. Ekifo ky’e Naguru kisuza abakkiriza abasukka mu 20,000 <ref>{{Cite web |date=2025-08-10 |title=Phaneroo services, come rain or shine |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/lifestyle/religion/phaneroo-services-come-rain-or-shine-5149558 |access-date=2025-09-28 |website=Monitor |language=en}}</ref> buli Ssande n’Olwokuna, ababeerawo enkuba n'ebwetonnya oba omusana okwaka. Abagoberezi bangi bagoberera okusaba obutereevu nga bayita ku mikutu gya Manifest TV, leediyo n'emikutu emigatta bantu egya Phaneroo mu nsi yonna. <ref>{{Cite web |date=2024-08-19 |title=All we had was faith – Apostle Lubega |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/lifestyle/entertainment/all-we-had-was-faith-apostle-lubega-4730482 |access-date=2025-09-28 |website=Monitor |language=en}}</ref> Omutume Grace Lubega amanyiddwa mu nsi yonna olw’enjigiriza ze ku kubikkulirwa n’okuzuukira, <ref>{{Cite web |last=Nabakooza |first=Sarah |date=2025-07-21 |title=Apostle Grace Lubega: A voice, a vision, a vessel |url=https://www.newvision.co.ug/category/entertainment/apostle-grace-lubega-a-voice-a-vision-a-vesse-NV_214930 |access-date=2025-09-28 |website=New Vision}}</ref> era abuulira mu nsi ez’enjawulo okwetoloola ensi yonna.
== Obulamu bwe ==
Grace Lubega bagattibwa ne Nicole Kavuma Lubega muwala w’omusuubuzi Munnayuganda Dennis Paul Kavuma. <ref name=":1">{{Cite web |last=Man |first=The New |date=2025-09-06 |title=Biography of Apostle Grace Lubega |url=https://www.thenewman.org.ng/2023/01/biography-of-apostle-grace-lubega.html |access-date=2025-09-23 |website=The New Man Movement – Helping you Life a Godly Life}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFMan2025">Man, The New (2025-09-06). [https://www.thenewman.org.ng/2023/01/biography-of-apostle-grace-lubega.html "Biography of Apostle Grace Lubega"]. ''The New Man Movement – Helping you Life a Godly Life''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">2025-09-23</span></span>.</cite></ref> <ref name=":5">{{Cite web |title=Phaneroo's Apostle Lubega gears up for wedding |url=http://newvision-web-nuxt3.us-east-1.elasticbeanstalk.com/news/1495617/phaneroo-apostle-lubega-gears-wedding |access-date=2025-09-23 |website=New Vision}}</ref> Baagattibwa nga 19 Ogwokusatu 2019 mu mbaga eyali ku wooteri ya Lake Victoria Serena e Kigo. Balina omwana omuwala gwe baazaala mu 2020. <ref name=":1" /> Nicole alabika mu buweereza bw’olukale emirundi mitono nnyo ne bba, naye mu ngeri endala abeera mu bulamu obw’ekyama. <ref name=":1" /> <ref name=":5" />
== Ennyimba ==
* Yesu Ndi Owawe
* Osinzibwenga
* Yimba Amatendo
* O Come Let Us Adore Him
* Yesu ndi wuwo
* Njagala Nkulabe Yesu
== Laba ne ==
* [[:en:Phaneroo_Ministries_International|Phaneroo Ministries International]]
* [[:en:Christianity_in_Uganda|Christianity in Uganda]]
* [[:en:Pentecostalism|Pentecostalism]]
== Ebijuliziddwamu ==
{{Reflist}}
hf4dl1dbz05743n4gjkkwdfou3rotnt
47632
47631
2026-04-23T18:19:53Z
Charles Kalanzi
9748
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1335615390|Grace Lubega]]"
47632
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Grace Lubega Matovu''' mukulembeze w'abakrisitaayo Abapentekoti mu Uganda, omuyimbi, eyali omukozi mu bbanka era nga ye mutandisi wa [[:en:Phaneroo_Ministries_International|Phaneroo Ministries International]], obuweereza bw’enjiri obusangibwa mu Kampala. <ref>{{Cite web |last=Reporter |first=NewVision |date=2023-07-21 |title=Faithful wish Phaneroo's Apostle Grace Lubega a happy birthday |url=https://www.newvision.co.ug/category/entertainment/faithful-wish-phaneroos-apostle-grace-lubega-NV_165582 |access-date=2025-09-23 |website=New Vision}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Grace Lubega |url=https://www.god.tv/ministries/grace-lubega/ |access-date=2025-09-23 |website=God TV |language=en-GB}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Apostle Grace Lubega Biography: Age, wife, work experience, starting Phaneroo and more |url=https://ultimatepost.dantty.com/post/2935 |access-date=2025-09-23 |website=The Ultimate Post |language=en}}</ref> <ref name=":1">{{Cite web |last=Man |first=The New |date=2025-09-06 |title=Biography of Apostle Grace Lubega |url=https://www.thenewman.org.ng/2023/01/biography-of-apostle-grace-lubega.html |access-date=2025-09-23 |website=The New Man Movement – Helping you Life a Godly Life}}</ref>Amanyiddwa olw'okusomesa n'okubuulira enjiri buli wiiki, okusaba okw'amaanyi okubeera mu bifo eby'olukale, n'okubunyisa obubaka ku mikutu gy'empuliziganya egituuka ku bantu mu Uganda n'ebweru waayo. <ref name=":0">{{Cite web |date=2024-08-10 |title=Phaneroo at 10: More than a church ministry |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/phaneroo-at-10-more-than-a-church-ministry-4720598 |access-date=2025-09-23 |website=Monitor |language=en}}</ref> <ref name=":2">{{Cite web |date=2025-08-10 |title=Phaneroo services, come rain or shine |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/lifestyle/religion/phaneroo-services-come-rain-or-shine-5149558 |access-date=2025-09-23 |website=Monitor |language=en}}</ref> <ref name=":6">{{Cite web |title=Apostle Grace Lubega Biography: Age, wife, work experience, starting Phaneroo and more {{!}} Pulse Uganda |url=https://www.pulse.ug/articles/entertainment/apostle-grace-lubega-biography-2025051310345157345 |access-date=2025-09-23 |website=www.pulse.ug |language=en}}</ref>
== Ensibuko n’obuyigirize ==
Omutume Grace yazaalibwa mu maka [[:en:Catholic_Church|g’Abakatuliki aba Roma]] kyokka n’akyuka nafuuka omulokole ku myaka munaana ku crusade. <ref>{{Cite web |last=Uganda |first=Watchdog |date=2018-09-30 |title=PROFILE: Who is Apostle Grace Lubega? |url=https://www.watchdoguganda.com/news/20180930/48386/profile-who-is-apostle-grace-lubega.html |access-date=2025-09-23 |website=Watchdog Uganda |language=en-GB}}</ref> Yasoma Social Work ne Social Administration (SWASA) ku [[Uganda Christian University]] . Yafuna diguli ey’ekitiibwa eya Doctorate of Divinity mu Gwokubiri 2023 okuva mu ttendekero ly’eby’eddiini erya Zoe Life Theological College erisangibwa mu Amerika olw’obuweereza bwe n’obukulembeze obw’omwoyo. <ref>{{Cite web |last=ebukafavour |date=2024-01-02 |title=Apostle Grace Lubega: Biography, Age, Net Worth, Family, Career and Achievements |url=https://myschoolplugng.com/biography/apostle-grace-lubega-biography/ |access-date=2025-09-23 |website=MySchoolPlugNg |language=en-US}}</ref> <ref>{{Cite web |last=Reporter |first=C. B. |date=2023-02-22 |title=Phaneroo's Apostle Grace Lubega Awarded Honorary Doctorate By US University |url=https://campusbee.ug/news/phaneroos-apostle-grace-lubega-awarded-honorary-doctorate-by-us-university/ |access-date=2025-09-23 |website=Campus Bee |language=en-US}}</ref>
== Emirimu gye ==
Nga tannaba kwewaayo mu bujjuvu mu buweereza bw’Ekikristaayo, Grace Lubega ye yali akulira okulabirira bakasitoma mu [[:en:KCB_Bank_Kenya_Limited|bbanka y’ebyobusuubuzi eya Kenya]] (KCB). <ref name=":6">{{Cite web |title=Apostle Grace Lubega Biography: Age, wife, work experience, starting Phaneroo and more {{!}} Pulse Uganda |url=https://www.pulse.ug/articles/entertainment/apostle-grace-lubega-biography-2025051310345157345 |access-date=2025-09-23 |website=www.pulse.ug |language=en}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.pulse.ug/articles/entertainment/apostle-grace-lubega-biography-2025051310345157345 "Apostle Grace Lubega Biography: Age, wife, work experience, starting Phaneroo and more | Pulse Uganda"]. ''www.pulse.ug''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">2025-09-23</span></span>.</cite></ref> Omulimu gwe gwali gukwata ku mirimu gy’okuweereza bakasitoma n’enkolagana ne bakasitoma. Oluvannyuma Lubega yalekera awo okukola mu KCB mu myaka gya 2016-2018 ne yeewaayo okuwaayo ebiseera bye mu bujjuvu mu [[:en:Phaneroo_Ministries_International|Phaneroo Ministries International]] . <ref name=":6" /> <ref>{{Cite web |date=2025-01-14 |title=Apostle Grace Lubega Biography: Wife, Family & Christian Ministry |url=https://gobio.com.ng/apostle-grace-lubega-biography/ |access-date=2025-09-23 |language=en-US}}</ref>
== Obukulembeze bwa minisitule ==
Lubega yatandikawo [[:en:Phaneroo_Ministries_International|Phaneroo Ministries International]] mu 2014. Obuweereza bwatandika n’okusinza wakati mu wiiki okwakolebwanga ku Lwokuna nga tebannaba kutandika kusaba kwa Ssande. Egamba nti efuuka abayigirizwa bulijjo, pulogulaamu z’okubunyisa amawulire, n’okuweereza ebifo eby’enjawulo mu Kampala. Amawulire ag'enjawulo gabadde galaga ebitukiddwako saako okukula kwa Phaneroo. <ref name=":0">{{Cite web |date=2024-08-10 |title=Phaneroo at 10: More than a church ministry |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/phaneroo-at-10-more-than-a-church-ministry-4720598 |access-date=2025-09-23 |website=Monitor |language=en}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/phaneroo-at-10-more-than-a-church-ministry-4720598 "Phaneroo at 10: More than a church ministry"]. ''Monitor''. 2024-08-10<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">2025-09-23</span></span>.</cite></ref> <ref name=":3">{{Cite web |last=Reporter |first=NewVision |date=2024-08-11 |title=Phaneroo celebrates 10 years |url=https://www.newvision.co.ug/category/entertainment/phaneroo-celebrates-10-years-NV_193801 |access-date=2025-09-23 |website=New Vision}}</ref> Phaneroo yategeka ebijaguzo eby'omwaka omwali ebyategekebwa e Kololo ne UMA Show Grounds. Phaneroo yafuna ekifo ekipya ekya yiika nga 4.5 <ref>{{Cite web |last=Independent |first=The |date=2022-05-20 |title=Parliament cites fraud in Nakawa-Naguru land saga |url=https://www.independent.co.ug/parliament-cites-fraud-in-nakawa-naguru-land-saga/ |access-date=2025-09-28 |website=The Independent Uganda |language=en-US}}</ref> e Naguru ekibadde kyaweebwayo mu butongole okusinza mu kkanisa n’emikolo gye baategeka okusaba kw’omwaka omuggya ogwa 2024 n’okujaguza emyaka 10 n’ekkumi n’emu. <ref name=":2">{{Cite web |date=2025-08-10 |title=Phaneroo services, come rain or shine |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/lifestyle/religion/phaneroo-services-come-rain-or-shine-5149558 |access-date=2025-09-23 |website=Monitor |language=en}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.monitor.co.ug/uganda/lifestyle/religion/phaneroo-services-come-rain-or-shine-5149558 "Phaneroo services, come rain or shine"]. ''Monitor''. 2025-08-10<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">2025-09-23</span></span>.</cite></ref> <ref name=":3" /> <ref>{{Cite web |last=Reporter |first=NewVision |date=2024-01-01 |title=Guests fill three venues during Phaneroo New Year prayers |url=https://www.newvision.co.ug/category/entertainment/guests-fill-three-venues-during-phaneroo-new-NV_177948 |access-date=2025-09-23 |website=New Vision}}</ref> Gye buvuddeko Omutume Grace yalangirira mu kusaba ku nteekateeka z’okuzimba ekkanisa eri mu bukadde bwa ddoola 55 (obuwumbi 202) <ref>{{Cite web |title=Apostle Lubega Plans To Construct a $55 Million Mega Church Though Records Suggest a Different Financial Approach. |url=http://notifiermedia.com/news/apostle-lubega-plans-to-construct-a-55-million-mega-church-though-records-suggest-a-different-financial-approach-2025-05-14-14502778 |access-date=2025-09-28 |website=Notifier Media |language=en}}</ref> mu Naguru Kampala, Uganda, era yagamba nti pulojekiti eno egenda kugenda mu maaso awatali kwewola oba okuwaayo okuva mu bantu, kino kyaleeta envuvuumo okuva mu bantu abali ku mutimbagano nga bebuuza ensimbi gy'ezigenda okuva. Okuzimba kuno kujja kuyambako okukuza obuweereza ssaako n'okukukumakuma abantu abangi abasabirayo. Ekifo ky’e Naguru kisuza abakkiriza abasukka mu 20,000 <ref>{{Cite web |date=2025-08-10 |title=Phaneroo services, come rain or shine |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/lifestyle/religion/phaneroo-services-come-rain-or-shine-5149558 |access-date=2025-09-28 |website=Monitor |language=en}}</ref> buli Ssande n’Olwokuna, ababeerawo enkuba n'ebwetonnya oba omusana okwaka. Abagoberezi bangi bagoberera okusaba obutereevu nga bayita ku mikutu gya Manifest TV, leediyo n'emikutu emigatta bantu egya Phaneroo mu nsi yonna. <ref>{{Cite web |date=2024-08-19 |title=All we had was faith – Apostle Lubega |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/lifestyle/entertainment/all-we-had-was-faith-apostle-lubega-4730482 |access-date=2025-09-28 |website=Monitor |language=en}}</ref> Omutume Grace Lubega amanyiddwa mu nsi yonna olw’enjigiriza ze ku kubikkulirwa n’okuzuukira, <ref>{{Cite web |last=Nabakooza |first=Sarah |date=2025-07-21 |title=Apostle Grace Lubega: A voice, a vision, a vessel |url=https://www.newvision.co.ug/category/entertainment/apostle-grace-lubega-a-voice-a-vision-a-vesse-NV_214930 |access-date=2025-09-28 |website=New Vision}}</ref> era abuulira mu nsi ez’enjawulo okwetoloola ensi yonna.
== Obulamu bwe ==
Grace Lubega bagattibwa ne Nicole Kavuma Lubega muwala w’omusuubuzi Munnayuganda Dennis Paul Kavuma. <ref name=":1">{{Cite web |last=Man |first=The New |date=2025-09-06 |title=Biography of Apostle Grace Lubega |url=https://www.thenewman.org.ng/2023/01/biography-of-apostle-grace-lubega.html |access-date=2025-09-23 |website=The New Man Movement – Helping you Life a Godly Life}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFMan2025">Man, The New (2025-09-06). [https://www.thenewman.org.ng/2023/01/biography-of-apostle-grace-lubega.html "Biography of Apostle Grace Lubega"]. ''The New Man Movement – Helping you Life a Godly Life''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">2025-09-23</span></span>.</cite></ref> <ref name=":5">{{Cite web |title=Phaneroo's Apostle Lubega gears up for wedding |url=http://newvision-web-nuxt3.us-east-1.elasticbeanstalk.com/news/1495617/phaneroo-apostle-lubega-gears-wedding |access-date=2025-09-23 |website=New Vision}}</ref> Baagattibwa nga 19 Ogwokusatu 2019 mu mbaga eyali ku wooteri ya Lake Victoria Serena e Kigo. Balina omwana omuwala gwe baazaala mu 2020. <ref name=":1" /> Nicole alabika mu buweereza bw’olukale emirundi mitono nnyo ne bba, naye mu ngeri endala abeera mu bulamu obw’ekyama. <ref name=":1" /> <ref name=":5" />
== Ennyimba ==
* Yesu Ndi Owawe
* Osinzibwenga
* Yimba Amatendo
* O Come Let Us Adore Him
* Yesu ndi wuwo
* Njagala Nkulabe Yesu
== Laba ne ==
* [[:en:Phaneroo_Ministries_International|Phaneroo Ministries International]]
* [[:en:Christianity_in_Uganda|Christianity in Uganda]]
* [[:en:Pentecostalism|Pentecostalism]]
== Ebijuliziddwamu ==
{{Reflist}}
h4fa3lz2yvaawgz6enovg8ucqkrxb3o
Jeremiah Twa-Twa
0
13007
47626
2026-04-23T18:11:10Z
ESTHER NAKITENDE
9175
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1340912788|Jeremiah Twa-Twa]]"
47626
wikitext
text/x-wiki
'''Jeremiah Mutwalante Twa-Twa''' (yazaalibwa mu mwezi ogw'olubereberye nga 29 1951) [[:en:Uganda|munnayuganda]], musawo,[[:en:Public_health|mukugu mu by'obulamu]], era munnabyabufuzi. Elinnya lye oluusi liwandikibwa <nowiki>''Twatwa''</nowiki>. Ye [[:en:Parliament_of_Uganda|mubaka]] omulonde akikirira essaza lya Iki-Iki, [[:en:Budaka_District|Budaka District]] okuva mu gwokutano gwa 2011. <ref>{{Cite web |last=Opinion |date=25 June 2011 |title=Uganda: Fresh Faces Could Bring Vibrancy to House |url=http://allafrica.com/stories/201106271797.html |access-date=18 February 2015}}</ref> Emabegako yali dayirekita w'ekitongole ekivunaanyizibwa ku bulamu bw'abaana mu [[:en:Uganda_Ministry_of_Health|minisitule y'ebyobulamu mu Uganda]] okuva mu 2005 okutuuka mu 2010. <ref>{{Cite web |last=Agaba |first=Grace |date=17 October 2006 |title=Kids To Get Free Trachoma Treatment |url=http://www.newvision.co.ug/D/9/34/527162 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150218210308/http://www.newvision.co.ug/D/9/34/527162 |archive-date=18 February 2015 |access-date=18 February 2015}}</ref>
== Ensibuko n’obuyigirize ==
Yazaalibwa mu Disitulikiti y’e Budaka mu mwezi gwoluberyeberye nga 29 mu 1951. Twa-Twa yasomera ku Sekulo Primary School mu Disitulikiti y’e Budaka okuva mu 1959 okutuuka mu 1964. Oluvannyuma yagenda ku Mbale College mu [[:en:Mbale_District|Disitulikiti y’e Mbale]] okuva mu 1965 okutuuka mu 1966. Emisomo gye egya O-level (S1-S4) yagikolera ku Jinja College mu [[:en:Jinja_District|Disitulikiti y’e Jinja]] okuva mu 1967 okutuusa 1970. Mu 1971, yayingira [[:en:Namilyango_College|Namilyango College]] mu [[:en:Mukono_District|Disitulikiti y’e Mukono]] okusoma A-level (S5-S6), n’atikkirwa mu 1972.
Yatikkirwa ku [[:en:Makerere_University_Medical_School|Makerere University Medical School]] mu 1978 n’afuna [[:en:Bachelor_of_Medicine_and_Bachelor_of_Surgery|diguli Medicine ne diguli mu Surgery]] . Mu 1981, yafuna Dipuloma mu by’obulamu okuva ku [[:en:Makerere_University_School_of_Public_Health|Makerere University School of Public Health]] . Mu 1995, yafuna diguli [[:en:Master_of_Arts|eyookubiri]] mu by’obungi bw’abantu okuva mu yunivasite y’emu. Era alina ne satifikeeti mu by’obulwadde, gyeyafuna mu 1983 okuva mu [[:en:University_of_Nairobi|Yunivasite y’e Nairobi]] . <ref name="Budaka">{{Cite web |last=POU |date=2011 |title=Profile of Twa-Twa Mutwalante Jeremiah, Member of Parliament for Iki-Iki County, Budaka District |url=http://www.parliament.go.ug/mpdata/mps.hei?p=f&n=t&details=t&j=762.000000&const=Iki-Iki+County&dist_id=77.000000&distname=Budaka |access-date=18 February 2015 |publisher=[[Parliament of Uganda]] (POU)}}</ref>
== Obumanyirivu mu mirimu ==
Twa-Twa yaweereza nga [[:en:Medical_director|akulira abasawo]] mu [[:en:Tororo_General_Hospital|ddwaaliro ekkulu ery'e Tororo]] mu [[Tororo]] okuva mu 1980 okutuuka mu 1983. Oluvannyuma n'aweereza ng'omusawo w'oku disitulikiti mu [[Tororo (disitulikit)|Disitulikiti y'e Tororo]] okuva mu 1983 okutuuka mu 1987. Okuva mu 1988 okutuuka mu 1995, yaweereza ng'omusawo omukulu mu nteekateeka ya Uganda Aids Control Program ku kitebe kya [[Minisitule Evunaanyizibwa ku By'obulamu mu Uganda|minisitule y'ebyobulamu mu Uganda]] . Yaliko omuwandiisi w’olukiiko lw’abasawo n’amannyo olwa Uganda Medical and Dental Practitioners Council okuva mu 1995 okutuuka mu 1999. Okuva mu 1999 okutuuka mu 2010, yali dayirekita w’enteekateeka y’ebyobulamu mu masomero ku kitebe kya minisitule y’ebyobulamu mu Uganda, ng’oggyeeko obuvunaanyizibwa bwe obulala.
Ebyobufuzi by’eggwanga yabiyingira mu 2006, bwe yavuganya ku kifo ky'omubaka wa palamenti mu Iki-Iki ku tikiti y’ekibiina ky’ebyobufuzi ekya [[National Resistance Movement]] . Yaviirako ku kalulu k'akamyufu. Mu 2011, yawangula akalulu ka'kamyufu n'aka bonna n’afuuka omubaka wa palamenti. <ref name="Budaka">{{Cite web |last=POU |date=2011 |title=Profile of Twa-Twa Mutwalante Jeremiah, Member of Parliament for Iki-Iki County, Budaka District |url=http://www.parliament.go.ug/mpdata/mps.hei?p=f&n=t&details=t&j=762.000000&const=Iki-Iki+County&dist_id=77.000000&distname=Budaka |access-date=18 February 2015 |publisher=[[Parliament of Uganda]] (POU)}}</ref>
== Ebimukwatako eb'omunda ==
Yeremiah Mutwalante Twa-Twa mufumbo ne Florence Twa-Twa. Bombi bafumbo n'abaana bataano. <ref>{{Cite web |last=Magara |first=Darious |date=24 April 2009 |title=I Wrote A Novel In Primary 7 Vacation |url=http://www.newvision.co.ug/D/9/232/679125 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150218215202/http://www.newvision.co.ug/D/9/232/679125 |archive-date=18 February 2015 |access-date=18 February 2015}}</ref>
== Laba ne ==
* [[:en:Bagwere|Bagwere]]
* [[:en:Makerere_University_College_of_Health_Sciences|Ettendekero lya Makerere University College of Health Sciences]]
== Ebiwandiiko ebikozeseddwa ==
{{Reflist}}
== Ebiyungo eby’ebweru ==
* [https://web.archive.org/web/20080229042717/http://budaka.go.ug/ Omukutu gwa Disitulikiti y'e Budaka]
* [http://www.parliament.go.ug/ Omukutu gwa Palamenti ya Uganda]
5ai1wjqk8be1o2qmza0c1x6otkeerr5
Olukalala lw'abaminisita b'ensonga z'omunda mu Ggwanga Yuganda
0
13008
47633
2026-04-23T19:20:44Z
ESTHER NAKITENDE
9175
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1317089795|List of ministers of internal affairs of Uganda]]"
47633
wikitext
text/x-wiki
== Olukalala lwa baminisita b’ensonga z’omunda mu Yuganda ==
Okuva Yuganda lwe yafuna obwetwaze okuva ku [[:en:United_Kingdom|Bangereza]] nga 9 Oggwekkumi 1962, [[:en:Uganda|Yuganda]] ebadde ne baminisita b’ensonga z’omunda bano:
{| class="wikitable sortable" style="margin-left: auto; margin-right: auto; border: none;"
!No.
!Name
!okuva mu
!ppaka mu
!Head of state
!Notes
|-
| -
|G Oda
|1960
|1962
|[[Benedicto Kiwanuka]]
|Oda was minister under [[Ssaabaminisita wa Uganda|Prime Minister]] [[Benedicto Kiwanuka]] and the first to take the title of minister and not secretary.<ref>{{Cite web |last=Lubega |first=Henry |date=26 March 2018 |title=Kiwanuka, his 13-member Cabinet swear in after one year wait |url=https://www.monitor.co.ug/Magazines/PeoplePower/Kiwanuka-his-13-member-Cabinet-swear-after-one-year-wait/689844-4356078-3mv29g/index.html |access-date=2019-02-24 |website=Daily Monitor |language=en}}</ref> He was Minister of Internal Affairs under the transitional government.
|-
|1
|Cuthbert Joseph Obwangor
| rowspan="2" |1962
| rowspan="2" |1964
| rowspan="3" |[[Milton Obote|Apollo Milton Obote]]
|Obwangor was Minister of Regional Administration which briefly assumed the responsibilities of the Ministry of Internal Affairs.<ref>{{Cite web |last=Daily Monitor |date=3 August 2012 |title=Uganda's first cabinet ministers in 1962 |url=https://www.monitor.co.ug/SpecialReports/ugandaat50/Uganda-s-first-cabinet-ministers-in-1962/1370466-1469962-1bm1yh/index.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20190408154705/https://www.monitor.co.ug/SpecialReports/ugandaat50/Uganda-s-first-cabinet-ministers-in-1962/1370466-1469962-1bm1yh/index.html |archive-date=8 April 2019 |access-date=8 April 2019 |website=Daily Monitor}}</ref>
|-
|1
|Felix Kenyi Onama
|Onama also can lay claim to the Minister of Interior position between 1962 and 1964, as he was Minister of Works and Labour. That role assumed some of the other responsibilities of the Minister of Interior like leading the police.<ref>{{Cite book |last=Taylor |first=Sidney |date=1967 |title=The New Africans: A Guide to the Contemporary History of Emergent Africa and Its Leaders |url=https://books.google.com/books?id=qYcaAAAAIAAJ |publisher=Putnam |language=en}}</ref>
|-
|2
|Basil Kiiza Bataringaya
|1964
|1971
|Basil Kiiza Bataringaya headed the newly created Ministry of Home Affairs, later renamed Ministry of Internal Affairs. He assumed the role after he flipped parties and joined the [[Milton Obote|Obote administration]].<ref>{{Cite book |last=Seftel |first=Adam |date=1994 |title=Uganda: the rise and fall of Idi Amin: from the pages of Drum |url=https://books.google.com/books?id=ws0tAQAAIAAJ&q=Uganda:+the+rise+and+fall+of+Idi+Amin:+from+the+pages+of+Drum |publisher=Bailey's African Photo Archives Production |isbn=9780958384667 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190112062506/https://books.google.com/books?id=ws0tAQAAIAAJ&q=Uganda:+the+rise+and+fall+of+Idi+Amin:+from+the+pages+of+Drum&dq=Uganda:+the+rise+and+fall+of+Idi+Amin:+from+the+pages+of+Drum&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwjnuPrOmuLfAhXpm-AKHbQ0Ca0Q6AEwAHoECAEQAg |archive-date=12 January 2019}}</ref>
|-
|3
|Lt. Col. Ernest Obitre Gama
|1971
|1973
| rowspan="2" |[[Idi Amin]]
|<ref>{{Cite web |date=10 October 2015 |title='I was forced to be minister' |url=https://www.google.com/search?q=Lt.+Col.+Ernest+Obitre+Gama+interior+minister |website=Daily Monitor}}</ref>
|-
|4
|Charles Oboth‐Ofumbi
|1973
|16 oggwakubiri
|
|-
| rowspan="4" |5
| rowspan="4" |[[Paulo Muwanga]]
| rowspan="4" |1978
| rowspan="4" |1980
|Yusuf Lule
|
|-
|[[Godfrey Binaisa]]
|<ref name="Jørgensen19813">{{Cite book |last=Jørgensen |first=Jan Jelmert |year=1981 |title=Uganda: a modern history |url=https://books.google.com/books?id=09MNAAAAQAAJ |publisher=Taylor & Francis |isbn=978-0-85664-643-0 |pages=335–339}}</ref>
|-
|Presidential Commission of Uganda
|<ref name="Jørgensen19813" />
|-
|Paulo Muwanga
|Paulo Muwanga became head of state briefly when the Presidential Commission of Uganda gave him the powers of the President of Uganda from 22 May to 15 December 1980, where he also was Minister of Internal Affairs.<ref name="Jørgensen19813" />
|-
|6
|[[John Mikloth Magoola Luwuliza-Kirunda]]
|1981
|1985
|[[Milton Obote|Apolo Milton Obote]] (Second Administration)
|Dr. John M. M. Luwuliza Kirunda left the role when he became Foreign Minister<ref>{{Cite web |title=Cedar Rapids Gazette Archives, Sep 13, 1981, p. 4 |url=https://newspaperarchive.com/cedar-rapids-gazette-sep-13-1981-p-4/ |access-date=2019-04-08 |website=newspaperarchive.com |language=en}}</ref><ref>{{Cite book |last=Europa |date=1926 |title=The Europa Year Book 1982 A World Survey Vol.-ii |url=http://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.146912}}</ref>
|-
| rowspan="4" |7
| rowspan="4" |[[Paul Ssemogerere (munnabyabufuzi)|Paul Ssemogerere]]
| rowspan="4" |1985
| rowspan="4" |1988
|General [[Bazilio Olara-Okello]]
| rowspan="3" |[[Paul Ssemogerere (munnabyabufuzi)|Paul Ssemogerere]] left the position when he became Foreign minister<ref>{{Cite web |last=Kitaka |first=Edward |title=Military puts former opposition leader in charge of police |url=https://apnews.com/08699a5ee07cd37963ed3d6052d45860 |access-date=2019-04-08 |website=AP NEWS}}</ref><ref>{{Cite book |last=Pirouet |first=Louise |date=1995 |title=Historical Dictionary of Uganda |url=https://books.google.com/books?id=MQVzAAAAMAAJ |publisher=Scarecrow Press |isbn=9780810829206 |language=en}}</ref>
|-
|General [[Tito Okello]]
|-
| rowspan="12" |[[Yoweri Museveni]]
|-
|Paul Ssemogerere stayed on for the beginning of [[Yoweri Museveni]]'s administration.
|-
|8
|[[Kahinda Otafiire]]
|1988
|1989
|Maj. Kahinda Otafiire had to resign as Minister of Internal Affairs after he brandished a pistol at a woman at a [[Kampala]] bar.
|-
|9
|[[Ibrahim Mukiibi]]
|1989
|1994
|<ref>{{Cite web |last=Refugees |first=United Nations High Commissioner for |title=Refworld {{!}} Uganda: Whether there is compulsory military service and whether there was a general call-up to report for military training in or about August 1989 |url=https://www.refworld.org/docid/3ae6aafb84.html |access-date=2019-04-08 |website=Refworld |language=en}}</ref>
|-
|10
|[[Crispus Kiyonga]]
|1994
|1996
|
|-
|11
|[[Eriya Kategaya]]
|1996
|2001
|
|-
|12
|[[James Wapakhabulo]]
|2001
|2004
|Died in office
|-
|13
|[[Tom Butime]]
|2004
|2005
|In acting capacity
|-
|14
|[[Hilary Onek]]
|27 Oggwokutaano 2011
|23 Gwakutaano 2013
|<ref>{{Cite web |last=Bagala |first=Andrew |date=2013-06-15 |title=Ugandan minister: We'll make friends with whomever we please {{!}} NK News - North Korea News |url=https://www.nknews.org/2013/06/ugandan-minister-well-make-friends-with-whomever-we-please/ |access-date=2019-02-19 |website=North Korea News |language=en-US}}</ref>
|-
|15
|Aronda Nyakairima
|23 Gwakutaano 2013
|12 Gwakkuminagumu 2015
|<ref>{{Cite web |last=Musoke |first=Ronald |date=24 May 2013 |title=Gen. Aronda Nyakairima new Internal Affairs Minister as Museveni reshuffles Cabinet |url=http://www.independent.co.ug/ugandatalks/2013/05/gen-aronda-nyakairima-new-internal-affairs-minister-as-museveni-reshuffles-cabinet |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150924042447/http://www.independent.co.ug/ugandatalks/2013/05/gen-aronda-nyakairima-new-internal-affairs-minister-as-museveni-reshuffles-cabinet/ |archive-date=24 September 2015 |access-date=12 September 2015 |publisher=[[The Independent (Uganda)]]}}</ref>
|-
|16
|[[Rose Akol]]
|13 Gwakkuminagumu 2015
|6 Gwamukaaga 2016
|<ref name=":0">{{Cite web |last=Vision Reporter |date=16 November 2015 |title=Akol appointed internal affairs minister |url=http://www.newvision.co.ug/new_vision/news/1411764/akol-appointed-internal-affairs-minister |archive-url=https://web.archive.org/web/20190408154816/https://www.newvision.co.ug/new_vision/news/1411764/akol-appointed-internal-affairs-minister |archive-date=2019-04-08 |access-date=2019-02-19 |website=www.newvision.co.ug}}</ref>
|-
|17
|[[Jeje Odongo]]
|6 Ogwomukaaga 2016
|yaliko kati
|
|-
|}
2i89jnwhf19qudk24sj654v569gxev8
47634
47633
2026-04-23T19:28:34Z
ESTHER NAKITENDE
9175
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1317089795|List of ministers of internal affairs of Uganda]]"
47634
wikitext
text/x-wiki
== Olukalala lwa baminisita b’ensonga z’omunda mu Yuganda ==
Okuva Yuganda lwe yafuna obwetwaze okuva ku [[:en:United_Kingdom|Bangereza]] nga 9 Oggwekkumi 1962, [[:en:Uganda|Yuganda]] ebadde ne baminisita b’ensonga z’omunda bano:
{| class="wikitable sortable" style="margin-left: auto; margin-right: auto; border: none;"
!No.
!Name
!okuva mu
!ppaka mu
!Head of state
!Notes
|-
| -
|G Oda
|1960
|1962
|[[Benedicto Kiwanuka]]
|Oda was minister under [[Ssaabaminisita wa Uganda|Prime Minister]] [[Benedicto Kiwanuka]] and the first to take the title of minister and not secretary.<ref>{{Cite web |last=Lubega |first=Henry |date=26 March 2018 |title=Kiwanuka, his 13-member Cabinet swear in after one year wait |url=https://www.monitor.co.ug/Magazines/PeoplePower/Kiwanuka-his-13-member-Cabinet-swear-after-one-year-wait/689844-4356078-3mv29g/index.html |access-date=2019-02-24 |website=Daily Monitor |language=en}}</ref> He was Minister of Internal Affairs under the transitional government.
|-
|1
|Cuthbert Joseph Obwangor
| rowspan="2" |1962
| rowspan="2" |1964
| rowspan="3" |[[Milton Obote|Apollo Milton Obote]]
|Obwangor was Minister of Regional Administration which briefly assumed the responsibilities of the Ministry of Internal Affairs.<ref>{{Cite web |last=Daily Monitor |date=3 August 2012 |title=Uganda's first cabinet ministers in 1962 |url=https://www.monitor.co.ug/SpecialReports/ugandaat50/Uganda-s-first-cabinet-ministers-in-1962/1370466-1469962-1bm1yh/index.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20190408154705/https://www.monitor.co.ug/SpecialReports/ugandaat50/Uganda-s-first-cabinet-ministers-in-1962/1370466-1469962-1bm1yh/index.html |archive-date=8 April 2019 |access-date=8 April 2019 |website=Daily Monitor}}</ref>
|-
|1
|Felix Kenyi Onama
|Onama also can lay claim to the Minister of Interior position between 1962 and 1964, as he was Minister of Works and Labour. That role assumed some of the other responsibilities of the Minister of Interior like leading the police.<ref>{{Cite book |last=Taylor |first=Sidney |date=1967 |title=The New Africans: A Guide to the Contemporary History of Emergent Africa and Its Leaders |url=https://books.google.com/books?id=qYcaAAAAIAAJ |publisher=Putnam |language=en}}</ref>
|-
|2
|Basil Kiiza Bataringaya
|1964
|1971
|Basil Kiiza Bataringaya headed the newly created Ministry of Home Affairs, later renamed Ministry of Internal Affairs. He assumed the role after he flipped parties and joined the [[Milton Obote|Obote administration]].<ref>{{Cite book |last=Seftel |first=Adam |date=1994 |title=Uganda: the rise and fall of Idi Amin: from the pages of Drum |url=https://books.google.com/books?id=ws0tAQAAIAAJ&q=Uganda:+the+rise+and+fall+of+Idi+Amin:+from+the+pages+of+Drum |publisher=Bailey's African Photo Archives Production |isbn=9780958384667 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190112062506/https://books.google.com/books?id=ws0tAQAAIAAJ&q=Uganda:+the+rise+and+fall+of+Idi+Amin:+from+the+pages+of+Drum&dq=Uganda:+the+rise+and+fall+of+Idi+Amin:+from+the+pages+of+Drum&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwjnuPrOmuLfAhXpm-AKHbQ0Ca0Q6AEwAHoECAEQAg |archive-date=12 January 2019}}</ref>
|-
|3
|Lt. Col. Ernest Obitre Gama
|1971
|1973
| rowspan="2" |[[Idi Amin]]
|<ref>{{Cite web |date=10 October 2015 |title='I was forced to be minister' |url=https://www.google.com/search?q=Lt.+Col.+Ernest+Obitre+Gama+interior+minister |website=Daily Monitor}}</ref>
|-
|4
|Charles Oboth‐Ofumbi
|1973
|16 oggwakubiri
|
|-
| rowspan="4" |5
| rowspan="4" |[[Paulo Muwanga]]
| rowspan="4" |1978
| rowspan="4" |1980
|Yusuf Lule
|
|-
|[[Godfrey Binaisa]]
|<ref name="Jørgensen19813">{{Cite book |last=Jørgensen |first=Jan Jelmert |year=1981 |title=Uganda: a modern history |url=https://books.google.com/books?id=09MNAAAAQAAJ |publisher=Taylor & Francis |isbn=978-0-85664-643-0 |pages=335–339}}</ref>
|-
|Presidential Commission of Uganda
|<ref name="Jørgensen19813" />
|-
|Paulo Muwanga
|Paulo Muwanga became head of state briefly when the Presidential Commission of Uganda gave him the powers of the President of Uganda from 22 May to 15 December 1980, where he also was Minister of Internal Affairs.<ref name="Jørgensen19813" />
|-
|6
|[[John Mikloth Magoola Luwuliza-Kirunda]]
|1981
|1985
|[[Milton Obote|Apolo Milton Obote]] (Second Administration)
|Dr. John M. M. Luwuliza Kirunda left the role when he became Foreign Minister<ref>{{Cite web |title=Cedar Rapids Gazette Archives, Sep 13, 1981, p. 4 |url=https://newspaperarchive.com/cedar-rapids-gazette-sep-13-1981-p-4/ |access-date=2019-04-08 |website=newspaperarchive.com |language=en}}</ref><ref>{{Cite book |last=Europa |date=1926 |title=The Europa Year Book 1982 A World Survey Vol.-ii |url=http://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.146912}}</ref>
|-
| rowspan="4" |7
| rowspan="4" |[[Paul Ssemogerere (munnabyabufuzi)|Paul Ssemogerere]]
| rowspan="4" |1985
| rowspan="4" |1988
|General [[Bazilio Olara-Okello]]
| rowspan="3" |[[Paul Ssemogerere (munnabyabufuzi)|Paul Ssemogerere]] left the position when he became Foreign minister<ref>{{Cite web |last=Kitaka |first=Edward |title=Military puts former opposition leader in charge of police |url=https://apnews.com/08699a5ee07cd37963ed3d6052d45860 |access-date=2019-04-08 |website=AP NEWS}}</ref><ref>{{Cite book |last=Pirouet |first=Louise |date=1995 |title=Historical Dictionary of Uganda |url=https://books.google.com/books?id=MQVzAAAAMAAJ |publisher=Scarecrow Press |isbn=9780810829206 |language=en}}</ref>
|-
|General [[Tito Okello]]
|-
| rowspan="12" |[[Yoweri Museveni]]
|-
|Paul Ssemogerere stayed on for the beginning of [[Yoweri Museveni]]'s administration.
|-
|8
|[[Kahinda Otafiire]]
|1988
|1989
|Maj. Kahinda Otafiire had to resign as Minister of Internal Affairs after he brandished a pistol at a woman at a [[Kampala]] bar.
|-
|9
|[[Ibrahim Mukiibi]]
|1989
|1994
|<ref>{{Cite web |last=Refugees |first=United Nations High Commissioner for |title=Refworld {{!}} Uganda: Whether there is compulsory military service and whether there was a general call-up to report for military training in or about August 1989 |url=https://www.refworld.org/docid/3ae6aafb84.html |access-date=2019-04-08 |website=Refworld |language=en}}</ref>
|-
|10
|[[Crispus Kiyonga]]
|1994
|1996
|
|-
|11
|[[Eriya Kategaya]]
|1996
|2001
|
|-
|12
|[[James Wapakhabulo]]
|2001
|2004
|Died in office
|-
|13
|[[Tom Butime]]
|2004
|2005
|In acting capacity
|-
|14
|[[Hilary Onek]]
|27 Oggwokutaano 2011
|23 Gwakutaano 2013
|<ref>{{Cite web |last=Bagala |first=Andrew |date=2013-06-15 |title=Ugandan minister: We'll make friends with whomever we please {{!}} NK News - North Korea News |url=https://www.nknews.org/2013/06/ugandan-minister-well-make-friends-with-whomever-we-please/ |access-date=2019-02-19 |website=North Korea News |language=en-US}}</ref>
|-
|15
|Aronda Nyakairima
|23 Gwakutaano 2013
|12 Gwakkuminagumu 2015
|<ref>{{Cite web |last=Musoke |first=Ronald |date=24 May 2013 |title=Gen. Aronda Nyakairima new Internal Affairs Minister as Museveni reshuffles Cabinet |url=http://www.independent.co.ug/ugandatalks/2013/05/gen-aronda-nyakairima-new-internal-affairs-minister-as-museveni-reshuffles-cabinet |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150924042447/http://www.independent.co.ug/ugandatalks/2013/05/gen-aronda-nyakairima-new-internal-affairs-minister-as-museveni-reshuffles-cabinet/ |archive-date=24 September 2015 |access-date=12 September 2015 |publisher=[[The Independent (Uganda)]]}}</ref>
|-
|16
|[[Rose Akol]]
|13 Gwakkuminagumu 2015
|6 Gwamukaaga 2016
|<ref name=":0">{{Cite web |last=Vision Reporter |date=16 November 2015 |title=Akol appointed internal affairs minister |url=http://www.newvision.co.ug/new_vision/news/1411764/akol-appointed-internal-affairs-minister |archive-url=https://web.archive.org/web/20190408154816/https://www.newvision.co.ug/new_vision/news/1411764/akol-appointed-internal-affairs-minister |archive-date=2019-04-08 |access-date=2019-02-19 |website=www.newvision.co.ug}}</ref>
|-
|17
|[[Jeje Odongo]]
|6 Ogwomukaaga 2016
|yaliko kati
|
|-
|}
== Laba ne ==
* [[:en:Ministry_of_Internal_Affairs_(Uganda)|Minisitule y’ensonga z’omunda mu ggwanga (Yuganda)]]
* [[Cabinet of Uganda|Kabineti ya Uganda]]
* [[:en:List_of_ministers_of_foreign_affairs_of_Uganda|Olukalala lwa baminisita b’ensonga z’ebweru wa Uganda]]
* Olukalala lwa baminisita b’ebyamateeka ne ssemateeka wa Uganda
6o1gnhh2iiil80nbf4rsdyodt3emnk4
47635
47634
2026-04-23T20:07:28Z
ESTHER NAKITENDE
9175
nterezezamu mu kiwandiiko.
47635
wikitext
text/x-wiki
== Olukalala lwa baminisita b’ensonga z’omunda mu Yuganda ==
Okuva Yuganda lwe yafuna obwetwaze okuva ku [[:en:United_Kingdom|Bangereza]] nga 9 Oggwekkumi 1962, [[:en:Uganda|Yuganda]] ebadde ne baminisita b’ensonga z’omunda bano:
{| class="wikitable sortable" style="margin-left: auto; margin-right: auto; border: none;"
!No.
!Name
!okuva mu
!ppaka mu
!Head of state
!Notes
|-
| -
|G Oda
|1960
|1962
|[[Benedicto Kiwanuka]]
|Oda yali minisita wansi wa [[Ssaabaminisita wa Uganda|Sabaminisita]]
[[Benedicto Kiwanuka]] era yeyasooka okuyitibwa sminisita si sabawandiisi.<ref>{{Cite web |last=Lubega |first=Henry |date=26 March 2018 |title=Kiwanuka, his 13-member Cabinet swear in after one year wait |url=https://www.monitor.co.ug/Magazines/PeoplePower/Kiwanuka-his-13-member-Cabinet-swear-after-one-year-wait/689844-4356078-3mv29g/index.html |access-date=2019-02-24 |website=Daily Monitor |language=en}}</ref> Yali minisita w'ensonga zomunda owa gavumenti ekyukakyuka.
|-
|1
|Cuthbert Joseph Obwangor
| rowspan="2" |1962
| rowspan="2" |1964
| rowspan="3" |[[Milton Obote|Apollo Milton Obote]]
|Obwangor yali minisita wa Region administration oluvanyuma nafuna obuvunanyizibwa bwokubeera minisita w'ensonga zomunda.<ref>{{Cite web |last=Daily Monitor |date=3 August 2012 |title=Uganda's first cabinet ministers in 1962 |url=https://www.monitor.co.ug/SpecialReports/ugandaat50/Uganda-s-first-cabinet-ministers-in-1962/1370466-1469962-1bm1yh/index.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20190408154705/https://www.monitor.co.ug/SpecialReports/ugandaat50/Uganda-s-first-cabinet-ministers-in-1962/1370466-1469962-1bm1yh/index.html |archive-date=8 April 2019 |access-date=8 April 2019 |website=Daily Monitor}}</ref>
|-
|1
|Felix Kenyi Onama
|Onama naye agambibwa okuba nga yali minisita w'ensonga zomunda wakati wa 1962 ne 1964, anti yali minisita w'emirimu n'abakozi. Omulimu ogwo gwajirako obuvunanyizibwa obulala nga okukulira poliisi.<ref>{{Cite book |last=Taylor |first=Sidney |date=1967 |title=The New Africans: A Guide to the Contemporary History of Emergent Africa and Its Leaders |url=https://books.google.com/books?id=qYcaAAAAIAAJ |publisher=Putnam |language=en}}</ref>
|-
|2
|Basil Kiiza Bataringaya
|1964
|1971
|Basil Kiiza Bataringaya yakulira minisitule y'ensonga z'awaka eyali empya, oluvanyuma netumibwa Minisitule y'ensonga z:omunda. Yafuna obuvunanyizibwa buno oluvanyuma lw'okukyusa b'ekibiina ne yegatta ku [[Milton Obote|bukulembeze bwa Obote]] .<ref>{{Cite book |last=Seftel |first=Adam |date=1994 |title=Uganda: the rise and fall of Idi Amin: from the pages of Drum |url=https://books.google.com/books?id=ws0tAQAAIAAJ&q=Uganda:+the+rise+and+fall+of+Idi+Amin:+from+the+pages+of+Drum |publisher=Bailey's African Photo Archives Production |isbn=9780958384667 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190112062506/https://books.google.com/books?id=ws0tAQAAIAAJ&q=Uganda:+the+rise+and+fall+of+Idi+Amin:+from+the+pages+of+Drum&dq=Uganda:+the+rise+and+fall+of+Idi+Amin:+from+the+pages+of+Drum&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwjnuPrOmuLfAhXpm-AKHbQ0Ca0Q6AEwAHoECAEQAg |archive-date=12 January 2019}}</ref>
|-
|3
|Lt. Col. Ernest Obitre Gama
|1971
|1973
| rowspan="2" |[[Idi Amin]]
|<ref>{{Cite web |date=10 October 2015 |title='I was forced to be minister' |url=https://www.google.com/search?q=Lt.+Col.+Ernest+Obitre+Gama+interior+minister |website=Daily Monitor}}</ref>
|-
|4
|Charles Oboth‐Ofumbi
|1973
|16 oggwakubiri
|
|-
| rowspan="4" |5
| rowspan="4" |[[Paulo Muwanga]]
| rowspan="4" |1978
| rowspan="4" |1980
|Yusuf Lule
|
|-
|[[Godfrey Binaisa]]
|<ref name="Jørgensen19813">{{Cite book |last=Jørgensen |first=Jan Jelmert |year=1981 |title=Uganda: a modern history |url=https://books.google.com/books?id=09MNAAAAQAAJ |publisher=Taylor & Francis |isbn=978-0-85664-643-0 |pages=335–339}}</ref>
|-
|Presidential Commission of Uganda
|<ref name="Jørgensen19813" />
|-
|Paulo Muwanga
|Paulo Muwanga yafuuka omukilembeze w'eggwanga oluvanyuma lw'akakiiko ka Presidential Commission okumuwa obuyinza bw'okukulembera y'eggwanga nga 22 mugwokutaano ppaka nga 15 Ogwekkuminebiri mu 1980, era nga yali minisita w'ensonga zomunda mu ggwanga.<ref name="Jørgensen19813" />
|-
|6
|[[John Mikloth Magoola Luwuliza-Kirunda]]
|1981
|1985
|[[Milton Obote|Apolo Milton Obote]] (Second Administration)
|Dr. John M. M. Luwuliza Kirunda ekifi yakivaako weyafuuka minisita w'ensonga z'ebweru w'eggwanga <ref>{{Cite web |title=Cedar Rapids Gazette Archives, Sep 13, 1981, p. 4 |url=https://newspaperarchive.com/cedar-rapids-gazette-sep-13-1981-p-4/ |access-date=2019-04-08 |website=newspaperarchive.com |language=en}}</ref><ref>{{Cite book |last=Europa |date=1926 |title=The Europa Year Book 1982 A World Survey Vol.-ii |url=http://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.146912}}</ref>
|-
| rowspan="4" |7
| rowspan="4" |[[Paul Ssemogerere (munnabyabufuzi)|Paul Ssemogerere]]
| rowspan="4" |1985
| rowspan="4" |1988
|General [[Bazilio Olara-Okello]]
| rowspan="3" |[[Paul Ssemogerere (munnabyabufuzi)|Paul Ssemogerere]] lekifo yakivaako weyafuuka minisita w'ensonga z'ebweru w'eggwanga <ref>{{Cite web |last=Kitaka |first=Edward |title=Military puts former opposition leader in charge of police |url=https://apnews.com/08699a5ee07cd37963ed3d6052d45860 |access-date=2019-04-08 |website=AP NEWS}}</ref><ref>{{Cite book |last=Pirouet |first=Louise |date=1995 |title=Historical Dictionary of Uganda |url=https://books.google.com/books?id=MQVzAAAAMAAJ |publisher=Scarecrow Press |isbn=9780810829206 |language=en}}</ref>
|-
|General [[Tito Okello]]
|-
| rowspan="12" |[[Yoweri Museveni]]
|-
|Paul Ssemogerere yasigalako ku ntandikwa y'obukulembeze bwa [[Yoweri Museveni|Yoweri Museven's]].
|-
|8
|[[Kahinda Otafiire]]
|1988
|1989
|Maj. Kahinda Otafiire talina okulekulira nga minisita w'ensonga zomunda oluvanyuma lw'okuteeka pistol ku mukazi mwemu ku baala mu [[Kampala]].
|-
|9
|[[Ibrahim Mukiibi]]
|1989
|1994
|<ref>{{Cite web |last=Refugees |first=United Nations High Commissioner for |title=Refworld {{!}} Uganda: Whether there is compulsory military service and whether there was a general call-up to report for military training in or about August 1989 |url=https://www.refworld.org/docid/3ae6aafb84.html |access-date=2019-04-08 |website=Refworld |language=en}}</ref>
|-
|10
|[[Crispus Kiyonga]]
|1994
|1996
|
|-
|11
|[[Eriya Kategaya]]
|1996
|2001
|
|-
|12
|[[James Wapakhabulo]]
|2001
|2004
|Yafiira mu ofiisi
|-
|13
|[[Tom Butime]]
|2004
|2005
|Akola nga
|-
|14
|[[Hilary Onek]]
|27 Oggwokutaano 2011
|23 Gwakutaano 2013
|<ref>{{Cite web |last=Bagala |first=Andrew |date=2013-06-15 |title=Ugandan minister: We'll make friends with whomever we please {{!}} NK News - North Korea News |url=https://www.nknews.org/2013/06/ugandan-minister-well-make-friends-with-whomever-we-please/ |access-date=2019-02-19 |website=North Korea News |language=en-US}}</ref>
|-
|15
|Aronda Nyakairima
|23 Gwakutaano 2013
|12 Gwakkuminagumu 2015
|<ref>{{Cite web |last=Musoke |first=Ronald |date=24 May 2013 |title=Gen. Aronda Nyakairima new Internal Affairs Minister as Museveni reshuffles Cabinet |url=http://www.independent.co.ug/ugandatalks/2013/05/gen-aronda-nyakairima-new-internal-affairs-minister-as-museveni-reshuffles-cabinet |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150924042447/http://www.independent.co.ug/ugandatalks/2013/05/gen-aronda-nyakairima-new-internal-affairs-minister-as-museveni-reshuffles-cabinet/ |archive-date=24 September 2015 |access-date=12 September 2015 |publisher=[[The Independent (Uganda)]]}}</ref>
|-
|16
|[[Rose Akol]]
|13 Gwakkuminagumu 2015
|6 Gwamukaaga 2016
|<ref name=":0">{{Cite web |last=Vision Reporter |date=16 November 2015 |title=Akol appointed internal affairs minister |url=http://www.newvision.co.ug/new_vision/news/1411764/akol-appointed-internal-affairs-minister |archive-url=https://web.archive.org/web/20190408154816/https://www.newvision.co.ug/new_vision/news/1411764/akol-appointed-internal-affairs-minister |archive-date=2019-04-08 |access-date=2019-02-19 |website=www.newvision.co.ug}}</ref>
|-
|17
|[[Jeje Odongo]]
|6 Ogwomukaaga 2016
|yaliko kati
|
|-
|}
== Laba ne ==
* [[:en:Ministry_of_Internal_Affairs_(Uganda)|Minisitule y’ensonga z’omunda mu ggwanga (Yuganda)]]
* [[Cabinet of Uganda|Kabineti ya Uganda]]
* [[:en:List_of_ministers_of_foreign_affairs_of_Uganda|Olukalala lwa baminisita b’ensonga z’ebweru wa Uganda]]
* Olukalala lwa baminisita b’ebyamateeka ne ssemateeka wa Uganda
33s79gv992abfhmlbxshsco6dptehe0
47636
47635
2026-04-23T20:09:25Z
ESTHER NAKITENDE
9175
47636
wikitext
text/x-wiki
== Olukalala lwa baminisita b’ensonga z’omunda mu Yuganda ==
Okuva Yuganda lwe yafuna obwetwaze okuva ku [[:en:United_Kingdom|Bangereza]] nga 9 Oggwekkumi 1962, [[:en:Uganda|Yuganda]] ebadde ne baminisita b’ensonga z’omunda bano:
{| class="wikitable sortable" style="margin-left: auto; margin-right: auto; border: none;"
!No.
!Name
!okuva mu
!ppaka mu
!Head of state
!Notes
|-
| -
|G Oda
|1960
|1962
|[[Benedicto Kiwanuka]]
|Oda yali minisita wansi wa [[Ssaabaminisita wa Uganda|Sabaminisita]]
[[Benedicto Kiwanuka]] era yeyasooka okuyitibwa sminisita si sabawandiisi.<ref>{{Cite web |last=Lubega |first=Henry |date=26 March 2018 |title=Kiwanuka, his 13-member Cabinet swear in after one year wait |url=https://www.monitor.co.ug/Magazines/PeoplePower/Kiwanuka-his-13-member-Cabinet-swear-after-one-year-wait/689844-4356078-3mv29g/index.html |access-date=2019-02-24 |website=Daily Monitor |language=en}}</ref> Yali minisita w'ensonga zomunda owa gavumenti ekyukakyuka.
|-
|1
|Cuthbert Joseph Obwangor
| rowspan="2" |1962
| rowspan="2" |1964
| rowspan="3" |[[Milton Obote|Apollo Milton Obote]]
|Obwangor yali minisita wa Region administration oluvanyuma nafuna obuvunanyizibwa bwokubeera minisita w'ensonga zomunda.<ref>{{Cite web |last=Daily Monitor |date=3 August 2012 |title=Uganda's first cabinet ministers in 1962 |url=https://www.monitor.co.ug/SpecialReports/ugandaat50/Uganda-s-first-cabinet-ministers-in-1962/1370466-1469962-1bm1yh/index.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20190408154705/https://www.monitor.co.ug/SpecialReports/ugandaat50/Uganda-s-first-cabinet-ministers-in-1962/1370466-1469962-1bm1yh/index.html |archive-date=8 April 2019 |access-date=8 April 2019 |website=Daily Monitor}}</ref>
|-
|1
|Felix Kenyi Onama
|Onama naye agambibwa okuba nga yali minisita w'ensonga zomunda wakati wa 1962 ne 1964, anti yali minisita w'emirimu n'abakozi. Omulimu ogwo gwajirako obuvunanyizibwa obulala nga okukulira poliisi.<ref>{{Cite book |last=Taylor |first=Sidney |date=1967 |title=The New Africans: A Guide to the Contemporary History of Emergent Africa and Its Leaders |url=https://books.google.com/books?id=qYcaAAAAIAAJ |publisher=Putnam |language=en}}</ref>
|-
|2
|Basil Kiiza Bataringaya
|1964
|1971
|Basil Kiiza Bataringaya yakulira minisitule y'ensonga z'awaka eyali empya, oluvanyuma netumibwa Minisitule y'ensonga z:omunda. Yafuna obuvunanyizibwa buno oluvanyuma lw'okukyusa b'ekibiina ne yegatta ku [[Milton Obote|bukulembeze bwa Obote]] .<ref>{{Cite book |last=Seftel |first=Adam |date=1994 |title=Uganda: the rise and fall of Idi Amin: from the pages of Drum |url=https://books.google.com/books?id=ws0tAQAAIAAJ&q=Uganda:+the+rise+and+fall+of+Idi+Amin:+from+the+pages+of+Drum |publisher=Bailey's African Photo Archives Production |isbn=9780958384667 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190112062506/https://books.google.com/books?id=ws0tAQAAIAAJ&q=Uganda:+the+rise+and+fall+of+Idi+Amin:+from+the+pages+of+Drum&dq=Uganda:+the+rise+and+fall+of+Idi+Amin:+from+the+pages+of+Drum&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwjnuPrOmuLfAhXpm-AKHbQ0Ca0Q6AEwAHoECAEQAg |archive-date=12 January 2019}}</ref>
|-
|3
|Lt. Col. Ernest Obitre Gama
|1971
|1973
| rowspan="2" |[[Idi Amin]]
|<ref>{{Cite web |date=10 October 2015 |title='I was forced to be minister' |url=https://www.google.com/search?q=Lt.+Col.+Ernest+Obitre+Gama+interior+minister |website=Daily Monitor}}</ref>
|-
|4
|Charles Oboth‐Ofumbi
|1973
|16 oggwakubiri
|
|-
| rowspan="4" |5
| rowspan="4" |[[Paulo Muwanga]]
| rowspan="4" |1978
| rowspan="4" |1980
|Yusuf Lule
|
|-
|[[Godfrey Binaisa]]
|<ref name="Jørgensen19813">{{Cite book |last=Jørgensen |first=Jan Jelmert |year=1981 |title=Uganda: a modern history |url=https://books.google.com/books?id=09MNAAAAQAAJ |publisher=Taylor & Francis |isbn=978-0-85664-643-0 |pages=335–339}}</ref>
|-
|Presidential Commission of Uganda
|<ref name="Jørgensen19813" />
|-
|Paulo Muwanga
|Paulo Muwanga yafuuka omukilembeze w'eggwanga oluvanyuma lw'akakiiko ka Presidential Commission okumuwa obuyinza bw'okukulembera y'eggwanga nga 22 mugwokutaano ppaka nga 15 Ogwekkuminebiri mu 1980, era nga yali minisita w'ensonga zomunda mu ggwanga.<ref name="Jørgensen19813" />
|-
|6
|[[John Mikloth Magoola Luwuliza-Kirunda]]
|1981
|1985
|[[Milton Obote|Apolo Milton Obote]] (Second Administration)
|Dr. John M. M. Luwuliza Kirunda ekifi yakivaako weyafuuka minisita w'ensonga z'ebweru w'eggwanga <ref>{{Cite web |title=Cedar Rapids Gazette Archives, Sep 13, 1981, p. 4 |url=https://newspaperarchive.com/cedar-rapids-gazette-sep-13-1981-p-4/ |access-date=2019-04-08 |website=newspaperarchive.com |language=en}}</ref><ref>{{Cite book |last=Europa |date=1926 |title=The Europa Year Book 1982 A World Survey Vol.-ii |url=http://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.146912}}</ref>
|-
| rowspan="4" |7
| rowspan="4" |[[Paul Ssemogerere (munnabyabufuzi)|Paul Ssemogerere]]
| rowspan="4" |1985
| rowspan="4" |1988
|General [[Bazilio Olara-Okello]]
| rowspan="3" |[[Paul Ssemogerere (munnabyabufuzi)|Paul Ssemogerere]] lekifo yakivaako weyafuuka minisita w'ensonga z'ebweru w'eggwanga <ref>{{Cite web |last=Kitaka |first=Edward |title=Military puts former opposition leader in charge of police |url=https://apnews.com/08699a5ee07cd37963ed3d6052d45860 |access-date=2019-04-08 |website=AP NEWS}}</ref><ref>{{Cite book |last=Pirouet |first=Louise |date=1995 |title=Historical Dictionary of Uganda |url=https://books.google.com/books?id=MQVzAAAAMAAJ |publisher=Scarecrow Press |isbn=9780810829206 |language=en}}</ref>
|-
|General [[Tito Okello]]
|-
| rowspan="12" |[[Yoweri Museveni]]
|-
|Paul Ssemogerere yasigalako ku ntandikwa y'obukulembeze bwa [[Yoweri Museveni|Yoweri Museven's]].
|-
|8
|[[Kahinda Otafiire]]
|1988
|1989
|Maj. Kahinda Otafiire talina okulekulira nga minisita w'ensonga zomunda oluvanyuma lw'okuteeka pistol ku mukazi mwemu ku baala mu [[Kampala]].
|-
|9
|[[Ibrahim Mukiibi]]
|1989
|1994
|<ref>{{Cite web |last=Refugees |first=United Nations High Commissioner for |title=Refworld {{!}} Uganda: Whether there is compulsory military service and whether there was a general call-up to report for military training in or about August 1989 |url=https://www.refworld.org/docid/3ae6aafb84.html |access-date=2019-04-08 |website=Refworld |language=en}}</ref>
|-
|10
|[[Crispus Kiyonga]]
|1994
|1996
|
|-
|11
|[[Eriya Kategaya]]
|1996
|2001
|
|-
|12
|[[James Wapakhabulo]]
|2001
|2004
|Yafiira mu ofiisi
|-
|13
|[[Tom Butime]]
|2004
|2005
|Akola nga
|-
|14
|[[Hilary Onek]]
|27 Oggwokutaano 2011
|23 Gwakutaano 2013
|<ref>{{Cite web |last=Bagala |first=Andrew |date=2013-06-15 |title=Ugandan minister: We'll make friends with whomever we please {{!}} NK News - North Korea News |url=https://www.nknews.org/2013/06/ugandan-minister-well-make-friends-with-whomever-we-please/ |access-date=2019-02-19 |website=North Korea News |language=en-US}}</ref>
|-
|15
|Aronda Nyakairima
|23 Gwakutaano 2013
|12 Gwakkuminagumu 2015
|<ref>{{Cite web |last=Musoke |first=Ronald |date=24 May 2013 |title=Gen. Aronda Nyakairima new Internal Affairs Minister as Museveni reshuffles Cabinet |url=http://www.independent.co.ug/ugandatalks/2013/05/gen-aronda-nyakairima-new-internal-affairs-minister-as-museveni-reshuffles-cabinet |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150924042447/http://www.independent.co.ug/ugandatalks/2013/05/gen-aronda-nyakairima-new-internal-affairs-minister-as-museveni-reshuffles-cabinet/ |archive-date=24 September 2015 |access-date=12 September 2015 |publisher=[[The Independent (Uganda)]]}}</ref>
|-
|16
|[[Rose Akol]]
|13 Gwakkuminagumu 2015
|6 Gwamukaaga 2016
|<ref name=":0">{{Cite web |last=Vision Reporter |date=16 November 2015 |title=Akol appointed internal affairs minister |url=http://www.newvision.co.ug/new_vision/news/1411764/akol-appointed-internal-affairs-minister |archive-url=https://web.archive.org/web/20190408154816/https://www.newvision.co.ug/new_vision/news/1411764/akol-appointed-internal-affairs-minister |archive-date=2019-04-08 |access-date=2019-02-19 |website=www.newvision.co.ug}}</ref>
|-
|17
|[[Jeje Odongo]]
|6 Ogwomukaaga 2016
|yaliko kati
|
|-
|}
== Laba ne ==
* [[:en:Ministry_of_Internal_Affairs_(Uganda)|Minisitule y’ensonga z’omunda mu ggwanga (Yuganda)]]
* [[Cabinet of Uganda|Kabineti ya Uganda]]
* [[:en:List_of_ministers_of_foreign_affairs_of_Uganda|Olukalala lwa baminisita b’ensonga z’ebweru wa Uganda]]
* Olukalala lwa baminisita b’ebyamateeka ne ssemateeka wa Uganda
* Ebiwandiiko ebikozeseddwa
649keun1oeb6ifctn3xu42mglh5s7c7
Template talk:Databox
11
13009
47657
2026-04-24T07:42:48Z
MediaWiki message delivery
2616
/* Databox online survey - opportunity to share your thoughts about this Wikidata-powered Infobox */ new section
47657
wikitext
text/x-wiki
== Databox online survey - opportunity to share your thoughts about this Wikidata-powered Infobox ==
''I apologise for posting in English. Feel free to translate!''
