Wikipedia
lgwiki
https://lg.wikipedia.org/wiki/Olupapula_Olusooka
MediaWiki 1.47.0-wmf.15
first-letter
Media
Special
Talk
User
User talk
Wikipedia
Wikipedia talk
File
File talk
MediaWiki
MediaWiki talk
Template
Template talk
Help
Help talk
Category
Category talk
TimedText
TimedText talk
Module
Module talk
Event
Event talk
Yoweri Museveni
0
7325
68948
67181
2026-08-18T20:52:19Z
Ssenkungu ivan
3840
Ntereezzaamu mu buzaale bwe
68948
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Yoweri Kaguta Museveni Tibuhaburwa''' (yazaalibwa nga 15 Ogwomwenda 1944)<ref>{{Cite web |title=Museveni Online |url=https://museveni.org/about/biography |access-date=2026-05-12 |website=museveni.org}}</ref> munnabyabufuzi Omunnayuganda era eyaliko omuyeekera era abadde Pulezidenti wa Uganda okuva mu mwaka gwa 1986. Okumala ebbanga ddene gavumenti ya Museveni ebadde etwalibwa nga eya nnakyemalira nga n'ebibiina by'ebyobufuzi byawerebwako okuva mu mwaka gwa 1986 okutuuka mu 2005, okutulugunya bannabyabufuzi naddala abali ku ludda oluvuganya, okuyisa olugaayu mu bitongole by'amateeka n'okwenyigira mu vvulugu mu biseera by'okulonda okusobola okwekuumira mu buyinza, oluvannyuma lw'akalulu k'ekikungo aka 2005 akaakomyawo okuvuganya kw'ebibiina by'ebyobufuzi ebingi. We tutuukidde mu 2026, oluvannyuma lw'emyaka 40 ng'afuga Uganda, Museveni waakusatu mu Bapulezidenti abatali beesimbu mu nsi yonna ng'ali mabega wa bannakyemalira; Paul Biya ne Teodoro Obiang Nguema Mbasogo.<ref>{{Cite web |date=2026-05-12 |title=Uganda's Yoweri Museveni sworn in for a seventh consecutive term after winning disputed elections |url=https://www.bbc.com/news/articles/cqxp23272j3o |access-date=2026-05-29 |website=www.bbc.com |language=en-GB}}</ref>
Yazaalibwa mu Disitulikiti y'e Ntungamo, Uganda (mu kiseera ekyo yali wansi wa Bungereza), Museveni yasoma ebyobufuzi okuva ku University of Dar es Salaam nga eno gye yatandikira ekibiina kya University Students' African Revolutionary Front. Mu 1972, yeegatta ku kibinja ekyagezaako okuvuunika gavumenti ya nnakyemalira Idi Amin naye ne kiremererwa. Mu mwaka ogwaddako, yatandikawo ekibiina kya Front for National Salvation ekyalwanira awano n'amagye ga [[Tanzania]] mu lutalo amagye ga Tanzania mwe gaalwanira n'aga Uganda, olwaggyako Amin. Mu mwaka ogwaddako ogwa 1980, Museveni yeesimbawo mu kalulu ka bonna ku kkaadi y'ekibiina kya Uganda Patriotic Movement, wadde nga yagamba nti akalulu kaali vvulugu mungi oluvannyuma lw'okuwangulwa [[Milton Obote]]. Museveni oluvannyma yagatta abaali ku ludda oluvuganya wansi w'eggye lya National Resistance Army ne batandika olutalo lw'ekiyeekera. Oluvannyuma lw'olutalo olw'amaanyi mu Kampala, Museveni yalayizibwa nga Pulezidenti nga 26 Ogwoluberyeberye 1986.<ref name=":2">{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/1986/01/30/world/rebel-sworn-in-as-uganda-president.html|title=Rebel Sworn In as Uganda President|author=Sheila Rule|date=30 January 1986|newspaper=The New York Times|issn=0362-4331|access-date=28 February 2016|archive-date=7 March 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160307011144/http://www.nytimes.com/1986/01/30/world/rebel-sworn-in-as-uganda-president.html|url-status=live}}</ref>
Nga Pulezidenti, Museveni akkakkannyizza obusambattuko bungi mu uganda nga kwotadde n'okwenyigira mu lutalo olwaleeta gavumenti ya Rwanda eriko mu buyinza n'olutalo lwa Congo olwasooka. Yalagira okuyingira mu kasambattuko ka Lord's Resistance Army mu kugezaako okukakomya. Obukulembe bwe buzze buwandiikibwako abawandiisi nga obwa nnakyemalira oba obutaliimu kuwabulwa. Amawulire okufugibwa gavumenti. Obukulembeze bwe bubaddemu okugenda mu maaso mu byenfuna era ebbanga nga litambudde, wabaddewo kafeefube w'okulwanyisa abali b'ebisiyaga awamu n'okukola ennongoosereza mu ssemateeka nga okuggyawo ekkomo ku bisanja mu 2005, n'okuggya ekkomo ku myaka omuntu kw'alina okwesimbirawo ku bukulembeze bw'eggwanga mu 2017.
Obukulembeze bwa Museveni bwogerwako abawandiisi nga obwannakyemalira oba obutali bwabwenkanya.<ref>{{Cite book |last=Kagoro |first=Jude |date=2016 |title=Competitive authoritarianism in Uganda: the not so hidden hand of the military |url=https://doi.org/10.1007/978-3-658-09216-0_9 |publisher=Springer Fachmedien |isbn=978-3-658-09216-0 |editor-last=Bogaards |editor-first=Matthijs |location=Wiesbaden |pages=155–172 |doi=10.1007/978-3-658-09216-0_9 |editor-last2=Elischer |editor-first2=Sebastian}}</ref> Amawulire gonna gabadde gaamaamirwa gavumenti.<ref>{{Cite web |url=https://global.oup.com/academic/product/arbitrary-states-9780198856474?cc=us&lang=en& |access-date=2026-08-06 |website=global.oup.com}}</ref> Tewabangawo kulonda mu [[Uganda National Cultural Centre|Uganda]] mu myaka amakumi asatu (30) okuva mu mwaka gwa lukumi mu lwenda mu kinaana mu mukaaga (1986) kwali kubadde kwa mazima na bwenkanya. Nga 16 Gatonnya 2021, Museveni yaddamu okulondebwa ku kisanja ekyomukaaga n'ebitundu ataana mu munaana n'obutundu mukaaga ku buli kikumi (58.6%), wadde nga waaliwo obutambi bungi n'ebyogerwa ku kuwamba bbookisi z'obululu, ebifo ebironderwamu ebisukka ebikumi ebina (400) ng'abalonzi bonna baalonda, n'okutyoboola eddembe ly'obuntu. Museveni gye buvuddeko yalemera ku ky'okuwummula; okusinziira ku muwabuzi wa Pulezidenti, Museveni tayagala kubeera mukulembeze ku myaka kinaana (80%).<ref>{{Cite web |last=Asiimwe |first=George |date=2021-09-19 |title=Is Museveni Retiring in 2026? |url=https://chimpreports.com/is-museveni-retiring-in-2026/ |access-date=2026-08-06 |website=ChimpReports |language=en-US}}</ref> Museveni yasembeddwa omumyuka wa Pulezidenti okwesimbawo ku bwapulezidenti mu kulonda kwa 2026.<ref>https://www.independent.co.ug/vp-alupo-ministers-endorse-musevenis-2026-candidature/</ref>
== Obuto bwe n'okusoma ==
Museveni yazaalibwa omulaalo, Mzee Amos Kaguta (1916-2013) ne Esteri Kokundeka Nganzi (1918-2001) nga 15 Ogwomwenda 1944 e [[Rukungiri|Ntungamo]]. Ava mu ggwanga ly'Abahima mu bwakabaka bwe Mpororo (nga kati kitundu ku Ankole).
Okusinziira ku [[:en:Julius_Nyerere|Julius Nyerere]], taata wa Museveni, Amos Kaguta, yali musirikale mu magye ga [[:en:King's_African_Rifles|King's African Rifles]] mu ssematalo owookubiri. Yali mu kibinja eky'abajaasi ekirwanyi ekyomusanvu. Noolwekyo Yoweri bwe yazaalibwa, abenganda ze baagambanga nti, "Taawa we yali mu-seven" (ekiteega “mu kyomusanvu”). Eno y'engeri gye yafunamu erinnya Museveni.
Oluvannyuma famire ye yasenguka n'egenda e [[:en:Ntungamo|Ntungamo]], mu bukulebeze bw'Abafuzi b'amatwale abangereza mu Uganda. Museveni yasomera ku masomero okuli Kyamate Elementary School, [[:en:Mbarara_High_School|Mbarara High School]], ne Ntare School ng'eno gye yasomera emisomo gye egya pulayimale ne sekendule. Era yasomerako ku ssettendekero ya [University of Dar es Salaamhttps://en.wikipedia.org/wiki/University of Dar es Salaam University of Dar es Salaam] mu [[Tanzania]] ku kusoma kwe okw'eddaala erya waggulu. Yasoma byanfuna na byabufuzi. Ssetttendekero eno mu kaseera kano ye yali entabiro ya bamwoyogwaggwanga ku ssemazinga wa Africa n'endowooza z'ebyobufuzi ez'ekinnammakisi. Bwe yali akyali ku ssettendekero, yatandikawo ekibina kya [[:en:University_Students'_African_Revolutionary_Front|University Students' African Revolutionary Front]] nga kye kali entabiri y'abayizi abalwanirira eddembe ly'obuntuera n'akulemberamu abayizi okugenda mu lutuula lwa FRELIMO-olwatuula mu Portuguese Mozambique gye baafumira okutendekebwa mu by'amagye. Mu kusoma ng'akolokota endowooza z'muzungu, [[:en:Walter_Rodney|Walter Rodney]], n'abalala, Museveni yawandiika ekitabo ku ngeri y'okuteekamu ebirowoozo bya [[:en:Frantz_Fanon|Frantz Fanon]] mu nkola mu kuleetawo enkyukakyuka ku 's ideas on revolutionary violence to post-colonial Africa.
== Omukululo gwe ==
=== 1971–1979: Eggye lya Front for National Salvation n'oggyako kwa Amin ===
Amagye agaali tegakkiriziganya ne Amin gaalumba Uganda nga gava e [[Tanzania]] mu Gwomwenda gwa 1972 wabula ne gatasobola. Mu Gwekkumi, Tanzania ne Uganda zaateeka omukono ku ndagaano ya Mogadishu Agreement eyagaana abayeekera okusinziira mu ggwanga lya Tanzania okulumba Uganda.<ref>{{Cite book |last=Decker |first=Alicia C. |date=2014-11-15 |title=In Idi Amin’s Shadow: Women, Gender, and Militarism in Uganda |url=https://books.google.com/books?id=9JKdBAAAQBAJ&pg=PT18 |publisher=Ohio University Press |isbn=978-0-8214-4502-0 |language=en}}</ref> Museveni yava mu baali bavuganya gavumenti ab'amaanyi n'atandikawo eggye lya Front for National Salvation mu 1973. Mu Gwomunaana gw'omwaka gwe gumu, yawasa [[Janet Museveni|Janet Kainembabazi]].<ref>{{Cite web |title=allAfrica.com: Uganda: Janet Museveni Opens Up On Love, Family And Politics |url=http://allafrica.com/stories/201005240504.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20121017163917/http://allafrica.com/stories/201005240504.html |archive-date=2012-10-17 |access-date=2026-08-06 |website=allafrica.com |language=en |url-status=live }}</ref>
Mu Gwekkumi gwa 1978 amagye ga Uganda gaalumba Kagera Salient mu bukiikakkono bwa Tanzania, ekyatantikawo olutalo wakati wa [[:en:Uganda–Tanzania_War|Uganda ne Tanzania.]] Pulezidenti wa Tanzania Julius Nyerere yalagira eggye lya Tanzania People's Defence Force (TPDF) okulumba wamu n'okukunga bannayuganda abaali batawagira Amini okulwanyisa gavumenti ye. Museveni yasanyukira nnyo enteekateeka eno. Mu Ntenvu wa 1978 Nyerere n'amagye ge beegatta ku Museveni mu kibinja kya Silas Mayunga.<ref>{{Cite book |date=1997 |title=New African |url=https://books.google.com/books?id=nujsAAAAMAAJ |publisher=IC Magazines Limited |language=en}}</ref>
=== 1980–1986: Olutalo lwa Uganda olw'ekiyeekera ===
==== Obote II n'eggye lya National Resistance Army ====
Oluvannyuma lw'okumaamulako Amin mu 1979 n'okulonda okwawakanyizibwa ennyo okwakomywawo [[Milton Obote]] mu buyinza mu 1980, Museveni yakomawo mu Uganda n'abawagizi be okusobola okufuna obuwagizi mu byalo mu bitundu by'obukiikakkono n'obukiikakkonovvanjuba okusobola okutandikawo eggye lya [[:en:Popular_Resistance_Army|Popular Resistance Army]] (PRA). Olwo baateekateeka olutalo ku bukulembeze bwa Obote obwokubiri (Obote II) n'amagye ge agaalina ebyokulwanisa aga Uganda National Liberation Army (UNLA). Obulumbaganyi bwatandika n'okulumba enkambi y'amagye mu disitulikiti y'e Mubende mu kitundu ky'omu masekkati ga Uganda nga 6 Ogwokubiri 1981. Oluvannyuma , eggye lya PRA lyegatta ku kibinja ekirwanyi eky'eyaliko Pulezidenti [[:en:Yusufu_Lule|Yusufu Lule, ekya]] Uganda Freedom Fighters, okutondawo eggye lya National Resistance Army (NRA) nga kye kyali ekiwayi kyalyo eky'ebyobufuzi, [[National Resistance Movement]] (NRM). Ebibinja by'abayeekera ebibiri, ekya [[:en:Uganda_National_Rescue_Front|Uganda National Rescue Front]] (UNRF) n'ekyali ekya Uganda National Army (FUNA), byenganga amagye ga Obote. Eggye lya FUNA lyatandikibwawo mu bitundu bya [[:en:West_Nile_sub-region|West Nile]] mu bantu abaali batawagirwa Amin.<ref>{{Cite web |title=Peace and conflict in northern Uganda 2002-06 (2010) {{!}} Conciliation Resources |url=https://www.c-r.org/accord/northern-uganda/peace-and-conflict-northern-uganda-2002-06-2010 |access-date=2026-08-06 |website=www.c-r.org}}</ref>
Eggye lya NRA/NRM lyateekawo enteekateeka ya ssemasonga ekkumi "Ten-point Programme" nga ze zaali ezookukolebwako gavumenti eyali eddako, omwali: demokulasiya, ebyokwerinda, okuzzawo obumu mu bantu mu ggwanga, okulwanirira obwetwaze bw'eggwanga, okussaawo ebyenfuna ebiganyula buli munnansi era eby'olubeerera; okutumbula obuweereza eri abantu; okumalwo obuli bw'enguzi n'okukozesa obubi obuyinza; okumalawo obutali bwenkanya; okukolagana n'amawanga amalala agali ku ssemazinga wa Africa n'ebyenfuna ebyalina okubeeramu abagagga ennyo wamu n'ebyo ebirumiriwa abantu ba bulijjo.<ref>{{Cite web |title=Profiles of the parties to the conflict (2002) {{!}} Conciliation Resources |url=https://www.c-r.org/accord/northern-uganda/profiles-parties-conflict-2002 |access-date=2026-08-06 |website=www.c-r.org}}</ref>
Ekitongole ekikessi ekya [[:en:Central_Intelligence_Agency|Central Intelligence Agency]] nga kisinziira ku bibalo bya ''World Factbook'' kiteebereza nti obukulembeze bwa Obote bwali buvunaanyizibwa ku kufa kw'abantu ba bulijjo abasukka emitwalo ekkumi (100,000) okwetooloola Uganda. civilian deaths across [[Yuganda|Uganda]].<ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/uganda/ |title=Archive copy |access-date=2022-11-20 |archive-date=2021-02-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210213104751/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/uganda/ |url-status=dead }}</ref>
==== Endagaano y'e Nairobi eya 1985 ====
Nga 27 Ogwomusanvu 1985, okweyawulamu mu gavumenti y'ekibiina kya Uganda People's Congress kyasobozesa eyali omuduumizi w'amagye gya Obote, Loteenanti- Genero Tito Okello , eyali Omukyoli okuwamba obuyinza. Museveni ne NRM/NRA baali banyiivu nnyo nti enkyukakyuka gye baali balwaniridde okumala emyala ena (4) yali "eyingiriddwa" eggye lya UNLA, kye baalaba nga waaliwo nnyo okutyoboola eddembe ly'obuntu mu bukulembeze bwa Obote II.<ref>{{Cite journal |last=Tindigarukayo |first=Jimmy K. |date=1988 |title=Uganda, 1979-85: Leadership in Transition |url=https://www.jstor.org/stable/161322 |journal=The Journal of Modern African Studies |volume=26 |issue=4 |pages=607–622 |issn=0022-278X}}</ref>
Wadde nga waaliwo okukkiriziganya, wabula, eggye lya NRM/NRA oluvannyuma lyakkiriziganya enjogerezeganya ez'emirembe n'ekibinja ekyakulemberwamu Pulezidenti wa Kenya President Daniel arap Moi. Enjogerezeganya ezaakulungula ebbanga okuva nga 26 Ogwomunaana okutuuka nga 17 Ntenvu, The talks, which lasted from 26 August to 17 December, zaaleetawo akaseera ak'eddembe era okulwana ne kusirika amangu ddala. Endagaano ey'enkomeredde yateekebwako omukono e Nairobi, nga yateeka essira ku kuteeka wansi ebyokulwanyisa, okuggya amagye mu [[Kampala]], okugatta amagye ga NRA n'aga gavumenti, okuteeka obukulembeze bw'ekibinja ky'abayeekera ekya NRA ku kakiiko k'amagye. Bino tebyatuukirizibwa.<ref>{{Cite book |date=2026-07-27 |title=The Times |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=The_Times&oldid=1366415694 |language=en}}</ref>
==== Olutalo lw'e Kampala ====
Bwe yali yeetabye mu njogerezeganya ezeemirembe, Museveni yali ateebereza amagye ga Genero Mobutu Sésé Seko owa Zaire okwetabya amagye ga Zaire mu kuyambako amagye ga munnamagye Okello okuvuunika gavumenti. Wabula, nga 20 Gatonnya 1986, enkumi n'enkumi z'amagye agaali amawulize eri Amin nga gayambibwako amagye ga Zaire gaayingira mu Uganda. Amagye gano gaayingrawo oluvannyuma lw'okutendekebwa okwekyama mu Zaire okuva mu kusaba okwali kukoleddwa Okello ennaku kkumi emabega.<ref>{{Cite book |date=2026-08-04 |title=The Guardian |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=The_Guardian&oldid=1367734904 |language=en}}</ref>
Nga 22 Gatonnya, amagye ga gavumenti mu Kampala gaali gatandise okuva mu bifo byago olwo abayeekera ne basobola okufuna amaanyi nga basinziira mu bitundu by'obukiikakkono n'obukiikakkono-ggwanjuba.<ref>{{Cite book |date=2026-07-27 |title=The Times |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=The_Times&oldid=1366415694 |language=en}}</ref>
Museveni yalayizibwa ku Bwapulezidenti nga 29 Gatonnya. "Kuno si kukyusa bukyusa magye, nkyukakyuka ey'omuggundu," Museveni bwe yategeeza oluvannyuma lw'omukolo ogwakulemberwamu Ssaabalamuzi enzaalwa ya Bungereza Peter Allen. Bwe yali ayogerako eri enkumi n'enkumi z'abantu wabweru wa Paalamenti, Pulezidenti omuggya yasuubiza okukomyawo demokulasiya, "Abantu ba Africa, bannayuganda, balina eddembe okubeera ne gavumenti essa ekitiibwa mu demokulasiya."Si kuyambibwa buyambibwa okuva eri gavumenti yonna, abantu be balina okukola gavumenti, sso si gavumenti yo nga yo." <ref>{{Cite book |date=2026-07-27 |title=The Times |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=The_Times&oldid=1366415694 |language=en}}</ref>
=== Okujja mu buyinza: 1986–1996 ===
[[File:ReaganMuseveni.jpg|thumb|Ensisinka ya Museveni ne Pulezidenti [[Ronald Reagan]] mu maka g'Obwapulezidenti aga White House mu Gwekkumi gwa in October 1987]]
==== Okuzzaawo ebyobufuzi n'ebyenfuna ====
Uganda yatandika okwetaba mu nteekateeka ya IMF ey'okuddaabulula ebyenfuna mu 1987. Ebiruubirirwa byayo mwalimu okuzzaawo okukuwasizaako bannabyanfuna okusobola okukuza, okusiga ensimbi, okutondawo emirimu kko n'ebintu ebitundibwa wabweru w'eggwanga; okukyusa ebyenfuna okwesigamwa ebyenfuna by'eggwanga naddala okutumbula ebyobusuubuzi nng'essira lyali liteereddwa ku kwongera ku bintu ebitundibwa wabweru w'eggwanga; okuggyawo obukwakkulizo n'okutereeza ebitongole bya gavumenti okusobola okutondawo enkulaakulana ey'ensibo mu byenfuna kko n'okukulaakulanya ebitongole by'obwannakyewa n'okusobozesa buli omu okubeera n'omukisa okwetaba mu byobusuubuzi ku madaala gonna.<ref>{{Cite web |title=SAP's in Uganda |url=http://members.aol.com/apuuli/sapuga.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20000529093127/http://members.aol.com/apuuli/sapuga.htm |archive-date=2000-05-29 |access-date=2026-08-06 |website=members.aol.com}}</ref>
==== Eddembe ly'obuntu n'ebyokwerinda munda mu ggwanga ====
NRM yajja mu buyinza ng'esuubiza okuzzaawo ebyokwerinda n'okuteeka ekitiibwa mu ddembe ly'obuntu. Mu butuufu, kino kiri mu nteekateeka ya NRM eya ssemasonga ekkumi (10) "NRM's ten-point programme", nga Museveni bwe yakinogaanya mu kwogera kwe ng'alayira.<ref>{{Cite news |last=Rule |first=Sheila |last2=Times |first2=Special To the New York |date=1986-01-30 |title=REBEL SWORN IN AS UGANDA PRESIDENT |url=https://www.nytimes.com/1986/01/30/world/rebel-sworn-in-as-uganda-president.html |access-date=2026-08-06 |work=The New York Times |language=en-US |issn=0362-4331}}</ref><ref>{{Cite web |date=2026-01-29 |title=Museveni 40 years ago: Ours is not a mere change of guard; it is a fundamental change |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/special-reports/museveni-40-years-ago-ours-is-not-a-mere-change-of-guard-it-is-a-fundamental-change-1468582 |access-date=2026-08-06 |website=Monitor |language=en}}</ref>
Ssemasonga eyookubiri ku nteekateeka yaffe ya byakwerinda by'abantu n'ebintu byabwe. Buli muntu mu Ugannda alina okubeera n'obukiimi [obwannamaddala] okusobola okubeera awantu wonna w'ayagadde. Omuntu yenna, oba ekibinja kyonna ekitiisatiisa ebyokwerinda by'abantu baffa birina okukolebwako ewatali kisa. Bannayuganda balina kufa okufa okwobutonde kwe tutalinaako busobozi bwonna, naye si kuttibwa bantu bannaffe abagenda mu maaso n'okwegolorera kko n'okussiza ku ttaka lyaffe.
Newankubadde nga Museveni ka yali akulira gavumenti empya mu Kampala, NRM yali tesobola kulaga busobozi bwayo okwetooloola Uganda yonna, okulwanisa abaali bagirwanisa ab'enjawulo. Okuva ku ntandikwa y'Obwapulezidenti bwa Museveni, yalina obuwagizi bungi okuva mu bantu abaali mu luse lw'Olunnabantu mu bukiikakkono n'obukiikakkono-ggwanjuba, Museveni gye yali yasimba amakanda. Museveni yasobola okufuna Abakalamajongo, abaalina akasaayi k'obulunzi bw'ente mu kitundu ky'obukiikaddyo-vvanjuba ekyalimu abantu abatono abataalina ddoboozi lya nkizo nnyo mu byabufuzi, okubeera ku ludda lwe ng'abawa ekifo mu gavumenti empya. Ekitundu ky'obukiikaddyo okwetooloola ensalo ya Sudan, wabula, kyo kyamutawaanya nnyo. Mu kitundu kya, ekyalimu Abakakwa n'Abalugubala (mu kusooka abaali bawagira Amini), ebibinja by'abayeekera okwali ekya UNRF ne FUNA byalwana okumala emyaka egiwera okutuusa lwe baagatta agaali gasumbibwa ekitundu ne demokulasiya mu kitundu ekyali kyogerwako. Omukulembeze w'ekibinja ky'abayeekera ekya UNRF, [[Moses Ali]], yava mu by'obuyeekera era ne yeewaayo eri gavumenti n'afuulibwa omumyuka wa ssaabaminisita owookubiri. Abantu okuva mu bitundu by'obukiikaddyo bw'eggwanga baalaba okujja kwa gavumenti mu buyinza eyali ekulemberwa omuntu eyali ava mu bukiikakkono bw'eggwanga ng'ekintu ekyabakankanya ennyo. Ebibinja by'abayeekera byatandikibwawo abantu b'e Lango, Acholi, ne Teso, baafufuggazibwa olw'amaanyi g'eggye lya NRA okujjaku mu bitundu by'ewala ennyo ensalo ya Sudan gye yali ebasobozesa. Ekibinja ky'abayeekea ekyali mu bitundu bya Acholi ekya Uganda People's Democratic Army (UPDA) kyalemwa okulemesa NRA okubeera mu kitundu kya Acholi, ekyaleka ekibiina ky'abayeekera ekya Holy Spirit Movement (HSM) nga si kimativu. Okuwangulwa kw'ebibiina by'abayeekera byombi okwali UPDA ne HSM olutalo kwalulekamu ekibinja oluvannyuma ekyategeereeka nga ekya Lord's Resistance Army (LRA), ekyali kiyinza okwekyusiza Abacholi bo bennyini.<ref>{{Cite book |last=Landis |first=Dan |date=2012-02-14 |title=Handbook of Ethnic Conflict: International Perspectives |url=https://books.google.com/books?id=-kmTe1XVcW4C&pg=PA415 |last2=Albert |first2=Rosita D. |publisher=Springer Science & Business Media |isbn=978-1-4614-0448-4 |language=en}}</ref>
[[File:80th_Anniversary_Kim_Il-Sung.jpg|thumb|Museveni (olunyiriri olusooka, owookusatu okuva ku ddyo) ku bikujjuko by'amazalibwa ga Kim Il-sung ag'emyaka ekinaana (80) mu 1992]]
Eggye lya NRA oluvannyuma lyafuna ekifaananyi ekirungi bwe kyatuuka mu kussa ekitiibwa mu ddembe ly'abantu aba bulijjo, nerwankubadde oluvannyuma Museveni yakolokotwa olw'okukozesa abaana mu magye ge. Ekintu ekitaalaga mpisa mu ggye lya NRA era ne kyonoona ekifaananyi ky'obwenkanya kye baali bafunye. "Abasajja ba Museveni bwe baali baakajja beeyisa bulungi nnyo era ne tubaaniriza," omunakyalo omu bwe yategeeza, "naye oluvannyuma ne batandika okukwata abantu n'okubatta."<ref>{{Cite web |title=Daily Times - Leading News Resource of Pakistan |url=http://www.dailytimes.com.pk/default.asp?page=story_30-5-2002_pg3_4 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121022145738/http://www.dailytimes.com.pk/default.asp?page=story_30-5-2002_pg3_4 |archive-date=2012-10-22 |access-date=2026-08-06 |website=www.dailytimes.com.pk |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=http://www.teachkidspeace.org/doc315.php |access-date=2022-11-20 |archive-date=2006-09-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060910160452/http://www.teachkidspeace.org/doc315.php |url-status=dead }}</ref>
Mu Gwokusatu gwa 1989, ekitongole kya Amnesty International kyafulumya alipoota ku ddembe ly'obuntu mu Uganda, eyatuumibwa, "T''he Human Rights Record 1986–1989"''. Ekitongole kino kyawandiika ku kutyoboola eddembe ly'obuntu okwali kweyongedde ennyo mu Uganda okwali kukolebwa amagye ga NRA. Okusinziira ku mukungu w'ekibiina ky'amawanga amagatte, Olara Otunnu, yategeeza nti Museveni yeetaba mu kittabantu ekya Nilotic – luo ku bantu abaali babeera mu kitundu ky'obukiikaddyo bw'eggwanga. Mu kaseera akamu olutalo mwe lwanyiinyiitirira ennyo, wakati w'Ogwekkumi ne Ntenvu wa 1988, eggye lya NRA lyaggya abantu abasukka mu mutwalo ogumu (100,000) mu maka gaabwe ne mu kibuga ky'e Gulu mu bukake.Abajaasi batta ebikumi n'ebikumi by'abantu bwe baali babakaka okutambula, okwokya amaka gaabwe wamu n'ebyagi (amatereko g'emmere).<ref>{{Cite web |last=Amnesty International, International Secretariat |title=Uganda: Breaking the circle: Protecting human rights in the northern war zone - Amnesty International |url=http://web.amnesty.org/library/Index/ENGAFR590011999?open&of=ENG-UGA |archive-url=https://web.archive.org/web/20071107113401/http://web.amnesty.org/library/Index/ENGAFR590011999?open&of=ENG-UGA |archive-date=2007-11-07 |access-date=2026-08-06 |website=web.amnesty.org}}</ref> Wabula, mu kuggywa kwalwo, alipoota yawa abantu abamu essuubi.
Wabula, nga 13 Ogwomwenda, eyaliko [[:en:Inspector_General_of_Police|ssenkulu wa Poliisi]] wa Museveni, Genero Kale Kayihura yateekebwa ku lukalala lw'abaalina okussibwako envumbo ekitongole kya America ekirwanirira eddembe ly'obuntu ekya [[:en:United_States_Department_of_the_Treasury|United States Department of the Treasury]] olw'okutyoboola ennyo eddembe ly'obuntu mu kiseera we yabeere ssaabaduumizi wa poliisi (Okuva mu 2005 okutuuka mu Gwokusatu gwa 2018). Kino kyali kiva mu mirimu egyakolebwanga ekitongole kya poliisi ekya "Flying Squad Unit" ekyatulugunyanga ennyo abantu kko n'obuli bw'enguzi. Oluvannyuma Kayihura yasikizibwa [[:en:Martin_Okoth_Ochola|Martin Okoth Ochola]].
=== Alondebwa mu kisanja ekisooka (1996–2001) ===
==== Okulonda ====
Okulonda okwasooka mu gavumenti ya Museveni kwaliwo nga 9 Ogwokutaano 1996. Museveni yawangula [[:en:Paul_Ssemogerere_(politician)|Paul Ssemogerere]] ow'ekibiina kya [[:en:Democratic_Party_(Uganda)|Democratic Party]], eyawakanya ebyava mu kulonda mu kibiina ky'omukago gwa "Inter-party forces coalition", kwossa ne Kibirige Mayanja eyawakanya ennyo engeri abalonzi gye baali bawandiisiddwamu. Museveni yawangula n'ebitundu nsanvu mu bibiri n'obutundutundu butaano ku buli kikumi. Okuva ku bitundu by'abalonzi nsanvu mu bibiri n'obutundutundu mukaaga ku buli kikumi abaali balina okulonda. Wadde ng'ebitongole by'ensi yonna ne Bannayuganda abatunuulira ebyobufuzi baalaba okulonda kuno ng'okutuufu, abaakwetabamu bonna baagaana ebyakuvaamu. Museveni yalayizibwa nga Pulezidenti omulundi Ogwokubiri nga 12 Ogwokutaano 1996.<ref>{{Cite book |last=Nohlen |first=Dieter |date=1999-07-22 |title=Elections in Africa:A Data Handbook: A Data Handbook |url=https://books.google.com/books?id=9v1MnKYHSLoC |last2=Thibaut |first2=Bernard |last3=Krennerich |first3=Michael |publisher=OUP Oxford |isbn=978-0-19-829645-4 |language=en}}</ref>
Mu 1997 yatandikawo okusoma kwa bonnabasome okw'obwereere okwa Pulayimale.<ref>{{Cite news |date=2010-10-29 |title=Uganda's first Batwa pygmy graduate |url=https://www.bbc.co.uk/news/world-africa-11601101 |access-date=2026-08-06 |work=BBC News |language=en-GB}}</ref>
Okulonda okw'omulundi ogwokubiri waliwo mu mwaka gwa 2001. Pulezidenti Museveni yafuna obululu ebitundu nkaaga mu mwenda (69) ku buli kikumi era n'awangula munne eyamuli ku mbiranye [[:en:Kizza_Besigye|Kizza Besigye]]. Besigye yali nnyo ku lusegere lwa Pulezidenti Museveni era ye yali omusawo we mu kaseera we baabeerera mu lutalo lw'omu nsiko. Wabula, ababiri bano baafuna obutakkaanya bwe twali nga tetunnagenda mu kulonda kwa 2001, Besigye we yasalirawo okwesimbawo ku bwapulezidenti.<ref>{{Cite news |date=2011-02-14 |title=Uganda's Kizza Besigye - veteran opposition leader profiled |url=https://www.bbc.com/news/world-africa-12431180 |access-date=2026-08-06 |work=BBC News |language=en-GB}}</ref> Okunoonya akalulu ka 2001 kwaliwo nnyo okulaga obukyayi nga Pulezidenti Museveni yali atiisatiisa okuteeka abaali bamuvuganya "ebigere mukaaga wansi we".<ref>{{Cite news |title=In Uganda, Museveni finds biggest election obstacle in former friends |url=https://www.csmonitor.com/World/Africa/2015/0714/In-Uganda-Museveni-finds-biggest-election-obstacle-in-former-friends |access-date=2026-08-06 |work=Christian Science Monitor |issn=0882-7729}}</ref>
Okulonda kwavaamu okwekubira enduulu okwakolebwa mu [[:en:Supreme_Court_of_Uganda|kkooti etaputa ssemateeka ensukkulumu]] nga Besigye ye yakuteekayo. Kkooti yasalawo nti okulonda kwali kwa mazima na bwenkaya wabula n'egaana okusazaamu ebyava mu kulonda nga beesigama ku balamuzi basatu (3) abaasalawo nti okulonda tekusazibwamu n'ababiri (2) abaasalawo nti okulonda kusazibwemu kw'abo abatuula ku kakiiko ka kkooti ensukkulumu etaputa ssemateeka. Kkooti yasalawo nti newankubadde okulonda kwalimu ebintu ebitakkirizibwa mu mateeka bingi, tebyataataaganya bintu byava mu kulonda. Ssaabalamuzi [[:en:Benjamin_Odoki|Benjamin Odoki]] n'omulamuzi Alfred Karokora ne Joseph Mulenga omusango baagusalira ku ludda lw'omuwawaabirwa sso nga ate abalamuzi Aurthur Haggai Oder ne John Tsekoko bo omusanga gaagusalira ku ludda lwa Besigye.<ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=http://www.monitor.co.ug/Elections/-/2787154/861074/-/item/2/-/6ngvlz/-/index.html |access-date=2022-11-20 |archive-date=2017-07-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170706015048/http://www.monitor.co.ug/Elections/-/2787154/861074/-/item/2/-/6ngvlz/-/index.html |url-status=dead }}</ref>
==== Ebirabo ky'ensi yonna ====
Museveni yalondebwa nga ssentebe w'[[Organisation of African Unity|ekibiina ekitaba amawanga g'ensi yonna ekya Organisation of African Unity]] (OAU) mu 1991 ne 1992.