Hello everyone, the ''Wikidata For Wikimedia Projects'' team worked on improving the Databox Template and Module earlier this year. We are now asking Wikimedians to answer a short survey about their experiences with Databox (a Wikidata-powered infobox for Wikipedia and other Wikimedia Projects), and would appreciate your input.<br>
The survey should take less than 10 minutes to answer.
Here is a [https://wikimedia.sslsurvey.de/Databox_Survey_2026-Q2 link to the survey]
Here you can find [[m:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Projects/Databox|more information about the changes made to Databox.]].
For any questions, please feel free to contact me on my [[m:User_talk:Danny_Benjafield_(WMDE)|meta user talk page]].
Thank you for your attention, [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|talk]]) 07:42, 24 Gwakuna(Kafuumuulampawu) 2026 (UTC) on behalf of the [[d:Wikidata_For_Wikimedia_Projects|Wikidata For Wikimedia Projects]] team.
p.s. if this is not the right place to post a message on this wiki, I apologise. Please move it to the appropriate page, and if possible, ping me so I can record for future reference. Thank you!
<!-- Message sent by User:Danny Benjafield (WMDE)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Danny_Benjafield_(WMDE)/MassMessage_test_list&oldid=30446265 -->
dw9t7jd85uqe9wmvkzgnh4e7uy2cwfq
UNIFAT
0
13010
47658
2026-04-24T09:47:10Z
Charles Kalanzi
9748
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1341134989|UNIFAT]]"
47658
wikitext
text/x-wiki
'''UNIFAT''' ssomero lya pulayimale e [[Gulu]], [[Yuganda|Uganda]], eryatandikibwawo Abitimo Odongkara. Erinnya lyayo mu bujjuvu lye li Upper Nile Institute for Appropriate Technology. <ref>{{Cite web |last=Davis |first=Carolyn |date=2014-03-17 |title=Succored in Phila., a child of Uganda's war is growing up |url=https://www.inquirer.com/philly/news/20140317_Succored_in_Phila___a_child_of_Uganda_s_wars_is_growing_up.html |url-status=live |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/v6Gl3 |archive-date=2026-02-21 |access-date=2026-02-21 |website=Inquirer.com |language=en |quote=They befriended Odongkara and raised money for her school, UNIFAT - the Upper Nile Institute for Appropriate Technology.}}</ref>
1nvot90k6imcyqitsaiwlz6rj6ln0cw
47659
47658
2026-04-24T09:49:08Z
Charles Kalanzi
9748
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1341134989|UNIFAT]]"
47659
wikitext
text/x-wiki
'''UNIFAT''' ssomero lya pulayimale e [[Gulu]], [[Yuganda|Uganda]], eryatandikibwawo Abitimo Odongkara. Erinnya lyayo mu bujjuvu lye li Upper Nile Institute for Appropriate Technology. <ref>{{Cite web |last=Davis |first=Carolyn |date=2014-03-17 |title=Succored in Phila., a child of Uganda's war is growing up |url=https://www.inquirer.com/philly/news/20140317_Succored_in_Phila___a_child_of_Uganda_s_wars_is_growing_up.html |url-status=live |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/v6Gl3 |archive-date=2026-02-21 |access-date=2026-02-21 |website=Inquirer.com |language=en |quote=They befriended Odongkara and raised money for her school, UNIFAT - the Upper Nile Institute for Appropriate Technology.}}</ref>
Ewa ebyenjigiriza eri:
* Amawanga amatono nga bawalirizibwa okuyingira mu nkambi z’ababundabunda mu lutalo lw’omunda olukambwe.
* Abaana abaawambibwa okufuuka abajaasi n’abaddu b’akaboozi mu ggye ly’abayeekera eriyitibwa Lord’s Resistance Army .
* Bannansi batiisibwatiisibwa abajaasi ba gavumenti n’abayeekera.
* Abaana nga batambula mayiro nnyingi mu kibuga okwebaka mu bukuumi buli kiro.
* Ekibonyoobonyo kya [[Siriimu|mukenenya]]
8ng7t0cppkem3h3lodu1kz80ezubmxb
47660
47659
2026-04-24T09:51:39Z
Charles Kalanzi
9748
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1341134989|UNIFAT]]"
47660
wikitext
text/x-wiki
'''UNIFAT''' ssomero lya pulayimale e [[Gulu]], [[Yuganda|Uganda]], eryatandikibwawo Abitimo Odongkara. Erinnya lyayo mu bujjuvu lye li Upper Nile Institute for Appropriate Technology. <ref>{{Cite web |last=Davis |first=Carolyn |date=2014-03-17 |title=Succored in Phila., a child of Uganda's war is growing up |url=https://www.inquirer.com/philly/news/20140317_Succored_in_Phila___a_child_of_Uganda_s_wars_is_growing_up.html |url-status=live |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/v6Gl3 |archive-date=2026-02-21 |access-date=2026-02-21 |website=Inquirer.com |language=en |quote=They befriended Odongkara and raised money for her school, UNIFAT - the Upper Nile Institute for Appropriate Technology.}}</ref>
Ewa ebyenjigiriza eri:
* Amawanga amatono nga bawalirizibwa okuyingira mu nkambi z’ababundabunda mu lutalo lw’omunda olukambwe.
* Abaana abaawambibwa okufuuka abajaasi n’abaddu b’akaboozi mu ggye ly’abayeekera eriyitibwa [[:en:Lord's_Resistance_Army|Lord’s Resistance Army]] .
* Bannansi abatiisibwatiisibwa abajaasi ba gavumenti n’abayeekera.
* Abaana nga batambula mayiro nnyingi mu kibuga okwebaka mu bukuumi buli kiro.
* Ekibonyoobonyo kya [[Siriimu|mukenenya]]
lytxht2k7m4ye5m1qnapjfht9f58wpb
47661
47660
2026-04-24T09:55:50Z
Charles Kalanzi
9748
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1341134989|UNIFAT]]"
47661
wikitext
text/x-wiki
'''UNIFAT''' ssomero lya pulayimale e [[Gulu]], [[Yuganda|Uganda]], eryatandikibwawo Abitimo Odongkara. Erinnya lyayo mu bujjuvu lye li Upper Nile Institute for Appropriate Technology. <ref>{{Cite web |last=Davis |first=Carolyn |date=2014-03-17 |title=Succored in Phila., a child of Uganda's war is growing up |url=https://www.inquirer.com/philly/news/20140317_Succored_in_Phila___a_child_of_Uganda_s_wars_is_growing_up.html |url-status=live |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/v6Gl3 |archive-date=2026-02-21 |access-date=2026-02-21 |website=Inquirer.com |language=en |quote=They befriended Odongkara and raised money for her school, UNIFAT - the Upper Nile Institute for Appropriate Technology.}}</ref>
Ewa ebyenjigiriza eri:
* Amawanga amatono nga bawalirizibwa okuyingira mu nkambi z’ababundabunda mu lutalo lw’omunda olukambwe.
* Abaana abaawambibwa okufuuka abajaasi n’abaddu b’akaboozi mu ggye ly’abayeekera eriyitibwa [[:en:Lord's_Resistance_Army|Lord’s Resistance Army]] .
* Bannansi abatiisibwatiisibwa abajaasi ba gavumenti n’abayeekera.
* Abaana nga batambula mayiro nnyingi mu kibuga okwebaka mu bukuumi buli kiro.
* Ekibonyoobonyo kya [[Siriimu|mukenenya]]
Unified for Uganda kibiina kya bayizi ekisangibwa mu Greater [[:en:Cincinnati|Cincinnati]] High School nga kyewaayo okumanyisa abantu ku UNIFAT n’okuvujjirira abayizi okwetaba mu UNIFAT nga bayita mu mikolo, okutunda, n’okusonda ssente. Amasomero agakwatibwako Mulimu [[:en:Eastern_High_School_(New_Jersey)|Eastern High School (New Jersey)]], [[:en:Moeller_High_School|Moeller High School]], [[:en:Mount_Notre_Dame_High_School|Mount Notre Dame High School]], [[:en:Purcell_Marian_High_School|Purcell Marian High School]], [[:en:Sycamore_High_School_(Cincinnati,_Ohio)|Sycamore High School (Cincinnati, Ohio)]], ne [[:en:Madeira_High_School|Madeira High School]], Anderson High School, Taylor High School, Wyoming High School, n’amalala okuva mu kitundu kya Greater Cincinnati.
0uanxk9f2rupp9tircybafpdqyhjxa2
47662
47661
2026-04-24T09:56:47Z
Charles Kalanzi
9748
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1341134989|UNIFAT]]"
47662
wikitext
text/x-wiki
'''UNIFAT''' ssomero lya pulayimale e [[Gulu]], [[Yuganda|Uganda]], eryatandikibwawo Abitimo Odongkara. Erinnya lyayo mu bujjuvu lye li Upper Nile Institute for Appropriate Technology. <ref>{{Cite web |last=Davis |first=Carolyn |date=2014-03-17 |title=Succored in Phila., a child of Uganda's war is growing up |url=https://www.inquirer.com/philly/news/20140317_Succored_in_Phila___a_child_of_Uganda_s_wars_is_growing_up.html |url-status=live |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/v6Gl3 |archive-date=2026-02-21 |access-date=2026-02-21 |website=Inquirer.com |language=en |quote=They befriended Odongkara and raised money for her school, UNIFAT - the Upper Nile Institute for Appropriate Technology.}}</ref>
Ewa ebyenjigiriza eri:
* Amawanga amatono nga bawalirizibwa okuyingira mu nkambi z’ababundabunda mu lutalo lw’omunda olukambwe.
* Abaana abaawambibwa okufuuka abajaasi n’abaddu b’akaboozi mu ggye ly’abayeekera eriyitibwa [[:en:Lord's_Resistance_Army|Lord’s Resistance Army]] .
* Bannansi abatiisibwatiisibwa abajaasi ba gavumenti n’abayeekera.
* Abaana nga batambula mayiro nnyingi mu kibuga okwebaka mu bukuumi buli kiro.
* Ekibonyoobonyo kya [[Siriimu|mukenenya]]
Unified for Uganda kibiina kya bayizi ekisangibwa mu Greater [[:en:Cincinnati|Cincinnati]] High School nga kyewaayo okumanyisa abantu ku UNIFAT n’okuvujjirira abayizi okusomera ku UNIFAT nga bayita mu mikolo, okutunda, n’okusonda ssente. Amasomero agakwatibwako Mulimu [[:en:Eastern_High_School_(New_Jersey)|Eastern High School (New Jersey)]], [[:en:Moeller_High_School|Moeller High School]], [[:en:Mount_Notre_Dame_High_School|Mount Notre Dame High School]], [[:en:Purcell_Marian_High_School|Purcell Marian High School]], [[:en:Sycamore_High_School_(Cincinnati,_Ohio)|Sycamore High School (Cincinnati, Ohio)]], ne [[:en:Madeira_High_School|Madeira High School]], Anderson High School, Taylor High School, Wyoming High School, n’amalala okuva mu kitundu kya Greater Cincinnati.
== Ebijuliziddwamu ==
{{Reflist}}
djejetz7dmj2wlb1eg32u7erimsrqxs
47663
47662
2026-04-24T09:57:30Z
Charles Kalanzi
9748
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1341134989|UNIFAT]]"
47663
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''UNIFAT''' ssomero lya pulayimale e [[Gulu]], [[Yuganda|Uganda]], eryatandikibwawo Abitimo Odongkara. Erinnya lyayo mu bujjuvu lye li Upper Nile Institute for Appropriate Technology. <ref>{{Cite web |last=Davis |first=Carolyn |date=2014-03-17 |title=Succored in Phila., a child of Uganda's war is growing up |url=https://www.inquirer.com/philly/news/20140317_Succored_in_Phila___a_child_of_Uganda_s_wars_is_growing_up.html |url-status=live |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/v6Gl3 |archive-date=2026-02-21 |access-date=2026-02-21 |website=Inquirer.com |language=en |quote=They befriended Odongkara and raised money for her school, UNIFAT - the Upper Nile Institute for Appropriate Technology.}}</ref>
Ewa ebyenjigiriza eri:
* Amawanga amatono nga bawalirizibwa okuyingira mu nkambi z’ababundabunda mu lutalo lw’omunda olukambwe.
* Abaana abaawambibwa okufuuka abajaasi n’abaddu b’akaboozi mu ggye ly’abayeekera eriyitibwa [[:en:Lord's_Resistance_Army|Lord’s Resistance Army]] .
* Bannansi abatiisibwatiisibwa abajaasi ba gavumenti n’abayeekera.
* Abaana nga batambula mayiro nnyingi mu kibuga okwebaka mu bukuumi buli kiro.
* Ekibonyoobonyo kya [[Siriimu|mukenenya]]
Unified for Uganda kibiina kya bayizi ekisangibwa mu Greater [[:en:Cincinnati|Cincinnati]] High School nga kyewaayo okumanyisa abantu ku UNIFAT n’okuvujjirira abayizi okusomera ku UNIFAT nga bayita mu mikolo, okutunda, n’okusonda ssente. Amasomero agakwatibwako Mulimu [[:en:Eastern_High_School_(New_Jersey)|Eastern High School (New Jersey)]], [[:en:Moeller_High_School|Moeller High School]], [[:en:Mount_Notre_Dame_High_School|Mount Notre Dame High School]], [[:en:Purcell_Marian_High_School|Purcell Marian High School]], [[:en:Sycamore_High_School_(Cincinnati,_Ohio)|Sycamore High School (Cincinnati, Ohio)]], ne [[:en:Madeira_High_School|Madeira High School]], Anderson High School, Taylor High School, Wyoming High School, n’amalala okuva mu kitundu kya Greater Cincinnati.
== Ebijuliziddwamu ==
{{Reflist}}
bwr93cme8gtaiosnb1wtad4cic8lf4r
Gayaza High School
0
13011
47664
2026-04-24T10:04:23Z
Charles Kalanzi
9748
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1342265269|Gayaza High School]]"
47664
wikitext
text/x-wiki
'''Gayaza High School''' ly'essomero erisinga obukadde mu [[Yuganda|Uganda]] nga ly'abaana bawala bokka nga b'akisulo okuva ku Siniya esooka okutuuka ku Siniya eyoomukaaga. Essomero lino liri ju musingi [[:en:Church_of_Uganda|gw'ekkanisa]], liyambibwako [[:en:Government_of_Uganda|gavumenti]] era nga lyakkirizibwa okukola [[:en:Ministry_of_Education_and_Sports_(Uganda)|minisitule y’ebyenjigiriza, ssaayansi, tekinologiya n’emizannyo]] . <ref>{{Cite web |last=Musasizi |first=Simon |date=1 June 2011 |title=Cover Story: Gayaza Old Girls Colourfully Honour Their Mentor |url=http://www.observer.ug/index.php?option=com_content&view=article&id=13654:cover-story-gayaza-old-girls-colourfully-honour-their-mentor |access-date=21 July 2014 |publisher=[[Daily Monitor]]}}</ref>
2kfro0j83upi64iozgd13ai0pmkmw9y
47665
47664
2026-04-24T10:07:14Z
Charles Kalanzi
9748
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1342265269|Gayaza High School]]"
47665
wikitext
text/x-wiki
'''Gayaza High School''' ly'essomero erisinga obukadde mu [[Yuganda|Uganda]] nga ly'abaana bawala bokka nga b'akisulo okuva ku Siniya esooka okutuuka ku Siniya eyoomukaaga. Essomero lino liri ju musingi [[:en:Church_of_Uganda|gw'ekkanisa]], liyambibwako [[:en:Government_of_Uganda|gavumenti]] era nga lyakkirizibwa okukola [[:en:Ministry_of_Education_and_Sports_(Uganda)|minisitule y’ebyenjigiriza, ssaayansi, tekinologiya n’emizannyo]] . <ref>{{Cite web |last=Musasizi |first=Simon |date=1 June 2011 |title=Cover Story: Gayaza Old Girls Colourfully Honour Their Mentor |url=http://www.observer.ug/index.php?option=com_content&view=article&id=13654:cover-story-gayaza-old-girls-colourfully-honour-their-mentor |access-date=21 July 2014 |publisher=[[Daily Monitor]]}}</ref>
== Ekifo ==
Essomero lino lisangibwa mu kabuga [[Gayaza]], Gayaza Zooni B Local Council One (LC1), [[Kasangati]] town council,essaza Kyadondo, mu disityulikiti y'e [[Wakiso (disitulikit)|Wakiso]], kkiromita 19 (mailo 12) obukiikakkono bw'obuvanjuba bwa [[Kampala]], ekibuga ekikulu ekya Uganda. <ref>{{Cite web |last=Globefeed.com |date=31 December 2017 |title=Distance between Post Office Building, Kampala Road, Kampala, Uganda and Gayaza High School, Gayaza - Zirobwe Road, Kabanyoro, Central Region, Uganda |url=https://distancecalculator.globefeed.com/Uganda_Distance_Result.asp?fromplace=Post%20Office%20Building%2C%20Kampala%20Road%2C%20Kampala%2C%20Uganda&toplace=Gayaza%20High%20School%2C%20Gayaza%20-%20Zirobwe%20Road%2C%20Kabanyoro%2C%20Central%20Region%2C%20Uganda&dt1=ChIJXyfX9IC8fRcRorrkbY-nufI&dt2=ChIJZZwnT-uzfRcRoJO3NJ184EY |access-date=31 December 2017 |publisher=Globefeed.com}}</ref>
ej4qs0r128cr3jwnnrxnv826vj8odgy
47666
47665
2026-04-24T10:10:31Z
Charles Kalanzi
9748
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1342265269|Gayaza High School]]"
47666
wikitext
text/x-wiki
'''Gayaza High School''' ly'essomero erisinga obukadde mu [[Yuganda|Uganda]] nga ly'abaana bawala bokka nga b'akisulo okuva ku Siniya esooka okutuuka ku Siniya eyoomukaaga. Essomero lino liri ju musingi [[:en:Church_of_Uganda|gw'ekkanisa]], liyambibwako [[:en:Government_of_Uganda|gavumenti]] era nga lyakkirizibwa okukola [[:en:Ministry_of_Education_and_Sports_(Uganda)|minisitule y’ebyenjigiriza, ssaayansi, tekinologiya n’emizannyo]] . <ref>{{Cite web |last=Musasizi |first=Simon |date=1 June 2011 |title=Cover Story: Gayaza Old Girls Colourfully Honour Their Mentor |url=http://www.observer.ug/index.php?option=com_content&view=article&id=13654:cover-story-gayaza-old-girls-colourfully-honour-their-mentor |access-date=21 July 2014 |publisher=[[Daily Monitor]]}}</ref>
== Ekifo ==
Essomero lino lisangibwa mu kabuga [[Gayaza]], Gayaza Zooni B Local Council One (LC1), [[Kasangati]] town council,essaza Kyadondo, mu disityulikiti y'e [[Wakiso (disitulikit)|Wakiso]], kkiromita 19 (mailo 12) obukiikakkono bw'obuvanjuba bwa [[Kampala]], ekibuga ekikulu ekya Uganda. <ref>{{Cite web |last=Globefeed.com |date=31 December 2017 |title=Distance between Post Office Building, Kampala Road, Kampala, Uganda and Gayaza High School, Gayaza - Zirobwe Road, Kabanyoro, Central Region, Uganda |url=https://distancecalculator.globefeed.com/Uganda_Distance_Result.asp?fromplace=Post%20Office%20Building%2C%20Kampala%20Road%2C%20Kampala%2C%20Uganda&toplace=Gayaza%20High%20School%2C%20Gayaza%20-%20Zirobwe%20Road%2C%20Kabanyoro%2C%20Central%20Region%2C%20Uganda&dt1=ChIJXyfX9IC8fRcRorrkbY-nufI&dt2=ChIJZZwnT-uzfRcRoJO3NJ184EY |access-date=31 December 2017 |publisher=Globefeed.com}}</ref>
Essomero lya Gayaza High School liweza yiika 104.76 ku lusozi oluwanvu nga luliko ekikko era nga liri ku buwanvu bwa ffuuti 3,800 waggulu w’obugulumivu bw’ennyanja. Mu bukiikakkono, lirina ensalo n’ekitongole ekinoonyereza ku by’obulimi [[Makerere University, Uganda|ekya Makerere University]] Agricultural Research Institute ne Kabanyolo (University Farm), ate mu bugwanjuba lirina ensalo n’ekyalo Makenke, ekyawuddwamu oluguudo lwa [[Gayaza]] – [[Ziroobwe|Zirobwe]] .
4a9d7llwkwcaftga079n8sqem31i6iz
47667
47666
2026-04-24T10:13:01Z
Charles Kalanzi
9748
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1342265269|Gayaza High School]]"
47667
wikitext
text/x-wiki
'''Gayaza High School''' ly'essomero erisinga obukadde mu [[Yuganda|Uganda]] nga ly'abaana bawala bokka nga b'akisulo okuva ku Siniya esooka okutuuka ku Siniya eyoomukaaga. Essomero lino liri ju musingi [[:en:Church_of_Uganda|gw'ekkanisa]], liyambibwako [[:en:Government_of_Uganda|gavumenti]] era nga lyakkirizibwa okukola [[:en:Ministry_of_Education_and_Sports_(Uganda)|minisitule y’ebyenjigiriza, ssaayansi, tekinologiya n’emizannyo]] . <ref>{{Cite web |last=Musasizi |first=Simon |date=1 June 2011 |title=Cover Story: Gayaza Old Girls Colourfully Honour Their Mentor |url=http://www.observer.ug/index.php?option=com_content&view=article&id=13654:cover-story-gayaza-old-girls-colourfully-honour-their-mentor |access-date=21 July 2014 |publisher=[[Daily Monitor]]}}</ref>
== Ekifo ==
Essomero lino lisangibwa mu kabuga [[Gayaza]], Gayaza Zooni B Local Council One (LC1), [[Kasangati]] town council,essaza Kyadondo, mu disityulikiti y'e [[Wakiso (disitulikit)|Wakiso]], kkiromita 19 (mailo 12) obukiikakkono bw'obuvanjuba bwa [[Kampala]], ekibuga ekikulu ekya Uganda. <ref>{{Cite web |last=Globefeed.com |date=31 December 2017 |title=Distance between Post Office Building, Kampala Road, Kampala, Uganda and Gayaza High School, Gayaza - Zirobwe Road, Kabanyoro, Central Region, Uganda |url=https://distancecalculator.globefeed.com/Uganda_Distance_Result.asp?fromplace=Post%20Office%20Building%2C%20Kampala%20Road%2C%20Kampala%2C%20Uganda&toplace=Gayaza%20High%20School%2C%20Gayaza%20-%20Zirobwe%20Road%2C%20Kabanyoro%2C%20Central%20Region%2C%20Uganda&dt1=ChIJXyfX9IC8fRcRorrkbY-nufI&dt2=ChIJZZwnT-uzfRcRoJO3NJ184EY |access-date=31 December 2017 |publisher=Globefeed.com}}</ref>
Essomero lya Gayaza High School liweza yiika 104.76 ku lusozi oluwanvu nga luliko ekikko era nga liri ku buwanvu bwa ffuuti 3,800 waggulu w’obugulumivu bw’ennyanja. Mu bukiikakkono, lirina ensalo n’ekitongole ekinoonyereza ku by’obulimi [[Makerere University, Uganda|ekya Makerere University]] Agricultural Research Institute ne Kabanyolo (University Farm), ate mu bugwanjuba lirina ensalo n’ekyalo Makenke, ekyawuddwamu oluguudo lwa [[Gayaza]] – [[Ziroobwe|Zirobwe]] .
Ekitundu ekiri ebuvanjuba wakati wa ffaamu y’essomero n’oluguudo oluva e Kampala okutuuka e [[Kalagi, Mukono]] kye kyalo Kyetume. Mu bukiikaddyo essomero lino liri ku nsalo n’essomero lya Gayaza Junior School, ekkanisa y’ekigo n’ekitundu kya Gayaza Trading Centre. Mu kifo kino, oluguudo olukulu oluva e Kampala luyitamu, oluguudo olumu olugenda e Kalagi mu [[Mukono (disitulikit)|Disitulikiti y’e Mukono]] ate olulala ne lugenda ku National Crops Resources Research Institute (NaCRRI) e [[:en:Namulonge|Namulonge]], ne lweyongerayo e [[Ziroobwe]] .
6kdyjmio4cnaysnhf2gk5hdv43vpkea
47668
47667
2026-04-24T10:15:18Z
Charles Kalanzi
9748
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1342265269|Gayaza High School]]"
47668
wikitext
text/x-wiki
'''Gayaza High School''' ly'essomero erisinga obukadde mu [[Yuganda|Uganda]] nga ly'abaana bawala bokka nga b'akisulo okuva ku Siniya esooka okutuuka ku Siniya eyoomukaaga. Essomero lino liri ju musingi [[:en:Church_of_Uganda|gw'ekkanisa]], liyambibwako [[:en:Government_of_Uganda|gavumenti]] era nga lyakkirizibwa okukola [[:en:Ministry_of_Education_and_Sports_(Uganda)|minisitule y’ebyenjigiriza, ssaayansi, tekinologiya n’emizannyo]] . <ref>{{Cite web |last=Musasizi |first=Simon |date=1 June 2011 |title=Cover Story: Gayaza Old Girls Colourfully Honour Their Mentor |url=http://www.observer.ug/index.php?option=com_content&view=article&id=13654:cover-story-gayaza-old-girls-colourfully-honour-their-mentor |access-date=21 July 2014 |publisher=[[Daily Monitor]]}}</ref>
== Ekifo ==
Essomero lino lisangibwa mu kabuga [[Gayaza]], Gayaza Zooni B Local Council One (LC1), [[Kasangati]] town council,essaza Kyadondo, mu disityulikiti y'e [[Wakiso (disitulikit)|Wakiso]], kkiromita 19 (mailo 12) obukiikakkono bw'obuvanjuba bwa [[Kampala]], ekibuga ekikulu ekya Uganda. <ref>{{Cite web |last=Globefeed.com |date=31 December 2017 |title=Distance between Post Office Building, Kampala Road, Kampala, Uganda and Gayaza High School, Gayaza - Zirobwe Road, Kabanyoro, Central Region, Uganda |url=https://distancecalculator.globefeed.com/Uganda_Distance_Result.asp?fromplace=Post%20Office%20Building%2C%20Kampala%20Road%2C%20Kampala%2C%20Uganda&toplace=Gayaza%20High%20School%2C%20Gayaza%20-%20Zirobwe%20Road%2C%20Kabanyoro%2C%20Central%20Region%2C%20Uganda&dt1=ChIJXyfX9IC8fRcRorrkbY-nufI&dt2=ChIJZZwnT-uzfRcRoJO3NJ184EY |access-date=31 December 2017 |publisher=Globefeed.com}}</ref>
Essomero lya Gayaza High School liweza yiika 104.76 ku lusozi oluwanvu nga luliko ekikko era nga liri ku buwanvu bwa ffuuti 3,800 waggulu w’obugulumivu bw’ennyanja. Mu bukiikakkono, lirina ensalo n’ekitongole ekinoonyereza ku by’obulimi [[Makerere University, Uganda|ekya Makerere University]] Agricultural Research Institute ne Kabanyolo (University Farm), ate mu bugwanjuba lirina ensalo n’ekyalo Makenke, ekyawuddwamu oluguudo lwa [[Gayaza]] – [[Ziroobwe|Zirobwe]] .
Ekitundu ekiri ebuvanjuba wakati wa ffaamu y’essomero n’oluguudo oluva e Kampala okutuuka e [[Kalagi, Mukono]] kye kyalo Kyetume. Mu bukiikaddyo essomero lino liri ku nsalo n’essomero lya Gayaza Junior School, ekkanisa y’ekigo n’ekitundu kya Gayaza Trading Centre. Mu kifo kino, oluguudo olukulu oluva e Kampala luyitamu, oluguudo olumu olugenda e Kalagi mu [[Mukono (disitulikit)|Disitulikiti y’e Mukono]] ate olulala ne lugenda ku National Crops Resources Research Institute (NaCRRI) e [[:en:Namulonge|Namulonge]], ne lweyongerayo e [[Ziroobwe]] .
Akakuubo akali wakati w’enguudo ebbiri ezigenda ku ssomero lino, nga kayita ku masomero ga pulayimale n’ekkanisa y’ekigo, gu cul de sac, nga kino kye kivaako obukuumi bw’essomero mu biseera by’obuzibu.
7isn8up6ndszyblbz7whsv628hf2c77
47669
47668
2026-04-24T10:18:09Z
Charles Kalanzi
9748
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1342265269|Gayaza High School]]"
47669
wikitext
text/x-wiki
'''Gayaza High School''' ly'essomero erisinga obukadde mu [[Yuganda|Uganda]] nga ly'abaana bawala bokka nga b'akisulo okuva ku Siniya esooka okutuuka ku Siniya eyoomukaaga. Essomero lino liri ju musingi [[:en:Church_of_Uganda|gw'ekkanisa]], liyambibwako [[:en:Government_of_Uganda|gavumenti]] era nga lyakkirizibwa okukola [[:en:Ministry_of_Education_and_Sports_(Uganda)|minisitule y’ebyenjigiriza, ssaayansi, tekinologiya n’emizannyo]] . <ref>{{Cite web |last=Musasizi |first=Simon |date=1 June 2011 |title=Cover Story: Gayaza Old Girls Colourfully Honour Their Mentor |url=http://www.observer.ug/index.php?option=com_content&view=article&id=13654:cover-story-gayaza-old-girls-colourfully-honour-their-mentor |access-date=21 July 2014 |publisher=[[Daily Monitor]]}}</ref>
== Ekifo ==
Essomero lino lisangibwa mu kabuga [[Gayaza]], Gayaza Zooni B Local Council One (LC1), [[Kasangati]] town council,essaza Kyadondo, mu disityulikiti y'e [[Wakiso (disitulikit)|Wakiso]], kkiromita 19 (mailo 12) obukiikakkono bw'obuvanjuba bwa [[Kampala]], ekibuga ekikulu ekya Uganda. <ref>{{Cite web |last=Globefeed.com |date=31 December 2017 |title=Distance between Post Office Building, Kampala Road, Kampala, Uganda and Gayaza High School, Gayaza - Zirobwe Road, Kabanyoro, Central Region, Uganda |url=https://distancecalculator.globefeed.com/Uganda_Distance_Result.asp?fromplace=Post%20Office%20Building%2C%20Kampala%20Road%2C%20Kampala%2C%20Uganda&toplace=Gayaza%20High%20School%2C%20Gayaza%20-%20Zirobwe%20Road%2C%20Kabanyoro%2C%20Central%20Region%2C%20Uganda&dt1=ChIJXyfX9IC8fRcRorrkbY-nufI&dt2=ChIJZZwnT-uzfRcRoJO3NJ184EY |access-date=31 December 2017 |publisher=Globefeed.com}}</ref>
Essomero lya Gayaza High School liweza yiika 104.76 ku lusozi oluwanvu nga luliko ekikko era nga liri ku buwanvu bwa ffuuti 3,800 waggulu w’obugulumivu bw’ennyanja. Mu bukiikakkono, lirina ensalo n’ekitongole ekinoonyereza ku by’obulimi [[Makerere University, Uganda|ekya Makerere University]] Agricultural Research Institute ne Kabanyolo (University Farm), ate mu bugwanjuba lirina ensalo n’ekyalo Makenke, ekyawuddwamu oluguudo lwa [[Gayaza]] – [[Ziroobwe|Zirobwe]] .
Ekitundu ekiri ebuvanjuba wakati wa ffaamu y’essomero n’oluguudo oluva e Kampala okutuuka e [[Kalagi, Mukono]] kye kyalo Kyetume. Mu bukiikaddyo essomero lino liri ku nsalo n’essomero lya Gayaza Junior School, ekkanisa y’ekigo n’ekitundu kya Gayaza Trading Centre. Mu kifo kino, oluguudo olukulu oluva e Kampala luyitamu, oluguudo olumu olugenda e Kalagi mu [[Mukono (disitulikit)|Disitulikiti y’e Mukono]] ate olulala ne lugenda ku National Crops Resources Research Institute (NaCRRI) e [[:en:Namulonge|Namulonge]], ne lweyongerayo e [[Ziroobwe]] .
Akakuubo akali wakati w’enguudo ebbiri ezigenda ku ssomero lino, nga kayita ku masomero ga pulayimale n’ekkanisa y’ekigo, gu cul de sac, nga kino kye kivaako obukuumi bw’essomero mu biseera by’obuzibu.
== Ebyafaayo ==
[[:en:Missionaries|Abaminsani]] [[:en:Christianity|abakulisitaayo]] ab’ekibiina kya Church Missionary Society of England baatandikawo essomero lya Gayaza High School ku ttaka eryaweebwayo eri ekkanisa [[Ssekabaka Daudi Cwa II|Kabaka Daudi Cwa II]] (Kabaka wa Buganda) mu Gwoluberyeberye 1905 n’abayizi bana abaali abasooka, era n'erifuuka essomero ly’abawala ery'ekisulo eryasooka mu Uganda.
2i3bolm9pnj18xr6baqzi3zkc40fbzg
47670
47669
2026-04-24T10:22:40Z
Charles Kalanzi
9748
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1342265269|Gayaza High School]]"
47670
wikitext
text/x-wiki
'''Gayaza High School''' ly'essomero erisinga obukadde mu [[Yuganda|Uganda]] nga ly'abaana bawala bokka nga b'akisulo okuva ku Siniya esooka okutuuka ku Siniya eyoomukaaga. Essomero lino liri ju musingi [[:en:Church_of_Uganda|gw'ekkanisa]], liyambibwako [[:en:Government_of_Uganda|gavumenti]] era nga lyakkirizibwa okukola [[:en:Ministry_of_Education_and_Sports_(Uganda)|minisitule y’ebyenjigiriza, ssaayansi, tekinologiya n’emizannyo]] . <ref>{{Cite web |last=Musasizi |first=Simon |date=1 June 2011 |title=Cover Story: Gayaza Old Girls Colourfully Honour Their Mentor |url=http://www.observer.ug/index.php?option=com_content&view=article&id=13654:cover-story-gayaza-old-girls-colourfully-honour-their-mentor |access-date=21 July 2014 |publisher=[[Daily Monitor]]}}</ref>
== Ekifo ==
Essomero lino lisangibwa mu kabuga [[Gayaza]], Gayaza Zooni B Local Council One (LC1), [[Kasangati]] town council,essaza Kyadondo, mu disityulikiti y'e [[Wakiso (disitulikit)|Wakiso]], kkiromita 19 (mailo 12) obukiikakkono bw'obuvanjuba bwa [[Kampala]], ekibuga ekikulu ekya Uganda. <ref>{{Cite web |last=Globefeed.com |date=31 December 2017 |title=Distance between Post Office Building, Kampala Road, Kampala, Uganda and Gayaza High School, Gayaza - Zirobwe Road, Kabanyoro, Central Region, Uganda |url=https://distancecalculator.globefeed.com/Uganda_Distance_Result.asp?fromplace=Post%20Office%20Building%2C%20Kampala%20Road%2C%20Kampala%2C%20Uganda&toplace=Gayaza%20High%20School%2C%20Gayaza%20-%20Zirobwe%20Road%2C%20Kabanyoro%2C%20Central%20Region%2C%20Uganda&dt1=ChIJXyfX9IC8fRcRorrkbY-nufI&dt2=ChIJZZwnT-uzfRcRoJO3NJ184EY |access-date=31 December 2017 |publisher=Globefeed.com}}</ref>
Essomero lya Gayaza High School liweza yiika 104.76 ku lusozi oluwanvu nga luliko ekikko era nga liri ku buwanvu bwa ffuuti 3,800 waggulu w’obugulumivu bw’ennyanja. Mu bukiikakkono, lirina ensalo n’ekitongole ekinoonyereza ku by’obulimi [[Makerere University, Uganda|ekya Makerere University]] Agricultural Research Institute ne Kabanyolo (University Farm), ate mu bugwanjuba lirina ensalo n’ekyalo Makenke, ekyawuddwamu oluguudo lwa [[Gayaza]] – [[Ziroobwe|Zirobwe]] .
Ekitundu ekiri ebuvanjuba wakati wa ffaamu y’essomero n’oluguudo oluva e Kampala okutuuka e [[Kalagi, Mukono]] kye kyalo Kyetume. Mu bukiikaddyo essomero lino liri ku nsalo n’essomero lya Gayaza Junior School, ekkanisa y’ekigo n’ekitundu kya Gayaza Trading Centre. Mu kifo kino, oluguudo olukulu oluva e Kampala luyitamu, oluguudo olumu olugenda e Kalagi mu [[Mukono (disitulikit)|Disitulikiti y’e Mukono]] ate olulala ne lugenda ku National Crops Resources Research Institute (NaCRRI) e [[:en:Namulonge|Namulonge]], ne lweyongerayo e [[Ziroobwe]] .
Akakuubo akali wakati w’enguudo ebbiri ezigenda ku ssomero lino, nga kayita ku masomero ga pulayimale n’ekkanisa y’ekigo, gu cul de sac, nga kino kye kivaako obukuumi bw’essomero mu biseera by’obuzibu.
== Ebyafaayo ==
[[:en:Missionaries|Abaminsani]] [[:en:Christianity|abakulisitaayo]] ab’ekibiina kya Church Missionary Society of England baatandikawo essomero lya Gayaza High School ku ttaka eryaweebwayo eri ekkanisa [[Ssekabaka Daudi Cwa II|Kabaka Daudi Cwa II]] (Kabaka wa Buganda) mu Gwoluberyeberye 1905 n’abayizi bana abaali abasooka, era n'erifuuka essomero ly’abawala ery'ekisulo eryasooka mu Uganda.
Ekigendererwa ky’okutandikawo essomero lino kyali kya kutendeka bawala naddala abawala b’abaami b’Obwakabaka [[Buganda|bwa Buganda]], mu bukugu obwo obwandibafudde abakyala abalungi naye ng’olukusa lulina kuva mu bakulembeze b’ennono ab’omu kiseera ekyo. <sup class="noprint Inline-Template" style="margin-left:0.1em; white-space:nowrap;">[ ''<nowiki><span title="The text near this tag may need clarification or removal of jargon. (March 2026)">clarification needed</span></nowiki>'' ]</sup> Kyokka abatandisi baalina ekigendererwa eky’enjawulo: okusomesa abawala nga basinziira ku musingi ogw’Ekikristaayo ogw’amaanyi. Baakitegeera nti engeri esinga obulungi ey’okusimba amakanda mu Bukristaayo kwe kuba ne bamaama Abakristaayo abaana be baamalangako emyaka gyabwe egy’okukula.
gwhdzop28ylygb1dnliyxi9agbf6te0
47671
47670
2026-04-24T10:26:31Z
Charles Kalanzi
9748
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1342265269|Gayaza High School]]"
47671
wikitext
text/x-wiki
'''Gayaza High School''' ly'essomero erisinga obukadde mu [[Yuganda|Uganda]] nga ly'abaana bawala bokka nga b'akisulo okuva ku Siniya esooka okutuuka ku Siniya eyoomukaaga. Essomero lino liri ju musingi [[:en:Church_of_Uganda|gw'ekkanisa]], liyambibwako [[:en:Government_of_Uganda|gavumenti]] era nga lyakkirizibwa okukola [[:en:Ministry_of_Education_and_Sports_(Uganda)|minisitule y’ebyenjigiriza, ssaayansi, tekinologiya n’emizannyo]] . <ref>{{Cite web |last=Musasizi |first=Simon |date=1 June 2011 |title=Cover Story: Gayaza Old Girls Colourfully Honour Their Mentor |url=http://www.observer.ug/index.php?option=com_content&view=article&id=13654:cover-story-gayaza-old-girls-colourfully-honour-their-mentor |access-date=21 July 2014 |publisher=[[Daily Monitor]]}}</ref>
== Ekifo ==
Essomero lino lisangibwa mu kabuga [[Gayaza]], Gayaza Zooni B Local Council One (LC1), [[Kasangati]] town council,essaza Kyadondo, mu disityulikiti y'e [[Wakiso (disitulikit)|Wakiso]], kkiromita 19 (mailo 12) obukiikakkono bw'obuvanjuba bwa [[Kampala]], ekibuga ekikulu ekya Uganda. <ref>{{Cite web |last=Globefeed.com |date=31 December 2017 |title=Distance between Post Office Building, Kampala Road, Kampala, Uganda and Gayaza High School, Gayaza - Zirobwe Road, Kabanyoro, Central Region, Uganda |url=https://distancecalculator.globefeed.com/Uganda_Distance_Result.asp?fromplace=Post%20Office%20Building%2C%20Kampala%20Road%2C%20Kampala%2C%20Uganda&toplace=Gayaza%20High%20School%2C%20Gayaza%20-%20Zirobwe%20Road%2C%20Kabanyoro%2C%20Central%20Region%2C%20Uganda&dt1=ChIJXyfX9IC8fRcRorrkbY-nufI&dt2=ChIJZZwnT-uzfRcRoJO3NJ184EY |access-date=31 December 2017 |publisher=Globefeed.com}}</ref>
Essomero lya Gayaza High School liweza yiika 104.76 ku lusozi oluwanvu nga luliko ekikko era nga liri ku buwanvu bwa ffuuti 3,800 waggulu w’obugulumivu bw’ennyanja. Mu bukiikakkono, lirina ensalo n’ekitongole ekinoonyereza ku by’obulimi [[Makerere University, Uganda|ekya Makerere University]] Agricultural Research Institute ne Kabanyolo (University Farm), ate mu bugwanjuba lirina ensalo n’ekyalo Makenke, ekyawuddwamu oluguudo lwa [[Gayaza]] – [[Ziroobwe|Zirobwe]] .
Ekitundu ekiri ebuvanjuba wakati wa ffaamu y’essomero n’oluguudo oluva e Kampala okutuuka e [[Kalagi, Mukono]] kye kyalo Kyetume. Mu bukiikaddyo essomero lino liri ku nsalo n’essomero lya Gayaza Junior School, ekkanisa y’ekigo n’ekitundu kya Gayaza Trading Centre. Mu kifo kino, oluguudo olukulu oluva e Kampala luyitamu, oluguudo olumu olugenda e Kalagi mu [[Mukono (disitulikit)|Disitulikiti y’e Mukono]] ate olulala ne lugenda ku National Crops Resources Research Institute (NaCRRI) e [[:en:Namulonge|Namulonge]], ne lweyongerayo e [[Ziroobwe]] .
Akakuubo akali wakati w’enguudo ebbiri ezigenda ku ssomero lino, nga kayita ku masomero ga pulayimale n’ekkanisa y’ekigo, gu cul de sac, nga kino kye kivaako obukuumi bw’essomero mu biseera by’obuzibu.
== Ebyafaayo ==
[[:en:Missionaries|Abaminsani]] [[:en:Christianity|abakulisitaayo]] ab’ekibiina kya Church Missionary Society of England baatandikawo essomero lya Gayaza High School ku ttaka eryaweebwayo eri ekkanisa [[Ssekabaka Daudi Cwa II|Kabaka Daudi Cwa II]] (Kabaka wa Buganda) mu Gwoluberyeberye 1905 n’abayizi bana abaali abasooka, era n'erifuuka essomero ly’abawala ery'ekisulo eryasooka mu Uganda.
Ekigendererwa ky’okutandikawo essomero lino kyali kya kutendeka bawala naddala abawala b’abaami b’Obwakabaka [[Buganda|bwa Buganda]], mu bukugu obwo obwandibafudde abakyala abalungi naye ng’olukusa lulina kuva mu bakulembeze b’ennono ab’omu kiseera ekyo. <sup class="noprint Inline-Template" style="margin-left:0.1em; white-space:nowrap;">[ ''<nowiki><span title="The text near this tag may need clarification or removal of jargon. (March 2026)">clarification needed</span></nowiki>'' ]</sup> Kyokka abatandisi baalina ekigendererwa eky’enjawulo: okusomesa abawala nga basinziira ku musingi ogw’Ekikristaayo ogw’amaanyi. Baakitegeera nti engeri esinga obulungi ey’okusimba amakanda mu Bukristaayo kwe kuba ne bamaama Abakristaayo abaana be baamalangako emyaka gyabwe egy’okukula.
Mu ntandikwa, ensoma y'essomero lino yalimu [[Ebyamalimiro|ebyobulimi]], [[:en:Handiwork|okukola emirimu gy'emikono]], [[:en:Child-care|okulabirira abaana]] [[:en:Needlework|n'okutunga]], wamu [[:en:Scripture|ebyawandiikibwa]], [[:en:Reading_(process)|okusoma]], [[:en:Writing|okuwandiika]], [[:en:Arithmetic|okubala]] [[Essomansi|n'ensomansi]] . <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">[ ''<nowiki><span title="This claim needs references to reliable sources. (September 2019)">okujuliza kwetaagisa</span></nowiki>'' ]</sup>
scpty7rb0fzqoeazq82yqsw37z1uv5z
47672
47671
2026-04-24T10:29:22Z
Charles Kalanzi
9748
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1342265269|Gayaza High School]]"
47672
wikitext
text/x-wiki
'''Gayaza High School''' ly'essomero erisinga obukadde mu [[Yuganda|Uganda]] nga ly'abaana bawala bokka nga b'akisulo okuva ku Siniya esooka okutuuka ku Siniya eyoomukaaga. Essomero lino liri ju musingi [[:en:Church_of_Uganda|gw'ekkanisa]], liyambibwako [[:en:Government_of_Uganda|gavumenti]] era nga lyakkirizibwa okukola [[:en:Ministry_of_Education_and_Sports_(Uganda)|minisitule y’ebyenjigiriza, ssaayansi, tekinologiya n’emizannyo]] . <ref>{{Cite web |last=Musasizi |first=Simon |date=1 June 2011 |title=Cover Story: Gayaza Old Girls Colourfully Honour Their Mentor |url=http://www.observer.ug/index.php?option=com_content&view=article&id=13654:cover-story-gayaza-old-girls-colourfully-honour-their-mentor |access-date=21 July 2014 |publisher=[[Daily Monitor]]}}</ref>
== Ekifo ==
Essomero lino lisangibwa mu kabuga [[Gayaza]], Gayaza Zooni B Local Council One (LC1), [[Kasangati]] town council,essaza Kyadondo, mu disityulikiti y'e [[Wakiso (disitulikit)|Wakiso]], kkiromita 19 (mailo 12) obukiikakkono bw'obuvanjuba bwa [[Kampala]], ekibuga ekikulu ekya Uganda. <ref>{{Cite web |last=Globefeed.com |date=31 December 2017 |title=Distance between Post Office Building, Kampala Road, Kampala, Uganda and Gayaza High School, Gayaza - Zirobwe Road, Kabanyoro, Central Region, Uganda |url=https://distancecalculator.globefeed.com/Uganda_Distance_Result.asp?fromplace=Post%20Office%20Building%2C%20Kampala%20Road%2C%20Kampala%2C%20Uganda&toplace=Gayaza%20High%20School%2C%20Gayaza%20-%20Zirobwe%20Road%2C%20Kabanyoro%2C%20Central%20Region%2C%20Uganda&dt1=ChIJXyfX9IC8fRcRorrkbY-nufI&dt2=ChIJZZwnT-uzfRcRoJO3NJ184EY |access-date=31 December 2017 |publisher=Globefeed.com}}</ref>
Essomero lya Gayaza High School liweza yiika 104.76 ku lusozi oluwanvu nga luliko ekikko era nga liri ku buwanvu bwa ffuuti 3,800 waggulu w’obugulumivu bw’ennyanja. Mu bukiikakkono, lirina ensalo n’ekitongole ekinoonyereza ku by’obulimi [[Makerere University, Uganda|ekya Makerere University]] Agricultural Research Institute ne Kabanyolo (University Farm), ate mu bugwanjuba lirina ensalo n’ekyalo Makenke, ekyawuddwamu oluguudo lwa [[Gayaza]] – [[Ziroobwe|Zirobwe]] .
Ekitundu ekiri ebuvanjuba wakati wa ffaamu y’essomero n’oluguudo oluva e Kampala okutuuka e [[Kalagi, Mukono]] kye kyalo Kyetume. Mu bukiikaddyo essomero lino liri ku nsalo n’essomero lya Gayaza Junior School, ekkanisa y’ekigo n’ekitundu kya Gayaza Trading Centre. Mu kifo kino, oluguudo olukulu oluva e Kampala luyitamu, oluguudo olumu olugenda e Kalagi mu [[Mukono (disitulikit)|Disitulikiti y’e Mukono]] ate olulala ne lugenda ku National Crops Resources Research Institute (NaCRRI) e [[:en:Namulonge|Namulonge]], ne lweyongerayo e [[Ziroobwe]] .
Akakuubo akali wakati w’enguudo ebbiri ezigenda ku ssomero lino, nga kayita ku masomero ga pulayimale n’ekkanisa y’ekigo, gu cul de sac, nga kino kye kivaako obukuumi bw’essomero mu biseera by’obuzibu.
== Ebyafaayo ==
[[:en:Missionaries|Abaminsani]] [[:en:Christianity|abakulisitaayo]] ab’ekibiina kya Church Missionary Society of England baatandikawo essomero lya Gayaza High School ku ttaka eryaweebwayo eri ekkanisa [[Ssekabaka Daudi Cwa II|Kabaka Daudi Cwa II]] (Kabaka wa Buganda) mu Gwoluberyeberye 1905 n’abayizi bana abaali abasooka, era n'erifuuka essomero ly’abawala ery'ekisulo eryasooka mu Uganda.
Ekigendererwa ky’okutandikawo essomero lino kyali kya kutendeka bawala naddala abawala b’abaami b’Obwakabaka [[Buganda|bwa Buganda]], mu bukugu obwo obwandibafudde abakyala abalungi naye ng’olukusa lulina kuva mu bakulembeze b’ennono ab’omu kiseera ekyo. <sup class="noprint Inline-Template" style="margin-left:0.1em; white-space:nowrap;">[ ''<nowiki><span title="The text near this tag may need clarification or removal of jargon. (March 2026)">clarification needed</span></nowiki>'' ]</sup> Kyokka abatandisi baalina ekigendererwa eky’enjawulo: okusomesa abawala nga basinziira ku musingi ogw’Ekikristaayo ogw’amaanyi. Baakitegeera nti engeri esinga obulungi ey’okusimba amakanda mu Bukristaayo kwe kuba ne bamaama Abakristaayo abaana be baamalangako emyaka gyabwe egy’okukula.
Mu ntandikwa, ensoma y'essomero lino yalimu [[Ebyamalimiro|ebyobulimi]], [[:en:Handiwork|okukola emirimu gy'emikono]], [[:en:Child-care|okulabirira abaana]] [[:en:Needlework|n'okutunga]], wamu [[:en:Scripture|ebyawandiikibwa]], [[:en:Reading_(process)|okusoma]], [[:en:Writing|okuwandiika]], [[:en:Arithmetic|okubala]] [[Essomansi|n'ensomansi]] . <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">[ ''<nowiki><span title="This claim needs references to reliable sources. (September 2019)">okujuliza kwetaagisa</span></nowiki>'' ]</sup>
Essomero lya Gayaza High School lyazimbibwa ku ttaka eriweza yiika 140, nga lirimu amayumba asatu: Kikko, Kyawakati ne Manga. Omubala gwayo gwali "Banno" (emikwano). Abawala baasooka kwambala ''ssuuka'' (bed-sheet) nga yunifoomu y’essomero, wadde nga eno yakyusibwa ne bagifuula yunifoomu nga kuliko n’olugoye olw’omulembe gwa Victoria, olufaananako n’olugoye lw’ekinnansi olw’Abaganda oluliwo kati ''bodingi'' ( ''[[gomesi]]'' ). Oluvannyuma, Alfreda Allen (omukulu w’essomero eyatandikawo) yakola dizayini ya yunifoomu empya ng’erina ensingo eneetooloovu, ng’erina emikono emimpi egya Magyar, akabonero akatungiddwako ne langi ez’enjawulo ezikozesebwa okwawula ebibiina.
knb8o7071un4g3kzrdlk7ttjyti6zuc
47673
47672
2026-04-24T10:32:16Z
Charles Kalanzi
9748
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1342265269|Gayaza High School]]"
47673
wikitext
text/x-wiki
'''Gayaza High School''' ly'essomero erisinga obukadde mu [[Yuganda|Uganda]] nga ly'abaana bawala bokka nga b'akisulo okuva ku Siniya esooka okutuuka ku Siniya eyoomukaaga. Essomero lino liri ju musingi [[:en:Church_of_Uganda|gw'ekkanisa]], liyambibwako [[:en:Government_of_Uganda|gavumenti]] era nga lyakkirizibwa okukola [[:en:Ministry_of_Education_and_Sports_(Uganda)|minisitule y’ebyenjigiriza, ssaayansi, tekinologiya n’emizannyo]] . <ref>{{Cite web |last=Musasizi |first=Simon |date=1 June 2011 |title=Cover Story: Gayaza Old Girls Colourfully Honour Their Mentor |url=http://www.observer.ug/index.php?option=com_content&view=article&id=13654:cover-story-gayaza-old-girls-colourfully-honour-their-mentor |access-date=21 July 2014 |publisher=[[Daily Monitor]]}}</ref>
== Ekifo ==
Essomero lino lisangibwa mu kabuga [[Gayaza]], Gayaza Zooni B Local Council One (LC1), [[Kasangati]] town council,essaza Kyadondo, mu disityulikiti y'e [[Wakiso (disitulikit)|Wakiso]], kkiromita 19 (mailo 12) obukiikakkono bw'obuvanjuba bwa [[Kampala]], ekibuga ekikulu ekya Uganda. <ref>{{Cite web |last=Globefeed.com |date=31 December 2017 |title=Distance between Post Office Building, Kampala Road, Kampala, Uganda and Gayaza High School, Gayaza - Zirobwe Road, Kabanyoro, Central Region, Uganda |url=https://distancecalculator.globefeed.com/Uganda_Distance_Result.asp?fromplace=Post%20Office%20Building%2C%20Kampala%20Road%2C%20Kampala%2C%20Uganda&toplace=Gayaza%20High%20School%2C%20Gayaza%20-%20Zirobwe%20Road%2C%20Kabanyoro%2C%20Central%20Region%2C%20Uganda&dt1=ChIJXyfX9IC8fRcRorrkbY-nufI&dt2=ChIJZZwnT-uzfRcRoJO3NJ184EY |access-date=31 December 2017 |publisher=Globefeed.com}}</ref>
Essomero lya Gayaza High School liweza yiika 104.76 ku lusozi oluwanvu nga luliko ekikko era nga liri ku buwanvu bwa ffuuti 3,800 waggulu w’obugulumivu bw’ennyanja. Mu bukiikakkono, lirina ensalo n’ekitongole ekinoonyereza ku by’obulimi [[Makerere University, Uganda|ekya Makerere University]] Agricultural Research Institute ne Kabanyolo (University Farm), ate mu bugwanjuba lirina ensalo n’ekyalo Makenke, ekyawuddwamu oluguudo lwa [[Gayaza]] – [[Ziroobwe|Zirobwe]] .
Ekitundu ekiri ebuvanjuba wakati wa ffaamu y’essomero n’oluguudo oluva e Kampala okutuuka e [[Kalagi, Mukono]] kye kyalo Kyetume. Mu bukiikaddyo essomero lino liri ku nsalo n’essomero lya Gayaza Junior School, ekkanisa y’ekigo n’ekitundu kya Gayaza Trading Centre. Mu kifo kino, oluguudo olukulu oluva e Kampala luyitamu, oluguudo olumu olugenda e Kalagi mu [[Mukono (disitulikit)|Disitulikiti y’e Mukono]] ate olulala ne lugenda ku National Crops Resources Research Institute (NaCRRI) e [[:en:Namulonge|Namulonge]], ne lweyongerayo e [[Ziroobwe]] .
Akakuubo akali wakati w’enguudo ebbiri ezigenda ku ssomero lino, nga kayita ku masomero ga pulayimale n’ekkanisa y’ekigo, gu cul de sac, nga kino kye kivaako obukuumi bw’essomero mu biseera by’obuzibu.
== Ebyafaayo ==
[[:en:Missionaries|Abaminsani]] [[:en:Christianity|abakulisitaayo]] ab’ekibiina kya Church Missionary Society of England baatandikawo essomero lya Gayaza High School ku ttaka eryaweebwayo eri ekkanisa [[Ssekabaka Daudi Cwa II|Kabaka Daudi Cwa II]] (Kabaka wa Buganda) mu Gwoluberyeberye 1905 n’abayizi bana abaali abasooka, era n'erifuuka essomero ly’abawala ery'ekisulo eryasooka mu Uganda.
Ekigendererwa ky’okutandikawo essomero lino kyali kya kutendeka bawala naddala abawala b’abaami b’Obwakabaka [[Buganda|bwa Buganda]], mu bukugu obwo obwandibafudde abakyala abalungi naye ng’olukusa lulina kuva mu bakulembeze b’ennono ab’omu kiseera ekyo. <sup class="noprint Inline-Template" style="margin-left:0.1em; white-space:nowrap;">[ ''<nowiki><span title="The text near this tag may need clarification or removal of jargon. (March 2026)">clarification needed</span></nowiki>'' ]</sup> Kyokka abatandisi baalina ekigendererwa eky’enjawulo: okusomesa abawala nga basinziira ku musingi ogw’Ekikristaayo ogw’amaanyi. Baakitegeera nti engeri esinga obulungi ey’okusimba amakanda mu Bukristaayo kwe kuba ne bamaama Abakristaayo abaana be baamalangako emyaka gyabwe egy’okukula.
Mu ntandikwa, ensoma y'essomero lino yalimu [[Ebyamalimiro|ebyobulimi]], [[:en:Handiwork|okukola emirimu gy'emikono]], [[:en:Child-care|okulabirira abaana]] [[:en:Needlework|n'okutunga]], wamu [[:en:Scripture|ebyawandiikibwa]], [[:en:Reading_(process)|okusoma]], [[:en:Writing|okuwandiika]], [[:en:Arithmetic|okubala]] [[Essomansi|n'ensomansi]] . <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">[ ''<nowiki><span title="This claim needs references to reliable sources. (September 2019)">okujuliza kwetaagisa</span></nowiki>'' ]</sup>
Essomero lya Gayaza High School lyazimbibwa ku ttaka eriweza yiika 140, nga lirimu amayumba asatu: Kikko, Kyawakati ne Manga. Omubala gwayo gwali "Banno" (emikwano). Abawala baasooka kwambala ''ssuuka'' (bed-sheet) nga yunifoomu y’essomero, wadde nga eno yakyusibwa ne bagifuula yunifoomu nga kuliko n’olugoye olw’omulembe gwa Victoria, olufaananako n’olugoye lw’ekinnansi olw’Abaganda oluliwo kati ''bodingi'' ( ''[[gomesi]]'' ). Oluvannyuma, Alfreda Allen (omukulu w’essomero eyatandikawo) yakola dizayini ya yunifoomu empya ng’erina ensingo eneetooloovu, ng’erina emikono emimpi egya Magyar, akabonero akatungiddwako ne langi ez’enjawulo ezikozesebwa okwawula ebibiina.
Mu 1939, ekitundu kya siniya ey’oku ntikko ekitali kitongole kyatandika. Mu 1962, essomero lya siniya lyayawulwa ku lya Pulayimale. Essomero lya Gayaza Junior School lyasigaza ekifo ekikadde ku ludda olw’ebuvanjuba, ate essomero lya siniya, ly'asigaza erinnya eryasooka erya Gayaza High School, n'erifuna amaka ku ludda olw’ebugwanjuba. Bwe baayawukana, essomero lya Gayaza Junior School lyakyusa omubala okuva ku "Banno" ne litandika okugabana omubala gwa Gayaza High School: "Never Give Up". N’ekyavaamu, okuva mu 1963, Hill yafuuka omukulu w’essomero lya Junior School ate Joan Cox ye yali omukulu w’essomero lya siniya.
[[Category:Pages with unreviewed translations]]
7hfu22gu3lbt2b2i4u9gslbrdl2af96
47674
47673
2026-04-24T10:35:13Z
Charles Kalanzi
9748
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1342265269|Gayaza High School]]"
47674
wikitext
text/x-wiki
'''Gayaza High School''' ly'essomero erisinga obukadde mu [[Yuganda|Uganda]] nga ly'abaana bawala bokka nga b'akisulo okuva ku Siniya esooka okutuuka ku Siniya eyoomukaaga. Essomero lino liri ju musingi [[:en:Church_of_Uganda|gw'ekkanisa]], liyambibwako [[:en:Government_of_Uganda|gavumenti]] era nga lyakkirizibwa okukola [[:en:Ministry_of_Education_and_Sports_(Uganda)|minisitule y’ebyenjigiriza, ssaayansi, tekinologiya n’emizannyo]] . <ref>{{Cite web |last=Musasizi |first=Simon |date=1 June 2011 |title=Cover Story: Gayaza Old Girls Colourfully Honour Their Mentor |url=http://www.observer.ug/index.php?option=com_content&view=article&id=13654:cover-story-gayaza-old-girls-colourfully-honour-their-mentor |access-date=21 July 2014 |publisher=[[Daily Monitor]]}}</ref>
== Ekifo ==
Essomero lino lisangibwa mu kabuga [[Gayaza]], Gayaza Zooni B Local Council One (LC1), [[Kasangati]] town council,essaza Kyadondo, mu disityulikiti y'e [[Wakiso (disitulikit)|Wakiso]], kkiromita 19 (mailo 12) obukiikakkono bw'obuvanjuba bwa [[Kampala]], ekibuga ekikulu ekya Uganda. <ref>{{Cite web |last=Globefeed.com |date=31 December 2017 |title=Distance between Post Office Building, Kampala Road, Kampala, Uganda and Gayaza High School, Gayaza - Zirobwe Road, Kabanyoro, Central Region, Uganda |url=https://distancecalculator.globefeed.com/Uganda_Distance_Result.asp?fromplace=Post%20Office%20Building%2C%20Kampala%20Road%2C%20Kampala%2C%20Uganda&toplace=Gayaza%20High%20School%2C%20Gayaza%20-%20Zirobwe%20Road%2C%20Kabanyoro%2C%20Central%20Region%2C%20Uganda&dt1=ChIJXyfX9IC8fRcRorrkbY-nufI&dt2=ChIJZZwnT-uzfRcRoJO3NJ184EY |access-date=31 December 2017 |publisher=Globefeed.com}}</ref>
Essomero lya Gayaza High School liweza yiika 104.76 ku lusozi oluwanvu nga luliko ekikko era nga liri ku buwanvu bwa ffuuti 3,800 waggulu w’obugulumivu bw’ennyanja. Mu bukiikakkono, lirina ensalo n’ekitongole ekinoonyereza ku by’obulimi [[Makerere University, Uganda|ekya Makerere University]] Agricultural Research Institute ne Kabanyolo (University Farm), ate mu bugwanjuba lirina ensalo n’ekyalo Makenke, ekyawuddwamu oluguudo lwa [[Gayaza]] – [[Ziroobwe|Zirobwe]] .
Ekitundu ekiri ebuvanjuba wakati wa ffaamu y’essomero n’oluguudo oluva e Kampala okutuuka e [[Kalagi, Mukono]] kye kyalo Kyetume. Mu bukiikaddyo essomero lino liri ku nsalo n’essomero lya Gayaza Junior School, ekkanisa y’ekigo n’ekitundu kya Gayaza Trading Centre. Mu kifo kino, oluguudo olukulu oluva e Kampala luyitamu, oluguudo olumu olugenda e Kalagi mu [[Mukono (disitulikit)|Disitulikiti y’e Mukono]] ate olulala ne lugenda ku National Crops Resources Research Institute (NaCRRI) e [[:en:Namulonge|Namulonge]], ne lweyongerayo e [[Ziroobwe]] .
Akakuubo akali wakati w’enguudo ebbiri ezigenda ku ssomero lino, nga kayita ku masomero ga pulayimale n’ekkanisa y’ekigo, gu cul de sac, nga kino kye kivaako obukuumi bw’essomero mu biseera by’obuzibu.
== Ebyafaayo ==
[[:en:Missionaries|Abaminsani]] [[:en:Christianity|abakulisitaayo]] ab’ekibiina kya Church Missionary Society of England baatandikawo essomero lya Gayaza High School ku ttaka eryaweebwayo eri ekkanisa [[Ssekabaka Daudi Cwa II|Kabaka Daudi Cwa II]] (Kabaka wa Buganda) mu Gwoluberyeberye 1905 n’abayizi bana abaali abasooka, era n'erifuuka essomero ly’abawala ery'ekisulo eryasooka mu Uganda.
Ekigendererwa ky’okutandikawo essomero lino kyali kya kutendeka bawala naddala abawala b’abaami b’Obwakabaka [[Buganda|bwa Buganda]], mu bukugu obwo obwandibafudde abakyala abalungi naye ng’olukusa lulina kuva mu bakulembeze b’ennono ab’omu kiseera ekyo. <sup class="noprint Inline-Template" style="margin-left:0.1em; white-space:nowrap;">[ ''<nowiki><span title="The text near this tag may need clarification or removal of jargon. (March 2026)">clarification needed</span></nowiki>'' ]</sup> Kyokka abatandisi baalina ekigendererwa eky’enjawulo: okusomesa abawala nga basinziira ku musingi ogw’Ekikristaayo ogw’amaanyi. Baakitegeera nti engeri esinga obulungi ey’okusimba amakanda mu Bukristaayo kwe kuba ne bamaama Abakristaayo abaana be baamalangako emyaka gyabwe egy’okukula.
Mu ntandikwa, ensoma y'essomero lino yalimu [[Ebyamalimiro|ebyobulimi]], [[:en:Handiwork|okukola emirimu gy'emikono]], [[:en:Child-care|okulabirira abaana]] [[:en:Needlework|n'okutunga]], wamu [[:en:Scripture|ebyawandiikibwa]], [[:en:Reading_(process)|okusoma]], [[:en:Writing|okuwandiika]], [[:en:Arithmetic|okubala]] [[Essomansi|n'ensomansi]] . <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">[ ''<nowiki><span title="This claim needs references to reliable sources. (September 2019)">okujuliza kwetaagisa</span></nowiki>'' ]</sup>
Essomero lya Gayaza High School lyazimbibwa ku ttaka eriweza yiika 140, nga lirimu amayumba asatu: Kikko, Kyawakati ne Manga. Omubala gwayo gwali "Banno" (emikwano). Abawala baasooka kwambala ''ssuuka'' (bed-sheet) nga yunifoomu y’essomero, wadde nga eno yakyusibwa ne bagifuula yunifoomu nga kuliko n’olugoye olw’omulembe gwa Victoria, olufaananako n’olugoye lw’ekinnansi olw’Abaganda oluliwo kati ''bodingi'' ( ''[[gomesi]]'' ). Oluvannyuma, Alfreda Allen (omukulu w’essomero eyatandikawo) yakola dizayini ya yunifoomu empya ng’erina ensingo eneetooloovu, ng’erina emikono emimpi egya Magyar, akabonero akatungiddwako ne langi ez’enjawulo ezikozesebwa okwawula ebibiina.
Mu 1939, ekitundu kya siniya ey’oku ntikko ekitali kitongole kyatandika. Mu 1962, essomero lya siniya lyayawulwa ku lya Pulayimale. Essomero lya Gayaza Junior School lyasigaza ekifo ekikadde ku ludda olw’ebuvanjuba, ate essomero lya siniya, ly'asigaza erinnya eryasooka erya Gayaza High School, n'erifuna amaka ku ludda olw’ebugwanjuba. Bwe baayawukana, essomero lya Gayaza Junior School lyakyusa omubala okuva ku "Banno" ne litandika okugabana omubala gwa Gayaza High School: "Never Give Up". N’ekyavaamu, okuva mu 1963, Hill yafuuka omukulu w’essomero lya Junior School ate Joan Cox ye yali omukulu w’essomero lya siniya.
Okuva ku bawala bana, amasomero gano ag’abalongo gagenze mu maaso ne gafuuka ga nnantamegwa mu by'ensoma mu masomero ga Uganda, nga bw'egongera okuwandiisa abayizi abasoba mu 1,000.
[[Category:Pages with unreviewed translations]]
ktkyvpdm9rqnj1yiqmtuzhpm5zhoo56
47675
47674
2026-04-24T10:38:46Z
Charles Kalanzi
9748
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1342265269|Gayaza High School]]"
47675
wikitext
text/x-wiki
'''Gayaza High School''' ly'essomero erisinga obukadde mu [[Yuganda|Uganda]] nga ly'abaana bawala bokka nga b'akisulo okuva ku Siniya esooka okutuuka ku Siniya eyoomukaaga. Essomero lino liri ju musingi [[:en:Church_of_Uganda|gw'ekkanisa]], liyambibwako [[:en:Government_of_Uganda|gavumenti]] era nga lyakkirizibwa okukola [[:en:Ministry_of_Education_and_Sports_(Uganda)|minisitule y’ebyenjigiriza, ssaayansi, tekinologiya n’emizannyo]] . <ref>{{Cite web |last=Musasizi |first=Simon |date=1 June 2011 |title=Cover Story: Gayaza Old Girls Colourfully Honour Their Mentor |url=http://www.observer.ug/index.php?option=com_content&view=article&id=13654:cover-story-gayaza-old-girls-colourfully-honour-their-mentor |access-date=21 July 2014 |publisher=[[Daily Monitor]]}}</ref>
== Ekifo ==
Essomero lino lisangibwa mu kabuga [[Gayaza]], Gayaza Zooni B Local Council One (LC1), [[Kasangati]] town council,essaza Kyadondo, mu disityulikiti y'e [[Wakiso (disitulikit)|Wakiso]], kkiromita 19 (mailo 12) obukiikakkono bw'obuvanjuba bwa [[Kampala]], ekibuga ekikulu ekya Uganda. <ref>{{Cite web |last=Globefeed.com |date=31 December 2017 |title=Distance between Post Office Building, Kampala Road, Kampala, Uganda and Gayaza High School, Gayaza - Zirobwe Road, Kabanyoro, Central Region, Uganda |url=https://distancecalculator.globefeed.com/Uganda_Distance_Result.asp?fromplace=Post%20Office%20Building%2C%20Kampala%20Road%2C%20Kampala%2C%20Uganda&toplace=Gayaza%20High%20School%2C%20Gayaza%20-%20Zirobwe%20Road%2C%20Kabanyoro%2C%20Central%20Region%2C%20Uganda&dt1=ChIJXyfX9IC8fRcRorrkbY-nufI&dt2=ChIJZZwnT-uzfRcRoJO3NJ184EY |access-date=31 December 2017 |publisher=Globefeed.com}}</ref>
Essomero lya Gayaza High School liweza yiika 104.76 ku lusozi oluwanvu nga luliko ekikko era nga liri ku buwanvu bwa ffuuti 3,800 waggulu w’obugulumivu bw’ennyanja. Mu bukiikakkono, lirina ensalo n’ekitongole ekinoonyereza ku by’obulimi [[Makerere University, Uganda|ekya Makerere University]] Agricultural Research Institute ne Kabanyolo (University Farm), ate mu bugwanjuba lirina ensalo n’ekyalo Makenke, ekyawuddwamu oluguudo lwa [[Gayaza]] – [[Ziroobwe|Zirobwe]] .
Ekitundu ekiri ebuvanjuba wakati wa ffaamu y’essomero n’oluguudo oluva e Kampala okutuuka e [[Kalagi, Mukono]] kye kyalo Kyetume. Mu bukiikaddyo essomero lino liri ku nsalo n’essomero lya Gayaza Junior School, ekkanisa y’ekigo n’ekitundu kya Gayaza Trading Centre. Mu kifo kino, oluguudo olukulu oluva e Kampala luyitamu, oluguudo olumu olugenda e Kalagi mu [[Mukono (disitulikit)|Disitulikiti y’e Mukono]] ate olulala ne lugenda ku National Crops Resources Research Institute (NaCRRI) e [[:en:Namulonge|Namulonge]], ne lweyongerayo e [[Ziroobwe]] .
Akakuubo akali wakati w’enguudo ebbiri ezigenda ku ssomero lino, nga kayita ku masomero ga pulayimale n’ekkanisa y’ekigo, gu cul de sac, nga kino kye kivaako obukuumi bw’essomero mu biseera by’obuzibu.
== Ebyafaayo ==
[[:en:Missionaries|Abaminsani]] [[:en:Christianity|abakulisitaayo]] ab’ekibiina kya Church Missionary Society of England baatandikawo essomero lya Gayaza High School ku ttaka eryaweebwayo eri ekkanisa [[Ssekabaka Daudi Cwa II|Kabaka Daudi Cwa II]] (Kabaka wa Buganda) mu Gwoluberyeberye 1905 n’abayizi bana abaali abasooka, era n'erifuuka essomero ly’abawala ery'ekisulo eryasooka mu Uganda.
Ekigendererwa ky’okutandikawo essomero lino kyali kya kutendeka bawala naddala abawala b’abaami b’Obwakabaka [[Buganda|bwa Buganda]], mu bukugu obwo obwandibafudde abakyala abalungi naye ng’olukusa lulina kuva mu bakulembeze b’ennono ab’omu kiseera ekyo. <sup class="noprint Inline-Template" style="margin-left:0.1em; white-space:nowrap;">[ ''<nowiki><span title="The text near this tag may need clarification or removal of jargon. (March 2026)">clarification needed</span></nowiki>'' ]</sup> Kyokka abatandisi baalina ekigendererwa eky’enjawulo: okusomesa abawala nga basinziira ku musingi ogw’Ekikristaayo ogw’amaanyi. Baakitegeera nti engeri esinga obulungi ey’okusimba amakanda mu Bukristaayo kwe kuba ne bamaama Abakristaayo abaana be baamalangako emyaka gyabwe egy’okukula.
Mu ntandikwa, ensoma y'essomero lino yalimu [[Ebyamalimiro|ebyobulimi]], [[:en:Handiwork|okukola emirimu gy'emikono]], [[:en:Child-care|okulabirira abaana]] [[:en:Needlework|n'okutunga]], wamu [[:en:Scripture|ebyawandiikibwa]], [[:en:Reading_(process)|okusoma]], [[:en:Writing|okuwandiika]], [[:en:Arithmetic|okubala]] [[Essomansi|n'ensomansi]] . <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">[ ''<nowiki><span title="This claim needs references to reliable sources. (September 2019)">okujuliza kwetaagisa</span></nowiki>'' ]</sup>
Essomero lya Gayaza High School lyazimbibwa ku ttaka eriweza yiika 140, nga lirimu amayumba asatu: Kikko, Kyawakati ne Manga. Omubala gwayo gwali "Banno" (emikwano). Abawala baasooka kwambala ''ssuuka'' (bed-sheet) nga yunifoomu y’essomero, wadde nga eno yakyusibwa ne bagifuula yunifoomu nga kuliko n’olugoye olw’omulembe gwa Victoria, olufaananako n’olugoye lw’ekinnansi olw’Abaganda oluliwo kati ''bodingi'' ( ''[[gomesi]]'' ). Oluvannyuma, Alfreda Allen (omukulu w’essomero eyatandikawo) yakola dizayini ya yunifoomu empya ng’erina ensingo eneetooloovu, ng’erina emikono emimpi egya Magyar, akabonero akatungiddwako ne langi ez’enjawulo ezikozesebwa okwawula ebibiina.
Mu 1939, ekitundu kya siniya ey’oku ntikko ekitali kitongole kyatandika. Mu 1962, essomero lya siniya lyayawulwa ku lya Pulayimale. Essomero lya Gayaza Junior School lyasigaza ekifo ekikadde ku ludda olw’ebuvanjuba, ate essomero lya siniya, ly'asigaza erinnya eryasooka erya Gayaza High School, n'erifuna amaka ku ludda olw’ebugwanjuba. Bwe baayawukana, essomero lya Gayaza Junior School lyakyusa omubala okuva ku "Banno" ne litandika okugabana omubala gwa Gayaza High School: "Never Give Up". N’ekyavaamu, okuva mu 1963, Hill yafuuka omukulu w’essomero lya Junior School ate Joan Cox ye yali omukulu w’essomero lya siniya.
Okuva ku bawala bana, amasomero gano ag’abalongo gagenze mu maaso ne gafuuka ga nnantamegwa mu by'ensoma mu masomero ga Uganda, nga bw'egongera okuwandiisa abayizi abasoba mu 1,000.
[[File:Gayaza_High_School_administration_block.jpg|alt=Administration Block|thumb|Eyali bbulooka y’okuddukanya emirimu (2017) .]]
Mu kusooka, omuwala yenna, kasita yali muwala w’omutaka mu [[Buganda|Bwakabaka bwa Buganda]], yaweebwanga ekifo ku Gayaza. Oluvannyuma, n’abo abaava mu maka ag'abagagga baasobola okwegatta ku ssomero eryo. Okukkakkana enkola eno yeeyongera okukyuka ng'omuntu alina okuyita ebigezo byabwe ebiwandiike okuyingira Gayaza. Leero eno y’enkola.
[[Category:Pages with unreviewed translations]]
94v9r2v4gb17tegnkktg0pvyq96bcgw
47676
47675
2026-04-24T10:42:15Z
Charles Kalanzi
9748
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1342265269|Gayaza High School]]"
47676
wikitext
text/x-wiki
'''Gayaza High School''' ly'essomero erisinga obukadde mu [[Yuganda|Uganda]] nga ly'abaana bawala bokka nga b'akisulo okuva ku Siniya esooka okutuuka ku Siniya eyoomukaaga. Essomero lino liri ju musingi [[:en:Church_of_Uganda|gw'ekkanisa]], liyambibwako [[:en:Government_of_Uganda|gavumenti]] era nga lyakkirizibwa okukola [[:en:Ministry_of_Education_and_Sports_(Uganda)|minisitule y’ebyenjigiriza, ssaayansi, tekinologiya n’emizannyo]] . <ref>{{Cite web |last=Musasizi |first=Simon |date=1 June 2011 |title=Cover Story: Gayaza Old Girls Colourfully Honour Their Mentor |url=http://www.observer.ug/index.php?option=com_content&view=article&id=13654:cover-story-gayaza-old-girls-colourfully-honour-their-mentor |access-date=21 July 2014 |publisher=[[Daily Monitor]]}}</ref>
== Ekifo ==
Essomero lino lisangibwa mu kabuga [[Gayaza]], Gayaza Zooni B Local Council One (LC1), [[Kasangati]] town council,essaza Kyadondo, mu disityulikiti y'e [[Wakiso (disitulikit)|Wakiso]], kkiromita 19 (mailo 12) obukiikakkono bw'obuvanjuba bwa [[Kampala]], ekibuga ekikulu ekya Uganda. <ref>{{Cite web |last=Globefeed.com |date=31 December 2017 |title=Distance between Post Office Building, Kampala Road, Kampala, Uganda and Gayaza High School, Gayaza - Zirobwe Road, Kabanyoro, Central Region, Uganda |url=https://distancecalculator.globefeed.com/Uganda_Distance_Result.asp?fromplace=Post%20Office%20Building%2C%20Kampala%20Road%2C%20Kampala%2C%20Uganda&toplace=Gayaza%20High%20School%2C%20Gayaza%20-%20Zirobwe%20Road%2C%20Kabanyoro%2C%20Central%20Region%2C%20Uganda&dt1=ChIJXyfX9IC8fRcRorrkbY-nufI&dt2=ChIJZZwnT-uzfRcRoJO3NJ184EY |access-date=31 December 2017 |publisher=Globefeed.com}}</ref>
Essomero lya Gayaza High School liweza yiika 104.76 ku lusozi oluwanvu nga luliko ekikko era nga liri ku buwanvu bwa ffuuti 3,800 waggulu w’obugulumivu bw’ennyanja. Mu bukiikakkono, lirina ensalo n’ekitongole ekinoonyereza ku by’obulimi [[Makerere University, Uganda|ekya Makerere University]] Agricultural Research Institute ne Kabanyolo (University Farm), ate mu bugwanjuba lirina ensalo n’ekyalo Makenke, ekyawuddwamu oluguudo lwa [[Gayaza]] – [[Ziroobwe|Zirobwe]] .
Ekitundu ekiri ebuvanjuba wakati wa ffaamu y’essomero n’oluguudo oluva e Kampala okutuuka e [[Kalagi, Mukono]] kye kyalo Kyetume. Mu bukiikaddyo essomero lino liri ku nsalo n’essomero lya Gayaza Junior School, ekkanisa y’ekigo n’ekitundu kya Gayaza Trading Centre. Mu kifo kino, oluguudo olukulu oluva e Kampala luyitamu, oluguudo olumu olugenda e Kalagi mu [[Mukono (disitulikit)|Disitulikiti y’e Mukono]] ate olulala ne lugenda ku National Crops Resources Research Institute (NaCRRI) e [[:en:Namulonge|Namulonge]], ne lweyongerayo e [[Ziroobwe]] .
Akakuubo akali wakati w’enguudo ebbiri ezigenda ku ssomero lino, nga kayita ku masomero ga pulayimale n’ekkanisa y’ekigo, gu cul de sac, nga kino kye kivaako obukuumi bw’essomero mu biseera by’obuzibu.
== Ebyafaayo ==
[[:en:Missionaries|Abaminsani]] [[:en:Christianity|abakulisitaayo]] ab’ekibiina kya Church Missionary Society of England baatandikawo essomero lya Gayaza High School ku ttaka eryaweebwayo eri ekkanisa [[Ssekabaka Daudi Cwa II|Kabaka Daudi Cwa II]] (Kabaka wa Buganda) mu Gwoluberyeberye 1905 n’abayizi bana abaali abasooka, era n'erifuuka essomero ly’abawala ery'ekisulo eryasooka mu Uganda.
Ekigendererwa ky’okutandikawo essomero lino kyali kya kutendeka bawala naddala abawala b’abaami b’Obwakabaka [[Buganda|bwa Buganda]], mu bukugu obwo obwandibafudde abakyala abalungi naye ng’olukusa lulina kuva mu bakulembeze b’ennono ab’omu kiseera ekyo. <sup class="noprint Inline-Template" style="margin-left:0.1em; white-space:nowrap;">[ ''<nowiki><span title="The text near this tag may need clarification or removal of jargon. (March 2026)">clarification needed</span></nowiki>'' ]</sup> Kyokka abatandisi baalina ekigendererwa eky’enjawulo: okusomesa abawala nga basinziira ku musingi ogw’Ekikristaayo ogw’amaanyi. Baakitegeera nti engeri esinga obulungi ey’okusimba amakanda mu Bukristaayo kwe kuba ne bamaama Abakristaayo abaana be baamalangako emyaka gyabwe egy’okukula.
Mu ntandikwa, ensoma y'essomero lino yalimu [[Ebyamalimiro|ebyobulimi]], [[:en:Handiwork|okukola emirimu gy'emikono]], [[:en:Child-care|okulabirira abaana]] [[:en:Needlework|n'okutunga]], wamu [[:en:Scripture|ebyawandiikibwa]], [[:en:Reading_(process)|okusoma]], [[:en:Writing|okuwandiika]], [[:en:Arithmetic|okubala]] [[Essomansi|n'ensomansi]] . <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">[ ''<nowiki><span title="This claim needs references to reliable sources. (September 2019)">okujuliza kwetaagisa</span></nowiki>'' ]</sup>
Essomero lya Gayaza High School lyazimbibwa ku ttaka eriweza yiika 140, nga lirimu amayumba asatu: Kikko, Kyawakati ne Manga. Omubala gwayo gwali "Banno" (emikwano). Abawala baasooka kwambala ''ssuuka'' (bed-sheet) nga yunifoomu y’essomero, wadde nga eno yakyusibwa ne bagifuula yunifoomu nga kuliko n’olugoye olw’omulembe gwa Victoria, olufaananako n’olugoye lw’ekinnansi olw’Abaganda oluliwo kati ''bodingi'' ( ''[[gomesi]]'' ). Oluvannyuma, Alfreda Allen (omukulu w’essomero eyatandikawo) yakola dizayini ya yunifoomu empya ng’erina ensingo eneetooloovu, ng’erina emikono emimpi egya Magyar, akabonero akatungiddwako ne langi ez’enjawulo ezikozesebwa okwawula ebibiina.
Mu 1939, ekitundu kya siniya ey’oku ntikko ekitali kitongole kyatandika. Mu 1962, essomero lya siniya lyayawulwa ku lya Pulayimale. Essomero lya Gayaza Junior School lyasigaza ekifo ekikadde ku ludda olw’ebuvanjuba, ate essomero lya siniya, ly'asigaza erinnya eryasooka erya Gayaza High School, n'erifuna amaka ku ludda olw’ebugwanjuba. Bwe baayawukana, essomero lya Gayaza Junior School lyakyusa omubala okuva ku "Banno" ne litandika okugabana omubala gwa Gayaza High School: "Never Give Up". N’ekyavaamu, okuva mu 1963, Hill yafuuka omukulu w’essomero lya Junior School ate Joan Cox ye yali omukulu w’essomero lya siniya.
Okuva ku bawala bana, amasomero gano ag’abalongo gagenze mu maaso ne gafuuka ga nnantamegwa mu by'ensoma mu masomero ga Uganda, nga bw'egongera okuwandiisa abayizi abasoba mu 1,000.
[[File:Gayaza_High_School_administration_block.jpg|alt=Administration Block|thumb|Eyali bbulooka y’okuddukanya emirimu (2017) .]]
Mu kusooka, omuwala yenna, kasita yali muwala w’omutaka mu [[Buganda|Bwakabaka bwa Buganda]], yaweebwanga ekifo ku Gayaza. Oluvannyuma, n’abo abaava mu maka ag'abagagga baasobola okwegatta ku ssomero eryo. Okukkakkana enkola eno yeeyongera okukyuka ng'omuntu alina okuyita ebigezo byabwe ebiwandiike okuyingira Gayaza. Leero eno y’enkola.
== Embeera eriwo kati ==
GHS eri ku musingi [[:en:Church_of_Uganda|gw'ekkanisa]] nga ssomero lya siniya ery’abawala ab'ekisulo era nga liyambibwako gavumenti nga lisomesa Arts ne Sayansi n’ebyokwewumuzaamu omuli emizannyo. <ref name=":0">{{Cite web |title=Gayaza High School |url=http://www.gayazahs.sc.ug |access-date=2017-12-31 |website=www.gayazahs.sc.ug |language=en-US}}</ref>
[[Category:Pages with unreviewed translations]]
o744l8l6pzxu4377e6p99dndxzssxbt
47677
47676
2026-04-24T10:44:23Z
Charles Kalanzi
9748
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1342265269|Gayaza High School]]"
47677
wikitext
text/x-wiki
'''Gayaza High School''' ly'essomero erisinga obukadde mu [[Yuganda|Uganda]] nga ly'abaana bawala bokka nga b'akisulo okuva ku Siniya esooka okutuuka ku Siniya eyoomukaaga. Essomero lino liri ju musingi [[:en:Church_of_Uganda|gw'ekkanisa]], liyambibwako [[:en:Government_of_Uganda|gavumenti]] era nga lyakkirizibwa okukola [[:en:Ministry_of_Education_and_Sports_(Uganda)|minisitule y’ebyenjigiriza, ssaayansi, tekinologiya n’emizannyo]] . <ref>{{Cite web |last=Musasizi |first=Simon |date=1 June 2011 |title=Cover Story: Gayaza Old Girls Colourfully Honour Their Mentor |url=http://www.observer.ug/index.php?option=com_content&view=article&id=13654:cover-story-gayaza-old-girls-colourfully-honour-their-mentor |access-date=21 July 2014 |publisher=[[Daily Monitor]]}}</ref>
== Ekifo ==
Essomero lino lisangibwa mu kabuga [[Gayaza]], Gayaza Zooni B Local Council One (LC1), [[Kasangati]] town council,essaza Kyadondo, mu disityulikiti y'e [[Wakiso (disitulikit)|Wakiso]], kkiromita 19 (mailo 12) obukiikakkono bw'obuvanjuba bwa [[Kampala]], ekibuga ekikulu ekya Uganda. <ref>{{Cite web |last=Globefeed.com |date=31 December 2017 |title=Distance between Post Office Building, Kampala Road, Kampala, Uganda and Gayaza High School, Gayaza - Zirobwe Road, Kabanyoro, Central Region, Uganda |url=https://distancecalculator.globefeed.com/Uganda_Distance_Result.asp?fromplace=Post%20Office%20Building%2C%20Kampala%20Road%2C%20Kampala%2C%20Uganda&toplace=Gayaza%20High%20School%2C%20Gayaza%20-%20Zirobwe%20Road%2C%20Kabanyoro%2C%20Central%20Region%2C%20Uganda&dt1=ChIJXyfX9IC8fRcRorrkbY-nufI&dt2=ChIJZZwnT-uzfRcRoJO3NJ184EY |access-date=31 December 2017 |publisher=Globefeed.com}}</ref>
Essomero lya Gayaza High School liweza yiika 104.76 ku lusozi oluwanvu nga luliko ekikko era nga liri ku buwanvu bwa ffuuti 3,800 waggulu w’obugulumivu bw’ennyanja. Mu bukiikakkono, lirina ensalo n’ekitongole ekinoonyereza ku by’obulimi [[Makerere University, Uganda|ekya Makerere University]] Agricultural Research Institute ne Kabanyolo (University Farm), ate mu bugwanjuba lirina ensalo n’ekyalo Makenke, ekyawuddwamu oluguudo lwa [[Gayaza]] – [[Ziroobwe|Zirobwe]] .
Ekitundu ekiri ebuvanjuba wakati wa ffaamu y’essomero n’oluguudo oluva e Kampala okutuuka e [[Kalagi, Mukono]] kye kyalo Kyetume. Mu bukiikaddyo essomero lino liri ku nsalo n’essomero lya Gayaza Junior School, ekkanisa y’ekigo n’ekitundu kya Gayaza Trading Centre. Mu kifo kino, oluguudo olukulu oluva e Kampala luyitamu, oluguudo olumu olugenda e Kalagi mu [[Mukono (disitulikit)|Disitulikiti y’e Mukono]] ate olulala ne lugenda ku National Crops Resources Research Institute (NaCRRI) e [[:en:Namulonge|Namulonge]], ne lweyongerayo e [[Ziroobwe]] .
Akakuubo akali wakati w’enguudo ebbiri ezigenda ku ssomero lino, nga kayita ku masomero ga pulayimale n’ekkanisa y’ekigo, gu cul de sac, nga kino kye kivaako obukuumi bw’essomero mu biseera by’obuzibu.
== Ebyafaayo ==
[[:en:Missionaries|Abaminsani]] [[:en:Christianity|abakulisitaayo]] ab’ekibiina kya Church Missionary Society of England baatandikawo essomero lya Gayaza High School ku ttaka eryaweebwayo eri ekkanisa [[Ssekabaka Daudi Cwa II|Kabaka Daudi Cwa II]] (Kabaka wa Buganda) mu Gwoluberyeberye 1905 n’abayizi bana abaali abasooka, era n'erifuuka essomero ly’abawala ery'ekisulo eryasooka mu Uganda.
Ekigendererwa ky’okutandikawo essomero lino kyali kya kutendeka bawala naddala abawala b’abaami b’Obwakabaka [[Buganda|bwa Buganda]], mu bukugu obwo obwandibafudde abakyala abalungi naye ng’olukusa lulina kuva mu bakulembeze b’ennono ab’omu kiseera ekyo. <sup class="noprint Inline-Template" style="margin-left:0.1em; white-space:nowrap;">[ ''<nowiki><span title="The text near this tag may need clarification or removal of jargon. (March 2026)">clarification needed</span></nowiki>'' ]</sup> Kyokka abatandisi baalina ekigendererwa eky’enjawulo: okusomesa abawala nga basinziira ku musingi ogw’Ekikristaayo ogw’amaanyi. Baakitegeera nti engeri esinga obulungi ey’okusimba amakanda mu Bukristaayo kwe kuba ne bamaama Abakristaayo abaana be baamalangako emyaka gyabwe egy’okukula.
Mu ntandikwa, ensoma y'essomero lino yalimu [[Ebyamalimiro|ebyobulimi]], [[:en:Handiwork|okukola emirimu gy'emikono]], [[:en:Child-care|okulabirira abaana]] [[:en:Needlework|n'okutunga]], wamu [[:en:Scripture|ebyawandiikibwa]], [[:en:Reading_(process)|okusoma]], [[:en:Writing|okuwandiika]], [[:en:Arithmetic|okubala]] [[Essomansi|n'ensomansi]] . <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">[ ''<nowiki><span title="This claim needs references to reliable sources. (September 2019)">okujuliza kwetaagisa</span></nowiki>'' ]</sup>
Essomero lya Gayaza High School lyazimbibwa ku ttaka eriweza yiika 140, nga lirimu amayumba asatu: Kikko, Kyawakati ne Manga. Omubala gwayo gwali "Banno" (emikwano). Abawala baasooka kwambala ''ssuuka'' (bed-sheet) nga yunifoomu y’essomero, wadde nga eno yakyusibwa ne bagifuula yunifoomu nga kuliko n’olugoye olw’omulembe gwa Victoria, olufaananako n’olugoye lw’ekinnansi olw’Abaganda oluliwo kati ''bodingi'' ( ''[[gomesi]]'' ). Oluvannyuma, Alfreda Allen (omukulu w’essomero eyatandikawo) yakola dizayini ya yunifoomu empya ng’erina ensingo eneetooloovu, ng’erina emikono emimpi egya Magyar, akabonero akatungiddwako ne langi ez’enjawulo ezikozesebwa okwawula ebibiina.
Mu 1939, ekitundu kya siniya ey’oku ntikko ekitali kitongole kyatandika. Mu 1962, essomero lya siniya lyayawulwa ku lya Pulayimale. Essomero lya Gayaza Junior School lyasigaza ekifo ekikadde ku ludda olw’ebuvanjuba, ate essomero lya siniya, ly'asigaza erinnya eryasooka erya Gayaza High School, n'erifuna amaka ku ludda olw’ebugwanjuba. Bwe baayawukana, essomero lya Gayaza Junior School lyakyusa omubala okuva ku "Banno" ne litandika okugabana omubala gwa Gayaza High School: "Never Give Up". N’ekyavaamu, okuva mu 1963, Hill yafuuka omukulu w’essomero lya Junior School ate Joan Cox ye yali omukulu w’essomero lya siniya.
Okuva ku bawala bana, amasomero gano ag’abalongo gagenze mu maaso ne gafuuka ga nnantamegwa mu by'ensoma mu masomero ga Uganda, nga bw'egongera okuwandiisa abayizi abasoba mu 1,000.
[[File:Gayaza_High_School_administration_block.jpg|alt=Administration Block|thumb|Eyali bbulooka y’okuddukanya emirimu (2017) .]]
Mu kusooka, omuwala yenna, kasita yali muwala w’omutaka mu [[Buganda|Bwakabaka bwa Buganda]], yaweebwanga ekifo ku Gayaza. Oluvannyuma, n’abo abaava mu maka ag'abagagga baasobola okwegatta ku ssomero eryo. Okukkakkana enkola eno yeeyongera okukyuka ng'omuntu alina okuyita ebigezo byabwe ebiwandiike okuyingira Gayaza. Leero eno y’enkola.
== Embeera eriwo kati ==
GHS eri ku musingi [[:en:Church_of_Uganda|gw'ekkanisa]] nga ssomero lya siniya ery’abawala ab'ekisulo era nga liyambibwako gavumenti nga lisomesa Arts ne Sayansi n’ebyokwewumuzaamu omuli emizannyo. <ref name=":0">{{Cite web |title=Gayaza High School |url=http://www.gayazahs.sc.ug |access-date=2017-12-31 |website=www.gayazahs.sc.ug |language=en-US}}</ref>
Essomero lino lirina emitendera gy’ebyenjigiriza egya [[:en:Uganda_Certificate_of_Education|O]] n’egya [[:en:Uganda_Advanced_Certificate_of_Education|A-level]] nga essira liri ku nkulaakulana ey’enjawulo ey’omuntu yenna. Egoberera ensoma y’eggwanga eyeekenneenyezebwa ekitongole ekivunaanyizibwa ku bigezo mu ggwanga ekya Uganda National Examinations Board (UNEB). <ref name=":0">{{Cite web |title=Gayaza High School |url=http://www.gayazahs.sc.ug |access-date=2017-12-31 |website=www.gayazahs.sc.ug |language=en-US}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[http://www.gayazahs.sc.ug "Gayaza High School"]. ''www.gayazahs.sc.ug''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">31 December</span> 2017</span>.</cite></ref>
[[Category:Pages with unreviewed translations]]
r4l9whn8zssj02n5kn8exc1tw4km30y
47678
47677
2026-04-24T10:44:59Z
Charles Kalanzi
9748
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1342265269|Gayaza High School]]"
47678
wikitext
text/x-wiki
'''Gayaza High School''' ly'essomero erisinga obukadde mu [[Yuganda|Uganda]] nga ly'abaana bawala bokka nga b'akisulo okuva ku Siniya esooka okutuuka ku Siniya eyoomukaaga. Essomero lino liri ju musingi [[:en:Church_of_Uganda|gw'ekkanisa]], liyambibwako [[:en:Government_of_Uganda|gavumenti]] era nga lyakkirizibwa okukola [[:en:Ministry_of_Education_and_Sports_(Uganda)|minisitule y’ebyenjigiriza, ssaayansi, tekinologiya n’emizannyo]] . <ref>{{Cite web |last=Musasizi |first=Simon |date=1 June 2011 |title=Cover Story: Gayaza Old Girls Colourfully Honour Their Mentor |url=http://www.observer.ug/index.php?option=com_content&view=article&id=13654:cover-story-gayaza-old-girls-colourfully-honour-their-mentor |access-date=21 July 2014 |publisher=[[Daily Monitor]]}}</ref>
== Ekifo ==
Essomero lino lisangibwa mu kabuga [[Gayaza]], Gayaza Zooni B Local Council One (LC1), [[Kasangati]] town council,essaza Kyadondo, mu disityulikiti y'e [[Wakiso (disitulikit)|Wakiso]], kkiromita 19 (mailo 12) obukiikakkono bw'obuvanjuba bwa [[Kampala]], ekibuga ekikulu ekya Uganda. <ref>{{Cite web |last=Globefeed.com |date=31 December 2017 |title=Distance between Post Office Building, Kampala Road, Kampala, Uganda and Gayaza High School, Gayaza - Zirobwe Road, Kabanyoro, Central Region, Uganda |url=https://distancecalculator.globefeed.com/Uganda_Distance_Result.asp?fromplace=Post%20Office%20Building%2C%20Kampala%20Road%2C%20Kampala%2C%20Uganda&toplace=Gayaza%20High%20School%2C%20Gayaza%20-%20Zirobwe%20Road%2C%20Kabanyoro%2C%20Central%20Region%2C%20Uganda&dt1=ChIJXyfX9IC8fRcRorrkbY-nufI&dt2=ChIJZZwnT-uzfRcRoJO3NJ184EY |access-date=31 December 2017 |publisher=Globefeed.com}}</ref>
Essomero lya Gayaza High School liweza yiika 104.76 ku lusozi oluwanvu nga luliko ekikko era nga liri ku buwanvu bwa ffuuti 3,800 waggulu w’obugulumivu bw’ennyanja. Mu bukiikakkono, lirina ensalo n’ekitongole ekinoonyereza ku by’obulimi [[Makerere University, Uganda|ekya Makerere University]] Agricultural Research Institute ne Kabanyolo (University Farm), ate mu bugwanjuba lirina ensalo n’ekyalo Makenke, ekyawuddwamu oluguudo lwa [[Gayaza]] – [[Ziroobwe|Zirobwe]] .
Ekitundu ekiri ebuvanjuba wakati wa ffaamu y’essomero n’oluguudo oluva e Kampala okutuuka e [[Kalagi, Mukono]] kye kyalo Kyetume. Mu bukiikaddyo essomero lino liri ku nsalo n’essomero lya Gayaza Junior School, ekkanisa y’ekigo n’ekitundu kya Gayaza Trading Centre. Mu kifo kino, oluguudo olukulu oluva e Kampala luyitamu, oluguudo olumu olugenda e Kalagi mu [[Mukono (disitulikit)|Disitulikiti y’e Mukono]] ate olulala ne lugenda ku National Crops Resources Research Institute (NaCRRI) e [[:en:Namulonge|Namulonge]], ne lweyongerayo e [[Ziroobwe]] .
Akakuubo akali wakati w’enguudo ebbiri ezigenda ku ssomero lino, nga kayita ku masomero ga pulayimale n’ekkanisa y’ekigo, gu cul de sac, nga kino kye kivaako obukuumi bw’essomero mu biseera by’obuzibu.
== Ebyafaayo ==
[[:en:Missionaries|Abaminsani]] [[:en:Christianity|abakulisitaayo]] ab’ekibiina kya Church Missionary Society of England baatandikawo essomero lya Gayaza High School ku ttaka eryaweebwayo eri ekkanisa [[Ssekabaka Daudi Cwa II|Kabaka Daudi Cwa II]] (Kabaka wa Buganda) mu Gwoluberyeberye 1905 n’abayizi bana abaali abasooka, era n'erifuuka essomero ly’abawala ery'ekisulo eryasooka mu Uganda.
Ekigendererwa ky’okutandikawo essomero lino kyali kya kutendeka bawala naddala abawala b’abaami b’Obwakabaka [[Buganda|bwa Buganda]], mu bukugu obwo obwandibafudde abakyala abalungi naye ng’olukusa lulina kuva mu bakulembeze b’ennono ab’omu kiseera ekyo. <sup class="noprint Inline-Template" style="margin-left:0.1em; white-space:nowrap;">[ ''<nowiki><span title="The text near this tag may need clarification or removal of jargon. (March 2026)">clarification needed</span></nowiki>'' ]</sup> Kyokka abatandisi baalina ekigendererwa eky’enjawulo: okusomesa abawala nga basinziira ku musingi ogw’Ekikristaayo ogw’amaanyi. Baakitegeera nti engeri esinga obulungi ey’okusimba amakanda mu Bukristaayo kwe kuba ne bamaama Abakristaayo abaana be baamalangako emyaka gyabwe egy’okukula.
Mu ntandikwa, ensoma y'essomero lino yalimu [[Ebyamalimiro|ebyobulimi]], [[:en:Handiwork|okukola emirimu gy'emikono]], [[:en:Child-care|okulabirira abaana]] [[:en:Needlework|n'okutunga]], wamu [[:en:Scripture|ebyawandiikibwa]], [[:en:Reading_(process)|okusoma]], [[:en:Writing|okuwandiika]], [[:en:Arithmetic|okubala]] [[Essomansi|n'ensomansi]] . <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">[ ''<nowiki><span title="This claim needs references to reliable sources. (September 2019)">okujuliza kwetaagisa</span></nowiki>'' ]</sup>
Essomero lya Gayaza High School lyazimbibwa ku ttaka eriweza yiika 140, nga lirimu amayumba asatu: Kikko, Kyawakati ne Manga. Omubala gwayo gwali "Banno" (emikwano). Abawala baasooka kwambala ''ssuuka'' (bed-sheet) nga yunifoomu y’essomero, wadde nga eno yakyusibwa ne bagifuula yunifoomu nga kuliko n’olugoye olw’omulembe gwa Victoria, olufaananako n’olugoye lw’ekinnansi olw’Abaganda oluliwo kati ''bodingi'' ( ''[[gomesi]]'' ). Oluvannyuma, Alfreda Allen (omukulu w’essomero eyatandikawo) yakola dizayini ya yunifoomu empya ng’erina ensingo eneetooloovu, ng’erina emikono emimpi egya Magyar, akabonero akatungiddwako ne langi ez’enjawulo ezikozesebwa okwawula ebibiina.
Mu 1939, ekitundu kya siniya ey’oku ntikko ekitali kitongole kyatandika. Mu 1962, essomero lya siniya lyayawulwa ku lya Pulayimale. Essomero lya Gayaza Junior School lyasigaza ekifo ekikadde ku ludda olw’ebuvanjuba, ate essomero lya siniya, ly'asigaza erinnya eryasooka erya Gayaza High School, n'erifuna amaka ku ludda olw’ebugwanjuba. Bwe baayawukana, essomero lya Gayaza Junior School lyakyusa omubala okuva ku "Banno" ne litandika okugabana omubala gwa Gayaza High School: "Never Give Up". N’ekyavaamu, okuva mu 1963, Hill yafuuka omukulu w’essomero lya Junior School ate Joan Cox ye yali omukulu w’essomero lya siniya.
Okuva ku bawala bana, amasomero gano ag’abalongo gagenze mu maaso ne gafuuka ga nnantamegwa mu by'ensoma mu masomero ga Uganda, nga bw'egongera okuwandiisa abayizi abasoba mu 1,000.
[[File:Gayaza_High_School_administration_block.jpg|alt=Administration Block|thumb|Eyali bbulooka y’okuddukanya emirimu (2017) .]]
Mu kusooka, omuwala yenna, kasita yali muwala w’omutaka mu [[Buganda|Bwakabaka bwa Buganda]], yaweebwanga ekifo ku Gayaza. Oluvannyuma, n’abo abaava mu maka ag'abagagga baasobola okwegatta ku ssomero eryo. Okukkakkana enkola eno yeeyongera okukyuka ng'omuntu alina okuyita ebigezo byabwe ebiwandiike okuyingira Gayaza. Leero eno y’enkola.
== Embeera eriwo kati ==
GHS eri ku musingi [[:en:Church_of_Uganda|gw'ekkanisa]] nga ssomero lya siniya ery’abawala ab'ekisulo era nga liyambibwako gavumenti nga lisomesa Arts ne Sayansi n’ebyokwewumuzaamu omuli emizannyo. <ref name=":0">{{Cite web |title=Gayaza High School |url=http://www.gayazahs.sc.ug |access-date=2017-12-31 |website=www.gayazahs.sc.ug |language=en-US}}</ref>
Essomero lino lirina emitendera gy’ebyenjigiriza egya [[:en:Uganda_Certificate_of_Education|O]] n’egya [[:en:Uganda_Advanced_Certificate_of_Education|A-level]] nga essira liri ku nkulaakulana ey’enjawulo ey’omuntu yenna. Egoberera ensoma y’eggwanga eyeekenneenyezebwa ekitongole ekivunaanyizibwa ku bigezo mu ggwanga ekya Uganda National Examinations Board (UNEB). <ref name=":0">{{Cite web |title=Gayaza High School |url=http://www.gayazahs.sc.ug |access-date=2017-12-31 |website=www.gayazahs.sc.ug |language=en-US}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[http://www.gayazahs.sc.ug "Gayaza High School"]. ''www.gayazahs.sc.ug''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">31 December</span> 2017</span>.</cite></ref>
== Enfuga n’enzirukanya y’emirimu ==
=== Enfuga ===
[[File:Rhoda_Nsibambi_House_at_Gayaza_High_School.jpg|alt=Rhoda Nsibambi House|thumb|Ennyumba ya Rhoda Nsibambi]]
[[Category:Pages with unreviewed translations]]
9547a8s5z31y450u12l5sq1tdv7pt7u
47679
47678
2026-04-24T10:46:36Z
Charles Kalanzi
9748
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1342265269|Gayaza High School]]"
47679
wikitext
text/x-wiki
'''Gayaza High School''' ly'essomero erisinga obukadde mu [[Yuganda|Uganda]] nga ly'abaana bawala bokka nga b'akisulo okuva ku Siniya esooka okutuuka ku Siniya eyoomukaaga. Essomero lino liri ju musingi [[:en:Church_of_Uganda|gw'ekkanisa]], liyambibwako [[:en:Government_of_Uganda|gavumenti]] era nga lyakkirizibwa okukola [[:en:Ministry_of_Education_and_Sports_(Uganda)|minisitule y’ebyenjigiriza, ssaayansi, tekinologiya n’emizannyo]] . <ref>{{Cite web |last=Musasizi |first=Simon |date=1 June 2011 |title=Cover Story: Gayaza Old Girls Colourfully Honour Their Mentor |url=http://www.observer.ug/index.php?option=com_content&view=article&id=13654:cover-story-gayaza-old-girls-colourfully-honour-their-mentor |access-date=21 July 2014 |publisher=[[Daily Monitor]]}}</ref>
== Ekifo ==
Essomero lino lisangibwa mu kabuga [[Gayaza]], Gayaza Zooni B Local Council One (LC1), [[Kasangati]] town council,essaza Kyadondo, mu disityulikiti y'e [[Wakiso (disitulikit)|Wakiso]], kkiromita 19 (mailo 12) obukiikakkono bw'obuvanjuba bwa [[Kampala]], ekibuga ekikulu ekya Uganda. <ref>{{Cite web |last=Globefeed.com |date=31 December 2017 |title=Distance between Post Office Building, Kampala Road, Kampala, Uganda and Gayaza High School, Gayaza - Zirobwe Road, Kabanyoro, Central Region, Uganda |url=https://distancecalculator.globefeed.com/Uganda_Distance_Result.asp?fromplace=Post%20Office%20Building%2C%20Kampala%20Road%2C%20Kampala%2C%20Uganda&toplace=Gayaza%20High%20School%2C%20Gayaza%20-%20Zirobwe%20Road%2C%20Kabanyoro%2C%20Central%20Region%2C%20Uganda&dt1=ChIJXyfX9IC8fRcRorrkbY-nufI&dt2=ChIJZZwnT-uzfRcRoJO3NJ184EY |access-date=31 December 2017 |publisher=Globefeed.com}}</ref>
Essomero lya Gayaza High School liweza yiika 104.76 ku lusozi oluwanvu nga luliko ekikko era nga liri ku buwanvu bwa ffuuti 3,800 waggulu w’obugulumivu bw’ennyanja. Mu bukiikakkono, lirina ensalo n’ekitongole ekinoonyereza ku by’obulimi [[Makerere University, Uganda|ekya Makerere University]] Agricultural Research Institute ne Kabanyolo (University Farm), ate mu bugwanjuba lirina ensalo n’ekyalo Makenke, ekyawuddwamu oluguudo lwa [[Gayaza]] – [[Ziroobwe|Zirobwe]] .
Ekitundu ekiri ebuvanjuba wakati wa ffaamu y’essomero n’oluguudo oluva e Kampala okutuuka e [[Kalagi, Mukono]] kye kyalo Kyetume. Mu bukiikaddyo essomero lino liri ku nsalo n’essomero lya Gayaza Junior School, ekkanisa y’ekigo n’ekitundu kya Gayaza Trading Centre. Mu kifo kino, oluguudo olukulu oluva e Kampala luyitamu, oluguudo olumu olugenda e Kalagi mu [[Mukono (disitulikit)|Disitulikiti y’e Mukono]] ate olulala ne lugenda ku National Crops Resources Research Institute (NaCRRI) e [[:en:Namulonge|Namulonge]], ne lweyongerayo e [[Ziroobwe]] .
Akakuubo akali wakati w’enguudo ebbiri ezigenda ku ssomero lino, nga kayita ku masomero ga pulayimale n’ekkanisa y’ekigo, gu cul de sac, nga kino kye kivaako obukuumi bw’essomero mu biseera by’obuzibu.
== Ebyafaayo ==
[[:en:Missionaries|Abaminsani]] [[:en:Christianity|abakulisitaayo]] ab’ekibiina kya Church Missionary Society of England baatandikawo essomero lya Gayaza High School ku ttaka eryaweebwayo eri ekkanisa [[Ssekabaka Daudi Cwa II|Kabaka Daudi Cwa II]] (Kabaka wa Buganda) mu Gwoluberyeberye 1905 n’abayizi bana abaali abasooka, era n'erifuuka essomero ly’abawala ery'ekisulo eryasooka mu Uganda.
Ekigendererwa ky’okutandikawo essomero lino kyali kya kutendeka bawala naddala abawala b’abaami b’Obwakabaka [[Buganda|bwa Buganda]], mu bukugu obwo obwandibafudde abakyala abalungi naye ng’olukusa lulina kuva mu bakulembeze b’ennono ab’omu kiseera ekyo. <sup class="noprint Inline-Template" style="margin-left:0.1em; white-space:nowrap;">[ ''<nowiki><span title="The text near this tag may need clarification or removal of jargon. (March 2026)">clarification needed</span></nowiki>'' ]</sup> Kyokka abatandisi baalina ekigendererwa eky’enjawulo: okusomesa abawala nga basinziira ku musingi ogw’Ekikristaayo ogw’amaanyi. Baakitegeera nti engeri esinga obulungi ey’okusimba amakanda mu Bukristaayo kwe kuba ne bamaama Abakristaayo abaana be baamalangako emyaka gyabwe egy’okukula.
Mu ntandikwa, ensoma y'essomero lino yalimu [[Ebyamalimiro|ebyobulimi]], [[:en:Handiwork|okukola emirimu gy'emikono]], [[:en:Child-care|okulabirira abaana]] [[:en:Needlework|n'okutunga]], wamu [[:en:Scripture|ebyawandiikibwa]], [[:en:Reading_(process)|okusoma]], [[:en:Writing|okuwandiika]], [[:en:Arithmetic|okubala]] [[Essomansi|n'ensomansi]] . <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">[ ''<nowiki><span title="This claim needs references to reliable sources. (September 2019)">okujuliza kwetaagisa</span></nowiki>'' ]</sup>
Essomero lya Gayaza High School lyazimbibwa ku ttaka eriweza yiika 140, nga lirimu amayumba asatu: Kikko, Kyawakati ne Manga. Omubala gwayo gwali "Banno" (emikwano). Abawala baasooka kwambala ''ssuuka'' (bed-sheet) nga yunifoomu y’essomero, wadde nga eno yakyusibwa ne bagifuula yunifoomu nga kuliko n’olugoye olw’omulembe gwa Victoria, olufaananako n’olugoye lw’ekinnansi olw’Abaganda oluliwo kati ''bodingi'' ( ''[[gomesi]]'' ). Oluvannyuma, Alfreda Allen (omukulu w’essomero eyatandikawo) yakola dizayini ya yunifoomu empya ng’erina ensingo eneetooloovu, ng’erina emikono emimpi egya Magyar, akabonero akatungiddwako ne langi ez’enjawulo ezikozesebwa okwawula ebibiina.
Mu 1939, ekitundu kya siniya ey’oku ntikko ekitali kitongole kyatandika. Mu 1962, essomero lya siniya lyayawulwa ku lya Pulayimale. Essomero lya Gayaza Junior School lyasigaza ekifo ekikadde ku ludda olw’ebuvanjuba, ate essomero lya siniya, ly'asigaza erinnya eryasooka erya Gayaza High School, n'erifuna amaka ku ludda olw’ebugwanjuba. Bwe baayawukana, essomero lya Gayaza Junior School lyakyusa omubala okuva ku "Banno" ne litandika okugabana omubala gwa Gayaza High School: "Never Give Up". N’ekyavaamu, okuva mu 1963, Hill yafuuka omukulu w’essomero lya Junior School ate Joan Cox ye yali omukulu w’essomero lya siniya.
Okuva ku bawala bana, amasomero gano ag’abalongo gagenze mu maaso ne gafuuka ga nnantamegwa mu by'ensoma mu masomero ga Uganda, nga bw'egongera okuwandiisa abayizi abasoba mu 1,000.
[[File:Gayaza_High_School_administration_block.jpg|alt=Administration Block|thumb|Eyali bbulooka y’okuddukanya emirimu (2017) .]]
Mu kusooka, omuwala yenna, kasita yali muwala w’omutaka mu [[Buganda|Bwakabaka bwa Buganda]], yaweebwanga ekifo ku Gayaza. Oluvannyuma, n’abo abaava mu maka ag'abagagga baasobola okwegatta ku ssomero eryo. Okukkakkana enkola eno yeeyongera okukyuka ng'omuntu alina okuyita ebigezo byabwe ebiwandiike okuyingira Gayaza. Leero eno y’enkola.
== Embeera eriwo kati ==
GHS eri ku musingi [[:en:Church_of_Uganda|gw'ekkanisa]] nga ssomero lya siniya ery’abawala ab'ekisulo era nga liyambibwako gavumenti nga lisomesa Arts ne Sayansi n’ebyokwewumuzaamu omuli emizannyo. <ref name=":0">{{Cite web |title=Gayaza High School |url=http://www.gayazahs.sc.ug |access-date=2017-12-31 |website=www.gayazahs.sc.ug |language=en-US}}</ref>
Essomero lino lirina emitendera gy’ebyenjigiriza egya [[:en:Uganda_Certificate_of_Education|O]] n’egya [[:en:Uganda_Advanced_Certificate_of_Education|A-level]] nga essira liri ku nkulaakulana ey’enjawulo ey’omuntu yenna. Egoberera ensoma y’eggwanga eyeekenneenyezebwa ekitongole ekivunaanyizibwa ku bigezo mu ggwanga ekya Uganda National Examinations Board (UNEB). <ref name=":0">{{Cite web |title=Gayaza High School |url=http://www.gayazahs.sc.ug |access-date=2017-12-31 |website=www.gayazahs.sc.ug |language=en-US}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[http://www.gayazahs.sc.ug "Gayaza High School"]. ''www.gayazahs.sc.ug''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">31 December</span> 2017</span>.</cite></ref>
== Enfuga n’enzirukanya y’emirimu ==
=== Enfuga ===
[[File:Rhoda_Nsibambi_House_at_Gayaza_High_School.jpg|alt=Rhoda Nsibambi House|thumb|Ennyumba ya Rhoda Nsibambi]]
[[:en:Board_of_governors|Olukiiko olufuzi]] lwe lukiiko olufuga essomero era lutondebwawo nga bwe kirambikiddwa mu biragiro by’olukiiko lw’abafuzi b’ebyenjigiriza, akatundu 59 ekitundu (ii) ak’etteeka ly’ebyenjigiriza, 2008. <ref name=":2">{{Cite web |title=Education (Pre-Primary, Primary and Post-Primary) Act, 2008, 2008 {{!}} Uganda Legal Information Institute |url=https://ulii.org/node/24748 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20171231155516/https://ulii.org/node/24748 |archive-date=31 December 2017 |access-date=2017-12-31 |website=ulii.org |language=en}}</ref> Lulimu abantu nga 15 abakiikirira bonna abantu abakwatibwako: olukiiko olufuzi, abazadde, abasomesa, abakozi abatali basomesa, gavumenti z’ebitundu n’abayizi abaaliwo.
[[Category:Pages with unreviewed translations]]
eu2ngtbiezggnf9ey7yfvjmi8ck9oe9
47680
47679
2026-04-24T10:52:16Z
Charles Kalanzi
9748
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1342265269|Gayaza High School]]"
47680
wikitext
text/x-wiki
'''Gayaza High School''' ly'essomero erisinga obukadde mu [[Yuganda|Uganda]] nga ly'abaana bawala bokka nga b'akisulo okuva ku Siniya esooka okutuuka ku Siniya eyoomukaaga. Essomero lino liri ju musingi [[:en:Church_of_Uganda|gw'ekkanisa]], liyambibwako [[:en:Government_of_Uganda|gavumenti]] era nga lyakkirizibwa okukola [[:en:Ministry_of_Education_and_Sports_(Uganda)|minisitule y’ebyenjigiriza, ssaayansi, tekinologiya n’emizannyo]] . <ref>{{Cite web |last=Musasizi |first=Simon |date=1 June 2011 |title=Cover Story: Gayaza Old Girls Colourfully Honour Their Mentor |url=http://www.observer.ug/index.php?option=com_content&view=article&id=13654:cover-story-gayaza-old-girls-colourfully-honour-their-mentor |access-date=21 July 2014 |publisher=[[Daily Monitor]]}}</ref>
== Ekifo ==
Essomero lino lisangibwa mu kabuga [[Gayaza]], Gayaza Zooni B Local Council One (LC1), [[Kasangati]] town council,essaza Kyadondo, mu disityulikiti y'e [[Wakiso (disitulikit)|Wakiso]], kkiromita 19 (mailo 12) obukiikakkono bw'obuvanjuba bwa [[Kampala]], ekibuga ekikulu ekya Uganda. <ref>{{Cite web |last=Globefeed.com |date=31 December 2017 |title=Distance between Post Office Building, Kampala Road, Kampala, Uganda and Gayaza High School, Gayaza - Zirobwe Road, Kabanyoro, Central Region, Uganda |url=https://distancecalculator.globefeed.com/Uganda_Distance_Result.asp?fromplace=Post%20Office%20Building%2C%20Kampala%20Road%2C%20Kampala%2C%20Uganda&toplace=Gayaza%20High%20School%2C%20Gayaza%20-%20Zirobwe%20Road%2C%20Kabanyoro%2C%20Central%20Region%2C%20Uganda&dt1=ChIJXyfX9IC8fRcRorrkbY-nufI&dt2=ChIJZZwnT-uzfRcRoJO3NJ184EY |access-date=31 December 2017 |publisher=Globefeed.com}}</ref>
Essomero lya Gayaza High School liweza yiika 104.76 ku lusozi oluwanvu nga luliko ekikko era nga liri ku buwanvu bwa ffuuti 3,800 waggulu w’obugulumivu bw’ennyanja. Mu bukiikakkono, lirina ensalo n’ekitongole ekinoonyereza ku by’obulimi [[Makerere University, Uganda|ekya Makerere University]] Agricultural Research Institute ne Kabanyolo (University Farm), ate mu bugwanjuba lirina ensalo n’ekyalo Makenke, ekyawuddwamu oluguudo lwa [[Gayaza]] – [[Ziroobwe|Zirobwe]] .
Ekitundu ekiri ebuvanjuba wakati wa ffaamu y’essomero n’oluguudo oluva e Kampala okutuuka e [[Kalagi, Mukono]] kye kyalo Kyetume. Mu bukiikaddyo essomero lino liri ku nsalo n’essomero lya Gayaza Junior School, ekkanisa y’ekigo n’ekitundu kya Gayaza Trading Centre. Mu kifo kino, oluguudo olukulu oluva e Kampala luyitamu, oluguudo olumu olugenda e Kalagi mu [[Mukono (disitulikit)|Disitulikiti y’e Mukono]] ate olulala ne lugenda ku National Crops Resources Research Institute (NaCRRI) e [[:en:Namulonge|Namulonge]], ne lweyongerayo e [[Ziroobwe]] .
Akakuubo akali wakati w’enguudo ebbiri ezigenda ku ssomero lino, nga kayita ku masomero ga pulayimale n’ekkanisa y’ekigo, gu cul de sac, nga kino kye kivaako obukuumi bw’essomero mu biseera by’obuzibu.
== Ebyafaayo ==
[[:en:Missionaries|Abaminsani]] [[:en:Christianity|abakulisitaayo]] ab’ekibiina kya Church Missionary Society of England baatandikawo essomero lya Gayaza High School ku ttaka eryaweebwayo eri ekkanisa [[Ssekabaka Daudi Cwa II|Kabaka Daudi Cwa II]] (Kabaka wa Buganda) mu Gwoluberyeberye 1905 n’abayizi bana abaali abasooka, era n'erifuuka essomero ly’abawala ery'ekisulo eryasooka mu Uganda.
Ekigendererwa ky’okutandikawo essomero lino kyali kya kutendeka bawala naddala abawala b’abaami b’Obwakabaka [[Buganda|bwa Buganda]], mu bukugu obwo obwandibafudde abakyala abalungi naye ng’olukusa lulina kuva mu bakulembeze b’ennono ab’omu kiseera ekyo. <sup class="noprint Inline-Template" style="margin-left:0.1em; white-space:nowrap;">[ ''<nowiki><span title="The text near this tag may need clarification or removal of jargon. (March 2026)">clarification needed</span></nowiki>'' ]</sup> Kyokka abatandisi baalina ekigendererwa eky’enjawulo: okusomesa abawala nga basinziira ku musingi ogw’Ekikristaayo ogw’amaanyi. Baakitegeera nti engeri esinga obulungi ey’okusimba amakanda mu Bukristaayo kwe kuba ne bamaama Abakristaayo abaana be baamalangako emyaka gyabwe egy’okukula.
Mu ntandikwa, ensoma y'essomero lino yalimu [[Ebyamalimiro|ebyobulimi]], [[:en:Handiwork|okukola emirimu gy'emikono]], [[:en:Child-care|okulabirira abaana]] [[:en:Needlework|n'okutunga]], wamu [[:en:Scripture|ebyawandiikibwa]], [[:en:Reading_(process)|okusoma]], [[:en:Writing|okuwandiika]], [[:en:Arithmetic|okubala]] [[Essomansi|n'ensomansi]] . <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">[ ''<nowiki><span title="This claim needs references to reliable sources. (September 2019)">okujuliza kwetaagisa</span></nowiki>'' ]</sup>
Essomero lya Gayaza High School lyazimbibwa ku ttaka eriweza yiika 140, nga lirimu amayumba asatu: Kikko, Kyawakati ne Manga. Omubala gwayo gwali "Banno" (emikwano). Abawala baasooka kwambala ''ssuuka'' (bed-sheet) nga yunifoomu y’essomero, wadde nga eno yakyusibwa ne bagifuula yunifoomu nga kuliko n’olugoye olw’omulembe gwa Victoria, olufaananako n’olugoye lw’ekinnansi olw’Abaganda oluliwo kati ''bodingi'' ( ''[[gomesi]]'' ). Oluvannyuma, Alfreda Allen (omukulu w’essomero eyatandikawo) yakola dizayini ya yunifoomu empya ng’erina ensingo eneetooloovu, ng’erina emikono emimpi egya Magyar, akabonero akatungiddwako ne langi ez’enjawulo ezikozesebwa okwawula ebibiina.
Mu 1939, ekitundu kya siniya ey’oku ntikko ekitali kitongole kyatandika. Mu 1962, essomero lya siniya lyayawulwa ku lya Pulayimale. Essomero lya Gayaza Junior School lyasigaza ekifo ekikadde ku ludda olw’ebuvanjuba, ate essomero lya siniya, ly'asigaza erinnya eryasooka erya Gayaza High School, n'erifuna amaka ku ludda olw’ebugwanjuba. Bwe baayawukana, essomero lya Gayaza Junior School lyakyusa omubala okuva ku "Banno" ne litandika okugabana omubala gwa Gayaza High School: "Never Give Up". N’ekyavaamu, okuva mu 1963, Hill yafuuka omukulu w’essomero lya Junior School ate Joan Cox ye yali omukulu w’essomero lya siniya.
Okuva ku bawala bana, amasomero gano ag’abalongo gagenze mu maaso ne gafuuka ga nnantamegwa mu by'ensoma mu masomero ga Uganda, nga bw'egongera okuwandiisa abayizi abasoba mu 1,000.
[[File:Gayaza_High_School_administration_block.jpg|alt=Administration Block|thumb|Eyali bbulooka y’okuddukanya emirimu (2017) .]]
Mu kusooka, omuwala yenna, kasita yali muwala w’omutaka mu [[Buganda|Bwakabaka bwa Buganda]], yaweebwanga ekifo ku Gayaza. Oluvannyuma, n’abo abaava mu maka ag'abagagga baasobola okwegatta ku ssomero eryo. Okukkakkana enkola eno yeeyongera okukyuka ng'omuntu alina okuyita ebigezo byabwe ebiwandiike okuyingira Gayaza. Leero eno y’enkola.
== Embeera eriwo kati ==
GHS eri ku musingi [[:en:Church_of_Uganda|gw'ekkanisa]] nga ssomero lya siniya ery’abawala ab'ekisulo era nga liyambibwako gavumenti nga lisomesa Arts ne Sayansi n’ebyokwewumuzaamu omuli emizannyo. <ref name=":0">{{Cite web |title=Gayaza High School |url=http://www.gayazahs.sc.ug |access-date=2017-12-31 |website=www.gayazahs.sc.ug |language=en-US}}</ref>
Essomero lino lirina emitendera gy’ebyenjigiriza egya [[:en:Uganda_Certificate_of_Education|O]] n’egya [[:en:Uganda_Advanced_Certificate_of_Education|A-level]] nga essira liri ku nkulaakulana ey’enjawulo ey’omuntu yenna. Egoberera ensoma y’eggwanga eyeekenneenyezebwa ekitongole ekivunaanyizibwa ku bigezo mu ggwanga ekya Uganda National Examinations Board (UNEB). <ref name=":0">{{Cite web |title=Gayaza High School |url=http://www.gayazahs.sc.ug |access-date=2017-12-31 |website=www.gayazahs.sc.ug |language=en-US}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[http://www.gayazahs.sc.ug "Gayaza High School"]. ''www.gayazahs.sc.ug''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">31 December</span> 2017</span>.</cite></ref>
== Enfuga n’enzirukanya y’emirimu ==
=== Enfuga ===
[[File:Rhoda_Nsibambi_House_at_Gayaza_High_School.jpg|alt=Rhoda Nsibambi House|thumb|Ennyumba ya Rhoda Nsibambi]]
[[:en:Board_of_governors|Olukiiko olufuzi]] lwe lukiiko olufuga essomero era lutondebwawo nga bwe kirambikiddwa mu biragiro by’olukiiko lw’abafuzi b’ebyenjigiriza, akatundu 59 ekitundu (ii) ak’etteeka ly’ebyenjigiriza, 2008. <ref name=":2">{{Cite web |title=Education (Pre-Primary, Primary and Post-Primary) Act, 2008, 2008 {{!}} Uganda Legal Information Institute |url=https://ulii.org/node/24748 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20171231155516/https://ulii.org/node/24748 |archive-date=31 December 2017 |access-date=2017-12-31 |website=ulii.org |language=en}}</ref> Lulimu abantu nga 15 abakiikirira bonna abantu abakwatibwako: olukiiko olufuzi, abazadde, abasomesa, abakozi abatali basomesa, gavumenti z’ebitundu n’abayizi abaaliwo.