Oboolyawo obuwanguzi Museveni bwe yaakasinga okutuukako wamu ne gavumenti ye ye kaweefube w'okulwanyisa nnawookeera w'ekirwadde kya mukenenya. Mu myaka gya 1980, [[Yuganda|Uganda]] yali emu ku nsi ezaali zisingamu omuwendo gw'abantu abaali balina akawuka akaleeta obulwadde bwa mukenenya okwetooloola ensi yonna, naye mu kaseera kano, omuwendo gw'abantu abano gugenze gukendeera mu Uganda. Era eggwanga lyogerwako ng'eririna abalwadde ba mukenenya abatono ennyo mu lutalo lw'okulwanyisa akawuka akaleeta ekirwadde kya mukenenya okwetooloola ensi yonna (laba AIDS in Africa). Emu ku nteekateeka ezikulembeddwamu Pulezidenti Museveni okulwanyisa obulwadde bwa mukennenya n'akawuka akaleeta mukenenya y'enteekateeka ya ABC. Enteekateeka ya ABC yalimu ebitundu ebikulu bisatu "Okwewala, Okubeera omwesigwa, Oba okukozesa obupiira, singa A ne B zibeera teziteekeddwa mu nkola." Mu Gwokuna gwa 1998, Uganda yafuuka ensi eyasooka okulangirirwa okubeera n'obusobozi okwewola wansi w'enteekateeka y'okuyamba ensi enjavu eya "Heavily Indebted Poor Countries" (HIPC), n'efuna obuyambi bw'obukadde bwa ddoola za America lusanvu "US$700".<ref>{{Cite web |title=Uganda - Heavily Indebted Poor Country Initiative (HIPC) |url=http://web.worldbank.org/WBSITE/EXTERNAL/COUNTRIES/AFRICAEXT/UGANDAEXTN/0,,contentMDK:20225952~menuPK:473833~pagePK:141137~piPK:217854~theSitePK:374864,00.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20050317144306/http://web.worldbank.org/WBSITE/EXTERNAL/COUNTRIES/AFRICAEXT/UGANDAEXTN/0,,contentMDK:20225952~menuPK:473833~pagePK:141137~piPK:217854~theSitePK:374864,00.html |archive-date=2005-03-17 |access-date=2026-08-06 |website=web.worldbank.org}}</ref>
Museveni yasiimibwa olw'enteekateeka ze ezimu ez'okuyamba abakazi mu ggwanga. Yakolako n'omukyala [[Specioza Kazibwe]], ng'omumyuka we ku bwapulezidenti, kumpi okumala emyaka kkumi, era n'akola kya maanyi nnyo okusobozesa abakazi okugenda okusoma. Ku ludda olulala, Museveni yagaana okusaba kw'abakyala okubeera n'obuyinza ku ttaka lya famire (eddembe ly'abakyala okubeera n'obuyinza oba n'omugabo ku bintu omukyala by'abeera akoze n'omwami nga bali mu bufumbo).<ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=http://www.wougnet.org/Documents/gender_politicalparties.html |access-date=2022-11-20 |archive-date=2012-01-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120118231702/http://www.wougnet.org/Documents/gender_politicalparties.html |url-status=dead }}</ref>
[[:en:New_York_Times|Olupapula lw'amulire olufulumira mu America olwa "''New York Times'']]''" bye lwayogera ku Museveni mu'' 1997.<ref>{{Cite web |title=The New York Times> Search> Abstract |url=http://query.nytimes.com/gst/abstract.html?res=F30916FF385B0C768DDDAF0894DF494D81 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060129234019/http://query.nytimes.com/gst/abstract.html?res=F30916FF385B0C768DDDAF0894DF494D81 |archive-date=2006-01-29 |access-date=2026-08-06 |website=query.nytimes.com |url-status=live }}</ref><blockquote>Ennaku zino za kwenyumirizaamu nnyo eri eyaliko omuyeekera nga mu kaseera kano y'akulembera Uganda. Akozesa enteekateeka n'obubonero bw'abakulembeze okukuuma obuyinza n'okutuuka ku kiruubirirwa kye. Abakukunavu wamu n'abakugu abamu ku lukalu lwa Africa bagamba nti , tekyewuunyisa nnyo. Pulezidenti Yoweri K okukola ekyo. Museveni yatandika omugendo gw'endowooza okukyusa ennyo Africa, okumalirawo ddala obuli bw'enguzi, okuteekawo gavumenti engumu enno nga bwe kyali mu kiseera ky'olutalo lw'endowooza (Cold war). Mu nnaku zino, aboogezi ku nsonga z'ebyobufuzi okwetooloola ssemazinga bayita Mw. Museveni [[:en:Otto_von_Bismarck|Bismarck]] wa Africa. Abantu abamu bamutwala ng'omuzira wa Africa omulala ng'addirira omuzira wa South African Pulezidenti [[Nelson Mandela]].</blockquote>Mu mpapula entongole ezaafulumizibwa Madeleine Albright mu Ntenvu wa 1997 ng'alambula olukalu lwa Africa nga ssaabawandiisi w'ettwale, Museveni yayogerwako obukulembeze bwa Clinton "ng'entabiro y'essuubi" atambulira ewamu "n'okutaba ebiwayi ebibiri ebya demokulasiya", newankubadde nti Uganda eddukanyzibwa ku musingi gw'ebyobufuzi obw'ebibiina ebingi.<ref>{{Cite news |last=French |first=Howard W. |date=1997-12-16 |title=Albright in Africa: The Embraceable Regimes? |url=https://www.nytimes.com/1997/12/16/world/albright-in-africa-the-embraceable-regimes.html |access-date=2026-08-06 |work=The New York Times |language=en-US |issn=0362-4331}}</ref>
Museveni abadde nnyo munywanyi ow'omugaso owa United States mu lutalo lw'ekiyeekera.<ref>{{Cite news |last=French |first=Howard W. |date=1997-12-16 |title=Albright in Africa: The Embraceable Regimes? |url=https://www.nytimes.com/1997/12/16/world/albright-in-africa-the-embraceable-regimes.html |access-date=2026-08-06 |work=The New York Times |language=en-US |issn=0362-4331}}</ref>
==== Akakuubagano k'ekitundu ====
Oluvannyuma lw'[[:en:Rwandan_genocide|ekittabantu ekyali mu Rwanda mu mwaka gwa]] 1994, gavumenti ya [[Rwanda|Rwanda yawulira ng'etidde nnyo olw'okubeera n]]'okwetooloola ennyo ensalo ya Rwanda mu [[Democratic Republic of Congo|Democratic Republic of the Congo]] (DRC) eyali ey'eyaliko omusirikale wa Rwanda owa gavumenti eyali evuddeko. Abajaasi bano baayambibwako Mobutu Sese Seko, okukulemberamu Rwanda (nga bayambibwako Museveni) n'abayeekera ba Loteenaanti Kabila abeetaba mu Lutalo lwa Congo olwasoosa okusobola okumaamulako Mobutu okusobola okutwala obuyinza mu DRC.<ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=http://journals.cambridge.org/action/displayFulltext?type=1&fid=78408&jid=MOA&volumeId=39&issueId=02&aid=78407 |access-date=2022-11-20 |archive-date=2021-03-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210305153031/http://journals.cambridge.org/action/displayFulltext?type=1&fid=78408&jid=MOA&volumeId=39&issueId=02&aid=78407 |url-status=dead }}</ref>: 267–268
Mu Gwomunaana gwa 1998, Rwanda ne Uganda baddamu okulumba DRC mu lutalo lwa Congo olwokubiri, nga mu kiseera kino baali baagala kumaamulako Kabila, eyaliko munywanyi wa Museveni ne Kagame. Museveni ng'ali wamu n'abawi b'amagezi abatono abaamuli ku lusegere baakola okusalawo okusindika eggye lya Uganda People's Defence Force (UPDF) mu DRC. Abantu ab'enkizo ennyo baalaga nti Paalamenti ya Uganda n'abawabuzi ku ludda lw'abantu aba bulijjo baali tebeebuziddwako ku nsonga eno, nga bwe kirambikibwa mu ssemateeka wa 1995.<ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=http://journals.cambridge.org/action/displayFulltext?type=1&fid=78408&jid=MOA&volumeId=39&issueId=02&aid=78407 |access-date=2022-11-20 |archive-date=2021-03-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210305153031/http://journals.cambridge.org/action/displayFulltext?type=1&fid=78408&jid=MOA&volumeId=39&issueId=02&aid=78407 |url-status=dead }}</ref> : 262–263 Museveni mu kaseera kano yakunga abantu abaali bifo eby'enkizo okwenyigira mu nsonga eno.<ref>{{Cite web |date=2022-08-29 |title=International Crisis Group |url=https://www.crisisgroup.org/fr |access-date=2026-08-06 |website=www.crisisgroup.org |language=en}}</ref> "Twawulira nga bannansi ba Rwanda be baatandika olutalo era gwali mulimu gwabwe okugenda mu maaso okumariza omulimu, naye Pulezidenti waffe yatwala obudde n'atumatiza nti twalina omukono ku kyali kigenda mu maaso mu Congo", omujaasi ow'oku ntikko ye yayogera ebyo. Ensonga entongole lwaki Uganda yeetaba mu lutalo luno kwe kukomya "ekittabantu" ekyali kikolebwa ku bantu b'ekika ky'e Banyamulenge mu DRC nga balwanagana n'amagye ga Rwanda wamu n'ago aga Kabila eyali alemereddwa okuteeka obukuumi ku nsalo wamu n'okukkiriza amagye ga Allied Democratic Forces (ADF) okulumba Uganda nga gatera okusinziira mu DRC. Mu butuufu, amagye ga UPDF gaateekebwa munda mu DRC, mu buwanvu obusukka kkiromita lukumi (1,000) (620 mi) bu buvanjuba bwa Uganda ku we basalaganira ne DRC.<ref>{{Cite web |date=2022-08-29 |title=International Crisis Group |url=https://www.crisisgroup.org/fr |access-date=2026-08-06 |website=www.crisisgroup.org |language=en}}</ref>
Amagye okuva e Rwanda nee Uganda gaalumba era ne gayingira ekitundu ky'eggwanga ekyalimu ennyo ebyobugagga eby'omu ttaka n'embaawo. Obulumbaganyi buno bwaviirako eggwanga lya America okuwera obuyambi bwonna bwe lyali liwa Uganda, ekintu ekyayiwa ennyo obukulembeze bwa Clinton kubanga yali asuubidde okukozesa Uganda ng'entabiro y'enteekateeka y'okumalawo obutabanguko mu Africa eya "African Crisis Response". Mu 2000, amagye ga Rwanda ne Uganda gaalwanagana ku bunyomero bwa mirundi esatu mu kibuga kya DRC eky'e Kisangani, ekyaviirako okutya wamu n'okuseebengerera kw'enkolagana wakati wa Kagame ne Museveni. Gavumenti ya Uganda ezze ekolokotebwa nnyo olw'okwongera amaanyi mu kakuubagano k'e Ituri, akamu ku bukuubagano obwali mu lutalo lw'e Congo olwokubiri. Amagye ga Uganda mu butongole gava mu Congo mu 2003 era ekibinja ky'ekibiina ky'amawanga amagatte ekikuuma emirembe ne kiteekebwa mu kifo kino. Mu Ntenvu wa 2005, [[:en:International_Court_of_Justice|Kkooti y'ensi yonna etaputa ssemateeka]] yasala nti Uganda wali ya kuliyirira DRC olw'okutyoboola eddembe ly'obuntu olwakolebwa mu lutalo lwa Congo olwokubiri.<ref>https://web.archive.org/web/20061002125625/http://www.icj-cij.org/icjwww/ipresscom/ipress2005/ipresscom2005-26_co_20051219.htm</ref>
=== Ekisanja ekyokubiri (2001–2006) ===
==== Okulonda kwa 2001 elections ====
Mu 2001, Museveni yawangula okulonda kw'obwapulezidenti nga ye yasinga okufuna ebitundu by'obululu ebisinga obungi, nga yali yeesimbyewo n'eyali mukwano gwe ate era omusawo we Kizza Besigye nga ye yamuli ennyo ku mbiranye. Mu kamu ku bubade obwamutunda ennyo mu bantu, Museveni yatambulira ku Booda booda okugenda okutwalayo empapulaze ez'okumusunsula okuwesimbawo. ''Bodaboda'' okusinziira ku ndowooza z'abazungu, booda booda kika kya ntambula ekya layisi wabula nga kya bulabe nnyo, ekitambuza abasaabaze okwetooloola ebibuga n'ebyalo mu kitundu ky'obugwanjuba bwa East Africa.<ref>{{Cite web |title=Telegraph {{!}} News {{!}} Worldwide |url=http://www.telegraph.co.uk/news/main.jhtml?xml=/news/2005/08/13/wwide13.xml&sSheet=/news/2005/08/13/ixworld.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20060209001940/http://www.telegraph.co.uk/news/main.jhtml?xml=/news/2005/08/13/wwide13.xml&sSheet=/news/2005/08/13/ixworld.html |archive-date=2006-02-09 |access-date=2026-08-06 |website=www.telegraph.co.uk}}</ref>
Waaliwo okwemulugunya n'obukambwe bungi mu kunoonya akalulu k'obwapulezidenti mu 2001, mwalabikiramu okutyoboola eddembe ly'obuntu oluvannyuma lw'okulangirira Museveni ku buwanguzi. Besigye yagenda mu kkooti ya Uganda ensukkulumu okuwakanya ebyali bivudde mu kulonda. Abalamuzi babiri ku bataano baasala nga bagamba nti okulonda kwalimu ebirumira bingi era ebyali bikuvuddemu byalina okusazibwamu. Abalamuzi abalala bo baasala nti ebirumira bino byali tebitaataaganyizza byava mu kulonda , wabula ne bateesa nti, "waliiwo obujulizi obwali bulagira ddala nti omuwendo gw'ebifo ebyalondebwamu mungi byalimu okubba obululu" ne mu bitundu by'eggwanga ebirala, "era ne kiba ng'akawaayiro k'okubeera n'okulonda okw'amazima n'obwenkanya nga katyoboolwa."<ref>{{Cite web |title=Telegraph {{!}} News {{!}} Worldwide |url=http://www.telegraph.co.uk/news/main.jhtml?xml=/news/2005/08/13/wwide13.xml&sSheet=/news/2005/08/13/ixworld.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20060209001940/http://www.telegraph.co.uk/news/main.jhtml?xml=/news/2005/08/13/wwide13.xml&sSheet=/news/2005/08/13/ixworld.html |archive-date=2006-02-09 |access-date=2026-08-06 |website=www.telegraph.co.uk}}</ref>
==== Ebyobufuzi by'abangi n'okukyusa ssemateeka. ====
[[File:BushMuseveniEntebbe2003.jpg|thumb|Pulezidenti Museveni ne Pulezidenti wa U.S. [[:en:George_W._Bush|George W. Bush]] mu Gwomukaaga gwa 2003]]
Oluvannyuma lw'okulonda, ebibiina by'ebyobufuzi ebyali birinnya mu kimu ne Museveni byatandika kakuyege w'okukola ennongoosereza mu ssemateeka aggyibwemu akawaayiro k'ekkomo ku bisanja bya Pulezidenti, okumusobozesa okuddamu okwesimbawo mu kulonda kwa 2006. Ssemateeka wa 1995 yali yateeka ekkomo lya bisanja bibiri ku Pulezidenti abeera aliko.
Enteekateeka y'okukyusa ssemateeka n'ebyali bigambibwa okumalawo oludda oluvuganya mu byobufuzi by'eggwanga kyakolokotebwa nnyo abantu aboogera ku byobufuzi kuno, ebibiina by'ensi yonna, n'abagabirizi b'obuyambi mu Uganda. Mu kiwandiiko ekyaweebwako bannamawulire ekyakolebwa ekibiina ky'ebyobufuzi ekya [[:en:Forum_for_Democratic_Change|Forum for Democratic Change]] (FDC), kyanenya Museveni olw'okwetaba mu "nteekateeka y'okubeera pulezidenti okutuusa lw'alifa", wamu n'okuwa ababaka ba paalamenti enguzi okusobola okuwagira okukonga ennongoosereza mu ssemateeka, abakulembeze ba FDC bwe baategeeza:
: Eggwanga linyiikaavu nga bannayuganda bangi tebaagala [nonoosereza mu ssemateeka]. Singa paalamenti egenda mu maaso n'okuggya ekkomo ku bisanja pulezidenti by'alina okukoma okwesibirako, kino kiyinza okuleetawo obusambattuko obw'amaanyi, okusiiga ebyobufuzi ekifaananyi ekibi, era kiyinza okuvaamu okuttattana engeri y'okukyusaamu obuyinza era noolwekyo... Twandiyagadde okusaba Pulezidenti President Museveni yeewe ekitiibwa, wamu ne ssemateeka mwe yayita okulondebwa nga Pulezidenti mu 2001 mwe yasuubiriza eggwanga n'ensi yonna okutwaliza awamu okuwaayo obukulembeze mu mirembe era mu ngeri ennungamu ku nkomerero y'ekisanja kye ekyokubiri era ekisembayo. Ekitali ekyo, yali wa kulabibwa ng'omulimba kayingo n'omufere w'ebyobufuzi eggwanga gwe likyafunye.
Nga bwe kyalabibwa abatunuulizi by'ebyobufuzi abamu, omwali [[:en:Wafula_Oguttu|Wafula Oguttu]], Museveni gye buvuddeko yategeeza nga bwe yalina endowooza y'okubeera mu woofiisi emiundi kkumi n'etaano (15) n'okusukkawo, ekintu ekiraga nti yali aweereddwa amagezi amakyamu.<ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=http://www.theperspective.org/africabigmen.html |access-date=2022-11-20 |archive-date=2005-11-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20051101065818/http://www.theperspective.org/africabigmen.html |url-status=dead }}</ref> Ebigambo munnansi wa Repubulic of Ireland eyali alwanyisa obwavu Bob Geldof bye yayogera abawagizi ba Museveni ne beekalakaasiza wabweru w'ekitebe kya Bungereza mu Kampala. "Twesonyiwe Museveni. Obudde bo buweddeko, genda," omuyimbi nnakinku bwe yategeeza mu Gwokusatu gwa 2005, ng'annyonnyola nti enteekateeka ya Museveni okukyusa ssemateeka yali ekontana ne bye yakola omwali okulwanyisa obwavu n'okulwanyisa akawuka akaleeta ekirwadde kya mukenenya kkon'obulwadde bwa mukenenya.<ref>{{Cite news |date=2005-03-22 |title=Ugandans march against Bob Geldof |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/africa/4371265.stm |access-date=2026-08-06 |language=en-GB}}</ref> Mu kiwandiiko ''[[:en:Boston_Globe|Boston Globe]]'' mwe yayoleseza endowooza ye era ne mu kwogera kwa Wilson Center, eyaliko omubaka wa U.S. mu Uganda Johnnie Carson yavumirira nnyo Museveni olw'enteekateeka eno. Ng'oggyeko okutwalibwa nga Pulezidenti "owannamaddala eyali aleeseewo enkyukakyuk" nga "obukulembeze bwe obwali buleeseewo obutebenkevu n'enkulaakulana", Carson naye yategeeza nti, "tuyinza okuba nga tugenda kufuna Mugabe omulala agenda okussaawo [[Zimbabwe]] endala". "Abatunuulizi b'ebyobufuzi bangi balaba enteekateeka ya Museveni okukola ennogoosereza mu ssemateeka ng'egenda okuzzaawo obuzibu obusinga okulabibwako mu bakulembeze ba Africa abangi ababeera bataagala kukulembera nga bagoberera ssemateeka kko n'obutaagala kuwaayo buyinza".<ref>{{Cite web |title=The Boston Globe {{!}} New England news, weather and sports |url=https://www.bostonglobe.com/ |access-date=2026-08-06 |website=BostonGlobe.com |language=en-US}}</ref>
Mu Gwomusanvu gwa 2005, [[Noowe|Norway]] yafuuka ensi ya Bulaaya eyookusatu oluvannyuma lw'emyezi mitono okulangirira akabonero k'okusala obuyambi ku Ugandanga yeekuusa ku bukulembeze mu ggwanga. UK ne Ireland baakola ekintu kye kimu mu mwezi Gwokutaano."Minisita waffe ow'ensonga z'ebweru yayagadde okulambika ensonga bbiri: okukyusa ebisanja bya Pulezidenti ng'okola ennongoosereza mu ssemateeka, n'obuzibu bw'obutaleka bannabyabufuzi kwetaaya, eddembe ly'obuntu n'obuli bw'enguzi", omubaka wa Norway Tore Gjos bwe yategeeza.<ref>{{Cite web |last=Reporter |first=Staff |date=2005-07-19 |title=Norway cuts aid to Uganda |url=https://mg.co.za/news/south-africa/2005-07-19-norway-cuts-aid-to-uganda/ |access-date=2026-08-06 |website=Mail & Guardian |language=en-ZA}}</ref> Ng'ensonga enkulu eyayogerwako kwali kukwata ababaka ba paalamenti ababiri ab'oludda oluvuganya okuva mu kibiina kya FDC. Abalwanirizi b'eddembe ly'obuntu baatwala okukwatibwa kw'abantu bano okubeeramu ebyobufuzi. Abatunuulizi b'eddembe ly'obuntu baategeeza nti "okukwata ababaka ba Paalamenti bano kiraga okweyagaliza mu byobufuzi".<ref>{{Cite book |date=2026-08-01 |title=Human Rights Watch |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Human_Rights_Watch&oldid=1367214736 |language=en}}</ref> Alipoota ya [[:en:World_Bank|bbanka y'ensi]] yonna eyeekyama eyasomolwa mu mwezi Gwokutaano yategeeza nti abawozi b'ensimbi yonna bayinza okusalako obuyambi bwabwe olw'enteekateeka ezityoboola eddembe ly'obuntu mu Uganda. "N'ennaku ennyingi tutegeeza nti tetukyasobola kutuusa bweweereza bwaffe mu Uganda olw'embeera y'ebyobufuzi eriyo, newankubadde ng'eggwanga libadde mu mbeera eyadde yeegombebwa mu myala kya 1990 egisembyeyo, olupapula bwe lwategeeza. "Gavumenti eremereddwa nnyo okwetabya abantu abangi mu nkola y'ebyobufuzi emu erabibwako okumala ebbanga eddene...oboolyawo ekisinga okubeera ekikulu, ebyobufuzi bwe bitambula olw'obumalirirvu bwa Pulezidenti okwesimbawo ekisanja ekyokusatu, nga kyali kibi.<ref>{{Cite web |title=Sorry, we can't find the page you're looking for. |url=https://www.newvision.co.ug/D/8/12/435022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201026022402/https://www.newvision.co.ug/D/8/12/435022 |archive-date=2020-10-26 |access-date=2026-08-06 |website=www.newvision.co.ug |language=en |url-status=live }}</ref>
Museveni yayanukula obunkenke obwali bweyongera okuva mu mawanga gw'ebweru ng'anenya abagabirizi b'obuyambi okwetaba mu byobufuzi bymawanga kko n'okukozesa obuyambi okwefunza amawanga amaavu. "Leka bannamikago bannaffe batuwe magezi gokka wabula okusalawo bakulekere amawanga ... [ensi ezaakulaakulana edda] zirina okweggyamu omuze gw'okugezaako okusalirawo amawanga amaavu nga geelimbika mu buyambi."<ref>{{Cite web |title=Sorry, we can't find the page you're looking for. |url=https://www.newvision.co.ug/D/8/12/435022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201026022402/https://www.newvision.co.ug/D/8/12/435022 |archive-date=2020-10-26 |access-date=2026-08-06 |website=www.newvision.co.ug |language=en |url-status=live }}</ref> "Ekizibu ky'abantu bano si kisanja kyakusatu oba okulwanyisa enguzi oba ebyobufuzi by'ebibiina ebingi" Museveni bwe yayongerako bwe yali mu lukungaana lw'akulembeze b'amawanga ga Africa, ekizibu kiri nti baagala kutukuuma nga tetukulaakulana."<ref>{{Cite news |title=Uganda: Donors Fear Me, Says Museveni |url=https://allafrica.com/stories/200505260253.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20190805152112/https://allafrica.com/stories/200505260253.html |archive-date=2019-08-05 |access-date=2026-08-06 |work=allAfrica.com |language=en |url-status=live }}</ref>
Mu Gwomusanvu gwa 2005, akalulu k'ekikungo ku kukola ennongoosereza mu ssemateeka kaakyusa akakwakkulizo akaali kamaze emyaka ekkumi n'omwenda (19) ku mirimu gy'ebibiina by'ebyobufuzi. Mu kiseera we wataabeerera bibiina bya byabufuzi "enkola y'omugendo" (esinga okumanyikibwa "ng'omugendo") eyateekebwawo Museveni mu 1986, ebibiina by'ebyobufuzi byagenda mu maaso n'okubeerawo, wabula abantu baali balina kwesimbawo ku lwabwe wabula si nga beekuusa ku kibiina kya byabufuzi. Enkola eno yali eteereddwawo n'ekigendererwa okukendeeza enjawukana mu mawanga, newankubadde nga abatunuulizi b'ebyobufuzi bazze nga bavaayo ne bategeeza nti enkola eno teyalina kintu kirala kyonna okuggyako okukugira bannabyabufuzi abaali ku ludda oluvuganya. Okulonda bwe kwali tekunnabaawo, owogezi w'ekibiina kya FDC yategeeza nti, "Ebitongole by'ebyenfuna ebikulu mu ggwanga bikulirwa bantu abava mu kitundu Pulezidenti gy'azaalibwa .... "Tufunye gavumenti esinga okwesigama ku mawanga mu byafaayo newankubadde nga tewali bibiina byabyabufuzi." Abantu bangi baalaba okukomyawo kwa Museveni ebibiina by'ebyobufuzi ebingi ng'enteekateeka y'okuddamu okutabagana n'abagabi b'obuyambi - eyali egezaako okubagonza bwe yalangirira nti yali ayagala kwesimbawo ekisanja ekyokuna.<ref>{{Cite news |date=2005-08-01 |title=Uganda backs multi-party return |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/africa/4726419.stm |access-date=2026-08-06 |language=en-GB}}</ref> Omubaka wa Paalamenti ow'oludda oluvuganya Omara Atubo agambye nti obwagazi bwa Museveni okuleetawo enkyukakyuka "kwali kutimba bbula kwe yali agezaako okukweka mu bwagazi bwe okufuga obulamu bwe bwonna".<ref>{{Cite book |date=2026-08-04 |title=Reuters |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Reuters&oldid=1367642598 |language=en}}</ref>
==== Okufa kwa John Garang ====
Nga 30 Ogwomusanvu 2005, omumyuka wa Pulezidenti wa Sudan John Garang yattiba mu kabenje k'ennyonyi ya Pulezidenti wa Uganda ey'obwannannyini eyafuna akabenja bwe yali bubbanga ng'addayo e Sudan ng'ava mu njogerezeganya mu Uganda. Garang yali yaakamala mu kifo ky'obumyuka bwa Pulezidenti bwa Sudan wiiki ssatu zaokka mu kiseera we yafiira.<ref>{{Cite news |title=John Garang de Mabior {{!}} Sudanese leader |url=https://www.britannica.com/biography/John-Garang-de-Mabior |archive-url=https://web.archive.org/web/20210624160443/https://www.britannica.com/biography/John-Garang-de-Mabior |archive-date=2021-06-24 |access-date=2026-08-06 |work=Encyclopedia Britannica |language=en |url-status=live }}</ref>
Engambo zaasaasaaa nnyo nti Museveni ye yali avunanyizibwa ku kuviirako akabenje kano, ekyamuviirako okutiisatiisa okuggalawo olupapula lw'amawulire olwafulumya nti Museveni ye yaviirako okufa kwa Grang nga 10 Ogwomunaana. Mu kiwandiiko, Museveni yategeeza nti engambo zino zaali za bulabe nnyo eri ebyokwerinda by'eggwanga. "Sijja kukkiriza lupapula lwa mawulire olulinga ensega. Olupapula lw'amawulire lwonna oluzannya n'ebyokwerinda by'ekitundu, sijja kukkiriza kino- nja kuluggala."<ref>{{Cite news |date=2005-08-10 |title=Museveni warns press over Garang |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/africa/4140446.stm |access-date=2026-08-06 |language=en-GB}}</ref> Olunaku olwaddako, leediyo ey'ettutumu KFM yaggyibwako layisinsi olw'okwogera ku kufa kwa Garang. Omuweereza wa leediyo Andrew Mwenda oluvannyuma yakwatibwa olw'ebigambo ebyali byoleka omuntu eyeekuusa ku kufa kwa Grang bye yakozesa mu pulogulaamu ya KFM ey'okukubaganya ebirowoozo.<ref>{{Cite news |date=2005-08-19 |title=Banned Ugandan radio back on air |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/africa/4165344.stm |access-date=2026-08-06 |language=en-GB}}</ref>
=== Okulonda kw'Ogwokubiri 2006 ===
Nga 17 Ogwekkumi n'ogumu 2005, Museveni yalondebwa ng'eyali agenda okukwatira ekibiina kya NRMs bendera okuvuganya ku bwapulezidenti mu kulonda kw'omu Gwokubiri gwa 2006 mu kulonda kwa bonna. Okumusunsula okwesimbawo omulungi ogwokusatu kyakolokotebwa abantu bangi kubanga yali yategeeza mu mwaka gwa 2001 yali seesimbawo ekisanja kye ekisemba.
Okukwatibwa kw'akulembera oludda oluvuganya gavumenti omukulu Kizza Besigye nga 14 Ogwekkumi n'ogumu - n'avunaanwa omusango gw'okulya mu nsi olukwe, okwekweka mu nsi wabula ng'agiryamu olukwe wamu n'okusobya ku bakazi- kyavaako okwegugunga mu Kampala ne mu bibuga ebirala. Enteekateeka ya Museveni okwesimbawo omulundi ogwokusatu, okukwatibwa kwa Besigye, n'okutiisatiisa kkooti ensukkulumu bwe yali ewulira omusango gwa Besigye (nga bayiwa amagye amangi ku kkooti agaali gabagalidde ebyokulwanyisa ate nga ge gaali gakola mu ngeri y'emu ng'ekitongole ky'awulire, "[[:en:Black_Mamba_(group)|Black Mambas Urban Hit Squad]]"), kyaviirako amawanga okwali Sweden, Netherlands, ne United Kingdom gaalekera awo okuyambako gavumenti ya Museveni mu byenfuna kubanga obwetaavu bwago bwali mu kulaba enkulaakulana ya demokulasiya mu ggwanga.<ref>https://web.archive.org/web/20190121010811/https://www.newvision.co.ug/new_vision/news/1112021/netherlands-cuts-aid-uganda</ref><ref>https://web.archive.org/web/20190121010757/https://www.newvision.co.ug/new_vision/news/1110723/sweden-cuts-aid</ref> Nga 2 Gatonnya 2006, Besigye yateebwa oluvannyuma lwa kkooti ensukkulumu okulagira nti ateebwe mu bunnambiro.<ref>http://news.bbc.co.uk/2/hi/africa/4165344.stm</ref>
Okulonda kwa nga 23 Ogwokubiri 2006 kwe kulonda kwa Uganda okwasooka okwetabibwamu ebibiina by'ebyobufuzi ebingi mu myaka abiri mu etaano (25) era kwalabibwa ng'okugeesa ebisaanyizo by'okubeera ne demokulasiya mu ggwanga. Newankubadde Museveni yakola bubi nnyo okusinga nga bwe yali akola mu kulonda okwali kuzze kubaawo, yaddamu okulondebwa ku kisanja ekirala kya myaka etaano, oluvannyuma lw'okufuna ebitundu ataano mu mwenda ku buli kikumi (59) nga Besigye eyamuli ku mbiranye ye yafuna ebitundu asatu mu musanvu ku buli kikumi (37). Besigye agambibwa okugamba nti bino byali bijingiriddwa era n'abigaana. Ekibiina ky'amawanga ga bulaaya amagatte n'abatunuulizi b'ebyokulanda abeetengeredde mu Uganda bateegeea nti okulonda kwa 2006 nti tekwali kwa bwenkanya.<ref>https://pesacheck.org/is-it-true-that-uganda-has-not-held-a-fair-and-transparent-election-in-over-30-years-5d8548d42059</ref> Kkooti ensukkulumu yategeeza nti okulonda kwali kujjuddemu okutiisatiisa, okutyoboola eddembe ly'obuntu, okutyoboola eddembe ly'abalonzi, n'obumulumulu obulala; wabula kkooti eyatuulako abalamuzi omusanvu (7) abana baategeeza nti ebyali bivudde mu kulonda byali birina okusigalawo ate abasatu ne bawakanya ebyali bivudde mu kulonda.<ref>http://news.bbc.co.uk/2/hi/africa/4750040.stm</ref>
=== Ekisanja ekyokusatu (2006–2011) ===
Mu 2007, Museveni yawa ekibiina ky'omukago ogugatta amawanga ga Africa (African Union) amagye okukuuma emirembe mu [[Somalia]].
Era mu kisanja kino, Museveni yatuuza enkiiko ne bamusingansimbi omwali ne Wisdek, okusobola okutumbula ebiruubirirwa bya Uganda wamu n'okunoonya amakolero kko n'okutondawo emirimu mu ggwanga.to promote Uganda's call centre and outsourcing industry and create employment to the country.<ref>http://www.statehouse.go.ug/news.php?catId=1&item=821</ref>
==== Obwegugungo bw'omu Gwomwenda gwa 2009 ====
Mu Gwomwenda gwa 2009 Museveni yagaana Kabaka [[Muwenda Mutebi II, Kabaka wa Buganda|Muwenda Mutebi]], Kabaka wa [[Buganda]], olukusa okukyalako mu bitundu by'obwakabaka bwa Buganda ebimu, naddagala mu distulikiti y'e [[Kayunga (disitulikit)|Kayunga]] . Obwegugungo bwaliwo era abantu abasukka mu makumi ana (40) battibwa nga abalala baatwalibwa mu makomera n'okutuusa kati. Okwengereza kw'ekyo, abantu abala mwenda Furthermore, nine more people were killed during the April 2011 "Walk to Work" demonstrations. According to the Human Rights Watch 2013 World Report on Uganda, the government has failed to investigate the killings associated with both of these events.<ref>https://www.hrw.org/world-report/2013/country-chapters/uganda</ref>
==== Obwagazi bwe eri Obukatoliki ====
Mu 2009, emikutu gy'aawulire egifulumira mu ggwanga lya America okuli ogwa MSNBC ne NPR mu kunoonyereza kwa munnamawulire Jeff Sharlet yawandiika ku bukwatane obw'amaanyi wakati wa Museveni n'ekitongole ekibunyisa ky'engiri ya Krisito ekisinziira mu America ekya " American fundamentalist Christian organization" ekibiina ekibunyisa ky'engiri (era ekimanyikiddwa nga "amaka").<ref>http://www.nbcnews.com/id/34224471</ref><ref>https://www.npr.org/templates/story/story.php?storyId=120746516</ref> Sharlet yawandiika nti Douglas Coe, omukulembeze w'ekibiina ekibuulizi ky'enjiri, yanokolayo Museveni ng'omusajja w'ekitongole ow'enkizo ennyo ku ssemazinga wa Africa.<ref>https://www.npr.org/templates/story/story.php?storyId=120746516</ref>
==== Eddembe ku bali b'ebisiyaga ====
Okwekenneeya okulala okwetooloola ensi yonna mu mwaka gwa 2009 kwalaga amaanyi ga Bannayuganda okuteekawo ekibonerezo ky'okufa eri abali b'ebisiyaga, nga wano abakulembeze okuva mu mawanga okuli Bungereza, Kanada, Bufalansa ne America baalaga obwetaavu ku ddembe ly'obuntu.<ref>{{Cite news |title=Harper lobbies Uganda on anti-gay bill |url=http://www.theglobeandmail.com/news/politics/harper-lobbies-uganda-on-anti-gay-bill/article1381835/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303192936/http://www.theglobeandmail.com/news/politics/harper-lobbies-uganda-on-anti-gay-bill/article1381835/ |archive-date=2016-03-03 |access-date=2026-08-06 |work=The Globe and Mail |language=en-ca |url-status=live }}</ref> Olupapula lw'amawulire olufulumira mu ggwanga lya Bungereza olwa ''The Guardian'' lwawandiika ku Museveni "nga eyali alabika okubeera ng'awagira" abantu abaali bakola etteeka lino, wamu n'ebintu ebirala, nga gugamba "[[:en:Homosexual_agenda|Abali b'ebisiya]] okuva mu mawanga ga Bulaya bayingira mu Africa", era enkwatagana wakati w'abali b'ebisiyaga teri mu kwagala kwa Katonda.<ref>{{Cite news |last=Rice |first=Xan |date=2009-11-29 |title=Uganda considers death sentence for gay sex in bill before parliament |url=https://www.theguardian.com/world/2009/nov/29/uganda-death-sentence-gay-sex |access-date=2026-08-06 |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077}}</ref>
Mu Gwomukaaga gwa 2021 abantu amakumi ana mu bana (44) baakwatibwa ku kifo awabeera abali b'ebisiyaga, nga kigambibwa nti baali batyoboola amateeka agaateekebwawo okutangira ensaasaana y'ekirwadde kya Kkovid.<ref>https://www.washingtonblade.com/2021/06/02/uganda-police-arrest-44-people-at-lgbtq-shelter/</ref>
Museveni mmemba w'ekibiina kya NRM era agenda mu maaso n'okukozesa "obuli bw'ebisiyaga" okukkakkanya abamuvuganya naddala bammemba b'ekibiina kya National Unity Platform. Nga 19 Museenene 2020, mu kunoonya akalulu k'obwapulezidenti, Museveni yagamba nti kakuyege wa [[Bobi Wine]] yali avujjirirwa bantu b'ebweru, naddala abali b'ebisiyaga abagwira.<ref>https://www.washingtonblade.com/2021/06/02/uganda-police-arrest-44-people-at-lgbtq-shelter/</ref>
=== Ekisanja ekyokuna(2011–2016) ===
[[File:Vladimir_Putin_and_Yoweri_Museveni.jpg|thumb|225x225px|[[Vladimir Putin]] ne Yoweri Museveni mu 2012]]
Museveni yaddamu okulondebwa nga 20 Ogwokubiri 2011 nga yafuna ebitundu nkaaga mu munaana (68) ku kikumi nga buno bwe bwali obusinga obungi ku bitundu ataano mu mwenda (59) ku kikumi ku balonzi abaali beewandiisizza. Ebyava mu kulonda byawakanyizibwa ekibiina ekitaba amawanga ga bulaaya wamu n'oludda oluvuganya. Okusinziira ku ttiimu y'abatunuulizi b'ensonga z'ebyobufuzi, baalaba nti "Enteekateeka y'okulonda yamaamirwa obutakola bintu byali biteekeddwa kukolebwa wamu n'okulwawo okutuusa ebintu ebikozesebwa mu budde".<ref>{{Cite news |last=Kron |first=Josh |date=2011-02-20 |title=President of Uganda Coasts Into a Fourth Term |url=https://www.nytimes.com/2011/02/21/world/africa/21uganda.html |access-date=2026-08-06 |work=The New York Times |language=en-US |issn=0362-4331}}</ref><ref>https://www.reuters.com/article/us-uganda-election-idUSTRE71J1XL20110220</ref>
Ng'oggyeko Pulezidenti wa Misiri (Egypt) Hosni Mubarak ne Pulezindeti wa Libya Muammar Gaddafi, Museveni yafuuka omukulembeze ku ssemazinga wa Africa owookutaano akyasinze okulwa mu buyinza.<ref>{{Cite web |title=Who among the seven longest serving African leaders will be deposed next? {{!}} Africa News blog |url=http://blogs.reuters.com/africanews/2011/10/21/who-among-the-seven-longest-serving-african-leaders-will-be-deposed-next/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20111023201747/http://blogs.reuters.com/africanews/2011/10/21/who-among-the-seven-longest-serving-african-leaders-will-be-deposed-next/ |archive-date=2011-10-23 |access-date=2026-08-06 |website=blogs.reuters.com}}</ref>
Mu Gwekkumi gwa 2011, okulinnya kw'ebintu kwatuuka ku bitundu asatu n'obutundutundu butaano (30.5) ku buli kikumi, nga kino kyali kiva ku kulinya kw'emmere n'amafuta. <ref>{{Cite web |title=Who among the seven longest serving African leaders will be deposed next? {{!}} Africa News blog |url=http://blogs.reuters.com/africanews/2011/10/21/who-among-the-seven-longest-serving-african-leaders-will-be-deposed-next/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20111023201747/http://blogs.reuters.com/africanews/2011/10/21/who-among-the-seven-longest-serving-african-leaders-will-be-deposed-next/ |archive-date=2011-10-23 |access-date=2026-08-06 |website=blogs.reuters.com}}</ref> Okusooka mu 2011, omukulembeze w'oludda oluvuganya gavumenti Kizza Besigye yatandikawo enteekateeka y'okwegugunga eyakazibwako erya "Walk to Work"ng'awakanya okwekanama kw'ebintu ebikozesebwa mu bulamu obwa bulijjo.<ref>{{Cite news |date=2011-05-01 |title=Uganda: Besigye vows protests will continue |url=https://www.bbc.co.uk/news/world-africa-13255025 |access-date=2026-08-06 |work=BBC News |language=en-GB}}</ref> Nga 28 Ogwokuna 2011, Besigye yakwatibwa kubanga Museveni yagamba nti Besigye ye yali asoose okumulumba, omusango gwe yeegaana.<ref>{{Cite news |date=2011-05-01 |title=Uganda: Besigye vows protests will continue |url=https://www.bbc.co.uk/news/world-africa-13255025 |access-date=2026-08-06 |work=BBC News |language=en-GB}}</ref> Okukwatibwa kwa Besigye kwaviirako obwegugungo mu Kampala.<ref>{{Cite news |date=2011-05-01 |title=Uganda: Besigye vows protests will continue |url=https://www.bbc.co.uk/news/world-africa-13255025 |access-date=2026-08-06 |work=BBC News |language=en-GB}}</ref> Besigye yasuubiza nti "okwekalakaasa okw'eddembe" kwali kujja kugenda mu maaso. Engeri gavumenti gye yakwatamu obwegugungo yavumirirwa nnyo abagabi b'obuyambi.<ref>{{Cite news |date=2011-05-01 |title=Uganda: Besigye vows protests will continue |url=https://www.bbc.co.uk/news/world-africa-13255025 |access-date=2026-08-06 |work=BBC News |language=en-GB}}</ref>
[[File:Yoweri_Museveni_with_Obamas_2014.jpg|thumb|223x223px|Pulezidenti Museveni abuuzibwako Pulezidenti wa US [[:en:Barack_Obama|Barack Obama]] mu Gwomunaana gwa 2014]]
Mu gyeka egizze giyita, okutyoboola eddembe ly'obuntu kuzze kulwabwako nnyo nnyo. Okusinziira ku batunuulizi b'eddembe ly'obuntu, "Wakati wa Gatonnya n'Ogwomukaaga [2013], ekitongole ekitunuulira eddembe lya bannamawulire kyalaba obulumbaganyi amakumi ataano (50) obwakolebwa ku bannamawulire, newankubadde nga wazze wabaawo ebibadde byogerwa ku kuteeka ekitiibwa mu ddembe lya bannamawulire." Mu kiseera kino, empapula z'amawulire ez'amaanyi ennyo mu ggwanga okuli "''[[:en:Daily_Monitor|The Daily Monitor]]" ne'' "''The Red Pepper"'', zaggalwawo era ne ziggyibwako gavumenti layisinzi olw'okufulumya amawulire ku "lukwe lw'okukuba abakungu ba gavumenti abakulu ne bannamagye ab'oku ntikko amasasi abaali bawakanya Pulezidenti Yoweri Museveni ... n'enteekateeka ze okukwasa mutabani we obuyinza ng'awummudde".<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Al_Jazeera</ref>
Ensonga endala ey'okutyobola eddembe ly'obuntu yalabibwako mu mwaka gwa 2014 nga gwakatandika Museveni bwe yateeka omukono ku bbago eryali liwakanya obuli bw'ebisiyaga ne lifuuka etteka. Mu kuwayaamu n'omukutu gwa CNN, Museveni yayita abali b'ebisiyaga "ekyenyinyaza" era n'ategeeza nti nti obuli bw'ebisiyaga gwali muze abantu gwe bayiga obuyizi. Abakulembeze b'amawanga ga Bulaaya, omwali n'owa United States Pulezidenti Obama, yavumirira etteka lino.<ref>http://www.cnn.com/2014/02/24/world/africa/uganda-homosexuality-interview/index.html?hpt=hp_t1</ref>
Museveni yavumiria eky'eggwanga lya US okwetaba mu lutalo lwa Libya (Libyan Civil War"era bwe yali ayogerako mu lukiiko lw'ekibiina kyamawanga amagatt (UN), amawanga ga Africa okudduukiria gannaago munsonga z'amagye kiteekawo nnyo obutebenkevu mu mawanga ga Africa okubala ebbanga eddene, ye ky'ayita "Ebizibu bya Africa bya kugonjoolebwa Africa."<ref>http://www.cnn.com/2014/02/24/world/africa/uganda-homosexuality-interview/index.html?hpt=hp_t1</ref>
=== Ekisanja ekyokutaano(2016–2021) ===
==== Okulonda kwa 2016 ====
Abeesimbawo ku bwapulezidenti mu kalulu kano kwaliko Yoweri Museveni, ali bu buyinza kati era abadde mu kifo kino okuva mu 1986, ne Kizza Besigye, eyeemulugunya ku kubba obululu n'effujjo ku bifo ebyaondebwamu. Okulonda kwayongezebwayo mu bifo ebirala ku alipoota ezigambibwa nti abalonzi baganibwa okulonda mu bifo eby'enjawulo. Okusinziira ku kakiiko k'ebyokulonda, Museveni yaddamu okulondebwa nga (18 Ogwokubiri 2016) nga yafuna ebitundu nkaaga mu kimu ku kikumi (61) ate nga ye Besigye yafuna obululu ebitundu asatu mu bitaano (35) ku kikumi. Abooluda oluvuganya gaagamba nti obufere okwetooloola eggwanga lyonna, ebintu ebitakkirizibwa mu kulonda, okukwata abantu abaali ku ludda oluvuganya, n'embeera eyalimu ennyo okutiisatiisa abalonzi.<ref>http://www.aljazeera.com/news/2016/02/ugandans-vote-museveni-seeks-extend-30-year-rule-160218044525608.html</ref>
==== Okuggyawo ekkomo ku myaka omuntu kw'alina okwesimbirawo ku bwapulezidenti mu 2018. ====
[[File:Illegal_Wildlife_Trade_Conference_London_2018_(44526034314).jpg|left|thumb|228x228px|Yoweri Museveni nga'yogera mu lukiiko ly'okusuubulagana kw'ebisolo by'omu nsiko okutali mu mateeka mu London, Ogwekkumi 2018]]
Pulezidenti Yoweri Museveni, nga Pulezidenti wa Uganda ali mu buyinza yateeka omukono ku nnongoosereza mu ssemateeka okukyusa akawaayiro k'ennyingo 102 B mu mwaka gwa 2017, akaasinga okumanyika nga "ebbago l'yokuggya ekkomo ku myaka omuntu kwalina okwesimbirawo ku bwapulezidenti" nga 27 Ntenvu 2017.<ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=http://www.observer.ug/news/headlines/56518-museveni-assents-to-age-limit-bill.html |access-date=2022-11-20 |archive-date=2018-04-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180424203000/http://www.observer.ug/news/headlines/56518-museveni-assents-to-age-limit-bill.html |url-status=dead }}</ref> Ebbago lino lyayisibwa bulungi mu Paalamenti ya Uganda ey'ekkumi (10) nga 20 Ntenvu. Olwo nga 27 Ntenvu 2017, nga yeesigama ku buwaayiro 259 ne 262 obwa ssemateeka wa Uganda, ebbago lyateekebwako omukono okuggya ekkomo omuntu kw'alina okwesimbirawo ku bwapulezidenti mu Uganda. Ennongoosereza eno nga tennakolebwa, ennyingo 102 B mu ssemateeka wa Uganda yali ekugira omuntu asusse emya ensanvu mu etaano (75) n'ali wansi w'emyaka asatu mu etaano (35) okwesimbawo ku bwapulezidenti. Ebbago ly'okuggya ekkomo ku myaka omuntu kw'alina okwesimbirawo ku bwapulezidenti era ligenda mu maaso n'okukyusa emyaka gy'ekisanja ky'omubaka wa Paalamenti okuva ku myaka etaano (5) okudda ku myaka musanvu (7). Ebbago lino era lizzaawo ekkomo ku bijanja bya pulezidenti ebirina okubeera ebibiri nga bino byaggyibwawo mu nnongoosereza eyakolebwa mu ssemateeka mu mwaka gwa 2005.