=== Enzirukanya y'emirimu ===
Enzirukanya y’essomero eya buli lunaku ekulemberwa akulembera abasomesa (omukulu w’essomero) ng’ayambibwako abamyuka babiri ne dayirekita w’eby’enjigiriza. Waliwo abakulu basatu: akwatibwako ku Lower School (Siniya 1 ne 2), akwatibwako ku Middle School (Siniya 3 ne 4), akwatibwako ku Upper school (Siniya 5 ne 6). Omukyala avunaanyizibwa ku mbeera z'abawala, omusajja avunaanyizibwa ku mbeera z'abalenzi ne house mistress abayambako abakulu ab'okuntikko ku nzirukanya y’essomero. <ref name=":2">{{Cite web |title=Education (Pre-Primary, Primary and Post-Primary) Act, 2008, 2008 {{!}} Uganda Legal Information Institute |url=https://ulii.org/node/24748 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20171231155516/https://ulii.org/node/24748 |archive-date=31 December 2017 |access-date=2017-12-31 |website=ulii.org |language=en}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://web.archive.org/web/20171231155516/https://ulii.org/node/24748 "Education (Pre-Primary, Primary and Post-Primary) Act, 2008, 2008 | Uganda Legal Information Institute"]. ''ulii.org''. Archived from [https://ulii.org/node/24748 the original] on 31 December 2017<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">31 December</span> 2017</span>.</cite></ref>
[[Category:Pages with unreviewed translations]]
dap7swaalfj5qks9iob3u4hfejlevx7
47681
47680
2026-04-24T10:53:10Z
Charles Kalanzi
9748
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1342265269|Gayaza High School]]"
47681
wikitext
text/x-wiki
'''Gayaza High School''' ly'essomero erisinga obukadde mu [[Yuganda|Uganda]] nga ly'abaana bawala bokka nga b'akisulo okuva ku Siniya esooka okutuuka ku Siniya eyoomukaaga. Essomero lino liri ju musingi [[:en:Church_of_Uganda|gw'ekkanisa]], liyambibwako [[:en:Government_of_Uganda|gavumenti]] era nga lyakkirizibwa okukola [[:en:Ministry_of_Education_and_Sports_(Uganda)|minisitule y’ebyenjigiriza, ssaayansi, tekinologiya n’emizannyo]] . <ref>{{Cite web |last=Musasizi |first=Simon |date=1 June 2011 |title=Cover Story: Gayaza Old Girls Colourfully Honour Their Mentor |url=http://www.observer.ug/index.php?option=com_content&view=article&id=13654:cover-story-gayaza-old-girls-colourfully-honour-their-mentor |access-date=21 July 2014 |publisher=[[Daily Monitor]]}}</ref>
== Ekifo ==
Essomero lino lisangibwa mu kabuga [[Gayaza]], Gayaza Zooni B Local Council One (LC1), [[Kasangati]] town council,essaza Kyadondo, mu disityulikiti y'e [[Wakiso (disitulikit)|Wakiso]], kkiromita 19 (mailo 12) obukiikakkono bw'obuvanjuba bwa [[Kampala]], ekibuga ekikulu ekya Uganda. <ref>{{Cite web |last=Globefeed.com |date=31 December 2017 |title=Distance between Post Office Building, Kampala Road, Kampala, Uganda and Gayaza High School, Gayaza - Zirobwe Road, Kabanyoro, Central Region, Uganda |url=https://distancecalculator.globefeed.com/Uganda_Distance_Result.asp?fromplace=Post%20Office%20Building%2C%20Kampala%20Road%2C%20Kampala%2C%20Uganda&toplace=Gayaza%20High%20School%2C%20Gayaza%20-%20Zirobwe%20Road%2C%20Kabanyoro%2C%20Central%20Region%2C%20Uganda&dt1=ChIJXyfX9IC8fRcRorrkbY-nufI&dt2=ChIJZZwnT-uzfRcRoJO3NJ184EY |access-date=31 December 2017 |publisher=Globefeed.com}}</ref>
Essomero lya Gayaza High School liweza yiika 104.76 ku lusozi oluwanvu nga luliko ekikko era nga liri ku buwanvu bwa ffuuti 3,800 waggulu w’obugulumivu bw’ennyanja. Mu bukiikakkono, lirina ensalo n’ekitongole ekinoonyereza ku by’obulimi [[Makerere University, Uganda|ekya Makerere University]] Agricultural Research Institute ne Kabanyolo (University Farm), ate mu bugwanjuba lirina ensalo n’ekyalo Makenke, ekyawuddwamu oluguudo lwa [[Gayaza]] – [[Ziroobwe|Zirobwe]] .
Ekitundu ekiri ebuvanjuba wakati wa ffaamu y’essomero n’oluguudo oluva e Kampala okutuuka e [[Kalagi, Mukono]] kye kyalo Kyetume. Mu bukiikaddyo essomero lino liri ku nsalo n’essomero lya Gayaza Junior School, ekkanisa y’ekigo n’ekitundu kya Gayaza Trading Centre. Mu kifo kino, oluguudo olukulu oluva e Kampala luyitamu, oluguudo olumu olugenda e Kalagi mu [[Mukono (disitulikit)|Disitulikiti y’e Mukono]] ate olulala ne lugenda ku National Crops Resources Research Institute (NaCRRI) e [[:en:Namulonge|Namulonge]], ne lweyongerayo e [[Ziroobwe]] .
Akakuubo akali wakati w’enguudo ebbiri ezigenda ku ssomero lino, nga kayita ku masomero ga pulayimale n’ekkanisa y’ekigo, gu cul de sac, nga kino kye kivaako obukuumi bw’essomero mu biseera by’obuzibu.
== Ebyafaayo ==
[[:en:Missionaries|Abaminsani]] [[:en:Christianity|abakulisitaayo]] ab’ekibiina kya Church Missionary Society of England baatandikawo essomero lya Gayaza High School ku ttaka eryaweebwayo eri ekkanisa [[Ssekabaka Daudi Cwa II|Kabaka Daudi Cwa II]] (Kabaka wa Buganda) mu Gwoluberyeberye 1905 n’abayizi bana abaali abasooka, era n'erifuuka essomero ly’abawala ery'ekisulo eryasooka mu Uganda.
Ekigendererwa ky’okutandikawo essomero lino kyali kya kutendeka bawala naddala abawala b’abaami b’Obwakabaka [[Buganda|bwa Buganda]], mu bukugu obwo obwandibafudde abakyala abalungi naye ng’olukusa lulina kuva mu bakulembeze b’ennono ab’omu kiseera ekyo. <sup class="noprint Inline-Template" style="margin-left:0.1em; white-space:nowrap;">[ ''<nowiki><span title="The text near this tag may need clarification or removal of jargon. (March 2026)">clarification needed</span></nowiki>'' ]</sup> Kyokka abatandisi baalina ekigendererwa eky’enjawulo: okusomesa abawala nga basinziira ku musingi ogw’Ekikristaayo ogw’amaanyi. Baakitegeera nti engeri esinga obulungi ey’okusimba amakanda mu Bukristaayo kwe kuba ne bamaama Abakristaayo abaana be baamalangako emyaka gyabwe egy’okukula.
Mu ntandikwa, ensoma y'essomero lino yalimu [[Ebyamalimiro|ebyobulimi]], [[:en:Handiwork|okukola emirimu gy'emikono]], [[:en:Child-care|okulabirira abaana]] [[:en:Needlework|n'okutunga]], wamu [[:en:Scripture|ebyawandiikibwa]], [[:en:Reading_(process)|okusoma]], [[:en:Writing|okuwandiika]], [[:en:Arithmetic|okubala]] [[Essomansi|n'ensomansi]] . <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">[ ''<nowiki><span title="This claim needs references to reliable sources. (September 2019)">okujuliza kwetaagisa</span></nowiki>'' ]</sup>
Essomero lya Gayaza High School lyazimbibwa ku ttaka eriweza yiika 140, nga lirimu amayumba asatu: Kikko, Kyawakati ne Manga. Omubala gwayo gwali "Banno" (emikwano). Abawala baasooka kwambala ''ssuuka'' (bed-sheet) nga yunifoomu y’essomero, wadde nga eno yakyusibwa ne bagifuula yunifoomu nga kuliko n’olugoye olw’omulembe gwa Victoria, olufaananako n’olugoye lw’ekinnansi olw’Abaganda oluliwo kati ''bodingi'' ( ''[[gomesi]]'' ). Oluvannyuma, Alfreda Allen (omukulu w’essomero eyatandikawo) yakola dizayini ya yunifoomu empya ng’erina ensingo eneetooloovu, ng’erina emikono emimpi egya Magyar, akabonero akatungiddwako ne langi ez’enjawulo ezikozesebwa okwawula ebibiina.
Mu 1939, ekitundu kya siniya ey’oku ntikko ekitali kitongole kyatandika. Mu 1962, essomero lya siniya lyayawulwa ku lya Pulayimale. Essomero lya Gayaza Junior School lyasigaza ekifo ekikadde ku ludda olw’ebuvanjuba, ate essomero lya siniya, ly'asigaza erinnya eryasooka erya Gayaza High School, n'erifuna amaka ku ludda olw’ebugwanjuba. Bwe baayawukana, essomero lya Gayaza Junior School lyakyusa omubala okuva ku "Banno" ne litandika okugabana omubala gwa Gayaza High School: "Never Give Up". N’ekyavaamu, okuva mu 1963, Hill yafuuka omukulu w’essomero lya Junior School ate Joan Cox ye yali omukulu w’essomero lya siniya.
Okuva ku bawala bana, amasomero gano ag’abalongo gagenze mu maaso ne gafuuka ga nnantamegwa mu by'ensoma mu masomero ga Uganda, nga bw'egongera okuwandiisa abayizi abasoba mu 1,000.
[[File:Gayaza_High_School_administration_block.jpg|alt=Administration Block|thumb|Eyali bbulooka y’okuddukanya emirimu (2017) .]]
Mu kusooka, omuwala yenna, kasita yali muwala w’omutaka mu [[Buganda|Bwakabaka bwa Buganda]], yaweebwanga ekifo ku Gayaza. Oluvannyuma, n’abo abaava mu maka ag'abagagga baasobola okwegatta ku ssomero eryo. Okukkakkana enkola eno yeeyongera okukyuka ng'omuntu alina okuyita ebigezo byabwe ebiwandiike okuyingira Gayaza. Leero eno y’enkola.
== Embeera eriwo kati ==
GHS eri ku musingi [[:en:Church_of_Uganda|gw'ekkanisa]] nga ssomero lya siniya ery’abawala ab'ekisulo era nga liyambibwako gavumenti nga lisomesa Arts ne Sayansi n’ebyokwewumuzaamu omuli emizannyo. <ref name=":0">{{Cite web |title=Gayaza High School |url=http://www.gayazahs.sc.ug |access-date=2017-12-31 |website=www.gayazahs.sc.ug |language=en-US}}</ref>
Essomero lino lirina emitendera gy’ebyenjigiriza egya [[:en:Uganda_Certificate_of_Education|O]] n’egya [[:en:Uganda_Advanced_Certificate_of_Education|A-level]] nga essira liri ku nkulaakulana ey’enjawulo ey’omuntu yenna. Egoberera ensoma y’eggwanga eyeekenneenyezebwa ekitongole ekivunaanyizibwa ku bigezo mu ggwanga ekya Uganda National Examinations Board (UNEB). <ref name=":0">{{Cite web |title=Gayaza High School |url=http://www.gayazahs.sc.ug |access-date=2017-12-31 |website=www.gayazahs.sc.ug |language=en-US}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[http://www.gayazahs.sc.ug "Gayaza High School"]. ''www.gayazahs.sc.ug''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">31 December</span> 2017</span>.</cite></ref>
== Enfuga n’enzirukanya y’emirimu ==
=== Enfuga ===
[[File:Rhoda_Nsibambi_House_at_Gayaza_High_School.jpg|alt=Rhoda Nsibambi House|thumb|Ennyumba ya Rhoda Nsibambi]]
[[:en:Board_of_governors|Olukiiko olufuzi]] lwe lukiiko olufuga essomero era lutondebwawo nga bwe kirambikiddwa mu biragiro by’olukiiko lw’abafuzi b’ebyenjigiriza, akatundu 59 ekitundu (ii) ak’etteeka ly’ebyenjigiriza, 2008. <ref name=":2">{{Cite web |title=Education (Pre-Primary, Primary and Post-Primary) Act, 2008, 2008 {{!}} Uganda Legal Information Institute |url=https://ulii.org/node/24748 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20171231155516/https://ulii.org/node/24748 |archive-date=31 December 2017 |access-date=2017-12-31 |website=ulii.org |language=en}}</ref> Lulimu abantu nga 15 abakiikirira bonna abantu abakwatibwako: olukiiko olufuzi, abazadde, abasomesa, abakozi abatali basomesa, gavumenti z’ebitundu n’abayizi abaaliwo.
=== Enzirukanya y'emirimu ===
Enzirukanya y’essomero eya buli lunaku ekulemberwa akulembera abasomesa (omukulu w’essomero) ng’ayambibwako abamyuka babiri ne dayirekita w’eby’enjigiriza. Waliwo abakulu basatu: akwatibwako ku Lower School (Siniya 1 ne 2), akwatibwako ku Middle School (Siniya 3 ne 4), akwatibwako ku Upper school (Siniya 5 ne 6). Omukyala avunaanyizibwa ku mbeera z'abawala, omusajja avunaanyizibwa ku mbeera z'abalenzi ne house mistress abayambako abakulu ab'okuntikko ku nzirukanya y’essomero. <ref name=":2">{{Cite web |title=Education (Pre-Primary, Primary and Post-Primary) Act, 2008, 2008 {{!}} Uganda Legal Information Institute |url=https://ulii.org/node/24748 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20171231155516/https://ulii.org/node/24748 |archive-date=31 December 2017 |access-date=2017-12-31 |website=ulii.org |language=en}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://web.archive.org/web/20171231155516/https://ulii.org/node/24748 "Education (Pre-Primary, Primary and Post-Primary) Act, 2008, 2008 | Uganda Legal Information Institute"]. ''ulii.org''. Archived from [https://ulii.org/node/24748 the original] on 31 December 2017<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">31 December</span> 2017</span>.</cite></ref>
== Abakulu b’essomero ==
=== Alfreda Allen (omukulu w’essomero eyasooka 1905–1930) ===
[[Category:Pages with unreviewed translations]]
s39z7lxqcps3mqova5j0x9e9dmw2o0a
47682
47681
2026-04-24T10:59:33Z
Charles Kalanzi
9748
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1342265269|Gayaza High School]]"
47682
wikitext
text/x-wiki
'''Gayaza High School''' ly'essomero erisinga obukadde mu [[Yuganda|Uganda]] nga ly'abaana bawala bokka nga b'akisulo okuva ku Siniya esooka okutuuka ku Siniya eyoomukaaga. Essomero lino liri ju musingi [[:en:Church_of_Uganda|gw'ekkanisa]], liyambibwako [[:en:Government_of_Uganda|gavumenti]] era nga lyakkirizibwa okukola [[:en:Ministry_of_Education_and_Sports_(Uganda)|minisitule y’ebyenjigiriza, ssaayansi, tekinologiya n’emizannyo]] . <ref>{{Cite web |last=Musasizi |first=Simon |date=1 June 2011 |title=Cover Story: Gayaza Old Girls Colourfully Honour Their Mentor |url=http://www.observer.ug/index.php?option=com_content&view=article&id=13654:cover-story-gayaza-old-girls-colourfully-honour-their-mentor |access-date=21 July 2014 |publisher=[[Daily Monitor]]}}</ref>
== Ekifo ==
Essomero lino lisangibwa mu kabuga [[Gayaza]], Gayaza Zooni B Local Council One (LC1), [[Kasangati]] town council,essaza Kyadondo, mu disityulikiti y'e [[Wakiso (disitulikit)|Wakiso]], kkiromita 19 (mailo 12) obukiikakkono bw'obuvanjuba bwa [[Kampala]], ekibuga ekikulu ekya Uganda. <ref>{{Cite web |last=Globefeed.com |date=31 December 2017 |title=Distance between Post Office Building, Kampala Road, Kampala, Uganda and Gayaza High School, Gayaza - Zirobwe Road, Kabanyoro, Central Region, Uganda |url=https://distancecalculator.globefeed.com/Uganda_Distance_Result.asp?fromplace=Post%20Office%20Building%2C%20Kampala%20Road%2C%20Kampala%2C%20Uganda&toplace=Gayaza%20High%20School%2C%20Gayaza%20-%20Zirobwe%20Road%2C%20Kabanyoro%2C%20Central%20Region%2C%20Uganda&dt1=ChIJXyfX9IC8fRcRorrkbY-nufI&dt2=ChIJZZwnT-uzfRcRoJO3NJ184EY |access-date=31 December 2017 |publisher=Globefeed.com}}</ref>
Essomero lya Gayaza High School liweza yiika 104.76 ku lusozi oluwanvu nga luliko ekikko era nga liri ku buwanvu bwa ffuuti 3,800 waggulu w’obugulumivu bw’ennyanja. Mu bukiikakkono, lirina ensalo n’ekitongole ekinoonyereza ku by’obulimi [[Makerere University, Uganda|ekya Makerere University]] Agricultural Research Institute ne Kabanyolo (University Farm), ate mu bugwanjuba lirina ensalo n’ekyalo Makenke, ekyawuddwamu oluguudo lwa [[Gayaza]] – [[Ziroobwe|Zirobwe]] .
Ekitundu ekiri ebuvanjuba wakati wa ffaamu y’essomero n’oluguudo oluva e Kampala okutuuka e [[Kalagi, Mukono]] kye kyalo Kyetume. Mu bukiikaddyo essomero lino liri ku nsalo n’essomero lya Gayaza Junior School, ekkanisa y’ekigo n’ekitundu kya Gayaza Trading Centre. Mu kifo kino, oluguudo olukulu oluva e Kampala luyitamu, oluguudo olumu olugenda e Kalagi mu [[Mukono (disitulikit)|Disitulikiti y’e Mukono]] ate olulala ne lugenda ku National Crops Resources Research Institute (NaCRRI) e [[:en:Namulonge|Namulonge]], ne lweyongerayo e [[Ziroobwe]] .
Akakuubo akali wakati w’enguudo ebbiri ezigenda ku ssomero lino, nga kayita ku masomero ga pulayimale n’ekkanisa y’ekigo, gu cul de sac, nga kino kye kivaako obukuumi bw’essomero mu biseera by’obuzibu.
== Ebyafaayo ==
[[:en:Missionaries|Abaminsani]] [[:en:Christianity|abakulisitaayo]] ab’ekibiina kya Church Missionary Society of England baatandikawo essomero lya Gayaza High School ku ttaka eryaweebwayo eri ekkanisa [[Ssekabaka Daudi Cwa II|Kabaka Daudi Cwa II]] (Kabaka wa Buganda) mu Gwoluberyeberye 1905 n’abayizi bana abaali abasooka, era n'erifuuka essomero ly’abawala ery'ekisulo eryasooka mu Uganda.
Ekigendererwa ky’okutandikawo essomero lino kyali kya kutendeka bawala naddala abawala b’abaami b’Obwakabaka [[Buganda|bwa Buganda]], mu bukugu obwo obwandibafudde abakyala abalungi naye ng’olukusa lulina kuva mu bakulembeze b’ennono ab’omu kiseera ekyo. <sup class="noprint Inline-Template" style="margin-left:0.1em; white-space:nowrap;">[ ''<nowiki><span title="The text near this tag may need clarification or removal of jargon. (March 2026)">clarification needed</span></nowiki>'' ]</sup> Kyokka abatandisi baalina ekigendererwa eky’enjawulo: okusomesa abawala nga basinziira ku musingi ogw’Ekikristaayo ogw’amaanyi. Baakitegeera nti engeri esinga obulungi ey’okusimba amakanda mu Bukristaayo kwe kuba ne bamaama Abakristaayo abaana be baamalangako emyaka gyabwe egy’okukula.
Mu ntandikwa, ensoma y'essomero lino yalimu [[Ebyamalimiro|ebyobulimi]], [[:en:Handiwork|okukola emirimu gy'emikono]], [[:en:Child-care|okulabirira abaana]] [[:en:Needlework|n'okutunga]], wamu [[:en:Scripture|ebyawandiikibwa]], [[:en:Reading_(process)|okusoma]], [[:en:Writing|okuwandiika]], [[:en:Arithmetic|okubala]] [[Essomansi|n'ensomansi]] . <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">[ ''<nowiki><span title="This claim needs references to reliable sources. (September 2019)">okujuliza kwetaagisa</span></nowiki>'' ]</sup>
Essomero lya Gayaza High School lyazimbibwa ku ttaka eriweza yiika 140, nga lirimu amayumba asatu: Kikko, Kyawakati ne Manga. Omubala gwayo gwali "Banno" (emikwano). Abawala baasooka kwambala ''ssuuka'' (bed-sheet) nga yunifoomu y’essomero, wadde nga eno yakyusibwa ne bagifuula yunifoomu nga kuliko n’olugoye olw’omulembe gwa Victoria, olufaananako n’olugoye lw’ekinnansi olw’Abaganda oluliwo kati ''bodingi'' ( ''[[gomesi]]'' ). Oluvannyuma, Alfreda Allen (omukulu w’essomero eyatandikawo) yakola dizayini ya yunifoomu empya ng’erina ensingo eneetooloovu, ng’erina emikono emimpi egya Magyar, akabonero akatungiddwako ne langi ez’enjawulo ezikozesebwa okwawula ebibiina.
Mu 1939, ekitundu kya siniya ey’oku ntikko ekitali kitongole kyatandika. Mu 1962, essomero lya siniya lyayawulwa ku lya Pulayimale. Essomero lya Gayaza Junior School lyasigaza ekifo ekikadde ku ludda olw’ebuvanjuba, ate essomero lya siniya, ly'asigaza erinnya eryasooka erya Gayaza High School, n'erifuna amaka ku ludda olw’ebugwanjuba. Bwe baayawukana, essomero lya Gayaza Junior School lyakyusa omubala okuva ku "Banno" ne litandika okugabana omubala gwa Gayaza High School: "Never Give Up". N’ekyavaamu, okuva mu 1963, Hill yafuuka omukulu w’essomero lya Junior School ate Joan Cox ye yali omukulu w’essomero lya siniya.
Okuva ku bawala bana, amasomero gano ag’abalongo gagenze mu maaso ne gafuuka ga nnantamegwa mu by'ensoma mu masomero ga Uganda, nga bw'egongera okuwandiisa abayizi abasoba mu 1,000.
[[File:Gayaza_High_School_administration_block.jpg|alt=Administration Block|thumb|Eyali bbulooka y’okuddukanya emirimu (2017) .]]
Mu kusooka, omuwala yenna, kasita yali muwala w’omutaka mu [[Buganda|Bwakabaka bwa Buganda]], yaweebwanga ekifo ku Gayaza. Oluvannyuma, n’abo abaava mu maka ag'abagagga baasobola okwegatta ku ssomero eryo. Okukkakkana enkola eno yeeyongera okukyuka ng'omuntu alina okuyita ebigezo byabwe ebiwandiike okuyingira Gayaza. Leero eno y’enkola.
== Embeera eriwo kati ==
GHS eri ku musingi [[:en:Church_of_Uganda|gw'ekkanisa]] nga ssomero lya siniya ery’abawala ab'ekisulo era nga liyambibwako gavumenti nga lisomesa Arts ne Sayansi n’ebyokwewumuzaamu omuli emizannyo. <ref name=":0">{{Cite web |title=Gayaza High School |url=http://www.gayazahs.sc.ug |access-date=2017-12-31 |website=www.gayazahs.sc.ug |language=en-US}}</ref>
Essomero lino lirina emitendera gy’ebyenjigiriza egya [[:en:Uganda_Certificate_of_Education|O]] n’egya [[:en:Uganda_Advanced_Certificate_of_Education|A-level]] nga essira liri ku nkulaakulana ey’enjawulo ey’omuntu yenna. Egoberera ensoma y’eggwanga eyeekenneenyezebwa ekitongole ekivunaanyizibwa ku bigezo mu ggwanga ekya Uganda National Examinations Board (UNEB). <ref name=":0">{{Cite web |title=Gayaza High School |url=http://www.gayazahs.sc.ug |access-date=2017-12-31 |website=www.gayazahs.sc.ug |language=en-US}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[http://www.gayazahs.sc.ug "Gayaza High School"]. ''www.gayazahs.sc.ug''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">31 December</span> 2017</span>.</cite></ref>
== Enfuga n’enzirukanya y’emirimu ==
=== Enfuga ===
[[File:Rhoda_Nsibambi_House_at_Gayaza_High_School.jpg|alt=Rhoda Nsibambi House|thumb|Ennyumba ya Rhoda Nsibambi]]
[[:en:Board_of_governors|Olukiiko olufuzi]] lwe lukiiko olufuga essomero era lutondebwawo nga bwe kirambikiddwa mu biragiro by’olukiiko lw’abafuzi b’ebyenjigiriza, akatundu 59 ekitundu (ii) ak’etteeka ly’ebyenjigiriza, 2008. <ref name=":2">{{Cite web |title=Education (Pre-Primary, Primary and Post-Primary) Act, 2008, 2008 {{!}} Uganda Legal Information Institute |url=https://ulii.org/node/24748 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20171231155516/https://ulii.org/node/24748 |archive-date=31 December 2017 |access-date=2017-12-31 |website=ulii.org |language=en}}</ref> Lulimu abantu nga 15 abakiikirira bonna abantu abakwatibwako: olukiiko olufuzi, abazadde, abasomesa, abakozi abatali basomesa, gavumenti z’ebitundu n’abayizi abaaliwo.
=== Enzirukanya y'emirimu ===
Enzirukanya y’essomero eya buli lunaku ekulemberwa akulembera abasomesa (omukulu w’essomero) ng’ayambibwako abamyuka babiri ne dayirekita w’eby’enjigiriza. Waliwo abakulu basatu: akwatibwako ku Lower School (Siniya 1 ne 2), akwatibwako ku Middle School (Siniya 3 ne 4), akwatibwako ku Upper school (Siniya 5 ne 6). Omukyala avunaanyizibwa ku mbeera z'abawala, omusajja avunaanyizibwa ku mbeera z'abalenzi ne house mistress abayambako abakulu ab'okuntikko ku nzirukanya y’essomero. <ref name=":2">{{Cite web |title=Education (Pre-Primary, Primary and Post-Primary) Act, 2008, 2008 {{!}} Uganda Legal Information Institute |url=https://ulii.org/node/24748 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20171231155516/https://ulii.org/node/24748 |archive-date=31 December 2017 |access-date=2017-12-31 |website=ulii.org |language=en}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://web.archive.org/web/20171231155516/https://ulii.org/node/24748 "Education (Pre-Primary, Primary and Post-Primary) Act, 2008, 2008 | Uganda Legal Information Institute"]. ''ulii.org''. Archived from [https://ulii.org/node/24748 the original] on 31 December 2017<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">31 December</span> 2017</span>.</cite></ref>
== Abakulu b’essomero ==
=== Alfreda Allen (omukulu w’essomero eyasooka 1905–1930) ===
Alfreda Allen ye yali omukulu w’essomero lya Gayaza eyasooka mu 1905. Yasindikibwa ekibiina [[:en:Church_Mission_Society|kya Church Mission Society]] (CMS) okwanguya okusoma kw’abawala mu ggwanga, yatuuka mu [[Buganda]] ne Janet Smith, oluvannyuma n’addirirwa Dorothy Allan, Nancy Corby ne Irene Steintz okutandika essomero lino. Mu 1904, ku mulembe gwa [[Ssekabaka Daudi Cwa II|Kabaka Daudi Cwa II]], Sir [[Apollo Kaggwa]], omkungu mu [[Buganda]], yasaba ekibiina kya Church Mission Society ekisangibwa e Bungereza okuggulawo essomero ly’abawala e Gayaza. Kino kyasooka kuwakanyizibwa, kubanga abaami b’omu kiseera ekyo tebaali beetegefu kusasulira kusoma kwa bawala. Okutya kuno, wabula ,kwaggyibwawo olukiiko lw’abakyala olwa CMS, olwatuula mu Bungereza, bwe lwasalawo nti essomero ly’abawala litandikibwe okumpi n’ettaka ly’obuminsani e Gayaza, eryaweebwayo kabaka. Kino nga tekinnabaawo, waaliwo amasomero g’abalenzi matono, olwo ng’abawala baali bakoma kusomesebwa ku by’ekkanisa mu byawandiikibwa ne katekisimu nga beetegekera okubatizibwa. Mu kusiima emirimu gye egy'ekitiibwa, yabbulwamu ekkanisa y’essomero (Alfreda Allen Chapel).
[[Category:Pages with unreviewed translations]]
cm4a3ucygrkhg6dzpt1t20qpbd50zmj
47683
47682
2026-04-24T11:06:42Z
Charles Kalanzi
9748
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1342265269|Gayaza High School]]"
47683
wikitext
text/x-wiki
'''Gayaza High School''' ly'essomero erisinga obukadde mu [[Yuganda|Uganda]] nga ly'abaana bawala bokka nga b'akisulo okuva ku Siniya esooka okutuuka ku Siniya eyoomukaaga. Essomero lino liri ju musingi [[:en:Church_of_Uganda|gw'ekkanisa]], liyambibwako [[:en:Government_of_Uganda|gavumenti]] era nga lyakkirizibwa okukola [[:en:Ministry_of_Education_and_Sports_(Uganda)|minisitule y’ebyenjigiriza, ssaayansi, tekinologiya n’emizannyo]] . <ref>{{Cite web |last=Musasizi |first=Simon |date=1 June 2011 |title=Cover Story: Gayaza Old Girls Colourfully Honour Their Mentor |url=http://www.observer.ug/index.php?option=com_content&view=article&id=13654:cover-story-gayaza-old-girls-colourfully-honour-their-mentor |access-date=21 July 2014 |publisher=[[Daily Monitor]]}}</ref>
== Ekifo ==
Essomero lino lisangibwa mu kabuga [[Gayaza]], Gayaza Zooni B Local Council One (LC1), [[Kasangati]] town council,essaza Kyadondo, mu disityulikiti y'e [[Wakiso (disitulikit)|Wakiso]], kkiromita 19 (mailo 12) obukiikakkono bw'obuvanjuba bwa [[Kampala]], ekibuga ekikulu ekya Uganda. <ref>{{Cite web |last=Globefeed.com |date=31 December 2017 |title=Distance between Post Office Building, Kampala Road, Kampala, Uganda and Gayaza High School, Gayaza - Zirobwe Road, Kabanyoro, Central Region, Uganda |url=https://distancecalculator.globefeed.com/Uganda_Distance_Result.asp?fromplace=Post%20Office%20Building%2C%20Kampala%20Road%2C%20Kampala%2C%20Uganda&toplace=Gayaza%20High%20School%2C%20Gayaza%20-%20Zirobwe%20Road%2C%20Kabanyoro%2C%20Central%20Region%2C%20Uganda&dt1=ChIJXyfX9IC8fRcRorrkbY-nufI&dt2=ChIJZZwnT-uzfRcRoJO3NJ184EY |access-date=31 December 2017 |publisher=Globefeed.com}}</ref>
Essomero lya Gayaza High School liweza yiika 104.76 ku lusozi oluwanvu nga luliko ekikko era nga liri ku buwanvu bwa ffuuti 3,800 waggulu w’obugulumivu bw’ennyanja. Mu bukiikakkono, lirina ensalo n’ekitongole ekinoonyereza ku by’obulimi [[Makerere University, Uganda|ekya Makerere University]] Agricultural Research Institute ne Kabanyolo (University Farm), ate mu bugwanjuba lirina ensalo n’ekyalo Makenke, ekyawuddwamu oluguudo lwa [[Gayaza]] – [[Ziroobwe|Zirobwe]] .
Ekitundu ekiri ebuvanjuba wakati wa ffaamu y’essomero n’oluguudo oluva e Kampala okutuuka e [[Kalagi, Mukono]] kye kyalo Kyetume. Mu bukiikaddyo essomero lino liri ku nsalo n’essomero lya Gayaza Junior School, ekkanisa y’ekigo n’ekitundu kya Gayaza Trading Centre. Mu kifo kino, oluguudo olukulu oluva e Kampala luyitamu, oluguudo olumu olugenda e Kalagi mu [[Mukono (disitulikit)|Disitulikiti y’e Mukono]] ate olulala ne lugenda ku National Crops Resources Research Institute (NaCRRI) e [[:en:Namulonge|Namulonge]], ne lweyongerayo e [[Ziroobwe]] .
Akakuubo akali wakati w’enguudo ebbiri ezigenda ku ssomero lino, nga kayita ku masomero ga pulayimale n’ekkanisa y’ekigo, gu cul de sac, nga kino kye kivaako obukuumi bw’essomero mu biseera by’obuzibu.
== Ebyafaayo ==
[[:en:Missionaries|Abaminsani]] [[:en:Christianity|abakulisitaayo]] ab’ekibiina kya Church Missionary Society of England baatandikawo essomero lya Gayaza High School ku ttaka eryaweebwayo eri ekkanisa [[Ssekabaka Daudi Cwa II|Kabaka Daudi Cwa II]] (Kabaka wa Buganda) mu Gwoluberyeberye 1905 n’abayizi bana abaali abasooka, era n'erifuuka essomero ly’abawala ery'ekisulo eryasooka mu Uganda.
Ekigendererwa ky’okutandikawo essomero lino kyali kya kutendeka bawala naddala abawala b’abaami b’Obwakabaka [[Buganda|bwa Buganda]], mu bukugu obwo obwandibafudde abakyala abalungi naye ng’olukusa lulina kuva mu bakulembeze b’ennono ab’omu kiseera ekyo. <sup class="noprint Inline-Template" style="margin-left:0.1em; white-space:nowrap;">[ ''<nowiki><span title="The text near this tag may need clarification or removal of jargon. (March 2026)">clarification needed</span></nowiki>'' ]</sup> Kyokka abatandisi baalina ekigendererwa eky’enjawulo: okusomesa abawala nga basinziira ku musingi ogw’Ekikristaayo ogw’amaanyi. Baakitegeera nti engeri esinga obulungi ey’okusimba amakanda mu Bukristaayo kwe kuba ne bamaama Abakristaayo abaana be baamalangako emyaka gyabwe egy’okukula.
Mu ntandikwa, ensoma y'essomero lino yalimu [[Ebyamalimiro|ebyobulimi]], [[:en:Handiwork|okukola emirimu gy'emikono]], [[:en:Child-care|okulabirira abaana]] [[:en:Needlework|n'okutunga]], wamu [[:en:Scripture|ebyawandiikibwa]], [[:en:Reading_(process)|okusoma]], [[:en:Writing|okuwandiika]], [[:en:Arithmetic|okubala]] [[Essomansi|n'ensomansi]] . <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">[ ''<nowiki><span title="This claim needs references to reliable sources. (September 2019)">okujuliza kwetaagisa</span></nowiki>'' ]</sup>
Essomero lya Gayaza High School lyazimbibwa ku ttaka eriweza yiika 140, nga lirimu amayumba asatu: Kikko, Kyawakati ne Manga. Omubala gwayo gwali "Banno" (emikwano). Abawala baasooka kwambala ''ssuuka'' (bed-sheet) nga yunifoomu y’essomero, wadde nga eno yakyusibwa ne bagifuula yunifoomu nga kuliko n’olugoye olw’omulembe gwa Victoria, olufaananako n’olugoye lw’ekinnansi olw’Abaganda oluliwo kati ''bodingi'' ( ''[[gomesi]]'' ). Oluvannyuma, Alfreda Allen (omukulu w’essomero eyatandikawo) yakola dizayini ya yunifoomu empya ng’erina ensingo eneetooloovu, ng’erina emikono emimpi egya Magyar, akabonero akatungiddwako ne langi ez’enjawulo ezikozesebwa okwawula ebibiina.
Mu 1939, ekitundu kya siniya ey’oku ntikko ekitali kitongole kyatandika. Mu 1962, essomero lya siniya lyayawulwa ku lya Pulayimale. Essomero lya Gayaza Junior School lyasigaza ekifo ekikadde ku ludda olw’ebuvanjuba, ate essomero lya siniya, ly'asigaza erinnya eryasooka erya Gayaza High School, n'erifuna amaka ku ludda olw’ebugwanjuba. Bwe baayawukana, essomero lya Gayaza Junior School lyakyusa omubala okuva ku "Banno" ne litandika okugabana omubala gwa Gayaza High School: "Never Give Up". N’ekyavaamu, okuva mu 1963, Hill yafuuka omukulu w’essomero lya Junior School ate Joan Cox ye yali omukulu w’essomero lya siniya.
Okuva ku bawala bana, amasomero gano ag’abalongo gagenze mu maaso ne gafuuka ga nnantamegwa mu by'ensoma mu masomero ga Uganda, nga bw'egongera okuwandiisa abayizi abasoba mu 1,000.
[[File:Gayaza_High_School_administration_block.jpg|alt=Administration Block|thumb|Eyali bbulooka y’okuddukanya emirimu (2017) .]]
Mu kusooka, omuwala yenna, kasita yali muwala w’omutaka mu [[Buganda|Bwakabaka bwa Buganda]], yaweebwanga ekifo ku Gayaza. Oluvannyuma, n’abo abaava mu maka ag'abagagga baasobola okwegatta ku ssomero eryo. Okukkakkana enkola eno yeeyongera okukyuka ng'omuntu alina okuyita ebigezo byabwe ebiwandiike okuyingira Gayaza. Leero eno y’enkola.
== Embeera eriwo kati ==
GHS eri ku musingi [[:en:Church_of_Uganda|gw'ekkanisa]] nga ssomero lya siniya ery’abawala ab'ekisulo era nga liyambibwako gavumenti nga lisomesa Arts ne Sayansi n’ebyokwewumuzaamu omuli emizannyo. <ref name=":0">{{Cite web |title=Gayaza High School |url=http://www.gayazahs.sc.ug |access-date=2017-12-31 |website=www.gayazahs.sc.ug |language=en-US}}</ref>
Essomero lino lirina emitendera gy’ebyenjigiriza egya [[:en:Uganda_Certificate_of_Education|O]] n’egya [[:en:Uganda_Advanced_Certificate_of_Education|A-level]] nga essira liri ku nkulaakulana ey’enjawulo ey’omuntu yenna. Egoberera ensoma y’eggwanga eyeekenneenyezebwa ekitongole ekivunaanyizibwa ku bigezo mu ggwanga ekya Uganda National Examinations Board (UNEB). <ref name=":0">{{Cite web |title=Gayaza High School |url=http://www.gayazahs.sc.ug |access-date=2017-12-31 |website=www.gayazahs.sc.ug |language=en-US}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[http://www.gayazahs.sc.ug "Gayaza High School"]. ''www.gayazahs.sc.ug''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">31 December</span> 2017</span>.</cite></ref>
== Enfuga n’enzirukanya y’emirimu ==
=== Enfuga ===
[[File:Rhoda_Nsibambi_House_at_Gayaza_High_School.jpg|alt=Rhoda Nsibambi House|thumb|Ennyumba ya Rhoda Nsibambi]]
[[:en:Board_of_governors|Olukiiko olufuzi]] lwe lukiiko olufuga essomero era lutondebwawo nga bwe kirambikiddwa mu biragiro by’olukiiko lw’abafuzi b’ebyenjigiriza, akatundu 59 ekitundu (ii) ak’etteeka ly’ebyenjigiriza, 2008. <ref name=":2">{{Cite web |title=Education (Pre-Primary, Primary and Post-Primary) Act, 2008, 2008 {{!}} Uganda Legal Information Institute |url=https://ulii.org/node/24748 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20171231155516/https://ulii.org/node/24748 |archive-date=31 December 2017 |access-date=2017-12-31 |website=ulii.org |language=en}}</ref> Lulimu abantu nga 15 abakiikirira bonna abantu abakwatibwako: olukiiko olufuzi, abazadde, abasomesa, abakozi abatali basomesa, gavumenti z’ebitundu n’abayizi abaaliwo.
=== Enzirukanya y'emirimu ===
Enzirukanya y’essomero eya buli lunaku ekulemberwa akulembera abasomesa (omukulu w’essomero) ng’ayambibwako abamyuka babiri ne dayirekita w’eby’enjigiriza. Waliwo abakulu basatu: akwatibwako ku Lower School (Siniya 1 ne 2), akwatibwako ku Middle School (Siniya 3 ne 4), akwatibwako ku Upper school (Siniya 5 ne 6). Omukyala avunaanyizibwa ku mbeera z'abawala, omusajja avunaanyizibwa ku mbeera z'abalenzi ne house mistress abayambako abakulu ab'okuntikko ku nzirukanya y’essomero. <ref name=":2">{{Cite web |title=Education (Pre-Primary, Primary and Post-Primary) Act, 2008, 2008 {{!}} Uganda Legal Information Institute |url=https://ulii.org/node/24748 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20171231155516/https://ulii.org/node/24748 |archive-date=31 December 2017 |access-date=2017-12-31 |website=ulii.org |language=en}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://web.archive.org/web/20171231155516/https://ulii.org/node/24748 "Education (Pre-Primary, Primary and Post-Primary) Act, 2008, 2008 | Uganda Legal Information Institute"]. ''ulii.org''. Archived from [https://ulii.org/node/24748 the original] on 31 December 2017<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">31 December</span> 2017</span>.</cite></ref>
== Abakulu b’essomero ==
=== Alfreda Allen (omukulu w’essomero eyasooka 1905–1930) ===
Alfreda Allen ye yali omukulu w’essomero lya Gayaza eyasooka mu 1905. Yasindikibwa ekibiina [[:en:Church_Mission_Society|kya Church Mission Society]] (CMS) okwanguya okusoma kw’abawala mu ggwanga, yatuuka mu [[Buganda]] ne Janet Smith, oluvannyuma n’addirirwa Dorothy Allan, Nancy Corby ne Irene Steintz okutandika essomero lino. Mu 1904, ku mulembe gwa [[Ssekabaka Daudi Cwa II|Kabaka Daudi Cwa II]], Sir [[Apollo Kaggwa]], omkungu mu [[Buganda]], yasaba ekibiina kya Church Mission Society ekisangibwa e Bungereza okuggulawo essomero ly’abawala e Gayaza. Kino kyasooka kuwakanyizibwa, kubanga abaami b’omu kiseera ekyo tebaali beetegefu kusasulira kusoma kwa bawala. Okutya kuno, wabula ,kwaggyibwawo olukiiko lw’abakyala olwa CMS, olwatuula mu Bungereza, bwe lwasalawo nti essomero ly’abawala litandikibwe okumpi n’ettaka ly’obuminsani e Gayaza, eryaweebwayo kabaka. Kino nga tekinnabaawo, waaliwo amasomero g’abalenzi matono, olwo ng’abawala baali bakoma kusomesebwa ku by’ekkanisa mu byawandiikibwa ne katekisimu nga beetegekera okubatizibwa. Mu kusiima emirimu gye egy'ekitiibwa, yabbulwamu ekkanisa y’essomero (Alfreda Allen Chapel).
=== Joan Cox (1950-1972) Omuwandiisi w’ebitabo. ===
[[File:Chapel_inside_Gayaza_High_School.jpg|alt=GHS Chapel|thumb|Ekkaniza ya Alfreda Allen]]
Joan Cox yajja mu Gayaza High School mu 1938 ng’akulemberwa Church Mission Society era n’aweereza ng’omukulu w’essomero lya Gayaza High School okumala emyaka 22. Yakola kinene okulaba Gayaza High School ekulaakulana n’okukola obulungi. Mu kiseera kye mwe mwazimbibwa chapel, etterekero ly'ebitabo ne kizimbe ky'okuddukanya emirimu. Obukulembeze bwe obw’amagezi era bwavaako okutandikawo ffaamu y’essomero n’obuwanguzi bw’enteekateeka y’emmere y’oku faamu. Ekimu ku bisulo (Cox) mu ssomero lino lyatuumibwa erinnya lye. Obukulembeze bwe bwatuuka ku buli nsonda za Uganda zonna era bwakyusa eby’enjigiriza by’omwana omuwala mu Uganda. Yawangaala okutuuka ku myaka 100 era yafa nga 14 Ogwokuna 2012.
[[Category:Pages with unreviewed translations]]
cls06ofx20x889h9a63jtd84v5sclb1
47684
47683
2026-04-24T11:13:33Z
Charles Kalanzi
9748
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1342265269|Gayaza High School]]"
47684
wikitext
text/x-wiki
'''Gayaza High School''' ly'essomero erisinga obukadde mu [[Yuganda|Uganda]] nga ly'abaana bawala bokka nga b'akisulo okuva ku Siniya esooka okutuuka ku Siniya eyoomukaaga. Essomero lino liri ju musingi [[:en:Church_of_Uganda|gw'ekkanisa]], liyambibwako [[:en:Government_of_Uganda|gavumenti]] era nga lyakkirizibwa okukola [[:en:Ministry_of_Education_and_Sports_(Uganda)|minisitule y’ebyenjigiriza, ssaayansi, tekinologiya n’emizannyo]] . <ref>{{Cite web |last=Musasizi |first=Simon |date=1 June 2011 |title=Cover Story: Gayaza Old Girls Colourfully Honour Their Mentor |url=http://www.observer.ug/index.php?option=com_content&view=article&id=13654:cover-story-gayaza-old-girls-colourfully-honour-their-mentor |access-date=21 July 2014 |publisher=[[Daily Monitor]]}}</ref>
== Ekifo ==
Essomero lino lisangibwa mu kabuga [[Gayaza]], Gayaza Zooni B Local Council One (LC1), [[Kasangati]] town council,essaza Kyadondo, mu disityulikiti y'e [[Wakiso (disitulikit)|Wakiso]], kkiromita 19 (mailo 12) obukiikakkono bw'obuvanjuba bwa [[Kampala]], ekibuga ekikulu ekya Uganda. <ref>{{Cite web |last=Globefeed.com |date=31 December 2017 |title=Distance between Post Office Building, Kampala Road, Kampala, Uganda and Gayaza High School, Gayaza - Zirobwe Road, Kabanyoro, Central Region, Uganda |url=https://distancecalculator.globefeed.com/Uganda_Distance_Result.asp?fromplace=Post%20Office%20Building%2C%20Kampala%20Road%2C%20Kampala%2C%20Uganda&toplace=Gayaza%20High%20School%2C%20Gayaza%20-%20Zirobwe%20Road%2C%20Kabanyoro%2C%20Central%20Region%2C%20Uganda&dt1=ChIJXyfX9IC8fRcRorrkbY-nufI&dt2=ChIJZZwnT-uzfRcRoJO3NJ184EY |access-date=31 December 2017 |publisher=Globefeed.com}}</ref>
Essomero lya Gayaza High School liweza yiika 104.76 ku lusozi oluwanvu nga luliko ekikko era nga liri ku buwanvu bwa ffuuti 3,800 waggulu w’obugulumivu bw’ennyanja. Mu bukiikakkono, lirina ensalo n’ekitongole ekinoonyereza ku by’obulimi [[Makerere University, Uganda|ekya Makerere University]] Agricultural Research Institute ne Kabanyolo (University Farm), ate mu bugwanjuba lirina ensalo n’ekyalo Makenke, ekyawuddwamu oluguudo lwa [[Gayaza]] – [[Ziroobwe|Zirobwe]] .
Ekitundu ekiri ebuvanjuba wakati wa ffaamu y’essomero n’oluguudo oluva e Kampala okutuuka e [[Kalagi, Mukono]] kye kyalo Kyetume. Mu bukiikaddyo essomero lino liri ku nsalo n’essomero lya Gayaza Junior School, ekkanisa y’ekigo n’ekitundu kya Gayaza Trading Centre. Mu kifo kino, oluguudo olukulu oluva e Kampala luyitamu, oluguudo olumu olugenda e Kalagi mu [[Mukono (disitulikit)|Disitulikiti y’e Mukono]] ate olulala ne lugenda ku National Crops Resources Research Institute (NaCRRI) e [[:en:Namulonge|Namulonge]], ne lweyongerayo e [[Ziroobwe]] .
Akakuubo akali wakati w’enguudo ebbiri ezigenda ku ssomero lino, nga kayita ku masomero ga pulayimale n’ekkanisa y’ekigo, gu cul de sac, nga kino kye kivaako obukuumi bw’essomero mu biseera by’obuzibu.
== Ebyafaayo ==
[[:en:Missionaries|Abaminsani]] [[:en:Christianity|abakulisitaayo]] ab’ekibiina kya Church Missionary Society of England baatandikawo essomero lya Gayaza High School ku ttaka eryaweebwayo eri ekkanisa [[Ssekabaka Daudi Cwa II|Kabaka Daudi Cwa II]] (Kabaka wa Buganda) mu Gwoluberyeberye 1905 n’abayizi bana abaali abasooka, era n'erifuuka essomero ly’abawala ery'ekisulo eryasooka mu Uganda.
Ekigendererwa ky’okutandikawo essomero lino kyali kya kutendeka bawala naddala abawala b’abaami b’Obwakabaka [[Buganda|bwa Buganda]], mu bukugu obwo obwandibafudde abakyala abalungi naye ng’olukusa lulina kuva mu bakulembeze b’ennono ab’omu kiseera ekyo. <sup class="noprint Inline-Template" style="margin-left:0.1em; white-space:nowrap;">[ ''<nowiki><span title="The text near this tag may need clarification or removal of jargon. (March 2026)">clarification needed</span></nowiki>'' ]</sup> Kyokka abatandisi baalina ekigendererwa eky’enjawulo: okusomesa abawala nga basinziira ku musingi ogw’Ekikristaayo ogw’amaanyi. Baakitegeera nti engeri esinga obulungi ey’okusimba amakanda mu Bukristaayo kwe kuba ne bamaama Abakristaayo abaana be baamalangako emyaka gyabwe egy’okukula.
Mu ntandikwa, ensoma y'essomero lino yalimu [[Ebyamalimiro|ebyobulimi]], [[:en:Handiwork|okukola emirimu gy'emikono]], [[:en:Child-care|okulabirira abaana]] [[:en:Needlework|n'okutunga]], wamu [[:en:Scripture|ebyawandiikibwa]], [[:en:Reading_(process)|okusoma]], [[:en:Writing|okuwandiika]], [[:en:Arithmetic|okubala]] [[Essomansi|n'ensomansi]] . <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">[ ''<nowiki><span title="This claim needs references to reliable sources. (September 2019)">okujuliza kwetaagisa</span></nowiki>'' ]</sup>
Essomero lya Gayaza High School lyazimbibwa ku ttaka eriweza yiika 140, nga lirimu amayumba asatu: Kikko, Kyawakati ne Manga. Omubala gwayo gwali "Banno" (emikwano). Abawala baasooka kwambala ''ssuuka'' (bed-sheet) nga yunifoomu y’essomero, wadde nga eno yakyusibwa ne bagifuula yunifoomu nga kuliko n’olugoye olw’omulembe gwa Victoria, olufaananako n’olugoye lw’ekinnansi olw’Abaganda oluliwo kati ''bodingi'' ( ''[[gomesi]]'' ). Oluvannyuma, Alfreda Allen (omukulu w’essomero eyatandikawo) yakola dizayini ya yunifoomu empya ng’erina ensingo eneetooloovu, ng’erina emikono emimpi egya Magyar, akabonero akatungiddwako ne langi ez’enjawulo ezikozesebwa okwawula ebibiina.
Mu 1939, ekitundu kya siniya ey’oku ntikko ekitali kitongole kyatandika. Mu 1962, essomero lya siniya lyayawulwa ku lya Pulayimale. Essomero lya Gayaza Junior School lyasigaza ekifo ekikadde ku ludda olw’ebuvanjuba, ate essomero lya siniya, ly'asigaza erinnya eryasooka erya Gayaza High School, n'erifuna amaka ku ludda olw’ebugwanjuba. Bwe baayawukana, essomero lya Gayaza Junior School lyakyusa omubala okuva ku "Banno" ne litandika okugabana omubala gwa Gayaza High School: "Never Give Up". N’ekyavaamu, okuva mu 1963, Hill yafuuka omukulu w’essomero lya Junior School ate Joan Cox ye yali omukulu w’essomero lya siniya.
Okuva ku bawala bana, amasomero gano ag’abalongo gagenze mu maaso ne gafuuka ga nnantamegwa mu by'ensoma mu masomero ga Uganda, nga bw'egongera okuwandiisa abayizi abasoba mu 1,000.
[[File:Gayaza_High_School_administration_block.jpg|alt=Administration Block|thumb|Eyali bbulooka y’okuddukanya emirimu (2017) .]]
Mu kusooka, omuwala yenna, kasita yali muwala w’omutaka mu [[Buganda|Bwakabaka bwa Buganda]], yaweebwanga ekifo ku Gayaza. Oluvannyuma, n’abo abaava mu maka ag'abagagga baasobola okwegatta ku ssomero eryo. Okukkakkana enkola eno yeeyongera okukyuka ng'omuntu alina okuyita ebigezo byabwe ebiwandiike okuyingira Gayaza. Leero eno y’enkola.
== Embeera eriwo kati ==
GHS eri ku musingi [[:en:Church_of_Uganda|gw'ekkanisa]] nga ssomero lya siniya ery’abawala ab'ekisulo era nga liyambibwako gavumenti nga lisomesa Arts ne Sayansi n’ebyokwewumuzaamu omuli emizannyo. <ref name=":0">{{Cite web |title=Gayaza High School |url=http://www.gayazahs.sc.ug |access-date=2017-12-31 |website=www.gayazahs.sc.ug |language=en-US}}</ref>
Essomero lino lirina emitendera gy’ebyenjigiriza egya [[:en:Uganda_Certificate_of_Education|O]] n’egya [[:en:Uganda_Advanced_Certificate_of_Education|A-level]] nga essira liri ku nkulaakulana ey’enjawulo ey’omuntu yenna. Egoberera ensoma y’eggwanga eyeekenneenyezebwa ekitongole ekivunaanyizibwa ku bigezo mu ggwanga ekya Uganda National Examinations Board (UNEB). <ref name=":0">{{Cite web |title=Gayaza High School |url=http://www.gayazahs.sc.ug |access-date=2017-12-31 |website=www.gayazahs.sc.ug |language=en-US}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[http://www.gayazahs.sc.ug "Gayaza High School"]. ''www.gayazahs.sc.ug''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">31 December</span> 2017</span>.</cite></ref>
== Enfuga n’enzirukanya y’emirimu ==
=== Enfuga ===
[[File:Rhoda_Nsibambi_House_at_Gayaza_High_School.jpg|alt=Rhoda Nsibambi House|thumb|Ennyumba ya Rhoda Nsibambi]]
[[:en:Board_of_governors|Olukiiko olufuzi]] lwe lukiiko olufuga essomero era lutondebwawo nga bwe kirambikiddwa mu biragiro by’olukiiko lw’abafuzi b’ebyenjigiriza, akatundu 59 ekitundu (ii) ak’etteeka ly’ebyenjigiriza, 2008. <ref name=":2">{{Cite web |title=Education (Pre-Primary, Primary and Post-Primary) Act, 2008, 2008 {{!}} Uganda Legal Information Institute |url=https://ulii.org/node/24748 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20171231155516/https://ulii.org/node/24748 |archive-date=31 December 2017 |access-date=2017-12-31 |website=ulii.org |language=en}}</ref> Lulimu abantu nga 15 abakiikirira bonna abantu abakwatibwako: olukiiko olufuzi, abazadde, abasomesa, abakozi abatali basomesa, gavumenti z’ebitundu n’abayizi abaaliwo.
=== Enzirukanya y'emirimu ===
Enzirukanya y’essomero eya buli lunaku ekulemberwa akulembera abasomesa (omukulu w’essomero) ng’ayambibwako abamyuka babiri ne dayirekita w’eby’enjigiriza. Waliwo abakulu basatu: akwatibwako ku Lower School (Siniya 1 ne 2), akwatibwako ku Middle School (Siniya 3 ne 4), akwatibwako ku Upper school (Siniya 5 ne 6). Omukyala avunaanyizibwa ku mbeera z'abawala, omusajja avunaanyizibwa ku mbeera z'abalenzi ne house mistress abayambako abakulu ab'okuntikko ku nzirukanya y’essomero. <ref name=":2">{{Cite web |title=Education (Pre-Primary, Primary and Post-Primary) Act, 2008, 2008 {{!}} Uganda Legal Information Institute |url=https://ulii.org/node/24748 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20171231155516/https://ulii.org/node/24748 |archive-date=31 December 2017 |access-date=2017-12-31 |website=ulii.org |language=en}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://web.archive.org/web/20171231155516/https://ulii.org/node/24748 "Education (Pre-Primary, Primary and Post-Primary) Act, 2008, 2008 | Uganda Legal Information Institute"]. ''ulii.org''. Archived from [https://ulii.org/node/24748 the original] on 31 December 2017<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">31 December</span> 2017</span>.</cite></ref>
== Abakulu b’essomero ==
=== Alfreda Allen (omukulu w’essomero eyasooka 1905–1930) ===
Alfreda Allen ye yali omukulu w’essomero lya Gayaza eyasooka mu 1905. Yasindikibwa ekibiina [[:en:Church_Mission_Society|kya Church Mission Society]] (CMS) okwanguya okusoma kw’abawala mu ggwanga, yatuuka mu [[Buganda]] ne Janet Smith, oluvannyuma n’addirirwa Dorothy Allan, Nancy Corby ne Irene Steintz okutandika essomero lino. Mu 1904, ku mulembe gwa [[Ssekabaka Daudi Cwa II|Kabaka Daudi Cwa II]], Sir [[Apollo Kaggwa]], omkungu mu [[Buganda]], yasaba ekibiina kya Church Mission Society ekisangibwa e Bungereza okuggulawo essomero ly’abawala e Gayaza. Kino kyasooka kuwakanyizibwa, kubanga abaami b’omu kiseera ekyo tebaali beetegefu kusasulira kusoma kwa bawala. Okutya kuno, wabula ,kwaggyibwawo olukiiko lw’abakyala olwa CMS, olwatuula mu Bungereza, bwe lwasalawo nti essomero ly’abawala litandikibwe okumpi n’ettaka ly’obuminsani e Gayaza, eryaweebwayo kabaka. Kino nga tekinnabaawo, waaliwo amasomero g’abalenzi matono, olwo ng’abawala baali bakoma kusomesebwa ku by’ekkanisa mu byawandiikibwa ne katekisimu nga beetegekera okubatizibwa. Mu kusiima emirimu gye egy'ekitiibwa, yabbulwamu ekkanisa y’essomero (Alfreda Allen Chapel).
=== Joan Cox (1950-1972) Omuwandiisi w’ebitabo. ===
[[File:Chapel_inside_Gayaza_High_School.jpg|alt=GHS Chapel|thumb|Ekkaniza ya Alfreda Allen]]
Joan Cox yajja mu Gayaza High School mu 1938 ng’akulemberwa Church Mission Society era n’aweereza ng’omukulu w’essomero lya Gayaza High School okumala emyaka 22. Yakola kinene okulaba Gayaza High School ekulaakulana n’okukola obulungi. Mu kiseera kye mwe mwazimbibwa chapel, etterekero ly'ebitabo ne kizimbe ky'okuddukanya emirimu. Obukulembeze bwe obw’amagezi era bwavaako okutandikawo ffaamu y’essomero n’obuwanguzi bw’enteekateeka y’emmere y’oku faamu. Ekimu ku bisulo (Cox) mu ssomero lino lyatuumibwa erinnya lye. Obukulembeze bwe bwatuuka ku buli nsonda za Uganda zonna era bwakyusa eby’enjigiriza by’omwana omuwala mu Uganda. Yawangaala okutuuka ku myaka 100 era yafa nga 14 Ogwokuna 2012.
=== Sheelagh Warren (1972-1990) ===
Sheelagh Warren yali omukulu w’essomero lya Gayaza High School okumala emyaka 18. Yatandikira Cox we yakoma ng'agenze, yalabirira enkulaakulana y’essomero lya siniya okutuuka ku ddaala lya O’ ne A’, okuzimba ebizimbe ebisinga eby’enkalakkalira n’okussaawo erinnya ly’essomero ery'ekitiibwa nga basoma obulungi. Warren yalung’amya essomero lino okuyita mu biseera bya Uganda ebyasinga okubeera eby’akatabanguko - okuyita mu lutalo olwaliwo mu 1979 olwasuula [[Idi Amin]], [[:en:Ugandan_Bush_War|olutalo lw’abayeekera olwa National Resistance Army]] olwamala emyaka etaano olwaleeta [[National Resistance Movement|NRM]] mu buyinza mu 1986. Wadde ng’ebiseera ebyo byali tebirina bukuumi n’ebbula, essomero lyagenda mu maaso n’okutambula obulungi. Warren yaweza emyaka 90 mu Gwekuminogumu 2017, era ekifo kya Warren Computer Center/Laboratory e Gayaza kyabbulwa mu linnya lye.
[[Category:Pages with unreviewed translations]]
q1ns2kyxv6x6r0u0wr8mcw2ixpwvx8d
47685
47684
2026-04-24T11:18:16Z
Charles Kalanzi
9748
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1342265269|Gayaza High School]]"
47685
wikitext
text/x-wiki
'''Gayaza High School''' ly'essomero erisinga obukadde mu [[Yuganda|Uganda]] nga ly'abaana bawala bokka nga b'akisulo okuva ku Siniya esooka okutuuka ku Siniya eyoomukaaga. Essomero lino liri ju musingi [[:en:Church_of_Uganda|gw'ekkanisa]], liyambibwako [[:en:Government_of_Uganda|gavumenti]] era nga lyakkirizibwa okukola [[:en:Ministry_of_Education_and_Sports_(Uganda)|minisitule y’ebyenjigiriza, ssaayansi, tekinologiya n’emizannyo]] . <ref>{{Cite web |last=Musasizi |first=Simon |date=1 June 2011 |title=Cover Story: Gayaza Old Girls Colourfully Honour Their Mentor |url=http://www.observer.ug/index.php?option=com_content&view=article&id=13654:cover-story-gayaza-old-girls-colourfully-honour-their-mentor |access-date=21 July 2014 |publisher=[[Daily Monitor]]}}</ref>
== Ekifo ==
Essomero lino lisangibwa mu kabuga [[Gayaza]], Gayaza Zooni B Local Council One (LC1), [[Kasangati]] town council,essaza Kyadondo, mu disityulikiti y'e [[Wakiso (disitulikit)|Wakiso]], kkiromita 19 (mailo 12) obukiikakkono bw'obuvanjuba bwa [[Kampala]], ekibuga ekikulu ekya Uganda. <ref>{{Cite web |last=Globefeed.com |date=31 December 2017 |title=Distance between Post Office Building, Kampala Road, Kampala, Uganda and Gayaza High School, Gayaza - Zirobwe Road, Kabanyoro, Central Region, Uganda |url=https://distancecalculator.globefeed.com/Uganda_Distance_Result.asp?fromplace=Post%20Office%20Building%2C%20Kampala%20Road%2C%20Kampala%2C%20Uganda&toplace=Gayaza%20High%20School%2C%20Gayaza%20-%20Zirobwe%20Road%2C%20Kabanyoro%2C%20Central%20Region%2C%20Uganda&dt1=ChIJXyfX9IC8fRcRorrkbY-nufI&dt2=ChIJZZwnT-uzfRcRoJO3NJ184EY |access-date=31 December 2017 |publisher=Globefeed.com}}</ref>
Essomero lya Gayaza High School liweza yiika 104.76 ku lusozi oluwanvu nga luliko ekikko era nga liri ku buwanvu bwa ffuuti 3,800 waggulu w’obugulumivu bw’ennyanja. Mu bukiikakkono, lirina ensalo n’ekitongole ekinoonyereza ku by’obulimi [[Makerere University, Uganda|ekya Makerere University]] Agricultural Research Institute ne Kabanyolo (University Farm), ate mu bugwanjuba lirina ensalo n’ekyalo Makenke, ekyawuddwamu oluguudo lwa [[Gayaza]] – [[Ziroobwe|Zirobwe]] .
Ekitundu ekiri ebuvanjuba wakati wa ffaamu y’essomero n’oluguudo oluva e Kampala okutuuka e [[Kalagi, Mukono]] kye kyalo Kyetume. Mu bukiikaddyo essomero lino liri ku nsalo n’essomero lya Gayaza Junior School, ekkanisa y’ekigo n’ekitundu kya Gayaza Trading Centre. Mu kifo kino, oluguudo olukulu oluva e Kampala luyitamu, oluguudo olumu olugenda e Kalagi mu [[Mukono (disitulikit)|Disitulikiti y’e Mukono]] ate olulala ne lugenda ku National Crops Resources Research Institute (NaCRRI) e [[:en:Namulonge|Namulonge]], ne lweyongerayo e [[Ziroobwe]] .
Akakuubo akali wakati w’enguudo ebbiri ezigenda ku ssomero lino, nga kayita ku masomero ga pulayimale n’ekkanisa y’ekigo, gu cul de sac, nga kino kye kivaako obukuumi bw’essomero mu biseera by’obuzibu.
== Ebyafaayo ==
[[:en:Missionaries|Abaminsani]] [[:en:Christianity|abakulisitaayo]] ab’ekibiina kya Church Missionary Society of England baatandikawo essomero lya Gayaza High School ku ttaka eryaweebwayo eri ekkanisa [[Ssekabaka Daudi Cwa II|Kabaka Daudi Cwa II]] (Kabaka wa Buganda) mu Gwoluberyeberye 1905 n’abayizi bana abaali abasooka, era n'erifuuka essomero ly’abawala ery'ekisulo eryasooka mu Uganda.
Ekigendererwa ky’okutandikawo essomero lino kyali kya kutendeka bawala naddala abawala b’abaami b’Obwakabaka [[Buganda|bwa Buganda]], mu bukugu obwo obwandibafudde abakyala abalungi naye ng’olukusa lulina kuva mu bakulembeze b’ennono ab’omu kiseera ekyo. <sup class="noprint Inline-Template" style="margin-left:0.1em; white-space:nowrap;">[ ''<nowiki><span title="The text near this tag may need clarification or removal of jargon. (March 2026)">clarification needed</span></nowiki>'' ]</sup> Kyokka abatandisi baalina ekigendererwa eky’enjawulo: okusomesa abawala nga basinziira ku musingi ogw’Ekikristaayo ogw’amaanyi. Baakitegeera nti engeri esinga obulungi ey’okusimba amakanda mu Bukristaayo kwe kuba ne bamaama Abakristaayo abaana be baamalangako emyaka gyabwe egy’okukula.
Mu ntandikwa, ensoma y'essomero lino yalimu [[Ebyamalimiro|ebyobulimi]], [[:en:Handiwork|okukola emirimu gy'emikono]], [[:en:Child-care|okulabirira abaana]] [[:en:Needlework|n'okutunga]], wamu [[:en:Scripture|ebyawandiikibwa]], [[:en:Reading_(process)|okusoma]], [[:en:Writing|okuwandiika]], [[:en:Arithmetic|okubala]] [[Essomansi|n'ensomansi]] . <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">[ ''<nowiki><span title="This claim needs references to reliable sources. (September 2019)">okujuliza kwetaagisa</span></nowiki>'' ]</sup>
Essomero lya Gayaza High School lyazimbibwa ku ttaka eriweza yiika 140, nga lirimu amayumba asatu: Kikko, Kyawakati ne Manga. Omubala gwayo gwali "Banno" (emikwano). Abawala baasooka kwambala ''ssuuka'' (bed-sheet) nga yunifoomu y’essomero, wadde nga eno yakyusibwa ne bagifuula yunifoomu nga kuliko n’olugoye olw’omulembe gwa Victoria, olufaananako n’olugoye lw’ekinnansi olw’Abaganda oluliwo kati ''bodingi'' ( ''[[gomesi]]'' ). Oluvannyuma, Alfreda Allen (omukulu w’essomero eyatandikawo) yakola dizayini ya yunifoomu empya ng’erina ensingo eneetooloovu, ng’erina emikono emimpi egya Magyar, akabonero akatungiddwako ne langi ez’enjawulo ezikozesebwa okwawula ebibiina.
Mu 1939, ekitundu kya siniya ey’oku ntikko ekitali kitongole kyatandika. Mu 1962, essomero lya siniya lyayawulwa ku lya Pulayimale. Essomero lya Gayaza Junior School lyasigaza ekifo ekikadde ku ludda olw’ebuvanjuba, ate essomero lya siniya, ly'asigaza erinnya eryasooka erya Gayaza High School, n'erifuna amaka ku ludda olw’ebugwanjuba. Bwe baayawukana, essomero lya Gayaza Junior School lyakyusa omubala okuva ku "Banno" ne litandika okugabana omubala gwa Gayaza High School: "Never Give Up". N’ekyavaamu, okuva mu 1963, Hill yafuuka omukulu w’essomero lya Junior School ate Joan Cox ye yali omukulu w’essomero lya siniya.
Okuva ku bawala bana, amasomero gano ag’abalongo gagenze mu maaso ne gafuuka ga nnantamegwa mu by'ensoma mu masomero ga Uganda, nga bw'egongera okuwandiisa abayizi abasoba mu 1,000.
[[File:Gayaza_High_School_administration_block.jpg|alt=Administration Block|thumb|Eyali bbulooka y’okuddukanya emirimu (2017) .]]
Mu kusooka, omuwala yenna, kasita yali muwala w’omutaka mu [[Buganda|Bwakabaka bwa Buganda]], yaweebwanga ekifo ku Gayaza. Oluvannyuma, n’abo abaava mu maka ag'abagagga baasobola okwegatta ku ssomero eryo. Okukkakkana enkola eno yeeyongera okukyuka ng'omuntu alina okuyita ebigezo byabwe ebiwandiike okuyingira Gayaza. Leero eno y’enkola.
== Embeera eriwo kati ==
GHS eri ku musingi [[:en:Church_of_Uganda|gw'ekkanisa]] nga ssomero lya siniya ery’abawala ab'ekisulo era nga liyambibwako gavumenti nga lisomesa Arts ne Sayansi n’ebyokwewumuzaamu omuli emizannyo. <ref name=":0">{{Cite web |title=Gayaza High School |url=http://www.gayazahs.sc.ug |access-date=2017-12-31 |website=www.gayazahs.sc.ug |language=en-US}}</ref>
Essomero lino lirina emitendera gy’ebyenjigiriza egya [[:en:Uganda_Certificate_of_Education|O]] n’egya [[:en:Uganda_Advanced_Certificate_of_Education|A-level]] nga essira liri ku nkulaakulana ey’enjawulo ey’omuntu yenna. Egoberera ensoma y’eggwanga eyeekenneenyezebwa ekitongole ekivunaanyizibwa ku bigezo mu ggwanga ekya Uganda National Examinations Board (UNEB). <ref name=":0">{{Cite web |title=Gayaza High School |url=http://www.gayazahs.sc.ug |access-date=2017-12-31 |website=www.gayazahs.sc.ug |language=en-US}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[http://www.gayazahs.sc.ug "Gayaza High School"]. ''www.gayazahs.sc.ug''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">31 December</span> 2017</span>.</cite></ref>
== Enfuga n’enzirukanya y’emirimu ==
=== Enfuga ===
[[File:Rhoda_Nsibambi_House_at_Gayaza_High_School.jpg|alt=Rhoda Nsibambi House|thumb|Ennyumba ya Rhoda Nsibambi]]
[[:en:Board_of_governors|Olukiiko olufuzi]] lwe lukiiko olufuga essomero era lutondebwawo nga bwe kirambikiddwa mu biragiro by’olukiiko lw’abafuzi b’ebyenjigiriza, akatundu 59 ekitundu (ii) ak’etteeka ly’ebyenjigiriza, 2008. <ref name=":2">{{Cite web |title=Education (Pre-Primary, Primary and Post-Primary) Act, 2008, 2008 {{!}} Uganda Legal Information Institute |url=https://ulii.org/node/24748 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20171231155516/https://ulii.org/node/24748 |archive-date=31 December 2017 |access-date=2017-12-31 |website=ulii.org |language=en}}</ref> Lulimu abantu nga 15 abakiikirira bonna abantu abakwatibwako: olukiiko olufuzi, abazadde, abasomesa, abakozi abatali basomesa, gavumenti z’ebitundu n’abayizi abaaliwo.
=== Enzirukanya y'emirimu ===
Enzirukanya y’essomero eya buli lunaku ekulemberwa akulembera abasomesa (omukulu w’essomero) ng’ayambibwako abamyuka babiri ne dayirekita w’eby’enjigiriza. Waliwo abakulu basatu: akwatibwako ku Lower School (Siniya 1 ne 2), akwatibwako ku Middle School (Siniya 3 ne 4), akwatibwako ku Upper school (Siniya 5 ne 6). Omukyala avunaanyizibwa ku mbeera z'abawala, omusajja avunaanyizibwa ku mbeera z'abalenzi ne house mistress abayambako abakulu ab'okuntikko ku nzirukanya y’essomero. <ref name=":2">{{Cite web |title=Education (Pre-Primary, Primary and Post-Primary) Act, 2008, 2008 {{!}} Uganda Legal Information Institute |url=https://ulii.org/node/24748 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20171231155516/https://ulii.org/node/24748 |archive-date=31 December 2017 |access-date=2017-12-31 |website=ulii.org |language=en}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://web.archive.org/web/20171231155516/https://ulii.org/node/24748 "Education (Pre-Primary, Primary and Post-Primary) Act, 2008, 2008 | Uganda Legal Information Institute"]. ''ulii.org''. Archived from [https://ulii.org/node/24748 the original] on 31 December 2017<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">31 December</span> 2017</span>.</cite></ref>
== Abakulu b’essomero ==
=== Alfreda Allen (omukulu w’essomero eyasooka 1905–1930) ===
Alfreda Allen ye yali omukulu w’essomero lya Gayaza eyasooka mu 1905. Yasindikibwa ekibiina [[:en:Church_Mission_Society|kya Church Mission Society]] (CMS) okwanguya okusoma kw’abawala mu ggwanga, yatuuka mu [[Buganda]] ne Janet Smith, oluvannyuma n’addirirwa Dorothy Allan, Nancy Corby ne Irene Steintz okutandika essomero lino. Mu 1904, ku mulembe gwa [[Ssekabaka Daudi Cwa II|Kabaka Daudi Cwa II]], Sir [[Apollo Kaggwa]], omkungu mu [[Buganda]], yasaba ekibiina kya Church Mission Society ekisangibwa e Bungereza okuggulawo essomero ly’abawala e Gayaza. Kino kyasooka kuwakanyizibwa, kubanga abaami b’omu kiseera ekyo tebaali beetegefu kusasulira kusoma kwa bawala. Okutya kuno, wabula ,kwaggyibwawo olukiiko lw’abakyala olwa CMS, olwatuula mu Bungereza, bwe lwasalawo nti essomero ly’abawala litandikibwe okumpi n’ettaka ly’obuminsani e Gayaza, eryaweebwayo kabaka. Kino nga tekinnabaawo, waaliwo amasomero g’abalenzi matono, olwo ng’abawala baali bakoma kusomesebwa ku by’ekkanisa mu byawandiikibwa ne katekisimu nga beetegekera okubatizibwa. Mu kusiima emirimu gye egy'ekitiibwa, yabbulwamu ekkanisa y’essomero (Alfreda Allen Chapel).
=== Joan Cox (1950-1972) Omuwandiisi w’ebitabo. ===
[[File:Chapel_inside_Gayaza_High_School.jpg|alt=GHS Chapel|thumb|Ekkaniza ya Alfreda Allen]]
Joan Cox yajja mu Gayaza High School mu 1938 ng’akulemberwa Church Mission Society era n’aweereza ng’omukulu w’essomero lya Gayaza High School okumala emyaka 22. Yakola kinene okulaba Gayaza High School ekulaakulana n’okukola obulungi. Mu kiseera kye mwe mwazimbibwa chapel, etterekero ly'ebitabo ne kizimbe ky'okuddukanya emirimu. Obukulembeze bwe obw’amagezi era bwavaako okutandikawo ffaamu y’essomero n’obuwanguzi bw’enteekateeka y’emmere y’oku faamu. Ekimu ku bisulo (Cox) mu ssomero lino lyatuumibwa erinnya lye. Obukulembeze bwe bwatuuka ku buli nsonda za Uganda zonna era bwakyusa eby’enjigiriza by’omwana omuwala mu Uganda. Yawangaala okutuuka ku myaka 100 era yafa nga 14 Ogwokuna 2012.
=== Sheelagh Warren (1972-1990) ===
Sheelagh Warren yali omukulu w’essomero lya Gayaza High School okumala emyaka 18. Yatandikira Cox we yakoma ng'agenze, yalabirira enkulaakulana y’essomero lya siniya okutuuka ku ddaala lya O’ ne A’, okuzimba ebizimbe ebisinga eby’enkalakkalira n’okussaawo erinnya ly’essomero ery'ekitiibwa nga basoma obulungi. Warren yalung’amya essomero lino okuyita mu biseera bya Uganda ebyasinga okubeera eby’akatabanguko - okuyita mu lutalo olwaliwo mu 1979 olwasuula [[Idi Amin]], [[:en:Ugandan_Bush_War|olutalo lw’abayeekera olwa National Resistance Army]] olwamala emyaka etaano olwaleeta [[National Resistance Movement|NRM]] mu buyinza mu 1986. Wadde ng’ebiseera ebyo byali tebirina bukuumi n’ebbula, essomero lyagenda mu maaso n’okutambula obulungi. Warren yaweza emyaka 90 mu Gwekuminogumu 2017, era ekifo kya Warren Computer Center/Laboratory e Gayaza kyabbulwa mu linnya lye.
=== Ruth Nvumetta Kavuma (1990–2002) ===
"Okubeera omukulu w'essomero lya Gayaza High School Omufirika eyasooka n'okumalayo emyaka 11 oboolyawo kye kyasinga okuntuukako", [[Nvumetta Ruth Kavuma|Ruth Kavuma]] bw'awandiika mu kimu ku bitabo bye eby'ebijjukizo. "Enkyukakyuka mu bukulembeze yakolebwa bulungi nnyo. mukyala Warren yali awandiise buli kikolenwa mu kitabo kye yankwasa, ng'ampa okulungamya ku byonna ebikwata ku bikolebwa mu myezi ki egy'omwaka. Kyannyamba nnyo mu nsonga z'okubeera n'obukulembeze obulungi kw'otadde n'okukuuma omutindo gw'essomero." Kavuma bwe yava e Gayaza, yeegatta ku byobufuzi era [[:en:List_of_members_of_the_eighth_Parliament_of_Uganda|n’aweereza ng’omubaka wa Palamenti okumala emyaka egiwerako]] . <ref name=":0">{{Cite web |title=Gayaza High School |url=http://www.gayazahs.sc.ug |access-date=2017-12-31 |website=www.gayazahs.sc.ug |language=en-US}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[http://www.gayazahs.sc.ug "Gayaza High School"]. ''www.gayazahs.sc.ug''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">31 December</span> 2017</span>.</cite></ref>
[[Category:Pages with unreviewed translations]]
p0edgt66q1ahzb8cbelpgpaodezt8hq
47686
47685
2026-04-24T11:23:13Z
Charles Kalanzi
9748
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1342265269|Gayaza High School]]"
47686
wikitext
text/x-wiki
'''Gayaza High School''' ly'essomero erisinga obukadde mu [[Yuganda|Uganda]] nga ly'abaana bawala bokka nga b'akisulo okuva ku Siniya esooka okutuuka ku Siniya eyoomukaaga. Essomero lino liri ju musingi [[:en:Church_of_Uganda|gw'ekkanisa]], liyambibwako [[:en:Government_of_Uganda|gavumenti]] era nga lyakkirizibwa okukola [[:en:Ministry_of_Education_and_Sports_(Uganda)|minisitule y’ebyenjigiriza, ssaayansi, tekinologiya n’emizannyo]] . <ref>{{Cite web |last=Musasizi |first=Simon |date=1 June 2011 |title=Cover Story: Gayaza Old Girls Colourfully Honour Their Mentor |url=http://www.observer.ug/index.php?option=com_content&view=article&id=13654:cover-story-gayaza-old-girls-colourfully-honour-their-mentor |access-date=21 July 2014 |publisher=[[Daily Monitor]]}}</ref>
== Ekifo ==
Essomero lino lisangibwa mu kabuga [[Gayaza]], Gayaza Zooni B Local Council One (LC1), [[Kasangati]] town council,essaza Kyadondo, mu disityulikiti y'e [[Wakiso (disitulikit)|Wakiso]], kkiromita 19 (mailo 12) obukiikakkono bw'obuvanjuba bwa [[Kampala]], ekibuga ekikulu ekya Uganda. <ref>{{Cite web |last=Globefeed.com |date=31 December 2017 |title=Distance between Post Office Building, Kampala Road, Kampala, Uganda and Gayaza High School, Gayaza - Zirobwe Road, Kabanyoro, Central Region, Uganda |url=https://distancecalculator.globefeed.com/Uganda_Distance_Result.asp?fromplace=Post%20Office%20Building%2C%20Kampala%20Road%2C%20Kampala%2C%20Uganda&toplace=Gayaza%20High%20School%2C%20Gayaza%20-%20Zirobwe%20Road%2C%20Kabanyoro%2C%20Central%20Region%2C%20Uganda&dt1=ChIJXyfX9IC8fRcRorrkbY-nufI&dt2=ChIJZZwnT-uzfRcRoJO3NJ184EY |access-date=31 December 2017 |publisher=Globefeed.com}}</ref>
Essomero lya Gayaza High School liweza yiika 104.76 ku lusozi oluwanvu nga luliko ekikko era nga liri ku buwanvu bwa ffuuti 3,800 waggulu w’obugulumivu bw’ennyanja. Mu bukiikakkono, lirina ensalo n’ekitongole ekinoonyereza ku by’obulimi [[Makerere University, Uganda|ekya Makerere University]] Agricultural Research Institute ne Kabanyolo (University Farm), ate mu bugwanjuba lirina ensalo n’ekyalo Makenke, ekyawuddwamu oluguudo lwa [[Gayaza]] – [[Ziroobwe|Zirobwe]] .
Ekitundu ekiri ebuvanjuba wakati wa ffaamu y’essomero n’oluguudo oluva e Kampala okutuuka e [[Kalagi, Mukono]] kye kyalo Kyetume. Mu bukiikaddyo essomero lino liri ku nsalo n’essomero lya Gayaza Junior School, ekkanisa y’ekigo n’ekitundu kya Gayaza Trading Centre. Mu kifo kino, oluguudo olukulu oluva e Kampala luyitamu, oluguudo olumu olugenda e Kalagi mu [[Mukono (disitulikit)|Disitulikiti y’e Mukono]] ate olulala ne lugenda ku National Crops Resources Research Institute (NaCRRI) e [[:en:Namulonge|Namulonge]], ne lweyongerayo e [[Ziroobwe]] .
Akakuubo akali wakati w’enguudo ebbiri ezigenda ku ssomero lino, nga kayita ku masomero ga pulayimale n’ekkanisa y’ekigo, gu cul de sac, nga kino kye kivaako obukuumi bw’essomero mu biseera by’obuzibu.
== Ebyafaayo ==
[[:en:Missionaries|Abaminsani]] [[:en:Christianity|abakulisitaayo]] ab’ekibiina kya Church Missionary Society of England baatandikawo essomero lya Gayaza High School ku ttaka eryaweebwayo eri ekkanisa [[Ssekabaka Daudi Cwa II|Kabaka Daudi Cwa II]] (Kabaka wa Buganda) mu Gwoluberyeberye 1905 n’abayizi bana abaali abasooka, era n'erifuuka essomero ly’abawala ery'ekisulo eryasooka mu Uganda.
Ekigendererwa ky’okutandikawo essomero lino kyali kya kutendeka bawala naddala abawala b’abaami b’Obwakabaka [[Buganda|bwa Buganda]], mu bukugu obwo obwandibafudde abakyala abalungi naye ng’olukusa lulina kuva mu bakulembeze b’ennono ab’omu kiseera ekyo. <sup class="noprint Inline-Template" style="margin-left:0.1em; white-space:nowrap;">[ ''<nowiki><span title="The text near this tag may need clarification or removal of jargon. (March 2026)">clarification needed</span></nowiki>'' ]</sup> Kyokka abatandisi baalina ekigendererwa eky’enjawulo: okusomesa abawala nga basinziira ku musingi ogw’Ekikristaayo ogw’amaanyi. Baakitegeera nti engeri esinga obulungi ey’okusimba amakanda mu Bukristaayo kwe kuba ne bamaama Abakristaayo abaana be baamalangako emyaka gyabwe egy’okukula.
Mu ntandikwa, ensoma y'essomero lino yalimu [[Ebyamalimiro|ebyobulimi]], [[:en:Handiwork|okukola emirimu gy'emikono]], [[:en:Child-care|okulabirira abaana]] [[:en:Needlework|n'okutunga]], wamu [[:en:Scripture|ebyawandiikibwa]], [[:en:Reading_(process)|okusoma]], [[:en:Writing|okuwandiika]], [[:en:Arithmetic|okubala]] [[Essomansi|n'ensomansi]] . <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">[ ''<nowiki><span title="This claim needs references to reliable sources. (September 2019)">okujuliza kwetaagisa</span></nowiki>'' ]</sup>
Essomero lya Gayaza High School lyazimbibwa ku ttaka eriweza yiika 140, nga lirimu amayumba asatu: Kikko, Kyawakati ne Manga. Omubala gwayo gwali "Banno" (emikwano). Abawala baasooka kwambala ''ssuuka'' (bed-sheet) nga yunifoomu y’essomero, wadde nga eno yakyusibwa ne bagifuula yunifoomu nga kuliko n’olugoye olw’omulembe gwa Victoria, olufaananako n’olugoye lw’ekinnansi olw’Abaganda oluliwo kati ''bodingi'' ( ''[[gomesi]]'' ). Oluvannyuma, Alfreda Allen (omukulu w’essomero eyatandikawo) yakola dizayini ya yunifoomu empya ng’erina ensingo eneetooloovu, ng’erina emikono emimpi egya Magyar, akabonero akatungiddwako ne langi ez’enjawulo ezikozesebwa okwawula ebibiina.
Mu 1939, ekitundu kya siniya ey’oku ntikko ekitali kitongole kyatandika. Mu 1962, essomero lya siniya lyayawulwa ku lya Pulayimale. Essomero lya Gayaza Junior School lyasigaza ekifo ekikadde ku ludda olw’ebuvanjuba, ate essomero lya siniya, ly'asigaza erinnya eryasooka erya Gayaza High School, n'erifuna amaka ku ludda olw’ebugwanjuba. Bwe baayawukana, essomero lya Gayaza Junior School lyakyusa omubala okuva ku "Banno" ne litandika okugabana omubala gwa Gayaza High School: "Never Give Up". N’ekyavaamu, okuva mu 1963, Hill yafuuka omukulu w’essomero lya Junior School ate Joan Cox ye yali omukulu w’essomero lya siniya.
Okuva ku bawala bana, amasomero gano ag’abalongo gagenze mu maaso ne gafuuka ga nnantamegwa mu by'ensoma mu masomero ga Uganda, nga bw'egongera okuwandiisa abayizi abasoba mu 1,000.
[[File:Gayaza_High_School_administration_block.jpg|alt=Administration Block|thumb|Eyali bbulooka y’okuddukanya emirimu (2017) .]]
Mu kusooka, omuwala yenna, kasita yali muwala w’omutaka mu [[Buganda|Bwakabaka bwa Buganda]], yaweebwanga ekifo ku Gayaza. Oluvannyuma, n’abo abaava mu maka ag'abagagga baasobola okwegatta ku ssomero eryo. Okukkakkana enkola eno yeeyongera okukyuka ng'omuntu alina okuyita ebigezo byabwe ebiwandiike okuyingira Gayaza. Leero eno y’enkola.
== Embeera eriwo kati ==
GHS eri ku musingi [[:en:Church_of_Uganda|gw'ekkanisa]] nga ssomero lya siniya ery’abawala ab'ekisulo era nga liyambibwako gavumenti nga lisomesa Arts ne Sayansi n’ebyokwewumuzaamu omuli emizannyo. <ref name=":0">{{Cite web |title=Gayaza High School |url=http://www.gayazahs.sc.ug |access-date=2017-12-31 |website=www.gayazahs.sc.ug |language=en-US}}</ref>
Essomero lino lirina emitendera gy’ebyenjigiriza egya [[:en:Uganda_Certificate_of_Education|O]] n’egya [[:en:Uganda_Advanced_Certificate_of_Education|A-level]] nga essira liri ku nkulaakulana ey’enjawulo ey’omuntu yenna. Egoberera ensoma y’eggwanga eyeekenneenyezebwa ekitongole ekivunaanyizibwa ku bigezo mu ggwanga ekya Uganda National Examinations Board (UNEB). <ref name=":0">{{Cite web |title=Gayaza High School |url=http://www.gayazahs.sc.ug |access-date=2017-12-31 |website=www.gayazahs.sc.ug |language=en-US}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[http://www.gayazahs.sc.ug "Gayaza High School"]. ''www.gayazahs.sc.ug''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">31 December</span> 2017</span>.</cite></ref>
== Enfuga n’enzirukanya y’emirimu ==
=== Enfuga ===
[[File:Rhoda_Nsibambi_House_at_Gayaza_High_School.jpg|alt=Rhoda Nsibambi House|thumb|Ennyumba ya Rhoda Nsibambi]]
[[:en:Board_of_governors|Olukiiko olufuzi]] lwe lukiiko olufuga essomero era lutondebwawo nga bwe kirambikiddwa mu biragiro by’olukiiko lw’abafuzi b’ebyenjigiriza, akatundu 59 ekitundu (ii) ak’etteeka ly’ebyenjigiriza, 2008. <ref name=":2">{{Cite web |title=Education (Pre-Primary, Primary and Post-Primary) Act, 2008, 2008 {{!}} Uganda Legal Information Institute |url=https://ulii.org/node/24748 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20171231155516/https://ulii.org/node/24748 |archive-date=31 December 2017 |access-date=2017-12-31 |website=ulii.org |language=en}}</ref> Lulimu abantu nga 15 abakiikirira bonna abantu abakwatibwako: olukiiko olufuzi, abazadde, abasomesa, abakozi abatali basomesa, gavumenti z’ebitundu n’abayizi abaaliwo.
=== Enzirukanya y'emirimu ===
Enzirukanya y’essomero eya buli lunaku ekulemberwa akulembera abasomesa (omukulu w’essomero) ng’ayambibwako abamyuka babiri ne dayirekita w’eby’enjigiriza. Waliwo abakulu basatu: akwatibwako ku Lower School (Siniya 1 ne 2), akwatibwako ku Middle School (Siniya 3 ne 4), akwatibwako ku Upper school (Siniya 5 ne 6). Omukyala avunaanyizibwa ku mbeera z'abawala, omusajja avunaanyizibwa ku mbeera z'abalenzi ne house mistress abayambako abakulu ab'okuntikko ku nzirukanya y’essomero. <ref name=":2">{{Cite web |title=Education (Pre-Primary, Primary and Post-Primary) Act, 2008, 2008 {{!}} Uganda Legal Information Institute |url=https://ulii.org/node/24748 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20171231155516/https://ulii.org/node/24748 |archive-date=31 December 2017 |access-date=2017-12-31 |website=ulii.org |language=en}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://web.archive.org/web/20171231155516/https://ulii.org/node/24748 "Education (Pre-Primary, Primary and Post-Primary) Act, 2008, 2008 | Uganda Legal Information Institute"]. ''ulii.org''. Archived from [https://ulii.org/node/24748 the original] on 31 December 2017<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">31 December</span> 2017</span>.</cite></ref>
== Abakulu b’essomero ==
=== Alfreda Allen (omukulu w’essomero eyasooka 1905–1930) ===
Alfreda Allen ye yali omukulu w’essomero lya Gayaza eyasooka mu 1905. Yasindikibwa ekibiina [[:en:Church_Mission_Society|kya Church Mission Society]] (CMS) okwanguya okusoma kw’abawala mu ggwanga, yatuuka mu [[Buganda]] ne Janet Smith, oluvannyuma n’addirirwa Dorothy Allan, Nancy Corby ne Irene Steintz okutandika essomero lino. Mu 1904, ku mulembe gwa [[Ssekabaka Daudi Cwa II|Kabaka Daudi Cwa II]], Sir [[Apollo Kaggwa]], omkungu mu [[Buganda]], yasaba ekibiina kya Church Mission Society ekisangibwa e Bungereza okuggulawo essomero ly’abawala e Gayaza. Kino kyasooka kuwakanyizibwa, kubanga abaami b’omu kiseera ekyo tebaali beetegefu kusasulira kusoma kwa bawala. Okutya kuno, wabula ,kwaggyibwawo olukiiko lw’abakyala olwa CMS, olwatuula mu Bungereza, bwe lwasalawo nti essomero ly’abawala litandikibwe okumpi n’ettaka ly’obuminsani e Gayaza, eryaweebwayo kabaka. Kino nga tekinnabaawo, waaliwo amasomero g’abalenzi matono, olwo ng’abawala baali bakoma kusomesebwa ku by’ekkanisa mu byawandiikibwa ne katekisimu nga beetegekera okubatizibwa. Mu kusiima emirimu gye egy'ekitiibwa, yabbulwamu ekkanisa y’essomero (Alfreda Allen Chapel).
=== Joan Cox (1950-1972) Omuwandiisi w’ebitabo. ===
[[File:Chapel_inside_Gayaza_High_School.jpg|alt=GHS Chapel|thumb|Ekkaniza ya Alfreda Allen]]
Joan Cox yajja mu Gayaza High School mu 1938 ng’akulemberwa Church Mission Society era n’aweereza ng’omukulu w’essomero lya Gayaza High School okumala emyaka 22. Yakola kinene okulaba Gayaza High School ekulaakulana n’okukola obulungi. Mu kiseera kye mwe mwazimbibwa chapel, etterekero ly'ebitabo ne kizimbe ky'okuddukanya emirimu. Obukulembeze bwe obw’amagezi era bwavaako okutandikawo ffaamu y’essomero n’obuwanguzi bw’enteekateeka y’emmere y’oku faamu. Ekimu ku bisulo (Cox) mu ssomero lino lyatuumibwa erinnya lye. Obukulembeze bwe bwatuuka ku buli nsonda za Uganda zonna era bwakyusa eby’enjigiriza by’omwana omuwala mu Uganda. Yawangaala okutuuka ku myaka 100 era yafa nga 14 Ogwokuna 2012.
=== Sheelagh Warren (1972-1990) ===
Sheelagh Warren yali omukulu w’essomero lya Gayaza High School okumala emyaka 18. Yatandikira Cox we yakoma ng'agenze, yalabirira enkulaakulana y’essomero lya siniya okutuuka ku ddaala lya O’ ne A’, okuzimba ebizimbe ebisinga eby’enkalakkalira n’okussaawo erinnya ly’essomero ery'ekitiibwa nga basoma obulungi. Warren yalung’amya essomero lino okuyita mu biseera bya Uganda ebyasinga okubeera eby’akatabanguko - okuyita mu lutalo olwaliwo mu 1979 olwasuula [[Idi Amin]], [[:en:Ugandan_Bush_War|olutalo lw’abayeekera olwa National Resistance Army]] olwamala emyaka etaano olwaleeta [[National Resistance Movement|NRM]] mu buyinza mu 1986. Wadde ng’ebiseera ebyo byali tebirina bukuumi n’ebbula, essomero lyagenda mu maaso n’okutambula obulungi. Warren yaweza emyaka 90 mu Gwekuminogumu 2017, era ekifo kya Warren Computer Center/Laboratory e Gayaza kyabbulwa mu linnya lye.
=== Ruth Nvumetta Kavuma (1990–2002) ===
"Okubeera omukulu w'essomero lya Gayaza High School Omufirika eyasooka n'okumalayo emyaka 11 oboolyawo kye kyasinga okuntuukako", [[Nvumetta Ruth Kavuma|Ruth Kavuma]] bw'awandiika mu kimu ku bitabo bye eby'ebijjukizo. "Enkyukakyuka mu bukulembeze yakolebwa bulungi nnyo. mukyala Warren yali awandiise buli kikolenwa mu kitabo kye yankwasa, ng'ampa okulungamya ku byonna ebikwata ku bikolebwa mu myezi ki egy'omwaka. Kyannyamba nnyo mu nsonga z'okubeera n'obukulembeze obulungi kw'otadde n'okukuuma omutindo gw'essomero." Kavuma bwe yava e Gayaza, yeegatta ku byobufuzi era [[:en:List_of_members_of_the_eighth_Parliament_of_Uganda|n’aweereza ng’omubaka wa Palamenti okumala emyaka egiwerako]] . <ref name=":0">{{Cite web |title=Gayaza High School |url=http://www.gayazahs.sc.ug |access-date=2017-12-31 |website=www.gayazahs.sc.ug |language=en-US}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[http://www.gayazahs.sc.ug "Gayaza High School"]. ''www.gayazahs.sc.ug''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">31 December</span> 2017</span>.</cite></ref>
=== Joy Male (2002–2006) ===
Joy Male yafuuka omukulu w’essomero lya Gayaza High School mu Gwomunaana 2002 oluvannyuma lwa Kavuma okugenda n’asigalayo okutuusa mu Gwokuna 2006, bwe yawummula[[:en:Civil_service|emirimu gya gavumenti]] ng’awezezza emyaka 60 egy’obukulu. Yalina omukululo ww'okukulira essomero lya Nakasero Secondary School, [[:en:Mengo_Senior_School|Mengo Senior School]] ne [[Makerere College School]] nga tannaba kwegatta ku Gayaza. Ekimu ku kyamusoomooza kwe kubeera omukozi omupya, ate ng’oli mukulu w'essomero. Mu bukulembeze bwe, okuzimba ekisulo kya Rhoda Nsibambi kwaggwa, okuzimba bbulooka y’ekibiina kya Ruth Nvumetta Kavuma ne kutandika era ye yalabirira pulojekiti eziwerako ez’okuddaabiriza ebizimbe by’essomero. <ref name=":0">{{Cite web |title=Gayaza High School |url=http://www.gayazahs.sc.ug |access-date=2017-12-31 |website=www.gayazahs.sc.ug |language=en-US}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[http://www.gayazahs.sc.ug "Gayaza High School"]. ''www.gayazahs.sc.ug''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">31 December</span> 2017</span>.</cite></ref>
[[Category:Pages with unreviewed translations]]
btk2qwf22qezei2fsoeg3o01cdloqin
47687
47686
2026-04-24T11:25:38Z
Charles Kalanzi
9748
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1342265269|Gayaza High School]]"
47687
wikitext
text/x-wiki
'''Gayaza High School''' ly'essomero erisinga obukadde mu [[Yuganda|Uganda]] nga ly'abaana bawala bokka nga b'akisulo okuva ku Siniya esooka okutuuka ku Siniya eyoomukaaga. Essomero lino liri ju musingi [[:en:Church_of_Uganda|gw'ekkanisa]], liyambibwako [[:en:Government_of_Uganda|gavumenti]] era nga lyakkirizibwa okukola [[:en:Ministry_of_Education_and_Sports_(Uganda)|minisitule y’ebyenjigiriza, ssaayansi, tekinologiya n’emizannyo]] . <ref>{{Cite web |last=Musasizi |first=Simon |date=1 June 2011 |title=Cover Story: Gayaza Old Girls Colourfully Honour Their Mentor |url=http://www.observer.ug/index.php?option=com_content&view=article&id=13654:cover-story-gayaza-old-girls-colourfully-honour-their-mentor |access-date=21 July 2014 |publisher=[[Daily Monitor]]}}</ref>
== Ekifo ==
Essomero lino lisangibwa mu kabuga [[Gayaza]], Gayaza Zooni B Local Council One (LC1), [[Kasangati]] town council,essaza Kyadondo, mu disityulikiti y'e [[Wakiso (disitulikit)|Wakiso]], kkiromita 19 (mailo 12) obukiikakkono bw'obuvanjuba bwa [[Kampala]], ekibuga ekikulu ekya Uganda. <ref>{{Cite web |last=Globefeed.com |date=31 December 2017 |title=Distance between Post Office Building, Kampala Road, Kampala, Uganda and Gayaza High School, Gayaza - Zirobwe Road, Kabanyoro, Central Region, Uganda |url=https://distancecalculator.globefeed.com/Uganda_Distance_Result.asp?fromplace=Post%20Office%20Building%2C%20Kampala%20Road%2C%20Kampala%2C%20Uganda&toplace=Gayaza%20High%20School%2C%20Gayaza%20-%20Zirobwe%20Road%2C%20Kabanyoro%2C%20Central%20Region%2C%20Uganda&dt1=ChIJXyfX9IC8fRcRorrkbY-nufI&dt2=ChIJZZwnT-uzfRcRoJO3NJ184EY |access-date=31 December 2017 |publisher=Globefeed.com}}</ref>
Essomero lya Gayaza High School liweza yiika 104.76 ku lusozi oluwanvu nga luliko ekikko era nga liri ku buwanvu bwa ffuuti 3,800 waggulu w’obugulumivu bw’ennyanja. Mu bukiikakkono, lirina ensalo n’ekitongole ekinoonyereza ku by’obulimi [[Makerere University, Uganda|ekya Makerere University]] Agricultural Research Institute ne Kabanyolo (University Farm), ate mu bugwanjuba lirina ensalo n’ekyalo Makenke, ekyawuddwamu oluguudo lwa [[Gayaza]] – [[Ziroobwe|Zirobwe]] .
Ekitundu ekiri ebuvanjuba wakati wa ffaamu y’essomero n’oluguudo oluva e Kampala okutuuka e [[Kalagi, Mukono]] kye kyalo Kyetume. Mu bukiikaddyo essomero lino liri ku nsalo n’essomero lya Gayaza Junior School, ekkanisa y’ekigo n’ekitundu kya Gayaza Trading Centre. Mu kifo kino, oluguudo olukulu oluva e Kampala luyitamu, oluguudo olumu olugenda e Kalagi mu [[Mukono (disitulikit)|Disitulikiti y’e Mukono]] ate olulala ne lugenda ku National Crops Resources Research Institute (NaCRRI) e [[:en:Namulonge|Namulonge]], ne lweyongerayo e [[Ziroobwe]] .
Akakuubo akali wakati w’enguudo ebbiri ezigenda ku ssomero lino, nga kayita ku masomero ga pulayimale n’ekkanisa y’ekigo, gu cul de sac, nga kino kye kivaako obukuumi bw’essomero mu biseera by’obuzibu.
== Ebyafaayo ==
[[:en:Missionaries|Abaminsani]] [[:en:Christianity|abakulisitaayo]] ab’ekibiina kya Church Missionary Society of England baatandikawo essomero lya Gayaza High School ku ttaka eryaweebwayo eri ekkanisa [[Ssekabaka Daudi Cwa II|Kabaka Daudi Cwa II]] (Kabaka wa Buganda) mu Gwoluberyeberye 1905 n’abayizi bana abaali abasooka, era n'erifuuka essomero ly’abawala ery'ekisulo eryasooka mu Uganda.
Ekigendererwa ky’okutandikawo essomero lino kyali kya kutendeka bawala naddala abawala b’abaami b’Obwakabaka [[Buganda|bwa Buganda]], mu bukugu obwo obwandibafudde abakyala abalungi naye ng’olukusa lulina kuva mu bakulembeze b’ennono ab’omu kiseera ekyo. <sup class="noprint Inline-Template" style="margin-left:0.1em; white-space:nowrap;">[ ''<nowiki><span title="The text near this tag may need clarification or removal of jargon. (March 2026)">clarification needed</span></nowiki>'' ]</sup> Kyokka abatandisi baalina ekigendererwa eky’enjawulo: okusomesa abawala nga basinziira ku musingi ogw’Ekikristaayo ogw’amaanyi. Baakitegeera nti engeri esinga obulungi ey’okusimba amakanda mu Bukristaayo kwe kuba ne bamaama Abakristaayo abaana be baamalangako emyaka gyabwe egy’okukula.
Mu ntandikwa, ensoma y'essomero lino yalimu [[Ebyamalimiro|ebyobulimi]], [[:en:Handiwork|okukola emirimu gy'emikono]], [[:en:Child-care|okulabirira abaana]] [[:en:Needlework|n'okutunga]], wamu [[:en:Scripture|ebyawandiikibwa]], [[:en:Reading_(process)|okusoma]], [[:en:Writing|okuwandiika]], [[:en:Arithmetic|okubala]] [[Essomansi|n'ensomansi]] . <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">[ ''<nowiki><span title="This claim needs references to reliable sources. (September 2019)">okujuliza kwetaagisa</span></nowiki>'' ]</sup>
Essomero lya Gayaza High School lyazimbibwa ku ttaka eriweza yiika 140, nga lirimu amayumba asatu: Kikko, Kyawakati ne Manga. Omubala gwayo gwali "Banno" (emikwano). Abawala baasooka kwambala ''ssuuka'' (bed-sheet) nga yunifoomu y’essomero, wadde nga eno yakyusibwa ne bagifuula yunifoomu nga kuliko n’olugoye olw’omulembe gwa Victoria, olufaananako n’olugoye lw’ekinnansi olw’Abaganda oluliwo kati ''bodingi'' ( ''[[gomesi]]'' ). Oluvannyuma, Alfreda Allen (omukulu w’essomero eyatandikawo) yakola dizayini ya yunifoomu empya ng’erina ensingo eneetooloovu, ng’erina emikono emimpi egya Magyar, akabonero akatungiddwako ne langi ez’enjawulo ezikozesebwa okwawula ebibiina.
Mu 1939, ekitundu kya siniya ey’oku ntikko ekitali kitongole kyatandika. Mu 1962, essomero lya siniya lyayawulwa ku lya Pulayimale. Essomero lya Gayaza Junior School lyasigaza ekifo ekikadde ku ludda olw’ebuvanjuba, ate essomero lya siniya, ly'asigaza erinnya eryasooka erya Gayaza High School, n'erifuna amaka ku ludda olw’ebugwanjuba. Bwe baayawukana, essomero lya Gayaza Junior School lyakyusa omubala okuva ku "Banno" ne litandika okugabana omubala gwa Gayaza High School: "Never Give Up". N’ekyavaamu, okuva mu 1963, Hill yafuuka omukulu w’essomero lya Junior School ate Joan Cox ye yali omukulu w’essomero lya siniya.
Okuva ku bawala bana, amasomero gano ag’abalongo gagenze mu maaso ne gafuuka ga nnantamegwa mu by'ensoma mu masomero ga Uganda, nga bw'egongera okuwandiisa abayizi abasoba mu 1,000.
[[File:Gayaza_High_School_administration_block.jpg|alt=Administration Block|thumb|Eyali bbulooka y’okuddukanya emirimu (2017) .]]
Mu kusooka, omuwala yenna, kasita yali muwala w’omutaka mu [[Buganda|Bwakabaka bwa Buganda]], yaweebwanga ekifo ku Gayaza. Oluvannyuma, n’abo abaava mu maka ag'abagagga baasobola okwegatta ku ssomero eryo. Okukkakkana enkola eno yeeyongera okukyuka ng'omuntu alina okuyita ebigezo byabwe ebiwandiike okuyingira Gayaza. Leero eno y’enkola.
== Embeera eriwo kati ==
GHS eri ku musingi [[:en:Church_of_Uganda|gw'ekkanisa]] nga ssomero lya siniya ery’abawala ab'ekisulo era nga liyambibwako gavumenti nga lisomesa Arts ne Sayansi n’ebyokwewumuzaamu omuli emizannyo. <ref name=":0">{{Cite web |title=Gayaza High School |url=http://www.gayazahs.sc.ug |access-date=2017-12-31 |website=www.gayazahs.sc.ug |language=en-US}}</ref>
Essomero lino lirina emitendera gy’ebyenjigiriza egya [[:en:Uganda_Certificate_of_Education|O]] n’egya [[:en:Uganda_Advanced_Certificate_of_Education|A-level]] nga essira liri ku nkulaakulana ey’enjawulo ey’omuntu yenna. Egoberera ensoma y’eggwanga eyeekenneenyezebwa ekitongole ekivunaanyizibwa ku bigezo mu ggwanga ekya Uganda National Examinations Board (UNEB). <ref name=":0">{{Cite web |title=Gayaza High School |url=http://www.gayazahs.sc.ug |access-date=2017-12-31 |website=www.gayazahs.sc.ug |language=en-US}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[http://www.gayazahs.sc.ug "Gayaza High School"]. ''www.gayazahs.sc.ug''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">31 December</span> 2017</span>.</cite></ref>
== Enfuga n’enzirukanya y’emirimu ==
=== Enfuga ===
[[File:Rhoda_Nsibambi_House_at_Gayaza_High_School.jpg|alt=Rhoda Nsibambi House|thumb|Ennyumba ya Rhoda Nsibambi]]
[[:en:Board_of_governors|Olukiiko olufuzi]] lwe lukiiko olufuga essomero era lutondebwawo nga bwe kirambikiddwa mu biragiro by’olukiiko lw’abafuzi b’ebyenjigiriza, akatundu 59 ekitundu (ii) ak’etteeka ly’ebyenjigiriza, 2008. <ref name=":2">{{Cite web |title=Education (Pre-Primary, Primary and Post-Primary) Act, 2008, 2008 {{!}} Uganda Legal Information Institute |url=https://ulii.org/node/24748 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20171231155516/https://ulii.org/node/24748 |archive-date=31 December 2017 |access-date=2017-12-31 |website=ulii.org |language=en}}</ref> Lulimu abantu nga 15 abakiikirira bonna abantu abakwatibwako: olukiiko olufuzi, abazadde, abasomesa, abakozi abatali basomesa, gavumenti z’ebitundu n’abayizi abaaliwo.
=== Enzirukanya y'emirimu ===
Enzirukanya y’essomero eya buli lunaku ekulemberwa akulembera abasomesa (omukulu w’essomero) ng’ayambibwako abamyuka babiri ne dayirekita w’eby’enjigiriza. Waliwo abakulu basatu: akwatibwako ku Lower School (Siniya 1 ne 2), akwatibwako ku Middle School (Siniya 3 ne 4), akwatibwako ku Upper school (Siniya 5 ne 6). Omukyala avunaanyizibwa ku mbeera z'abawala, omusajja avunaanyizibwa ku mbeera z'abalenzi ne house mistress abayambako abakulu ab'okuntikko ku nzirukanya y’essomero. <ref name=":2">{{Cite web |title=Education (Pre-Primary, Primary and Post-Primary) Act, 2008, 2008 {{!}} Uganda Legal Information Institute |url=https://ulii.org/node/24748 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20171231155516/https://ulii.org/node/24748 |archive-date=31 December 2017 |access-date=2017-12-31 |website=ulii.org |language=en}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://web.archive.org/web/20171231155516/https://ulii.org/node/24748 "Education (Pre-Primary, Primary and Post-Primary) Act, 2008, 2008 | Uganda Legal Information Institute"]. ''ulii.org''. Archived from [https://ulii.org/node/24748 the original] on 31 December 2017<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">31 December</span> 2017</span>.</cite></ref>
== Abakulu b’essomero ==
=== Alfreda Allen (omukulu w’essomero eyasooka 1905–1930) ===
Alfreda Allen ye yali omukulu w’essomero lya Gayaza eyasooka mu 1905. Yasindikibwa ekibiina [[:en:Church_Mission_Society|kya Church Mission Society]] (CMS) okwanguya okusoma kw’abawala mu ggwanga, yatuuka mu [[Buganda]] ne Janet Smith, oluvannyuma n’addirirwa Dorothy Allan, Nancy Corby ne Irene Steintz okutandika essomero lino. Mu 1904, ku mulembe gwa [[Ssekabaka Daudi Cwa II|Kabaka Daudi Cwa II]], Sir [[Apollo Kaggwa]], omkungu mu [[Buganda]], yasaba ekibiina kya Church Mission Society ekisangibwa e Bungereza okuggulawo essomero ly’abawala e Gayaza. Kino kyasooka kuwakanyizibwa, kubanga abaami b’omu kiseera ekyo tebaali beetegefu kusasulira kusoma kwa bawala. Okutya kuno, wabula ,kwaggyibwawo olukiiko lw’abakyala olwa CMS, olwatuula mu Bungereza, bwe lwasalawo nti essomero ly’abawala litandikibwe okumpi n’ettaka ly’obuminsani e Gayaza, eryaweebwayo kabaka. Kino nga tekinnabaawo, waaliwo amasomero g’abalenzi matono, olwo ng’abawala baali bakoma kusomesebwa ku by’ekkanisa mu byawandiikibwa ne katekisimu nga beetegekera okubatizibwa. Mu kusiima emirimu gye egy'ekitiibwa, yabbulwamu ekkanisa y’essomero (Alfreda Allen Chapel).
=== Joan Cox (1950-1972) Omuwandiisi w’ebitabo. ===
[[File:Chapel_inside_Gayaza_High_School.jpg|alt=GHS Chapel|thumb|Ekkaniza ya Alfreda Allen]]
Joan Cox yajja mu Gayaza High School mu 1938 ng’akulemberwa Church Mission Society era n’aweereza ng’omukulu w’essomero lya Gayaza High School okumala emyaka 22. Yakola kinene okulaba Gayaza High School ekulaakulana n’okukola obulungi. Mu kiseera kye mwe mwazimbibwa chapel, etterekero ly'ebitabo ne kizimbe ky'okuddukanya emirimu. Obukulembeze bwe obw’amagezi era bwavaako okutandikawo ffaamu y’essomero n’obuwanguzi bw’enteekateeka y’emmere y’oku faamu. Ekimu ku bisulo (Cox) mu ssomero lino lyatuumibwa erinnya lye. Obukulembeze bwe bwatuuka ku buli nsonda za Uganda zonna era bwakyusa eby’enjigiriza by’omwana omuwala mu Uganda. Yawangaala okutuuka ku myaka 100 era yafa nga 14 Ogwokuna 2012.
=== Sheelagh Warren (1972-1990) ===
Sheelagh Warren yali omukulu w’essomero lya Gayaza High School okumala emyaka 18. Yatandikira Cox we yakoma ng'agenze, yalabirira enkulaakulana y’essomero lya siniya okutuuka ku ddaala lya O’ ne A’, okuzimba ebizimbe ebisinga eby’enkalakkalira n’okussaawo erinnya ly’essomero ery'ekitiibwa nga basoma obulungi. Warren yalung’amya essomero lino okuyita mu biseera bya Uganda ebyasinga okubeera eby’akatabanguko - okuyita mu lutalo olwaliwo mu 1979 olwasuula [[Idi Amin]], [[:en:Ugandan_Bush_War|olutalo lw’abayeekera olwa National Resistance Army]] olwamala emyaka etaano olwaleeta [[National Resistance Movement|NRM]] mu buyinza mu 1986. Wadde ng’ebiseera ebyo byali tebirina bukuumi n’ebbula, essomero lyagenda mu maaso n’okutambula obulungi. Warren yaweza emyaka 90 mu Gwekuminogumu 2017, era ekifo kya Warren Computer Center/Laboratory e Gayaza kyabbulwa mu linnya lye.
=== Ruth Nvumetta Kavuma (1990–2002) ===
"Okubeera omukulu w'essomero lya Gayaza High School Omufirika eyasooka n'okumalayo emyaka 11 oboolyawo kye kyasinga okuntuukako", [[Nvumetta Ruth Kavuma|Ruth Kavuma]] bw'awandiika mu kimu ku bitabo bye eby'ebijjukizo. "Enkyukakyuka mu bukulembeze yakolebwa bulungi nnyo. mukyala Warren yali awandiise buli kikolenwa mu kitabo kye yankwasa, ng'ampa okulungamya ku byonna ebikwata ku bikolebwa mu myezi ki egy'omwaka. Kyannyamba nnyo mu nsonga z'okubeera n'obukulembeze obulungi kw'otadde n'okukuuma omutindo gw'essomero." Kavuma bwe yava e Gayaza, yeegatta ku byobufuzi era [[:en:List_of_members_of_the_eighth_Parliament_of_Uganda|n’aweereza ng’omubaka wa Palamenti okumala emyaka egiwerako]] . <ref name=":0">{{Cite web |title=Gayaza High School |url=http://www.gayazahs.sc.ug |access-date=2017-12-31 |website=www.gayazahs.sc.ug |language=en-US}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[http://www.gayazahs.sc.ug "Gayaza High School"]. ''www.gayazahs.sc.ug''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">31 December</span> 2017</span>.</cite></ref>
=== Joy Male (2002–2006) ===
Joy Male yafuuka omukulu w’essomero lya Gayaza High School mu Gwomunaana 2002 oluvannyuma lwa Kavuma okugenda n’asigalayo okutuusa mu Gwokuna 2006, bwe yawummula[[:en:Civil_service|emirimu gya gavumenti]] ng’awezezza emyaka 60 egy’obukulu. Yalina omukululo ww'okukulira essomero lya Nakasero Secondary School, [[:en:Mengo_Senior_School|Mengo Senior School]] ne [[Makerere College School]] nga tannaba kwegatta ku Gayaza. Ekimu ku kyamusoomooza kwe kubeera omukozi omupya, ate ng’oli mukulu w'essomero. Mu bukulembeze bwe, okuzimba ekisulo kya Rhoda Nsibambi kwaggwa, okuzimba bbulooka y’ekibiina kya Ruth Nvumetta Kavuma ne kutandika era ye yalabirira pulojekiti eziwerako ez’okuddaabiriza ebizimbe by’essomero. <ref name=":0">{{Cite web |title=Gayaza High School |url=http://www.gayazahs.sc.ug |access-date=2017-12-31 |website=www.gayazahs.sc.ug |language=en-US}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[http://www.gayazahs.sc.ug "Gayaza High School"]. ''www.gayazahs.sc.ug''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">31 December</span> 2017</span>.</cite></ref>
=== Victoria Kisarale (2009–2019) ===
Victoria Sserunkuuma Kisarale amanyiddwa ennyo nga Kisa, yajja ku ssomero lya Gayaza High School mu 1998 ng’omumyuka w’omukulu w'essomero wansi wa Kavuma n’oluvannyuma Joy Male. Mu 2009 yafuulibwa omukulu w'essomero omujjuvu, era n’aweereza okumala emyaka 10 okutuusa lwe yawummula mu Gwomunaana 2019. Yakola kinene okusiga empisa mu bayizi ng’essira aliteeka ku bukugu Obw'ekyasa kya 21.
[[Category:Pages with unreviewed translations]]
c6vx94qnqnqvh7jl76ybdnfk9x2ked4
47688
47687
2026-04-24T11:29:34Z
Charles Kalanzi
9748
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1342265269|Gayaza High School]]"
47688
wikitext
text/x-wiki
'''Gayaza High School''' ly'essomero erisinga obukadde mu [[Yuganda|Uganda]] nga ly'abaana bawala bokka nga b'akisulo okuva ku Siniya esooka okutuuka ku Siniya eyoomukaaga. Essomero lino liri ju musingi [[:en:Church_of_Uganda|gw'ekkanisa]], liyambibwako [[:en:Government_of_Uganda|gavumenti]] era nga lyakkirizibwa okukola [[:en:Ministry_of_Education_and_Sports_(Uganda)|minisitule y’ebyenjigiriza, ssaayansi, tekinologiya n’emizannyo]] . <ref>{{Cite web |last=Musasizi |first=Simon |date=1 June 2011 |title=Cover Story: Gayaza Old Girls Colourfully Honour Their Mentor |url=http://www.observer.ug/index.php?option=com_content&view=article&id=13654:cover-story-gayaza-old-girls-colourfully-honour-their-mentor |access-date=21 July 2014 |publisher=[[Daily Monitor]]}}</ref>
== Ekifo ==
Essomero lino lisangibwa mu kabuga [[Gayaza]], Gayaza Zooni B Local Council One (LC1), [[Kasangati]] town council,essaza Kyadondo, mu disityulikiti y'e [[Wakiso (disitulikit)|Wakiso]], kkiromita 19 (mailo 12) obukiikakkono bw'obuvanjuba bwa [[Kampala]], ekibuga ekikulu ekya Uganda. <ref>{{Cite web |last=Globefeed.com |date=31 December 2017 |title=Distance between Post Office Building, Kampala Road, Kampala, Uganda and Gayaza High School, Gayaza - Zirobwe Road, Kabanyoro, Central Region, Uganda |url=https://distancecalculator.globefeed.com/Uganda_Distance_Result.asp?fromplace=Post%20Office%20Building%2C%20Kampala%20Road%2C%20Kampala%2C%20Uganda&toplace=Gayaza%20High%20School%2C%20Gayaza%20-%20Zirobwe%20Road%2C%20Kabanyoro%2C%20Central%20Region%2C%20Uganda&dt1=ChIJXyfX9IC8fRcRorrkbY-nufI&dt2=ChIJZZwnT-uzfRcRoJO3NJ184EY |access-date=31 December 2017 |publisher=Globefeed.com}}</ref>
Essomero lya Gayaza High School liweza yiika 104.76 ku lusozi oluwanvu nga luliko ekikko era nga liri ku buwanvu bwa ffuuti 3,800 waggulu w’obugulumivu bw’ennyanja. Mu bukiikakkono, lirina ensalo n’ekitongole ekinoonyereza ku by’obulimi [[Makerere University, Uganda|ekya Makerere University]] Agricultural Research Institute ne Kabanyolo (University Farm), ate mu bugwanjuba lirina ensalo n’ekyalo Makenke, ekyawuddwamu oluguudo lwa [[Gayaza]] – [[Ziroobwe|Zirobwe]] .
Ekitundu ekiri ebuvanjuba wakati wa ffaamu y’essomero n’oluguudo oluva e Kampala okutuuka e [[Kalagi, Mukono]] kye kyalo Kyetume. Mu bukiikaddyo essomero lino liri ku nsalo n’essomero lya Gayaza Junior School, ekkanisa y’ekigo n’ekitundu kya Gayaza Trading Centre. Mu kifo kino, oluguudo olukulu oluva e Kampala luyitamu, oluguudo olumu olugenda e Kalagi mu [[Mukono (disitulikit)|Disitulikiti y’e Mukono]] ate olulala ne lugenda ku National Crops Resources Research Institute (NaCRRI) e [[:en:Namulonge|Namulonge]], ne lweyongerayo e [[Ziroobwe]] .
Akakuubo akali wakati w’enguudo ebbiri ezigenda ku ssomero lino, nga kayita ku masomero ga pulayimale n’ekkanisa y’ekigo, gu cul de sac, nga kino kye kivaako obukuumi bw’essomero mu biseera by’obuzibu.
== Ebyafaayo ==
[[:en:Missionaries|Abaminsani]] [[:en:Christianity|abakulisitaayo]] ab’ekibiina kya Church Missionary Society of England baatandikawo essomero lya Gayaza High School ku ttaka eryaweebwayo eri ekkanisa [[Ssekabaka Daudi Cwa II|Kabaka Daudi Cwa II]] (Kabaka wa Buganda) mu Gwoluberyeberye 1905 n’abayizi bana abaali abasooka, era n'erifuuka essomero ly’abawala ery'ekisulo eryasooka mu Uganda.
Ekigendererwa ky’okutandikawo essomero lino kyali kya kutendeka bawala naddala abawala b’abaami b’Obwakabaka [[Buganda|bwa Buganda]], mu bukugu obwo obwandibafudde abakyala abalungi naye ng’olukusa lulina kuva mu bakulembeze b’ennono ab’omu kiseera ekyo. <sup class="noprint Inline-Template" style="margin-left:0.1em; white-space:nowrap;">[ ''<nowiki><span title="The text near this tag may need clarification or removal of jargon. (March 2026)">clarification needed</span></nowiki>'' ]</sup> Kyokka abatandisi baalina ekigendererwa eky’enjawulo: okusomesa abawala nga basinziira ku musingi ogw’Ekikristaayo ogw’amaanyi. Baakitegeera nti engeri esinga obulungi ey’okusimba amakanda mu Bukristaayo kwe kuba ne bamaama Abakristaayo abaana be baamalangako emyaka gyabwe egy’okukula.
Mu ntandikwa, ensoma y'essomero lino yalimu [[Ebyamalimiro|ebyobulimi]], [[:en:Handiwork|okukola emirimu gy'emikono]], [[:en:Child-care|okulabirira abaana]] [[:en:Needlework|n'okutunga]], wamu [[:en:Scripture|ebyawandiikibwa]], [[:en:Reading_(process)|okusoma]], [[:en:Writing|okuwandiika]], [[:en:Arithmetic|okubala]] [[Essomansi|n'ensomansi]] . <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">[ ''<nowiki><span title="This claim needs references to reliable sources. (September 2019)">okujuliza kwetaagisa</span></nowiki>'' ]</sup>
Essomero lya Gayaza High School lyazimbibwa ku ttaka eriweza yiika 140, nga lirimu amayumba asatu: Kikko, Kyawakati ne Manga. Omubala gwayo gwali "Banno" (emikwano). Abawala baasooka kwambala ''ssuuka'' (bed-sheet) nga yunifoomu y’essomero, wadde nga eno yakyusibwa ne bagifuula yunifoomu nga kuliko n’olugoye olw’omulembe gwa Victoria, olufaananako n’olugoye lw’ekinnansi olw’Abaganda oluliwo kati ''bodingi'' ( ''[[gomesi]]'' ). Oluvannyuma, Alfreda Allen (omukulu w’essomero eyatandikawo) yakola dizayini ya yunifoomu empya ng’erina ensingo eneetooloovu, ng’erina emikono emimpi egya Magyar, akabonero akatungiddwako ne langi ez’enjawulo ezikozesebwa okwawula ebibiina.
Mu 1939, ekitundu kya siniya ey’oku ntikko ekitali kitongole kyatandika. Mu 1962, essomero lya siniya lyayawulwa ku lya Pulayimale. Essomero lya Gayaza Junior School lyasigaza ekifo ekikadde ku ludda olw’ebuvanjuba, ate essomero lya siniya, ly'asigaza erinnya eryasooka erya Gayaza High School, n'erifuna amaka ku ludda olw’ebugwanjuba. Bwe baayawukana, essomero lya Gayaza Junior School lyakyusa omubala okuva ku "Banno" ne litandika okugabana omubala gwa Gayaza High School: "Never Give Up". N’ekyavaamu, okuva mu 1963, Hill yafuuka omukulu w’essomero lya Junior School ate Joan Cox ye yali omukulu w’essomero lya siniya.
Okuva ku bawala bana, amasomero gano ag’abalongo gagenze mu maaso ne gafuuka ga nnantamegwa mu by'ensoma mu masomero ga Uganda, nga bw'egongera okuwandiisa abayizi abasoba mu 1,000.
[[File:Gayaza_High_School_administration_block.jpg|alt=Administration Block|thumb|Eyali bbulooka y’okuddukanya emirimu (2017) .]]
Mu kusooka, omuwala yenna, kasita yali muwala w’omutaka mu [[Buganda|Bwakabaka bwa Buganda]], yaweebwanga ekifo ku Gayaza. Oluvannyuma, n’abo abaava mu maka ag'abagagga baasobola okwegatta ku ssomero eryo. Okukkakkana enkola eno yeeyongera okukyuka ng'omuntu alina okuyita ebigezo byabwe ebiwandiike okuyingira Gayaza. Leero eno y’enkola.
== Embeera eriwo kati ==
GHS eri ku musingi [[:en:Church_of_Uganda|gw'ekkanisa]] nga ssomero lya siniya ery’abawala ab'ekisulo era nga liyambibwako gavumenti nga lisomesa Arts ne Sayansi n’ebyokwewumuzaamu omuli emizannyo. <ref name=":0">{{Cite web |title=Gayaza High School |url=http://www.gayazahs.sc.ug |access-date=2017-12-31 |website=www.gayazahs.sc.ug |language=en-US}}</ref>
Essomero lino lirina emitendera gy’ebyenjigiriza egya [[:en:Uganda_Certificate_of_Education|O]] n’egya [[:en:Uganda_Advanced_Certificate_of_Education|A-level]] nga essira liri ku nkulaakulana ey’enjawulo ey’omuntu yenna. Egoberera ensoma y’eggwanga eyeekenneenyezebwa ekitongole ekivunaanyizibwa ku bigezo mu ggwanga ekya Uganda National Examinations Board (UNEB). <ref name=":0">{{Cite web |title=Gayaza High School |url=http://www.gayazahs.sc.ug |access-date=2017-12-31 |website=www.gayazahs.sc.ug |language=en-US}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[http://www.gayazahs.sc.ug "Gayaza High School"]. ''www.gayazahs.sc.ug''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">31 December</span> 2017</span>.</cite></ref>
== Enfuga n’enzirukanya y’emirimu ==
=== Enfuga ===
[[File:Rhoda_Nsibambi_House_at_Gayaza_High_School.jpg|alt=Rhoda Nsibambi House|thumb|Ennyumba ya Rhoda Nsibambi]]
[[:en:Board_of_governors|Olukiiko olufuzi]] lwe lukiiko olufuga essomero era lutondebwawo nga bwe kirambikiddwa mu biragiro by’olukiiko lw’abafuzi b’ebyenjigiriza, akatundu 59 ekitundu (ii) ak’etteeka ly’ebyenjigiriza, 2008. <ref name=":2">{{Cite web |title=Education (Pre-Primary, Primary and Post-Primary) Act, 2008, 2008 {{!}} Uganda Legal Information Institute |url=https://ulii.org/node/24748 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20171231155516/https://ulii.org/node/24748 |archive-date=31 December 2017 |access-date=2017-12-31 |website=ulii.org |language=en}}</ref> Lulimu abantu nga 15 abakiikirira bonna abantu abakwatibwako: olukiiko olufuzi, abazadde, abasomesa, abakozi abatali basomesa, gavumenti z’ebitundu n’abayizi abaaliwo.