==== Okuwakanya ebbago ====
Oluvannyuma lwa Museveni okuteeka omukono ku bbango ly'okuggya ekkomo ku myaka omuntu kw'alina okwesimbirawo ku bwapulezidenti wa Uganda mu mwaka gwa 2018 ne lifuuka etteeka nga 27 Ntencu 2017 (naye Paalamenti yafuna ebbaluwa nga 2 Gatonnya 2018), abantu okwetooloola eggwanga lyonna beekalakaasa mu kaseera ng'enteekateeka z'okuteeka omukono ku bbago lino zigenda mu maaso, nga bakozesa empenda zonna omwali n'emikutu emigattabantu. Mu Gwekkumi gwa 2017, ababaka ba paalamenti abamu baakomyawo ssente bo ze baali bagamba nti yali nguzi basobole okuwagira ebbago lino ery'okuggya ekkomo ku myaka omuntu kw'alina okwesimbirawo ku bwapulezidenti nga bakola ennongoosereza mu ssemateeka.<ref>{{Cite web |url=http://citifmonline.com/2017/10/26/ugandan-mps-return-bribes-for-age-limit-bill/ |title=Archive copy |access-date=2022-11-20 |archive-date=2018-04-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180425114602/http://citifmonline.com/2017/10/26/ugandan-mps-return-bribes-for-age-limit-bill/ |url-status=dead }}</ref>
Ekitongole ekitaba bannamateeka mu ggwanga ekya "Uganda Law Society" ne bammemba abali ku ludda oluvuganya gavumenti baagenda mu kkooti okuwakanya ebbago lino, nga bagamba nti enteekateeka eyali eyitibwamu okulonda yali ekontana n'obuwaaliyo okuli : 1, 2, 8A, 44 (c), 79 ne 94 obwa ssemateeka wa Uganda kubanga omukubiriza wa Paalamenti [Kadaga] yaggawo okukubanganya ebirowoozo ku nnongoosereza eno ng'ababaka kikumi abiri mu bana (124) bokka ku babaka ebina ataano mu omu (451) nga be baakateesa ku bbago lino.<ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=http://observer.ug/news/headlines/56455-government-sued-over-age-limit-law.html |access-date=2022-11-20 |archive-date=2018-04-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180424202938/http://observer.ug/news/headlines/56455-government-sued-over-age-limit-law.html |url-status=dead }}</ref> Era baategeeza nti okukozesa eryanyi okuva eri amagye ne poliisi mu kaseera ng'okukubaganya ebirowoozo ku tteeka lino kugenda mu maaso kwali kutyobooa obuwaali okuli 208(2), 209 ne 259 n'obulala mu ssemateeka wa Uganda. Ensonga eyookusatu gye baaleeta yali egamba nti ebbago lino lyali lityoboola obuwayiro obulala mu ssemateeka obwekuusa ku kwongezaayo ebisanja<ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=http://observer.ug/news/headlines/56455-government-sued-over-age-limit-law.html |access-date=2022-11-20 |archive-date=2018-04-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180424202938/http://observer.ug/news/headlines/56455-government-sued-over-age-limit-law.html |url-status=dead }}</ref> wamu n'engeri okulonda gye kulina okukwatibwamu. Omubaka wa Paalamenti omu [Mbwaketamwa Gaffa] yawulirwa ng'agamba, “…Pulezidenri bw'aleeta ebbago, kiyinza okuba mu mateeka, naye tekijja kuba mu mateeka, era tugenda kukiwakanya.”<ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=http://observer.ug/news/headlines/56455-government-sued-over-age-limit-law.html |access-date=2022-11-20 |archive-date=2018-04-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180424202938/http://observer.ug/news/headlines/56455-government-sued-over-age-limit-law.html |url-status=dead }}</ref>
==== Abantu bye baayogera ku bbago eppya ====
[[File:President_Museveni_of_Uganda,_speaking_at_the_UK-Africa_Investment_Summit,_London,_20_January_2020_20200120134339_GMCB9543_(49415272631).jpg|left|thumb|Pulezidenti Museveni owa Uganda ng'ayogera mu lukungaana lwa UK-Africa Investment Summit mu London, Gatonnya 2020 ]]
Ebitongole ebikuumaddembe mu Uganda okuli poliisi, amagye ga mmiritale, n'ebirala, bikutte ekitono ennyo abantu ataano mu basatu (53) omuli n'akulira oludda oluvuganya gavumenti Kizza Besigye nga beekalakaasa nga bawakanya ebbago ly'okuggya ekkomo ku myaka omuntu kw'alina okwesimbira kubwapulezidenti.<ref>{{Cite web |title=Dozens of protestors arrested in Uganda |url=https://www.dw.com/en/ugandan-police-arrests-dozens-over-presidential-age-limit-protest/a-39767048 |access-date=2026-08-06 |website=dw.com |language=en}}</ref>
Ekibinja kya bannamateeka okuva mu kibiina ekiri mu buyinza ekya [[National Resistance Movement]] (NRM), nga tebeekutuddeemu baaleeta ekiteeso okuleeta ebbango ly'okukola ennongoosereza okuggya ekkomo ku myaka omuntu kw'alina okwesimbirawo ku bwapulezidenti okusobola okuwa Pulezidenti Yoweri Museveni aliko ekiseera kino okusobola okwesimbawo mu kisanja ekirala mu kalulu akanaabaawo mu mwaka gwa 2021.<ref>{{Cite web |title=Dozens of protestors arrested in Uganda |url=https://www.dw.com/en/ugandan-police-arrests-dozens-over-presidential-age-limit-protest/a-39767048 |access-date=2026-08-06 |website=dw.com |language=en}}</ref>
Okunoonyereza okwakolebwa ekitongole ky'obwannakyewa okumala emyezi esatu okuva mu mwezi Gwomwenda okutuuka mu Gwekkumi n'ogumu kwalaga nti abantu ebitundu kinaana mu bitaano ku buli kikumi (85) kw'abo abeebuuzibwako baawakanya okuggya ekkomo ku myaka gy'omuntu kw'alina okwesimbirawo ku bwapulezidenti ate nga abantu ebitundu kkumi na bitaano ku kikumi (15) obo baawagira ebbago lino ey'okukola ennongoosereza mu ssemateekaokusobola okuggya ekkomo ku myaka omuntu kw'alina okwesimbirawo ku bwapulezidenti.<ref>{{Cite web |title=Dozens of protestors arrested in Uganda |url=https://www.dw.com/en/ugandan-police-arrests-dozens-over-presidential-age-limit-protest/a-39767048 |access-date=2026-08-06 |website=dw.com |language=en}}</ref>
Ababaka ba Paalamenti ya Uganda mu bungi baakuba akalulu era ne bakkiriza okukola ennongoosereza mu ssemateeka okuggya ekkomo ku myaka omuntu kw'alina okwesimbirawo ku bwapulezidenti kubanga baali baagala Pulezidenti aliko Yoweri Museveni okwesimbawo ekisanja kye ekyomukaaga.<ref>https://www.independent.co.ug/ugandan-mps-voted-scrap-presidential-age-limit/</ref> Munnamateeka akola ku ddembe ly'obuntu Nicholas Opiyo yagambye nti okuggya ekkomo ku myaka omuntu kw'alina okwesimbirawo ku bwapulezidenti y'engeri esinga omugaso okukuuma olutindo wakati w'obwannakyemalira n'obukulembeze obugoberera enfuga y'amateeka mu Uganda.<ref>https://www.independent.co.ug/ugandan-mps-voted-scrap-presidential-age-limit/</ref>
=== Ekisanja ekyomukaaga (2021–) ===
Nga 16 Gatonnya 2021 akakiiko ky'ebyokulonda mu Uganda kaalangirira nti Pulezidenti Museveni awangudde ekisanja ekyomukaaga n'obululu ebitundu ataano mu munaana n'obutundutundu mukaaga ku buli kikumi (58.6%). Yaddirirwa [[Bobi Wine|Robert Kyagulanyi Ssentamu]], ng'ery'omulimu amanyikiddwa nga Bobi Wine, omukulembeze w'oludda oluvugabya omulala eyagaana okukkiriza ebyava mu kulonda ng'agamba nti okulonda kuno kwe kukyasinze okubaamu okucanga ebivudde mu kulonda mu byafaayo bya Uganda.<ref>https://www.aljazeera.com/news/2021/1/16/ugandas-museveni-declared-winner-of-presidential-election</ref> Ebitongole by'obwannakyewa n'abakugu mu nsonga za demokulasiya baakakasa nti okulonda tekwali kwa amazima na bwenkanya.<ref>https://www.aljazeera.com/news/2021/1/16/ugandas-museveni-declared-winner-of-presidential-election</ref> Akakiiko k'ebyokulonda kafulumya ebyava mu kulonda oluvannyuma ebyagambibwa kuba ebijungirire. Akakiiko k'ebyokulonda kaasuubiza okukolawo okunoonyereza naye okutaakolebwa. Wine yasibibwa mu maka ge nga 15 Gatonnya.<ref>https://www.aljazeera.com/news/2021/1/21/uganda-bobi-wine-files-detention-complaint-at-un</ref> Abantunuulizi b'ebyokulonda okwetooloola ensi yonna baasaba wabeerewo okunoonyereza ku kigambibwa nti okulonda kwalimu obutagoberera mateeka okwetooloola eggwanga lyonna, okuggyibwako kw'omutimbagano, okutyoboola eddembe ly'obuntu, era ne kugaana okukkirizibwa. Wine yateebwa nga 26 Gatonnya. Mu Gwekkumi gwa 2022 Museveni yeetondera Kenya ku lwa mutabani we, Muhoozi Kainerugaba eyateeka obubaka ku mukutu gwa tweter ng'agamba nti ayinza okuzingako Kenya mu wiiki bbiri.<ref>https://edition.cnn.com/2022/10/06/africa/museveni-kenya-invasion-apology-intl/index.html</ref>
== Obulamu bwe ng'omuntu ==
Museveni mukristaayo era mmemba w'ekkanisa y'Abakrisitaayo mu Uganda.
Mufumbo ne ne [[Janet Museveni|Janet Kataaha Museveni]], ''née'' Kainembabazi, gw'alinamu abaana ban:
* Gen. Muhoozi Kainerugaba – eyazalibwa mu 1974, Genero mu ggye lya Uganda People's Defence Forces (UPDF) <ref>https://www.youtube.com/watch?v=DzA5ORGITwc</ref> mu UPDF<ref>https://www.africa-confidential.com/article-preview/id/3263/Leaders_in_waiting</ref>
* Natasha Karugire – eyazaalibwa mu 1976, munnamisono era eyeebuuzibwako. Yafumbirwa Edwin Karugire. Omuwandiisi bwa Pulezidenti ow'enkalakkalira ku nsonga z'omu maka ge.<ref>https://web.archive.org/web/20100219075224/http://newvision.co.ug/D/8/217/392752/Diana_Museveni</ref>
* Patience Rwabwogo – yazaalibwa mu 1978, ppaasita w'ekkanisa ya Covenant Nations Church, Buziga, [[Kampala]]. – eyafumbirwa Odrek Rwabwogo.<ref>https://web.archive.org/web/20100225172952/http://newvision.co.ug/D/8/13/539065/Patience_Rwabogo_Church</ref>
* Diana Kamuntu – eyazaalibwa mu 1980, eyafumbirwa Geoffrey Kamuntu.<ref>https://web.archive.org/web/20100225173102/http://newvision.co.ug/D/9/40/393675/Diana_Museveni</ref>
== Ebitiibwa n'engule ==
=== Engule okuva ebweru w'eggwanga ===
* Cuba
** [[File:Order_of_Playa_Girón_(ribbon_bar).png|70x70px]] [[:en:Order_of_Playa_Girón|Order of Playa Girón]]<ref>http://www.granma.cu/granmad/2009/11/30/nacional/artic38.html</ref>
* Kenya
** [[File:Order_of_the_Golden_Heart_of_Kenya.svg|70x70px]] [[:en:Chief_of_the_Order_of_the_Golden_Heart_of_Kenya|Chief of the Order of the Golden Heart of Kenya]]<ref>{{Cite web |last=Okoth |first=Brian |title=Uhuru awards Koome, Mugenda, Kananu EGH honours; journalists get HSC |url=https://www.standardmedia.co.ke/national/article/2001432083/uhuru-awards-koome-mugenda-kananu-egh-honours-journalists-get-hsc |access-date=2026-08-06 |website=The Standard |language=en}}</ref>
* Serbia
** [[File:Orden_Republike_Srbije_2.gif|70x70px]] [[:en:Order_of_the_Republic_of_Serbia|Order of the Republic of Serbia]], Second Class
* South Africa
** [[File:Ord.GoodHope-ribbon.gif|70x70px]] Grand Cross of the [[:en:Order_of_Good_Hope|Order of Good Hop]]<nowiki/>e<ref>{{Cite web |title=About Government - National Orders |url=http://www.info.gov.za/aboutgovt/orders/recipients/1997.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20121015131848/http://www.info.gov.za/aboutgovt/orders/recipients/1997.htm |archive-date=2012-10-15 |access-date=2026-08-06 |website=www.info.gov.za}}</ref>
=== Diguli z'azze efuna naye nga tazisomye ===
{| class="wikitable"
!Ssettendekero
!Eggwanga
!Ebitiibwa
! style="width:60px;" |Omwaka
|-
|Humphrey School of Public Affairs
|United States
|Doctor of Laws
| style="text-align:center;" |1994
|-
|Mbarara University of Science and Technology
|Uganda
|Doctor of Laws
| style="text-align:center;" |2003
|-
|Latin University of Theology
|United States
|Doctor of Divinity
| style="text-align:center;" |2007
|-
|Fatih University
|Turkey
|Honorary degree
| style="text-align:center;" |2010
|-
|[[Makerere y'akubiri ku ssemazinga|Makerere University]]
|Uganda
|Doctor of Laws
| style="text-align:center;" |2010
|-
|University of Dar es Salaam
|Tanzania
|Doctor of Literature
| style="text-align:center;" |2015
|}
== Labe ne ==
* Political parties of Uganda
* Politics of Uganda
* Tokyo International Conference on African Development
* History of Uganda (1979–present)
* Uganda Salvation Front
* Henry Tumukunde
== Ebijuliziddwa ==
<references responsive="0"></references>
== Okwongera okusoma ==
=== Ebitabo ===
* Media related to Yoweri Museveni at Wikimedia Commons
* Quotations related to Yoweri Museveni at Wikiquote
* Official website
* State House Official Website
{{s-start}}
{{s-off}}
{{s-bef|before=[[Tito Okello]]}}
{{s-ttl|title=[[President of Uganda]]|years=1986–present}}
{{s-inc}}
|-
{{s-dip}}
{{s-bef|before=[[Lawrence Gonzi]]}}
{{s-ttl|title=[[Commonwealth Chairperson-in-Office|Chairperson of the Commonwealth of Nations]]|years=2007–2009}}
{{s-aft|after=[[Patrick Manning]]}}
{{s-end}}{{UgandaPresidents}}
[[Category:Bannabyabufuzi]]
[[Category:Bannabyabufuzi mu Uganda]]
bf5biecx54i9hjb007139pmesdrh4je
Buddu
0
7808
68939
63310
2026-08-18T16:47:21Z
NKINZIK MARIE
7432
corrected grammar and punctuations and spellings
68939
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Buddu''' limu ku masaza Ekkuminoomunaana(18) agakola Obwakabaka bwa [[Buganda]] obusangibwa mu masekkati g'eggwanga [[Uganda]]. Omwami afuga essaza lino kulwa Kabaka wa Buganda aweebwa ekitiibwa ekya ''''Pookino'''<nowiki/>'. Embuga enkulu ey'essaza Buddu esangibwa mu kibuga Masaka mu kifo ewayitibwa ku saza era weewali n'ennyumba '''Buddukiro''' nga eno y'ennyumba entongole ey'omwami w'essaza Buddu.<ref>https://www.bugandauk.com/en/news/buganda-news/katikkiro-mayiga-officially-opens-buddukiro-house-in-buddu-county</ref>
== Werisangibwa ==
Essaza Buddu lisangibwa kumpi n'ennyanja [[Nnalubaale]] mu masekkati ga Uganda. Lino lisalagana ensalo n'amasaza ga Buganda amalala okuli [[:en:Ssese_Islands|Ssese]], [[:en:Kooki|Kooki]], Kabula, [[:en:Mawogola_County|Mawogola]], Gomba, Mawokota, ne Butambala. Mu mwaka gwa 2010 mu ngabanya y'ebifo by'obukulembeze egobererwa gavumenti ya Uganda ey'awakati yawawulamu Buddu era erimu disitulikiti nnya n'ekibuga kimu era z'ezino, mu mwaka gwa 2010, [[:en:Bukomansimbi_District|Bukomansimbi]], [[:en:Kalungu_District|Kalungu]], [[:en:Lwengo_District|Lwengo]] , [[:en:Kyotera_District|Kyotera]] [[:en:Masaka_District|Masaka disitulikiti]], kwossa n'ekibuga [[Masaka]].
== Engeri gye ly'egatta ku Buganda ==
Buddu yadde nga ebadde kitundu kya Buganda okuviira ddala mu kyasa eky'ekkuminoomunaana, ssi limu ku masaza asatu (3) okwazimbirwa Obwakabaka bwa Buganda.<ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=https://buganda.or.ug/amasaza/ |access-date=2024-12-06 |archive-date=2024-10-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241010024214/https://buganda.or.ug/amasaza/ |url-status=dead }}</ref> Essaza lino lyagattibwa ku Buganda oluvanyuma lwamaje ga Buganda okulwanagana naago ag'Obukama bwa [[:en:Bunyoro|Bunyoro]] era Buganda neemegga Bunyoro eyali nannyini kitundu kino. Bino byaliwo mu biseera Kabaka [[:en:Jjunju_of_Buganda|Jjunju]] weyafugira Buganda (1780 - 1797).<ref>http://umhslubaga.ac.ug/wp-content/uploads/2020/04/S2-History-East-Africa-Vol.-2.pdf</ref> Bannabyafaayo abawerako bagamba nti Buddu ly'essaza eryasembayo okuwambibwa Buganda ngeyita mu lutaabalo nga abazungu abafuzi bamatwale tebannajja kutwala buyinza kufuga Buganda n'ebitundu ebiriraanyewo oluvannyuma byebagatta okukola ensi Uganda mu mwaka 1894 ate oluvannyuma neweebwa obwetwaaze mu mwaka 1962.<ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=https://issuu.com/landmarkmagazine256/docs/the_pearl_of_africa_web/s/13491300 |access-date=2024-12-06 |archive-date=2024-12-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241213234513/https://issuu.com/landmarkmagazine256/docs/the_pearl_of_africa_web/s/13491300 |url-status=dead }}</ref><ref>https://www.africa.upenn.edu/NEH/uhistory.htm</ref><ref>https://www.gou.go.ug/about-uganda/uganda-glance/history</ref> Omwaka gwa 1892 wegwatuukira Buddu ly'essaza mu bwakabaka bwa Buganda eryali likira ku masaza amalala mu byenkulaakulana.
== Ebyenkizo ku ssaza Buddu ==
[[File:Grasshoppers is food in Uganda.jpg|left|thumb|211x211px|Enseenene kimu ku bintu ebyettunzi ebiva e Buddu]]
Buddu ssaza lya Buganda erimanyiddwa ennyo olw'ebyobulimi naddala obwekirime ky'emwanyi kwossa namatooke. Buddu naddala ekitundu Masaka kimanyiddwa nnyo olw'okugwamu enseenene eziribwa banna Uganda mu mwezi gwokutaano n'ogwekuminogumu.Tiimu y'omupiira eyesaza Buddu nayo emanyiddwa nnyo mu mpaka [[Omupiira ogw'ebigere|z'omupiira]] ogwamasaza ga Buganda era yakawangula empaka zino emirundi 3.<ref>https://www-monitor-co-ug.webpkgcache.com/doc/-/s/www.monitor.co.ug/uganda/sports/soccer/buddu-win-third-masaza-cup-title-4811024</ref> Buddu era erimu ebifo ebyebyafaayo kwossa n'ebyobulambuzi ebiwera nga mu bino mulimu;
* Ekigo ky'obukatuliki ekyasooka mu Uganda e [[Villa Maria, Yuganda|Villa Maria]] mu kibuga Masaka.
* Olubiri lwa Kabaka e Nkoni
* Ekijjukizo ky'ekitta bantu ekyali e Rwanda mu 1994 ekisangibwa e Lambu.<ref>https://nilepost.co.ug/tutsi/194564/kwibuka-30-rwandans-in-uganda-set-for-series-of-genocide-memorial-activities</ref>
* Essomero [[:en:St._Henry's_College_Kitovu|St Henry's college Kitovu]].<ref>https://www.sthenryskitovu.ac.ug/</ref>
* [[:en:Lake_Nabugabo|Ennyanja Nabugabo]]
[[File:FruitColors.jpg|thumb|260x260px|Emwanyi kimu kubirime ebirimibwa e Buddu]]
== Abantu abamanyifu abava e Buddu ==
* [[Charles Peter Mayiga]] - Katikkiro wa Buganda
* [[Ow'ekitiibwa Edward Kiwanuka Ssekandi|Edward Kiwanuka Ssekandi]] - Yaliko Sipiika wa Paalamenti, Omumyuuka wa [[Yoweri Museveni|Pulezidenti]]
* [[:en:Mathias_Mpuuga|Mathias Mpuuga Nsamba]] - Yaliko Akulira oludda oluvuganya gavumenti
* [[:en:Jehoash_Mayanja_Nkangi|Joash Mayanja Nkangi]] - Yaliko Katikkiro, minisita wa Uganda Ow'ebyensimbi
* [[Vincent Ssempijja]] - Yali minisita mu gavumenti ya Uganda.
* [[:en:Chosen_Becky|Chosen Becky]] - Muyimbi
== Enzikiriza y'Obukatoliki ==
Amangu ddala ng'olutalo luwedde mu 1892, omuminsani omu ku ludda lw'abakatuliki amanyiddwa nga Henri Streicher yatandikawo ekitebe ky'e [[Villa Maria, Yuganda|Villa Maria]] mu Buddu okusobola okubunyisa enzikiriza y'ekikatoliki.[4]
Ku nkomerero y'Ogwokutaano 1892 [[:en:Antonin_Guillermain|Antonin Guillermain]] n'abaminsani abalala babiri baatandikawo ekitebe ekirala ekimanyiddwa nga Notre-Dame de l'Equateur mu Buddu, ekitunuuliraganye n'ekizinga [[:en:Ssese_Islands|Ssese]] mu bukiikakkono bw'ennyanja [[Nnalubaale|Nalubaale]].[8]
Mu mwezi Gwokubiri 1897, Streicher yafuulibwa [[:en:Vicar#:~:text=A%20vicar%20(%2F%CB%88v%C9%AA,%2C%20similarly%20meaning%20%22deputy%22.|vviika]] w'omu bukiikakkono bw'e Nyanza (Vicar Apostolic of [[:en:Apostolic_Vicariate_of_Northern_Victoria_Nyanza|Northern Victoria Nyanza)]].[9]
Ekitebe kye ekikulu yakissa e Villa Maria.[4]
Abakungu bonna abaali bakyuse ne badda mu bukatuliki badda mu Buddu, olwo Streicher n'aba nga ye mukulembeze eyali abatwala.
Ekyambalo kya Streicher kyaliko amabala agafaanana n'ago agabeera ku kyambalo ky'abaana b'eŋŋoma.
Abakungu baaweerezanga abaana baabwe ne baweereza ng'abambowa mu kkooti ye.[4]
Mu 1902, [[:en:Missionary_Sisters_of_Our_Lady_of_Africa|ekibiina ky'abasiisita]] kyatandika omulimu gwakyo mu Buddu. Omwaka gwa 1907 gugenda okutuuka ng'abawala 140 bamaze okukyusibwa era ng'abamu baagala na kufuuka banaani.
Ekigo kyazimbibwa mu mwaka gwa 1908 ate mu 1910 ne tufuna abakazi abasatu abaasooka okufuuka abanaani.
Omwaka gwa 1926 gugenda okutuuka ng'ekigo ekyo (ekyalina ekitebe ekikulu mu Buddu) kikuleberwa munnayuganda, Mama Cecilia Nalube (Mother Ursula.) era nga ye munnayuganda eyasookera ddala okufuna ekifo ekyo [10]
Buddu yafuuka entabiro y'obukatuliki mu Africa.
Ssaabasumba omuddugavu eyasookera ddala era eyatikkirwa mu 1939, yali w'e Buddu.[11]
== Ebijuliziddwa ==
{{Reflist}}
[[Category:Amasaza ga Buganda]]
pejzqtbbuflol4cxvhfqkhcf9wwe52m
68940
68939
2026-08-18T16:50:41Z
NKINZIK MARIE
7432
corrected grammar and punctuations
68940
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Buddu''' limu ku masaza Ekkuminoomunaana(18) agakola Obwakabaka bwa [[Buganda]] obusangibwa mu masekkati g'eggwanga [[Uganda]]. Omwami afuga essaza lino kulwa Kabaka wa Buganda aweebwa ekitiibwa ekya ''''Pookino'''<nowiki/>'. Embuga enkulu ey'essaza Buddu esangibwa mu kibuga Masaka mu kifo ewayitibwa ku saza era weewali n'ennyumba '''Buddukiro''' nga eno y'ennyumba entongole ey'omwami w'essaza Buddu.<ref>https://www.bugandauk.com/en/news/buganda-news/katikkiro-mayiga-officially-opens-buddukiro-house-in-buddu-county</ref>
== Werisangibwa ==
Essaza Buddu lisangibwa kumpi n'ennyanja [[Nnalubaale]] mu masekkati ga Uganda. Lino lisalagana ensalo n'amasaza ga Buganda amalala okuli [[:en:Ssese_Islands|Ssese]], [[:en:Kooki|Kooki]], Kabula, [[:en:Mawogola_County|Mawogola]], Gomba, Mawokota, ne Butambala. Mu mwaka gwa 2010 mu ngabanya y'ebifo by'obukulembeze egobererwa gavumenti ya Uganda ey'awakati yawawulamu Buddu era erimu disitulikiti nnya n'ekibuga kimu era z'ezino, mu mwaka gwa 2010, [[:en:Bukomansimbi_District|Bukomansimbi]], [[:en:Kalungu_District|Kalungu]], [[:en:Lwengo_District|Lwengo]] , [[:en:Kyotera_District|Kyotera]] [[:en:Masaka_District|Masaka disitulikiti]], kwossa n'ekibuga [[Masaka]].
== Engeri gye ly'egatta ku Buganda ==
Buddu yadde nga ebadde kitundu kya Buganda okuviira ddala mu kyasa eky'ekkuminoomunaana, ssi limu ku masaza asatu (3) okwazimbirwa Obwakabaka bwa Buganda.<ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=https://buganda.or.ug/amasaza/ |access-date=2024-12-06 |archive-date=2024-10-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241010024214/https://buganda.or.ug/amasaza/ |url-status=dead }}</ref> Essaza lino lyagattibwa ku Buganda oluvanyuma lwamaje ga Buganda okulwanagana naago ag'Obukama bwa [[:en:Bunyoro|Bunyoro]] era Buganda neemegga Bunyoro eyali nannyini kitundu kino. Bino byaliwo mu biseera Kabaka [[:en:Jjunju_of_Buganda|Jjunju]] weyafugira Buganda (1780 - 1797).<ref>http://umhslubaga.ac.ug/wp-content/uploads/2020/04/S2-History-East-Africa-Vol.-2.pdf</ref> Bannabyafaayo abawerako bagamba nti Buddu ly'essaza eryasembayo okuwambibwa Buganda ngeyita mu lutaabalo nga abazungu abafuzi bamatwale tebannajja kutwala buyinza kufuga Buganda n'ebitundu ebiriraanyewo oluvannyuma byebagatta okukola ensi Uganda mu mwaka 1894 ate oluvannyuma neweebwa obwetwaaze mu mwaka 1962.<ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=https://issuu.com/landmarkmagazine256/docs/the_pearl_of_africa_web/s/13491300 |access-date=2024-12-06 |archive-date=2024-12-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241213234513/https://issuu.com/landmarkmagazine256/docs/the_pearl_of_africa_web/s/13491300 |url-status=dead }}</ref><ref>https://www.africa.upenn.edu/NEH/uhistory.htm</ref><ref>https://www.gou.go.ug/about-uganda/uganda-glance/history</ref> Omwaka gwa 1892 wegwatuukira Buddu ly'essaza mu bwakabaka bwa Buganda eryali likira ku masaza amalala mu byenkulaakulana.
== Ebyenkizo ku ssaza Buddu ==
[[File:Grasshoppers is food in Uganda.jpg|left|thumb|211x211px|Enseenene kimu ku bintu ebyettunzi ebiva e Buddu]]
Buddu ssaza lya Buganda erimanyiddwa ennyo olw'ebyobulimi naddala obwekirime ky'emwanyi kwossa namatooke. Buddu naddala ekitundu Masaka kimanyiddwa nnyo olw'okugwamu enseenene eziribwa banna Uganda mu mwezi gwokutaano n'ogwekuminogumu.Tiimu y'omupiira eyesaza Buddu nayo emanyiddwa nnyo mu mpaka [[Omupiira ogw'ebigere|z'omupiira]] ogwamasaza ga Buganda era yakawangula empaka zino emirundi 3.<ref>https://www-monitor-co-ug.webpkgcache.com/doc/-/s/www.monitor.co.ug/uganda/sports/soccer/buddu-win-third-masaza-cup-title-4811024</ref> Buddu era erimu ebifo ebyebyafaayo kwossa n'ebyobulambuzi ebiwera nga mu bino mulimu;
* Ekigo ky'obukatuliki ekyasooka mu Uganda e [[Villa Maria, Yuganda|Villa Maria]] mu kibuga Masaka.
* Olubiri lwa Kabaka e Nkoni
* Ekijjukizo ky'ekitta bantu ekyali e Rwanda mu 1994 ekisangibwa e Lambu.<ref>https://nilepost.co.ug/tutsi/194564/kwibuka-30-rwandans-in-uganda-set-for-series-of-genocide-memorial-activities</ref>
* Essomero [[:en:St._Henry's_College_Kitovu|St Henry's college Kitovu]].<ref>https://www.sthenryskitovu.ac.ug/</ref>
* [[:en:Lake_Nabugabo|Ennyanja Nabugabo]]
[[File:FruitColors.jpg|thumb|260x260px|Emwanyi kimu kubirime ebirimibwa e Buddu]]
== Abantu abamanyifu abava e Buddu ==
* [[Charles Peter Mayiga]] - Katikkiro wa Buganda
* [[Ow'ekitiibwa Edward Kiwanuka Ssekandi|Edward Kiwanuka Ssekandi]] - Yaliko Sipiika wa Paalamenti, Omumyuuka wa [[Yoweri Museveni|Pulezidenti]]
* [[:en:Mathias_Mpuuga|Mathias Mpuuga Nsamba]] - Yaliko Akulira oludda oluvuganya gavumenti
* [[:en:Jehoash_Mayanja_Nkangi|Joash Mayanja Nkangi]] - Yaliko Katikkiro, minisita wa Uganda Ow'ebyensimbi
* [[Vincent Ssempijja]] - Yali minisita mu gavumenti ya Uganda.