=== Enzirukanya y'emirimu ===
Enzirukanya y’essomero eya buli lunaku ekulemberwa akulembera abasomesa (omukulu w’essomero) ng’ayambibwako abamyuka babiri ne dayirekita w’eby’enjigiriza. Waliwo abakulu basatu: akwatibwako ku Lower School (Siniya 1 ne 2), akwatibwako ku Middle School (Siniya 3 ne 4), akwatibwako ku Upper school (Siniya 5 ne 6). Omukyala avunaanyizibwa ku mbeera z'abawala, omusajja avunaanyizibwa ku mbeera z'abalenzi ne house mistress abayambako abakulu ab'okuntikko ku nzirukanya y’essomero. <ref name=":2">{{Cite web |title=Education (Pre-Primary, Primary and Post-Primary) Act, 2008, 2008 {{!}} Uganda Legal Information Institute |url=https://ulii.org/node/24748 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20171231155516/https://ulii.org/node/24748 |archive-date=31 December 2017 |access-date=2017-12-31 |website=ulii.org |language=en}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://web.archive.org/web/20171231155516/https://ulii.org/node/24748 "Education (Pre-Primary, Primary and Post-Primary) Act, 2008, 2008 | Uganda Legal Information Institute"]. ''ulii.org''. Archived from [https://ulii.org/node/24748 the original] on 31 December 2017<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">31 December</span> 2017</span>.</cite></ref>
== Abakulu b’essomero ==
=== Alfreda Allen (omukulu w’essomero eyasooka 1905–1930) ===
Alfreda Allen ye yali omukulu w’essomero lya Gayaza eyasooka mu 1905. Yasindikibwa ekibiina [[:en:Church_Mission_Society|kya Church Mission Society]] (CMS) okwanguya okusoma kw’abawala mu ggwanga, yatuuka mu [[Buganda]] ne Janet Smith, oluvannyuma n’addirirwa Dorothy Allan, Nancy Corby ne Irene Steintz okutandika essomero lino. Mu 1904, ku mulembe gwa [[Ssekabaka Daudi Cwa II|Kabaka Daudi Cwa II]], Sir [[Apollo Kaggwa]], omkungu mu [[Buganda]], yasaba ekibiina kya Church Mission Society ekisangibwa e Bungereza okuggulawo essomero ly’abawala e Gayaza. Kino kyasooka kuwakanyizibwa, kubanga abaami b’omu kiseera ekyo tebaali beetegefu kusasulira kusoma kwa bawala. Okutya kuno, wabula ,kwaggyibwawo olukiiko lw’abakyala olwa CMS, olwatuula mu Bungereza, bwe lwasalawo nti essomero ly’abawala litandikibwe okumpi n’ettaka ly’obuminsani e Gayaza, eryaweebwayo kabaka. Kino nga tekinnabaawo, waaliwo amasomero g’abalenzi matono, olwo ng’abawala baali bakoma kusomesebwa ku by’ekkanisa mu byawandiikibwa ne katekisimu nga beetegekera okubatizibwa. Mu kusiima emirimu gye egy'ekitiibwa, yabbulwamu ekkanisa y’essomero (Alfreda Allen Chapel).
=== Joan Cox (1950-1972) Omuwandiisi w’ebitabo. ===
[[File:Chapel_inside_Gayaza_High_School.jpg|alt=GHS Chapel|thumb|Ekkaniza ya Alfreda Allen]]
Joan Cox yajja mu Gayaza High School mu 1938 ng’akulemberwa Church Mission Society era n’aweereza ng’omukulu w’essomero lya Gayaza High School okumala emyaka 22. Yakola kinene okulaba Gayaza High School ekulaakulana n’okukola obulungi. Mu kiseera kye mwe mwazimbibwa chapel, etterekero ly'ebitabo ne kizimbe ky'okuddukanya emirimu. Obukulembeze bwe obw’amagezi era bwavaako okutandikawo ffaamu y’essomero n’obuwanguzi bw’enteekateeka y’emmere y’oku faamu. Ekimu ku bisulo (Cox) mu ssomero lino lyatuumibwa erinnya lye. Obukulembeze bwe bwatuuka ku buli nsonda za Uganda zonna era bwakyusa eby’enjigiriza by’omwana omuwala mu Uganda. Yawangaala okutuuka ku myaka 100 era yafa nga 14 Ogwokuna 2012.
=== Sheelagh Warren (1972-1990) ===
Sheelagh Warren yali omukulu w’essomero lya Gayaza High School okumala emyaka 18. Yatandikira Cox we yakoma ng'agenze, yalabirira enkulaakulana y’essomero lya siniya okutuuka ku ddaala lya O’ ne A’, okuzimba ebizimbe ebisinga eby’enkalakkalira n’okussaawo erinnya ly’essomero ery'ekitiibwa nga basoma obulungi. Warren yalung’amya essomero lino okuyita mu biseera bya Uganda ebyasinga okubeera eby’akatabanguko - okuyita mu lutalo olwaliwo mu 1979 olwasuula [[Idi Amin]], [[:en:Ugandan_Bush_War|olutalo lw’abayeekera olwa National Resistance Army]] olwamala emyaka etaano olwaleeta [[National Resistance Movement|NRM]] mu buyinza mu 1986. Wadde ng’ebiseera ebyo byali tebirina bukuumi n’ebbula, essomero lyagenda mu maaso n’okutambula obulungi. Warren yaweza emyaka 90 mu Gwekuminogumu 2017, era ekifo kya Warren Computer Center/Laboratory e Gayaza kyabbulwa mu linnya lye.
=== Ruth Nvumetta Kavuma (1990–2002) ===
"Okubeera omukulu w'essomero lya Gayaza High School Omufirika eyasooka n'okumalayo emyaka 11 oboolyawo kye kyasinga okuntuukako", [[Nvumetta Ruth Kavuma|Ruth Kavuma]] bw'awandiika mu kimu ku bitabo bye eby'ebijjukizo. "Enkyukakyuka mu bukulembeze yakolebwa bulungi nnyo. mukyala Warren yali awandiise buli kikolenwa mu kitabo kye yankwasa, ng'ampa okulungamya ku byonna ebikwata ku bikolebwa mu myezi ki egy'omwaka. Kyannyamba nnyo mu nsonga z'okubeera n'obukulembeze obulungi kw'otadde n'okukuuma omutindo gw'essomero." Kavuma bwe yava e Gayaza, yeegatta ku byobufuzi era [[:en:List_of_members_of_the_eighth_Parliament_of_Uganda|n’aweereza ng’omubaka wa Palamenti okumala emyaka egiwerako]] . <ref name=":0">{{Cite web |title=Gayaza High School |url=http://www.gayazahs.sc.ug |access-date=2017-12-31 |website=www.gayazahs.sc.ug |language=en-US}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[http://www.gayazahs.sc.ug "Gayaza High School"]. ''www.gayazahs.sc.ug''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">31 December</span> 2017</span>.</cite></ref>
=== Joy Male (2002–2006) ===
Joy Male yafuuka omukulu w’essomero lya Gayaza High School mu Gwomunaana 2002 oluvannyuma lwa Kavuma okugenda n’asigalayo okutuusa mu Gwokuna 2006, bwe yawummula[[:en:Civil_service|emirimu gya gavumenti]] ng’awezezza emyaka 60 egy’obukulu. Yalina omukululo ww'okukulira essomero lya Nakasero Secondary School, [[:en:Mengo_Senior_School|Mengo Senior School]] ne [[Makerere College School]] nga tannaba kwegatta ku Gayaza. Ekimu ku kyamusoomooza kwe kubeera omukozi omupya, ate ng’oli mukulu w'essomero. Mu bukulembeze bwe, okuzimba ekisulo kya Rhoda Nsibambi kwaggwa, okuzimba bbulooka y’ekibiina kya Ruth Nvumetta Kavuma ne kutandika era ye yalabirira pulojekiti eziwerako ez’okuddaabiriza ebizimbe by’essomero. <ref name=":0">{{Cite web |title=Gayaza High School |url=http://www.gayazahs.sc.ug |access-date=2017-12-31 |website=www.gayazahs.sc.ug |language=en-US}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[http://www.gayazahs.sc.ug "Gayaza High School"]. ''www.gayazahs.sc.ug''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">31 December</span> 2017</span>.</cite></ref>
=== Victoria Kisarale (2009–2019) ===
Victoria Sserunkuuma Kisarale amanyiddwa ennyo nga Kisa, yajja ku ssomero lya Gayaza High School mu 1998 ng’omumyuka w’omukulu w'essomero wansi wa Kavuma n’oluvannyuma Joy Male. Mu 2009 yafuulibwa omukulu w'essomero omujjuvu, era n’aweereza okumala emyaka 10 okutuusa lwe yawummula mu Gwomunaana 2019. Yakola kinene okusiga empisa mu bayizi ng’essira aliteeka ku bukugu Obw'ekyasa kya 21.
Mu kiseera kye, ekikomera ky’essomero kyaddabirizibwa, eddiiro ne ligaziwa, ekibangirizi ky’ekidiba ekiwugirwamu ne kizimbibwa era bbulooka empya ey’okuddukanya emirimu yatandikibwawo abawala abaasomerayo ko. Era yalaba ffaamu y’essomero ng’ekulaakulana mu kiseera kye. Yakwata nnyo ku kusomesa omwana omuwala era n’asikkiriza bangi.
[[Category:Pages with unreviewed translations]]
823xgowj91e0uob3x0bpv28r6imrh2t
47689
47688
2026-04-24T11:32:19Z
Charles Kalanzi
9748
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1342265269|Gayaza High School]]"
47689
wikitext
text/x-wiki
'''Gayaza High School''' ly'essomero erisinga obukadde mu [[Yuganda|Uganda]] nga ly'abaana bawala bokka nga b'akisulo okuva ku Siniya esooka okutuuka ku Siniya eyoomukaaga. Essomero lino liri ju musingi [[:en:Church_of_Uganda|gw'ekkanisa]], liyambibwako [[:en:Government_of_Uganda|gavumenti]] era nga lyakkirizibwa okukola [[:en:Ministry_of_Education_and_Sports_(Uganda)|minisitule y’ebyenjigiriza, ssaayansi, tekinologiya n’emizannyo]] . <ref>{{Cite web |last=Musasizi |first=Simon |date=1 June 2011 |title=Cover Story: Gayaza Old Girls Colourfully Honour Their Mentor |url=http://www.observer.ug/index.php?option=com_content&view=article&id=13654:cover-story-gayaza-old-girls-colourfully-honour-their-mentor |access-date=21 July 2014 |publisher=[[Daily Monitor]]}}</ref>
== Ekifo ==
Essomero lino lisangibwa mu kabuga [[Gayaza]], Gayaza Zooni B Local Council One (LC1), [[Kasangati]] town council,essaza Kyadondo, mu disityulikiti y'e [[Wakiso (disitulikit)|Wakiso]], kkiromita 19 (mailo 12) obukiikakkono bw'obuvanjuba bwa [[Kampala]], ekibuga ekikulu ekya Uganda. <ref>{{Cite web |last=Globefeed.com |date=31 December 2017 |title=Distance between Post Office Building, Kampala Road, Kampala, Uganda and Gayaza High School, Gayaza - Zirobwe Road, Kabanyoro, Central Region, Uganda |url=https://distancecalculator.globefeed.com/Uganda_Distance_Result.asp?fromplace=Post%20Office%20Building%2C%20Kampala%20Road%2C%20Kampala%2C%20Uganda&toplace=Gayaza%20High%20School%2C%20Gayaza%20-%20Zirobwe%20Road%2C%20Kabanyoro%2C%20Central%20Region%2C%20Uganda&dt1=ChIJXyfX9IC8fRcRorrkbY-nufI&dt2=ChIJZZwnT-uzfRcRoJO3NJ184EY |access-date=31 December 2017 |publisher=Globefeed.com}}</ref>
Essomero lya Gayaza High School liweza yiika 104.76 ku lusozi oluwanvu nga luliko ekikko era nga liri ku buwanvu bwa ffuuti 3,800 waggulu w’obugulumivu bw’ennyanja. Mu bukiikakkono, lirina ensalo n’ekitongole ekinoonyereza ku by’obulimi [[Makerere University, Uganda|ekya Makerere University]] Agricultural Research Institute ne Kabanyolo (University Farm), ate mu bugwanjuba lirina ensalo n’ekyalo Makenke, ekyawuddwamu oluguudo lwa [[Gayaza]] – [[Ziroobwe|Zirobwe]] .
Ekitundu ekiri ebuvanjuba wakati wa ffaamu y’essomero n’oluguudo oluva e Kampala okutuuka e [[Kalagi, Mukono]] kye kyalo Kyetume. Mu bukiikaddyo essomero lino liri ku nsalo n’essomero lya Gayaza Junior School, ekkanisa y’ekigo n’ekitundu kya Gayaza Trading Centre. Mu kifo kino, oluguudo olukulu oluva e Kampala luyitamu, oluguudo olumu olugenda e Kalagi mu [[Mukono (disitulikit)|Disitulikiti y’e Mukono]] ate olulala ne lugenda ku National Crops Resources Research Institute (NaCRRI) e [[:en:Namulonge|Namulonge]], ne lweyongerayo e [[Ziroobwe]] .
Akakuubo akali wakati w’enguudo ebbiri ezigenda ku ssomero lino, nga kayita ku masomero ga pulayimale n’ekkanisa y’ekigo, gu cul de sac, nga kino kye kivaako obukuumi bw’essomero mu biseera by’obuzibu.
== Ebyafaayo ==
[[:en:Missionaries|Abaminsani]] [[:en:Christianity|abakulisitaayo]] ab’ekibiina kya Church Missionary Society of England baatandikawo essomero lya Gayaza High School ku ttaka eryaweebwayo eri ekkanisa [[Ssekabaka Daudi Cwa II|Kabaka Daudi Cwa II]] (Kabaka wa Buganda) mu Gwoluberyeberye 1905 n’abayizi bana abaali abasooka, era n'erifuuka essomero ly’abawala ery'ekisulo eryasooka mu Uganda.
Ekigendererwa ky’okutandikawo essomero lino kyali kya kutendeka bawala naddala abawala b’abaami b’Obwakabaka [[Buganda|bwa Buganda]], mu bukugu obwo obwandibafudde abakyala abalungi naye ng’olukusa lulina kuva mu bakulembeze b’ennono ab’omu kiseera ekyo. <sup class="noprint Inline-Template" style="margin-left:0.1em; white-space:nowrap;">[ ''<nowiki><span title="The text near this tag may need clarification or removal of jargon. (March 2026)">clarification needed</span></nowiki>'' ]</sup> Kyokka abatandisi baalina ekigendererwa eky’enjawulo: okusomesa abawala nga basinziira ku musingi ogw’Ekikristaayo ogw’amaanyi. Baakitegeera nti engeri esinga obulungi ey’okusimba amakanda mu Bukristaayo kwe kuba ne bamaama Abakristaayo abaana be baamalangako emyaka gyabwe egy’okukula.
Mu ntandikwa, ensoma y'essomero lino yalimu [[Ebyamalimiro|ebyobulimi]], [[:en:Handiwork|okukola emirimu gy'emikono]], [[:en:Child-care|okulabirira abaana]] [[:en:Needlework|n'okutunga]], wamu [[:en:Scripture|ebyawandiikibwa]], [[:en:Reading_(process)|okusoma]], [[:en:Writing|okuwandiika]], [[:en:Arithmetic|okubala]] [[Essomansi|n'ensomansi]] . <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">[ ''<nowiki><span title="This claim needs references to reliable sources. (September 2019)">okujuliza kwetaagisa</span></nowiki>'' ]</sup>
Essomero lya Gayaza High School lyazimbibwa ku ttaka eriweza yiika 140, nga lirimu amayumba asatu: Kikko, Kyawakati ne Manga. Omubala gwayo gwali "Banno" (emikwano). Abawala baasooka kwambala ''ssuuka'' (bed-sheet) nga yunifoomu y’essomero, wadde nga eno yakyusibwa ne bagifuula yunifoomu nga kuliko n’olugoye olw’omulembe gwa Victoria, olufaananako n’olugoye lw’ekinnansi olw’Abaganda oluliwo kati ''bodingi'' ( ''[[gomesi]]'' ). Oluvannyuma, Alfreda Allen (omukulu w’essomero eyatandikawo) yakola dizayini ya yunifoomu empya ng’erina ensingo eneetooloovu, ng’erina emikono emimpi egya Magyar, akabonero akatungiddwako ne langi ez’enjawulo ezikozesebwa okwawula ebibiina.
Mu 1939, ekitundu kya siniya ey’oku ntikko ekitali kitongole kyatandika. Mu 1962, essomero lya siniya lyayawulwa ku lya Pulayimale. Essomero lya Gayaza Junior School lyasigaza ekifo ekikadde ku ludda olw’ebuvanjuba, ate essomero lya siniya, ly'asigaza erinnya eryasooka erya Gayaza High School, n'erifuna amaka ku ludda olw’ebugwanjuba. Bwe baayawukana, essomero lya Gayaza Junior School lyakyusa omubala okuva ku "Banno" ne litandika okugabana omubala gwa Gayaza High School: "Never Give Up". N’ekyavaamu, okuva mu 1963, Hill yafuuka omukulu w’essomero lya Junior School ate Joan Cox ye yali omukulu w’essomero lya siniya.
Okuva ku bawala bana, amasomero gano ag’abalongo gagenze mu maaso ne gafuuka ga nnantamegwa mu by'ensoma mu masomero ga Uganda, nga bw'egongera okuwandiisa abayizi abasoba mu 1,000.
[[File:Gayaza_High_School_administration_block.jpg|alt=Administration Block|thumb|Eyali bbulooka y’okuddukanya emirimu (2017) .]]
Mu kusooka, omuwala yenna, kasita yali muwala w’omutaka mu [[Buganda|Bwakabaka bwa Buganda]], yaweebwanga ekifo ku Gayaza. Oluvannyuma, n’abo abaava mu maka ag'abagagga baasobola okwegatta ku ssomero eryo. Okukkakkana enkola eno yeeyongera okukyuka ng'omuntu alina okuyita ebigezo byabwe ebiwandiike okuyingira Gayaza. Leero eno y’enkola.
== Embeera eriwo kati ==
GHS eri ku musingi [[:en:Church_of_Uganda|gw'ekkanisa]] nga ssomero lya siniya ery’abawala ab'ekisulo era nga liyambibwako gavumenti nga lisomesa Arts ne Sayansi n’ebyokwewumuzaamu omuli emizannyo. <ref name=":0">{{Cite web |title=Gayaza High School |url=http://www.gayazahs.sc.ug |access-date=2017-12-31 |website=www.gayazahs.sc.ug |language=en-US}}</ref>
Essomero lino lirina emitendera gy’ebyenjigiriza egya [[:en:Uganda_Certificate_of_Education|O]] n’egya [[:en:Uganda_Advanced_Certificate_of_Education|A-level]] nga essira liri ku nkulaakulana ey’enjawulo ey’omuntu yenna. Egoberera ensoma y’eggwanga eyeekenneenyezebwa ekitongole ekivunaanyizibwa ku bigezo mu ggwanga ekya Uganda National Examinations Board (UNEB). <ref name=":0">{{Cite web |title=Gayaza High School |url=http://www.gayazahs.sc.ug |access-date=2017-12-31 |website=www.gayazahs.sc.ug |language=en-US}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[http://www.gayazahs.sc.ug "Gayaza High School"]. ''www.gayazahs.sc.ug''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">31 December</span> 2017</span>.</cite></ref>
== Enfuga n’enzirukanya y’emirimu ==
=== Enfuga ===
[[File:Rhoda_Nsibambi_House_at_Gayaza_High_School.jpg|alt=Rhoda Nsibambi House|thumb|Ennyumba ya Rhoda Nsibambi]]
[[:en:Board_of_governors|Olukiiko olufuzi]] lwe lukiiko olufuga essomero era lutondebwawo nga bwe kirambikiddwa mu biragiro by’olukiiko lw’abafuzi b’ebyenjigiriza, akatundu 59 ekitundu (ii) ak’etteeka ly’ebyenjigiriza, 2008. <ref name=":2">{{Cite web |title=Education (Pre-Primary, Primary and Post-Primary) Act, 2008, 2008 {{!}} Uganda Legal Information Institute |url=https://ulii.org/node/24748 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20171231155516/https://ulii.org/node/24748 |archive-date=31 December 2017 |access-date=2017-12-31 |website=ulii.org |language=en}}</ref> Lulimu abantu nga 15 abakiikirira bonna abantu abakwatibwako: olukiiko olufuzi, abazadde, abasomesa, abakozi abatali basomesa, gavumenti z’ebitundu n’abayizi abaaliwo.
=== Enzirukanya y'emirimu ===
Enzirukanya y’essomero eya buli lunaku ekulemberwa akulembera abasomesa (omukulu w’essomero) ng’ayambibwako abamyuka babiri ne dayirekita w’eby’enjigiriza. Waliwo abakulu basatu: akwatibwako ku Lower School (Siniya 1 ne 2), akwatibwako ku Middle School (Siniya 3 ne 4), akwatibwako ku Upper school (Siniya 5 ne 6). Omukyala avunaanyizibwa ku mbeera z'abawala, omusajja avunaanyizibwa ku mbeera z'abalenzi ne house mistress abayambako abakulu ab'okuntikko ku nzirukanya y’essomero. <ref name=":2">{{Cite web |title=Education (Pre-Primary, Primary and Post-Primary) Act, 2008, 2008 {{!}} Uganda Legal Information Institute |url=https://ulii.org/node/24748 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20171231155516/https://ulii.org/node/24748 |archive-date=31 December 2017 |access-date=2017-12-31 |website=ulii.org |language=en}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://web.archive.org/web/20171231155516/https://ulii.org/node/24748 "Education (Pre-Primary, Primary and Post-Primary) Act, 2008, 2008 | Uganda Legal Information Institute"]. ''ulii.org''. Archived from [https://ulii.org/node/24748 the original] on 31 December 2017<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">31 December</span> 2017</span>.</cite></ref>
== Abakulu b’essomero ==
=== Alfreda Allen (omukulu w’essomero eyasooka 1905–1930) ===
Alfreda Allen ye yali omukulu w’essomero lya Gayaza eyasooka mu 1905. Yasindikibwa ekibiina [[:en:Church_Mission_Society|kya Church Mission Society]] (CMS) okwanguya okusoma kw’abawala mu ggwanga, yatuuka mu [[Buganda]] ne Janet Smith, oluvannyuma n’addirirwa Dorothy Allan, Nancy Corby ne Irene Steintz okutandika essomero lino. Mu 1904, ku mulembe gwa [[Ssekabaka Daudi Cwa II|Kabaka Daudi Cwa II]], Sir [[Apollo Kaggwa]], omkungu mu [[Buganda]], yasaba ekibiina kya Church Mission Society ekisangibwa e Bungereza okuggulawo essomero ly’abawala e Gayaza. Kino kyasooka kuwakanyizibwa, kubanga abaami b’omu kiseera ekyo tebaali beetegefu kusasulira kusoma kwa bawala. Okutya kuno, wabula ,kwaggyibwawo olukiiko lw’abakyala olwa CMS, olwatuula mu Bungereza, bwe lwasalawo nti essomero ly’abawala litandikibwe okumpi n’ettaka ly’obuminsani e Gayaza, eryaweebwayo kabaka. Kino nga tekinnabaawo, waaliwo amasomero g’abalenzi matono, olwo ng’abawala baali bakoma kusomesebwa ku by’ekkanisa mu byawandiikibwa ne katekisimu nga beetegekera okubatizibwa. Mu kusiima emirimu gye egy'ekitiibwa, yabbulwamu ekkanisa y’essomero (Alfreda Allen Chapel).
=== Joan Cox (1950-1972) Omuwandiisi w’ebitabo. ===
[[File:Chapel_inside_Gayaza_High_School.jpg|alt=GHS Chapel|thumb|Ekkaniza ya Alfreda Allen]]
Joan Cox yajja mu Gayaza High School mu 1938 ng’akulemberwa Church Mission Society era n’aweereza ng’omukulu w’essomero lya Gayaza High School okumala emyaka 22. Yakola kinene okulaba Gayaza High School ekulaakulana n’okukola obulungi. Mu kiseera kye mwe mwazimbibwa chapel, etterekero ly'ebitabo ne kizimbe ky'okuddukanya emirimu. Obukulembeze bwe obw’amagezi era bwavaako okutandikawo ffaamu y’essomero n’obuwanguzi bw’enteekateeka y’emmere y’oku faamu. Ekimu ku bisulo (Cox) mu ssomero lino lyatuumibwa erinnya lye. Obukulembeze bwe bwatuuka ku buli nsonda za Uganda zonna era bwakyusa eby’enjigiriza by’omwana omuwala mu Uganda. Yawangaala okutuuka ku myaka 100 era yafa nga 14 Ogwokuna 2012.
=== Sheelagh Warren (1972-1990) ===
Sheelagh Warren yali omukulu w’essomero lya Gayaza High School okumala emyaka 18. Yatandikira Cox we yakoma ng'agenze, yalabirira enkulaakulana y’essomero lya siniya okutuuka ku ddaala lya O’ ne A’, okuzimba ebizimbe ebisinga eby’enkalakkalira n’okussaawo erinnya ly’essomero ery'ekitiibwa nga basoma obulungi. Warren yalung’amya essomero lino okuyita mu biseera bya Uganda ebyasinga okubeera eby’akatabanguko - okuyita mu lutalo olwaliwo mu 1979 olwasuula [[Idi Amin]], [[:en:Ugandan_Bush_War|olutalo lw’abayeekera olwa National Resistance Army]] olwamala emyaka etaano olwaleeta [[National Resistance Movement|NRM]] mu buyinza mu 1986. Wadde ng’ebiseera ebyo byali tebirina bukuumi n’ebbula, essomero lyagenda mu maaso n’okutambula obulungi. Warren yaweza emyaka 90 mu Gwekuminogumu 2017, era ekifo kya Warren Computer Center/Laboratory e Gayaza kyabbulwa mu linnya lye.
=== Ruth Nvumetta Kavuma (1990–2002) ===
"Okubeera omukulu w'essomero lya Gayaza High School Omufirika eyasooka n'okumalayo emyaka 11 oboolyawo kye kyasinga okuntuukako", [[Nvumetta Ruth Kavuma|Ruth Kavuma]] bw'awandiika mu kimu ku bitabo bye eby'ebijjukizo. "Enkyukakyuka mu bukulembeze yakolebwa bulungi nnyo. mukyala Warren yali awandiise buli kikolenwa mu kitabo kye yankwasa, ng'ampa okulungamya ku byonna ebikwata ku bikolebwa mu myezi ki egy'omwaka. Kyannyamba nnyo mu nsonga z'okubeera n'obukulembeze obulungi kw'otadde n'okukuuma omutindo gw'essomero." Kavuma bwe yava e Gayaza, yeegatta ku byobufuzi era [[:en:List_of_members_of_the_eighth_Parliament_of_Uganda|n’aweereza ng’omubaka wa Palamenti okumala emyaka egiwerako]] . <ref name=":0">{{Cite web |title=Gayaza High School |url=http://www.gayazahs.sc.ug |access-date=2017-12-31 |website=www.gayazahs.sc.ug |language=en-US}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[http://www.gayazahs.sc.ug "Gayaza High School"]. ''www.gayazahs.sc.ug''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">31 December</span> 2017</span>.</cite></ref>
=== Joy Male (2002–2006) ===
Joy Male yafuuka omukulu w’essomero lya Gayaza High School mu Gwomunaana 2002 oluvannyuma lwa Kavuma okugenda n’asigalayo okutuusa mu Gwokuna 2006, bwe yawummula[[:en:Civil_service|emirimu gya gavumenti]] ng’awezezza emyaka 60 egy’obukulu. Yalina omukululo ww'okukulira essomero lya Nakasero Secondary School, [[:en:Mengo_Senior_School|Mengo Senior School]] ne [[Makerere College School]] nga tannaba kwegatta ku Gayaza. Ekimu ku kyamusoomooza kwe kubeera omukozi omupya, ate ng’oli mukulu w'essomero. Mu bukulembeze bwe, okuzimba ekisulo kya Rhoda Nsibambi kwaggwa, okuzimba bbulooka y’ekibiina kya Ruth Nvumetta Kavuma ne kutandika era ye yalabirira pulojekiti eziwerako ez’okuddaabiriza ebizimbe by’essomero. <ref name=":0">{{Cite web |title=Gayaza High School |url=http://www.gayazahs.sc.ug |access-date=2017-12-31 |website=www.gayazahs.sc.ug |language=en-US}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[http://www.gayazahs.sc.ug "Gayaza High School"]. ''www.gayazahs.sc.ug''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">31 December</span> 2017</span>.</cite></ref>
=== Victoria Kisarale (2009–2019) ===
Victoria Sserunkuuma Kisarale amanyiddwa ennyo nga Kisa, yajja ku ssomero lya Gayaza High School mu 1998 ng’omumyuka w’omukulu w'essomero wansi wa Kavuma n’oluvannyuma Joy Male. Mu 2009 yafuulibwa omukulu w'essomero omujjuvu, era n’aweereza okumala emyaka 10 okutuusa lwe yawummula mu Gwomunaana 2019. Yakola kinene okusiga empisa mu bayizi ng’essira aliteeka ku bukugu Obw'ekyasa kya 21.
Mu kiseera kye, ekikomera ky’essomero kyaddabirizibwa, eddiiro ne ligaziwa, ekibangirizi ky’ekidiba ekiwugirwamu ne kizimbibwa era bbulooka empya ey’okuddukanya emirimu yatandikibwawo abawala abaasomerayo ko. Era yalaba ffaamu y’essomero ng’ekulaakulana mu kiseera kye. Yakwata nnyo ku kusomesa omwana omuwala era n’asikkiriza bangi.
=== Kizito Robinah Katongole (2019–na kati) ===
Robinah, omukulu w'essomero mu kiseera kino, yayingira ofiisi nga 10 Ogwekkumi 2019. Olw’okuba yali yasomerawo ko, teyali mupya ku Gayaza High School. Yaliko omusomesa wa Litulica okumala emyaka nga 17 nga tannakola ng’omumyuka w’omukulu w'essomero wansi wa Kisarale.
[[Category:Pages with unreviewed translations]]
qy6eylagl83nolbyfzcfpbbpe3qyjg2
47690
47689
2026-04-24T11:33:06Z
Charles Kalanzi
9748
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1342265269|Gayaza High School]]"
47690
wikitext
text/x-wiki
'''Gayaza High School''' ly'essomero erisinga obukadde mu [[Yuganda|Uganda]] nga ly'abaana bawala bokka nga b'akisulo okuva ku Siniya esooka okutuuka ku Siniya eyoomukaaga. Essomero lino liri ju musingi [[:en:Church_of_Uganda|gw'ekkanisa]], liyambibwako [[:en:Government_of_Uganda|gavumenti]] era nga lyakkirizibwa okukola [[:en:Ministry_of_Education_and_Sports_(Uganda)|minisitule y’ebyenjigiriza, ssaayansi, tekinologiya n’emizannyo]] . <ref>{{Cite web |last=Musasizi |first=Simon |date=1 June 2011 |title=Cover Story: Gayaza Old Girls Colourfully Honour Their Mentor |url=http://www.observer.ug/index.php?option=com_content&view=article&id=13654:cover-story-gayaza-old-girls-colourfully-honour-their-mentor |access-date=21 July 2014 |publisher=[[Daily Monitor]]}}</ref>
== Ekifo ==
Essomero lino lisangibwa mu kabuga [[Gayaza]], Gayaza Zooni B Local Council One (LC1), [[Kasangati]] town council,essaza Kyadondo, mu disityulikiti y'e [[Wakiso (disitulikit)|Wakiso]], kkiromita 19 (mailo 12) obukiikakkono bw'obuvanjuba bwa [[Kampala]], ekibuga ekikulu ekya Uganda. <ref>{{Cite web |last=Globefeed.com |date=31 December 2017 |title=Distance between Post Office Building, Kampala Road, Kampala, Uganda and Gayaza High School, Gayaza - Zirobwe Road, Kabanyoro, Central Region, Uganda |url=https://distancecalculator.globefeed.com/Uganda_Distance_Result.asp?fromplace=Post%20Office%20Building%2C%20Kampala%20Road%2C%20Kampala%2C%20Uganda&toplace=Gayaza%20High%20School%2C%20Gayaza%20-%20Zirobwe%20Road%2C%20Kabanyoro%2C%20Central%20Region%2C%20Uganda&dt1=ChIJXyfX9IC8fRcRorrkbY-nufI&dt2=ChIJZZwnT-uzfRcRoJO3NJ184EY |access-date=31 December 2017 |publisher=Globefeed.com}}</ref>
Essomero lya Gayaza High School liweza yiika 104.76 ku lusozi oluwanvu nga luliko ekikko era nga liri ku buwanvu bwa ffuuti 3,800 waggulu w’obugulumivu bw’ennyanja. Mu bukiikakkono, lirina ensalo n’ekitongole ekinoonyereza ku by’obulimi [[Makerere University, Uganda|ekya Makerere University]] Agricultural Research Institute ne Kabanyolo (University Farm), ate mu bugwanjuba lirina ensalo n’ekyalo Makenke, ekyawuddwamu oluguudo lwa [[Gayaza]] – [[Ziroobwe|Zirobwe]] .
Ekitundu ekiri ebuvanjuba wakati wa ffaamu y’essomero n’oluguudo oluva e Kampala okutuuka e [[Kalagi, Mukono]] kye kyalo Kyetume. Mu bukiikaddyo essomero lino liri ku nsalo n’essomero lya Gayaza Junior School, ekkanisa y’ekigo n’ekitundu kya Gayaza Trading Centre. Mu kifo kino, oluguudo olukulu oluva e Kampala luyitamu, oluguudo olumu olugenda e Kalagi mu [[Mukono (disitulikit)|Disitulikiti y’e Mukono]] ate olulala ne lugenda ku National Crops Resources Research Institute (NaCRRI) e [[:en:Namulonge|Namulonge]], ne lweyongerayo e [[Ziroobwe]] .
Akakuubo akali wakati w’enguudo ebbiri ezigenda ku ssomero lino, nga kayita ku masomero ga pulayimale n’ekkanisa y’ekigo, gu cul de sac, nga kino kye kivaako obukuumi bw’essomero mu biseera by’obuzibu.
== Ebyafaayo ==
[[:en:Missionaries|Abaminsani]] [[:en:Christianity|abakulisitaayo]] ab’ekibiina kya Church Missionary Society of England baatandikawo essomero lya Gayaza High School ku ttaka eryaweebwayo eri ekkanisa [[Ssekabaka Daudi Cwa II|Kabaka Daudi Cwa II]] (Kabaka wa Buganda) mu Gwoluberyeberye 1905 n’abayizi bana abaali abasooka, era n'erifuuka essomero ly’abawala ery'ekisulo eryasooka mu Uganda.
Ekigendererwa ky’okutandikawo essomero lino kyali kya kutendeka bawala naddala abawala b’abaami b’Obwakabaka [[Buganda|bwa Buganda]], mu bukugu obwo obwandibafudde abakyala abalungi naye ng’olukusa lulina kuva mu bakulembeze b’ennono ab’omu kiseera ekyo. <sup class="noprint Inline-Template" style="margin-left:0.1em; white-space:nowrap;">[ ''<nowiki><span title="The text near this tag may need clarification or removal of jargon. (March 2026)">clarification needed</span></nowiki>'' ]</sup> Kyokka abatandisi baalina ekigendererwa eky’enjawulo: okusomesa abawala nga basinziira ku musingi ogw’Ekikristaayo ogw’amaanyi. Baakitegeera nti engeri esinga obulungi ey’okusimba amakanda mu Bukristaayo kwe kuba ne bamaama Abakristaayo abaana be baamalangako emyaka gyabwe egy’okukula.
Mu ntandikwa, ensoma y'essomero lino yalimu [[Ebyamalimiro|ebyobulimi]], [[:en:Handiwork|okukola emirimu gy'emikono]], [[:en:Child-care|okulabirira abaana]] [[:en:Needlework|n'okutunga]], wamu [[:en:Scripture|ebyawandiikibwa]], [[:en:Reading_(process)|okusoma]], [[:en:Writing|okuwandiika]], [[:en:Arithmetic|okubala]] [[Essomansi|n'ensomansi]] . <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">[ ''<nowiki><span title="This claim needs references to reliable sources. (September 2019)">okujuliza kwetaagisa</span></nowiki>'' ]</sup>
Essomero lya Gayaza High School lyazimbibwa ku ttaka eriweza yiika 140, nga lirimu amayumba asatu: Kikko, Kyawakati ne Manga. Omubala gwayo gwali "Banno" (emikwano). Abawala baasooka kwambala ''ssuuka'' (bed-sheet) nga yunifoomu y’essomero, wadde nga eno yakyusibwa ne bagifuula yunifoomu nga kuliko n’olugoye olw’omulembe gwa Victoria, olufaananako n’olugoye lw’ekinnansi olw’Abaganda oluliwo kati ''bodingi'' ( ''[[gomesi]]'' ). Oluvannyuma, Alfreda Allen (omukulu w’essomero eyatandikawo) yakola dizayini ya yunifoomu empya ng’erina ensingo eneetooloovu, ng’erina emikono emimpi egya Magyar, akabonero akatungiddwako ne langi ez’enjawulo ezikozesebwa okwawula ebibiina.
Mu 1939, ekitundu kya siniya ey’oku ntikko ekitali kitongole kyatandika. Mu 1962, essomero lya siniya lyayawulwa ku lya Pulayimale. Essomero lya Gayaza Junior School lyasigaza ekifo ekikadde ku ludda olw’ebuvanjuba, ate essomero lya siniya, ly'asigaza erinnya eryasooka erya Gayaza High School, n'erifuna amaka ku ludda olw’ebugwanjuba. Bwe baayawukana, essomero lya Gayaza Junior School lyakyusa omubala okuva ku "Banno" ne litandika okugabana omubala gwa Gayaza High School: "Never Give Up". N’ekyavaamu, okuva mu 1963, Hill yafuuka omukulu w’essomero lya Junior School ate Joan Cox ye yali omukulu w’essomero lya siniya.
Okuva ku bawala bana, amasomero gano ag’abalongo gagenze mu maaso ne gafuuka ga nnantamegwa mu by'ensoma mu masomero ga Uganda, nga bw'egongera okuwandiisa abayizi abasoba mu 1,000.
[[File:Gayaza_High_School_administration_block.jpg|alt=Administration Block|thumb|Eyali bbulooka y’okuddukanya emirimu (2017) .]]
Mu kusooka, omuwala yenna, kasita yali muwala w’omutaka mu [[Buganda|Bwakabaka bwa Buganda]], yaweebwanga ekifo ku Gayaza. Oluvannyuma, n’abo abaava mu maka ag'abagagga baasobola okwegatta ku ssomero eryo. Okukkakkana enkola eno yeeyongera okukyuka ng'omuntu alina okuyita ebigezo byabwe ebiwandiike okuyingira Gayaza. Leero eno y’enkola.
== Embeera eriwo kati ==
GHS eri ku musingi [[:en:Church_of_Uganda|gw'ekkanisa]] nga ssomero lya siniya ery’abawala ab'ekisulo era nga liyambibwako gavumenti nga lisomesa Arts ne Sayansi n’ebyokwewumuzaamu omuli emizannyo. <ref name=":0">{{Cite web |title=Gayaza High School |url=http://www.gayazahs.sc.ug |access-date=2017-12-31 |website=www.gayazahs.sc.ug |language=en-US}}</ref>
Essomero lino lirina emitendera gy’ebyenjigiriza egya [[:en:Uganda_Certificate_of_Education|O]] n’egya [[:en:Uganda_Advanced_Certificate_of_Education|A-level]] nga essira liri ku nkulaakulana ey’enjawulo ey’omuntu yenna. Egoberera ensoma y’eggwanga eyeekenneenyezebwa ekitongole ekivunaanyizibwa ku bigezo mu ggwanga ekya Uganda National Examinations Board (UNEB). <ref name=":0">{{Cite web |title=Gayaza High School |url=http://www.gayazahs.sc.ug |access-date=2017-12-31 |website=www.gayazahs.sc.ug |language=en-US}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[http://www.gayazahs.sc.ug "Gayaza High School"]. ''www.gayazahs.sc.ug''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">31 December</span> 2017</span>.</cite></ref>
== Enfuga n’enzirukanya y’emirimu ==
=== Enfuga ===
[[File:Rhoda_Nsibambi_House_at_Gayaza_High_School.jpg|alt=Rhoda Nsibambi House|thumb|Ennyumba ya Rhoda Nsibambi]]
[[:en:Board_of_governors|Olukiiko olufuzi]] lwe lukiiko olufuga essomero era lutondebwawo nga bwe kirambikiddwa mu biragiro by’olukiiko lw’abafuzi b’ebyenjigiriza, akatundu 59 ekitundu (ii) ak’etteeka ly’ebyenjigiriza, 2008. <ref name=":2">{{Cite web |title=Education (Pre-Primary, Primary and Post-Primary) Act, 2008, 2008 {{!}} Uganda Legal Information Institute |url=https://ulii.org/node/24748 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20171231155516/https://ulii.org/node/24748 |archive-date=31 December 2017 |access-date=2017-12-31 |website=ulii.org |language=en}}</ref> Lulimu abantu nga 15 abakiikirira bonna abantu abakwatibwako: olukiiko olufuzi, abazadde, abasomesa, abakozi abatali basomesa, gavumenti z’ebitundu n’abayizi abaaliwo.
=== Enzirukanya y'emirimu ===
Enzirukanya y’essomero eya buli lunaku ekulemberwa akulembera abasomesa (omukulu w’essomero) ng’ayambibwako abamyuka babiri ne dayirekita w’eby’enjigiriza. Waliwo abakulu basatu: akwatibwako ku Lower School (Siniya 1 ne 2), akwatibwako ku Middle School (Siniya 3 ne 4), akwatibwako ku Upper school (Siniya 5 ne 6). Omukyala avunaanyizibwa ku mbeera z'abawala, omusajja avunaanyizibwa ku mbeera z'abalenzi ne house mistress abayambako abakulu ab'okuntikko ku nzirukanya y’essomero. <ref name=":2">{{Cite web |title=Education (Pre-Primary, Primary and Post-Primary) Act, 2008, 2008 {{!}} Uganda Legal Information Institute |url=https://ulii.org/node/24748 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20171231155516/https://ulii.org/node/24748 |archive-date=31 December 2017 |access-date=2017-12-31 |website=ulii.org |language=en}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://web.archive.org/web/20171231155516/https://ulii.org/node/24748 "Education (Pre-Primary, Primary and Post-Primary) Act, 2008, 2008 | Uganda Legal Information Institute"]. ''ulii.org''. Archived from [https://ulii.org/node/24748 the original] on 31 December 2017<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">31 December</span> 2017</span>.</cite></ref>
== Abakulu b’essomero ==
=== Alfreda Allen (omukulu w’essomero eyasooka 1905–1930) ===
Alfreda Allen ye yali omukulu w’essomero lya Gayaza eyasooka mu 1905. Yasindikibwa ekibiina [[:en:Church_Mission_Society|kya Church Mission Society]] (CMS) okwanguya okusoma kw’abawala mu ggwanga, yatuuka mu [[Buganda]] ne Janet Smith, oluvannyuma n’addirirwa Dorothy Allan, Nancy Corby ne Irene Steintz okutandika essomero lino. Mu 1904, ku mulembe gwa [[Ssekabaka Daudi Cwa II|Kabaka Daudi Cwa II]], Sir [[Apollo Kaggwa]], omkungu mu [[Buganda]], yasaba ekibiina kya Church Mission Society ekisangibwa e Bungereza okuggulawo essomero ly’abawala e Gayaza. Kino kyasooka kuwakanyizibwa, kubanga abaami b’omu kiseera ekyo tebaali beetegefu kusasulira kusoma kwa bawala. Okutya kuno, wabula ,kwaggyibwawo olukiiko lw’abakyala olwa CMS, olwatuula mu Bungereza, bwe lwasalawo nti essomero ly’abawala litandikibwe okumpi n’ettaka ly’obuminsani e Gayaza, eryaweebwayo kabaka. Kino nga tekinnabaawo, waaliwo amasomero g’abalenzi matono, olwo ng’abawala baali bakoma kusomesebwa ku by’ekkanisa mu byawandiikibwa ne katekisimu nga beetegekera okubatizibwa. Mu kusiima emirimu gye egy'ekitiibwa, yabbulwamu ekkanisa y’essomero (Alfreda Allen Chapel).
=== Joan Cox (1950-1972) Omuwandiisi w’ebitabo. ===
[[File:Chapel_inside_Gayaza_High_School.jpg|alt=GHS Chapel|thumb|Ekkaniza ya Alfreda Allen]]
Joan Cox yajja mu Gayaza High School mu 1938 ng’akulemberwa Church Mission Society era n’aweereza ng’omukulu w’essomero lya Gayaza High School okumala emyaka 22. Yakola kinene okulaba Gayaza High School ekulaakulana n’okukola obulungi. Mu kiseera kye mwe mwazimbibwa chapel, etterekero ly'ebitabo ne kizimbe ky'okuddukanya emirimu. Obukulembeze bwe obw’amagezi era bwavaako okutandikawo ffaamu y’essomero n’obuwanguzi bw’enteekateeka y’emmere y’oku faamu. Ekimu ku bisulo (Cox) mu ssomero lino lyatuumibwa erinnya lye. Obukulembeze bwe bwatuuka ku buli nsonda za Uganda zonna era bwakyusa eby’enjigiriza by’omwana omuwala mu Uganda. Yawangaala okutuuka ku myaka 100 era yafa nga 14 Ogwokuna 2012.
=== Sheelagh Warren (1972-1990) ===
Sheelagh Warren yali omukulu w’essomero lya Gayaza High School okumala emyaka 18. Yatandikira Cox we yakoma ng'agenze, yalabirira enkulaakulana y’essomero lya siniya okutuuka ku ddaala lya O’ ne A’, okuzimba ebizimbe ebisinga eby’enkalakkalira n’okussaawo erinnya ly’essomero ery'ekitiibwa nga basoma obulungi. Warren yalung’amya essomero lino okuyita mu biseera bya Uganda ebyasinga okubeera eby’akatabanguko - okuyita mu lutalo olwaliwo mu 1979 olwasuula [[Idi Amin]], [[:en:Ugandan_Bush_War|olutalo lw’abayeekera olwa National Resistance Army]] olwamala emyaka etaano olwaleeta [[National Resistance Movement|NRM]] mu buyinza mu 1986. Wadde ng’ebiseera ebyo byali tebirina bukuumi n’ebbula, essomero lyagenda mu maaso n’okutambula obulungi. Warren yaweza emyaka 90 mu Gwekuminogumu 2017, era ekifo kya Warren Computer Center/Laboratory e Gayaza kyabbulwa mu linnya lye.
=== Ruth Nvumetta Kavuma (1990–2002) ===
"Okubeera omukulu w'essomero lya Gayaza High School Omufirika eyasooka n'okumalayo emyaka 11 oboolyawo kye kyasinga okuntuukako", [[Nvumetta Ruth Kavuma|Ruth Kavuma]] bw'awandiika mu kimu ku bitabo bye eby'ebijjukizo. "Enkyukakyuka mu bukulembeze yakolebwa bulungi nnyo. mukyala Warren yali awandiise buli kikolenwa mu kitabo kye yankwasa, ng'ampa okulungamya ku byonna ebikwata ku bikolebwa mu myezi ki egy'omwaka. Kyannyamba nnyo mu nsonga z'okubeera n'obukulembeze obulungi kw'otadde n'okukuuma omutindo gw'essomero." Kavuma bwe yava e Gayaza, yeegatta ku byobufuzi era [[:en:List_of_members_of_the_eighth_Parliament_of_Uganda|n’aweereza ng’omubaka wa Palamenti okumala emyaka egiwerako]] . <ref name=":0">{{Cite web |title=Gayaza High School |url=http://www.gayazahs.sc.ug |access-date=2017-12-31 |website=www.gayazahs.sc.ug |language=en-US}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[http://www.gayazahs.sc.ug "Gayaza High School"]. ''www.gayazahs.sc.ug''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">31 December</span> 2017</span>.</cite></ref>
=== Joy Male (2002–2006) ===
Joy Male yafuuka omukulu w’essomero lya Gayaza High School mu Gwomunaana 2002 oluvannyuma lwa Kavuma okugenda n’asigalayo okutuusa mu Gwokuna 2006, bwe yawummula[[:en:Civil_service|emirimu gya gavumenti]] ng’awezezza emyaka 60 egy’obukulu. Yalina omukululo ww'okukulira essomero lya Nakasero Secondary School, [[:en:Mengo_Senior_School|Mengo Senior School]] ne [[Makerere College School]] nga tannaba kwegatta ku Gayaza. Ekimu ku kyamusoomooza kwe kubeera omukozi omupya, ate ng’oli mukulu w'essomero. Mu bukulembeze bwe, okuzimba ekisulo kya Rhoda Nsibambi kwaggwa, okuzimba bbulooka y’ekibiina kya Ruth Nvumetta Kavuma ne kutandika era ye yalabirira pulojekiti eziwerako ez’okuddaabiriza ebizimbe by’essomero. <ref name=":0">{{Cite web |title=Gayaza High School |url=http://www.gayazahs.sc.ug |access-date=2017-12-31 |website=www.gayazahs.sc.ug |language=en-US}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[http://www.gayazahs.sc.ug "Gayaza High School"]. ''www.gayazahs.sc.ug''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">31 December</span> 2017</span>.</cite></ref>
=== Victoria Kisarale (2009–2019) ===
Victoria Sserunkuuma Kisarale amanyiddwa ennyo nga Kisa, yajja ku ssomero lya Gayaza High School mu 1998 ng’omumyuka w’omukulu w'essomero wansi wa Kavuma n’oluvannyuma Joy Male. Mu 2009 yafuulibwa omukulu w'essomero omujjuvu, era n’aweereza okumala emyaka 10 okutuusa lwe yawummula mu Gwomunaana 2019. Yakola kinene okusiga empisa mu bayizi ng’essira aliteeka ku bukugu Obw'ekyasa kya 21.
Mu kiseera kye, ekikomera ky’essomero kyaddabirizibwa, eddiiro ne ligaziwa, ekibangirizi ky’ekidiba ekiwugirwamu ne kizimbibwa era bbulooka empya ey’okuddukanya emirimu yatandikibwawo abawala abaasomerayo ko. Era yalaba ffaamu y’essomero ng’ekulaakulana mu kiseera kye. Yakwata nnyo ku kusomesa omwana omuwala era n’asikkiriza bangi.
=== Kizito Robinah Katongole (2019–na kati) ===
Robinah, omukulu w'essomero mu kiseera kino, yayingira ofiisi nga 10 Ogwekkumi 2019. Olw’okuba yali yasomerawo ko, teyali mupya ku Gayaza High School. Yaliko omusomesa wa Litulica okumala emyaka nga 17 nga tannakola ng’omumyuka w’omukulu w'essomero wansi wa Kisarale.
== Ebisulo by'abayizi ==
Gayaza High School erina ebisulo by’abayizi 8 nga bino byatuumibwa amannya ga Bannayuganda abatutumufu, bannabyabufuzi oba abaddukanya essomero lino. Mulimu:
[[Category:Pages with unreviewed translations]]
q8jdvoq2smj8musr58nh6f1ztlepp5s
47691
47690
2026-04-24T11:37:39Z
Charles Kalanzi
9748
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1342265269|Gayaza High School]]"
47691
wikitext
text/x-wiki
'''Gayaza High School''' ly'essomero erisinga obukadde mu [[Yuganda|Uganda]] nga ly'abaana bawala bokka nga b'akisulo okuva ku Siniya esooka okutuuka ku Siniya eyoomukaaga. Essomero lino liri ju musingi [[:en:Church_of_Uganda|gw'ekkanisa]], liyambibwako [[:en:Government_of_Uganda|gavumenti]] era nga lyakkirizibwa okukola [[:en:Ministry_of_Education_and_Sports_(Uganda)|minisitule y’ebyenjigiriza, ssaayansi, tekinologiya n’emizannyo]] . <ref>{{Cite web |last=Musasizi |first=Simon |date=1 June 2011 |title=Cover Story: Gayaza Old Girls Colourfully Honour Their Mentor |url=http://www.observer.ug/index.php?option=com_content&view=article&id=13654:cover-story-gayaza-old-girls-colourfully-honour-their-mentor |access-date=21 July 2014 |publisher=[[Daily Monitor]]}}</ref>
== Ekifo ==
Essomero lino lisangibwa mu kabuga [[Gayaza]], Gayaza Zooni B Local Council One (LC1), [[Kasangati]] town council,essaza Kyadondo, mu disityulikiti y'e [[Wakiso (disitulikit)|Wakiso]], kkiromita 19 (mailo 12) obukiikakkono bw'obuvanjuba bwa [[Kampala]], ekibuga ekikulu ekya Uganda. <ref>{{Cite web |last=Globefeed.com |date=31 December 2017 |title=Distance between Post Office Building, Kampala Road, Kampala, Uganda and Gayaza High School, Gayaza - Zirobwe Road, Kabanyoro, Central Region, Uganda |url=https://distancecalculator.globefeed.com/Uganda_Distance_Result.asp?fromplace=Post%20Office%20Building%2C%20Kampala%20Road%2C%20Kampala%2C%20Uganda&toplace=Gayaza%20High%20School%2C%20Gayaza%20-%20Zirobwe%20Road%2C%20Kabanyoro%2C%20Central%20Region%2C%20Uganda&dt1=ChIJXyfX9IC8fRcRorrkbY-nufI&dt2=ChIJZZwnT-uzfRcRoJO3NJ184EY |access-date=31 December 2017 |publisher=Globefeed.com}}</ref>
Essomero lya Gayaza High School liweza yiika 104.76 ku lusozi oluwanvu nga luliko ekikko era nga liri ku buwanvu bwa ffuuti 3,800 waggulu w’obugulumivu bw’ennyanja. Mu bukiikakkono, lirina ensalo n’ekitongole ekinoonyereza ku by’obulimi [[Makerere University, Uganda|ekya Makerere University]] Agricultural Research Institute ne Kabanyolo (University Farm), ate mu bugwanjuba lirina ensalo n’ekyalo Makenke, ekyawuddwamu oluguudo lwa [[Gayaza]] – [[Ziroobwe|Zirobwe]] .
Ekitundu ekiri ebuvanjuba wakati wa ffaamu y’essomero n’oluguudo oluva e Kampala okutuuka e [[Kalagi, Mukono]] kye kyalo Kyetume. Mu bukiikaddyo essomero lino liri ku nsalo n’essomero lya Gayaza Junior School, ekkanisa y’ekigo n’ekitundu kya Gayaza Trading Centre. Mu kifo kino, oluguudo olukulu oluva e Kampala luyitamu, oluguudo olumu olugenda e Kalagi mu [[Mukono (disitulikit)|Disitulikiti y’e Mukono]] ate olulala ne lugenda ku National Crops Resources Research Institute (NaCRRI) e [[:en:Namulonge|Namulonge]], ne lweyongerayo e [[Ziroobwe]] .
Akakuubo akali wakati w’enguudo ebbiri ezigenda ku ssomero lino, nga kayita ku masomero ga pulayimale n’ekkanisa y’ekigo, gu cul de sac, nga kino kye kivaako obukuumi bw’essomero mu biseera by’obuzibu.
== Ebyafaayo ==
[[:en:Missionaries|Abaminsani]] [[:en:Christianity|abakulisitaayo]] ab’ekibiina kya Church Missionary Society of England baatandikawo essomero lya Gayaza High School ku ttaka eryaweebwayo eri ekkanisa [[Ssekabaka Daudi Cwa II|Kabaka Daudi Cwa II]] (Kabaka wa Buganda) mu Gwoluberyeberye 1905 n’abayizi bana abaali abasooka, era n'erifuuka essomero ly’abawala ery'ekisulo eryasooka mu Uganda.
Ekigendererwa ky’okutandikawo essomero lino kyali kya kutendeka bawala naddala abawala b’abaami b’Obwakabaka [[Buganda|bwa Buganda]], mu bukugu obwo obwandibafudde abakyala abalungi naye ng’olukusa lulina kuva mu bakulembeze b’ennono ab’omu kiseera ekyo. <sup class="noprint Inline-Template" style="margin-left:0.1em; white-space:nowrap;">[ ''<nowiki><span title="The text near this tag may need clarification or removal of jargon. (March 2026)">clarification needed</span></nowiki>'' ]</sup> Kyokka abatandisi baalina ekigendererwa eky’enjawulo: okusomesa abawala nga basinziira ku musingi ogw’Ekikristaayo ogw’amaanyi. Baakitegeera nti engeri esinga obulungi ey’okusimba amakanda mu Bukristaayo kwe kuba ne bamaama Abakristaayo abaana be baamalangako emyaka gyabwe egy’okukula.
Mu ntandikwa, ensoma y'essomero lino yalimu [[Ebyamalimiro|ebyobulimi]], [[:en:Handiwork|okukola emirimu gy'emikono]], [[:en:Child-care|okulabirira abaana]] [[:en:Needlework|n'okutunga]], wamu [[:en:Scripture|ebyawandiikibwa]], [[:en:Reading_(process)|okusoma]], [[:en:Writing|okuwandiika]], [[:en:Arithmetic|okubala]] [[Essomansi|n'ensomansi]] . <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">[ ''<nowiki><span title="This claim needs references to reliable sources. (September 2019)">okujuliza kwetaagisa</span></nowiki>'' ]</sup>
Essomero lya Gayaza High School lyazimbibwa ku ttaka eriweza yiika 140, nga lirimu amayumba asatu: Kikko, Kyawakati ne Manga. Omubala gwayo gwali "Banno" (emikwano). Abawala baasooka kwambala ''ssuuka'' (bed-sheet) nga yunifoomu y’essomero, wadde nga eno yakyusibwa ne bagifuula yunifoomu nga kuliko n’olugoye olw’omulembe gwa Victoria, olufaananako n’olugoye lw’ekinnansi olw’Abaganda oluliwo kati ''bodingi'' ( ''[[gomesi]]'' ). Oluvannyuma, Alfreda Allen (omukulu w’essomero eyatandikawo) yakola dizayini ya yunifoomu empya ng’erina ensingo eneetooloovu, ng’erina emikono emimpi egya Magyar, akabonero akatungiddwako ne langi ez’enjawulo ezikozesebwa okwawula ebibiina.
Mu 1939, ekitundu kya siniya ey’oku ntikko ekitali kitongole kyatandika. Mu 1962, essomero lya siniya lyayawulwa ku lya Pulayimale. Essomero lya Gayaza Junior School lyasigaza ekifo ekikadde ku ludda olw’ebuvanjuba, ate essomero lya siniya, ly'asigaza erinnya eryasooka erya Gayaza High School, n'erifuna amaka ku ludda olw’ebugwanjuba. Bwe baayawukana, essomero lya Gayaza Junior School lyakyusa omubala okuva ku "Banno" ne litandika okugabana omubala gwa Gayaza High School: "Never Give Up". N’ekyavaamu, okuva mu 1963, Hill yafuuka omukulu w’essomero lya Junior School ate Joan Cox ye yali omukulu w’essomero lya siniya.
Okuva ku bawala bana, amasomero gano ag’abalongo gagenze mu maaso ne gafuuka ga nnantamegwa mu by'ensoma mu masomero ga Uganda, nga bw'egongera okuwandiisa abayizi abasoba mu 1,000.
[[File:Gayaza_High_School_administration_block.jpg|alt=Administration Block|thumb|Eyali bbulooka y’okuddukanya emirimu (2017) .]]
Mu kusooka, omuwala yenna, kasita yali muwala w’omutaka mu [[Buganda|Bwakabaka bwa Buganda]], yaweebwanga ekifo ku Gayaza. Oluvannyuma, n’abo abaava mu maka ag'abagagga baasobola okwegatta ku ssomero eryo. Okukkakkana enkola eno yeeyongera okukyuka ng'omuntu alina okuyita ebigezo byabwe ebiwandiike okuyingira Gayaza. Leero eno y’enkola.
== Embeera eriwo kati ==
GHS eri ku musingi [[:en:Church_of_Uganda|gw'ekkanisa]] nga ssomero lya siniya ery’abawala ab'ekisulo era nga liyambibwako gavumenti nga lisomesa Arts ne Sayansi n’ebyokwewumuzaamu omuli emizannyo. <ref name=":0">{{Cite web |title=Gayaza High School |url=http://www.gayazahs.sc.ug |access-date=2017-12-31 |website=www.gayazahs.sc.ug |language=en-US}}</ref>
Essomero lino lirina emitendera gy’ebyenjigiriza egya [[:en:Uganda_Certificate_of_Education|O]] n’egya [[:en:Uganda_Advanced_Certificate_of_Education|A-level]] nga essira liri ku nkulaakulana ey’enjawulo ey’omuntu yenna. Egoberera ensoma y’eggwanga eyeekenneenyezebwa ekitongole ekivunaanyizibwa ku bigezo mu ggwanga ekya Uganda National Examinations Board (UNEB). <ref name=":0">{{Cite web |title=Gayaza High School |url=http://www.gayazahs.sc.ug |access-date=2017-12-31 |website=www.gayazahs.sc.ug |language=en-US}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[http://www.gayazahs.sc.ug "Gayaza High School"]. ''www.gayazahs.sc.ug''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">31 December</span> 2017</span>.</cite></ref>
== Enfuga n’enzirukanya y’emirimu ==
=== Enfuga ===
[[File:Rhoda_Nsibambi_House_at_Gayaza_High_School.jpg|alt=Rhoda Nsibambi House|thumb|Ennyumba ya Rhoda Nsibambi]]
[[:en:Board_of_governors|Olukiiko olufuzi]] lwe lukiiko olufuga essomero era lutondebwawo nga bwe kirambikiddwa mu biragiro by’olukiiko lw’abafuzi b’ebyenjigiriza, akatundu 59 ekitundu (ii) ak’etteeka ly’ebyenjigiriza, 2008. <ref name=":2">{{Cite web |title=Education (Pre-Primary, Primary and Post-Primary) Act, 2008, 2008 {{!}} Uganda Legal Information Institute |url=https://ulii.org/node/24748 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20171231155516/https://ulii.org/node/24748 |archive-date=31 December 2017 |access-date=2017-12-31 |website=ulii.org |language=en}}</ref> Lulimu abantu nga 15 abakiikirira bonna abantu abakwatibwako: olukiiko olufuzi, abazadde, abasomesa, abakozi abatali basomesa, gavumenti z’ebitundu n’abayizi abaaliwo.
=== Enzirukanya y'emirimu ===
Enzirukanya y’essomero eya buli lunaku ekulemberwa akulembera abasomesa (omukulu w’essomero) ng’ayambibwako abamyuka babiri ne dayirekita w’eby’enjigiriza. Waliwo abakulu basatu: akwatibwako ku Lower School (Siniya 1 ne 2), akwatibwako ku Middle School (Siniya 3 ne 4), akwatibwako ku Upper school (Siniya 5 ne 6). Omukyala avunaanyizibwa ku mbeera z'abawala, omusajja avunaanyizibwa ku mbeera z'abalenzi ne house mistress abayambako abakulu ab'okuntikko ku nzirukanya y’essomero. <ref name=":2">{{Cite web |title=Education (Pre-Primary, Primary and Post-Primary) Act, 2008, 2008 {{!}} Uganda Legal Information Institute |url=https://ulii.org/node/24748 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20171231155516/https://ulii.org/node/24748 |archive-date=31 December 2017 |access-date=2017-12-31 |website=ulii.org |language=en}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://web.archive.org/web/20171231155516/https://ulii.org/node/24748 "Education (Pre-Primary, Primary and Post-Primary) Act, 2008, 2008 | Uganda Legal Information Institute"]. ''ulii.org''. Archived from [https://ulii.org/node/24748 the original] on 31 December 2017<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">31 December</span> 2017</span>.</cite></ref>
== Abakulu b’essomero ==
=== Alfreda Allen (omukulu w’essomero eyasooka 1905–1930) ===
Alfreda Allen ye yali omukulu w’essomero lya Gayaza eyasooka mu 1905. Yasindikibwa ekibiina [[:en:Church_Mission_Society|kya Church Mission Society]] (CMS) okwanguya okusoma kw’abawala mu ggwanga, yatuuka mu [[Buganda]] ne Janet Smith, oluvannyuma n’addirirwa Dorothy Allan, Nancy Corby ne Irene Steintz okutandika essomero lino. Mu 1904, ku mulembe gwa [[Ssekabaka Daudi Cwa II|Kabaka Daudi Cwa II]], Sir [[Apollo Kaggwa]], omkungu mu [[Buganda]], yasaba ekibiina kya Church Mission Society ekisangibwa e Bungereza okuggulawo essomero ly’abawala e Gayaza. Kino kyasooka kuwakanyizibwa, kubanga abaami b’omu kiseera ekyo tebaali beetegefu kusasulira kusoma kwa bawala. Okutya kuno, wabula ,kwaggyibwawo olukiiko lw’abakyala olwa CMS, olwatuula mu Bungereza, bwe lwasalawo nti essomero ly’abawala litandikibwe okumpi n’ettaka ly’obuminsani e Gayaza, eryaweebwayo kabaka. Kino nga tekinnabaawo, waaliwo amasomero g’abalenzi matono, olwo ng’abawala baali bakoma kusomesebwa ku by’ekkanisa mu byawandiikibwa ne katekisimu nga beetegekera okubatizibwa. Mu kusiima emirimu gye egy'ekitiibwa, yabbulwamu ekkanisa y’essomero (Alfreda Allen Chapel).
=== Joan Cox (1950-1972) Omuwandiisi w’ebitabo. ===
[[File:Chapel_inside_Gayaza_High_School.jpg|alt=GHS Chapel|thumb|Ekkaniza ya Alfreda Allen]]
Joan Cox yajja mu Gayaza High School mu 1938 ng’akulemberwa Church Mission Society era n’aweereza ng’omukulu w’essomero lya Gayaza High School okumala emyaka 22. Yakola kinene okulaba Gayaza High School ekulaakulana n’okukola obulungi. Mu kiseera kye mwe mwazimbibwa chapel, etterekero ly'ebitabo ne kizimbe ky'okuddukanya emirimu. Obukulembeze bwe obw’amagezi era bwavaako okutandikawo ffaamu y’essomero n’obuwanguzi bw’enteekateeka y’emmere y’oku faamu. Ekimu ku bisulo (Cox) mu ssomero lino lyatuumibwa erinnya lye. Obukulembeze bwe bwatuuka ku buli nsonda za Uganda zonna era bwakyusa eby’enjigiriza by’omwana omuwala mu Uganda. Yawangaala okutuuka ku myaka 100 era yafa nga 14 Ogwokuna 2012.
=== Sheelagh Warren (1972-1990) ===
Sheelagh Warren yali omukulu w’essomero lya Gayaza High School okumala emyaka 18. Yatandikira Cox we yakoma ng'agenze, yalabirira enkulaakulana y’essomero lya siniya okutuuka ku ddaala lya O’ ne A’, okuzimba ebizimbe ebisinga eby’enkalakkalira n’okussaawo erinnya ly’essomero ery'ekitiibwa nga basoma obulungi. Warren yalung’amya essomero lino okuyita mu biseera bya Uganda ebyasinga okubeera eby’akatabanguko - okuyita mu lutalo olwaliwo mu 1979 olwasuula [[Idi Amin]], [[:en:Ugandan_Bush_War|olutalo lw’abayeekera olwa National Resistance Army]] olwamala emyaka etaano olwaleeta [[National Resistance Movement|NRM]] mu buyinza mu 1986. Wadde ng’ebiseera ebyo byali tebirina bukuumi n’ebbula, essomero lyagenda mu maaso n’okutambula obulungi. Warren yaweza emyaka 90 mu Gwekuminogumu 2017, era ekifo kya Warren Computer Center/Laboratory e Gayaza kyabbulwa mu linnya lye.
=== Ruth Nvumetta Kavuma (1990–2002) ===
"Okubeera omukulu w'essomero lya Gayaza High School Omufirika eyasooka n'okumalayo emyaka 11 oboolyawo kye kyasinga okuntuukako", [[Nvumetta Ruth Kavuma|Ruth Kavuma]] bw'awandiika mu kimu ku bitabo bye eby'ebijjukizo. "Enkyukakyuka mu bukulembeze yakolebwa bulungi nnyo. mukyala Warren yali awandiise buli kikolenwa mu kitabo kye yankwasa, ng'ampa okulungamya ku byonna ebikwata ku bikolebwa mu myezi ki egy'omwaka. Kyannyamba nnyo mu nsonga z'okubeera n'obukulembeze obulungi kw'otadde n'okukuuma omutindo gw'essomero." Kavuma bwe yava e Gayaza, yeegatta ku byobufuzi era [[:en:List_of_members_of_the_eighth_Parliament_of_Uganda|n’aweereza ng’omubaka wa Palamenti okumala emyaka egiwerako]] . <ref name=":0">{{Cite web |title=Gayaza High School |url=http://www.gayazahs.sc.ug |access-date=2017-12-31 |website=www.gayazahs.sc.ug |language=en-US}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[http://www.gayazahs.sc.ug "Gayaza High School"]. ''www.gayazahs.sc.ug''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">31 December</span> 2017</span>.</cite></ref>
=== Joy Male (2002–2006) ===
Joy Male yafuuka omukulu w’essomero lya Gayaza High School mu Gwomunaana 2002 oluvannyuma lwa Kavuma okugenda n’asigalayo okutuusa mu Gwokuna 2006, bwe yawummula[[:en:Civil_service|emirimu gya gavumenti]] ng’awezezza emyaka 60 egy’obukulu. Yalina omukululo ww'okukulira essomero lya Nakasero Secondary School, [[:en:Mengo_Senior_School|Mengo Senior School]] ne [[Makerere College School]] nga tannaba kwegatta ku Gayaza. Ekimu ku kyamusoomooza kwe kubeera omukozi omupya, ate ng’oli mukulu w'essomero. Mu bukulembeze bwe, okuzimba ekisulo kya Rhoda Nsibambi kwaggwa, okuzimba bbulooka y’ekibiina kya Ruth Nvumetta Kavuma ne kutandika era ye yalabirira pulojekiti eziwerako ez’okuddaabiriza ebizimbe by’essomero. <ref name=":0">{{Cite web |title=Gayaza High School |url=http://www.gayazahs.sc.ug |access-date=2017-12-31 |website=www.gayazahs.sc.ug |language=en-US}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[http://www.gayazahs.sc.ug "Gayaza High School"]. ''www.gayazahs.sc.ug''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">31 December</span> 2017</span>.</cite></ref>
=== Victoria Kisarale (2009–2019) ===
Victoria Sserunkuuma Kisarale amanyiddwa ennyo nga Kisa, yajja ku ssomero lya Gayaza High School mu 1998 ng’omumyuka w’omukulu w'essomero wansi wa Kavuma n’oluvannyuma Joy Male. Mu 2009 yafuulibwa omukulu w'essomero omujjuvu, era n’aweereza okumala emyaka 10 okutuusa lwe yawummula mu Gwomunaana 2019. Yakola kinene okusiga empisa mu bayizi ng’essira aliteeka ku bukugu Obw'ekyasa kya 21.
Mu kiseera kye, ekikomera ky’essomero kyaddabirizibwa, eddiiro ne ligaziwa, ekibangirizi ky’ekidiba ekiwugirwamu ne kizimbibwa era bbulooka empya ey’okuddukanya emirimu yatandikibwawo abawala abaasomerayo ko. Era yalaba ffaamu y’essomero ng’ekulaakulana mu kiseera kye. Yakwata nnyo ku kusomesa omwana omuwala era n’asikkiriza bangi.
=== Kizito Robinah Katongole (2019–na kati) ===
Robinah, omukulu w'essomero mu kiseera kino, yayingira ofiisi nga 10 Ogwekkumi 2019. Olw’okuba yali yasomerawo ko, teyali mupya ku Gayaza High School. Yaliko omusomesa wa Litulica okumala emyaka nga 17 nga tannakola ng’omumyuka w’omukulu w'essomero wansi wa Kisarale.
== Ebisulo by'abayizi ==
Gayaza High School erina ebisulo by’abayizi 8 nga bino byatuumibwa amannya ga Bannayuganda abatutumufu, bannabyabufuzi oba abaddukanya essomero lino. Mulimu:
* Corby House
* Cox House
* Ham & Apollo House
* Hutchinson House
* Kennedy House
* Kivebulaya House
* Rhoda Nsibambi House
* Sherborne (Mary Stuart) House
=== Ekisulo kya Corby ===
[[File:Corby_House_at_Gayaza_High_School.jpg|thumb|Ekisulo kya Corby]]
Corby House, ky'ekimu ku bisulo ebisinga obukadde mu Gayaza High School, yatuumibwa erinnya ly’omukulu w’essomero Nancy Corby, eyasooka Joan Cox mu 1963. Ye yasembayo okubeera akulira essomero lya Junior School. Emabegako, Gayaza Junior ne Gayaza High School zaali ssomero limu, okutuusa mu 1962, ekitundu kya siniya lwe kyatandikibwawo nga Cox ye yasooka okukikulira.
[[Category:Pages with unreviewed translations]]
ik25j5ffznqttnfwy44q9er1zqk7eix
47692
47691
2026-04-24T11:40:21Z
Charles Kalanzi
9748
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1342265269|Gayaza High School]]"
47692
wikitext
text/x-wiki
'''Gayaza High School''' ly'essomero erisinga obukadde mu [[Yuganda|Uganda]] nga ly'abaana bawala bokka nga b'akisulo okuva ku Siniya esooka okutuuka ku Siniya eyoomukaaga. Essomero lino liri ju musingi [[:en:Church_of_Uganda|gw'ekkanisa]], liyambibwako [[:en:Government_of_Uganda|gavumenti]] era nga lyakkirizibwa okukola [[:en:Ministry_of_Education_and_Sports_(Uganda)|minisitule y’ebyenjigiriza, ssaayansi, tekinologiya n’emizannyo]] . <ref>{{Cite web |last=Musasizi |first=Simon |date=1 June 2011 |title=Cover Story: Gayaza Old Girls Colourfully Honour Their Mentor |url=http://www.observer.ug/index.php?option=com_content&view=article&id=13654:cover-story-gayaza-old-girls-colourfully-honour-their-mentor |access-date=21 July 2014 |publisher=[[Daily Monitor]]}}</ref>
== Ekifo ==
Essomero lino lisangibwa mu kabuga [[Gayaza]], Gayaza Zooni B Local Council One (LC1), [[Kasangati]] town council,essaza Kyadondo, mu disityulikiti y'e [[Wakiso (disitulikit)|Wakiso]], kkiromita 19 (mailo 12) obukiikakkono bw'obuvanjuba bwa [[Kampala]], ekibuga ekikulu ekya Uganda. <ref>{{Cite web |last=Globefeed.com |date=31 December 2017 |title=Distance between Post Office Building, Kampala Road, Kampala, Uganda and Gayaza High School, Gayaza - Zirobwe Road, Kabanyoro, Central Region, Uganda |url=https://distancecalculator.globefeed.com/Uganda_Distance_Result.asp?fromplace=Post%20Office%20Building%2C%20Kampala%20Road%2C%20Kampala%2C%20Uganda&toplace=Gayaza%20High%20School%2C%20Gayaza%20-%20Zirobwe%20Road%2C%20Kabanyoro%2C%20Central%20Region%2C%20Uganda&dt1=ChIJXyfX9IC8fRcRorrkbY-nufI&dt2=ChIJZZwnT-uzfRcRoJO3NJ184EY |access-date=31 December 2017 |publisher=Globefeed.com}}</ref>
Essomero lya Gayaza High School liweza yiika 104.76 ku lusozi oluwanvu nga luliko ekikko era nga liri ku buwanvu bwa ffuuti 3,800 waggulu w’obugulumivu bw’ennyanja. Mu bukiikakkono, lirina ensalo n’ekitongole ekinoonyereza ku by’obulimi [[Makerere University, Uganda|ekya Makerere University]] Agricultural Research Institute ne Kabanyolo (University Farm), ate mu bugwanjuba lirina ensalo n’ekyalo Makenke, ekyawuddwamu oluguudo lwa [[Gayaza]] – [[Ziroobwe|Zirobwe]] .
Ekitundu ekiri ebuvanjuba wakati wa ffaamu y’essomero n’oluguudo oluva e Kampala okutuuka e [[Kalagi, Mukono]] kye kyalo Kyetume. Mu bukiikaddyo essomero lino liri ku nsalo n’essomero lya Gayaza Junior School, ekkanisa y’ekigo n’ekitundu kya Gayaza Trading Centre. Mu kifo kino, oluguudo olukulu oluva e Kampala luyitamu, oluguudo olumu olugenda e Kalagi mu [[Mukono (disitulikit)|Disitulikiti y’e Mukono]] ate olulala ne lugenda ku National Crops Resources Research Institute (NaCRRI) e [[:en:Namulonge|Namulonge]], ne lweyongerayo e [[Ziroobwe]] .
Akakuubo akali wakati w’enguudo ebbiri ezigenda ku ssomero lino, nga kayita ku masomero ga pulayimale n’ekkanisa y’ekigo, gu cul de sac, nga kino kye kivaako obukuumi bw’essomero mu biseera by’obuzibu.
== Ebyafaayo ==
[[:en:Missionaries|Abaminsani]] [[:en:Christianity|abakulisitaayo]] ab’ekibiina kya Church Missionary Society of England baatandikawo essomero lya Gayaza High School ku ttaka eryaweebwayo eri ekkanisa [[Ssekabaka Daudi Cwa II|Kabaka Daudi Cwa II]] (Kabaka wa Buganda) mu Gwoluberyeberye 1905 n’abayizi bana abaali abasooka, era n'erifuuka essomero ly’abawala ery'ekisulo eryasooka mu Uganda.
Ekigendererwa ky’okutandikawo essomero lino kyali kya kutendeka bawala naddala abawala b’abaami b’Obwakabaka [[Buganda|bwa Buganda]], mu bukugu obwo obwandibafudde abakyala abalungi naye ng’olukusa lulina kuva mu bakulembeze b’ennono ab’omu kiseera ekyo. <sup class="noprint Inline-Template" style="margin-left:0.1em; white-space:nowrap;">[ ''<nowiki><span title="The text near this tag may need clarification or removal of jargon. (March 2026)">clarification needed</span></nowiki>'' ]</sup> Kyokka abatandisi baalina ekigendererwa eky’enjawulo: okusomesa abawala nga basinziira ku musingi ogw’Ekikristaayo ogw’amaanyi. Baakitegeera nti engeri esinga obulungi ey’okusimba amakanda mu Bukristaayo kwe kuba ne bamaama Abakristaayo abaana be baamalangako emyaka gyabwe egy’okukula.
Mu ntandikwa, ensoma y'essomero lino yalimu [[Ebyamalimiro|ebyobulimi]], [[:en:Handiwork|okukola emirimu gy'emikono]], [[:en:Child-care|okulabirira abaana]] [[:en:Needlework|n'okutunga]], wamu [[:en:Scripture|ebyawandiikibwa]], [[:en:Reading_(process)|okusoma]], [[:en:Writing|okuwandiika]], [[:en:Arithmetic|okubala]] [[Essomansi|n'ensomansi]] . <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">[ ''<nowiki><span title="This claim needs references to reliable sources. (September 2019)">okujuliza kwetaagisa</span></nowiki>'' ]</sup>
Essomero lya Gayaza High School lyazimbibwa ku ttaka eriweza yiika 140, nga lirimu amayumba asatu: Kikko, Kyawakati ne Manga. Omubala gwayo gwali "Banno" (emikwano). Abawala baasooka kwambala ''ssuuka'' (bed-sheet) nga yunifoomu y’essomero, wadde nga eno yakyusibwa ne bagifuula yunifoomu nga kuliko n’olugoye olw’omulembe gwa Victoria, olufaananako n’olugoye lw’ekinnansi olw’Abaganda oluliwo kati ''bodingi'' ( ''[[gomesi]]'' ). Oluvannyuma, Alfreda Allen (omukulu w’essomero eyatandikawo) yakola dizayini ya yunifoomu empya ng’erina ensingo eneetooloovu, ng’erina emikono emimpi egya Magyar, akabonero akatungiddwako ne langi ez’enjawulo ezikozesebwa okwawula ebibiina.
Mu 1939, ekitundu kya siniya ey’oku ntikko ekitali kitongole kyatandika. Mu 1962, essomero lya siniya lyayawulwa ku lya Pulayimale. Essomero lya Gayaza Junior School lyasigaza ekifo ekikadde ku ludda olw’ebuvanjuba, ate essomero lya siniya, ly'asigaza erinnya eryasooka erya Gayaza High School, n'erifuna amaka ku ludda olw’ebugwanjuba. Bwe baayawukana, essomero lya Gayaza Junior School lyakyusa omubala okuva ku "Banno" ne litandika okugabana omubala gwa Gayaza High School: "Never Give Up". N’ekyavaamu, okuva mu 1963, Hill yafuuka omukulu w’essomero lya Junior School ate Joan Cox ye yali omukulu w’essomero lya siniya.
Okuva ku bawala bana, amasomero gano ag’abalongo gagenze mu maaso ne gafuuka ga nnantamegwa mu by'ensoma mu masomero ga Uganda, nga bw'egongera okuwandiisa abayizi abasoba mu 1,000.
[[File:Gayaza_High_School_administration_block.jpg|alt=Administration Block|thumb|Eyali bbulooka y’okuddukanya emirimu (2017) .]]
Mu kusooka, omuwala yenna, kasita yali muwala w’omutaka mu [[Buganda|Bwakabaka bwa Buganda]], yaweebwanga ekifo ku Gayaza. Oluvannyuma, n’abo abaava mu maka ag'abagagga baasobola okwegatta ku ssomero eryo. Okukkakkana enkola eno yeeyongera okukyuka ng'omuntu alina okuyita ebigezo byabwe ebiwandiike okuyingira Gayaza. Leero eno y’enkola.
== Embeera eriwo kati ==
GHS eri ku musingi [[:en:Church_of_Uganda|gw'ekkanisa]] nga ssomero lya siniya ery’abawala ab'ekisulo era nga liyambibwako gavumenti nga lisomesa Arts ne Sayansi n’ebyokwewumuzaamu omuli emizannyo. <ref name=":0">{{Cite web |title=Gayaza High School |url=http://www.gayazahs.sc.ug |access-date=2017-12-31 |website=www.gayazahs.sc.ug |language=en-US}}</ref>
Essomero lino lirina emitendera gy’ebyenjigiriza egya [[:en:Uganda_Certificate_of_Education|O]] n’egya [[:en:Uganda_Advanced_Certificate_of_Education|A-level]] nga essira liri ku nkulaakulana ey’enjawulo ey’omuntu yenna. Egoberera ensoma y’eggwanga eyeekenneenyezebwa ekitongole ekivunaanyizibwa ku bigezo mu ggwanga ekya Uganda National Examinations Board (UNEB). <ref name=":0">{{Cite web |title=Gayaza High School |url=http://www.gayazahs.sc.ug |access-date=2017-12-31 |website=www.gayazahs.sc.ug |language=en-US}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[http://www.gayazahs.sc.ug "Gayaza High School"]. ''www.gayazahs.sc.ug''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">31 December</span> 2017</span>.</cite></ref>
== Enfuga n’enzirukanya y’emirimu ==
=== Enfuga ===
[[File:Rhoda_Nsibambi_House_at_Gayaza_High_School.jpg|alt=Rhoda Nsibambi House|thumb|Ennyumba ya Rhoda Nsibambi]]
[[:en:Board_of_governors|Olukiiko olufuzi]] lwe lukiiko olufuga essomero era lutondebwawo nga bwe kirambikiddwa mu biragiro by’olukiiko lw’abafuzi b’ebyenjigiriza, akatundu 59 ekitundu (ii) ak’etteeka ly’ebyenjigiriza, 2008. <ref name=":2">{{Cite web |title=Education (Pre-Primary, Primary and Post-Primary) Act, 2008, 2008 {{!}} Uganda Legal Information Institute |url=https://ulii.org/node/24748 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20171231155516/https://ulii.org/node/24748 |archive-date=31 December 2017 |access-date=2017-12-31 |website=ulii.org |language=en}}</ref> Lulimu abantu nga 15 abakiikirira bonna abantu abakwatibwako: olukiiko olufuzi, abazadde, abasomesa, abakozi abatali basomesa, gavumenti z’ebitundu n’abayizi abaaliwo.
=== Enzirukanya y'emirimu ===
Enzirukanya y’essomero eya buli lunaku ekulemberwa akulembera abasomesa (omukulu w’essomero) ng’ayambibwako abamyuka babiri ne dayirekita w’eby’enjigiriza. Waliwo abakulu basatu: akwatibwako ku Lower School (Siniya 1 ne 2), akwatibwako ku Middle School (Siniya 3 ne 4), akwatibwako ku Upper school (Siniya 5 ne 6). Omukyala avunaanyizibwa ku mbeera z'abawala, omusajja avunaanyizibwa ku mbeera z'abalenzi ne house mistress abayambako abakulu ab'okuntikko ku nzirukanya y’essomero. <ref name=":2">{{Cite web |title=Education (Pre-Primary, Primary and Post-Primary) Act, 2008, 2008 {{!}} Uganda Legal Information Institute |url=https://ulii.org/node/24748 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20171231155516/https://ulii.org/node/24748 |archive-date=31 December 2017 |access-date=2017-12-31 |website=ulii.org |language=en}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://web.archive.org/web/20171231155516/https://ulii.org/node/24748 "Education (Pre-Primary, Primary and Post-Primary) Act, 2008, 2008 | Uganda Legal Information Institute"]. ''ulii.org''. Archived from [https://ulii.org/node/24748 the original] on 31 December 2017<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">31 December</span> 2017</span>.</cite></ref>
== Abakulu b’essomero ==
=== Alfreda Allen (omukulu w’essomero eyasooka 1905–1930) ===
Alfreda Allen ye yali omukulu w’essomero lya Gayaza eyasooka mu 1905. Yasindikibwa ekibiina [[:en:Church_Mission_Society|kya Church Mission Society]] (CMS) okwanguya okusoma kw’abawala mu ggwanga, yatuuka mu [[Buganda]] ne Janet Smith, oluvannyuma n’addirirwa Dorothy Allan, Nancy Corby ne Irene Steintz okutandika essomero lino. Mu 1904, ku mulembe gwa [[Ssekabaka Daudi Cwa II|Kabaka Daudi Cwa II]], Sir [[Apollo Kaggwa]], omkungu mu [[Buganda]], yasaba ekibiina kya Church Mission Society ekisangibwa e Bungereza okuggulawo essomero ly’abawala e Gayaza. Kino kyasooka kuwakanyizibwa, kubanga abaami b’omu kiseera ekyo tebaali beetegefu kusasulira kusoma kwa bawala. Okutya kuno, wabula ,kwaggyibwawo olukiiko lw’abakyala olwa CMS, olwatuula mu Bungereza, bwe lwasalawo nti essomero ly’abawala litandikibwe okumpi n’ettaka ly’obuminsani e Gayaza, eryaweebwayo kabaka. Kino nga tekinnabaawo, waaliwo amasomero g’abalenzi matono, olwo ng’abawala baali bakoma kusomesebwa ku by’ekkanisa mu byawandiikibwa ne katekisimu nga beetegekera okubatizibwa. Mu kusiima emirimu gye egy'ekitiibwa, yabbulwamu ekkanisa y’essomero (Alfreda Allen Chapel).
=== Joan Cox (1950-1972) Omuwandiisi w’ebitabo. ===
[[File:Chapel_inside_Gayaza_High_School.jpg|alt=GHS Chapel|thumb|Ekkaniza ya Alfreda Allen]]
Joan Cox yajja mu Gayaza High School mu 1938 ng’akulemberwa Church Mission Society era n’aweereza ng’omukulu w’essomero lya Gayaza High School okumala emyaka 22. Yakola kinene okulaba Gayaza High School ekulaakulana n’okukola obulungi. Mu kiseera kye mwe mwazimbibwa chapel, etterekero ly'ebitabo ne kizimbe ky'okuddukanya emirimu. Obukulembeze bwe obw’amagezi era bwavaako okutandikawo ffaamu y’essomero n’obuwanguzi bw’enteekateeka y’emmere y’oku faamu. Ekimu ku bisulo (Cox) mu ssomero lino lyatuumibwa erinnya lye. Obukulembeze bwe bwatuuka ku buli nsonda za Uganda zonna era bwakyusa eby’enjigiriza by’omwana omuwala mu Uganda. Yawangaala okutuuka ku myaka 100 era yafa nga 14 Ogwokuna 2012.
=== Sheelagh Warren (1972-1990) ===
Sheelagh Warren yali omukulu w’essomero lya Gayaza High School okumala emyaka 18. Yatandikira Cox we yakoma ng'agenze, yalabirira enkulaakulana y’essomero lya siniya okutuuka ku ddaala lya O’ ne A’, okuzimba ebizimbe ebisinga eby’enkalakkalira n’okussaawo erinnya ly’essomero ery'ekitiibwa nga basoma obulungi. Warren yalung’amya essomero lino okuyita mu biseera bya Uganda ebyasinga okubeera eby’akatabanguko - okuyita mu lutalo olwaliwo mu 1979 olwasuula [[Idi Amin]], [[:en:Ugandan_Bush_War|olutalo lw’abayeekera olwa National Resistance Army]] olwamala emyaka etaano olwaleeta [[National Resistance Movement|NRM]] mu buyinza mu 1986. Wadde ng’ebiseera ebyo byali tebirina bukuumi n’ebbula, essomero lyagenda mu maaso n’okutambula obulungi. Warren yaweza emyaka 90 mu Gwekuminogumu 2017, era ekifo kya Warren Computer Center/Laboratory e Gayaza kyabbulwa mu linnya lye.
=== Ruth Nvumetta Kavuma (1990–2002) ===
"Okubeera omukulu w'essomero lya Gayaza High School Omufirika eyasooka n'okumalayo emyaka 11 oboolyawo kye kyasinga okuntuukako", [[Nvumetta Ruth Kavuma|Ruth Kavuma]] bw'awandiika mu kimu ku bitabo bye eby'ebijjukizo. "Enkyukakyuka mu bukulembeze yakolebwa bulungi nnyo. mukyala Warren yali awandiise buli kikolenwa mu kitabo kye yankwasa, ng'ampa okulungamya ku byonna ebikwata ku bikolebwa mu myezi ki egy'omwaka. Kyannyamba nnyo mu nsonga z'okubeera n'obukulembeze obulungi kw'otadde n'okukuuma omutindo gw'essomero." Kavuma bwe yava e Gayaza, yeegatta ku byobufuzi era [[:en:List_of_members_of_the_eighth_Parliament_of_Uganda|n’aweereza ng’omubaka wa Palamenti okumala emyaka egiwerako]] . <ref name=":0">{{Cite web |title=Gayaza High School |url=http://www.gayazahs.sc.ug |access-date=2017-12-31 |website=www.gayazahs.sc.ug |language=en-US}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[http://www.gayazahs.sc.ug "Gayaza High School"]. ''www.gayazahs.sc.ug''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">31 December</span> 2017</span>.</cite></ref>
=== Joy Male (2002–2006) ===
Joy Male yafuuka omukulu w’essomero lya Gayaza High School mu Gwomunaana 2002 oluvannyuma lwa Kavuma okugenda n’asigalayo okutuusa mu Gwokuna 2006, bwe yawummula[[:en:Civil_service|emirimu gya gavumenti]] ng’awezezza emyaka 60 egy’obukulu. Yalina omukululo ww'okukulira essomero lya Nakasero Secondary School, [[:en:Mengo_Senior_School|Mengo Senior School]] ne [[Makerere College School]] nga tannaba kwegatta ku Gayaza. Ekimu ku kyamusoomooza kwe kubeera omukozi omupya, ate ng’oli mukulu w'essomero. Mu bukulembeze bwe, okuzimba ekisulo kya Rhoda Nsibambi kwaggwa, okuzimba bbulooka y’ekibiina kya Ruth Nvumetta Kavuma ne kutandika era ye yalabirira pulojekiti eziwerako ez’okuddaabiriza ebizimbe by’essomero. <ref name=":0">{{Cite web |title=Gayaza High School |url=http://www.gayazahs.sc.ug |access-date=2017-12-31 |website=www.gayazahs.sc.ug |language=en-US}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[http://www.gayazahs.sc.ug "Gayaza High School"]. ''www.gayazahs.sc.ug''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">31 December</span> 2017</span>.</cite></ref>
=== Victoria Kisarale (2009–2019) ===
Victoria Sserunkuuma Kisarale amanyiddwa ennyo nga Kisa, yajja ku ssomero lya Gayaza High School mu 1998 ng’omumyuka w’omukulu w'essomero wansi wa Kavuma n’oluvannyuma Joy Male. Mu 2009 yafuulibwa omukulu w'essomero omujjuvu, era n’aweereza okumala emyaka 10 okutuusa lwe yawummula mu Gwomunaana 2019. Yakola kinene okusiga empisa mu bayizi ng’essira aliteeka ku bukugu Obw'ekyasa kya 21.
Mu kiseera kye, ekikomera ky’essomero kyaddabirizibwa, eddiiro ne ligaziwa, ekibangirizi ky’ekidiba ekiwugirwamu ne kizimbibwa era bbulooka empya ey’okuddukanya emirimu yatandikibwawo abawala abaasomerayo ko. Era yalaba ffaamu y’essomero ng’ekulaakulana mu kiseera kye. Yakwata nnyo ku kusomesa omwana omuwala era n’asikkiriza bangi.
=== Kizito Robinah Katongole (2019–na kati) ===
Robinah, omukulu w'essomero mu kiseera kino, yayingira ofiisi nga 10 Ogwekkumi 2019. Olw’okuba yali yasomerawo ko, teyali mupya ku Gayaza High School. Yaliko omusomesa wa Litulica okumala emyaka nga 17 nga tannakola ng’omumyuka w’omukulu w'essomero wansi wa Kisarale.
== Ebisulo by'abayizi ==
Gayaza High School erina ebisulo by’abayizi 8 nga bino byatuumibwa amannya ga Bannayuganda abatutumufu, bannabyabufuzi oba abaddukanya essomero lino. Mulimu:
* Corby House
* Cox House
* Ham & Apollo House
* Hutchinson House
* Kennedy House
* Kivebulaya House
* Rhoda Nsibambi House
* Sherborne (Mary Stuart) House
=== Ekisulo kya Corby ===
[[File:Corby_House_at_Gayaza_High_School.jpg|thumb|Ekisulo kya Corby]]
Corby House, ky'ekimu ku bisulo ebisinga obukadde mu Gayaza High School, yatuumibwa erinnya ly’omukulu w’essomero Nancy Corby, eyasooka Joan Cox mu 1963. Ye yasembayo okubeera akulira essomero lya Junior School. Emabegako, Gayaza Junior ne Gayaza High School zaali ssomero limu, okutuusa mu 1962, ekitundu kya siniya lwe kyatandikibwawo nga Cox ye yasooka okukikulira.
Ennyumba eno erina bbulooko zombi eza junior ne senior. Junior block erina ebisenge munaana nga bibiri ku byo bisenge by'abakulembeze b'abayizi, ate senior block erina ebisenge 12 nga ekimu kya lukiiko lw'abakulembeze b'abayizi. Abayizi mu nnyumba eno bamanyiddwa nga "Corbians", nga bbululu ye langi yaabwe. Omubala gwa Corby guli "Forward Ever, Backward Never".
[[Category:Pages with unreviewed translations]]
kkgg2ev33pmq4q5pg4aigzbxpknq2jw
47693
47692
2026-04-24T11:44:04Z
Charles Kalanzi
9748
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1342265269|Gayaza High School]]"
47693
wikitext
text/x-wiki
'''Gayaza High School''' ly'essomero erisinga obukadde mu [[Yuganda|Uganda]] nga ly'abaana bawala bokka nga b'akisulo okuva ku Siniya esooka okutuuka ku Siniya eyoomukaaga. Essomero lino liri ju musingi [[:en:Church_of_Uganda|gw'ekkanisa]], liyambibwako [[:en:Government_of_Uganda|gavumenti]] era nga lyakkirizibwa okukola [[:en:Ministry_of_Education_and_Sports_(Uganda)|minisitule y’ebyenjigiriza, ssaayansi, tekinologiya n’emizannyo]] . <ref>{{Cite web |last=Musasizi |first=Simon |date=1 June 2011 |title=Cover Story: Gayaza Old Girls Colourfully Honour Their Mentor |url=http://www.observer.ug/index.php?option=com_content&view=article&id=13654:cover-story-gayaza-old-girls-colourfully-honour-their-mentor |access-date=21 July 2014 |publisher=[[Daily Monitor]]}}</ref>
== Ekifo ==
Essomero lino lisangibwa mu kabuga [[Gayaza]], Gayaza Zooni B Local Council One (LC1), [[Kasangati]] town council,essaza Kyadondo, mu disityulikiti y'e [[Wakiso (disitulikit)|Wakiso]], kkiromita 19 (mailo 12) obukiikakkono bw'obuvanjuba bwa [[Kampala]], ekibuga ekikulu ekya Uganda. <ref>{{Cite web |last=Globefeed.com |date=31 December 2017 |title=Distance between Post Office Building, Kampala Road, Kampala, Uganda and Gayaza High School, Gayaza - Zirobwe Road, Kabanyoro, Central Region, Uganda |url=https://distancecalculator.globefeed.com/Uganda_Distance_Result.asp?fromplace=Post%20Office%20Building%2C%20Kampala%20Road%2C%20Kampala%2C%20Uganda&toplace=Gayaza%20High%20School%2C%20Gayaza%20-%20Zirobwe%20Road%2C%20Kabanyoro%2C%20Central%20Region%2C%20Uganda&dt1=ChIJXyfX9IC8fRcRorrkbY-nufI&dt2=ChIJZZwnT-uzfRcRoJO3NJ184EY |access-date=31 December 2017 |publisher=Globefeed.com}}</ref>
Essomero lya Gayaza High School liweza yiika 104.76 ku lusozi oluwanvu nga luliko ekikko era nga liri ku buwanvu bwa ffuuti 3,800 waggulu w’obugulumivu bw’ennyanja. Mu bukiikakkono, lirina ensalo n’ekitongole ekinoonyereza ku by’obulimi [[Makerere University, Uganda|ekya Makerere University]] Agricultural Research Institute ne Kabanyolo (University Farm), ate mu bugwanjuba lirina ensalo n’ekyalo Makenke, ekyawuddwamu oluguudo lwa [[Gayaza]] – [[Ziroobwe|Zirobwe]] .
Ekitundu ekiri ebuvanjuba wakati wa ffaamu y’essomero n’oluguudo oluva e Kampala okutuuka e [[Kalagi, Mukono]] kye kyalo Kyetume. Mu bukiikaddyo essomero lino liri ku nsalo n’essomero lya Gayaza Junior School, ekkanisa y’ekigo n’ekitundu kya Gayaza Trading Centre. Mu kifo kino, oluguudo olukulu oluva e Kampala luyitamu, oluguudo olumu olugenda e Kalagi mu [[Mukono (disitulikit)|Disitulikiti y’e Mukono]] ate olulala ne lugenda ku National Crops Resources Research Institute (NaCRRI) e [[:en:Namulonge|Namulonge]], ne lweyongerayo e [[Ziroobwe]] .
Akakuubo akali wakati w’enguudo ebbiri ezigenda ku ssomero lino, nga kayita ku masomero ga pulayimale n’ekkanisa y’ekigo, gu cul de sac, nga kino kye kivaako obukuumi bw’essomero mu biseera by’obuzibu.
== Ebyafaayo ==
[[:en:Missionaries|Abaminsani]] [[:en:Christianity|abakulisitaayo]] ab’ekibiina kya Church Missionary Society of England baatandikawo essomero lya Gayaza High School ku ttaka eryaweebwayo eri ekkanisa [[Ssekabaka Daudi Cwa II|Kabaka Daudi Cwa II]] (Kabaka wa Buganda) mu Gwoluberyeberye 1905 n’abayizi bana abaali abasooka, era n'erifuuka essomero ly’abawala ery'ekisulo eryasooka mu Uganda.
Ekigendererwa ky’okutandikawo essomero lino kyali kya kutendeka bawala naddala abawala b’abaami b’Obwakabaka [[Buganda|bwa Buganda]], mu bukugu obwo obwandibafudde abakyala abalungi naye ng’olukusa lulina kuva mu bakulembeze b’ennono ab’omu kiseera ekyo. <sup class="noprint Inline-Template" style="margin-left:0.1em; white-space:nowrap;">[ ''<nowiki><span title="The text near this tag may need clarification or removal of jargon. (March 2026)">clarification needed</span></nowiki>'' ]</sup> Kyokka abatandisi baalina ekigendererwa eky’enjawulo: okusomesa abawala nga basinziira ku musingi ogw’Ekikristaayo ogw’amaanyi. Baakitegeera nti engeri esinga obulungi ey’okusimba amakanda mu Bukristaayo kwe kuba ne bamaama Abakristaayo abaana be baamalangako emyaka gyabwe egy’okukula.
Mu ntandikwa, ensoma y'essomero lino yalimu [[Ebyamalimiro|ebyobulimi]], [[:en:Handiwork|okukola emirimu gy'emikono]], [[:en:Child-care|okulabirira abaana]] [[:en:Needlework|n'okutunga]], wamu [[:en:Scripture|ebyawandiikibwa]], [[:en:Reading_(process)|okusoma]], [[:en:Writing|okuwandiika]], [[:en:Arithmetic|okubala]] [[Essomansi|n'ensomansi]] . <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">[ ''<nowiki><span title="This claim needs references to reliable sources. (September 2019)">okujuliza kwetaagisa</span></nowiki>'' ]</sup>
Essomero lya Gayaza High School lyazimbibwa ku ttaka eriweza yiika 140, nga lirimu amayumba asatu: Kikko, Kyawakati ne Manga. Omubala gwayo gwali "Banno" (emikwano). Abawala baasooka kwambala ''ssuuka'' (bed-sheet) nga yunifoomu y’essomero, wadde nga eno yakyusibwa ne bagifuula yunifoomu nga kuliko n’olugoye olw’omulembe gwa Victoria, olufaananako n’olugoye lw’ekinnansi olw’Abaganda oluliwo kati ''bodingi'' ( ''[[gomesi]]'' ). Oluvannyuma, Alfreda Allen (omukulu w’essomero eyatandikawo) yakola dizayini ya yunifoomu empya ng’erina ensingo eneetooloovu, ng’erina emikono emimpi egya Magyar, akabonero akatungiddwako ne langi ez’enjawulo ezikozesebwa okwawula ebibiina.
Mu 1939, ekitundu kya siniya ey’oku ntikko ekitali kitongole kyatandika. Mu 1962, essomero lya siniya lyayawulwa ku lya Pulayimale. Essomero lya Gayaza Junior School lyasigaza ekifo ekikadde ku ludda olw’ebuvanjuba, ate essomero lya siniya, ly'asigaza erinnya eryasooka erya Gayaza High School, n'erifuna amaka ku ludda olw’ebugwanjuba. Bwe baayawukana, essomero lya Gayaza Junior School lyakyusa omubala okuva ku "Banno" ne litandika okugabana omubala gwa Gayaza High School: "Never Give Up". N’ekyavaamu, okuva mu 1963, Hill yafuuka omukulu w’essomero lya Junior School ate Joan Cox ye yali omukulu w’essomero lya siniya.
Okuva ku bawala bana, amasomero gano ag’abalongo gagenze mu maaso ne gafuuka ga nnantamegwa mu by'ensoma mu masomero ga Uganda, nga bw'egongera okuwandiisa abayizi abasoba mu 1,000.
[[File:Gayaza_High_School_administration_block.jpg|alt=Administration Block|thumb|Eyali bbulooka y’okuddukanya emirimu (2017) .]]
Mu kusooka, omuwala yenna, kasita yali muwala w’omutaka mu [[Buganda|Bwakabaka bwa Buganda]], yaweebwanga ekifo ku Gayaza. Oluvannyuma, n’abo abaava mu maka ag'abagagga baasobola okwegatta ku ssomero eryo. Okukkakkana enkola eno yeeyongera okukyuka ng'omuntu alina okuyita ebigezo byabwe ebiwandiike okuyingira Gayaza. Leero eno y’enkola.
== Embeera eriwo kati ==
GHS eri ku musingi [[:en:Church_of_Uganda|gw'ekkanisa]] nga ssomero lya siniya ery’abawala ab'ekisulo era nga liyambibwako gavumenti nga lisomesa Arts ne Sayansi n’ebyokwewumuzaamu omuli emizannyo. <ref name=":0">{{Cite web |title=Gayaza High School |url=http://www.gayazahs.sc.ug |access-date=2017-12-31 |website=www.gayazahs.sc.ug |language=en-US}}</ref>
Essomero lino lirina emitendera gy’ebyenjigiriza egya [[:en:Uganda_Certificate_of_Education|O]] n’egya [[:en:Uganda_Advanced_Certificate_of_Education|A-level]] nga essira liri ku nkulaakulana ey’enjawulo ey’omuntu yenna. Egoberera ensoma y’eggwanga eyeekenneenyezebwa ekitongole ekivunaanyizibwa ku bigezo mu ggwanga ekya Uganda National Examinations Board (UNEB). <ref name=":0">{{Cite web |title=Gayaza High School |url=http://www.gayazahs.sc.ug |access-date=2017-12-31 |website=www.gayazahs.sc.ug |language=en-US}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[http://www.gayazahs.sc.ug "Gayaza High School"]. ''www.gayazahs.sc.ug''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">31 December</span> 2017</span>.</cite></ref>
== Enfuga n’enzirukanya y’emirimu ==
=== Enfuga ===
[[File:Rhoda_Nsibambi_House_at_Gayaza_High_School.jpg|alt=Rhoda Nsibambi House|thumb|Ennyumba ya Rhoda Nsibambi]]
[[:en:Board_of_governors|Olukiiko olufuzi]] lwe lukiiko olufuga essomero era lutondebwawo nga bwe kirambikiddwa mu biragiro by’olukiiko lw’abafuzi b’ebyenjigiriza, akatundu 59 ekitundu (ii) ak’etteeka ly’ebyenjigiriza, 2008. <ref name=":2">{{Cite web |title=Education (Pre-Primary, Primary and Post-Primary) Act, 2008, 2008 {{!}} Uganda Legal Information Institute |url=https://ulii.org/node/24748 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20171231155516/https://ulii.org/node/24748 |archive-date=31 December 2017 |access-date=2017-12-31 |website=ulii.org |language=en}}</ref> Lulimu abantu nga 15 abakiikirira bonna abantu abakwatibwako: olukiiko olufuzi, abazadde, abasomesa, abakozi abatali basomesa, gavumenti z’ebitundu n’abayizi abaaliwo.
=== Enzirukanya y'emirimu ===
Enzirukanya y’essomero eya buli lunaku ekulemberwa akulembera abasomesa (omukulu w’essomero) ng’ayambibwako abamyuka babiri ne dayirekita w’eby’enjigiriza. Waliwo abakulu basatu: akwatibwako ku Lower School (Siniya 1 ne 2), akwatibwako ku Middle School (Siniya 3 ne 4), akwatibwako ku Upper school (Siniya 5 ne 6). Omukyala avunaanyizibwa ku mbeera z'abawala, omusajja avunaanyizibwa ku mbeera z'abalenzi ne house mistress abayambako abakulu ab'okuntikko ku nzirukanya y’essomero. <ref name=":2">{{Cite web |title=Education (Pre-Primary, Primary and Post-Primary) Act, 2008, 2008 {{!}} Uganda Legal Information Institute |url=https://ulii.org/node/24748 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20171231155516/https://ulii.org/node/24748 |archive-date=31 December 2017 |access-date=2017-12-31 |website=ulii.org |language=en}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://web.archive.org/web/20171231155516/https://ulii.org/node/24748 "Education (Pre-Primary, Primary and Post-Primary) Act, 2008, 2008 | Uganda Legal Information Institute"]. ''ulii.org''. Archived from [https://ulii.org/node/24748 the original] on 31 December 2017<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">31 December</span> 2017</span>.</cite></ref>
== Abakulu b’essomero ==
=== Alfreda Allen (omukulu w’essomero eyasooka 1905–1930) ===
Alfreda Allen ye yali omukulu w’essomero lya Gayaza eyasooka mu 1905. Yasindikibwa ekibiina [[:en:Church_Mission_Society|kya Church Mission Society]] (CMS) okwanguya okusoma kw’abawala mu ggwanga, yatuuka mu [[Buganda]] ne Janet Smith, oluvannyuma n’addirirwa Dorothy Allan, Nancy Corby ne Irene Steintz okutandika essomero lino. Mu 1904, ku mulembe gwa [[Ssekabaka Daudi Cwa II|Kabaka Daudi Cwa II]], Sir [[Apollo Kaggwa]], omkungu mu [[Buganda]], yasaba ekibiina kya Church Mission Society ekisangibwa e Bungereza okuggulawo essomero ly’abawala e Gayaza. Kino kyasooka kuwakanyizibwa, kubanga abaami b’omu kiseera ekyo tebaali beetegefu kusasulira kusoma kwa bawala. Okutya kuno, wabula ,kwaggyibwawo olukiiko lw’abakyala olwa CMS, olwatuula mu Bungereza, bwe lwasalawo nti essomero ly’abawala litandikibwe okumpi n’ettaka ly’obuminsani e Gayaza, eryaweebwayo kabaka. Kino nga tekinnabaawo, waaliwo amasomero g’abalenzi matono, olwo ng’abawala baali bakoma kusomesebwa ku by’ekkanisa mu byawandiikibwa ne katekisimu nga beetegekera okubatizibwa. Mu kusiima emirimu gye egy'ekitiibwa, yabbulwamu ekkanisa y’essomero (Alfreda Allen Chapel).
=== Joan Cox (1950-1972) Omuwandiisi w’ebitabo. ===
[[File:Chapel_inside_Gayaza_High_School.jpg|alt=GHS Chapel|thumb|Ekkaniza ya Alfreda Allen]]
Joan Cox yajja mu Gayaza High School mu 1938 ng’akulemberwa Church Mission Society era n’aweereza ng’omukulu w’essomero lya Gayaza High School okumala emyaka 22. Yakola kinene okulaba Gayaza High School ekulaakulana n’okukola obulungi. Mu kiseera kye mwe mwazimbibwa chapel, etterekero ly'ebitabo ne kizimbe ky'okuddukanya emirimu. Obukulembeze bwe obw’amagezi era bwavaako okutandikawo ffaamu y’essomero n’obuwanguzi bw’enteekateeka y’emmere y’oku faamu. Ekimu ku bisulo (Cox) mu ssomero lino lyatuumibwa erinnya lye. Obukulembeze bwe bwatuuka ku buli nsonda za Uganda zonna era bwakyusa eby’enjigiriza by’omwana omuwala mu Uganda. Yawangaala okutuuka ku myaka 100 era yafa nga 14 Ogwokuna 2012.
=== Sheelagh Warren (1972-1990) ===
Sheelagh Warren yali omukulu w’essomero lya Gayaza High School okumala emyaka 18. Yatandikira Cox we yakoma ng'agenze, yalabirira enkulaakulana y’essomero lya siniya okutuuka ku ddaala lya O’ ne A’, okuzimba ebizimbe ebisinga eby’enkalakkalira n’okussaawo erinnya ly’essomero ery'ekitiibwa nga basoma obulungi. Warren yalung’amya essomero lino okuyita mu biseera bya Uganda ebyasinga okubeera eby’akatabanguko - okuyita mu lutalo olwaliwo mu 1979 olwasuula [[Idi Amin]], [[:en:Ugandan_Bush_War|olutalo lw’abayeekera olwa National Resistance Army]] olwamala emyaka etaano olwaleeta [[National Resistance Movement|NRM]] mu buyinza mu 1986. Wadde ng’ebiseera ebyo byali tebirina bukuumi n’ebbula, essomero lyagenda mu maaso n’okutambula obulungi. Warren yaweza emyaka 90 mu Gwekuminogumu 2017, era ekifo kya Warren Computer Center/Laboratory e Gayaza kyabbulwa mu linnya lye.
=== Ruth Nvumetta Kavuma (1990–2002) ===
"Okubeera omukulu w'essomero lya Gayaza High School Omufirika eyasooka n'okumalayo emyaka 11 oboolyawo kye kyasinga okuntuukako", [[Nvumetta Ruth Kavuma|Ruth Kavuma]] bw'awandiika mu kimu ku bitabo bye eby'ebijjukizo. "Enkyukakyuka mu bukulembeze yakolebwa bulungi nnyo. mukyala Warren yali awandiise buli kikolenwa mu kitabo kye yankwasa, ng'ampa okulungamya ku byonna ebikwata ku bikolebwa mu myezi ki egy'omwaka. Kyannyamba nnyo mu nsonga z'okubeera n'obukulembeze obulungi kw'otadde n'okukuuma omutindo gw'essomero." Kavuma bwe yava e Gayaza, yeegatta ku byobufuzi era [[:en:List_of_members_of_the_eighth_Parliament_of_Uganda|n’aweereza ng’omubaka wa Palamenti okumala emyaka egiwerako]] . <ref name=":0">{{Cite web |title=Gayaza High School |url=http://www.gayazahs.sc.ug |access-date=2017-12-31 |website=www.gayazahs.sc.ug |language=en-US}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[http://www.gayazahs.sc.ug "Gayaza High School"]. ''www.gayazahs.sc.ug''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">31 December</span> 2017</span>.</cite></ref>
=== Joy Male (2002–2006) ===
Joy Male yafuuka omukulu w’essomero lya Gayaza High School mu Gwomunaana 2002 oluvannyuma lwa Kavuma okugenda n’asigalayo okutuusa mu Gwokuna 2006, bwe yawummula[[:en:Civil_service|emirimu gya gavumenti]] ng’awezezza emyaka 60 egy’obukulu. Yalina omukululo ww'okukulira essomero lya Nakasero Secondary School, [[:en:Mengo_Senior_School|Mengo Senior School]] ne [[Makerere College School]] nga tannaba kwegatta ku Gayaza. Ekimu ku kyamusoomooza kwe kubeera omukozi omupya, ate ng’oli mukulu w'essomero. Mu bukulembeze bwe, okuzimba ekisulo kya Rhoda Nsibambi kwaggwa, okuzimba bbulooka y’ekibiina kya Ruth Nvumetta Kavuma ne kutandika era ye yalabirira pulojekiti eziwerako ez’okuddaabiriza ebizimbe by’essomero. <ref name=":0">{{Cite web |title=Gayaza High School |url=http://www.gayazahs.sc.ug |access-date=2017-12-31 |website=www.gayazahs.sc.ug |language=en-US}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[http://www.gayazahs.sc.ug "Gayaza High School"]. ''www.gayazahs.sc.ug''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">31 December</span> 2017</span>.</cite></ref>
=== Victoria Kisarale (2009–2019) ===
Victoria Sserunkuuma Kisarale amanyiddwa ennyo nga Kisa, yajja ku ssomero lya Gayaza High School mu 1998 ng’omumyuka w’omukulu w'essomero wansi wa Kavuma n’oluvannyuma Joy Male. Mu 2009 yafuulibwa omukulu w'essomero omujjuvu, era n’aweereza okumala emyaka 10 okutuusa lwe yawummula mu Gwomunaana 2019. Yakola kinene okusiga empisa mu bayizi ng’essira aliteeka ku bukugu Obw'ekyasa kya 21.
Mu kiseera kye, ekikomera ky’essomero kyaddabirizibwa, eddiiro ne ligaziwa, ekibangirizi ky’ekidiba ekiwugirwamu ne kizimbibwa era bbulooka empya ey’okuddukanya emirimu yatandikibwawo abawala abaasomerayo ko. Era yalaba ffaamu y’essomero ng’ekulaakulana mu kiseera kye. Yakwata nnyo ku kusomesa omwana omuwala era n’asikkiriza bangi.
=== Kizito Robinah Katongole (2019–na kati) ===
Robinah, omukulu w'essomero mu kiseera kino, yayingira ofiisi nga 10 Ogwekkumi 2019. Olw’okuba yali yasomerawo ko, teyali mupya ku Gayaza High School. Yaliko omusomesa wa Litulica okumala emyaka nga 17 nga tannakola ng’omumyuka w’omukulu w'essomero wansi wa Kisarale.
== Ebisulo by'abayizi ==
Gayaza High School erina ebisulo by’abayizi 8 nga bino byatuumibwa amannya ga Bannayuganda abatutumufu, bannabyabufuzi oba abaddukanya essomero lino. Mulimu:
* Corby House
* Cox House
* Ham & Apollo House
* Hutchinson House
* Kennedy House
* Kivebulaya House
* Rhoda Nsibambi House
* Sherborne (Mary Stuart) House
=== Ekisulo kya Corby ===
[[File:Corby_House_at_Gayaza_High_School.jpg|thumb|Ekisulo kya Corby]]
Corby House, ky'ekimu ku bisulo ebisinga obukadde mu Gayaza High School, yatuumibwa erinnya ly’omukulu w’essomero Nancy Corby, eyasooka Joan Cox mu 1963. Ye yasembayo okubeera akulira essomero lya Junior School. Emabegako, Gayaza Junior ne Gayaza High School zaali ssomero limu, okutuusa mu 1962, ekitundu kya siniya lwe kyatandikibwawo nga Cox ye yasooka okukikulira.
Ennyumba eno erina bbulooko zombi eza junior ne senior. Junior block erina ebisenge munaana nga bibiri ku byo bisenge by'abakulembeze b'abayizi, ate senior block erina ebisenge 12 nga ekimu kya lukiiko lw'abakulembeze b'abayizi. Abayizi mu nnyumba eno bamanyiddwa nga "Corbians", nga bbululu ye langi yaabwe. Omubala gwa Corby guli "Forward Ever, Backward Never".
=== Ekisulo kya Cox ===
Ekisulo kino kyatuumibwa erinnya lya Joan Cox, eyali omukulu w’essomero lya Gayaza High School okumala emyaka 22. Emyaka gya 1970 we gyatandikira, ebizimbe ebisinga eby’omulembe byali byongeddwa ku ssomero lino mu kiseera ky’obukulembeze bwe. Cox house (eyali Tulip Tree) ne Kivebulaya (eyali Canna Lily) zazimbibwa n'ensimbi okuva mu [[:en:World_Bank|Banka y'ensi yonna]] nga mu mwaka gwa 1970. Olw'ebbula ly'ebifo, abayizi okuva mu bisulo bya Cox ne Kivebulaya mu buwangwa bwabwe babadde bagabibwa mu bisulo ebirala nga bakomyewo ku [[:en:Uganda_Advanced_Certificate_of_Education|A-level]]. Leero abayizi mu kisulo kino bamanyiddwa nga "Coxites" era langi y'ekisulo kyabwe ya maroon.
[[Category:Pages with unreviewed translations]]
jfg1ps2uycyel4vbktz8z31r261454r
47695
47693
2026-04-24T11:51:09Z
Charles Kalanzi
9748
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1342265269|Gayaza High School]]"
47695
wikitext
text/x-wiki
'''Gayaza High School''' ly'essomero erisinga obukadde mu [[Yuganda|Uganda]] nga ly'abaana bawala bokka nga b'akisulo okuva ku Siniya esooka okutuuka ku Siniya eyoomukaaga. Essomero lino liri ju musingi [[:en:Church_of_Uganda|gw'ekkanisa]], liyambibwako [[:en:Government_of_Uganda|gavumenti]] era nga lyakkirizibwa okukola [[:en:Ministry_of_Education_and_Sports_(Uganda)|minisitule y’ebyenjigiriza, ssaayansi, tekinologiya n’emizannyo]] . <ref>{{Cite web |last=Musasizi |first=Simon |date=1 June 2011 |title=Cover Story: Gayaza Old Girls Colourfully Honour Their Mentor |url=http://www.observer.ug/index.php?option=com_content&view=article&id=13654:cover-story-gayaza-old-girls-colourfully-honour-their-mentor |access-date=21 July 2014 |publisher=[[Daily Monitor]]}}</ref>
== Ekifo ==
Essomero lino lisangibwa mu kabuga [[Gayaza]], Gayaza Zooni B Local Council One (LC1), [[Kasangati]] town council,essaza Kyadondo, mu disityulikiti y'e [[Wakiso (disitulikit)|Wakiso]], kkiromita 19 (mailo 12) obukiikakkono bw'obuvanjuba bwa [[Kampala]], ekibuga ekikulu ekya Uganda. <ref>{{Cite web |last=Globefeed.com |date=31 December 2017 |title=Distance between Post Office Building, Kampala Road, Kampala, Uganda and Gayaza High School, Gayaza - Zirobwe Road, Kabanyoro, Central Region, Uganda |url=https://distancecalculator.globefeed.com/Uganda_Distance_Result.asp?fromplace=Post%20Office%20Building%2C%20Kampala%20Road%2C%20Kampala%2C%20Uganda&toplace=Gayaza%20High%20School%2C%20Gayaza%20-%20Zirobwe%20Road%2C%20Kabanyoro%2C%20Central%20Region%2C%20Uganda&dt1=ChIJXyfX9IC8fRcRorrkbY-nufI&dt2=ChIJZZwnT-uzfRcRoJO3NJ184EY |access-date=31 December 2017 |publisher=Globefeed.com}}</ref>
Essomero lya Gayaza High School liweza yiika 104.76 ku lusozi oluwanvu nga luliko ekikko era nga liri ku buwanvu bwa ffuuti 3,800 waggulu w’obugulumivu bw’ennyanja. Mu bukiikakkono, lirina ensalo n’ekitongole ekinoonyereza ku by’obulimi [[Makerere University, Uganda|ekya Makerere University]] Agricultural Research Institute ne Kabanyolo (University Farm), ate mu bugwanjuba lirina ensalo n’ekyalo Makenke, ekyawuddwamu oluguudo lwa [[Gayaza]] – [[Ziroobwe|Zirobwe]] .
Ekitundu ekiri ebuvanjuba wakati wa ffaamu y’essomero n’oluguudo oluva e Kampala okutuuka e [[Kalagi, Mukono]] kye kyalo Kyetume. Mu bukiikaddyo essomero lino liri ku nsalo n’essomero lya Gayaza Junior School, ekkanisa y’ekigo n’ekitundu kya Gayaza Trading Centre. Mu kifo kino, oluguudo olukulu oluva e Kampala luyitamu, oluguudo olumu olugenda e Kalagi mu [[Mukono (disitulikit)|Disitulikiti y’e Mukono]] ate olulala ne lugenda ku National Crops Resources Research Institute (NaCRRI) e [[:en:Namulonge|Namulonge]], ne lweyongerayo e [[Ziroobwe]] .
Akakuubo akali wakati w’enguudo ebbiri ezigenda ku ssomero lino, nga kayita ku masomero ga pulayimale n’ekkanisa y’ekigo, gu cul de sac, nga kino kye kivaako obukuumi bw’essomero mu biseera by’obuzibu.
== Ebyafaayo ==
[[:en:Missionaries|Abaminsani]] [[:en:Christianity|abakulisitaayo]] ab’ekibiina kya Church Missionary Society of England baatandikawo essomero lya Gayaza High School ku ttaka eryaweebwayo eri ekkanisa [[Ssekabaka Daudi Cwa II|Kabaka Daudi Cwa II]] (Kabaka wa Buganda) mu Gwoluberyeberye 1905 n’abayizi bana abaali abasooka, era n'erifuuka essomero ly’abawala ery'ekisulo eryasooka mu Uganda.
Ekigendererwa ky’okutandikawo essomero lino kyali kya kutendeka bawala naddala abawala b’abaami b’Obwakabaka [[Buganda|bwa Buganda]], mu bukugu obwo obwandibafudde abakyala abalungi naye ng’olukusa lulina kuva mu bakulembeze b’ennono ab’omu kiseera ekyo. <sup class="noprint Inline-Template" style="margin-left:0.1em; white-space:nowrap;">[ ''<nowiki><span title="The text near this tag may need clarification or removal of jargon. (March 2026)">clarification needed</span></nowiki>'' ]</sup> Kyokka abatandisi baalina ekigendererwa eky’enjawulo: okusomesa abawala nga basinziira ku musingi ogw’Ekikristaayo ogw’amaanyi. Baakitegeera nti engeri esinga obulungi ey’okusimba amakanda mu Bukristaayo kwe kuba ne bamaama Abakristaayo abaana be baamalangako emyaka gyabwe egy’okukula.
Mu ntandikwa, ensoma y'essomero lino yalimu [[Ebyamalimiro|ebyobulimi]], [[:en:Handiwork|okukola emirimu gy'emikono]], [[:en:Child-care|okulabirira abaana]] [[:en:Needlework|n'okutunga]], wamu [[:en:Scripture|ebyawandiikibwa]], [[:en:Reading_(process)|okusoma]], [[:en:Writing|okuwandiika]], [[:en:Arithmetic|okubala]] [[Essomansi|n'ensomansi]] . <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">[ ''<nowiki><span title="This claim needs references to reliable sources. (September 2019)">okujuliza kwetaagisa</span></nowiki>'' ]</sup>
Essomero lya Gayaza High School lyazimbibwa ku ttaka eriweza yiika 140, nga lirimu amayumba asatu: Kikko, Kyawakati ne Manga. Omubala gwayo gwali "Banno" (emikwano). Abawala baasooka kwambala ''ssuuka'' (bed-sheet) nga yunifoomu y’essomero, wadde nga eno yakyusibwa ne bagifuula yunifoomu nga kuliko n’olugoye olw’omulembe gwa Victoria, olufaananako n’olugoye lw’ekinnansi olw’Abaganda oluliwo kati ''bodingi'' ( ''[[gomesi]]'' ). Oluvannyuma, Alfreda Allen (omukulu w’essomero eyatandikawo) yakola dizayini ya yunifoomu empya ng’erina ensingo eneetooloovu, ng’erina emikono emimpi egya Magyar, akabonero akatungiddwako ne langi ez’enjawulo ezikozesebwa okwawula ebibiina.
Mu 1939, ekitundu kya siniya ey’oku ntikko ekitali kitongole kyatandika. Mu 1962, essomero lya siniya lyayawulwa ku lya Pulayimale. Essomero lya Gayaza Junior School lyasigaza ekifo ekikadde ku ludda olw’ebuvanjuba, ate essomero lya siniya, ly'asigaza erinnya eryasooka erya Gayaza High School, n'erifuna amaka ku ludda olw’ebugwanjuba. Bwe baayawukana, essomero lya Gayaza Junior School lyakyusa omubala okuva ku "Banno" ne litandika okugabana omubala gwa Gayaza High School: "Never Give Up". N’ekyavaamu, okuva mu 1963, Hill yafuuka omukulu w’essomero lya Junior School ate Joan Cox ye yali omukulu w’essomero lya siniya.
Okuva ku bawala bana, amasomero gano ag’abalongo gagenze mu maaso ne gafuuka ga nnantamegwa mu by'ensoma mu masomero ga Uganda, nga bw'egongera okuwandiisa abayizi abasoba mu 1,000.
[[File:Gayaza_High_School_administration_block.jpg|alt=Administration Block|thumb|Eyali bbulooka y’okuddukanya emirimu (2017) .]]
== Embeera eriwo kati ==
GHS eri ku musingi [[:en:Church_of_Uganda|gw'ekkanisa]] nga ssomero lya siniya ery’abawala ab'ekisulo era nga liyambibwako gavumenti nga lisomesa Arts ne Sayansi n’ebyokwewumuzaamu omuli emizannyo. <ref name=":0">{{Cite web |title=Gayaza High School |url=http://www.gayazahs.sc.ug |access-date=2017-12-31 |website=www.gayazahs.sc.ug |language=en-US}}</ref>
Essomero lino lirina emitendera gy’ebyenjigiriza egya [[:en:Uganda_Certificate_of_Education|O]] n’egya [[:en:Uganda_Advanced_Certificate_of_Education|A-level]] nga essira liri ku nkulaakulana ey’enjawulo ey’omuntu yenna. Egoberera ensoma y’eggwanga eyeekenneenyezebwa ekitongole ekivunaanyizibwa ku bigezo mu ggwanga ekya Uganda National Examinations Board (UNEB). <ref name=":0">{{Cite web |title=Gayaza High School |url=http://www.gayazahs.sc.ug |access-date=2017-12-31 |website=www.gayazahs.sc.ug |language=en-US}}</ref>
== Enfuga n’enzirukanya y’emirimu ==
=== Enfuga ===
[[File:Rhoda_Nsibambi_House_at_Gayaza_High_School.jpg|alt=Rhoda Nsibambi House|thumb|Ennyumba ya Rhoda Nsibambi]]
[[:en:Board_of_governors|Olukiiko olufuzi]] lwe lukiiko olufuga essomero era lutondebwawo nga bwe kirambikiddwa mu biragiro by’olukiiko lw’abafuzi b’ebyenjigiriza, akatundu 59 ekitundu (ii) ak’etteeka ly’ebyenjigiriza, 2008. <ref name=":2">{{Cite web |title=Education (Pre-Primary, Primary and Post-Primary) Act, 2008, 2008 {{!}} Uganda Legal Information Institute |url=https://ulii.org/node/24748 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20171231155516/https://ulii.org/node/24748 |archive-date=31 December 2017 |access-date=2017-12-31 |website=ulii.org |language=en}}</ref> Lulimu abantu nga 15 abakiikirira bonna abantu abakwatibwako: olukiiko olufuzi, abazadde, abasomesa, abakozi abatali basomesa, gavumenti z’ebitundu n’abayizi abaaliwo.