* [[:en:Chosen_Becky|Chosen Becky]] - Muyimbi
== Enzikiriza y'Obukatoliki ==
Amangu ddala ng'olutalo luwedde mu 1892, omuminsani omu ku ludda lw'abakatuliki amanyiddwa nga Henri Streicher yatandikawo ekitebe ky'e [[Villa Maria, Yuganda|Villa Maria]] mu Buddu okusobola okubunyisa enzikiriza y'ekikatoliki.[4]
Ku nkomerero y'Ogwokutaano 1892 [[:en:Antonin_Guillermain|Antonin Guillermain]] n'abaminsani abalala babiri baatandikawo ekitebe ekirala ekimanyiddwa nga Notre-Dame de l'Equateur mu Buddu, ekitunuuliraganye n'ekizinga [[:en:Ssese_Islands|Ssese]] mu bukiikakkono bw'ennyanja [[Nnalubaale|Nalubaale]].[8] Mu mwezi Gwokubiri 1897, Streicher yafuulibwa [[:en:Vicar#:~:text=A%20vicar%20(%2F%CB%88v%C9%AA,%2C%20similarly%20meaning%20%22deputy%22.|vviika]] w'omu bukiikakkono bw'e Nyanza (Vicar Apostolic of [[:en:Apostolic_Vicariate_of_Northern_Victoria_Nyanza|Northern Victoria Nyanza)]].[9]
Ekitebe kye ekikulu yakissa e Villa Maria.[4]
Abakungu bonna abaali bakyuse ne badda mu bukatuliki badda mu Buddu, olwo Streicher n'aba nga ye mukulembeze eyali abatwala.
Ekyambalo kya Streicher kyaliko amabala agafaanana n'ago agabeera ku kyambalo ky'abaana b'eŋŋoma.
Abakungu baaweerezanga abaana baabwe ne baweereza ng'abambowa mu kkooti ye.[4]
Mu 1902, [[ekibiina ky'ababiikira]] ky'atandika omulimu gwakyo mu Buddu. Omwaka gwa 1907 gugenda okutuuka ng'abawala 140 bamaze okukyusibwa era ng'abamu baagala na kufuuka babiikira. Ekigo kyazimbibwa mu mwaka gwa 1908 ate mu 1910 ne tufuna abakazi abasatu abaasooka okufuuka abanaani. Omwaka gwa 1926 gugenda okutuuka ng'ekigo ekyo (ekyalina ekitebe ekikulu mu Buddu) kikuleberwa munnayuganda, Mama Cecilia Nalube (Mother Ursula.) era nga ye munnayuganda eyasookera ddala okufuna ekifo ekyo [10] Buddu yafuuka entabiro y'obukatuliki mu Africa.
Ssaabasumba omuddugavu eyasookera ddala era eyatikkirwa mu 1939, yali w'e Buddu.[11]
== Ebijuliziddwa ==
{{Reflist}}
[[Category:Amasaza ga Buganda]]
hqav2zrk2iwb184bc1alhkuyccg0ydz
68941
68940
2026-08-18T17:00:24Z
NKINZIK MARIE
7432
de-wikilinked and wikilinked
68941
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Buddu''' limu ku masaza Ekkuminoomunaana(18) agakola Obwakabaka bwa [[Buganda]] obusangibwa mu masekkati g'eggwanga [[Uganda]]. Omwami afuga essaza lino kulwa Kabaka wa Buganda aweebwa ekitiibwa ekya ''''Pookino'''<nowiki/>'. Embuga enkulu ey'essaza Buddu esangibwa mu kibuga Masaka mu kifo ewayitibwa ku saza era weewali n'ennyumba '''Buddukiro''' nga eno y'ennyumba entongole ey'omwami w'essaza Buddu.<ref>https://www.bugandauk.com/en/news/buganda-news/katikkiro-mayiga-officially-opens-buddukiro-house-in-buddu-county</ref>
== Werisangibwa ==
Essaza Buddu lisangibwa kumpi n'ennyanja [[Nnalubaale]] mu masekkati ga Uganda. Lino lisalagana ensalo n'amasaza ga Buganda amalala okuli [[:en:Ssese_Islands|Ssese]], [[:en:Kooki|Kooki]], Kabula, [[:en:Mawogola_County|Mawogola]], Gomba, Mawokota, ne Butambala. Mu mwaka gwa 2010 mu ngabanya y'ebifo by'obukulembeze egobererwa gavumenti ya Uganda ey'awakati yawawulamu Buddu era erimu disitulikiti nnya n'ekibuga kimu era z'ezino, mu mwaka gwa 2010, [[:en:Bukomansimbi_District|Bukomansimbi]], [[:en:Kalungu_District|Kalungu]], [[:en:Lwengo_District|Lwengo]] , [[:en:Kyotera_District|Kyotera]] [[:en:Masaka_District|Masaka disitulikiti]], kwossa n'ekibuga [[Masaka]].
== Engeri gye ly'egatta ku Buganda ==
Buddu yadde nga ebadde kitundu kya Buganda okuviira ddala mu kyasa eky'ekkuminoomunaana, ssi limu ku masaza asatu (3) okwazimbirwa Obwakabaka bwa Buganda.<ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=https://buganda.or.ug/amasaza/ |access-date=2024-12-06 |archive-date=2024-10-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241010024214/https://buganda.or.ug/amasaza/ |url-status=dead }}</ref> Essaza lino lyagattibwa ku Buganda oluvanyuma lwamaje ga Buganda okulwanagana naago ag'Obukama bwa [[:en:Bunyoro|Bunyoro]] era Buganda neemegga Bunyoro eyali nannyini kitundu kino. Bino byaliwo mu biseera Kabaka [[:en:Jjunju_of_Buganda|Jjunju]] weyafugira Buganda (1780 - 1797).<ref>http://umhslubaga.ac.ug/wp-content/uploads/2020/04/S2-History-East-Africa-Vol.-2.pdf</ref> Bannabyafaayo abawerako bagamba nti Buddu ly'essaza eryasembayo okuwambibwa Buganda ngeyita mu lutaabalo nga abazungu abafuzi bamatwale tebannajja kutwala buyinza kufuga Buganda n'ebitundu ebiriraanyewo oluvannyuma byebagatta okukola ensi Uganda mu mwaka 1894 ate oluvannyuma neweebwa obwetwaaze mu mwaka 1962.<ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=https://issuu.com/landmarkmagazine256/docs/the_pearl_of_africa_web/s/13491300 |access-date=2024-12-06 |archive-date=2024-12-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241213234513/https://issuu.com/landmarkmagazine256/docs/the_pearl_of_africa_web/s/13491300 |url-status=dead }}</ref><ref>https://www.africa.upenn.edu/NEH/uhistory.htm</ref><ref>https://www.gou.go.ug/about-uganda/uganda-glance/history</ref> Omwaka gwa 1892 wegwatuukira Buddu ly'essaza mu bwakabaka bwa Buganda eryali likira ku masaza amalala mu byenkulaakulana.
== Ebyenkizo ku ssaza Buddu ==
[[File:Grasshoppers is food in Uganda.jpg|left|thumb|211x211px|Enseenene kimu ku bintu ebyettunzi ebiva e Buddu]]
Buddu ssaza lya Buganda erimanyiddwa ennyo olw'ebyobulimi naddala obwekirime ky'emwanyi kwossa namatooke. Buddu naddala ekitundu Masaka kimanyiddwa nnyo olw'okugwamu enseenene eziribwa banna Uganda mu mwezi gwokutaano n'ogwekuminogumu.Tiimu y'omupiira eyesaza Buddu nayo emanyiddwa nnyo mu mpaka [[Omupiira ogw'ebigere|z'omupiira]] ogwamasaza ga Buganda era yakawangula empaka zino emirundi 3.<ref>https://www-monitor-co-ug.webpkgcache.com/doc/-/s/www.monitor.co.ug/uganda/sports/soccer/buddu-win-third-masaza-cup-title-4811024</ref> Buddu era erimu ebifo ebyebyafaayo kwossa n'ebyobulambuzi ebiwera nga mu bino mulimu;
* Ekigo ky'obukatuliki ekyasooka mu Uganda e [[Villa Maria, Yuganda|Villa Maria]] mu kibuga Masaka.
* Olubiri lwa Kabaka e Nkoni
* Ekijjukizo ky'ekitta bantu ekyali e Rwanda mu 1994 ekisangibwa e Lambu.<ref>https://nilepost.co.ug/tutsi/194564/kwibuka-30-rwandans-in-uganda-set-for-series-of-genocide-memorial-activities</ref>
* Essomero [[St Henry's college Kitovu]].<ref>https://www.sthenryskitovu.ac.ug/</ref>
* [[Ennyanja Nabugabo]]
[[File:FruitColors.jpg|thumb|260x260px|Emwanyi kimu kubirime ebirimibwa e Buddu]]
== Abantu abamanyifu abava e Buddu ==
* [[Charles Peter Mayiga]] - Katikkiro wa Buganda
* [[Ow'ekitiibwa Edward Kiwanuka Ssekandi|Edward Kiwanuka Ssekandi]] - Yaliko Sipiika wa Paalamenti, Omumyuuka wa [[Yoweri Museveni|Pulezidenti]]
* [[Mathias Mpuuga Nsamba]] - Yaliko Akulira oludda oluvuganya gavumenti
* [[Jowaash Mayanja Nkangi|Joash Mayanja Nkangi]] - Yaliko Katikkiro, minisita wa Uganda Ow'ebyensimbi
* [[Vincent Ssempijja]] - Yali minisita mu gavumenti ya Uganda.
* [[Chosen Becky]] - Muyimbi
== Enzikiriza y'Obukatoliki ==
Amangu ddala ng'olutalo luwedde mu 1892, omuminsani omu ku ludda lw'abakatuliki amanyiddwa nga Henri Streicher yatandikawo ekitebe ky'e [[Villa Maria, Yuganda|Villa Maria]] mu Buddu okusobola okubunyisa enzikiriza y'ekikatoliki.[4]
Ku nkomerero y'Ogwokutaano 1892 [[Antonin Guillermain]] n'abaminsani abalala babiri baatandikawo ekitebe ekirala ekimanyiddwa nga Notre-Dame de l'Equateur mu Buddu, ekitunuuliraganye n'ekizinga [[:en:Ssese_Islands|Ssese]] mu bukiikakkono bw'ennyanja [[Nnalubaale|Nalubaale]].[8] Mu mwezi Gwokubiri 1897, Streicher yafuulibwa [[:en:Vicar#:~:text=A%20vicar%20(%2F%CB%88v%C9%AA,%2C%20similarly%20meaning%20%22deputy%22.|vviika]] w'omu bukiikakkono bw'e Nyanza (Vicar Apostolic of [[Northern Victoria Nyanza)]].[9]
Ekitebe kye ekikulu yakissa e Villa Maria.[4]
Abakungu bonna abaali bakyuse ne badda mu bukatuliki badda mu Buddu, olwo Streicher n'aba nga ye mukulembeze eyali abatwala.
Ekyambalo kya Streicher kyaliko amabala agafaanana n'ago agabeera ku kyambalo ky'abaana b'eŋŋoma.
Abakungu baaweerezanga abaana baabwe ne baweereza ng'abambowa mu kkooti ye.[4]
Mu 1902, [[ekibiina ky'ababiikira]] ky'atandika omulimu gwakyo mu Buddu. Omwaka gwa 1907 gugenda okutuuka ng'abawala 140 bamaze okukyusibwa era ng'abamu baagala na kufuuka babiikira. Ekigo kyazimbibwa mu mwaka gwa 1908 ate mu 1910 ne tufuna abakazi abasatu abaasooka okufuuka abanaani. Omwaka gwa 1926 gugenda okutuuka ng'ekigo ekyo (ekyalina ekitebe ekikulu mu Buddu) kikuleberwa munnayuganda, Mama Cecilia Nalube (Mother Ursula.) era nga ye munnayuganda eyasookera ddala okufuna ekifo ekyo [10] Buddu yafuuka entabiro y'obukatuliki mu Africa.
Ssaabasumba omuddugavu eyasookera ddala era eyatikkirwa mu 1939, yali w'e Buddu.[11]
== Ebijuliziddwa ==
{{Reflist}}
[[Category:Amasaza ga Buganda]]
3evz9ndg39620mrm782mj2u9qic8ise
68942
68941
2026-08-18T17:17:20Z
NKINZIK MARIE
7432
corrected grammar and punctuations and spellings and de-wikilinked
68942
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Buddu''' limu ku masaza Ekkuminoomunaana(18) agakola Obwakabaka bwa [[Buganda]] obusangibwa mu masekkati g'eggwanga [[Uganda]]. Omwami afuga essaza lino kulwa Kabaka wa Buganda aweebwa ekitiibwa ekya ''''Pookino'''<nowiki/>'. Embuga enkulu ey'essaza Buddu esangibwa mu kibuga Masaka mu kifo ewayitibwa ku saza era weewali n'ennyumba '''Buddukiro''' nga eno y'ennyumba entongole ey'omwami w'essaza Buddu.<ref>https://www.bugandauk.com/en/news/buganda-news/katikkiro-mayiga-officially-opens-buddukiro-house-in-buddu-county</ref>
== Werisangibwa ==
Essaza Buddu lisangibwa kumpi n'ennyanja [[Nnalubaale]] mu masekkati ga Uganda. Lino lisalagana ensalo n'amasaza ga Buganda amalala okuli [[Ssese]], [[Kooki]], Kabula, [[Mawogola]], Gomba, Mawokota, ne Butambala. Mu mwaka gwa 2010 mu ngabanya y'ebifo by'obukulembeze egobererwa gavumenti ya Uganda ey'awakati yawawulamu Buddu era erimu disitulikiti nnya n'ekibuga kimu era z'ezino, mu mwaka gwa 2010, [[Bukomansimbi (disitulikit)|Bukomansimbi]], [[Kalungu (disitulikit)|Kalungu]], [[Lwengo (disitulikit)|Lwengo]] , [[Kyotera]] [[Masaka (disitulikit)|Masaka disitulikiti]], kwossa n'ekibuga [[Masaka]].
== Engeri gye ly'egatta ku Buganda ==
Buddu yadde nga ebadde kitundu kya Buganda okuviira ddala mu kyasa eky'ekkuminoomunaana, ssi limu ku masaza asatu (3) okwazimbirwa Obwakabaka bwa Buganda.<ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=https://buganda.or.ug/amasaza/ |access-date=2024-12-06 |archive-date=2024-10-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241010024214/https://buganda.or.ug/amasaza/ |url-status=dead }}</ref> Essaza lino lyagattibwa ku Buganda oluvanyuma lwamaje ga Buganda okulwanagana naago ag'Obukama bwa [[Bunyoro]] era Buganda neemegga Bunyoro eyali nannyini kitundu kino. Bino byaliwo mu biseera Kabaka [[:en:Jjunju_of_Buganda|Jjunju]] weyafugira Buganda (1780 - 1797).<ref>http://umhslubaga.ac.ug/wp-content/uploads/2020/04/S2-History-East-Africa-Vol.-2.pdf</ref> Bannabyafaayo abawerako bagamba nti Buddu ly'essaza eryasembayo okuwambibwa Buganda ngeyita mu lutaabalo nga abazungu abafuzi bamatwale tebannajja kutwala buyinza kufuga Buganda n'ebitundu ebiriraanyewo oluvannyuma byebagatta okukola ensi Uganda mu mwaka 1894 ate oluvannyuma neweebwa obwetwaaze mu mwaka 1962.<ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=https://issuu.com/landmarkmagazine256/docs/the_pearl_of_africa_web/s/13491300 |access-date=2024-12-06 |archive-date=2024-12-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241213234513/https://issuu.com/landmarkmagazine256/docs/the_pearl_of_africa_web/s/13491300 |url-status=dead }}</ref><ref>https://www.africa.upenn.edu/NEH/uhistory.htm</ref><ref>https://www.gou.go.ug/about-uganda/uganda-glance/history</ref> Omwaka gwa 1892 wegwatuukira Buddu ly'essaza mu bwakabaka bwa Buganda eryali likira ku masaza amalala mu byenkulaakulana.
== Ebyenkizo ku ssaza Buddu ==
[[File:Grasshoppers is food in Uganda.jpg|left|thumb|211x211px|Enseenene kimu ku bintu ebyettunzi ebiva e Buddu]]
Buddu ssaza lya Buganda erimanyiddwa ennyo olw'ebyobulimi naddala obwekirime ky'emwanyi kwossa namatooke. Buddu naddala ekitundu Masaka kimanyiddwa nnyo olw'okugwamu enseenene eziribwa banna Uganda mu mwezi gwokutaano n'ogwekuminogumu.Tiimu y'omupiira eyesaza Buddu nayo emanyiddwa nnyo mu mpaka [[Omupiira ogw'ebigere|z'omupiira]] ogwamasaza ga Buganda era yakawangula empaka zino emirundi 3.<ref>https://www-monitor-co-ug.webpkgcache.com/doc/-/s/www.monitor.co.ug/uganda/sports/soccer/buddu-win-third-masaza-cup-title-4811024</ref> Buddu era erimu ebifo ebyebyafaayo kwossa n'ebyobulambuzi ebiwera nga mu bino mulimu;
* Ekigo ky'obukatuliki ekyasooka mu Uganda e [[Villa Maria, Yuganda|Villa Maria]] mu kibuga Masaka.
* Olubiri lwa Kabaka e Nkoni
* Ekijjukizo ky'ekitta bantu ekyali e Rwanda mu 1994 ekisangibwa e Lambu.<ref>https://nilepost.co.ug/tutsi/194564/kwibuka-30-rwandans-in-uganda-set-for-series-of-genocide-memorial-activities</ref>
* Essomero [[St Henry's college Kitovu]].<ref>https://www.sthenryskitovu.ac.ug/</ref>
* [[Ennyanja Nabugabo]]
[[File:FruitColors.jpg|thumb|260x260px|Emwanyi kimu kubirime ebirimibwa e Buddu]]
== Abantu abamanyifu abava e Buddu ==
* [[Charles Peter Mayiga]] - Katikkiro wa Buganda
* [[Ow'ekitiibwa Edward Kiwanuka Ssekandi|Edward Kiwanuka Ssekandi]] - Yaliko Sipiika wa Paalamenti, Omumyuuka wa [[Yoweri Museveni|Pulezidenti]]
* [[Mathias Mpuuga Nsamba]] - Yaliko Akulira oludda oluvuganya gavumenti
* [[Jowaash Mayanja Nkangi|Joash Mayanja Nkangi]] - Yaliko Katikkiro, minisita wa Uganda Ow'ebyensimbi
* [[Vincent Ssempijja]] - Yali minisita mu gavumenti ya Uganda.
* [[Chosen Becky]] - Muyimbi
== Enzikiriza y'Obukatoliki ==
Amangu ddala ng'olutalo luwedde mu 1892, omuminsani omu ku ludda lw'abakatuliki amanyiddwa nga Henri Streicher yatandikawo ekitebe ky'e [[Villa Maria, Yuganda|Villa Maria]] mu Buddu okusobola okubunyisa enzikiriza y'ekikatoliki.[4]
Ku nkomerero y'Ogwokutaano 1892 [[Antonin Guillermain]] n'abaminsani abalala babiri baatandikawo ekitebe ekirala ekimanyiddwa nga Notre-Dame de l'Equateur mu Buddu, ekitunuuliraganye n'ekizinga [[:en:Ssese_Islands|Ssese]] mu bukiikakkono bw'ennyanja [[Nnalubaale|Nalubaale]].[8] Mu mwezi Gwokubiri 1897, Streicher yafuulibwa [[:en:Vicar#:~:text=A%20vicar%20(%2F%CB%88v%C9%AA,%2C%20similarly%20meaning%20%22deputy%22.|vviika]] w'omu bukiikakkono bw'e Nyanza (Vicar Apostolic of [[Northern Victoria Nyanza)]].[9]
Ekitebe kye ekikulu yakissa e Villa Maria.[4]
Abakungu bonna abaali bakyuse ne badda mu bukatuliki badda mu Buddu, olwo Streicher n'aba nga ye mukulembeze eyali abatwala.
Ekyambalo kya Streicher kyaliko amabala agafaanana n'ago agabeera ku kyambalo ky'abaana b'eŋŋoma.
Abakungu baaweerezanga abaana baabwe ne baweereza ng'abambowa mu kkooti ye.[4]
Mu 1902, [[ekibiina ky'ababiikira]] ky'atandika omulimu gwakyo mu Buddu. Omwaka gwa 1907 gugenda okutuuka ng'abawala 140 bamaze okukyusibwa era ng'abamu baagala na kufuuka babiikira. Ekigo kyazimbibwa mu mwaka gwa 1908 ate mu 1910 ne tufuna abakazi abasatu abaasooka okufuuka abanaani. Omwaka gwa 1926 gugenda okutuuka ng'ekigo ekyo (ekyalina ekitebe ekikulu mu Buddu) kikuleberwa munnayuganda, Mama Cecilia Nalube (Mother Ursula.) era nga ye munnayuganda eyasookera ddala okufuna ekifo ekyo [10] Buddu yafuuka entabiro y'obukatuliki mu Africa.
Ssaabasumba omuddugavu eyasookera ddala era eyatikkirwa mu 1939, yali w'e Buddu.[11]
== Ebijuliziddwa ==
{{Reflist}}
[[Category:Amasaza ga Buganda]]
d2eeikfjehvxj00tlccp8jskwwzygml
68943
68942
2026-08-18T17:22:37Z
NKINZIK MARIE
7432
Added new category
68943
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Buddu''' limu ku masaza Ekkuminoomunaana(18) agakola Obwakabaka bwa [[Buganda]] obusangibwa mu masekkati g'eggwanga [[Uganda]]. Omwami afuga essaza lino kulwa Kabaka wa Buganda aweebwa ekitiibwa ekya ''''Pookino'''<nowiki/>'. Embuga enkulu ey'essaza Buddu esangibwa mu kibuga Masaka mu kifo ewayitibwa ku saza era weewali n'ennyumba '''Buddukiro''' nga eno y'ennyumba entongole ey'omwami w'essaza Buddu.<ref>https://www.bugandauk.com/en/news/buganda-news/katikkiro-mayiga-officially-opens-buddukiro-house-in-buddu-county</ref>
== Werisangibwa ==
Essaza Buddu lisangibwa kumpi n'ennyanja [[Nnalubaale]] mu masekkati ga Uganda. Lino lisalagana ensalo n'amasaza ga Buganda amalala okuli [[Ssese]], [[Kooki]], Kabula, [[Mawogola]], Gomba, Mawokota, ne Butambala. Mu mwaka gwa 2010 mu ngabanya y'ebifo by'obukulembeze egobererwa gavumenti ya Uganda ey'awakati yawawulamu Buddu era erimu disitulikiti nnya n'ekibuga kimu era z'ezino, mu mwaka gwa 2010, [[Bukomansimbi (disitulikit)|Bukomansimbi]], [[Kalungu (disitulikit)|Kalungu]], [[Lwengo (disitulikit)|Lwengo]] , [[Kyotera]] [[Masaka (disitulikit)|Masaka disitulikiti]], kwossa n'ekibuga [[Masaka]].
== Engeri gye ly'egatta ku Buganda ==
Buddu yadde nga ebadde kitundu kya Buganda okuviira ddala mu kyasa eky'ekkuminoomunaana, ssi limu ku masaza asatu (3) okwazimbirwa Obwakabaka bwa Buganda.<ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=https://buganda.or.ug/amasaza/ |access-date=2024-12-06 |archive-date=2024-10-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241010024214/https://buganda.or.ug/amasaza/ |url-status=dead }}</ref> Essaza lino lyagattibwa ku Buganda oluvanyuma lwamaje ga Buganda okulwanagana naago ag'Obukama bwa [[Bunyoro]] era Buganda neemegga Bunyoro eyali nannyini kitundu kino. Bino byaliwo mu biseera Kabaka [[:en:Jjunju_of_Buganda|Jjunju]] weyafugira Buganda (1780 - 1797).<ref>http://umhslubaga.ac.ug/wp-content/uploads/2020/04/S2-History-East-Africa-Vol.-2.pdf</ref> Bannabyafaayo abawerako bagamba nti Buddu ly'essaza eryasembayo okuwambibwa Buganda ngeyita mu lutaabalo nga abazungu abafuzi bamatwale tebannajja kutwala buyinza kufuga Buganda n'ebitundu ebiriraanyewo oluvannyuma byebagatta okukola ensi Uganda mu mwaka 1894 ate oluvannyuma neweebwa obwetwaaze mu mwaka 1962.<ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=https://issuu.com/landmarkmagazine256/docs/the_pearl_of_africa_web/s/13491300 |access-date=2024-12-06 |archive-date=2024-12-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241213234513/https://issuu.com/landmarkmagazine256/docs/the_pearl_of_africa_web/s/13491300 |url-status=dead }}</ref><ref>https://www.africa.upenn.edu/NEH/uhistory.htm</ref><ref>https://www.gou.go.ug/about-uganda/uganda-glance/history</ref> Omwaka gwa 1892 wegwatuukira Buddu ly'essaza mu bwakabaka bwa Buganda eryali likira ku masaza amalala mu byenkulaakulana.
== Ebyenkizo ku ssaza Buddu ==
[[File:Grasshoppers is food in Uganda.jpg|left|thumb|211x211px|Enseenene kimu ku bintu ebyettunzi ebiva e Buddu]]
Buddu ssaza lya Buganda erimanyiddwa ennyo olw'ebyobulimi naddala obwekirime ky'emwanyi kwossa namatooke. Buddu naddala ekitundu Masaka kimanyiddwa nnyo olw'okugwamu enseenene eziribwa banna Uganda mu mwezi gwokutaano n'ogwekuminogumu.Tiimu y'omupiira eyesaza Buddu nayo emanyiddwa nnyo mu mpaka [[Omupiira ogw'ebigere|z'omupiira]] ogwamasaza ga Buganda era yakawangula empaka zino emirundi 3.<ref>https://www-monitor-co-ug.webpkgcache.com/doc/-/s/www.monitor.co.ug/uganda/sports/soccer/buddu-win-third-masaza-cup-title-4811024</ref> Buddu era erimu ebifo ebyebyafaayo kwossa n'ebyobulambuzi ebiwera nga mu bino mulimu;
* Ekigo ky'obukatuliki ekyasooka mu Uganda e [[Villa Maria, Yuganda|Villa Maria]] mu kibuga Masaka.
* Olubiri lwa Kabaka e Nkoni
* Ekijjukizo ky'ekitta bantu ekyali e Rwanda mu 1994 ekisangibwa e Lambu.<ref>https://nilepost.co.ug/tutsi/194564/kwibuka-30-rwandans-in-uganda-set-for-series-of-genocide-memorial-activities</ref>
* Essomero [[St Henry's college Kitovu]].<ref>https://www.sthenryskitovu.ac.ug/</ref>
* [[Ennyanja Nabugabo]]
[[File:FruitColors.jpg|thumb|260x260px|Emwanyi kimu kubirime ebirimibwa e Buddu]]
== Abantu abamanyifu abava e Buddu ==
* [[Charles Peter Mayiga]] - Katikkiro wa Buganda
* [[Ow'ekitiibwa Edward Kiwanuka Ssekandi|Edward Kiwanuka Ssekandi]] - Yaliko Sipiika wa Paalamenti, Omumyuuka wa [[Yoweri Museveni|Pulezidenti]]
* [[Mathias Mpuuga Nsamba]] - Yaliko Akulira oludda oluvuganya gavumenti
* [[Jowaash Mayanja Nkangi|Joash Mayanja Nkangi]] - Yaliko Katikkiro, minisita wa Uganda Ow'ebyensimbi
* [[Vincent Ssempijja]] - Yali minisita mu gavumenti ya Uganda.
* [[Chosen Becky]] - Muyimbi
== Enzikiriza y'Obukatoliki ==
Amangu ddala ng'olutalo luwedde mu 1892, omuminsani omu ku ludda lw'abakatuliki amanyiddwa nga Henri Streicher yatandikawo ekitebe ky'e [[Villa Maria, Yuganda|Villa Maria]] mu Buddu okusobola okubunyisa enzikiriza y'ekikatoliki.[4]
Ku nkomerero y'Ogwokutaano 1892 [[Antonin Guillermain]] n'abaminsani abalala babiri baatandikawo ekitebe ekirala ekimanyiddwa nga Notre-Dame de l'Equateur mu Buddu, ekitunuuliraganye n'ekizinga [[:en:Ssese_Islands|Ssese]] mu bukiikakkono bw'ennyanja [[Nnalubaale|Nalubaale]].[8] Mu mwezi Gwokubiri 1897, Streicher yafuulibwa [[:en:Vicar#:~:text=A%20vicar%20(%2F%CB%88v%C9%AA,%2C%20similarly%20meaning%20%22deputy%22.|vviika]] w'omu bukiikakkono bw'e Nyanza (Vicar Apostolic of [[Northern Victoria Nyanza)]].[9]
Ekitebe kye ekikulu yakissa e Villa Maria.[4]
Abakungu bonna abaali bakyuse ne badda mu bukatuliki badda mu Buddu, olwo Streicher n'aba nga ye mukulembeze eyali abatwala.
Ekyambalo kya Streicher kyaliko amabala agafaanana n'ago agabeera ku kyambalo ky'abaana b'eŋŋoma.
Abakungu baaweerezanga abaana baabwe ne baweereza ng'abambowa mu kkooti ye.[4]
Mu 1902, [[ekibiina ky'ababiikira]] ky'atandika omulimu gwakyo mu Buddu. Omwaka gwa 1907 gugenda okutuuka ng'abawala 140 bamaze okukyusibwa era ng'abamu baagala na kufuuka babiikira. Ekigo kyazimbibwa mu mwaka gwa 1908 ate mu 1910 ne tufuna abakazi abasatu abaasooka okufuuka abanaani. Omwaka gwa 1926 gugenda okutuuka ng'ekigo ekyo (ekyalina ekitebe ekikulu mu Buddu) kikuleberwa munnayuganda, Mama Cecilia Nalube (Mother Ursula.) era nga ye munnayuganda eyasookera ddala okufuna ekifo ekyo [10] Buddu yafuuka entabiro y'obukatuliki mu Africa.
Ssaabasumba omuddugavu eyasookera ddala era eyatikkirwa mu 1939, yali w'e Buddu.[11]
== Ebijuliziddwa ==
{{Reflist}}
[[Category:Amasaza ga Buganda]]
[[Category:Disitulikiti y'e Masaka]]
[[Category:Ekitundu ky'Amasekkati ga Uganda]]
[[Category:Ennyanja Nalubaale]]
2eswtgogq8f1l8adndio3qh761t0g6o
Bulaimu Muwanga Kibirige
0
11391
68937
60831
2026-08-18T16:36:57Z
NKINZIK MARIE
7432
corrected grammar and punctuations and spellings
68937
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Bulaimu Muwanga Kibirige''', (2 Ogwekkumi 1953 – 10 Ogwomwenda 2021), amanyiddwa nga '''BMK''', yali Munnayuganda omusuubuzi, [[omutandisi w'emirimu]] era nnannyini woteeri. Okusinziira ku alipoota eyafulumizibwa mu 2012, yali omu ku bantu abasinga obugagga mu [[Yuganda|Uganda.]]<ref>Kalumba, Edward (7 October 2013). [https://web.archive.org/web/20150713022300/http://www.bukedde.co.ug/news/74466-omugagga-bmk-awezezza-emyaka-60-alojja-bw-asimattuse-okufa-emirundi-3.html "Omugagga BMK Awezezza Emyaka 60, Alojja Bw'asimattuse Okufa Emirundi 3"]. ''Bukedde.co.ug'' (in Ganda). Kampala. Archived from [http://www.bukedde.co.ug/news/74466-omugagga-bmk-awezezza-emyaka-60-alojja-bw-asimattuse-okufa-emirundi-3.html the original] on 13 July 2015. Retrieved 11 July 2015.</ref><ref>Jjuuko, Denis (25 March 2021). [https://observer.ug/businessnews/69034-biography-of-bmk-should-spur-the-next-generation "Biography of BMK should spur the next generation"]. ''The Observer - Uganda''. Retrieved 12 September 2021.</ref><ref>[https://bmkgroup.co.ug/ "Bmk Group – Welcome"]. Retrieved 12 September 2021.</ref><ref>[https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/city-businessman-bmk-dead-3545030 "City businessman BMK dead".] ''Daily Monitor''. 10 September 2021. Retrieved 10 September 2021.</ref><ref>{{Cite web |last=Michael Kanaabi and Ssebidde Kiryowa |date=6 January 2012 |title=Uganda: The Deepest Pockets |url=http://www.newvision.co.ug/news/628191-the-deepest-pockets.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20200620183350/https://www.newvision.co.ug/news/628191-the-deepest-pockets.html |archive-date=20 June 2020 |access-date=15 October 2014 |website=[[New Vision]]}}</ref>
== Obuvo bwe ==
Bulaimu Muwanga Kibirige ku myaka 14 yawanduka mu ssomero n'atandika okukola mu kirabo ky'emmere ekya kitaawe e Masaka nga tannatandika mirimu gye egy'ekuusa ku by'obusuubuzi. Yaggulawo ebifo ebimu eby’obusuubuzi mu Kampala, Nairobi, Bangkok ne Thailand wakati wa 1973 ne 1976. Ng’ava e Matanga mu Ssaza ly'e Buddu mu Disitulikiti y’e [[Masaka (disitulikit)|Masaka]], mu 1986 yatandikawo kkampuni y’eby'obusuubuzi n’amakolero ag'abulijjo. Yali amanyiddwa nnyo olw’okusiga ssente mu by’amayumba, ebyuma ebizimba, okusaasaanya pikipiki n’ebibanda by’ensimbi z’ebweru okwetoloola Obuvanjuba n'amakkati g'Afirika. BMK y’ali emabega w’okuleeta bodaboda mu Uganda - enkola y’entambula eyasinga okukozesebwa ku nsalo ya Uganda ne Kenya. Oluvannyuma yatandika okuzitunda butereevu okuva e Japan era ekyavaamu okukozesa bodaboda ne kutandikia. Mu 1997, BMK yatandika ne motel ''Hotel Africana'' ey'ebisenge 40, ku [[Kololo|lusozi Kololo]], esangibwa mu kitundu kya [[Kampala]] wakati mu kibuga kya bizinensi. Mu myaka kkumi egyaddirira, wooteeri eno yakula n’efuuka ekifo ekya wooteri ez'awaggulu eziyitibwa "four-star".<ref>{{Cite web |last=Newvision |first=Archive |date=22 August 2006 |title=Hotel Africana Celebrates 9 Years |url=http://www.newvision.co.ug/D/8/217/516568 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20141021212427/http://www.newvision.co.ug/D/8/217/516568 |archive-date=21 October 2014 |access-date=15 October 2014}}</ref>
== Ebikwata ku bizinensi ==
BMK yali ssentebe era akulira ekibiina kya BMK Group of companies, nga bizinensi endala ezigwa wansi waayo mulimu:<ref>{{Cite web |last=Muwanga |first=David |date=30 December 2008 |title=Third World Easier To Invest In, Says BMK |url=http://newvision.co.ug/D/8/220/666433 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20141021212539/http://www.newvision.co.ug/D/8/220/666433 |archive-date=21 October 2014 |access-date=15 October 2014}}</ref>
1. Hotel Africana Kampala, 2-4 Wampewo Avenue, ku lusozi Kololo, Kampala, Uganda
2. Hotel Africana Moroto, ekibuga Moroto, Uganda <ref>{{Cite web |last=Sydona Nazze |date=21 November 2020 |title=Hotel Africana opens in Moroto |url=https://www.pmldaily.com/business/2020/11/hotel-african-opens-in-moroto.html |access-date=22 November 2020 |publisher=PML Daily}}</ref>
3. Hotel Africana Lusaka, Lusaka, [[Zambia]]
4. BMK Motorcycles (U) Limited, Nateete, Kampala, Uganda
5. BMK Motorcycles (K) Limited, Nairobi, Kenya
6. BMK Motorcycles (T) Limited, Dar es Salaam, Tanzania
7. BMK Motorcycles (R) Limited, [[Kigali]], Rwanda
8. BMK Motorcycles (Z) Limited, Lusaka, Zambia
9. Hotel Africana Forex Bureau 1, ku luguudo lwa Wampewo Avenue 2-4, Kampala, Uganda <ref>{{Cite web |last=BOU |date=2013 |title=Licensed Forex Bureau In Uganda As of 2013 |url=https://www.bou.or.ug/opencms/bou/bou-downloads/financial_institutions/2013/LICENSED-FOREX-BUREAU-OUTLETS-IN-UGANDA.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20141021075752/https://www.bou.or.ug/opencms/bou/bou-downloads/financial_institutions/2013/LICENSED-FOREX-BUREAU-OUTLETS-IN-UGANDA.pdf |archive-date=21 October 2014 |access-date=15 October 2014 |publisher=[[Bank of Uganda]] (BOU) |df=dmy-all}}</ref>
10. Hotel Africana Forex Bureau 2, 16-18 William Street, Kampala mu Uganda
11. Kkampuni ya BMK Construction Leasing Company, Kigali, Rwanda
12. Kkampuni ya BMK ekola ebyuma ebikola amafuta, Kampala, Uganda <ref>{{Cite web |last=Newvision |first=Archives |date=20 October 2006 |title=BMK Smells Bunyoro Oil Money |url=http://www.newvision.co.ug/D/9/40/527717 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20141022023403/http://www.newvision.co.ug/D/9/40/527717 |archive-date=22 October 2014 |access-date=15 October 2014}}</ref>
== Obuvunaanyizibwa obulala ==
BMK yaweereza mu bifo bino wammanga eby’olukale:
1. Ssentebe w'ekibiina ekigatta bannannyini wooteeri mu Uganda<ref>{{Cite web |last=Bwogi |first=Charles |date=15 July 2005 |title=URA Scraps Tax On Hotel Items |url=http://www.newvision.co.ug/D/8/220/444963 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20141021220130/http://www.newvision.co.ug/D/8/220/444963 |archive-date=21 October 2014 |access-date=15 October 2014}}</ref>
2. Omukiise ku lukiiko olufuzi olw’ekibiina ekigatta amawanga ga Uganda North American Association (UNAA)<ref>{{Cite web |title=About Ugandan North American Association |url=http://www.unaa.org |access-date=15 October 2014 |publisher=UNAA}}</ref>
3. Ssentebe w'olukiiko olufuzi olwa Uganda Sickle Cell Rescue Foundation<ref>{{Cite web |last=Uganda Sickle Cell Rescue Foundation |date=9 September 2021 |title=Board and Directors: Uganda Sickle Cell Rescue Foundation |url=https://www.uscrfuganda.org/board-and-directors/ |access-date=12 September 2021 |website=Uganda Sickle Cell Rescue Foundation |place=Kampala, Uganda |archive-date=12 September 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210912185833/https://www.uscrfuganda.org/board-and-directors/ |url-status=dead }}</ref>
== Awaadi endala ==
Bulayimu Muwanga Kibirige yaweebwa diguli ey'okusatu mu Philosophy mu by’obuntubulamu mu ttendekero lya United Graduate College and Seminary mu 2014. Mu mwaka gwe gumu, yafuna awaadi ya Diaspora lifetime award for Entreprenuership mu bbendobendo lya East and Central Africa.<ref>{{Cite web |date=17 July 2021 |title=PROFILE: Who is BMK, one of the richest indigenous businessmen in Uganda? |url=https://www.watchdoguganda.com/business/20210718/117512/profile-who-is-bmk-one-of-the-richest-indigenous-businessmen-in-uganda.html |access-date=12 October 2025}}</ref>
== Okulwala n’okufa ==
BMK yali amaze ebbanga ne kookolo nga tannafa. Yaweebwa ekitanda mu ddwaaliro e Nairobi, [[Kenya]], okumala ekiseera, era oluvannyuma yafiirayo nga 10 Ogwomwenda 2021, ku myaka 67.<ref name="DeathR">{{Cite web |last=Sean Musa Carter |date=10 September 2021 |title=Ugandan Businessman Bulaimu Muwanga Kibirige aka BMK Dead, His Cause of Death |url=https://blizz.co.ug/6888/Ugandan-Businessman-Bulaimu-Muwanga-Kibirige-aka-BMK-Dead-His-Cause-of-Death |access-date=10 September 2021 |website=Blizz Uganda |archive-date=10 September 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210910092527/https://blizz.co.ug/6888/Ugandan-Businessman-Bulaimu-Muwanga-Kibirige-aka-BMK-Dead-His-Cause-of-Death |url-status=dead }}</ref>
== Laba ne ==
* [[Olukalala lw'ebitongole ebinene mu Uganda]]
* [[Ebyobulambuzi mu Uganda]]
* [[Hamis Kiggundu|Ham Kiggundu]]
* [[Godfrey Kirumira]]
== Ebijuliziddwa ==
{{Reflist}}
== Ebijulizidwa wabweru wa Wikipediya ==
* [http://www.hotelafricana.com Hotel Africana Omukutu gwa yintaneeti]
[[Category:Abazaalwa mu 1953]]
[[Category:Abaafa mu 2021]]
[[Category:Abantu abasibuka mu Disitulikiti y'e Kampala]]
[[Category:Abaganda]]
[[Category:Bannayuganda Abasiramu]]
[[Category:Bannayuganda abatandisi b'emirimu ab'ekyasa ky'abiri mwekimu]]
[[Category:Bannayuganda abakulira ebitongole]]
hl5a81bc87fva8npue8rwp2xli9ejjj
68938
68937
2026-08-18T16:37:59Z
NKINZIK MARIE
7432
corrected grammar and punctuations and spellings
68938
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Bulaimu Muwanga Kibirige''', (2 Ogwekkumi 1953 – 10 Ogwomwenda 2021), amanyiddwa nga '''BMK''', yali Munnayuganda omusuubuzi, [[omutandisi w'emirimu]] era nnannyini woteeri. Okusinziira ku alipoota eyafulumizibwa mu 2012, yali omu ku bantu abasinga obugagga mu [[Yuganda|Uganda.]]<ref>Kalumba, Edward (7 October 2013). [https://web.archive.org/web/20150713022300/http://www.bukedde.co.ug/news/74466-omugagga-bmk-awezezza-emyaka-60-alojja-bw-asimattuse-okufa-emirundi-3.html "Omugagga BMK Awezezza Emyaka 60, Alojja Bw'asimattuse Okufa Emirundi 3"]. ''Bukedde.co.ug'' (in Ganda). Kampala. Archived from [http://www.bukedde.co.ug/news/74466-omugagga-bmk-awezezza-emyaka-60-alojja-bw-asimattuse-okufa-emirundi-3.html the original] on 13 July 2015. Retrieved 11 July 2015.</ref><ref>Jjuuko, Denis (25 March 2021). [https://observer.ug/businessnews/69034-biography-of-bmk-should-spur-the-next-generation "Biography of BMK should spur the next generation"]. ''The Observer - Uganda''. Retrieved 12 September 2021.</ref><ref>[https://bmkgroup.co.ug/ "Bmk Group – Welcome"]. Retrieved 12 September 2021.</ref><ref>[https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/city-businessman-bmk-dead-3545030 "City businessman BMK dead".] ''Daily Monitor''. 10 September 2021. Retrieved 10 September 2021.</ref><ref>{{Cite web |last=Michael Kanaabi and Ssebidde Kiryowa |date=6 January 2012 |title=Uganda: The Deepest Pockets |url=http://www.newvision.co.ug/news/628191-the-deepest-pockets.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20200620183350/https://www.newvision.co.ug/news/628191-the-deepest-pockets.html |archive-date=20 June 2020 |access-date=15 October 2014 |website=[[New Vision]]}}</ref>
== Obuvo bwe ==
Bulaimu Muwanga Kibirige ku myaka 14 yawanduka mu ssomero n'atandika okukola mu kirabo ky'emmere ekya kitaawe e Masaka nga tannatandika mirimu gye egy'ekuusa ku by'obusuubuzi. Yaggulawo ebifo ebimu eby’obusuubuzi mu Kampala, Nairobi, Bangkok ne Thailand wakati wa 1973 ne 1976. Ng’ava e Matanga mu Ssaza ly'e Buddu mu Disitulikiti y’e [[Masaka (disitulikit)|Masaka]], mu 1986 yatandikawo kkampuni y’eby'obusuubuzi n’amakolero ag'abulijjo. Yali amanyiddwa nnyo olw’okusiga ssente mu by’amayumba, ebyuma ebizimba, okusaasaanya pikipiki n’ebibanda by’ensimbi z’ebweru okwetoloola Obuvanjuba n'amakkati g'Afirika. BMK y’ali emabega w’okuleeta bodaboda mu Uganda - enkola y’entambula eyasinga okukozesebwa ku nsalo ya Uganda ne Kenya. Oluvannyuma yatandika okuzitunda butereevu okuva e Japan era ekyavaamu okukozesa bodaboda ne kutandikia. Mu 1997, BMK yatandika ne motel ''Hotel Africana'' ey'ebisenge 40, ku [[Kololo|lusozi Kololo]], esangibwa mu kitundu kya [[Kampala]] wakati mu kibuga kya bizinensi. Mu myaka kkumi egyaddirira, wooteeri eno yakula n’efuuka ekifo ekya wooteri ez'awaggulu eziyitibwa "four-star".<ref>{{Cite web |last=Newvision |first=Archive |date=22 August 2006 |title=Hotel Africana Celebrates 9 Years |url=http://www.newvision.co.ug/D/8/217/516568 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20141021212427/http://www.newvision.co.ug/D/8/217/516568 |archive-date=21 October 2014 |access-date=15 October 2014}}</ref>
== Ebikwata ku bizinensi ze ==
BMK yali ssentebe era akulira ekibiina kya BMK Group of companies, nga bizinensi endala ezigwa wansi waayo mulimu:<ref>{{Cite web |last=Muwanga |first=David |date=30 December 2008 |title=Third World Easier To Invest In, Says BMK |url=http://newvision.co.ug/D/8/220/666433 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20141021212539/http://www.newvision.co.ug/D/8/220/666433 |archive-date=21 October 2014 |access-date=15 October 2014}}</ref>
1. Hotel Africana Kampala, 2-4 Wampewo Avenue, ku lusozi Kololo, Kampala, Uganda
2. Hotel Africana Moroto, ekibuga Moroto, Uganda <ref>{{Cite web |last=Sydona Nazze |date=21 November 2020 |title=Hotel Africana opens in Moroto |url=https://www.pmldaily.com/business/2020/11/hotel-african-opens-in-moroto.html |access-date=22 November 2020 |publisher=PML Daily}}</ref>
3. Hotel Africana Lusaka, Lusaka, [[Zambia]]
4. BMK Motorcycles (U) Limited, Nateete, Kampala, Uganda
5. BMK Motorcycles (K) Limited, Nairobi, Kenya
6. BMK Motorcycles (T) Limited, Dar es Salaam, Tanzania
7. BMK Motorcycles (R) Limited, [[Kigali]], Rwanda
8. BMK Motorcycles (Z) Limited, Lusaka, Zambia
9. Hotel Africana Forex Bureau 1, ku luguudo lwa Wampewo Avenue 2-4, Kampala, Uganda <ref>{{Cite web |last=BOU |date=2013 |title=Licensed Forex Bureau In Uganda As of 2013 |url=https://www.bou.or.ug/opencms/bou/bou-downloads/financial_institutions/2013/LICENSED-FOREX-BUREAU-OUTLETS-IN-UGANDA.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20141021075752/https://www.bou.or.ug/opencms/bou/bou-downloads/financial_institutions/2013/LICENSED-FOREX-BUREAU-OUTLETS-IN-UGANDA.pdf |archive-date=21 October 2014 |access-date=15 October 2014 |publisher=[[Bank of Uganda]] (BOU) |df=dmy-all}}</ref>
10. Hotel Africana Forex Bureau 2, 16-18 William Street, Kampala mu Uganda
11. Kkampuni ya BMK Construction Leasing Company, Kigali, Rwanda
12. Kkampuni ya BMK ekola ebyuma ebikola amafuta, Kampala, Uganda <ref>{{Cite web |last=Newvision |first=Archives |date=20 October 2006 |title=BMK Smells Bunyoro Oil Money |url=http://www.newvision.co.ug/D/9/40/527717 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20141022023403/http://www.newvision.co.ug/D/9/40/527717 |archive-date=22 October 2014 |access-date=15 October 2014}}</ref>
== Obuvunaanyizibwa bwe obulala ==
BMK yaweereza mu bifo bino wammanga eby’olukale:
1. Ssentebe w'ekibiina ekigatta bannannyini wooteeri mu Uganda<ref>{{Cite web |last=Bwogi |first=Charles |date=15 July 2005 |title=URA Scraps Tax On Hotel Items |url=http://www.newvision.co.ug/D/8/220/444963 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20141021220130/http://www.newvision.co.ug/D/8/220/444963 |archive-date=21 October 2014 |access-date=15 October 2014}}</ref>
2. Omukiise ku lukiiko olufuzi olw’ekibiina ekigatta amawanga ga Uganda North American Association (UNAA)<ref>{{Cite web |title=About Ugandan North American Association |url=http://www.unaa.org |access-date=15 October 2014 |publisher=UNAA}}</ref>
3. Ssentebe w'olukiiko olufuzi olwa Uganda Sickle Cell Rescue Foundation<ref>{{Cite web |last=Uganda Sickle Cell Rescue Foundation |date=9 September 2021 |title=Board and Directors: Uganda Sickle Cell Rescue Foundation |url=https://www.uscrfuganda.org/board-and-directors/ |access-date=12 September 2021 |website=Uganda Sickle Cell Rescue Foundation |place=Kampala, Uganda |archive-date=12 September 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210912185833/https://www.uscrfuganda.org/board-and-directors/ |url-status=dead }}</ref>
== Awaadi ze endala ==
Bulayimu Muwanga Kibirige yaweebwa diguli ey'okusatu mu Philosophy mu by’obuntubulamu mu ttendekero lya United Graduate College and Seminary mu 2014. Mu mwaka gwe gumu, yafuna awaadi ya Diaspora lifetime award for Entreprenuership mu bbendobendo lya East and Central Africa.<ref>{{Cite web |date=17 July 2021 |title=PROFILE: Who is BMK, one of the richest indigenous businessmen in Uganda? |url=https://www.watchdoguganda.com/business/20210718/117512/profile-who-is-bmk-one-of-the-richest-indigenous-businessmen-in-uganda.html |access-date=12 October 2025}}</ref>
== Okulwala n’okufa kwe ==
BMK yali amaze ebbanga ne kookolo nga tannafa. Yaweebwa ekitanda mu ddwaaliro e Nairobi, [[Kenya]], okumala ekiseera, era oluvannyuma yafiirayo nga 10 Ogwomwenda 2021, ku myaka 67.<ref name="DeathR">{{Cite web |last=Sean Musa Carter |date=10 September 2021 |title=Ugandan Businessman Bulaimu Muwanga Kibirige aka BMK Dead, His Cause of Death |url=https://blizz.co.ug/6888/Ugandan-Businessman-Bulaimu-Muwanga-Kibirige-aka-BMK-Dead-His-Cause-of-Death |access-date=10 September 2021 |website=Blizz Uganda |archive-date=10 September 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210910092527/https://blizz.co.ug/6888/Ugandan-Businessman-Bulaimu-Muwanga-Kibirige-aka-BMK-Dead-His-Cause-of-Death |url-status=dead }}</ref>
== Laba ne ==
* [[Olukalala lw'ebitongole ebinene mu Uganda]]
* [[Ebyobulambuzi mu Uganda]]
* [[Hamis Kiggundu|Ham Kiggundu]]
* [[Godfrey Kirumira]]
== Ebijuliziddwa ==
{{Reflist}}
== Ebijuliziddwa wabweru wa Wikipediya ==
* [http://www.hotelafricana.com Hotel Africana Omukutu gwa yintaneeti]
[[Category:Abazaalwa mu 1953]]
[[Category:Abaafa mu 2021]]
[[Category:Abantu abasibuka mu Disitulikiti y'e Kampala]]
[[Category:Abaganda]]
[[Category:Bannayuganda Abasiramu]]
[[Category:Bannayuganda abatandisi b'emirimu ab'ekyasa ky'abiri mwekimu]]
[[Category:Bannayuganda abakulira ebitongole]]
odzlqn7l5klni9okxnos5frlm84m1d8
Amos Twinomujuni
0
11401
68897
53696
2026-08-18T14:22:22Z
Berniter
10779
68897
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Amos Twinomujuni''' (1945 - 15 Ogwekkuminogumu 2013) yali mulamuzi mu Kkooti enkulu eya Uganda. <ref>{{Cite web |title=Justices of The Supreme Court of Uganda |url=http://www.ugandalawlibrary.com/ull/lawlib/justices_supreme.asp |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140324054542/http://www.ugandalawlibrary.com/ull/lawlib/justices_supreme.asp |archive-date=2014-03-24 |access-date=2014-03-02}}</ref>
== Laba ne ==
* Ekitongole ekiramuzi ekya Uganda
== Ebijuiziddwa ==
{{Reflist}}
== Ebijuliziddwa wabweeru wa wikipedia ==
* [https://web.archive.org/web/20140302233515/http://www.parliament.go.ug/new/index.php/about-parliament/parliamentary-news/214-parliament-vets-appointed-judges Abasawo b'ebisolo mu Palamenti Balondeddwa Abalamuzi]
* [http://allafrica.com/stories/201305131196.html?viewall=1 Abalamuzi Abapya Be Baani?]
800ptxjfzoro9ycera1cb3nbbx4fkwt
68898
68897
2026-08-18T14:24:17Z
Berniter
10779
68898
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Amos Twinomujuni''' (1945 - 15 Ogwekkuminogumu 2013) yali mulamuzi mu Kkooti enkulu eya Uganda. <ref>{{Cite web |title=Justices of The Supreme Court of Uganda |url=http://www.ugandalawlibrary.com/ull/lawlib/justices_supreme.asp |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140324054542/http://www.ugandalawlibrary.com/ull/lawlib/justices_supreme.asp |archive-date=2014-03-24 |access-date=2014-03-02}}</ref>
== Obutobwe nokusoma kwe ==
== Laba ne ==
* Ekitongole ekiramuzi ekya Uganda
== Ebijuiziddwa ==
{{Reflist}}
== Ebijuliziddwa wabweeru wa wikipedia ==
* [https://web.archive.org/web/20140302233515/http://www.parliament.go.ug/new/index.php/about-parliament/parliamentary-news/214-parliament-vets-appointed-judges Abasawo b'ebisolo mu Palamenti Balondeddwa Abalamuzi]
* [http://allafrica.com/stories/201305131196.html?viewall=1 Abalamuzi Abapya Be Baani?]
9ic8b3qlwmftwifc9567ga7fjzne970
68899
68898
2026-08-18T14:25:39Z
Berniter
10779
68899
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Amos Twinomujuni''' (1945 - 15 Ogwekkuminogumu 2013) yali mulamuzi mu Kkooti enkulu eya Uganda. <ref>{{Cite web |title=Justices of The Supreme Court of Uganda |url=http://www.ugandalawlibrary.com/ull/lawlib/justices_supreme.asp |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140324054542/http://www.ugandalawlibrary.com/ull/lawlib/justices_supreme.asp |archive-date=2014-03-24 |access-date=2014-03-02}}</ref>
== Obutobwe nokusoma kwe ==
Amos yazaalibwa 1945.
== Laba ne ==
* Ekitongole ekiramuzi ekya Uganda
== Ebijuiziddwa ==
{{Reflist}}
== Ebijuliziddwa wabweeru wa wikipedia ==
* [https://web.archive.org/web/20140302233515/http://www.parliament.go.ug/new/index.php/about-parliament/parliamentary-news/214-parliament-vets-appointed-judges Abasawo b'ebisolo mu Palamenti Balondeddwa Abalamuzi]
* [http://allafrica.com/stories/201305131196.html?viewall=1 Abalamuzi Abapya Be Baani?]
byc4iy972erbf3p9v3svsea0yvrro5t
68900
68899
2026-08-18T14:39:11Z
Berniter
10779
68900
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Amos Twinomujuni''' (1945 - 15 Ogwekkuminogumu 2013) yali mulamuzi mu Kkooti enkulu eya Uganda. <ref>{{Cite web |title=Justices of The Supreme Court of Uganda |url=http://www.ugandalawlibrary.com/ull/lawlib/justices_supreme.asp |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140324054542/http://www.ugandalawlibrary.com/ull/lawlib/justices_supreme.asp |archive-date=2014-03-24 |access-date=2014-03-02}}</ref>
== Obutobwe nokusoma kwe ==
Amos yazaalibwa 1945.Yamaliriza emisomo gye egya Diguli eyokubiri mu bya bizinesi ku somero lya ESAMI ne Maastricht e Netherlands mu 2006.
== Laba ne ==
* Ekitongole ekiramuzi ekya Uganda
== Ebijuiziddwa ==
{{Reflist}}
== Ebijuliziddwa wabweeru wa wikipedia ==
* [https://web.archive.org/web/20140302233515/http://www.parliament.go.ug/new/index.php/about-parliament/parliamentary-news/214-parliament-vets-appointed-judges Abasawo b'ebisolo mu Palamenti Balondeddwa Abalamuzi]
* [http://allafrica.com/stories/201305131196.html?viewall=1 Abalamuzi Abapya Be Baani?]
nwz31bv6g8smdmfllbl04m5brxuda2h
68901
68900
2026-08-18T14:40:19Z
Berniter
10779
/* Obutobwe nokusoma kwe */
68901
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Amos Twinomujuni''' (1945 - 15 Ogwekkuminogumu 2013) yali mulamuzi mu Kkooti enkulu eya Uganda. <ref>{{Cite web |title=Justices of The Supreme Court of Uganda |url=http://www.ugandalawlibrary.com/ull/lawlib/justices_supreme.asp |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140324054542/http://www.ugandalawlibrary.com/ull/lawlib/justices_supreme.asp |archive-date=2014-03-24 |access-date=2014-03-02}}</ref>
== Obutobwe nokusoma kwe ==
Amos yazaalibwa 1945.Yamaliriza emisomo gye egya Diguli eyokubiri mu bya bizinesi ku somero lya ESAMI ne Maastricht e Netherlands mu 2006.
== Omulimu ==
== Laba ne ==
* Ekitongole ekiramuzi ekya Uganda
== Ebijuiziddwa ==
{{Reflist}}
== Ebijuliziddwa wabweeru wa wikipedia ==
* [https://web.archive.org/web/20140302233515/http://www.parliament.go.ug/new/index.php/about-parliament/parliamentary-news/214-parliament-vets-appointed-judges Abasawo b'ebisolo mu Palamenti Balondeddwa Abalamuzi]
* [http://allafrica.com/stories/201305131196.html?viewall=1 Abalamuzi Abapya Be Baani?]
eufpmo7i8d320rq8ozomud8x2qcmz8n
68902
68901
2026-08-18T14:43:10Z
Berniter
10779
/* Omulimu */
68902
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Amos Twinomujuni''' (1945 - 15 Ogwekkuminogumu 2013) yali mulamuzi mu Kkooti enkulu eya Uganda. <ref>{{Cite web |title=Justices of The Supreme Court of Uganda |url=http://www.ugandalawlibrary.com/ull/lawlib/justices_supreme.asp |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140324054542/http://www.ugandalawlibrary.com/ull/lawlib/justices_supreme.asp |archive-date=2014-03-24 |access-date=2014-03-02}}</ref>
== Obutobwe nokusoma kwe ==
Amos yazaalibwa 1945.Yamaliriza emisomo gye egya Ddiguli eyokubiri mu kkudukanya bizinesi ku somero lya ESAMI ne Maastricht e Netherlands mu 2006.
== Omulimu ==
== Laba ne ==
* Ekitongole ekiramuzi ekya Uganda
== Ebijuiziddwa ==
{{Reflist}}
== Ebijuliziddwa wabweeru wa wikipedia ==
* [https://web.archive.org/web/20140302233515/http://www.parliament.go.ug/new/index.php/about-parliament/parliamentary-news/214-parliament-vets-appointed-judges Abasawo b'ebisolo mu Palamenti Balondeddwa Abalamuzi]
* [http://allafrica.com/stories/201305131196.html?viewall=1 Abalamuzi Abapya Be Baani?]
kdhyh1g4b6krda1hnpeal6w4r0mi26n
68903
68902
2026-08-18T14:57:20Z
Berniter
10779
68903
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Amos Twinomujuni''' (1945 - 15 Ogwekkuminogumu 2013) yali mulamuzi mu Kkooti enkulu eya Uganda. <ref>{{Cite web |title=Justices of The Supreme Court of Uganda |url=http://www.ugandalawlibrary.com/ull/lawlib/justices_supreme.asp |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140324054542/http://www.ugandalawlibrary.com/ull/lawlib/justices_supreme.asp |archive-date=2014-03-24 |access-date=2014-03-02}}</ref>
== Obutobwe nokusoma kwe ==
Amos yazaalibwa 1945.Yamaliriza emisomo gye egya Ddiguli eyokubiri mu kkudukanya bizinesi ku somero lya ESAMI ne Maastricht e Netherlands mu 2006.
== Omulimu ==
Yatandika omulimu gwe ogw'obulamuzi mu 1973 nga omulamuzi ow'eddaala erisooka.
== Laba ne ==
* Ekitongole ekiramuzi ekya Uganda
== Ebijuiziddwa ==
{{Reflist}}
== Ebijuliziddwa wabweeru wa wikipedia ==
* [https://web.archive.org/web/20140302233515/http://www.parliament.go.ug/new/index.php/about-parliament/parliamentary-news/214-parliament-vets-appointed-judges Abasawo b'ebisolo mu Palamenti Balondeddwa Abalamuzi]
* [http://allafrica.com/stories/201305131196.html?viewall=1 Abalamuzi Abapya Be Baani?]
aaps7ghii50zqrumk47vm26695kln7f
68904
68903
2026-08-18T15:06:56Z
Berniter
10779
/* Omulimu */
68904
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Amos Twinomujuni''' (1945 - 15 Ogwekkuminogumu 2013) yali mulamuzi mu Kkooti enkulu eya Uganda. <ref>{{Cite web |title=Justices of The Supreme Court of Uganda |url=http://www.ugandalawlibrary.com/ull/lawlib/justices_supreme.asp |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140324054542/http://www.ugandalawlibrary.com/ull/lawlib/justices_supreme.asp |archive-date=2014-03-24 |access-date=2014-03-02}}</ref>
== Obutobwe nokusoma kwe ==
Amos yazaalibwa 1945.Yamaliriza emisomo gye egya Ddiguli eyokubiri mu kkudukanya bizinesi ku somero lya ESAMI ne Maastricht e Netherlands mu 2006.
== Omulimu ==
Yatandika omulimu gwe ogw'obulamuzi mu 1973 nga omulamuzi ow'eddaala erisooka.Yaweereza nga Dayirekita wa Law Development Center ne Dayirekita wa gavumenti avunaanyizibwa ku kuvunaana emisango
== Laba ne ==
* Ekitongole ekiramuzi ekya Uganda
== Ebijuiziddwa ==
{{Reflist}}
== Ebijuliziddwa wabweeru wa wikipedia ==
* [https://web.archive.org/web/20140302233515/http://www.parliament.go.ug/new/index.php/about-parliament/parliamentary-news/214-parliament-vets-appointed-judges Abasawo b'ebisolo mu Palamenti Balondeddwa Abalamuzi]
* [http://allafrica.com/stories/201305131196.html?viewall=1 Abalamuzi Abapya Be Baani?]
12x08xkzj28sxyx9z8kca1psjqhsnsm
68905
68904
2026-08-18T15:07:11Z
Berniter
10779
/* Omulimu */
68905
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Amos Twinomujuni''' (1945 - 15 Ogwekkuminogumu 2013) yali mulamuzi mu Kkooti enkulu eya Uganda. <ref>{{Cite web |title=Justices of The Supreme Court of Uganda |url=http://www.ugandalawlibrary.com/ull/lawlib/justices_supreme.asp |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140324054542/http://www.ugandalawlibrary.com/ull/lawlib/justices_supreme.asp |archive-date=2014-03-24 |access-date=2014-03-02}}</ref>
== Obutobwe nokusoma kwe ==
Amos yazaalibwa 1945.Yamaliriza emisomo gye egya Ddiguli eyokubiri mu kkudukanya bizinesi ku somero lya ESAMI ne Maastricht e Netherlands mu 2006.
== Omulimu ==
Yatandika omulimu gwe ogw'obulamuzi mu 1973 nga omulamuzi ow'eddaala erisooka.Yaweereza nga Dayirekita wa Law Development Center ne Dayirekita wa gavumenti avunaanyizibwa ku kuvunaana emisango.
== Laba ne ==
* Ekitongole ekiramuzi ekya Uganda
== Ebijuiziddwa ==
{{Reflist}}
== Ebijuliziddwa wabweeru wa wikipedia ==
* [https://web.archive.org/web/20140302233515/http://www.parliament.go.ug/new/index.php/about-parliament/parliamentary-news/214-parliament-vets-appointed-judges Abasawo b'ebisolo mu Palamenti Balondeddwa Abalamuzi]
* [http://allafrica.com/stories/201305131196.html?viewall=1 Abalamuzi Abapya Be Baani?]
63hbvgramd4mjdyjymc31ilg27snuwt
68906
68905
2026-08-18T15:09:08Z
Berniter
10779
/* Omulimu */
68906
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Amos Twinomujuni''' (1945 - 15 Ogwekkuminogumu 2013) yali mulamuzi mu Kkooti enkulu eya Uganda. <ref>{{Cite web |title=Justices of The Supreme Court of Uganda |url=http://www.ugandalawlibrary.com/ull/lawlib/justices_supreme.asp |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140324054542/http://www.ugandalawlibrary.com/ull/lawlib/justices_supreme.asp |archive-date=2014-03-24 |access-date=2014-03-02}}</ref>
== Obutobwe nokusoma kwe ==
Amos yazaalibwa 1945.Yamaliriza emisomo gye egya Ddiguli eyokubiri mu kkudukanya bizinesi ku somero lya ESAMI ne Maastricht e Netherlands mu 2006.
== Omulimu ==
Yatandika omulimu gwe ogw'obulamuzi mu 1973 nga omulamuzi ow'eddaala erisooka.Yaweereza nga Dayirekita wa Law Development Center ne Dayirekita wa gavumenti avunaanyizibwa ku kuvunaana emisango.Yali omu ku balamuzi ba kkooti ya ssemateeka mu 2002.
== Laba ne ==
* Ekitongole ekiramuzi ekya Uganda
== Ebijuiziddwa ==
{{Reflist}}
== Ebijuliziddwa wabweeru wa wikipedia ==
* [https://web.archive.org/web/20140302233515/http://www.parliament.go.ug/new/index.php/about-parliament/parliamentary-news/214-parliament-vets-appointed-judges Abasawo b'ebisolo mu Palamenti Balondeddwa Abalamuzi]
* [http://allafrica.com/stories/201305131196.html?viewall=1 Abalamuzi Abapya Be Baani?]
n357bublkgebet9jfob76e9mw05wyg6
68907
68906
2026-08-18T15:12:25Z
Berniter
10779
/* Omulimu */
68907
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Amos Twinomujuni''' (1945 - 15 Ogwekkuminogumu 2013) yali mulamuzi mu Kkooti enkulu eya Uganda. <ref>{{Cite web |title=Justices of The Supreme Court of Uganda |url=http://www.ugandalawlibrary.com/ull/lawlib/justices_supreme.asp |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140324054542/http://www.ugandalawlibrary.com/ull/lawlib/justices_supreme.asp |archive-date=2014-03-24 |access-date=2014-03-02}}</ref>
== Obutobwe nokusoma kwe ==
Amos yazaalibwa 1945.Yamaliriza emisomo gye egya Ddiguli eyokubiri mu kkudukanya bizinesi ku somero lya ESAMI ne Maastricht e Netherlands mu 2006.
== Omulimu ==
Yatandika omulimu gwe ogw'obulamuzi mu 1973 nga omulamuzi ow'eddaala erisooka.Yaweereza nga Dayirekita wa Law Development Center ne Dayirekita wa gavumenti avunaanyizibwa ku kuvunaana emisango.Yali omu ku balamuzi ba kkooti ya ssemateeka mu 2002.Yalondebwa okuba omulamuzi wa kkooti ensukkulumu muGwomukaaga 2013.
== Laba ne ==
* Ekitongole ekiramuzi ekya Uganda
== Ebijuiziddwa ==
{{Reflist}}
== Ebijuliziddwa wabweeru wa wikipedia ==
* [https://web.archive.org/web/20140302233515/http://www.parliament.go.ug/new/index.php/about-parliament/parliamentary-news/214-parliament-vets-appointed-judges Abasawo b'ebisolo mu Palamenti Balondeddwa Abalamuzi]
* [http://allafrica.com/stories/201305131196.html?viewall=1 Abalamuzi Abapya Be Baani?]
fjnxrlmtrxhf5dn5arawdh41ptiddfs
68908
68907
2026-08-18T15:12:54Z
Berniter
10779
/* Omulimu */
68908
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Amos Twinomujuni''' (1945 - 15 Ogwekkuminogumu 2013) yali mulamuzi mu Kkooti enkulu eya Uganda. <ref>{{Cite web |title=Justices of The Supreme Court of Uganda |url=http://www.ugandalawlibrary.com/ull/lawlib/justices_supreme.asp |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140324054542/http://www.ugandalawlibrary.com/ull/lawlib/justices_supreme.asp |archive-date=2014-03-24 |access-date=2014-03-02}}</ref>
== Obutobwe nokusoma kwe ==
Amos yazaalibwa 1945.Yamaliriza emisomo gye egya Ddiguli eyokubiri mu kkudukanya bizinesi ku somero lya ESAMI ne Maastricht e Netherlands mu 2006.
== Omulimu ==
Yatandika omulimu gwe ogw'obulamuzi mu 1973 nga omulamuzi ow'eddaala erisooka.Yaweereza nga Dayirekita wa Law Development Center ne Dayirekita wa gavumenti avunaanyizibwa ku kuvunaana emisango.Yali omu ku balamuzi ba kkooti ya ssemateeka mu 2002.Yalondebwa okuba omulamuzi wa kkooti ensukkulumu muGwomukaaga 2013.
== Okufa ==
== Laba ne ==
* Ekitongole ekiramuzi ekya Uganda
== Ebijuiziddwa ==
{{Reflist}}
== Ebijuliziddwa wabweeru wa wikipedia ==
* [https://web.archive.org/web/20140302233515/http://www.parliament.go.ug/new/index.php/about-parliament/parliamentary-news/214-parliament-vets-appointed-judges Abasawo b'ebisolo mu Palamenti Balondeddwa Abalamuzi]
* [http://allafrica.com/stories/201305131196.html?viewall=1 Abalamuzi Abapya Be Baani?]
99kmbeybn7n48ls0bg1xs4bel5clmfp
68909
68908
2026-08-18T15:13:54Z
Berniter
10779
/* Okufa */
68909
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Amos Twinomujuni''' (1945 - 15 Ogwekkuminogumu 2013) yali mulamuzi mu Kkooti enkulu eya Uganda. <ref>{{Cite web |title=Justices of The Supreme Court of Uganda |url=http://www.ugandalawlibrary.com/ull/lawlib/justices_supreme.asp |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140324054542/http://www.ugandalawlibrary.com/ull/lawlib/justices_supreme.asp |archive-date=2014-03-24 |access-date=2014-03-02}}</ref>
== Obutobwe nokusoma kwe ==
Amos yazaalibwa 1945.Yamaliriza emisomo gye egya Ddiguli eyokubiri mu kkudukanya bizinesi ku Bbanguliro lya ESAMI ne Maastricht e Netherlands mu 2006.
== Omulimu ==
Yatandika omulimu gwe ogw'obulamuzi mu 1973 nga omulamuzi ow'eddaala erisooka.Yaweereza nga Dayirekita wa Law Development Center ne Dayirekita wa gavumenti avunaanyizibwa ku kuvunaana emisango.Yali omu ku balamuzi ba kkooti ya ssemateeka mu 2002.Yalondebwa okuba omulamuzi wa kkooti ensukkulumu muGwomukaaga 2013.
== Okufa ==
== Laba ne ==
* Ekitongole ekiramuzi ekya Uganda
== Ebijuiziddwa ==
{{Reflist}}
== Ebijuliziddwa wabweeru wa wikipedia ==
* [https://web.archive.org/web/20140302233515/http://www.parliament.go.ug/new/index.php/about-parliament/parliamentary-news/214-parliament-vets-appointed-judges Abasawo b'ebisolo mu Palamenti Balondeddwa Abalamuzi]
* [http://allafrica.com/stories/201305131196.html?viewall=1 Abalamuzi Abapya Be Baani?]
hr1svga4nb61l96kom3jseq6o124oaf
68913
68909
2026-08-18T15:35:49Z
Berniter
10779
/* Okufa */
68913
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Amos Twinomujuni''' (1945 - 15 Ogwekkuminogumu 2013) yali mulamuzi mu Kkooti enkulu eya Uganda. <ref>{{Cite web |title=Justices of The Supreme Court of Uganda |url=http://www.ugandalawlibrary.com/ull/lawlib/justices_supreme.asp |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140324054542/http://www.ugandalawlibrary.com/ull/lawlib/justices_supreme.asp |archive-date=2014-03-24 |access-date=2014-03-02}}</ref>
== Obutobwe nokusoma kwe ==
Amos yazaalibwa 1945.Yamaliriza emisomo gye egya Ddiguli eyokubiri mu kkudukanya bizinesi ku Bbanguliro lya ESAMI ne Maastricht e Netherlands mu 2006.
== Omulimu ==
Yatandika omulimu gwe ogw'obulamuzi mu 1973 nga omulamuzi ow'eddaala erisooka.Yaweereza nga Dayirekita wa Law Development Center ne Dayirekita wa gavumenti avunaanyizibwa ku kuvunaana emisango.Yali omu ku balamuzi ba kkooti ya ssemateeka mu 2002.Yalondebwa okuba omulamuzi wa kkooti ensukkulumu muGwomukaaga 2013.
== Okufa ==
Amos yafa 15 Ogwekkuminogumu 2013 mu ddwaliro e Kololo mu Kampala.
== Laba ne ==
* Ekitongole ekiramuzi ekya Uganda
== Ebijuiziddwa ==
{{Reflist}}
== Ebijuliziddwa wabweeru wa wikipedia ==
* [https://web.archive.org/web/20140302233515/http://www.parliament.go.ug/new/index.php/about-parliament/parliamentary-news/214-parliament-vets-appointed-judges Abasawo b'ebisolo mu Palamenti Balondeddwa Abalamuzi]
* [http://allafrica.com/stories/201305131196.html?viewall=1 Abalamuzi Abapya Be Baani?]
ng9lq006v3xb664oi3eyzp8rmd4x2bj
68914
68913
2026-08-18T15:37:21Z
Berniter
10779
/* Okufa */
68914
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Amos Twinomujuni''' (1945 - 15 Ogwekkuminogumu 2013) yali mulamuzi mu Kkooti enkulu eya Uganda. <ref>{{Cite web |title=Justices of The Supreme Court of Uganda |url=http://www.ugandalawlibrary.com/ull/lawlib/justices_supreme.asp |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140324054542/http://www.ugandalawlibrary.com/ull/lawlib/justices_supreme.asp |archive-date=2014-03-24 |access-date=2014-03-02}}</ref>
== Obutobwe nokusoma kwe ==
Amos yazaalibwa 1945.Yamaliriza emisomo gye egya Ddiguli eyokubiri mu kkudukanya bizinesi ku Bbanguliro lya ESAMI ne Maastricht e Netherlands mu 2006.
== Omulimu ==
Yatandika omulimu gwe ogw'obulamuzi mu 1973 nga omulamuzi ow'eddaala erisooka.Yaweereza nga Dayirekita wa Law Development Center ne Dayirekita wa gavumenti avunaanyizibwa ku kuvunaana emisango.Yali omu ku balamuzi ba kkooti ya ssemateeka mu 2002.Yalondebwa okuba omulamuzi wa kkooti ensukkulumu muGwomukaaga 2013.