=== Enzirukanya y'emirimu ===
Enzirukanya y’essomero eya buli lunaku ekulemberwa akulembera abasomesa (omukulu w’essomero) ng’ayambibwako abamyuka babiri ne dayirekita w’eby’enjigiriza. Waliwo abakulu basatu: akwatibwako ku Lower School (Siniya 1 ne 2), akwatibwako ku Middle School (Siniya 3 ne 4), akwatibwako ku Upper school (Siniya 5 ne 6). Omukyala avunaanyizibwa ku mbeera z'abawala, omusajja avunaanyizibwa ku mbeera z'abalenzi ne house mistress abayambako abakulu ab'okuntikko ku nzirukanya y’essomero. <ref name=":2">{{Cite web |title=Education (Pre-Primary, Primary and Post-Primary) Act, 2008, 2008 {{!}} Uganda Legal Information Institute |url=https://ulii.org/node/24748 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20171231155516/https://ulii.org/node/24748 |archive-date=31 December 2017 |access-date=2017-12-31 |website=ulii.org |language=en}}</ref>
== Abakulu b’essomero ==
=== Alfreda Allen (omukulu w’essomero eyasooka 1905–1930) ===
Alfreda Allen ye yali omukulu w’essomero lya Gayaza eyasooka mu 1905. Yasindikibwa ekibiina [[:en:Church_Mission_Society|kya Church Mission Society]] (CMS) okwanguya okusoma kw’abawala mu ggwanga, yatuuka mu [[Buganda]] ne Janet Smith, oluvannyuma n’addirirwa Dorothy Allan, Nancy Corby ne Irene Steintz okutandika essomero lino. Mu 1904, ku mulembe gwa [[Ssekabaka Daudi Cwa II|Kabaka Daudi Cwa II]], Sir [[Apollo Kaggwa]], omkungu mu [[Buganda]], yasaba ekibiina kya Church Mission Society ekisangibwa e Bungereza okuggulawo essomero ly’abawala e Gayaza. Kino kyasooka kuwakanyizibwa, kubanga abaami b’omu kiseera ekyo tebaali beetegefu kusasulira kusoma kwa bawala. Okutya kuno, wabula ,kwaggyibwawo olukiiko lw’abakyala olwa CMS, olwatuula mu Bungereza, bwe lwasalawo nti essomero ly’abawala litandikibwe okumpi n’ettaka ly’obuminsani e Gayaza, eryaweebwayo kabaka. Kino nga tekinnabaawo, waaliwo amasomero g’abalenzi matono, olwo ng’abawala baali bakoma kusomesebwa ku by’ekkanisa mu byawandiikibwa ne katekisimu nga beetegekera okubatizibwa. Mu kusiima emirimu gye egy'ekitiibwa, yabbulwamu ekkanisa y’essomero (Alfreda Allen Chapel).
=== Joan Cox (1950-1972) Omuwandiisi w’ebitabo. ===
[[File:Chapel_inside_Gayaza_High_School.jpg|alt=GHS Chapel|thumb|Ekkaniza ya Alfreda Allen]]
Joan Cox yajja mu Gayaza High School mu 1938 ng’akulemberwa Church Mission Society era n’aweereza ng’omukulu w’essomero lya Gayaza High School okumala emyaka 22. Yakola kinene okulaba Gayaza High School ekulaakulana n’okukola obulungi. Mu kiseera kye mwe mwazimbibwa chapel, etterekero ly'ebitabo ne kizimbe ky'okuddukanya emirimu. Obukulembeze bwe obw’amagezi era bwavaako okutandikawo ffaamu y’essomero n’obuwanguzi bw’enteekateeka y’emmere y’oku faamu. Ekimu ku bisulo (Cox) mu ssomero lino lyatuumibwa erinnya lye. Obukulembeze bwe bwatuuka ku buli nsonda za Uganda zonna era bwakyusa eby’enjigiriza by’omwana omuwala mu Uganda. Yawangaala okutuuka ku myaka 100 era yafa nga 14 Ogwokuna 2012.
=== Sheelagh Warren (1972-1990) ===
Sheelagh Warren yali omukulu w’essomero lya Gayaza High School okumala emyaka 18. Yatandikira Cox we yakoma ng'agenze, yalabirira enkulaakulana y’essomero lya siniya okutuuka ku ddaala lya O’ ne A’, okuzimba ebizimbe ebisinga eby’enkalakkalira n’okussaawo erinnya ly’essomero ery'ekitiibwa nga basoma obulungi. Warren yalung’amya essomero lino okuyita mu biseera bya Uganda ebyasinga okubeera eby’akatabanguko - okuyita mu lutalo olwaliwo mu 1979 olwasuula [[Idi Amin]], [[:en:Ugandan_Bush_War|olutalo lw’abayeekera olwa National Resistance Army]] olwamala emyaka etaano olwaleeta [[National Resistance Movement|NRM]] mu buyinza mu 1986. Wadde ng’ebiseera ebyo byali tebirina bukuumi n’ebbula, essomero lyagenda mu maaso n’okutambula obulungi. Warren yaweza emyaka 90 mu Gwekuminogumu 2017, era ekifo kya Warren Computer Center/Laboratory e Gayaza kyabbulwa mu linnya lye.
=== Ruth Nvumetta Kavuma (1990–2002) ===
"Okubeera omukulu w'essomero lya Gayaza High School Omufirika eyasooka n'okumalayo emyaka 11 oboolyawo kye kyasinga okuntuukako", [[Nvumetta Ruth Kavuma|Ruth Kavuma]] bw'awandiika mu kimu ku bitabo bye eby'ebijjukizo. "Enkyukakyuka mu bukulembeze yakolebwa bulungi nnyo. mukyala Warren yali awandiise buli kikolenwa mu kitabo kye yankwasa, ng'ampa okulungamya ku byonna ebikwata ku bikolebwa mu myezi ki egy'omwaka. Kyannyamba nnyo mu nsonga z'okubeera n'obukulembeze obulungi kw'otadde n'okukuuma omutindo gw'essomero." Kavuma bwe yava e Gayaza, yeegatta ku byobufuzi era [[:en:List_of_members_of_the_eighth_Parliament_of_Uganda|n’aweereza ng’omubaka wa Palamenti okumala emyaka egiwerako]] . <ref name=":0">{{Cite web |title=Gayaza High School |url=http://www.gayazahs.sc.ug |access-date=2017-12-31 |website=www.gayazahs.sc.ug |language=en-US}}</ref>
=== Joy Male (2002–2006) ===
Joy Male yafuuka omukulu w’essomero lya Gayaza High School mu Gwomunaana 2002 oluvannyuma lwa Kavuma okugenda n’asigalayo okutuusa mu Gwokuna 2006, bwe yawummula[[:en:Civil_service|emirimu gya gavumenti]] ng’awezezza emyaka 60 egy’obukulu. Yalina omukululo ww'okukulira essomero lya Nakasero Secondary School, [[:en:Mengo_Senior_School|Mengo Senior School]] ne [[Makerere College School]] nga tannaba kwegatta ku Gayaza. Ekimu ku kyamusoomooza kwe kubeera omukozi omupya, ate ng’oli mukulu w'essomero. Mu bukulembeze bwe, okuzimba ekisulo kya Rhoda Nsibambi kwaggwa, okuzimba bbulooka y’ekibiina kya Ruth Nvumetta Kavuma ne kutandika era ye yalabirira pulojekiti eziwerako ez’okuddaabiriza ebizimbe by’essomero. <ref name=":0">{{Cite web |title=Gayaza High School |url=http://www.gayazahs.sc.ug |access-date=2017-12-31 |website=www.gayazahs.sc.ug |language=en-US}}</ref>
=== Victoria Kisarale (2009–2019) ===
Victoria Sserunkuuma Kisarale amanyiddwa ennyo nga Kisa, yajja ku ssomero lya Gayaza High School mu 1998 ng’omumyuka w’omukulu w'essomero wansi wa Kavuma n’oluvannyuma Joy Male. Mu 2009 yafuulibwa omukulu w'essomero omujjuvu, era n’aweereza okumala emyaka 10 okutuusa lwe yawummula mu Gwomunaana 2019. Yakola kinene okusiga empisa mu bayizi ng’essira aliteeka ku bukugu Obw'ekyasa kya 21.
Mu kiseera kye, ekikomera ky’essomero kyaddabirizibwa, eddiiro ne ligaziwa, ekibangirizi ky’ekidiba ekiwugirwamu ne kizimbibwa era bbulooka empya ey’okuddukanya emirimu yatandikibwawo abawala abaasomerayo ko. Era yalaba ffaamu y’essomero ng’ekulaakulana mu kiseera kye. Yakwata nnyo ku kusomesa omwana omuwala era n’asikkiriza bangi.
=== Kizito Robinah Katongole (2019–na kati) ===
Robinah, omukulu w'essomero mu kiseera kino, yayingira ofiisi nga 10 Ogwekkumi 2019. Olw’okuba yali yasomerawo ko, teyali mupya ku Gayaza High School. Yaliko omusomesa wa Litulica okumala emyaka nga 17 nga tannakola ng’omumyuka w’omukulu w'essomero wansi wa Kisarale.
== Ebisulo by'abayizi ==
Gayaza High School erina ebisulo by’abayizi 8 nga bino byatuumibwa amannya ga Bannayuganda abatutumufu, bannabyabufuzi oba abaddukanya essomero lino. Mulimu:
* Corby House
* Cox House
* Ham & Apollo House
* Hutchinson House
* Kennedy House
* Kivebulaya House
* Rhoda Nsibambi House
* Sherborne (Mary Stuart) House
=== Ekisulo kya Corby ===
[[File:Corby_House_at_Gayaza_High_School.jpg|thumb|Ekisulo kya Corby]]
Corby House, ky'ekimu ku bisulo ebisinga obukadde mu Gayaza High School, yatuumibwa erinnya ly’omukulu w’essomero Nancy Corby, eyasooka Joan Cox mu 1963. Ye yasembayo okubeera akulira essomero lya Junior School. Emabegako, Gayaza Junior ne Gayaza High School zaali ssomero limu, okutuusa mu 1962, ekitundu kya siniya lwe kyatandikibwawo nga Cox ye yasooka okukikulira.
Ennyumba eno erina bbulooko zombi eza junior ne senior. Junior block erina ebisenge munaana nga bibiri ku byo bisenge by'abakulembeze b'abayizi, ate senior block erina ebisenge 12 nga ekimu kya lukiiko lw'abakulembeze b'abayizi. Abayizi mu nnyumba eno bamanyiddwa nga "Corbians", nga bbululu ye langi yaabwe. Omubala gwa Corby guli "Forward Ever, Backward Never".
=== Ekisulo kya Cox ===
Ekisulo kino kyatuumibwa erinnya lya Joan Cox, eyali omukulu w’essomero lya Gayaza High School okumala emyaka 22. Emyaka gya 1970 we gyatandikira, ebizimbe ebisinga eby’omulembe byali byongeddwa ku ssomero lino mu kiseera ky’obukulembeze bwe. Cox house (eyali Tulip Tree) ne Kivebulaya (eyali Canna Lily) zazimbibwa n'ensimbi okuva mu [[:en:World_Bank|Banka y'ensi yonna]] nga mu mwaka gwa 1970. Olw'ebbula ly'ebifo, abayizi okuva mu bisulo bya Cox ne Kivebulaya mu buwangwa bwabwe babadde bagabibwa mu bisulo ebirala nga bakomyewo ku [[:en:Uganda_Advanced_Certificate_of_Education|A-level]]. Leero abayizi mu kisulo kino bamanyiddwa nga "Coxites" era langi y'ekisulo kyabwe ya maroon.
=== Ekisulo kya Ham & Apollo ===
[[File:Ham_&_Apollo_House_at_Gayaza_High_School.jpg|alt=Ham & Apollo House|thumb|Ekisulo kya Ham & Apollo]]
Ham & Apollo House (era emanyiddwa nga "Ham") yatuumibwa erinnya ly'abaami ba Buganda babiri okuli Sir [[Apollo Kaggwa]] ne [[:en:Ham_Mukasa|Ham Mukasa]], abaali abatandisi b'ebyobufuzi era nga batumbula ebyenjigiriza mu Uganda. Kaggwa yali [[Katikkiro wa Buganda]] (1865–1927). Ku mulembe gwa [[Ssekabaka Daudi Cwa II|Kabaka Daudi Cwa II]], mu 1904, yasaba ekibiina kya Church Mission Society okuggulawo essomero ly’abawala e Gayaza. Mukasa (1870–1956) yaweereza nga omuwandiisi wa [[Katikkiro wa Buganda]] . Yayambako mu kuzza Uganda ku mulembe ng’ayita mu kuleeta ebyenjigiriza eby’omulembe, ebyobulamu, eby’obulimi n’Obukristaayo. Abayizi mu kisulo kino bayitibwa "Abahamite" era langi yaabwe ya kiragala.
[[Category:Pages with unreviewed translations]]
0z4d2mb2ruqaqwgcitgesrnsrcny449
47696
47695
2026-04-24T11:54:14Z
Charles Kalanzi
9748
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1342265269|Gayaza High School]]"
47696
wikitext
text/x-wiki
'''Gayaza High School''' ly'essomero erisinga obukadde mu [[Yuganda|Uganda]] nga ly'abaana bawala bokka nga b'akisulo okuva ku Siniya esooka okutuuka ku Siniya eyoomukaaga. Essomero lino liri ju musingi [[:en:Church_of_Uganda|gw'ekkanisa]], liyambibwako [[:en:Government_of_Uganda|gavumenti]] era nga lyakkirizibwa okukola [[:en:Ministry_of_Education_and_Sports_(Uganda)|minisitule y’ebyenjigiriza, ssaayansi, tekinologiya n’emizannyo]] . <ref>{{Cite web |last=Musasizi |first=Simon |date=1 June 2011 |title=Cover Story: Gayaza Old Girls Colourfully Honour Their Mentor |url=http://www.observer.ug/index.php?option=com_content&view=article&id=13654:cover-story-gayaza-old-girls-colourfully-honour-their-mentor |access-date=21 July 2014 |publisher=[[Daily Monitor]]}}</ref>
== Ekifo ==
Essomero lino lisangibwa mu kabuga [[Gayaza]], Gayaza Zooni B Local Council One (LC1), [[Kasangati]] town council,essaza Kyadondo, mu disityulikiti y'e [[Wakiso (disitulikit)|Wakiso]], kkiromita 19 (mailo 12) obukiikakkono bw'obuvanjuba bwa [[Kampala]], ekibuga ekikulu ekya Uganda. <ref>{{Cite web |last=Globefeed.com |date=31 December 2017 |title=Distance between Post Office Building, Kampala Road, Kampala, Uganda and Gayaza High School, Gayaza - Zirobwe Road, Kabanyoro, Central Region, Uganda |url=https://distancecalculator.globefeed.com/Uganda_Distance_Result.asp?fromplace=Post%20Office%20Building%2C%20Kampala%20Road%2C%20Kampala%2C%20Uganda&toplace=Gayaza%20High%20School%2C%20Gayaza%20-%20Zirobwe%20Road%2C%20Kabanyoro%2C%20Central%20Region%2C%20Uganda&dt1=ChIJXyfX9IC8fRcRorrkbY-nufI&dt2=ChIJZZwnT-uzfRcRoJO3NJ184EY |access-date=31 December 2017 |publisher=Globefeed.com}}</ref>
Essomero lya Gayaza High School liweza yiika 104.76 ku lusozi oluwanvu nga luliko ekikko era nga liri ku buwanvu bwa ffuuti 3,800 waggulu w’obugulumivu bw’ennyanja. Mu bukiikakkono, lirina ensalo n’ekitongole ekinoonyereza ku by’obulimi [[Makerere University, Uganda|ekya Makerere University]] Agricultural Research Institute ne Kabanyolo (University Farm), ate mu bugwanjuba lirina ensalo n’ekyalo Makenke, ekyawuddwamu oluguudo lwa [[Gayaza]] – [[Ziroobwe|Zirobwe]] .
Ekitundu ekiri ebuvanjuba wakati wa ffaamu y’essomero n’oluguudo oluva e Kampala okutuuka e [[Kalagi, Mukono]] kye kyalo Kyetume. Mu bukiikaddyo essomero lino liri ku nsalo n’essomero lya Gayaza Junior School, ekkanisa y’ekigo n’ekitundu kya Gayaza Trading Centre. Mu kifo kino, oluguudo olukulu oluva e Kampala luyitamu, oluguudo olumu olugenda e Kalagi mu [[Mukono (disitulikit)|Disitulikiti y’e Mukono]] ate olulala ne lugenda ku National Crops Resources Research Institute (NaCRRI) e [[:en:Namulonge|Namulonge]], ne lweyongerayo e [[Ziroobwe]] .
Akakuubo akali wakati w’enguudo ebbiri ezigenda ku ssomero lino, nga kayita ku masomero ga pulayimale n’ekkanisa y’ekigo, gu cul de sac, nga kino kye kivaako obukuumi bw’essomero mu biseera by’obuzibu.
== Ebyafaayo ==
[[:en:Missionaries|Abaminsani]] [[:en:Christianity|abakulisitaayo]] ab’ekibiina kya Church Missionary Society of England baatandikawo essomero lya Gayaza High School ku ttaka eryaweebwayo eri ekkanisa [[Ssekabaka Daudi Cwa II|Kabaka Daudi Cwa II]] (Kabaka wa Buganda) mu Gwoluberyeberye 1905 n’abayizi bana abaali abasooka, era n'erifuuka essomero ly’abawala ery'ekisulo eryasooka mu Uganda.
Ekigendererwa ky’okutandikawo essomero lino kyali kya kutendeka bawala naddala abawala b’abaami b’Obwakabaka [[Buganda|bwa Buganda]], mu bukugu obwo obwandibafudde abakyala abalungi naye ng’olukusa lulina kuva mu bakulembeze b’ennono ab’omu kiseera ekyo. <sup class="noprint Inline-Template" style="margin-left:0.1em; white-space:nowrap;">[ ''<nowiki><span title="The text near this tag may need clarification or removal of jargon. (March 2026)">clarification needed</span></nowiki>'' ]</sup> Kyokka abatandisi baalina ekigendererwa eky’enjawulo: okusomesa abawala nga basinziira ku musingi ogw’Ekikristaayo ogw’amaanyi. Baakitegeera nti engeri esinga obulungi ey’okusimba amakanda mu Bukristaayo kwe kuba ne bamaama Abakristaayo abaana be baamalangako emyaka gyabwe egy’okukula.
Mu ntandikwa, ensoma y'essomero lino yalimu [[Ebyamalimiro|ebyobulimi]], [[:en:Handiwork|okukola emirimu gy'emikono]], [[:en:Child-care|okulabirira abaana]] [[:en:Needlework|n'okutunga]], wamu [[:en:Scripture|ebyawandiikibwa]], [[:en:Reading_(process)|okusoma]], [[:en:Writing|okuwandiika]], [[:en:Arithmetic|okubala]] [[Essomansi|n'ensomansi]] . <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">[ ''<nowiki><span title="This claim needs references to reliable sources. (September 2019)">okujuliza kwetaagisa</span></nowiki>'' ]</sup>
Essomero lya Gayaza High School lyazimbibwa ku ttaka eriweza yiika 140, nga lirimu amayumba asatu: Kikko, Kyawakati ne Manga. Omubala gwayo gwali "Banno" (emikwano). Abawala baasooka kwambala ''ssuuka'' (bed-sheet) nga yunifoomu y’essomero, wadde nga eno yakyusibwa ne bagifuula yunifoomu nga kuliko n’olugoye olw’omulembe gwa Victoria, olufaananako n’olugoye lw’ekinnansi olw’Abaganda oluliwo kati ''bodingi'' ( ''[[gomesi]]'' ). Oluvannyuma, Alfreda Allen (omukulu w’essomero eyatandikawo) yakola dizayini ya yunifoomu empya ng’erina ensingo eneetooloovu, ng’erina emikono emimpi egya Magyar, akabonero akatungiddwako ne langi ez’enjawulo ezikozesebwa okwawula ebibiina.
Mu 1939, ekitundu kya siniya ey’oku ntikko ekitali kitongole kyatandika. Mu 1962, essomero lya siniya lyayawulwa ku lya Pulayimale. Essomero lya Gayaza Junior School lyasigaza ekifo ekikadde ku ludda olw’ebuvanjuba, ate essomero lya siniya, ly'asigaza erinnya eryasooka erya Gayaza High School, n'erifuna amaka ku ludda olw’ebugwanjuba. Bwe baayawukana, essomero lya Gayaza Junior School lyakyusa omubala okuva ku "Banno" ne litandika okugabana omubala gwa Gayaza High School: "Never Give Up". N’ekyavaamu, okuva mu 1963, Hill yafuuka omukulu w’essomero lya Junior School ate Joan Cox ye yali omukulu w’essomero lya siniya.
Okuva ku bawala bana, amasomero gano ag’abalongo gagenze mu maaso ne gafuuka ga nnantamegwa mu by'ensoma mu masomero ga Uganda, nga bw'egongera okuwandiisa abayizi abasoba mu 1,000.
[[File:Gayaza_High_School_administration_block.jpg|alt=Administration Block|thumb|Eyali bbulooka y’okuddukanya emirimu (2017) .]]
== Embeera eriwo kati ==
GHS eri ku musingi [[:en:Church_of_Uganda|gw'ekkanisa]] nga ssomero lya siniya ery’abawala ab'ekisulo era nga liyambibwako gavumenti nga lisomesa Arts ne Sayansi n’ebyokwewumuzaamu omuli emizannyo. <ref name=":0">{{Cite web |title=Gayaza High School |url=http://www.gayazahs.sc.ug |access-date=2017-12-31 |website=www.gayazahs.sc.ug |language=en-US}}</ref>
Essomero lino lirina emitendera gy’ebyenjigiriza egya [[:en:Uganda_Certificate_of_Education|O]] n’egya [[:en:Uganda_Advanced_Certificate_of_Education|A-level]] nga essira liri ku nkulaakulana ey’enjawulo ey’omuntu yenna. Egoberera ensoma y’eggwanga eyeekenneenyezebwa ekitongole ekivunaanyizibwa ku bigezo mu ggwanga ekya Uganda National Examinations Board (UNEB). <ref name=":0">{{Cite web |title=Gayaza High School |url=http://www.gayazahs.sc.ug |access-date=2017-12-31 |website=www.gayazahs.sc.ug |language=en-US}}</ref>
== Enfuga n’enzirukanya y’emirimu ==
=== Enfuga ===
[[File:Rhoda_Nsibambi_House_at_Gayaza_High_School.jpg|alt=Rhoda Nsibambi House|thumb|Ennyumba ya Rhoda Nsibambi]]
[[:en:Board_of_governors|Olukiiko olufuzi]] lwe lukiiko olufuga essomero era lutondebwawo nga bwe kirambikiddwa mu biragiro by’olukiiko lw’abafuzi b’ebyenjigiriza, akatundu 59 ekitundu (ii) ak’etteeka ly’ebyenjigiriza, 2008. <ref name=":2">{{Cite web |title=Education (Pre-Primary, Primary and Post-Primary) Act, 2008, 2008 {{!}} Uganda Legal Information Institute |url=https://ulii.org/node/24748 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20171231155516/https://ulii.org/node/24748 |archive-date=31 December 2017 |access-date=2017-12-31 |website=ulii.org |language=en}}</ref> Lulimu abantu nga 15 abakiikirira bonna abantu abakwatibwako: olukiiko olufuzi, abazadde, abasomesa, abakozi abatali basomesa, gavumenti z’ebitundu n’abayizi abaaliwo.
=== Enzirukanya y'emirimu ===
Enzirukanya y’essomero eya buli lunaku ekulemberwa akulembera abasomesa (omukulu w’essomero) ng’ayambibwako abamyuka babiri ne dayirekita w’eby’enjigiriza. Waliwo abakulu basatu: akwatibwako ku Lower School (Siniya 1 ne 2), akwatibwako ku Middle School (Siniya 3 ne 4), akwatibwako ku Upper school (Siniya 5 ne 6). Omukyala avunaanyizibwa ku mbeera z'abawala, omusajja avunaanyizibwa ku mbeera z'abalenzi ne house mistress abayambako abakulu ab'okuntikko ku nzirukanya y’essomero. <ref name=":2">{{Cite web |title=Education (Pre-Primary, Primary and Post-Primary) Act, 2008, 2008 {{!}} Uganda Legal Information Institute |url=https://ulii.org/node/24748 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20171231155516/https://ulii.org/node/24748 |archive-date=31 December 2017 |access-date=2017-12-31 |website=ulii.org |language=en}}</ref>
== Abakulu b’essomero ==
=== Alfreda Allen (omukulu w’essomero eyasooka 1905–1930) ===
Alfreda Allen ye yali omukulu w’essomero lya Gayaza eyasooka mu 1905. Yasindikibwa ekibiina [[:en:Church_Mission_Society|kya Church Mission Society]] (CMS) okwanguya okusoma kw’abawala mu ggwanga, yatuuka mu [[Buganda]] ne Janet Smith, oluvannyuma n’addirirwa Dorothy Allan, Nancy Corby ne Irene Steintz okutandika essomero lino. Mu 1904, ku mulembe gwa [[Ssekabaka Daudi Cwa II|Kabaka Daudi Cwa II]], Sir [[Apollo Kaggwa]], omkungu mu [[Buganda]], yasaba ekibiina kya Church Mission Society ekisangibwa e Bungereza okuggulawo essomero ly’abawala e Gayaza. Kino kyasooka kuwakanyizibwa, kubanga abaami b’omu kiseera ekyo tebaali beetegefu kusasulira kusoma kwa bawala. Okutya kuno, wabula ,kwaggyibwawo olukiiko lw’abakyala olwa CMS, olwatuula mu Bungereza, bwe lwasalawo nti essomero ly’abawala litandikibwe okumpi n’ettaka ly’obuminsani e Gayaza, eryaweebwayo kabaka. Kino nga tekinnabaawo, waaliwo amasomero g’abalenzi matono, olwo ng’abawala baali bakoma kusomesebwa ku by’ekkanisa mu byawandiikibwa ne katekisimu nga beetegekera okubatizibwa. Mu kusiima emirimu gye egy'ekitiibwa, yabbulwamu ekkanisa y’essomero (Alfreda Allen Chapel).
=== Joan Cox (1950-1972) Omuwandiisi w’ebitabo. ===
[[File:Chapel_inside_Gayaza_High_School.jpg|alt=GHS Chapel|thumb|Ekkaniza ya Alfreda Allen]]
Joan Cox yajja mu Gayaza High School mu 1938 ng’akulemberwa Church Mission Society era n’aweereza ng’omukulu w’essomero lya Gayaza High School okumala emyaka 22. Yakola kinene okulaba Gayaza High School ekulaakulana n’okukola obulungi. Mu kiseera kye mwe mwazimbibwa chapel, etterekero ly'ebitabo ne kizimbe ky'okuddukanya emirimu. Obukulembeze bwe obw’amagezi era bwavaako okutandikawo ffaamu y’essomero n’obuwanguzi bw’enteekateeka y’emmere y’oku faamu. Ekimu ku bisulo (Cox) mu ssomero lino lyatuumibwa erinnya lye. Obukulembeze bwe bwatuuka ku buli nsonda za Uganda zonna era bwakyusa eby’enjigiriza by’omwana omuwala mu Uganda. Yawangaala okutuuka ku myaka 100 era yafa nga 14 Ogwokuna 2012.
=== Sheelagh Warren (1972-1990) ===
Sheelagh Warren yali omukulu w’essomero lya Gayaza High School okumala emyaka 18. Yatandikira Cox we yakoma ng'agenze, yalabirira enkulaakulana y’essomero lya siniya okutuuka ku ddaala lya O’ ne A’, okuzimba ebizimbe ebisinga eby’enkalakkalira n’okussaawo erinnya ly’essomero ery'ekitiibwa nga basoma obulungi. Warren yalung’amya essomero lino okuyita mu biseera bya Uganda ebyasinga okubeera eby’akatabanguko - okuyita mu lutalo olwaliwo mu 1979 olwasuula [[Idi Amin]], [[:en:Ugandan_Bush_War|olutalo lw’abayeekera olwa National Resistance Army]] olwamala emyaka etaano olwaleeta [[National Resistance Movement|NRM]] mu buyinza mu 1986. Wadde ng’ebiseera ebyo byali tebirina bukuumi n’ebbula, essomero lyagenda mu maaso n’okutambula obulungi. Warren yaweza emyaka 90 mu Gwekuminogumu 2017, era ekifo kya Warren Computer Center/Laboratory e Gayaza kyabbulwa mu linnya lye.
=== Ruth Nvumetta Kavuma (1990–2002) ===
"Okubeera omukulu w'essomero lya Gayaza High School Omufirika eyasooka n'okumalayo emyaka 11 oboolyawo kye kyasinga okuntuukako", [[Nvumetta Ruth Kavuma|Ruth Kavuma]] bw'awandiika mu kimu ku bitabo bye eby'ebijjukizo. "Enkyukakyuka mu bukulembeze yakolebwa bulungi nnyo. mukyala Warren yali awandiise buli kikolenwa mu kitabo kye yankwasa, ng'ampa okulungamya ku byonna ebikwata ku bikolebwa mu myezi ki egy'omwaka. Kyannyamba nnyo mu nsonga z'okubeera n'obukulembeze obulungi kw'otadde n'okukuuma omutindo gw'essomero." Kavuma bwe yava e Gayaza, yeegatta ku byobufuzi era [[:en:List_of_members_of_the_eighth_Parliament_of_Uganda|n’aweereza ng’omubaka wa Palamenti okumala emyaka egiwerako]] . <ref name=":0">{{Cite web |title=Gayaza High School |url=http://www.gayazahs.sc.ug |access-date=2017-12-31 |website=www.gayazahs.sc.ug |language=en-US}}</ref>
=== Joy Male (2002–2006) ===
Joy Male yafuuka omukulu w’essomero lya Gayaza High School mu Gwomunaana 2002 oluvannyuma lwa Kavuma okugenda n’asigalayo okutuusa mu Gwokuna 2006, bwe yawummula[[:en:Civil_service|emirimu gya gavumenti]] ng’awezezza emyaka 60 egy’obukulu. Yalina omukululo ww'okukulira essomero lya Nakasero Secondary School, [[:en:Mengo_Senior_School|Mengo Senior School]] ne [[Makerere College School]] nga tannaba kwegatta ku Gayaza. Ekimu ku kyamusoomooza kwe kubeera omukozi omupya, ate ng’oli mukulu w'essomero. Mu bukulembeze bwe, okuzimba ekisulo kya Rhoda Nsibambi kwaggwa, okuzimba bbulooka y’ekibiina kya Ruth Nvumetta Kavuma ne kutandika era ye yalabirira pulojekiti eziwerako ez’okuddaabiriza ebizimbe by’essomero. <ref name=":0">{{Cite web |title=Gayaza High School |url=http://www.gayazahs.sc.ug |access-date=2017-12-31 |website=www.gayazahs.sc.ug |language=en-US}}</ref>
=== Victoria Kisarale (2009–2019) ===
Victoria Sserunkuuma Kisarale amanyiddwa ennyo nga Kisa, yajja ku ssomero lya Gayaza High School mu 1998 ng’omumyuka w’omukulu w'essomero wansi wa Kavuma n’oluvannyuma Joy Male. Mu 2009 yafuulibwa omukulu w'essomero omujjuvu, era n’aweereza okumala emyaka 10 okutuusa lwe yawummula mu Gwomunaana 2019. Yakola kinene okusiga empisa mu bayizi ng’essira aliteeka ku bukugu Obw'ekyasa kya 21.
Mu kiseera kye, ekikomera ky’essomero kyaddabirizibwa, eddiiro ne ligaziwa, ekibangirizi ky’ekidiba ekiwugirwamu ne kizimbibwa era bbulooka empya ey’okuddukanya emirimu yatandikibwawo abawala abaasomerayo ko. Era yalaba ffaamu y’essomero ng’ekulaakulana mu kiseera kye. Yakwata nnyo ku kusomesa omwana omuwala era n’asikkiriza bangi.
=== Kizito Robinah Katongole (2019–na kati) ===
Robinah, omukulu w'essomero mu kiseera kino, yayingira ofiisi nga 10 Ogwekkumi 2019. Olw’okuba yali yasomerawo ko, teyali mupya ku Gayaza High School. Yaliko omusomesa wa Litulica okumala emyaka nga 17 nga tannakola ng’omumyuka w’omukulu w'essomero wansi wa Kisarale.
== Ebisulo by'abayizi ==
Gayaza High School erina ebisulo by’abayizi 8 nga bino byatuumibwa amannya ga Bannayuganda abatutumufu, bannabyabufuzi oba abaddukanya essomero lino. Mulimu:
* Corby House
* Cox House
* Ham & Apollo House
* Hutchinson House
* Kennedy House
* Kivebulaya House
* Rhoda Nsibambi House
* Sherborne (Mary Stuart) House
=== Ekisulo kya Corby ===
[[File:Corby_House_at_Gayaza_High_School.jpg|thumb|Ekisulo kya Corby]]
Corby House, ky'ekimu ku bisulo ebisinga obukadde mu Gayaza High School, yatuumibwa erinnya ly’omukulu w’essomero Nancy Corby, eyasooka Joan Cox mu 1963. Ye yasembayo okubeera akulira essomero lya Junior School. Emabegako, Gayaza Junior ne Gayaza High School zaali ssomero limu, okutuusa mu 1962, ekitundu kya siniya lwe kyatandikibwawo nga Cox ye yasooka okukikulira.
Ennyumba eno erina bbulooko zombi eza junior ne senior. Junior block erina ebisenge munaana nga bibiri ku byo bisenge by'abakulembeze b'abayizi, ate senior block erina ebisenge 12 nga ekimu kya lukiiko lw'abakulembeze b'abayizi. Abayizi mu nnyumba eno bamanyiddwa nga "Corbians", nga bbululu ye langi yaabwe. Omubala gwa Corby guli "Forward Ever, Backward Never".
=== Ekisulo kya Cox ===
Ekisulo kino kyatuumibwa erinnya lya Joan Cox, eyali omukulu w’essomero lya Gayaza High School okumala emyaka 22. Emyaka gya 1970 we gyatandikira, ebizimbe ebisinga eby’omulembe byali byongeddwa ku ssomero lino mu kiseera ky’obukulembeze bwe. Cox house (eyali Tulip Tree) ne Kivebulaya (eyali Canna Lily) zazimbibwa n'ensimbi okuva mu [[:en:World_Bank|Banka y'ensi yonna]] nga mu mwaka gwa 1970. Olw'ebbula ly'ebifo, abayizi okuva mu bisulo bya Cox ne Kivebulaya mu buwangwa bwabwe babadde bagabibwa mu bisulo ebirala nga bakomyewo ku [[:en:Uganda_Advanced_Certificate_of_Education|A-level]]. Leero abayizi mu kisulo kino bamanyiddwa nga "Coxites" era langi y'ekisulo kyabwe ya maroon.
=== Ekisulo kya Ham & Apollo ===
[[File:Ham_&_Apollo_House_at_Gayaza_High_School.jpg|alt=Ham & Apollo House|thumb|Ekisulo kya Ham & Apollo]]
Ham & Apollo House (era emanyiddwa nga "Ham") yatuumibwa erinnya ly'abaami ba Buganda babiri okuli Sir [[Apollo Kaggwa]] ne [[:en:Ham_Mukasa|Ham Mukasa]], abaali abatandisi b'ebyobufuzi era nga batumbula ebyenjigiriza mu Uganda. Kaggwa yali [[Katikkiro wa Buganda]] (1865–1927). Ku mulembe gwa [[Ssekabaka Daudi Cwa II|Kabaka Daudi Cwa II]], mu 1904, yasaba ekibiina kya Church Mission Society okuggulawo essomero ly’abawala e Gayaza. Mukasa (1870–1956) yaweereza nga omuwandiisi wa [[Katikkiro wa Buganda]] . Yayambako mu kuzza Uganda ku mulembe ng’ayita mu kuleeta ebyenjigiriza eby’omulembe, ebyobulamu, eby’obulimi n’Obukristaayo. Abayizi mu kisulo kino bayitibwa "Abahamite" era langi yaabwe ya kiragala.
=== Ekisulo kya Hutchinson ===
[[File:Hutchinson_House_at_Gayaza_High_School.jpg|alt=Hutchinson House|thumb|Ekisulo kya Hutchinson]]
"Hutch", nga bwe kitera okuyitibwa abayizi, esangibwa wakati mu ssomero. Lyatuumibwa erinnya lya Sir [[Joseph Hutchinson]] ne Lena Hutchinson, abaali abakozi mu Namulonge Cotton Research Station, esangibwa mu kiromita ntono okuva ku ssomero lino. Ba Hutchinson baakola butaweera ne Pamela Goode, mu kiseera ekyo eyali omusomesa ku ssomero lino, okutandikawo ffaamu y’essomero mu 1954. Olw’okutandikawo kino, essomero lyatandika enteekateeka y’emmere y’oku faamu mu 1955. Hutchinson ye nnyumba ey’okubiri mu bunene oluvannyuma lwa Rhoda Nsibambi. Leero, bammemba b'ennyumba eno bayitibwa "Hutchites" era langi yaabwe ya kakobe.
[[Category:Pages with unreviewed translations]]
czffh2svul3c0uz3ldjfqqf345h3ms8
47698
47696
2026-04-24T11:56:43Z
Charles Kalanzi
9748
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1342265269|Gayaza High School]]"
47698
wikitext
text/x-wiki
'''Gayaza High School''' ly'essomero erisinga obukadde mu [[Yuganda|Uganda]] nga ly'abaana bawala bokka nga b'akisulo okuva ku Siniya esooka okutuuka ku Siniya eyoomukaaga. Essomero lino liri ju musingi [[:en:Church_of_Uganda|gw'ekkanisa]], liyambibwako [[:en:Government_of_Uganda|gavumenti]] era nga lyakkirizibwa okukola [[:en:Ministry_of_Education_and_Sports_(Uganda)|minisitule y’ebyenjigiriza, ssaayansi, tekinologiya n’emizannyo]] . <ref>{{Cite web |last=Musasizi |first=Simon |date=1 June 2011 |title=Cover Story: Gayaza Old Girls Colourfully Honour Their Mentor |url=http://www.observer.ug/index.php?option=com_content&view=article&id=13654:cover-story-gayaza-old-girls-colourfully-honour-their-mentor |access-date=21 July 2014 |publisher=[[Daily Monitor]]}}</ref>
== Ekifo ==
Essomero lino lisangibwa mu kabuga [[Gayaza]], Gayaza Zooni B Local Council One (LC1), [[Kasangati]] town council,essaza Kyadondo, mu disityulikiti y'e [[Wakiso (disitulikit)|Wakiso]], kkiromita 19 (mailo 12) obukiikakkono bw'obuvanjuba bwa [[Kampala]], ekibuga ekikulu ekya Uganda. <ref>{{Cite web |last=Globefeed.com |date=31 December 2017 |title=Distance between Post Office Building, Kampala Road, Kampala, Uganda and Gayaza High School, Gayaza - Zirobwe Road, Kabanyoro, Central Region, Uganda |url=https://distancecalculator.globefeed.com/Uganda_Distance_Result.asp?fromplace=Post%20Office%20Building%2C%20Kampala%20Road%2C%20Kampala%2C%20Uganda&toplace=Gayaza%20High%20School%2C%20Gayaza%20-%20Zirobwe%20Road%2C%20Kabanyoro%2C%20Central%20Region%2C%20Uganda&dt1=ChIJXyfX9IC8fRcRorrkbY-nufI&dt2=ChIJZZwnT-uzfRcRoJO3NJ184EY |access-date=31 December 2017 |publisher=Globefeed.com}}</ref>
Essomero lya Gayaza High School liweza yiika 104.76 ku lusozi oluwanvu nga luliko ekikko era nga liri ku buwanvu bwa ffuuti 3,800 waggulu w’obugulumivu bw’ennyanja. Mu bukiikakkono, lirina ensalo n’ekitongole ekinoonyereza ku by’obulimi [[Makerere University, Uganda|ekya Makerere University]] Agricultural Research Institute ne Kabanyolo (University Farm), ate mu bugwanjuba lirina ensalo n’ekyalo Makenke, ekyawuddwamu oluguudo lwa [[Gayaza]] – [[Ziroobwe|Zirobwe]] .
Ekitundu ekiri ebuvanjuba wakati wa ffaamu y’essomero n’oluguudo oluva e Kampala okutuuka e [[Kalagi, Mukono]] kye kyalo Kyetume. Mu bukiikaddyo essomero lino liri ku nsalo n’essomero lya Gayaza Junior School, ekkanisa y’ekigo n’ekitundu kya Gayaza Trading Centre. Mu kifo kino, oluguudo olukulu oluva e Kampala luyitamu, oluguudo olumu olugenda e Kalagi mu [[Mukono (disitulikit)|Disitulikiti y’e Mukono]] ate olulala ne lugenda ku National Crops Resources Research Institute (NaCRRI) e [[:en:Namulonge|Namulonge]], ne lweyongerayo e [[Ziroobwe]] .
Akakuubo akali wakati w’enguudo ebbiri ezigenda ku ssomero lino, nga kayita ku masomero ga pulayimale n’ekkanisa y’ekigo, gu cul de sac, nga kino kye kivaako obukuumi bw’essomero mu biseera by’obuzibu.
== Ebyafaayo ==
[[:en:Missionaries|Abaminsani]] [[:en:Christianity|abakulisitaayo]] ab’ekibiina kya Church Missionary Society of England baatandikawo essomero lya Gayaza High School ku ttaka eryaweebwayo eri ekkanisa [[Ssekabaka Daudi Cwa II|Kabaka Daudi Cwa II]] (Kabaka wa Buganda) mu Gwoluberyeberye 1905 n’abayizi bana abaali abasooka, era n'erifuuka essomero ly’abawala ery'ekisulo eryasooka mu Uganda.
Ekigendererwa ky’okutandikawo essomero lino kyali kya kutendeka bawala naddala abawala b’abaami b’Obwakabaka [[Buganda|bwa Buganda]], mu bukugu obwo obwandibafudde abakyala abalungi naye ng’olukusa lulina kuva mu bakulembeze b’ennono ab’omu kiseera ekyo. <sup class="noprint Inline-Template" style="margin-left:0.1em; white-space:nowrap;">[ ''<nowiki><span title="The text near this tag may need clarification or removal of jargon. (March 2026)">clarification needed</span></nowiki>'' ]</sup> Kyokka abatandisi baalina ekigendererwa eky’enjawulo: okusomesa abawala nga basinziira ku musingi ogw’Ekikristaayo ogw’amaanyi. Baakitegeera nti engeri esinga obulungi ey’okusimba amakanda mu Bukristaayo kwe kuba ne bamaama Abakristaayo abaana be baamalangako emyaka gyabwe egy’okukula.
Mu ntandikwa, ensoma y'essomero lino yalimu [[Ebyamalimiro|ebyobulimi]], [[:en:Handiwork|okukola emirimu gy'emikono]], [[:en:Child-care|okulabirira abaana]] [[:en:Needlework|n'okutunga]], wamu [[:en:Scripture|ebyawandiikibwa]], [[:en:Reading_(process)|okusoma]], [[:en:Writing|okuwandiika]], [[:en:Arithmetic|okubala]] [[Essomansi|n'ensomansi]] . <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">[ ''<nowiki><span title="This claim needs references to reliable sources. (September 2019)">okujuliza kwetaagisa</span></nowiki>'' ]</sup>
Essomero lya Gayaza High School lyazimbibwa ku ttaka eriweza yiika 140, nga lirimu amayumba asatu: Kikko, Kyawakati ne Manga. Omubala gwayo gwali "Banno" (emikwano). Abawala baasooka kwambala ''ssuuka'' (bed-sheet) nga yunifoomu y’essomero, wadde nga eno yakyusibwa ne bagifuula yunifoomu nga kuliko n’olugoye olw’omulembe gwa Victoria, olufaananako n’olugoye lw’ekinnansi olw’Abaganda oluliwo kati ''bodingi'' ( ''[[gomesi]]'' ). Oluvannyuma, Alfreda Allen (omukulu w’essomero eyatandikawo) yakola dizayini ya yunifoomu empya ng’erina ensingo eneetooloovu, ng’erina emikono emimpi egya Magyar, akabonero akatungiddwako ne langi ez’enjawulo ezikozesebwa okwawula ebibiina.
Mu 1939, ekitundu kya siniya ey’oku ntikko ekitali kitongole kyatandika. Mu 1962, essomero lya siniya lyayawulwa ku lya Pulayimale. Essomero lya Gayaza Junior School lyasigaza ekifo ekikadde ku ludda olw’ebuvanjuba, ate essomero lya siniya, ly'asigaza erinnya eryasooka erya Gayaza High School, n'erifuna amaka ku ludda olw’ebugwanjuba. Bwe baayawukana, essomero lya Gayaza Junior School lyakyusa omubala okuva ku "Banno" ne litandika okugabana omubala gwa Gayaza High School: "Never Give Up". N’ekyavaamu, okuva mu 1963, Hill yafuuka omukulu w’essomero lya Junior School ate Joan Cox ye yali omukulu w’essomero lya siniya.
Okuva ku bawala bana, amasomero gano ag’abalongo gagenze mu maaso ne gafuuka ga nnantamegwa mu by'ensoma mu masomero ga Uganda, nga bw'egongera okuwandiisa abayizi abasoba mu 1,000.
[[File:Gayaza_High_School_administration_block.jpg|alt=Administration Block|thumb|Eyali bbulooka y’okuddukanya emirimu (2017) .]]
== Embeera eriwo kati ==
GHS eri ku musingi [[:en:Church_of_Uganda|gw'ekkanisa]] nga ssomero lya siniya ery’abawala ab'ekisulo era nga liyambibwako gavumenti nga lisomesa Arts ne Sayansi n’ebyokwewumuzaamu omuli emizannyo. <ref name=":0">{{Cite web |title=Gayaza High School |url=http://www.gayazahs.sc.ug |access-date=2017-12-31 |website=www.gayazahs.sc.ug |language=en-US}}</ref>
Essomero lino lirina emitendera gy’ebyenjigiriza egya [[:en:Uganda_Certificate_of_Education|O]] n’egya [[:en:Uganda_Advanced_Certificate_of_Education|A-level]] nga essira liri ku nkulaakulana ey’enjawulo ey’omuntu yenna. Egoberera ensoma y’eggwanga eyeekenneenyezebwa ekitongole ekivunaanyizibwa ku bigezo mu ggwanga ekya Uganda National Examinations Board (UNEB). <ref name=":0">{{Cite web |title=Gayaza High School |url=http://www.gayazahs.sc.ug |access-date=2017-12-31 |website=www.gayazahs.sc.ug |language=en-US}}</ref>
== Enfuga n’enzirukanya y’emirimu ==
=== Enfuga ===
[[File:Rhoda_Nsibambi_House_at_Gayaza_High_School.jpg|alt=Rhoda Nsibambi House|thumb|Ennyumba ya Rhoda Nsibambi]]
[[:en:Board_of_governors|Olukiiko olufuzi]] lwe lukiiko olufuga essomero era lutondebwawo nga bwe kirambikiddwa mu biragiro by’olukiiko lw’abafuzi b’ebyenjigiriza, akatundu 59 ekitundu (ii) ak’etteeka ly’ebyenjigiriza, 2008. <ref name=":2">{{Cite web |title=Education (Pre-Primary, Primary and Post-Primary) Act, 2008, 2008 {{!}} Uganda Legal Information Institute |url=https://ulii.org/node/24748 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20171231155516/https://ulii.org/node/24748 |archive-date=31 December 2017 |access-date=2017-12-31 |website=ulii.org |language=en}}</ref> Lulimu abantu nga 15 abakiikirira bonna abantu abakwatibwako: olukiiko olufuzi, abazadde, abasomesa, abakozi abatali basomesa, gavumenti z’ebitundu n’abayizi abaaliwo.
=== Enzirukanya y'emirimu ===
Enzirukanya y’essomero eya buli lunaku ekulemberwa akulembera abasomesa (omukulu w’essomero) ng’ayambibwako abamyuka babiri ne dayirekita w’eby’enjigiriza. Waliwo abakulu basatu: akwatibwako ku Lower School (Siniya 1 ne 2), akwatibwako ku Middle School (Siniya 3 ne 4), akwatibwako ku Upper school (Siniya 5 ne 6). Omukyala avunaanyizibwa ku mbeera z'abawala, omusajja avunaanyizibwa ku mbeera z'abalenzi ne house mistress abayambako abakulu ab'okuntikko ku nzirukanya y’essomero. <ref name=":2">{{Cite web |title=Education (Pre-Primary, Primary and Post-Primary) Act, 2008, 2008 {{!}} Uganda Legal Information Institute |url=https://ulii.org/node/24748 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20171231155516/https://ulii.org/node/24748 |archive-date=31 December 2017 |access-date=2017-12-31 |website=ulii.org |language=en}}</ref>
== Abakulu b’essomero ==
=== Alfreda Allen (omukulu w’essomero eyasooka 1905–1930) ===
Alfreda Allen ye yali omukulu w’essomero lya Gayaza eyasooka mu 1905. Yasindikibwa ekibiina [[:en:Church_Mission_Society|kya Church Mission Society]] (CMS) okwanguya okusoma kw’abawala mu ggwanga, yatuuka mu [[Buganda]] ne Janet Smith, oluvannyuma n’addirirwa Dorothy Allan, Nancy Corby ne Irene Steintz okutandika essomero lino. Mu 1904, ku mulembe gwa [[Ssekabaka Daudi Cwa II|Kabaka Daudi Cwa II]], Sir [[Apollo Kaggwa]], omkungu mu [[Buganda]], yasaba ekibiina kya Church Mission Society ekisangibwa e Bungereza okuggulawo essomero ly’abawala e Gayaza. Kino kyasooka kuwakanyizibwa, kubanga abaami b’omu kiseera ekyo tebaali beetegefu kusasulira kusoma kwa bawala. Okutya kuno, wabula ,kwaggyibwawo olukiiko lw’abakyala olwa CMS, olwatuula mu Bungereza, bwe lwasalawo nti essomero ly’abawala litandikibwe okumpi n’ettaka ly’obuminsani e Gayaza, eryaweebwayo kabaka. Kino nga tekinnabaawo, waaliwo amasomero g’abalenzi matono, olwo ng’abawala baali bakoma kusomesebwa ku by’ekkanisa mu byawandiikibwa ne katekisimu nga beetegekera okubatizibwa. Mu kusiima emirimu gye egy'ekitiibwa, yabbulwamu ekkanisa y’essomero (Alfreda Allen Chapel).
=== Joan Cox (1950-1972) Omuwandiisi w’ebitabo. ===
[[File:Chapel_inside_Gayaza_High_School.jpg|alt=GHS Chapel|thumb|Ekkaniza ya Alfreda Allen]]
Joan Cox yajja mu Gayaza High School mu 1938 ng’akulemberwa Church Mission Society era n’aweereza ng’omukulu w’essomero lya Gayaza High School okumala emyaka 22. Yakola kinene okulaba Gayaza High School ekulaakulana n’okukola obulungi. Mu kiseera kye mwe mwazimbibwa chapel, etterekero ly'ebitabo ne kizimbe ky'okuddukanya emirimu. Obukulembeze bwe obw’amagezi era bwavaako okutandikawo ffaamu y’essomero n’obuwanguzi bw’enteekateeka y’emmere y’oku faamu. Ekimu ku bisulo (Cox) mu ssomero lino lyatuumibwa erinnya lye. Obukulembeze bwe bwatuuka ku buli nsonda za Uganda zonna era bwakyusa eby’enjigiriza by’omwana omuwala mu Uganda. Yawangaala okutuuka ku myaka 100 era yafa nga 14 Ogwokuna 2012.
=== Sheelagh Warren (1972-1990) ===
Sheelagh Warren yali omukulu w’essomero lya Gayaza High School okumala emyaka 18. Yatandikira Cox we yakoma ng'agenze, yalabirira enkulaakulana y’essomero lya siniya okutuuka ku ddaala lya O’ ne A’, okuzimba ebizimbe ebisinga eby’enkalakkalira n’okussaawo erinnya ly’essomero ery'ekitiibwa nga basoma obulungi. Warren yalung’amya essomero lino okuyita mu biseera bya Uganda ebyasinga okubeera eby’akatabanguko - okuyita mu lutalo olwaliwo mu 1979 olwasuula [[Idi Amin]], [[:en:Ugandan_Bush_War|olutalo lw’abayeekera olwa National Resistance Army]] olwamala emyaka etaano olwaleeta [[National Resistance Movement|NRM]] mu buyinza mu 1986. Wadde ng’ebiseera ebyo byali tebirina bukuumi n’ebbula, essomero lyagenda mu maaso n’okutambula obulungi. Warren yaweza emyaka 90 mu Gwekuminogumu 2017, era ekifo kya Warren Computer Center/Laboratory e Gayaza kyabbulwa mu linnya lye.
=== Ruth Nvumetta Kavuma (1990–2002) ===
"Okubeera omukulu w'essomero lya Gayaza High School Omufirika eyasooka n'okumalayo emyaka 11 oboolyawo kye kyasinga okuntuukako", [[Nvumetta Ruth Kavuma|Ruth Kavuma]] bw'awandiika mu kimu ku bitabo bye eby'ebijjukizo. "Enkyukakyuka mu bukulembeze yakolebwa bulungi nnyo. mukyala Warren yali awandiise buli kikolenwa mu kitabo kye yankwasa, ng'ampa okulungamya ku byonna ebikwata ku bikolebwa mu myezi ki egy'omwaka. Kyannyamba nnyo mu nsonga z'okubeera n'obukulembeze obulungi kw'otadde n'okukuuma omutindo gw'essomero." Kavuma bwe yava e Gayaza, yeegatta ku byobufuzi era [[:en:List_of_members_of_the_eighth_Parliament_of_Uganda|n’aweereza ng’omubaka wa Palamenti okumala emyaka egiwerako]] . <ref name=":0">{{Cite web |title=Gayaza High School |url=http://www.gayazahs.sc.ug |access-date=2017-12-31 |website=www.gayazahs.sc.ug |language=en-US}}</ref>
=== Joy Male (2002–2006) ===
Joy Male yafuuka omukulu w’essomero lya Gayaza High School mu Gwomunaana 2002 oluvannyuma lwa Kavuma okugenda n’asigalayo okutuusa mu Gwokuna 2006, bwe yawummula[[:en:Civil_service|emirimu gya gavumenti]] ng’awezezza emyaka 60 egy’obukulu. Yalina omukululo ww'okukulira essomero lya Nakasero Secondary School, [[:en:Mengo_Senior_School|Mengo Senior School]] ne [[Makerere College School]] nga tannaba kwegatta ku Gayaza. Ekimu ku kyamusoomooza kwe kubeera omukozi omupya, ate ng’oli mukulu w'essomero. Mu bukulembeze bwe, okuzimba ekisulo kya Rhoda Nsibambi kwaggwa, okuzimba bbulooka y’ekibiina kya Ruth Nvumetta Kavuma ne kutandika era ye yalabirira pulojekiti eziwerako ez’okuddaabiriza ebizimbe by’essomero. <ref name=":0">{{Cite web |title=Gayaza High School |url=http://www.gayazahs.sc.ug |access-date=2017-12-31 |website=www.gayazahs.sc.ug |language=en-US}}</ref>
=== Victoria Kisarale (2009–2019) ===
Victoria Sserunkuuma Kisarale amanyiddwa ennyo nga Kisa, yajja ku ssomero lya Gayaza High School mu 1998 ng’omumyuka w’omukulu w'essomero wansi wa Kavuma n’oluvannyuma Joy Male. Mu 2009 yafuulibwa omukulu w'essomero omujjuvu, era n’aweereza okumala emyaka 10 okutuusa lwe yawummula mu Gwomunaana 2019. Yakola kinene okusiga empisa mu bayizi ng’essira aliteeka ku bukugu Obw'ekyasa kya 21.
Mu kiseera kye, ekikomera ky’essomero kyaddabirizibwa, eddiiro ne ligaziwa, ekibangirizi ky’ekidiba ekiwugirwamu ne kizimbibwa era bbulooka empya ey’okuddukanya emirimu yatandikibwawo abawala abaasomerayo ko. Era yalaba ffaamu y’essomero ng’ekulaakulana mu kiseera kye. Yakwata nnyo ku kusomesa omwana omuwala era n’asikkiriza bangi.
=== Kizito Robinah Katongole (2019–na kati) ===
Robinah, omukulu w'essomero mu kiseera kino, yayingira ofiisi nga 10 Ogwekkumi 2019. Olw’okuba yali yasomerawo ko, teyali mupya ku Gayaza High School. Yaliko omusomesa wa Litulica okumala emyaka nga 17 nga tannakola ng’omumyuka w’omukulu w'essomero wansi wa Kisarale.
== Ebisulo by'abayizi ==
Gayaza High School erina ebisulo by’abayizi 8 nga bino byatuumibwa amannya ga Bannayuganda abatutumufu, bannabyabufuzi oba abaddukanya essomero lino. Mulimu:
* Corby House
* Cox House
* Ham & Apollo House
* Hutchinson House
* Kennedy House
* Kivebulaya House
* Rhoda Nsibambi House
* Sherborne (Mary Stuart) House
=== Ekisulo kya Corby ===
[[File:Corby_House_at_Gayaza_High_School.jpg|thumb|Ekisulo kya Corby]]
Corby House, ky'ekimu ku bisulo ebisinga obukadde mu Gayaza High School, yatuumibwa erinnya ly’omukulu w’essomero Nancy Corby, eyasooka Joan Cox mu 1963. Ye yasembayo okubeera akulira essomero lya Junior School. Emabegako, Gayaza Junior ne Gayaza High School zaali ssomero limu, okutuusa mu 1962, ekitundu kya siniya lwe kyatandikibwawo nga Cox ye yasooka okukikulira.
Ennyumba eno erina bbulooko zombi eza junior ne senior. Junior block erina ebisenge munaana nga bibiri ku byo bisenge by'abakulembeze b'abayizi, ate senior block erina ebisenge 12 nga ekimu kya lukiiko lw'abakulembeze b'abayizi. Abayizi mu nnyumba eno bamanyiddwa nga "Corbians", nga bbululu ye langi yaabwe. Omubala gwa Corby guli "Forward Ever, Backward Never".
=== Ekisulo kya Cox ===
Ekisulo kino kyatuumibwa erinnya lya Joan Cox, eyali omukulu w’essomero lya Gayaza High School okumala emyaka 22. Emyaka gya 1970 we gyatandikira, ebizimbe ebisinga eby’omulembe byali byongeddwa ku ssomero lino mu kiseera ky’obukulembeze bwe. Cox house (eyali Tulip Tree) ne Kivebulaya (eyali Canna Lily) zazimbibwa n'ensimbi okuva mu [[:en:World_Bank|Banka y'ensi yonna]] nga mu mwaka gwa 1970. Olw'ebbula ly'ebifo, abayizi okuva mu bisulo bya Cox ne Kivebulaya mu buwangwa bwabwe babadde bagabibwa mu bisulo ebirala nga bakomyewo ku [[:en:Uganda_Advanced_Certificate_of_Education|A-level]]. Leero abayizi mu kisulo kino bamanyiddwa nga "Coxites" era langi y'ekisulo kyabwe ya maroon.
=== Ekisulo kya Ham & Apollo ===
[[File:Ham_&_Apollo_House_at_Gayaza_High_School.jpg|alt=Ham & Apollo House|thumb|Ekisulo kya Ham & Apollo]]
Ham & Apollo House (era emanyiddwa nga "Ham") yatuumibwa erinnya ly'abaami ba Buganda babiri okuli Sir [[Apollo Kaggwa]] ne [[:en:Ham_Mukasa|Ham Mukasa]], abaali abatandisi b'ebyobufuzi era nga batumbula ebyenjigiriza mu Uganda. Kaggwa yali [[Katikkiro wa Buganda]] (1865–1927). Ku mulembe gwa [[Ssekabaka Daudi Cwa II|Kabaka Daudi Cwa II]], mu 1904, yasaba ekibiina kya Church Mission Society okuggulawo essomero ly’abawala e Gayaza. Mukasa (1870–1956) yaweereza nga omuwandiisi wa [[Katikkiro wa Buganda]] . Yayambako mu kuzza Uganda ku mulembe ng’ayita mu kuleeta ebyenjigiriza eby’omulembe, ebyobulamu, eby’obulimi n’Obukristaayo. Abayizi mu kisulo kino bayitibwa "Abahamite" era langi yaabwe ya kiragala.
=== Ekisulo kya Hutchinson ===
[[File:Hutchinson_House_at_Gayaza_High_School.jpg|alt=Hutchinson House|thumb|Ekisulo kya Hutchinson]]
"Hutch", nga bwe kitera okuyitibwa abayizi, esangibwa wakati mu ssomero. Lyatuumibwa erinnya lya Sir [[Joseph Hutchinson]] ne Lena Hutchinson, abaali abakozi mu Namulonge Cotton Research Station, esangibwa mu kiromita ntono okuva ku ssomero lino. Ba Hutchinson baakola butaweera ne Pamela Goode, mu kiseera ekyo eyali omusomesa ku ssomero lino, okutandikawo ffaamu y’essomero mu 1954. Olw’okutandikawo kino, essomero lyatandika enteekateeka y’emmere y’oku faamu mu 1955. Hutchinson ye nnyumba ey’okubiri mu bunene oluvannyuma lwa Rhoda Nsibambi. Leero, bammemba b'ennyumba eno bayitibwa "Hutchites" era langi yaabwe ya kakobe.
=== Ekisulo kya Kennedy ===
[[File:Kennedy_House_at_Gayaza_High_School.jpg|alt=KennedyHouse|thumb|Ekisulo kya Kennedy]]
Kennedy House yaggulwawo mu 1964 era n’etuumibwa erinnya lya pulezidenti wa Amerika, [[:en:John_F._Kennedy|John F. Kennedy]], eyatemulwa mu 1963 era nga yali alwanirira nnyo eddembe [[:en:African_Americans|ly’Abafirika-Amerika]] . Mu kuzimba ekisulo kino, abawala ba Gayaza baali baagala okumussaamu ekitiibwa. Wadde nga teyalina kakwate konna na Uganda, America yali yakola dda omulimu ogutegeerekeka mu Uganda, ng’abasomesa bannakyewa n’ensimbi eziweebwayo mu by’enjigiriza ng’eyita mu [[:en:USAID|USAID]] .
[[Category:Pages with unreviewed translations]]
muo94o1ncfofhwq3k879euh3efozyph
Patrick Ogwang
0
13012
47694
2026-04-24T11:45:42Z
ESTHER NAKITENDE
9175
Created by translating the opening section from the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1340156189|Patrick Ogwang]]"
47694
wikitext
text/x-wiki
'''Patrick Engeu Ogwang''' (yazaalibwa nga 1 gwaluberyeberye 1973) munnayuganda [[:en:Pharmacist|musawo w'eddagala]], [[:en:Pharmacologist|mukugu mu by'eddagala]], [[:en:Ethnobotanist|mukugu mu bimera]], mukugu mu by'obujjanjabi era musuubuzi, akola nga pulofeesa omuyambi era akulira ekitongole ky'eddagala ku [[:en:Mbarara_University|yunivasite y'e Mbarara]] mu [[:en:Uganda|Uganda]] . Mu kiseera kye kimu akola nga [[:en:Executive_chairman|ssentebe]] wa Jena Herbals Uganda Limited, <ref>{{Cite web |title=Jena Herbals Uganda Limited |url=https://www.jenaherbals.com/ |access-date=2021-12-24 |website=jenaherbals |language=en}}</ref> kkampuni ey’obwannannyini gye yatandikawo ekola Covidex, ekirungo ky’omuddo ekiva mu bimera bisatu mu Uganda, eraga nti kikola ku buwuka obuwerako omuli [[:en:COVID-19|COVID-19]] . <ref name="1R">{{Cite web |last=Gerald Tenywa |date=2 July 2021 |title=Who is Ogwang, the brains behind Covidex? |url=https://www.newvision.co.ug/articledetails/107666 |access-date=8 July 2021 |website=[[New Vision]]}}</ref> <ref name="2R">{{Cite web |last=Simon Kasyate |date=7 July 2021 |title=Prof Ogwang tells journey of Covidex |url=https://observer.ug/news/headlines/70438-prof-ogwang-tells-journey-of-covidex |access-date=8 July 2021 |website=[[The Observer (Uganda)]]}}</ref>
lf5t1h7bndyf0ytnre6fc308puc7pme
Isabella Epiu
0
13013
47697
2026-04-24T11:54:26Z
ESTHER NAKITENDE
9175
Created by translating the opening section from the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1344992086|Isabella Epiu]]"
47697
wikitext
text/x-wiki
'''Isabella Epiu''' musawo [[:en:Anesthesiologist|w’okubudamya]] era nga mukugu [[:en:Critical_care_medicine|mu ddagala erijjanjaba abalwadde abayi]] mu [[:en:Uganda|Yuganda]], nga kigambibwa nti ye musawo omukazi asoose mu mawanga g’omukago gwa [[:en:East_African_Community|East African Community]], okutikkirwa diguli ya [[:en:Doctor_of_Philosophy|Doctor of Philosophy]] . Mu 2023, yatikkirwa mu yunivasite y’e New South Wales e Sydney mu Australia n’afuna diguli ye eyookubiri mu by’obusawo, ng’akuguse mu by’obusimo n’okussa n’ebyenfuna by’ebyobulamu. <ref name="1R">{{Cite web |last=Christian |date=7 December 2023 |title=Uganda's Dr. Isabella Epiu Makes History as First Female Anesthesiologist with a PhD in East Africa |url=https://campusbee.ug/news/ugandas-dr-isabella-epiu-makes-history-as-first-female-anesthesiologist-with-a-phd-in-east-africa/ |access-date=8 December 2023 |website=Campus Bee Uganda}}</ref> <ref name="2R">{{Cite web |last=Michael Odeng |date=7 December 2023 |title=Ugandan becomes first female anaesthesiologist with PhD |url=https://www.newvision.co.ug/category/news/ugandan-becomes-first-female-anaesthesiologis-NV_176408 |access-date=8 December 2023 |website=[[New Vision]]}}</ref>
o0q7y26qyew58whqdtkd1ljg0vyeptm