== Okufa ==
Amos yafa 15 Ogwekkuminogumu 2013 mu ddwaliro e Kololo mu Kampala.Yafuna obulwadde bwa kookolo bwe yali alwanyisa okumala emyaka egisukka mu ebiri.
== Laba ne ==
* Ekitongole ekiramuzi ekya Uganda
== Ebijuiziddwa ==
{{Reflist}}
== Ebijuliziddwa wabweeru wa wikipedia ==
* [https://web.archive.org/web/20140302233515/http://www.parliament.go.ug/new/index.php/about-parliament/parliamentary-news/214-parliament-vets-appointed-judges Abasawo b'ebisolo mu Palamenti Balondeddwa Abalamuzi]
* [http://allafrica.com/stories/201305131196.html?viewall=1 Abalamuzi Abapya Be Baani?]
28x5aw36bwanhi7wh0223rrhoimz3uz
68915
68914
2026-08-18T15:38:23Z
Berniter
10779
/* Okufa */
68915
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Amos Twinomujuni''' (1945 - 15 Ogwekkuminogumu 2013) yali mulamuzi mu Kkooti enkulu eya Uganda. <ref>{{Cite web |title=Justices of The Supreme Court of Uganda |url=http://www.ugandalawlibrary.com/ull/lawlib/justices_supreme.asp |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140324054542/http://www.ugandalawlibrary.com/ull/lawlib/justices_supreme.asp |archive-date=2014-03-24 |access-date=2014-03-02}}</ref>
== Obutobwe nokusoma kwe ==
Amos yazaalibwa 1945.Yamaliriza emisomo gye egya Ddiguli eyokubiri mu kkudukanya bizinesi ku Bbanguliro lya ESAMI ne Maastricht e Netherlands mu 2006.
== Omulimu ==
Yatandika omulimu gwe ogw'obulamuzi mu 1973 nga omulamuzi ow'eddaala erisooka.Yaweereza nga Dayirekita wa Law Development Center ne Dayirekita wa gavumenti avunaanyizibwa ku kuvunaana emisango.Yali omu ku balamuzi ba kkooti ya ssemateeka mu 2002.Yalondebwa okuba omulamuzi wa kkooti ensukkulumu muGwomukaaga 2013.
== Okufa ==
Amos yafa 15 Ogwekkuminogumu 2013 mu ddwaliro e Kololo mu Kampala.Yafuna obulwadde bwa kookolo bwe yali alwanyisa okumala emyaka egisukka mu ebiri.Yaziikibwa mu Disitulikiti y'e Mbarara.
== Laba ne ==
* Ekitongole ekiramuzi ekya Uganda
== Ebijuiziddwa ==
{{Reflist}}
== Ebijuliziddwa wabweeru wa wikipedia ==
* [https://web.archive.org/web/20140302233515/http://www.parliament.go.ug/new/index.php/about-parliament/parliamentary-news/214-parliament-vets-appointed-judges Abasawo b'ebisolo mu Palamenti Balondeddwa Abalamuzi]
* [http://allafrica.com/stories/201305131196.html?viewall=1 Abalamuzi Abapya Be Baani?]
g73cqsv94zzwyj5av6hm0q9hxt5pxnh
68916
68915
2026-08-18T15:40:06Z
Berniter
10779
/* Okufa */
68916
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Amos Twinomujuni''' (1945 - 15 Ogwekkuminogumu 2013) yali mulamuzi mu Kkooti enkulu eya Uganda. <ref>{{Cite web |title=Justices of The Supreme Court of Uganda |url=http://www.ugandalawlibrary.com/ull/lawlib/justices_supreme.asp |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140324054542/http://www.ugandalawlibrary.com/ull/lawlib/justices_supreme.asp |archive-date=2014-03-24 |access-date=2014-03-02}}</ref>
== Obutobwe nokusoma kwe ==
Amos yazaalibwa 1945.Yamaliriza emisomo gye egya Ddiguli eyokubiri mu kkudukanya bizinesi ku Bbanguliro lya ESAMI ne Maastricht e Netherlands mu 2006.
== Omulimu ==
Yatandika omulimu gwe ogw'obulamuzi mu 1973 nga omulamuzi ow'eddaala erisooka.Yaweereza nga Dayirekita wa Law Development Center ne Dayirekita wa gavumenti avunaanyizibwa ku kuvunaana emisango.Yali omu ku balamuzi ba kkooti ya ssemateeka mu 2002.Yalondebwa okuba omulamuzi wa kkooti ensukkulumu muGwomukaaga 2013.
== Okufa ==
Amos yafa 15 Ogwekkuminogumu 2013 mu ddwaliro e Kololo mu Kampala.Yafuna obulwadde bwa kookolo bwe yali alwanyisa okumala emyaka egisukka mu ebiri.Yaziikibwa mu Disitulikiti y'e Mbarara.
== Laba ne ==
* Ekitongole ekiramuzi ekya Uganda
* Ettendekero lyamateeka
== Ebijuiziddwa ==
{{Reflist}}
== Ebijuliziddwa wabweeru wa wikipedia ==
* [https://web.archive.org/web/20140302233515/http://www.parliament.go.ug/new/index.php/about-parliament/parliamentary-news/214-parliament-vets-appointed-judges Abasawo b'ebisolo mu Palamenti Balondeddwa Abalamuzi]
* [http://allafrica.com/stories/201305131196.html?viewall=1 Abalamuzi Abapya Be Baani?]
jke4xoq5qnnhtqtyeh5tpeenhkd67xl
68917
68916
2026-08-18T15:41:10Z
Berniter
10779
68917
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Amos Twinomujuni''' (1945 - 15 Ogwekkuminogumu 2013) yali mulamuzi mu Kkooti enkulu eya Uganda. <ref>{{Cite web |title=Justices of The Supreme Court of Uganda |url=http://www.ugandalawlibrary.com/ull/lawlib/justices_supreme.asp |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140324054542/http://www.ugandalawlibrary.com/ull/lawlib/justices_supreme.asp |archive-date=2014-03-24 |access-date=2014-03-02}}</ref><ref>{{Cite web |last=Reporter |first=Vision |title=Court tells AG to settle defamation case |url=https://www.newvision.co.ugnull/ |access-date=2026-03-27 |website=New Vision}}</ref>
== Obutobwe nokusoma kwe ==
Amos yazaalibwa 1945.Yamaliriza emisomo gye egya Ddiguli eyokubiri mu kkudukanya bizinesi ku Bbanguliro lya ESAMI ne Maastricht e Netherlands mu 2006.
== Omulimu ==
Yatandika omulimu gwe ogw'obulamuzi mu 1973 nga omulamuzi ow'eddaala erisooka.Yaweereza nga Dayirekita wa Law Development Center ne Dayirekita wa gavumenti avunaanyizibwa ku kuvunaana emisango.Yali omu ku balamuzi ba kkooti ya ssemateeka mu 2002.Yalondebwa okuba omulamuzi wa kkooti ensukkulumu muGwomukaaga 2013.
== Okufa ==
Amos yafa 15 Ogwekkuminogumu 2013 mu ddwaliro e Kololo mu Kampala.Yafuna obulwadde bwa kookolo bwe yali alwanyisa okumala emyaka egisukka mu ebiri.Yaziikibwa mu Disitulikiti y'e Mbarara.
== Laba ne ==
* Ekitongole ekiramuzi ekya Uganda
* Ettendekero lyamateeka
== Ebijuiziddwa ==
{{Reflist}}
== Ebijuliziddwa wabweeru wa wikipedia ==
* [https://web.archive.org/web/20140302233515/http://www.parliament.go.ug/new/index.php/about-parliament/parliamentary-news/214-parliament-vets-appointed-judges Abasawo b'ebisolo mu Palamenti Balondeddwa Abalamuzi]
* [http://allafrica.com/stories/201305131196.html?viewall=1 Abalamuzi Abapya Be Baani?]
9rn1f3c1cslootsr7va5i1m1j4tw5qu
68918
68917
2026-08-18T15:41:29Z
Berniter
10779
/* Obutobwe nokusoma kwe */
68918
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Amos Twinomujuni''' (1945 - 15 Ogwekkuminogumu 2013) yali mulamuzi mu Kkooti enkulu eya Uganda. <ref>{{Cite web |title=Justices of The Supreme Court of Uganda |url=http://www.ugandalawlibrary.com/ull/lawlib/justices_supreme.asp |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140324054542/http://www.ugandalawlibrary.com/ull/lawlib/justices_supreme.asp |archive-date=2014-03-24 |access-date=2014-03-02}}</ref><ref>{{Cite web |last=Reporter |first=Vision |title=Court tells AG to settle defamation case |url=https://www.newvision.co.ugnull/ |access-date=2026-03-27 |website=New Vision}}</ref>
== Obutobwe nokusoma kwe ==
Amos yazaalibwa 1945.Yamaliriza emisomo gye egya Ddiguli eyokubiri mu kkudukanya bizinesi ku Bbanguliro lya ESAMI ne Maastricht e Netherlands mu 2006.<ref>{{Cite web |date=2021-01-22 |title=Glowing tribute as candle burns out on Twinomujuni |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/glowing-tribute-as-candle-burns-out-on-twinomujuni-1558644 |access-date=2025-12-18 |website=Monitor |language=en}}</ref>
== Omulimu ==
Yatandika omulimu gwe ogw'obulamuzi mu 1973 nga omulamuzi ow'eddaala erisooka.Yaweereza nga Dayirekita wa Law Development Center ne Dayirekita wa gavumenti avunaanyizibwa ku kuvunaana emisango.Yali omu ku balamuzi ba kkooti ya ssemateeka mu 2002.Yalondebwa okuba omulamuzi wa kkooti ensukkulumu muGwomukaaga 2013.
== Okufa ==
Amos yafa 15 Ogwekkuminogumu 2013 mu ddwaliro e Kololo mu Kampala.Yafuna obulwadde bwa kookolo bwe yali alwanyisa okumala emyaka egisukka mu ebiri.Yaziikibwa mu Disitulikiti y'e Mbarara.
== Laba ne ==
* Ekitongole ekiramuzi ekya Uganda
* Ettendekero lyamateeka
== Ebijuiziddwa ==
{{Reflist}}
== Ebijuliziddwa wabweeru wa wikipedia ==
* [https://web.archive.org/web/20140302233515/http://www.parliament.go.ug/new/index.php/about-parliament/parliamentary-news/214-parliament-vets-appointed-judges Abasawo b'ebisolo mu Palamenti Balondeddwa Abalamuzi]
* [http://allafrica.com/stories/201305131196.html?viewall=1 Abalamuzi Abapya Be Baani?]
nzg1smksvwfnh9qf3jfofotha5cmhhw
68919
68918
2026-08-18T15:41:59Z
Berniter
10779
/* Omulimu */
68919
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Amos Twinomujuni''' (1945 - 15 Ogwekkuminogumu 2013) yali mulamuzi mu Kkooti enkulu eya Uganda. <ref>{{Cite web |title=Justices of The Supreme Court of Uganda |url=http://www.ugandalawlibrary.com/ull/lawlib/justices_supreme.asp |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140324054542/http://www.ugandalawlibrary.com/ull/lawlib/justices_supreme.asp |archive-date=2014-03-24 |access-date=2014-03-02}}</ref><ref>{{Cite web |last=Reporter |first=Vision |title=Court tells AG to settle defamation case |url=https://www.newvision.co.ugnull/ |access-date=2026-03-27 |website=New Vision}}</ref>
== Obutobwe nokusoma kwe ==
Amos yazaalibwa 1945.Yamaliriza emisomo gye egya Ddiguli eyokubiri mu kkudukanya bizinesi ku Bbanguliro lya ESAMI ne Maastricht e Netherlands mu 2006.<ref>{{Cite web |date=2021-01-22 |title=Glowing tribute as candle burns out on Twinomujuni |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/glowing-tribute-as-candle-burns-out-on-twinomujuni-1558644 |access-date=2025-12-18 |website=Monitor |language=en}}</ref>
== Omulimu ==
Yatandika omulimu gwe ogw'obulamuzi mu 1973 nga omulamuzi ow'eddaala erisooka.Yaweereza nga Dayirekita wa Law Development Center ne Dayirekita wa gavumenti avunaanyizibwa ku kuvunaana emisango.Yali omu ku balamuzi ba kkooti ya ssemateeka mu 2002.<ref>{{Cite web |last=independent |first=The |date=2009-04-01 |title=Likely new faces at the Supreme Court |url=https://www.independent.co.ug/likely-new-faces-supreme-court/ |access-date=2026-03-27 |website=The Independent Uganda |language=en-US}}</ref>Yalondebwa okuba omulamuzi wa kkooti ensukkulumu muGwomukaaga 2013.
== Okufa ==
Amos yafa 15 Ogwekkuminogumu 2013 mu ddwaliro e Kololo mu Kampala.Yafuna obulwadde bwa kookolo bwe yali alwanyisa okumala emyaka egisukka mu ebiri.Yaziikibwa mu Disitulikiti y'e Mbarara.
== Laba ne ==
* Ekitongole ekiramuzi ekya Uganda
* Ettendekero lyamateeka
== Ebijuiziddwa ==
{{Reflist}}
== Ebijuliziddwa wabweeru wa wikipedia ==
* [https://web.archive.org/web/20140302233515/http://www.parliament.go.ug/new/index.php/about-parliament/parliamentary-news/214-parliament-vets-appointed-judges Abasawo b'ebisolo mu Palamenti Balondeddwa Abalamuzi]
* [http://allafrica.com/stories/201305131196.html?viewall=1 Abalamuzi Abapya Be Baani?]
3ilimadfq9b3nnayjire9ex5ttii5uh
68920
68919
2026-08-18T15:42:18Z
Berniter
10779
/* Omulimu */
68920
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Amos Twinomujuni''' (1945 - 15 Ogwekkuminogumu 2013) yali mulamuzi mu Kkooti enkulu eya Uganda. <ref>{{Cite web |title=Justices of The Supreme Court of Uganda |url=http://www.ugandalawlibrary.com/ull/lawlib/justices_supreme.asp |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140324054542/http://www.ugandalawlibrary.com/ull/lawlib/justices_supreme.asp |archive-date=2014-03-24 |access-date=2014-03-02}}</ref><ref>{{Cite web |last=Reporter |first=Vision |title=Court tells AG to settle defamation case |url=https://www.newvision.co.ugnull/ |access-date=2026-03-27 |website=New Vision}}</ref>
== Obutobwe nokusoma kwe ==
Amos yazaalibwa 1945.Yamaliriza emisomo gye egya Ddiguli eyokubiri mu kkudukanya bizinesi ku Bbanguliro lya ESAMI ne Maastricht e Netherlands mu 2006.<ref>{{Cite web |date=2021-01-22 |title=Glowing tribute as candle burns out on Twinomujuni |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/glowing-tribute-as-candle-burns-out-on-twinomujuni-1558644 |access-date=2025-12-18 |website=Monitor |language=en}}</ref>
== Omulimu ==
Yatandika omulimu gwe ogw'obulamuzi mu 1973 nga omulamuzi ow'eddaala erisooka.Yaweereza nga Dayirekita wa Law Development Center ne Dayirekita wa gavumenti avunaanyizibwa ku kuvunaana emisango.Yali omu ku balamuzi ba kkooti ya ssemateeka mu 2002.<ref>{{Cite web |last=independent |first=The |date=2009-04-01 |title=Likely new faces at the Supreme Court |url=https://www.independent.co.ug/likely-new-faces-supreme-court/ |access-date=2026-03-27 |website=The Independent Uganda |language=en-US}}</ref>Yalondebwa okuba omulamuzi wa kkooti ensukkulumu muGwomukaaga 2013.<ref name=":0">{{Cite web |date=2021-01-22 |title=Supreme Court Judge Twinomujuni dies |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/supreme-court-judge-twinomujuni-dies-1558572 |access-date=2025-12-18 |website=Monitor |language=en}}</ref>
== Okufa ==
Amos yafa 15 Ogwekkuminogumu 2013 mu ddwaliro e Kololo mu Kampala.Yafuna obulwadde bwa kookolo bwe yali alwanyisa okumala emyaka egisukka mu ebiri.Yaziikibwa mu Disitulikiti y'e Mbarara.
== Laba ne ==
* Ekitongole ekiramuzi ekya Uganda
* Ettendekero lyamateeka
== Ebijuiziddwa ==
{{Reflist}}
== Ebijuliziddwa wabweeru wa wikipedia ==
* [https://web.archive.org/web/20140302233515/http://www.parliament.go.ug/new/index.php/about-parliament/parliamentary-news/214-parliament-vets-appointed-judges Abasawo b'ebisolo mu Palamenti Balondeddwa Abalamuzi]
* [http://allafrica.com/stories/201305131196.html?viewall=1 Abalamuzi Abapya Be Baani?]
t2fhfzhwj7sp7baxhejswiytlh9dfzc
68921
68920
2026-08-18T15:42:32Z
Berniter
10779
/* Omulimu */
68921
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Amos Twinomujuni''' (1945 - 15 Ogwekkuminogumu 2013) yali mulamuzi mu Kkooti enkulu eya Uganda. <ref>{{Cite web |title=Justices of The Supreme Court of Uganda |url=http://www.ugandalawlibrary.com/ull/lawlib/justices_supreme.asp |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140324054542/http://www.ugandalawlibrary.com/ull/lawlib/justices_supreme.asp |archive-date=2014-03-24 |access-date=2014-03-02}}</ref><ref>{{Cite web |last=Reporter |first=Vision |title=Court tells AG to settle defamation case |url=https://www.newvision.co.ugnull/ |access-date=2026-03-27 |website=New Vision}}</ref>
== Obutobwe nokusoma kwe ==
Amos yazaalibwa 1945.Yamaliriza emisomo gye egya Ddiguli eyokubiri mu kkudukanya bizinesi ku Bbanguliro lya ESAMI ne Maastricht e Netherlands mu 2006.<ref>{{Cite web |date=2021-01-22 |title=Glowing tribute as candle burns out on Twinomujuni |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/glowing-tribute-as-candle-burns-out-on-twinomujuni-1558644 |access-date=2025-12-18 |website=Monitor |language=en}}</ref>
== Omulimu ==
Yatandika omulimu gwe ogw'obulamuzi mu 1973 nga omulamuzi ow'eddaala erisooka.Yaweereza nga Dayirekita wa Law Development Center ne Dayirekita wa gavumenti avunaanyizibwa ku kuvunaana emisango.Yali omu ku balamuzi ba kkooti ya ssemateeka mu 2002.<ref>{{Cite web |last=independent |first=The |date=2009-04-01 |title=Likely new faces at the Supreme Court |url=https://www.independent.co.ug/likely-new-faces-supreme-court/ |access-date=2026-03-27 |website=The Independent Uganda |language=en-US}}</ref>Yalondebwa okuba omulamuzi wa kkooti ensukkulumu muGwomukaaga 2013.<ref name=":0">{{Cite web |date=2021-01-22 |title=Supreme Court Judge Twinomujuni dies |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/supreme-court-judge-twinomujuni-dies-1558572 |access-date=2025-12-18 |website=Monitor |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Justice Twinomujuni Succumbs to Cancer |url=https://ugandaradionetwork.net/story/justice-twinomujuni-succumbs-to-cancer |access-date=2025-12-18 |website=Uganda Radionetwork |language=en}}</ref>
== Okufa ==
Amos yafa 15 Ogwekkuminogumu 2013 mu ddwaliro e Kololo mu Kampala.Yafuna obulwadde bwa kookolo bwe yali alwanyisa okumala emyaka egisukka mu ebiri.Yaziikibwa mu Disitulikiti y'e Mbarara.
== Laba ne ==
* Ekitongole ekiramuzi ekya Uganda
* Ettendekero lyamateeka
== Ebijuiziddwa ==
{{Reflist}}
== Ebijuliziddwa wabweeru wa wikipedia ==
* [https://web.archive.org/web/20140302233515/http://www.parliament.go.ug/new/index.php/about-parliament/parliamentary-news/214-parliament-vets-appointed-judges Abasawo b'ebisolo mu Palamenti Balondeddwa Abalamuzi]
* [http://allafrica.com/stories/201305131196.html?viewall=1 Abalamuzi Abapya Be Baani?]
4v2989ticjghcmn153crqhtf66srqq8
68922
68921
2026-08-18T15:42:48Z
Berniter
10779
/* Omulimu */
68922
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Amos Twinomujuni''' (1945 - 15 Ogwekkuminogumu 2013) yali mulamuzi mu Kkooti enkulu eya Uganda. <ref>{{Cite web |title=Justices of The Supreme Court of Uganda |url=http://www.ugandalawlibrary.com/ull/lawlib/justices_supreme.asp |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140324054542/http://www.ugandalawlibrary.com/ull/lawlib/justices_supreme.asp |archive-date=2014-03-24 |access-date=2014-03-02}}</ref><ref>{{Cite web |last=Reporter |first=Vision |title=Court tells AG to settle defamation case |url=https://www.newvision.co.ugnull/ |access-date=2026-03-27 |website=New Vision}}</ref>
== Obutobwe nokusoma kwe ==
Amos yazaalibwa 1945.Yamaliriza emisomo gye egya Ddiguli eyokubiri mu kkudukanya bizinesi ku Bbanguliro lya ESAMI ne Maastricht e Netherlands mu 2006.<ref>{{Cite web |date=2021-01-22 |title=Glowing tribute as candle burns out on Twinomujuni |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/glowing-tribute-as-candle-burns-out-on-twinomujuni-1558644 |access-date=2025-12-18 |website=Monitor |language=en}}</ref>
== Omulimu ==
Yatandika omulimu gwe ogw'obulamuzi mu 1973 nga omulamuzi ow'eddaala erisooka.Yaweereza nga Dayirekita wa Law Development Center ne Dayirekita wa gavumenti avunaanyizibwa ku kuvunaana emisango.Yali omu ku balamuzi ba kkooti ya ssemateeka mu 2002.<ref>{{Cite web |last=independent |first=The |date=2009-04-01 |title=Likely new faces at the Supreme Court |url=https://www.independent.co.ug/likely-new-faces-supreme-court/ |access-date=2026-03-27 |website=The Independent Uganda |language=en-US}}</ref>Yalondebwa okuba omulamuzi wa kkooti ensukkulumu muGwomukaaga 2013.<ref name=":0">{{Cite web |date=2021-01-22 |title=Supreme Court Judge Twinomujuni dies |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/supreme-court-judge-twinomujuni-dies-1558572 |access-date=2025-12-18 |website=Monitor |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Justice Twinomujuni Succumbs to Cancer |url=https://ugandaradionetwork.net/story/justice-twinomujuni-succumbs-to-cancer |access-date=2025-12-18 |website=Uganda Radionetwork |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Polavarapu |first=Aparna |date=2013-11-25 |title=In Passing: Justice Amos Twinomujuni |url=https://ilg2.blog/2013/11/25/in-passing-justice-amos-twinomujuni/ |access-date=2025-12-18 |website=IntLawGrrls |language=en}}</ref>
== Okufa ==
Amos yafa 15 Ogwekkuminogumu 2013 mu ddwaliro e Kololo mu Kampala.Yafuna obulwadde bwa kookolo bwe yali alwanyisa okumala emyaka egisukka mu ebiri.Yaziikibwa mu Disitulikiti y'e Mbarara.
== Laba ne ==
* Ekitongole ekiramuzi ekya Uganda
* Ettendekero lyamateeka
== Ebijuiziddwa ==
{{Reflist}}
== Ebijuliziddwa wabweeru wa wikipedia ==
* [https://web.archive.org/web/20140302233515/http://www.parliament.go.ug/new/index.php/about-parliament/parliamentary-news/214-parliament-vets-appointed-judges Abasawo b'ebisolo mu Palamenti Balondeddwa Abalamuzi]
* [http://allafrica.com/stories/201305131196.html?viewall=1 Abalamuzi Abapya Be Baani?]
qsljt45vhi765b3svxousv3hxi20pnr
68923
68922
2026-08-18T15:48:46Z
Berniter
10779
/* Ebijuliziddwa wabweeru wa wikipedia */
68923
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Amos Twinomujuni''' (1945 - 15 Ogwekkuminogumu 2013) yali mulamuzi mu Kkooti enkulu eya Uganda. <ref>{{Cite web |title=Justices of The Supreme Court of Uganda |url=http://www.ugandalawlibrary.com/ull/lawlib/justices_supreme.asp |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140324054542/http://www.ugandalawlibrary.com/ull/lawlib/justices_supreme.asp |archive-date=2014-03-24 |access-date=2014-03-02}}</ref><ref>{{Cite web |last=Reporter |first=Vision |title=Court tells AG to settle defamation case |url=https://www.newvision.co.ugnull/ |access-date=2026-03-27 |website=New Vision}}</ref>
== Obutobwe nokusoma kwe ==
Amos yazaalibwa 1945.Yamaliriza emisomo gye egya Ddiguli eyokubiri mu kkudukanya bizinesi ku Bbanguliro lya ESAMI ne Maastricht e Netherlands mu 2006.<ref>{{Cite web |date=2021-01-22 |title=Glowing tribute as candle burns out on Twinomujuni |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/glowing-tribute-as-candle-burns-out-on-twinomujuni-1558644 |access-date=2025-12-18 |website=Monitor |language=en}}</ref>
== Omulimu ==
Yatandika omulimu gwe ogw'obulamuzi mu 1973 nga omulamuzi ow'eddaala erisooka.Yaweereza nga Dayirekita wa Law Development Center ne Dayirekita wa gavumenti avunaanyizibwa ku kuvunaana emisango.Yali omu ku balamuzi ba kkooti ya ssemateeka mu 2002.<ref>{{Cite web |last=independent |first=The |date=2009-04-01 |title=Likely new faces at the Supreme Court |url=https://www.independent.co.ug/likely-new-faces-supreme-court/ |access-date=2026-03-27 |website=The Independent Uganda |language=en-US}}</ref>Yalondebwa okuba omulamuzi wa kkooti ensukkulumu muGwomukaaga 2013.<ref name=":0">{{Cite web |date=2021-01-22 |title=Supreme Court Judge Twinomujuni dies |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/supreme-court-judge-twinomujuni-dies-1558572 |access-date=2025-12-18 |website=Monitor |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Justice Twinomujuni Succumbs to Cancer |url=https://ugandaradionetwork.net/story/justice-twinomujuni-succumbs-to-cancer |access-date=2025-12-18 |website=Uganda Radionetwork |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Polavarapu |first=Aparna |date=2013-11-25 |title=In Passing: Justice Amos Twinomujuni |url=https://ilg2.blog/2013/11/25/in-passing-justice-amos-twinomujuni/ |access-date=2025-12-18 |website=IntLawGrrls |language=en}}</ref>
== Okufa ==
Amos yafa 15 Ogwekkuminogumu 2013 mu ddwaliro e Kololo mu Kampala.Yafuna obulwadde bwa kookolo bwe yali alwanyisa okumala emyaka egisukka mu ebiri.Yaziikibwa mu Disitulikiti y'e Mbarara.
== Laba ne ==
* Ekitongole ekiramuzi ekya Uganda
* Ettendekero lyamateeka
== Ebijuiziddwa ==
{{Reflist}}
== Ebijuliziddwa wabweeru wa wikipedia ==
*
* [http://allafrica.com/stories/201305131196.html?viewall=1 Abalamuzi Abapya Be Baani?]
8k86l2pcyvpo12dn5c5ruiocgg2o8ff
68924
68923
2026-08-18T15:48:57Z
Berniter
10779
/* Ebijuliziddwa wabweeru wa wikipedia */
68924
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Amos Twinomujuni''' (1945 - 15 Ogwekkuminogumu 2013) yali mulamuzi mu Kkooti enkulu eya Uganda. <ref>{{Cite web |title=Justices of The Supreme Court of Uganda |url=http://www.ugandalawlibrary.com/ull/lawlib/justices_supreme.asp |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140324054542/http://www.ugandalawlibrary.com/ull/lawlib/justices_supreme.asp |archive-date=2014-03-24 |access-date=2014-03-02}}</ref><ref>{{Cite web |last=Reporter |first=Vision |title=Court tells AG to settle defamation case |url=https://www.newvision.co.ugnull/ |access-date=2026-03-27 |website=New Vision}}</ref>
== Obutobwe nokusoma kwe ==
Amos yazaalibwa 1945.Yamaliriza emisomo gye egya Ddiguli eyokubiri mu kkudukanya bizinesi ku Bbanguliro lya ESAMI ne Maastricht e Netherlands mu 2006.<ref>{{Cite web |date=2021-01-22 |title=Glowing tribute as candle burns out on Twinomujuni |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/glowing-tribute-as-candle-burns-out-on-twinomujuni-1558644 |access-date=2025-12-18 |website=Monitor |language=en}}</ref>
== Omulimu ==
Yatandika omulimu gwe ogw'obulamuzi mu 1973 nga omulamuzi ow'eddaala erisooka.Yaweereza nga Dayirekita wa Law Development Center ne Dayirekita wa gavumenti avunaanyizibwa ku kuvunaana emisango.Yali omu ku balamuzi ba kkooti ya ssemateeka mu 2002.<ref>{{Cite web |last=independent |first=The |date=2009-04-01 |title=Likely new faces at the Supreme Court |url=https://www.independent.co.ug/likely-new-faces-supreme-court/ |access-date=2026-03-27 |website=The Independent Uganda |language=en-US}}</ref>Yalondebwa okuba omulamuzi wa kkooti ensukkulumu muGwomukaaga 2013.<ref name=":0">{{Cite web |date=2021-01-22 |title=Supreme Court Judge Twinomujuni dies |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/supreme-court-judge-twinomujuni-dies-1558572 |access-date=2025-12-18 |website=Monitor |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Justice Twinomujuni Succumbs to Cancer |url=https://ugandaradionetwork.net/story/justice-twinomujuni-succumbs-to-cancer |access-date=2025-12-18 |website=Uganda Radionetwork |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Polavarapu |first=Aparna |date=2013-11-25 |title=In Passing: Justice Amos Twinomujuni |url=https://ilg2.blog/2013/11/25/in-passing-justice-amos-twinomujuni/ |access-date=2025-12-18 |website=IntLawGrrls |language=en}}</ref>
== Okufa ==
Amos yafa 15 Ogwekkuminogumu 2013 mu ddwaliro e Kololo mu Kampala.Yafuna obulwadde bwa kookolo bwe yali alwanyisa okumala emyaka egisukka mu ebiri.Yaziikibwa mu Disitulikiti y'e Mbarara.
== Laba ne ==
* Ekitongole ekiramuzi ekya Uganda
* Ettendekero lyamateeka
== Ebijuiziddwa ==
{{Reflist}}
== Ebijuliziddwa wabweeru wa wikipedia ==
*Paalamenti Ekebera Abalamuzi Abalondeddwa.
* [http://allafrica.com/stories/201305131196.html?viewall=1 Abalamuzi Abapya Be Baani?]
hy7gchcasoqfg7eyevtfhkeeck2xq40
68925
68924
2026-08-18T15:51:06Z
Berniter
10779
/* Ebijuliziddwa wabweeru wa wikipedia */
68925
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Amos Twinomujuni''' (1945 - 15 Ogwekkuminogumu 2013) yali mulamuzi mu Kkooti enkulu eya Uganda. <ref>{{Cite web |title=Justices of The Supreme Court of Uganda |url=http://www.ugandalawlibrary.com/ull/lawlib/justices_supreme.asp |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140324054542/http://www.ugandalawlibrary.com/ull/lawlib/justices_supreme.asp |archive-date=2014-03-24 |access-date=2014-03-02}}</ref><ref>{{Cite web |last=Reporter |first=Vision |title=Court tells AG to settle defamation case |url=https://www.newvision.co.ugnull/ |access-date=2026-03-27 |website=New Vision}}</ref>
== Obutobwe nokusoma kwe ==
Amos yazaalibwa 1945.Yamaliriza emisomo gye egya Ddiguli eyokubiri mu kkudukanya bizinesi ku Bbanguliro lya ESAMI ne Maastricht e Netherlands mu 2006.<ref>{{Cite web |date=2021-01-22 |title=Glowing tribute as candle burns out on Twinomujuni |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/glowing-tribute-as-candle-burns-out-on-twinomujuni-1558644 |access-date=2025-12-18 |website=Monitor |language=en}}</ref>
== Omulimu ==
Yatandika omulimu gwe ogw'obulamuzi mu 1973 nga omulamuzi ow'eddaala erisooka.Yaweereza nga Dayirekita wa Law Development Center ne Dayirekita wa gavumenti avunaanyizibwa ku kuvunaana emisango.Yali omu ku balamuzi ba kkooti ya ssemateeka mu 2002.<ref>{{Cite web |last=independent |first=The |date=2009-04-01 |title=Likely new faces at the Supreme Court |url=https://www.independent.co.ug/likely-new-faces-supreme-court/ |access-date=2026-03-27 |website=The Independent Uganda |language=en-US}}</ref>Yalondebwa okuba omulamuzi wa kkooti ensukkulumu muGwomukaaga 2013.<ref name=":0">{{Cite web |date=2021-01-22 |title=Supreme Court Judge Twinomujuni dies |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/supreme-court-judge-twinomujuni-dies-1558572 |access-date=2025-12-18 |website=Monitor |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Justice Twinomujuni Succumbs to Cancer |url=https://ugandaradionetwork.net/story/justice-twinomujuni-succumbs-to-cancer |access-date=2025-12-18 |website=Uganda Radionetwork |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Polavarapu |first=Aparna |date=2013-11-25 |title=In Passing: Justice Amos Twinomujuni |url=https://ilg2.blog/2013/11/25/in-passing-justice-amos-twinomujuni/ |access-date=2025-12-18 |website=IntLawGrrls |language=en}}</ref>
== Okufa ==
Amos yafa 15 Ogwekkuminogumu 2013 mu ddwaliro e Kololo mu Kampala.Yafuna obulwadde bwa kookolo bwe yali alwanyisa okumala emyaka egisukka mu ebiri.Yaziikibwa mu Disitulikiti y'e Mbarara.
== Laba ne ==
* Ekitongole ekiramuzi ekya Uganda
* Ettendekero lyamateeka
== Ebijuiziddwa ==
{{Reflist}}
== Ebijuliziddwa wabweeru wa wikipedia ==
*Paalamenti Ekebera Abalamuzi Abalondeddwa.
* Baani Abalamuzi Abapya?
n4z8675joh1yx2a1ta781gtzs6nyseh
68926
68925
2026-08-18T15:59:27Z
Berniter
10779
/* Ebijuliziddwa wabweeru wa wikipedia */
68926
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Amos Twinomujuni''' (1945 - 15 Ogwekkuminogumu 2013) yali mulamuzi mu Kkooti enkulu eya Uganda. <ref>{{Cite web |title=Justices of The Supreme Court of Uganda |url=http://www.ugandalawlibrary.com/ull/lawlib/justices_supreme.asp |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140324054542/http://www.ugandalawlibrary.com/ull/lawlib/justices_supreme.asp |archive-date=2014-03-24 |access-date=2014-03-02}}</ref><ref>{{Cite web |last=Reporter |first=Vision |title=Court tells AG to settle defamation case |url=https://www.newvision.co.ugnull/ |access-date=2026-03-27 |website=New Vision}}</ref>
== Obutobwe nokusoma kwe ==
Amos yazaalibwa 1945.Yamaliriza emisomo gye egya Ddiguli eyokubiri mu kkudukanya bizinesi ku Bbanguliro lya ESAMI ne Maastricht e Netherlands mu 2006.<ref>{{Cite web |date=2021-01-22 |title=Glowing tribute as candle burns out on Twinomujuni |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/glowing-tribute-as-candle-burns-out-on-twinomujuni-1558644 |access-date=2025-12-18 |website=Monitor |language=en}}</ref>
== Omulimu ==
Yatandika omulimu gwe ogw'obulamuzi mu 1973 nga omulamuzi ow'eddaala erisooka.Yaweereza nga Dayirekita wa Law Development Center ne Dayirekita wa gavumenti avunaanyizibwa ku kuvunaana emisango.Yali omu ku balamuzi ba kkooti ya ssemateeka mu 2002.<ref>{{Cite web |last=independent |first=The |date=2009-04-01 |title=Likely new faces at the Supreme Court |url=https://www.independent.co.ug/likely-new-faces-supreme-court/ |access-date=2026-03-27 |website=The Independent Uganda |language=en-US}}</ref>Yalondebwa okuba omulamuzi wa kkooti ensukkulumu muGwomukaaga 2013.<ref name=":0">{{Cite web |date=2021-01-22 |title=Supreme Court Judge Twinomujuni dies |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/supreme-court-judge-twinomujuni-dies-1558572 |access-date=2025-12-18 |website=Monitor |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Justice Twinomujuni Succumbs to Cancer |url=https://ugandaradionetwork.net/story/justice-twinomujuni-succumbs-to-cancer |access-date=2025-12-18 |website=Uganda Radionetwork |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Polavarapu |first=Aparna |date=2013-11-25 |title=In Passing: Justice Amos Twinomujuni |url=https://ilg2.blog/2013/11/25/in-passing-justice-amos-twinomujuni/ |access-date=2025-12-18 |website=IntLawGrrls |language=en}}</ref>
== Okufa ==
Amos yafa 15 Ogwekkuminogumu 2013 mu ddwaliro e Kololo mu Kampala.Yafuna obulwadde bwa kookolo bwe yali alwanyisa okumala emyaka egisukka mu ebiri.Yaziikibwa mu Disitulikiti y'e Mbarara.
== Laba ne ==
* Ekitongole ekiramuzi ekya Uganda
* Ettendekero lyamateeka
== Ebijuiziddwa ==
{{Reflist}}
== Ebijuliziddwa wabweeru wa wikipedia ==
*Paalamenti Ekebera Abalamuzi Abalondeddwa.
* Baani Abalamuzi Abapya?
* Ekitongole ekiramuzi ekya Uganda
1uc2s1m60dottj0px8fk4bxpd512fi9
68927
68926
2026-08-18T16:06:17Z
Berniter
10779
/* Ebijuliziddwa wabweeru wa wikipedia */
68927
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Amos Twinomujuni''' (1945 - 15 Ogwekkuminogumu 2013) yali mulamuzi mu Kkooti enkulu eya Uganda. <ref>{{Cite web |title=Justices of The Supreme Court of Uganda |url=http://www.ugandalawlibrary.com/ull/lawlib/justices_supreme.asp |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140324054542/http://www.ugandalawlibrary.com/ull/lawlib/justices_supreme.asp |archive-date=2014-03-24 |access-date=2014-03-02}}</ref><ref>{{Cite web |last=Reporter |first=Vision |title=Court tells AG to settle defamation case |url=https://www.newvision.co.ugnull/ |access-date=2026-03-27 |website=New Vision}}</ref>
== Obutobwe nokusoma kwe ==
Amos yazaalibwa 1945.Yamaliriza emisomo gye egya Ddiguli eyokubiri mu kkudukanya bizinesi ku Bbanguliro lya ESAMI ne Maastricht e Netherlands mu 2006.<ref>{{Cite web |date=2021-01-22 |title=Glowing tribute as candle burns out on Twinomujuni |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/glowing-tribute-as-candle-burns-out-on-twinomujuni-1558644 |access-date=2025-12-18 |website=Monitor |language=en}}</ref>
== Omulimu ==
Yatandika omulimu gwe ogw'obulamuzi mu 1973 nga omulamuzi ow'eddaala erisooka.Yaweereza nga Dayirekita wa Law Development Center ne Dayirekita wa gavumenti avunaanyizibwa ku kuvunaana emisango.Yali omu ku balamuzi ba kkooti ya ssemateeka mu 2002.<ref>{{Cite web |last=independent |first=The |date=2009-04-01 |title=Likely new faces at the Supreme Court |url=https://www.independent.co.ug/likely-new-faces-supreme-court/ |access-date=2026-03-27 |website=The Independent Uganda |language=en-US}}</ref>Yalondebwa okuba omulamuzi wa kkooti ensukkulumu muGwomukaaga 2013.<ref name=":0">{{Cite web |date=2021-01-22 |title=Supreme Court Judge Twinomujuni dies |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/supreme-court-judge-twinomujuni-dies-1558572 |access-date=2025-12-18 |website=Monitor |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Justice Twinomujuni Succumbs to Cancer |url=https://ugandaradionetwork.net/story/justice-twinomujuni-succumbs-to-cancer |access-date=2025-12-18 |website=Uganda Radionetwork |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Polavarapu |first=Aparna |date=2013-11-25 |title=In Passing: Justice Amos Twinomujuni |url=https://ilg2.blog/2013/11/25/in-passing-justice-amos-twinomujuni/ |access-date=2025-12-18 |website=IntLawGrrls |language=en}}</ref>
== Okufa ==
Amos yafa 15 Ogwekkuminogumu 2013 mu ddwaliro e Kololo mu Kampala.Yafuna obulwadde bwa kookolo bwe yali alwanyisa okumala emyaka egisukka mu ebiri.Yaziikibwa mu Disitulikiti y'e Mbarara.
== Laba ne ==
* Ekitongole ekiramuzi ekya Uganda
* Ettendekero lyamateeka
== Ebijuiziddwa ==
{{Reflist}}
== Ebijuliziddwa wabweeru wa wikipedia ==
*Paalamenti Ekebera Abalamuzi Abalondeddwa.
* Baani Abalamuzi Abapya?
* Ekitongole ekiramuzi ekya Uganda
* Munnayuganda mu mutima
jkk7vhniytrxj6cagikukb9hmcuwmv1
68928
68927
2026-08-18T16:08:53Z
Berniter
10779
68928
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Amos Twinomujuni''' (1945 - 15 Ogwekkuminogumu 2013) yali mulamuzi mu Kkooti enkulu eya Uganda. <ref>{{Cite web |title=Justices of The Supreme Court of Uganda |url=http://www.ugandalawlibrary.com/ull/lawlib/justices_supreme.asp |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140324054542/http://www.ugandalawlibrary.com/ull/lawlib/justices_supreme.asp |archive-date=2014-03-24 |access-date=2014-03-02}}</ref><ref>{{Cite web |last=Reporter |first=Vision |title=Court tells AG to settle defamation case |url=https://www.newvision.co.ugnull/ |access-date=2026-03-27 |website=New Vision}}</ref>
== Obutobwe nokusoma kwe ==
Amos yazaalibwa 1945.Yamaliriza emisomo gye egya Ddiguli eyokubiri mu kkudukanya bizinesi ku Bbanguliro lya ESAMI ne Maastricht e Netherlands mu 2006.<ref>{{Cite web |date=2021-01-22 |title=Glowing tribute as candle burns out on Twinomujuni |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/glowing-tribute-as-candle-burns-out-on-twinomujuni-1558644 |access-date=2025-12-18 |website=Monitor |language=en}}</ref>
== Omulimu ==
Yatandika omulimu gwe ogw'obulamuzi mu 1973 nga omulamuzi ow'eddaala erisooka.Yaweereza nga Dayirekita wa Law Development Center ne Dayirekita wa gavumenti avunaanyizibwa ku kuvunaana emisango.Yali omu ku balamuzi ba kkooti ya ssemateeka mu 2002.<ref>{{Cite web |last=independent |first=The |date=2009-04-01 |title=Likely new faces at the Supreme Court |url=https://www.independent.co.ug/likely-new-faces-supreme-court/ |access-date=2026-03-27 |website=The Independent Uganda |language=en-US}}</ref>Yalondebwa okuba omulamuzi wa kkooti ensukkulumu muGwomukaaga 2013.<ref name=":0">{{Cite web |date=2021-01-22 |title=Supreme Court Judge Twinomujuni dies |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/supreme-court-judge-twinomujuni-dies-1558572 |access-date=2025-12-18 |website=Monitor |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Justice Twinomujuni Succumbs to Cancer |url=https://ugandaradionetwork.net/story/justice-twinomujuni-succumbs-to-cancer |access-date=2025-12-18 |website=Uganda Radionetwork |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Polavarapu |first=Aparna |date=2013-11-25 |title=In Passing: Justice Amos Twinomujuni |url=https://ilg2.blog/2013/11/25/in-passing-justice-amos-twinomujuni/ |access-date=2025-12-18 |website=IntLawGrrls |language=en}}</ref>
== Okufa ==
Amos yafa 15 Ogwekkuminogumu 2013 mu ddwaliro e Kololo mu Kampala.Yafuna obulwadde bwa kookolo bwe yali alwanyisa okumala emyaka egisukka mu ebiri.Yaziikibwa mu Disitulikiti y'e Mbarara.
== Laba ne ==
* Ekitongole ekiramuzi ekya Uganda
* Ettendekero lyamateeka
== Ebijuiziddwa ==
{{Reflist}}
== Ebijuliziddwa wabweeru wa wikipedia ==
*Paalamenti Ekebera Abalamuzi Abalondeddwa.
* Baani Abalamuzi Abapya?
* Ekitongole ekiramuzi ekya Uganda
* Munnayuganda mu mutima
[[Category:Abantu okuva mu disitulikiti ye Mbarara]]
7jcycuwp1rprepoxum35fleh8zbsxb6
68929
68928
2026-08-18T16:09:19Z
Berniter
10779
68929
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Amos Twinomujuni''' (1945 - 15 Ogwekkuminogumu 2013) yali mulamuzi mu Kkooti enkulu eya Uganda. <ref>{{Cite web |title=Justices of The Supreme Court of Uganda |url=http://www.ugandalawlibrary.com/ull/lawlib/justices_supreme.asp |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140324054542/http://www.ugandalawlibrary.com/ull/lawlib/justices_supreme.asp |archive-date=2014-03-24 |access-date=2014-03-02}}</ref><ref>{{Cite web |last=Reporter |first=Vision |title=Court tells AG to settle defamation case |url=https://www.newvision.co.ugnull/ |access-date=2026-03-27 |website=New Vision}}</ref>
== Obutobwe nokusoma kwe ==
Amos yazaalibwa 1945.Yamaliriza emisomo gye egya Ddiguli eyokubiri mu kkudukanya bizinesi ku Bbanguliro lya ESAMI ne Maastricht e Netherlands mu 2006.<ref>{{Cite web |date=2021-01-22 |title=Glowing tribute as candle burns out on Twinomujuni |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/glowing-tribute-as-candle-burns-out-on-twinomujuni-1558644 |access-date=2025-12-18 |website=Monitor |language=en}}</ref>
== Omulimu ==
Yatandika omulimu gwe ogw'obulamuzi mu 1973 nga omulamuzi ow'eddaala erisooka.Yaweereza nga Dayirekita wa Law Development Center ne Dayirekita wa gavumenti avunaanyizibwa ku kuvunaana emisango.Yali omu ku balamuzi ba kkooti ya ssemateeka mu 2002.<ref>{{Cite web |last=independent |first=The |date=2009-04-01 |title=Likely new faces at the Supreme Court |url=https://www.independent.co.ug/likely-new-faces-supreme-court/ |access-date=2026-03-27 |website=The Independent Uganda |language=en-US}}</ref>Yalondebwa okuba omulamuzi wa kkooti ensukkulumu muGwomukaaga 2013.<ref name=":0">{{Cite web |date=2021-01-22 |title=Supreme Court Judge Twinomujuni dies |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/supreme-court-judge-twinomujuni-dies-1558572 |access-date=2025-12-18 |website=Monitor |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Justice Twinomujuni Succumbs to Cancer |url=https://ugandaradionetwork.net/story/justice-twinomujuni-succumbs-to-cancer |access-date=2025-12-18 |website=Uganda Radionetwork |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Polavarapu |first=Aparna |date=2013-11-25 |title=In Passing: Justice Amos Twinomujuni |url=https://ilg2.blog/2013/11/25/in-passing-justice-amos-twinomujuni/ |access-date=2025-12-18 |website=IntLawGrrls |language=en}}</ref>
== Okufa ==
Amos yafa 15 Ogwekkuminogumu 2013 mu ddwaliro e Kololo mu Kampala.Yafuna obulwadde bwa kookolo bwe yali alwanyisa okumala emyaka egisukka mu ebiri.Yaziikibwa mu Disitulikiti y'e Mbarara.
== Laba ne ==
* Ekitongole ekiramuzi ekya Uganda
* Ettendekero lyamateeka
== Ebijuiziddwa ==
{{Reflist}}
== Ebijuliziddwa wabweeru wa wikipedia ==
*Paalamenti Ekebera Abalamuzi Abalondeddwa.
* Baani Abalamuzi Abapya?
* Ekitongole ekiramuzi ekya Uganda
* Munnayuganda mu mutima
[[Category:Abantu okuva mu disitulikiti ye Mbarara]]
[[Category:Bannamateeka ba Uganda.]]
g8b7d5u9ivabi9v5jv0wp2nu3fzomuw
68930
68929
2026-08-18T16:10:14Z
Berniter
10779
68930
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Amos Twinomujuni''' (1945 - 15 Ogwekkuminogumu 2013) yali mulamuzi mu Kkooti enkulu eya Uganda. <ref>{{Cite web |title=Justices of The Supreme Court of Uganda |url=http://www.ugandalawlibrary.com/ull/lawlib/justices_supreme.asp |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140324054542/http://www.ugandalawlibrary.com/ull/lawlib/justices_supreme.asp |archive-date=2014-03-24 |access-date=2014-03-02}}</ref><ref>{{Cite web |last=Reporter |first=Vision |title=Court tells AG to settle defamation case |url=https://www.newvision.co.ugnull/ |access-date=2026-03-27 |website=New Vision}}</ref>
== Obutobwe nokusoma kwe ==
Amos yazaalibwa 1945.Yamaliriza emisomo gye egya Ddiguli eyokubiri mu kkudukanya bizinesi ku Bbanguliro lya ESAMI ne Maastricht e Netherlands mu 2006.<ref>{{Cite web |date=2021-01-22 |title=Glowing tribute as candle burns out on Twinomujuni |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/glowing-tribute-as-candle-burns-out-on-twinomujuni-1558644 |access-date=2025-12-18 |website=Monitor |language=en}}</ref>
== Omulimu ==
Yatandika omulimu gwe ogw'obulamuzi mu 1973 nga omulamuzi ow'eddaala erisooka.Yaweereza nga Dayirekita wa Law Development Center ne Dayirekita wa gavumenti avunaanyizibwa ku kuvunaana emisango.Yali omu ku balamuzi ba kkooti ya ssemateeka mu 2002.<ref>{{Cite web |last=independent |first=The |date=2009-04-01 |title=Likely new faces at the Supreme Court |url=https://www.independent.co.ug/likely-new-faces-supreme-court/ |access-date=2026-03-27 |website=The Independent Uganda |language=en-US}}</ref>Yalondebwa okuba omulamuzi wa kkooti ensukkulumu muGwomukaaga 2013.<ref name=":0">{{Cite web |date=2021-01-22 |title=Supreme Court Judge Twinomujuni dies |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/supreme-court-judge-twinomujuni-dies-1558572 |access-date=2025-12-18 |website=Monitor |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Justice Twinomujuni Succumbs to Cancer |url=https://ugandaradionetwork.net/story/justice-twinomujuni-succumbs-to-cancer |access-date=2025-12-18 |website=Uganda Radionetwork |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Polavarapu |first=Aparna |date=2013-11-25 |title=In Passing: Justice Amos Twinomujuni |url=https://ilg2.blog/2013/11/25/in-passing-justice-amos-twinomujuni/ |access-date=2025-12-18 |website=IntLawGrrls |language=en}}</ref>
== Okufa ==
Amos yafa 15 Ogwekkuminogumu 2013 mu ddwaliro e Kololo mu Kampala.Yafuna obulwadde bwa kookolo bwe yali alwanyisa okumala emyaka egisukka mu ebiri.Yaziikibwa mu Disitulikiti y'e Mbarara.
== Laba ne ==
* Ekitongole ekiramuzi ekya Uganda
* Ettendekero lyamateeka
== Ebijuiziddwa ==
{{Reflist}}
== Ebijuliziddwa wabweeru wa wikipedia ==
*Paalamenti Ekebera Abalamuzi Abalondeddwa.
* Baani Abalamuzi Abapya?
* Ekitongole ekiramuzi ekya Uganda
* Munnayuganda mu mutima
[[Category:Abantu okuva mu disitulikiti ye Mbarara]]
[[Category:Bannamateeka ba Uganda.]]
[[Category:Abasomera ku Ssomero lya Ntare]]
360663svcbij6sqpiz40uixsa216sg7
68931
68930
2026-08-18T16:11:09Z
Berniter
10779
68931
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Amos Twinomujuni''' (1945 - 15 Ogwekkuminogumu 2013) yali mulamuzi mu Kkooti enkulu eya Uganda. <ref>{{Cite web |title=Justices of The Supreme Court of Uganda |url=http://www.ugandalawlibrary.com/ull/lawlib/justices_supreme.asp |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140324054542/http://www.ugandalawlibrary.com/ull/lawlib/justices_supreme.asp |archive-date=2014-03-24 |access-date=2014-03-02}}</ref><ref>{{Cite web |last=Reporter |first=Vision |title=Court tells AG to settle defamation case |url=https://www.newvision.co.ugnull/ |access-date=2026-03-27 |website=New Vision}}</ref>
== Obutobwe nokusoma kwe ==
Amos yazaalibwa 1945.Yamaliriza emisomo gye egya Ddiguli eyokubiri mu kkudukanya bizinesi ku Bbanguliro lya ESAMI ne Maastricht e Netherlands mu 2006.<ref>{{Cite web |date=2021-01-22 |title=Glowing tribute as candle burns out on Twinomujuni |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/glowing-tribute-as-candle-burns-out-on-twinomujuni-1558644 |access-date=2025-12-18 |website=Monitor |language=en}}</ref>
== Omulimu ==
Yatandika omulimu gwe ogw'obulamuzi mu 1973 nga omulamuzi ow'eddaala erisooka.Yaweereza nga Dayirekita wa Law Development Center ne Dayirekita wa gavumenti avunaanyizibwa ku kuvunaana emisango.Yali omu ku balamuzi ba kkooti ya ssemateeka mu 2002.<ref>{{Cite web |last=independent |first=The |date=2009-04-01 |title=Likely new faces at the Supreme Court |url=https://www.independent.co.ug/likely-new-faces-supreme-court/ |access-date=2026-03-27 |website=The Independent Uganda |language=en-US}}</ref>Yalondebwa okuba omulamuzi wa kkooti ensukkulumu muGwomukaaga 2013.<ref name=":0">{{Cite web |date=2021-01-22 |title=Supreme Court Judge Twinomujuni dies |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/supreme-court-judge-twinomujuni-dies-1558572 |access-date=2025-12-18 |website=Monitor |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Justice Twinomujuni Succumbs to Cancer |url=https://ugandaradionetwork.net/story/justice-twinomujuni-succumbs-to-cancer |access-date=2025-12-18 |website=Uganda Radionetwork |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Polavarapu |first=Aparna |date=2013-11-25 |title=In Passing: Justice Amos Twinomujuni |url=https://ilg2.blog/2013/11/25/in-passing-justice-amos-twinomujuni/ |access-date=2025-12-18 |website=IntLawGrrls |language=en}}</ref>
== Okufa ==
Amos yafa 15 Ogwekkuminogumu 2013 mu ddwaliro e Kololo mu Kampala.Yafuna obulwadde bwa kookolo bwe yali alwanyisa okumala emyaka egisukka mu ebiri.Yaziikibwa mu Disitulikiti y'e Mbarara.
== Laba ne ==
* Ekitongole ekiramuzi ekya Uganda
* Ettendekero lyamateeka
== Ebijuiziddwa ==
{{Reflist}}
== Ebijuliziddwa wabweeru wa wikipedia ==
*Paalamenti Ekebera Abalamuzi Abalondeddwa.
* Baani Abalamuzi Abapya?
* Ekitongole ekiramuzi ekya Uganda
* Munnayuganda mu mutima
[[Category:Abantu okuva mu disitulikiti ye Mbarara]]
[[Category:Bannamateeka ba Uganda.]]
[[Category:Abasomera ku Ssomero lya Ntare]]
[[Category:BannaUganda abalamuzi]]
e2ielj9xbm8ca0wdecp706pwtuc0ig3
68932
68931
2026-08-18T16:11:35Z
Berniter
10779
68932
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Amos Twinomujuni''' (1945 - 15 Ogwekkuminogumu 2013) yali mulamuzi mu Kkooti enkulu eya Uganda. <ref>{{Cite web |title=Justices of The Supreme Court of Uganda |url=http://www.ugandalawlibrary.com/ull/lawlib/justices_supreme.asp |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140324054542/http://www.ugandalawlibrary.com/ull/lawlib/justices_supreme.asp |archive-date=2014-03-24 |access-date=2014-03-02}}</ref><ref>{{Cite web |last=Reporter |first=Vision |title=Court tells AG to settle defamation case |url=https://www.newvision.co.ugnull/ |access-date=2026-03-27 |website=New Vision}}</ref>
== Obutobwe nokusoma kwe ==
Amos yazaalibwa 1945.Yamaliriza emisomo gye egya Ddiguli eyokubiri mu kkudukanya bizinesi ku Bbanguliro lya ESAMI ne Maastricht e Netherlands mu 2006.<ref>{{Cite web |date=2021-01-22 |title=Glowing tribute as candle burns out on Twinomujuni |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/glowing-tribute-as-candle-burns-out-on-twinomujuni-1558644 |access-date=2025-12-18 |website=Monitor |language=en}}</ref>
== Omulimu ==
Yatandika omulimu gwe ogw'obulamuzi mu 1973 nga omulamuzi ow'eddaala erisooka.Yaweereza nga Dayirekita wa Law Development Center ne Dayirekita wa gavumenti avunaanyizibwa ku kuvunaana emisango.Yali omu ku balamuzi ba kkooti ya ssemateeka mu 2002.<ref>{{Cite web |last=independent |first=The |date=2009-04-01 |title=Likely new faces at the Supreme Court |url=https://www.independent.co.ug/likely-new-faces-supreme-court/ |access-date=2026-03-27 |website=The Independent Uganda |language=en-US}}</ref>Yalondebwa okuba omulamuzi wa kkooti ensukkulumu muGwomukaaga 2013.<ref name=":0">{{Cite web |date=2021-01-22 |title=Supreme Court Judge Twinomujuni dies |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/supreme-court-judge-twinomujuni-dies-1558572 |access-date=2025-12-18 |website=Monitor |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Justice Twinomujuni Succumbs to Cancer |url=https://ugandaradionetwork.net/story/justice-twinomujuni-succumbs-to-cancer |access-date=2025-12-18 |website=Uganda Radionetwork |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Polavarapu |first=Aparna |date=2013-11-25 |title=In Passing: Justice Amos Twinomujuni |url=https://ilg2.blog/2013/11/25/in-passing-justice-amos-twinomujuni/ |access-date=2025-12-18 |website=IntLawGrrls |language=en}}</ref>
== Okufa ==
Amos yafa 15 Ogwekkuminogumu 2013 mu ddwaliro e Kololo mu Kampala.Yafuna obulwadde bwa kookolo bwe yali alwanyisa okumala emyaka egisukka mu ebiri.Yaziikibwa mu Disitulikiti y'e Mbarara.
== Laba ne ==
* Ekitongole ekiramuzi ekya Uganda
* Ettendekero lyamateeka
== Ebijuiziddwa ==
{{Reflist}}
== Ebijuliziddwa wabweeru wa wikipedia ==
*Paalamenti Ekebera Abalamuzi Abalondeddwa.
* Baani Abalamuzi Abapya?
* Ekitongole ekiramuzi ekya Uganda
* Munnayuganda mu mutima
[[Category:Abantu okuva mu disitulikiti ye Mbarara]]
[[Category:Bannamateeka ba Uganda.]]
[[Category:Abasomera ku Ssomero lya Ntare]]
[[Category:BannaUganda abalamuzi]]
[[Category:Abafa mu 2013]]
t67czex21489kprqettqlcg37rxxlx6
68933
68932
2026-08-18T16:12:03Z
Berniter
10779
68933
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Amos Twinomujuni''' (1945 - 15 Ogwekkuminogumu 2013) yali mulamuzi mu Kkooti enkulu eya Uganda. <ref>{{Cite web |title=Justices of The Supreme Court of Uganda |url=http://www.ugandalawlibrary.com/ull/lawlib/justices_supreme.asp |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140324054542/http://www.ugandalawlibrary.com/ull/lawlib/justices_supreme.asp |archive-date=2014-03-24 |access-date=2014-03-02}}</ref><ref>{{Cite web |last=Reporter |first=Vision |title=Court tells AG to settle defamation case |url=https://www.newvision.co.ugnull/ |access-date=2026-03-27 |website=New Vision}}</ref>
== Obutobwe nokusoma kwe ==
Amos yazaalibwa 1945.Yamaliriza emisomo gye egya Ddiguli eyokubiri mu kkudukanya bizinesi ku Bbanguliro lya ESAMI ne Maastricht e Netherlands mu 2006.<ref>{{Cite web |date=2021-01-22 |title=Glowing tribute as candle burns out on Twinomujuni |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/glowing-tribute-as-candle-burns-out-on-twinomujuni-1558644 |access-date=2025-12-18 |website=Monitor |language=en}}</ref>
== Omulimu ==
Yatandika omulimu gwe ogw'obulamuzi mu 1973 nga omulamuzi ow'eddaala erisooka.Yaweereza nga Dayirekita wa Law Development Center ne Dayirekita wa gavumenti avunaanyizibwa ku kuvunaana emisango.Yali omu ku balamuzi ba kkooti ya ssemateeka mu 2002.<ref>{{Cite web |last=independent |first=The |date=2009-04-01 |title=Likely new faces at the Supreme Court |url=https://www.independent.co.ug/likely-new-faces-supreme-court/ |access-date=2026-03-27 |website=The Independent Uganda |language=en-US}}</ref>Yalondebwa okuba omulamuzi wa kkooti ensukkulumu muGwomukaaga 2013.<ref name=":0">{{Cite web |date=2021-01-22 |title=Supreme Court Judge Twinomujuni dies |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/supreme-court-judge-twinomujuni-dies-1558572 |access-date=2025-12-18 |website=Monitor |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Justice Twinomujuni Succumbs to Cancer |url=https://ugandaradionetwork.net/story/justice-twinomujuni-succumbs-to-cancer |access-date=2025-12-18 |website=Uganda Radionetwork |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Polavarapu |first=Aparna |date=2013-11-25 |title=In Passing: Justice Amos Twinomujuni |url=https://ilg2.blog/2013/11/25/in-passing-justice-amos-twinomujuni/ |access-date=2025-12-18 |website=IntLawGrrls |language=en}}</ref>
== Okufa ==
Amos yafa 15 Ogwekkuminogumu 2013 mu ddwaliro e Kololo mu Kampala.Yafuna obulwadde bwa kookolo bwe yali alwanyisa okumala emyaka egisukka mu ebiri.Yaziikibwa mu Disitulikiti y'e Mbarara.
== Laba ne ==
* Ekitongole ekiramuzi ekya Uganda
* Ettendekero lyamateeka
== Ebijuiziddwa ==
{{Reflist}}
== Ebijuliziddwa wabweeru wa wikipedia ==
*Paalamenti Ekebera Abalamuzi Abalondeddwa.
* Baani Abalamuzi Abapya?
* Ekitongole ekiramuzi ekya Uganda
* Munnayuganda mu mutima
[[Category:Abantu okuva mu disitulikiti ye Mbarara]]
[[Category:Bannamateeka ba Uganda.]]
[[Category:Abasomera ku Ssomero lya Ntare]]
[[Category:BannaUganda abalamuzi]]
[[Category:Abafa mu 2013]]
[[Category:Abazaalibwa mu 1945]]
7zar1x3rkpb7o6ju2l8vz6emycu94xi
68934
68933
2026-08-18T16:14:09Z
Berniter
10779
68934
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Amos Twinomujuni''' (1945 - 15 Ogwekkuminogumu 2013) yali mulamuzi mu Kkooti enkulu eya Uganda. <ref>{{Cite web |title=Justices of The Supreme Court of Uganda |url=http://www.ugandalawlibrary.com/ull/lawlib/justices_supreme.asp |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140324054542/http://www.ugandalawlibrary.com/ull/lawlib/justices_supreme.asp |archive-date=2014-03-24 |access-date=2014-03-02}}</ref><ref>{{Cite web |last=Reporter |first=Vision |title=Court tells AG to settle defamation case |url=https://www.newvision.co.ugnull/ |access-date=2026-03-27 |website=New Vision}}</ref>
== Obutobwe nokusoma kwe ==
Amos yazaalibwa 1945.Yamaliriza emisomo gye egya Ddiguli eyokubiri mu kkudukanya bizinesi ku Bbanguliro lya ESAMI ne Maastricht e Netherlands mu 2006.<ref>{{Cite web |date=2021-01-22 |title=Glowing tribute as candle burns out on Twinomujuni |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/glowing-tribute-as-candle-burns-out-on-twinomujuni-1558644 |access-date=2025-12-18 |website=Monitor |language=en}}</ref>
== Omulimu ==
Yatandika omulimu gwe ogw'obulamuzi mu 1973 nga omulamuzi ow'eddaala erisooka.Yaweereza nga Dayirekita wa Law Development Center ne Dayirekita wa gavumenti avunaanyizibwa ku kuvunaana emisango.Yali omu ku balamuzi ba kkooti ya ssemateeka mu 2002.<ref>{{Cite web |last=independent |first=The |date=2009-04-01 |title=Likely new faces at the Supreme Court |url=https://www.independent.co.ug/likely-new-faces-supreme-court/ |access-date=2026-03-27 |website=The Independent Uganda |language=en-US}}</ref>Yalondebwa okuba omulamuzi wa kkooti ensukkulumu muGwomukaaga 2013.<ref name=":0">{{Cite web |date=2021-01-22 |title=Supreme Court Judge Twinomujuni dies |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/supreme-court-judge-twinomujuni-dies-1558572 |access-date=2025-12-18 |website=Monitor |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Justice Twinomujuni Succumbs to Cancer |url=https://ugandaradionetwork.net/story/justice-twinomujuni-succumbs-to-cancer |access-date=2025-12-18 |website=Uganda Radionetwork |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Polavarapu |first=Aparna |date=2013-11-25 |title=In Passing: Justice Amos Twinomujuni |url=https://ilg2.blog/2013/11/25/in-passing-justice-amos-twinomujuni/ |access-date=2025-12-18 |website=IntLawGrrls |language=en}}</ref>
== Okufa ==
Amos yafa 15 Ogwekkuminogumu 2013 mu ddwaliro e Kololo mu Kampala.Yafuna obulwadde bwa kookolo bwe yali alwanyisa okumala emyaka egisukka mu ebiri.Yaziikibwa mu Disitulikiti y'e Mbarara.
== Laba ne ==
* Ekitongole ekiramuzi ekya Uganda
* Ettendekero lyamateeka
== Ebijuiziddwa ==
{{Reflist}}
== Ebijuliziddwa wabweeru wa wikipedia ==
*Paalamenti Ekebera Abalamuzi Abalondeddwa.
* Baani Abalamuzi Abapya?
* Ekitongole ekiramuzi ekya Uganda
* Munnayuganda mu mutima
[[Category:Abantu okuva mu disitulikiti ye Mbarara]]
[[Category:Bannamateeka ba Uganda.]]
[[Category:Abasomera ku Ssomero lya Ntare]]
[[Category:BannaUganda abalamuzi]]
[[Category:Abafa mu 2013]]
[[Category:Abazaalibwa mu 1945]]
[[Category:Abawaabi ba gavumenti]]
rjrd55r7p3htecuuf9dvxe2rnxfmnbv
Byarugaba Grace Isingoma
0
11896
68910
63409
2026-08-18T15:30:13Z
NKINZIK MARIE
7432
corrected grammar and punctuations and spellings
68910
wikitext
text/x-wiki
[[category:Abantu abalamu]]
[[category: Amazalibwa ga 1962]]
[[category:Abantu okuva mu Disitulikiti y’e Isingiro]]
[[category:Abaakiika mu Palamenti ya Uganda ey'omwenda]]
[[category:Abakyala abaakiika mu Palamenti ya Uganda]]
[[category:Bannabyabufuzi abakyala mu Uganda mu kyasa 21]]
{{Databox}}
'''Byarugaba Grace Isingoma''' yazaalibwa 15 Ogwomusanvu 1962 Munnayuganda munnabyabufuzi eyaweereza mu [[:lg:Parliament_of_Uganda|Paalamenti ya Uganda]] ey'omwenda wansi w'ekibiina ky'ebyobufuzi ekya [[:lg:National_Resistance_Movement|National Resistance Movement]], ng'akiikirira Disitulikiti y'e [[Isingiro (disitulikit)|Isingiro]].<ref>{{Cite web |url=https://www.observer.ug/component/content/article?id=31218:-wolokoso-restaurant-for-parliaments-parking |title=Archive copy |access-date=2025-09-20 |archive-date=2022-10-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221015104257/https://www.observer.ug/component/content/article?id=31218:-wolokoso-restaurant-for-parliaments-parking |url-status=dead }}</ref>
== Eby'obufuzi bye ==
Ono yali ssentebe w'akakiiko akavunaanyizibwa ku bakozi ba gavumenti ne gavumenti ez’ebitundu era n’awa amagezi eri Paalamenti nti alipoota y’akakiiko akakola ku bakozi ba gavumenti ne gavumenti ez’ebitundu egaanibwe nga batunuulidde okusaba kwa Lord Mayor Lukwago.<ref>http://ugandaradionetwork.com/story/parliament-recommends-lukwago-kcca-petition-be-heard-afresh</ref> Yaweerezaako ku kakiiko k’ebyobugagga eby’omu ttaka nga yali omu ku babaka abatiisatiisa okulemesa embalirira ya Minisitule y’amazzi n’obutonde bw’ensi okuggyako ng’okuwera obuveera kuteekeddwa mu nkola.<ref name=":0">https://allafrica.com/stories/201108050766.html</ref> Kino kyaliwo mu kiseera ky’okwekenneenya enkola ya baminisita ey’omwaka gw’ebyensimbi 2011/2012 eyatuuzibwa mu Palamenti.<ref name=":0" /> Ababaka ba Palamenti ensonga eno bagikwata n'obwegendereza olw'obulabe obuleetebwa akaveera ku butonde bw’ensi.<ref name=":0" />
== Laba ne ==
* Olukalala lw’abakiise mu Palamenti ya Uganda ey'omwenda
* [[:lg:Justine_Ayebazibwe|Justine Ayebazibwe]]
* [[:lg:Parliament_of_Uganda|Paalamenti ya Uganda]]
* [[National Resistance Movement]]
== Ebijuliziddwa ==
{{Reflist}}
== Ebijuliziddwa wabweru wa Wikipedia ==
* [https://web.archive.org/web/20220404005123/https://www.pgaction.org/pdf/2014-07-17-Kampala-List-of-Participants.pdf https://www.pgaction.org/pdf/2014-07-17-Olukalala-olw’abeetabye] mu Kampala.pdf Archived
* [https://gazettes.africa/archive/ug/2016/ug-government-gazette-dated-2016-03-03-no-14.pdf https://gazettes.africa/archive/ug/2016/ug-gazette-ya-gavumenti-ey’olunaku-2016-03-03-no-14.pdf]
{{DEFAULTSORT:Isingoma, Byarugaba Grace}}
[[Category:Bannabyabufuzi mu Uganda]]
c91wu8xi2tad4p3ofu7leknpilzr613
68911
68910
2026-08-18T15:31:02Z
NKINZIK MARIE
7432
Added new category
68911
wikitext
text/x-wiki
[[category:Abantu abalamu]]
[[category:Abantu okuva mu Disitulikiti y’e Isingiro]]
[[category:Abaakiika mu Palamenti ya Uganda ey'omwenda]]
[[category:Abakyala abaakiika mu Palamenti ya Uganda]]
[[category:Bannabyabufuzi abakyala mu Uganda mu kyasa 21]]
{{Databox}}
'''Byarugaba Grace Isingoma''' yazaalibwa 15 Ogwomusanvu 1962 Munnayuganda munnabyabufuzi eyaweereza mu [[:lg:Parliament_of_Uganda|Paalamenti ya Uganda]] ey'omwenda wansi w'ekibiina ky'ebyobufuzi ekya [[:lg:National_Resistance_Movement|National Resistance Movement]], ng'akiikirira Disitulikiti y'e [[Isingiro (disitulikit)|Isingiro]].<ref>{{Cite web |url=https://www.observer.ug/component/content/article?id=31218:-wolokoso-restaurant-for-parliaments-parking |title=Archive copy |access-date=2025-09-20 |archive-date=2022-10-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221015104257/https://www.observer.ug/component/content/article?id=31218:-wolokoso-restaurant-for-parliaments-parking |url-status=dead }}</ref>
== Eby'obufuzi bye ==
Ono yali ssentebe w'akakiiko akavunaanyizibwa ku bakozi ba gavumenti ne gavumenti ez’ebitundu era n’awa amagezi eri Paalamenti nti alipoota y’akakiiko akakola ku bakozi ba gavumenti ne gavumenti ez’ebitundu egaanibwe nga batunuulidde okusaba kwa Lord Mayor Lukwago.<ref>http://ugandaradionetwork.com/story/parliament-recommends-lukwago-kcca-petition-be-heard-afresh</ref> Yaweerezaako ku kakiiko k’ebyobugagga eby’omu ttaka nga yali omu ku babaka abatiisatiisa okulemesa embalirira ya Minisitule y’amazzi n’obutonde bw’ensi okuggyako ng’okuwera obuveera kuteekeddwa mu nkola.<ref name=":0">https://allafrica.com/stories/201108050766.html</ref> Kino kyaliwo mu kiseera ky’okwekenneenya enkola ya baminisita ey’omwaka gw’ebyensimbi 2011/2012 eyatuuzibwa mu Palamenti.<ref name=":0" /> Ababaka ba Palamenti ensonga eno bagikwata n'obwegendereza olw'obulabe obuleetebwa akaveera ku butonde bw’ensi.<ref name=":0" />
== Laba ne ==
* Olukalala lw’abakiise mu Palamenti ya Uganda ey'omwenda
* [[:lg:Justine_Ayebazibwe|Justine Ayebazibwe]]
* [[:lg:Parliament_of_Uganda|Paalamenti ya Uganda]]
* [[National Resistance Movement]]
== Ebijuliziddwa ==
{{Reflist}}
== Ebijuliziddwa wabweru wa Wikipedia ==
* [https://web.archive.org/web/20220404005123/https://www.pgaction.org/pdf/2014-07-17-Kampala-List-of-Participants.pdf https://www.pgaction.org/pdf/2014-07-17-Olukalala-olw’abeetabye] mu Kampala.pdf Archived
* [https://gazettes.africa/archive/ug/2016/ug-government-gazette-dated-2016-03-03-no-14.pdf https://gazettes.africa/archive/ug/2016/ug-gazette-ya-gavumenti-ey’olunaku-2016-03-03-no-14.pdf]
{{DEFAULTSORT:Isingoma, Byarugaba Grace}}
[[Category:Bannabyabufuzi mu Uganda]]
[[Category:Abaazaalibwa mu 1962]]
kmt82yqhsusaevgpk97l7fbpcbybb3p
Richard Sebamala
0
11922
68949
68629
2026-08-19T09:23:51Z
~2026-45309-56
11617
/* Laba ne */
68949
wikitext
text/x-wiki
'''Richard Sebamala''' (yazaalibwa 22 Ogwoluberyeberye 1997) yinginiya w'ebyobuzimbi, musuubuzi era munnabyabufuzi Munnayuganda aweereza ng'omubaka mu Paalamenti akiikirira ekitundu kya Bukoto ey'amasekkati mu Paalamenti ya Uganda okuva okuva mu 2021 okutuusa leero mu 2026 .<ref>"Sebamala Richard – 2021 General Election – Visible Polls". ''visiblepolls.org''. Retrieved 2021-06-30.</ref> <ref>List of members of the twelfth Parliament of Uganda</ref>Yasooka okulondebwa mu kifo kino nga 14 Ogwoluberyeberye 2021 mu kulonda kwa Uganda okwa bonna okwa 2021. <ref>https://www.independent.co.ug/voter-seeks-to-overturn-victory-of-ssekandis-rival/</ref>
Mmemba w'ekibiina kya [[Ekibiina kya Democratic Party(Uganda)|Democratic Party ekya Uganda]].<ref>"Bukoto Central Constituency – 2021 General Election – Visible Polls". ''visiblepolls.org''. Retrieved 2021-06-30.</ref> Mu [[Palamenti ya Uganda|Paalamenti ya Uganda]] aweereza nga nga mmemba ku kakiiko k’ebizimbibwa akalondoola minisitule y’ettaka n’amayumba saako ne minisitule y’emirimu n’entambula nga kw’otadde n’okubeera mmemba ku kakiiko akavunaanyizibwa ku kulondoola emirimu gy'ebitongole bya gavumenti ka COSASE <ref>https://www.parliament.go.ug/committee/2728/public-accounts-committee-cosase</ref><ref>Independent, The (July 28, 2021). "New COSASE members cautioned on corruption".</ref>
== Obuto bwe n'okusoma kwe ==
Sebamala yazaalibwa nga 22 Ogwoluberyeberye 1979 e Bisanje mu Ssaza ly'e Buddu mu Disitulikiti y’e Masaka mu masekkati ga Uganda. Pulayimale yagimalira mu Nazareth Boarding Primary School, nagenda ku Bukalasa Seminary ku mutendera gwa siniya ey'okuna naatuula siniya ye eyomukaaka ku [[Namilyango College]] mu 2000. Mu 2001, yeegatta ku Yunivasite y'e Kyambogo naatikkirwa mu 2005 ne ddiguli esooka mu bwayinginiya bw'okuzimba.<ref>"Know your MP-elect: Richard Sebamala". ''New Vision''.</ref> Era alina ddiguli ey'okubiri mu bukulembeze n'okuddukanya emirimu okuva ku ttendekero lya [[Uganda Management Institute]].<ref>"Many thought I was crazy daring to unseat VP Ssekandi – Sebamala". ''Monitor''. 2021-04-24. Retrieved 2025-08-18.</ref><ref>mikessegawa (2021-04-08). "10 questions for Parliament Speaker aspirant, Engineer Richard Sebamala". ''Watchdog Uganda''. Retrieved 2021-06-30.</ref><ref>Writer, JAVIRA SSEBWAMI | PML Daily Staff (2019-12-04). "Youthful civil engineer Sebamala moves to unseat VP Ssekandi from Bukoto Central". ''PML Daily''. Retrieved 2021-06-30.</ref>
== Emirimu gye ==
Nga tannatikkirwa ku [[Yunivasite y'e Kyambogo|yunivasite y’e Kyambogo]] mu 2004, Sebamala yaweereza ng’omutendeke mu kkampuni ya Zzimwe Construction Company, kkampuni ya Uganda [[:en:Road|ekola enguudo]] . Abaddeko mu bifo eby’enjawulo ebya yinginiya mu kkampuni ez’enjawulo nga Dayirekita mu Ddaki Technical Services (2006), Contract Manager mu Multiplex Uganda Limited (Ogwomwenda 2009-Ogwokubiri 2010), nga Dayirekita mu Multix Limited (kampuni ya yinginiya) 2010-2013 nga tannaba kwegatta ku Gavumenti ez’ebitundu mu [[:en:Iganga_District|Disitulikiti y’e Iganga]] nga yinginiya omukulu (2013-2019). <ref name="auto">https://www.newvision.co.ug/articledetails/88427</ref> Mu kiseera kino, Sebamala akola bizinensi y’okuyingiza n’okufulumya ebintu mu kibuga Kampala. <ref>{{Cite web |url=https://ugnews24.info/politics/eng-richard-sebamala-nomumyuka-wa-pulezidenti-edward-sekandi-baakugwisa-bwenyi-e-bukoto-central-masaka-ugnews24/ |title=Archive copy |access-date=2025-09-21 |archive-date=2021-07-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210709182814/https://ugnews24.info/politics/eng-richard-sebamala-nomumyuka-wa-pulezidenti-edward-sekandi-baakugwisa-bwenyi-e-bukoto-central-masaka-ugnews24/ |url-status=dead }}</ref>
=== Eby'obufuzi ===
Nga 14 Ogusooka 2021, yalondebwa ng'omubaka mu Paalamenti akiikirira ekitundu ky'e Bukoto ey'amasekkati mu [[Masaka (disitulikit)|Disitulikiti y'e Masaka]] mu [[:en:Parliament_of_Uganda|Paalamenti ya Uganda]] ey'ekkumin'emu (2021 okutuuka 2026) mu kulonda kwa bonna okwa 2021 mu Uganda era nga 20 Ogwokutaano 2021 yalayizibwa ku bwa [[:en:Member_of_Parliament|Mmemba wa Paalamenti]] . <ref>https://visiblepolls.org/ug/2016-election/candidates/sebamala-richard-8021/</ref>Sebamala yawangula n'obululu 9916 nga yawangula eyali omumyuka wa Pulezidenti [[Ow'ekitiibwa Edward Kiwanuka Ssekandi|Edward Kiwanuka Ssekandi]] eyali aweerezza ng'omubaka mu Paalamenti ya Uganda ow'Essaza ly'e Bukoto ey'nce Movemntamasekkati okuva mu 1996 .<ref>"Know your MP-elect: Richard Sebamala". ''New Vision''. Retrieved 2021-06-30.</ref><ref>''TUWAYE: Richard Sebamala ayogera ku bintu omuvubuka by'alina okwekwata okusobola okufuna ssente'', retrieved 2021-06-30</ref>Yali omu ku ba mmemba b'ekibiina ki [[Ekibiina kya Democratic Party(Uganda)|Democratic party]] abana abeesamba endagaano y'okukolagana eyateekebwako omukono wakati w'eklibiina ekifuga ki National Resistance Movement ne DP eyavaamu pulezidenti wa Democratic Party Nobert Mao okulondebwa pulezidenti Museveni nga Minisita w'Obwenkanya n'ensonga za Ssemateeka
== Ebimukwatako ng'omuntu ==
Sebamala mufumbo eri Joanitah Mbabazi. Mmemba w'ekibiina kya [[Ekibiina kya Democratic Party(Uganda)|Democratic Party ekya Uganda]] . <ref name="auto1">https://visiblepolls.org/ug/2021-general-election/constituencies/bukoto-central-116/</ref>
== Laba ne ==
* [[Palamenti ya Uganda|Paalamenti ya Uganda]]
* Ababaka mu Paalamenti ya Uganda ey'ekkuminEemu
* Okulonda kwa Uganda okwa bonna okwa 2021
== Ebijuliziddwa ==
<references />
== Ebijuliziddwa w'abweru wa Wikipedia. ==
* [https://web.archive.org/web/20240416015429/https://sebamala.com/biography/ Ebikwata ku bulamu bwe]
* [https://twitter.com/RichardSebamala]
* [[Richard Sebamala]]
* [https://www.linkedin.com/in/sebamala-richard-a5677310]
{{DEFAULTSORT:Sebamala, Richard}}
[[Category:Abaasomera ku yunivasite y'e Kyambogo]]
[[Category:Abantu abalamu]]
[[Category:Abaasomera ku Uganda Management Institute]]
[[Category:Abantu abava mu Disitulikiti y'e Masaka]]
[[Category:Abaazalibwa mu 1979]]
[[Category:Ababaka ba Paalamenti ya Uganda ey'ekkumineemu]]
lqnmcqr1mk5wmwh49uu1xc8kmytmtmp
68950
68949
2026-08-19T09:25:06Z
Ssebuufu
9882
/* Laba ne */
68950
wikitext
text/x-wiki
'''Richard Sebamala''' (yazaalibwa 22 Ogwoluberyeberye 1997) yinginiya w'ebyobuzimbi, musuubuzi era munnabyabufuzi Munnayuganda aweereza ng'omubaka mu Paalamenti akiikirira ekitundu kya Bukoto ey'amasekkati mu Paalamenti ya Uganda okuva okuva mu 2021 okutuusa leero mu 2026 .<ref>"Sebamala Richard – 2021 General Election – Visible Polls". ''visiblepolls.org''. Retrieved 2021-06-30.</ref> <ref>List of members of the twelfth Parliament of Uganda</ref>Yasooka okulondebwa mu kifo kino nga 14 Ogwoluberyeberye 2021 mu kulonda kwa Uganda okwa bonna okwa 2021. <ref>https://www.independent.co.ug/voter-seeks-to-overturn-victory-of-ssekandis-rival/</ref>
Mmemba w'ekibiina kya [[Ekibiina kya Democratic Party(Uganda)|Democratic Party ekya Uganda]].<ref>"Bukoto Central Constituency – 2021 General Election – Visible Polls". ''visiblepolls.org''. Retrieved 2021-06-30.</ref> Mu [[Palamenti ya Uganda|Paalamenti ya Uganda]] aweereza nga nga mmemba ku kakiiko k’ebizimbibwa akalondoola minisitule y’ettaka n’amayumba saako ne minisitule y’emirimu n’entambula nga kw’otadde n’okubeera mmemba ku kakiiko akavunaanyizibwa ku kulondoola emirimu gy'ebitongole bya gavumenti ka COSASE <ref>https://www.parliament.go.ug/committee/2728/public-accounts-committee-cosase</ref><ref>Independent, The (July 28, 2021). "New COSASE members cautioned on corruption".</ref>
== Obuto bwe n'okusoma kwe ==
Sebamala yazaalibwa nga 22 Ogwoluberyeberye 1979 e Bisanje mu Ssaza ly'e Buddu mu Disitulikiti y’e Masaka mu masekkati ga Uganda. Pulayimale yagimalira mu Nazareth Boarding Primary School, nagenda ku Bukalasa Seminary ku mutendera gwa siniya ey'okuna naatuula siniya ye eyomukaaka ku [[Namilyango College]] mu 2000. Mu 2001, yeegatta ku Yunivasite y'e Kyambogo naatikkirwa mu 2005 ne ddiguli esooka mu bwayinginiya bw'okuzimba.<ref>"Know your MP-elect: Richard Sebamala". ''New Vision''.</ref> Era alina ddiguli ey'okubiri mu bukulembeze n'okuddukanya emirimu okuva ku ttendekero lya [[Uganda Management Institute]].<ref>"Many thought I was crazy daring to unseat VP Ssekandi – Sebamala". ''Monitor''. 2021-04-24. Retrieved 2025-08-18.</ref><ref>mikessegawa (2021-04-08). "10 questions for Parliament Speaker aspirant, Engineer Richard Sebamala". ''Watchdog Uganda''. Retrieved 2021-06-30.</ref><ref>Writer, JAVIRA SSEBWAMI | PML Daily Staff (2019-12-04). "Youthful civil engineer Sebamala moves to unseat VP Ssekandi from Bukoto Central". ''PML Daily''. Retrieved 2021-06-30.</ref>
== Emirimu gye ==
Nga tannatikkirwa ku [[Yunivasite y'e Kyambogo|yunivasite y’e Kyambogo]] mu 2004, Sebamala yaweereza ng’omutendeke mu kkampuni ya Zzimwe Construction Company, kkampuni ya Uganda [[:en:Road|ekola enguudo]] . Abaddeko mu bifo eby’enjawulo ebya yinginiya mu kkampuni ez’enjawulo nga Dayirekita mu Ddaki Technical Services (2006), Contract Manager mu Multiplex Uganda Limited (Ogwomwenda 2009-Ogwokubiri 2010), nga Dayirekita mu Multix Limited (kampuni ya yinginiya) 2010-2013 nga tannaba kwegatta ku Gavumenti ez’ebitundu mu [[:en:Iganga_District|Disitulikiti y’e Iganga]] nga yinginiya omukulu (2013-2019). <ref name="auto">https://www.newvision.co.ug/articledetails/88427</ref> Mu kiseera kino, Sebamala akola bizinensi y’okuyingiza n’okufulumya ebintu mu kibuga Kampala. <ref>{{Cite web |url=https://ugnews24.info/politics/eng-richard-sebamala-nomumyuka-wa-pulezidenti-edward-sekandi-baakugwisa-bwenyi-e-bukoto-central-masaka-ugnews24/ |title=Archive copy |access-date=2025-09-21 |archive-date=2021-07-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210709182814/https://ugnews24.info/politics/eng-richard-sebamala-nomumyuka-wa-pulezidenti-edward-sekandi-baakugwisa-bwenyi-e-bukoto-central-masaka-ugnews24/ |url-status=dead }}</ref>
=== Eby'obufuzi ===
Nga 14 Ogusooka 2021, yalondebwa ng'omubaka mu Paalamenti akiikirira ekitundu ky'e Bukoto ey'amasekkati mu [[Masaka (disitulikit)|Disitulikiti y'e Masaka]] mu [[:en:Parliament_of_Uganda|Paalamenti ya Uganda]] ey'ekkumin'emu (2021 okutuuka 2026) mu kulonda kwa bonna okwa 2021 mu Uganda era nga 20 Ogwokutaano 2021 yalayizibwa ku bwa [[:en:Member_of_Parliament|Mmemba wa Paalamenti]] . <ref>https://visiblepolls.org/ug/2016-election/candidates/sebamala-richard-8021/</ref>Sebamala yawangula n'obululu 9916 nga yawangula eyali omumyuka wa Pulezidenti [[Ow'ekitiibwa Edward Kiwanuka Ssekandi|Edward Kiwanuka Ssekandi]] eyali aweerezza ng'omubaka mu Paalamenti ya Uganda ow'Essaza ly'e Bukoto ey'nce Movemntamasekkati okuva mu 1996 .<ref>"Know your MP-elect: Richard Sebamala". ''New Vision''. Retrieved 2021-06-30.</ref><ref>''TUWAYE: Richard Sebamala ayogera ku bintu omuvubuka by'alina okwekwata okusobola okufuna ssente'', retrieved 2021-06-30</ref>Yali omu ku ba mmemba b'ekibiina ki [[Ekibiina kya Democratic Party(Uganda)|Democratic party]] abana abeesamba endagaano y'okukolagana eyateekebwako omukono wakati w'eklibiina ekifuga ki National Resistance Movement ne DP eyavaamu pulezidenti wa Democratic Party Nobert Mao okulondebwa pulezidenti Museveni nga Minisita w'Obwenkanya n'ensonga za Ssemateeka
== Ebimukwatako ng'omuntu ==
Sebamala mufumbo eri Joanitah Mbabazi. Mmemba w'ekibiina kya [[Ekibiina kya Democratic Party(Uganda)|Democratic Party ekya Uganda]] . <ref name="auto1">https://visiblepolls.org/ug/2021-general-election/constituencies/bukoto-central-116/</ref>
== Laba ne ==
* [[Palamenti ya Uganda|Paalamenti ya Uganda]]
* Ababaka ba Paalamenti ya Uganda ey'ekkuminEemu
* Okulonda kwa Uganda okwa bonna okwa 2021
== Ebijuliziddwa ==
<references />
== Ebijuliziddwa w'abweru wa Wikipedia. ==
* [https://web.archive.org/web/20240416015429/https://sebamala.com/biography/ Ebikwata ku bulamu bwe]
* [https://twitter.com/RichardSebamala]
* [[Richard Sebamala]]
* [https://www.linkedin.com/in/sebamala-richard-a5677310]
{{DEFAULTSORT:Sebamala, Richard}}
[[Category:Abaasomera ku yunivasite y'e Kyambogo]]
[[Category:Abantu abalamu]]
[[Category:Abaasomera ku Uganda Management Institute]]
[[Category:Abantu abava mu Disitulikiti y'e Masaka]]
[[Category:Abaazalibwa mu 1979]]
[[Category:Ababaka ba Paalamenti ya Uganda ey'ekkumineemu]]
cgqoofpc5ta3wpcd6cigm7blqm3x69a
68951
68950
2026-08-19T09:25:49Z
Ssebuufu
9882
/* Laba ne */
68951
wikitext
text/x-wiki
'''Richard Sebamala''' (yazaalibwa 22 Ogwoluberyeberye 1997) yinginiya w'ebyobuzimbi, musuubuzi era munnabyabufuzi Munnayuganda aweereza ng'omubaka mu Paalamenti akiikirira ekitundu kya Bukoto ey'amasekkati mu Paalamenti ya Uganda okuva okuva mu 2021 okutuusa leero mu 2026 .<ref>"Sebamala Richard – 2021 General Election – Visible Polls". ''visiblepolls.org''. Retrieved 2021-06-30.</ref> <ref>List of members of the twelfth Parliament of Uganda</ref>Yasooka okulondebwa mu kifo kino nga 14 Ogwoluberyeberye 2021 mu kulonda kwa Uganda okwa bonna okwa 2021. <ref>https://www.independent.co.ug/voter-seeks-to-overturn-victory-of-ssekandis-rival/</ref>
Mmemba w'ekibiina kya [[Ekibiina kya Democratic Party(Uganda)|Democratic Party ekya Uganda]].<ref>"Bukoto Central Constituency – 2021 General Election – Visible Polls". ''visiblepolls.org''. Retrieved 2021-06-30.</ref> Mu [[Palamenti ya Uganda|Paalamenti ya Uganda]] aweereza nga nga mmemba ku kakiiko k’ebizimbibwa akalondoola minisitule y’ettaka n’amayumba saako ne minisitule y’emirimu n’entambula nga kw’otadde n’okubeera mmemba ku kakiiko akavunaanyizibwa ku kulondoola emirimu gy'ebitongole bya gavumenti ka COSASE <ref>https://www.parliament.go.ug/committee/2728/public-accounts-committee-cosase</ref><ref>Independent, The (July 28, 2021). "New COSASE members cautioned on corruption".</ref>
== Obuto bwe n'okusoma kwe ==
Sebamala yazaalibwa nga 22 Ogwoluberyeberye 1979 e Bisanje mu Ssaza ly'e Buddu mu Disitulikiti y’e Masaka mu masekkati ga Uganda. Pulayimale yagimalira mu Nazareth Boarding Primary School, nagenda ku Bukalasa Seminary ku mutendera gwa siniya ey'okuna naatuula siniya ye eyomukaaka ku [[Namilyango College]] mu 2000. Mu 2001, yeegatta ku Yunivasite y'e Kyambogo naatikkirwa mu 2005 ne ddiguli esooka mu bwayinginiya bw'okuzimba.<ref>"Know your MP-elect: Richard Sebamala". ''New Vision''.</ref> Era alina ddiguli ey'okubiri mu bukulembeze n'okuddukanya emirimu okuva ku ttendekero lya [[Uganda Management Institute]].<ref>"Many thought I was crazy daring to unseat VP Ssekandi – Sebamala". ''Monitor''. 2021-04-24. Retrieved 2025-08-18.</ref><ref>mikessegawa (2021-04-08). "10 questions for Parliament Speaker aspirant, Engineer Richard Sebamala". ''Watchdog Uganda''. Retrieved 2021-06-30.</ref><ref>Writer, JAVIRA SSEBWAMI | PML Daily Staff (2019-12-04). "Youthful civil engineer Sebamala moves to unseat VP Ssekandi from Bukoto Central". ''PML Daily''. Retrieved 2021-06-30.</ref>
== Emirimu gye ==
Nga tannatikkirwa ku [[Yunivasite y'e Kyambogo|yunivasite y’e Kyambogo]] mu 2004, Sebamala yaweereza ng’omutendeke mu kkampuni ya Zzimwe Construction Company, kkampuni ya Uganda [[:en:Road|ekola enguudo]] . Abaddeko mu bifo eby’enjawulo ebya yinginiya mu kkampuni ez’enjawulo nga Dayirekita mu Ddaki Technical Services (2006), Contract Manager mu Multiplex Uganda Limited (Ogwomwenda 2009-Ogwokubiri 2010), nga Dayirekita mu Multix Limited (kampuni ya yinginiya) 2010-2013 nga tannaba kwegatta ku Gavumenti ez’ebitundu mu [[:en:Iganga_District|Disitulikiti y’e Iganga]] nga yinginiya omukulu (2013-2019). <ref name="auto">https://www.newvision.co.ug/articledetails/88427</ref> Mu kiseera kino, Sebamala akola bizinensi y’okuyingiza n’okufulumya ebintu mu kibuga Kampala. <ref>{{Cite web |url=https://ugnews24.info/politics/eng-richard-sebamala-nomumyuka-wa-pulezidenti-edward-sekandi-baakugwisa-bwenyi-e-bukoto-central-masaka-ugnews24/ |title=Archive copy |access-date=2025-09-21 |archive-date=2021-07-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210709182814/https://ugnews24.info/politics/eng-richard-sebamala-nomumyuka-wa-pulezidenti-edward-sekandi-baakugwisa-bwenyi-e-bukoto-central-masaka-ugnews24/ |url-status=dead }}</ref>
=== Eby'obufuzi ===
Nga 14 Ogusooka 2021, yalondebwa ng'omubaka mu Paalamenti akiikirira ekitundu ky'e Bukoto ey'amasekkati mu [[Masaka (disitulikit)|Disitulikiti y'e Masaka]] mu [[:en:Parliament_of_Uganda|Paalamenti ya Uganda]] ey'ekkumin'emu (2021 okutuuka 2026) mu kulonda kwa bonna okwa 2021 mu Uganda era nga 20 Ogwokutaano 2021 yalayizibwa ku bwa [[:en:Member_of_Parliament|Mmemba wa Paalamenti]] . <ref>https://visiblepolls.org/ug/2016-election/candidates/sebamala-richard-8021/</ref>Sebamala yawangula n'obululu 9916 nga yawangula eyali omumyuka wa Pulezidenti [[Ow'ekitiibwa Edward Kiwanuka Ssekandi|Edward Kiwanuka Ssekandi]] eyali aweerezza ng'omubaka mu Paalamenti ya Uganda ow'Essaza ly'e Bukoto ey'nce Movemntamasekkati okuva mu 1996 .<ref>"Know your MP-elect: Richard Sebamala". ''New Vision''. Retrieved 2021-06-30.</ref><ref>''TUWAYE: Richard Sebamala ayogera ku bintu omuvubuka by'alina okwekwata okusobola okufuna ssente'', retrieved 2021-06-30</ref>Yali omu ku ba mmemba b'ekibiina ki [[Ekibiina kya Democratic Party(Uganda)|Democratic party]] abana abeesamba endagaano y'okukolagana eyateekebwako omukono wakati w'eklibiina ekifuga ki National Resistance Movement ne DP eyavaamu pulezidenti wa Democratic Party Nobert Mao okulondebwa pulezidenti Museveni nga Minisita w'Obwenkanya n'ensonga za Ssemateeka
== Ebimukwatako ng'omuntu ==
Sebamala mufumbo eri Joanitah Mbabazi. Mmemba w'ekibiina kya [[Ekibiina kya Democratic Party(Uganda)|Democratic Party ekya Uganda]] . <ref name="auto1">https://visiblepolls.org/ug/2021-general-election/constituencies/bukoto-central-116/</ref>
== Laba ne ==
* [[Palamenti ya Uganda|Paalamenti ya Uganda]]
* Ababaka ba Paalamenti ya Uganda ey'ekkumineemu
* Okulonda kwa Uganda okwa bonna okwa 2021
== Ebijuliziddwa ==
<references />
== Ebijuliziddwa w'abweru wa Wikipedia. ==
* [https://web.archive.org/web/20240416015429/https://sebamala.com/biography/ Ebikwata ku bulamu bwe]
* [https://twitter.com/RichardSebamala]
* [[Richard Sebamala]]
* [https://www.linkedin.com/in/sebamala-richard-a5677310]
{{DEFAULTSORT:Sebamala, Richard}}
[[Category:Abaasomera ku yunivasite y'e Kyambogo]]
[[Category:Abantu abalamu]]
[[Category:Abaasomera ku Uganda Management Institute]]
[[Category:Abantu abava mu Disitulikiti y'e Masaka]]
[[Category:Abaazalibwa mu 1979]]
[[Category:Ababaka ba Paalamenti ya Uganda ey'ekkumineemu]]
c283k2oxz8tx6zlhf6ubvy23c0s0gqr
68952
68951
2026-08-19T09:30:41Z
Ssebuufu
9882
Ntaddemu akatindo
68952
wikitext
text/x-wiki
'''Richard Sebamala''' (yazaalibwa 22 Ogwoluberyeberye 1997) yinginiya w'ebyobuzimbi, musuubuzi era munnabyabufuzi Munnayuganda aweereza ng'omubaka mu Paalamenti akiikirira ekitundu kya Bukoto ey'amasekkati mu Paalamenti ya Uganda okuva okuva mu 2021 okutuusa leero mu 2026 .<ref>"Sebamala Richard – 2021 General Election – Visible Polls". ''visiblepolls.org''. Retrieved 2021-06-30.</ref> <ref>List of members of the twelfth Parliament of Uganda</ref>Yasooka okulondebwa mu kifo kino nga 14 Ogwoluberyeberye 2021 mu kulonda kwa Uganda okwa bonna okwa 2021. <ref>https://www.independent.co.ug/voter-seeks-to-overturn-victory-of-ssekandis-rival/</ref>
Mmemba w'ekibiina kya [[Ekibiina kya Democratic Party(Uganda)|Democratic Party ekya Uganda]].<ref>"Bukoto Central Constituency – 2021 General Election – Visible Polls". ''visiblepolls.org''. Retrieved 2021-06-30.</ref> Mu [[Palamenti ya Uganda|Paalamenti ya Uganda]] aweereza nga nga mmemba ku kakiiko k’ebizimbibwa akalondoola minisitule y’ettaka n’amayumba saako ne minisitule y’emirimu n’entambula nga kw’otadde n’okubeera mmemba ku kakiiko akavunaanyizibwa ku kulondoola emirimu gy'ebitongole bya gavumenti ka COSASE <ref>https://www.parliament.go.ug/committee/2728/public-accounts-committee-cosase</ref><ref>Independent, The (July 28, 2021). "New COSASE members cautioned on corruption".</ref>
== Obuto bwe n'okusoma kwe ==
Sebamala yazaalibwa nga 22 Ogwoluberyeberye 1979 e Bisanje mu Ssaza ly'e Buddu mu Disitulikiti y’e Masaka mu masekkati ga Uganda. Pulayimale yagimalira mu Nazareth Boarding Primary School, nagenda ku Bukalasa Seminary ku mutendera gwa siniya ey'okuna naatuula siniya ye eyomukaaka ku [[Namilyango College]] mu 2000. Mu 2001, yeegatta ku Yunivasite y'e Kyambogo naatikkirwa mu 2005 ne ddiguli esooka mu bwayinginiya bw'okuzimba.<ref>"Know your MP-elect: Richard Sebamala". ''New Vision''.</ref> Era alina ddiguli ey'okubiri mu bukulembeze n'okuddukanya emirimu okuva ku ttendekero lya [[Uganda Management Institute]].<ref>"Many thought I was crazy daring to unseat VP Ssekandi – Sebamala". ''Monitor''. 2021-04-24. Retrieved 2025-08-18.</ref><ref>mikessegawa (2021-04-08). "10 questions for Parliament Speaker aspirant, Engineer Richard Sebamala". ''Watchdog Uganda''. Retrieved 2021-06-30.</ref><ref>Writer, JAVIRA SSEBWAMI | PML Daily Staff (2019-12-04). "Youthful civil engineer Sebamala moves to unseat VP Ssekandi from Bukoto Central". ''PML Daily''. Retrieved 2021-06-30.</ref>
== Emirimu gye ==
Nga tannatikkirwa ku [[Yunivasite y'e Kyambogo|yunivasite y’e Kyambogo]] mu 2004, Sebamala yaweereza ng’omutendeke mu kkampuni ya Zzimwe Construction Company, kkampuni ya Uganda [[:en:Road|ekola enguudo]] . Abaddeko mu bifo eby’enjawulo ebya yinginiya mu kkampuni ez’enjawulo nga Dayirekita mu Ddaki Technical Services (2006), Contract Manager mu Multiplex Uganda Limited (Ogwomwenda 2009-Ogwokubiri 2010), nga Dayirekita mu Multix Limited (kampuni ya yinginiya) 2010-2013 nga tannaba kwegatta ku Gavumenti ez’ebitundu mu [[:en:Iganga_District|Disitulikiti y’e Iganga]] nga yinginiya omukulu (2013-2019). <ref name="auto">https://www.newvision.co.ug/articledetails/88427</ref> Mu kiseera kino, Sebamala akola bizinensi y’okuyingiza n’okufulumya ebintu mu kibuga Kampala. <ref>{{Cite web |url=https://ugnews24.info/politics/eng-richard-sebamala-nomumyuka-wa-pulezidenti-edward-sekandi-baakugwisa-bwenyi-e-bukoto-central-masaka-ugnews24/ |title=Archive copy |access-date=2025-09-21 |archive-date=2021-07-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210709182814/https://ugnews24.info/politics/eng-richard-sebamala-nomumyuka-wa-pulezidenti-edward-sekandi-baakugwisa-bwenyi-e-bukoto-central-masaka-ugnews24/ |url-status=dead }}</ref>
=== Eby'obufuzi ===
Nga 14 Ogusooka 2021, yalondebwa ng'omubaka mu Paalamenti akiikirira ekitundu ky'e Bukoto ey'amasekkati mu [[Masaka (disitulikit)|Disitulikiti y'e Masaka]] mu [[:en:Parliament_of_Uganda|Paalamenti ya Uganda]] ey'ekkumin'emu (2021 okutuuka 2026) mu kulonda kwa bonna okwa 2021 mu Uganda era nga 20 Ogwokutaano 2021 yalayizibwa ku bwa [[:en:Member_of_Parliament|Mmemba wa Paalamenti]] . <ref>https://visiblepolls.org/ug/2016-election/candidates/sebamala-richard-8021/</ref>Sebamala yawangula n'obululu 9916 nga yawangula eyali omumyuka wa Pulezidenti [[Ow'ekitiibwa Edward Kiwanuka Ssekandi|Edward Kiwanuka Ssekandi]] eyali aweerezza ng'omubaka mu Paalamenti ya Uganda ow'Essaza ly'e Bukoto ey'nce Movemntamasekkati okuva mu 1996 .<ref>"Know your MP-elect: Richard Sebamala". ''New Vision''. Retrieved 2021-06-30.</ref><ref>''TUWAYE: Richard Sebamala ayogera ku bintu omuvubuka by'alina okwekwata okusobola okufuna ssente'', retrieved 2021-06-30</ref>Yali omu ku ba mmemba b'ekibiina ki [[Ekibiina kya Democratic Party(Uganda)|Democratic party]] abana abeesamba endagaano y'okukolagana eyateekebwako omukono wakati w'eklibiina ekifuga ki [[National Resistance Movement]] ne DP eyavaamu pulezidenti wa Democratic Party Nobert Mao okulondebwa pulezidenti Museveni nga Minisita w'Obwenkanya n'ensonga za Ssemateeka
== Ebimukwatako ng'omuntu ==
Sebamala mufumbo eri Joanitah Mbabazi. Mmemba w'ekibiina kya [[Ekibiina kya Democratic Party(Uganda)|Democratic Party ekya Uganda]] . <ref name="auto1">https://visiblepolls.org/ug/2021-general-election/constituencies/bukoto-central-116/</ref>
== Laba ne ==
* [[Palamenti ya Uganda|Paalamenti ya Uganda]]
* Ababaka ba Paalamenti ya Uganda ey'ekkumineemu
* Okulonda kwa Uganda okwa bonna okwa 2021
== Ebijuliziddwa ==
<references />
== Ebijuliziddwa w'abweru wa Wikipedia. ==
* [https://web.archive.org/web/20240416015429/https://sebamala.com/biography/ Ebikwata ku bulamu bwe]
* [https://twitter.com/RichardSebamala]
* [[Richard Sebamala]]
* [https://www.linkedin.com/in/sebamala-richard-a5677310]
{{DEFAULTSORT:Sebamala, Richard}}
[[Category:Abaasomera ku yunivasite y'e Kyambogo]]
[[Category:Abantu abalamu]]
[[Category:Abaasomera ku Uganda Management Institute]]
[[Category:Abantu abava mu Disitulikiti y'e Masaka]]
[[Category:Abaazalibwa mu 1979]]
[[Category:Ababaka ba Paalamenti ya Uganda ey'ekkumineemu]]
5ties63iuo7qufjk4xhe7m44q4e3jse
68953
68952
2026-08-19T09:35:28Z
Ssebuufu
9882
/* Eby'obufuzi */
68953
wikitext
text/x-wiki
'''Richard Sebamala''' (yazaalibwa 22 Ogwoluberyeberye 1997) yinginiya w'ebyobuzimbi, musuubuzi era munnabyabufuzi Munnayuganda aweereza ng'omubaka mu Paalamenti akiikirira ekitundu kya Bukoto ey'amasekkati mu Paalamenti ya Uganda okuva okuva mu 2021 okutuusa leero mu 2026 .<ref>"Sebamala Richard – 2021 General Election – Visible Polls". ''visiblepolls.org''. Retrieved 2021-06-30.</ref> <ref>List of members of the twelfth Parliament of Uganda</ref>Yasooka okulondebwa mu kifo kino nga 14 Ogwoluberyeberye 2021 mu kulonda kwa Uganda okwa bonna okwa 2021. <ref>https://www.independent.co.ug/voter-seeks-to-overturn-victory-of-ssekandis-rival/</ref>
Mmemba w'ekibiina kya [[Ekibiina kya Democratic Party(Uganda)|Democratic Party ekya Uganda]].<ref>"Bukoto Central Constituency – 2021 General Election – Visible Polls". ''visiblepolls.org''. Retrieved 2021-06-30.</ref> Mu [[Palamenti ya Uganda|Paalamenti ya Uganda]] aweereza nga nga mmemba ku kakiiko k’ebizimbibwa akalondoola minisitule y’ettaka n’amayumba saako ne minisitule y’emirimu n’entambula nga kw’otadde n’okubeera mmemba ku kakiiko akavunaanyizibwa ku kulondoola emirimu gy'ebitongole bya gavumenti ka COSASE <ref>https://www.parliament.go.ug/committee/2728/public-accounts-committee-cosase</ref><ref>Independent, The (July 28, 2021). "New COSASE members cautioned on corruption".</ref>
== Obuto bwe n'okusoma kwe ==
Sebamala yazaalibwa nga 22 Ogwoluberyeberye 1979 e Bisanje mu Ssaza ly'e Buddu mu Disitulikiti y’e Masaka mu masekkati ga Uganda. Pulayimale yagimalira mu Nazareth Boarding Primary School, nagenda ku Bukalasa Seminary ku mutendera gwa siniya ey'okuna naatuula siniya ye eyomukaaka ku [[Namilyango College]] mu 2000. Mu 2001, yeegatta ku Yunivasite y'e Kyambogo naatikkirwa mu 2005 ne ddiguli esooka mu bwayinginiya bw'okuzimba.<ref>"Know your MP-elect: Richard Sebamala". ''New Vision''.</ref> Era alina ddiguli ey'okubiri mu bukulembeze n'okuddukanya emirimu okuva ku ttendekero lya [[Uganda Management Institute]].<ref>"Many thought I was crazy daring to unseat VP Ssekandi – Sebamala". ''Monitor''. 2021-04-24. Retrieved 2025-08-18.</ref><ref>mikessegawa (2021-04-08). "10 questions for Parliament Speaker aspirant, Engineer Richard Sebamala". ''Watchdog Uganda''. Retrieved 2021-06-30.</ref><ref>Writer, JAVIRA SSEBWAMI | PML Daily Staff (2019-12-04). "Youthful civil engineer Sebamala moves to unseat VP Ssekandi from Bukoto Central". ''PML Daily''. Retrieved 2021-06-30.</ref>
== Emirimu gye ==
Nga tannatikkirwa ku [[Yunivasite y'e Kyambogo|yunivasite y’e Kyambogo]] mu 2004, Sebamala yaweereza ng’omutendeke mu kkampuni ya Zzimwe Construction Company, kkampuni ya Uganda [[:en:Road|ekola enguudo]] . Abaddeko mu bifo eby’enjawulo ebya yinginiya mu kkampuni ez’enjawulo nga Dayirekita mu Ddaki Technical Services (2006), Contract Manager mu Multiplex Uganda Limited (Ogwomwenda 2009-Ogwokubiri 2010), nga Dayirekita mu Multix Limited (kampuni ya yinginiya) 2010-2013 nga tannaba kwegatta ku Gavumenti ez’ebitundu mu [[:en:Iganga_District|Disitulikiti y’e Iganga]] nga yinginiya omukulu (2013-2019). <ref name="auto">https://www.newvision.co.ug/articledetails/88427</ref> Mu kiseera kino, Sebamala akola bizinensi y’okuyingiza n’okufulumya ebintu mu kibuga Kampala. <ref>{{Cite web |url=https://ugnews24.info/politics/eng-richard-sebamala-nomumyuka-wa-pulezidenti-edward-sekandi-baakugwisa-bwenyi-e-bukoto-central-masaka-ugnews24/ |title=Archive copy |access-date=2025-09-21 |archive-date=2021-07-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210709182814/https://ugnews24.info/politics/eng-richard-sebamala-nomumyuka-wa-pulezidenti-edward-sekandi-baakugwisa-bwenyi-e-bukoto-central-masaka-ugnews24/ |url-status=dead }}</ref>
=== Eby'obufuzi ===
Nga 14 Ogusooka 2021, yalondebwa ng'omubaka mu Paalamenti akiikirira ekitundu ky'e Bukoto ey'amasekkati mu [[Masaka (disitulikit)|Disitulikiti y'e Masaka]] mu [[:en:Parliament_of_Uganda|Paalamenti ya Uganda]] ey'ekkumin'emu (2021 okutuuka 2026) mu kulonda kwa bonna okwa 2021 mu Uganda era nga 20 Ogwokutaano 2021 yalayizibwa ku bwa [[:en:Member_of_Parliament|Mmemba wa Paalamenti]] . <ref>https://visiblepolls.org/ug/2016-election/candidates/sebamala-richard-8021/</ref>Sebamala yawangula n'obululu 9916 nga yawangula eyali omumyuka wa Pulezidenti [[Ow'ekitiibwa Edward Kiwanuka Ssekandi|Edward Kiwanuka Ssekandi]] eyali aweerezza ng'omubaka mu Paalamenti ya Uganda ow'Essaza ly'e Bukoto ey'nce Movemntamasekkati okuva mu 1996 .<ref>"Know your MP-elect: Richard Sebamala". ''New Vision''. Retrieved 2021-06-30.</ref><ref>''TUWAYE: Richard Sebamala ayogera ku bintu omuvubuka by'alina okwekwata okusobola okufuna ssente'', retrieved 2021-06-30</ref>Yali omu ku ba mmemba b'ekibiina ki [[Ekibiina kya Democratic Party(Uganda)|Democratic party]] abana abeesamba endagaano y'okukolagana eyateekebwako omukono wakati w'eklibiina ekifuga ki [[National Resistance Movement]] ne DP eyavaamu pulezidenti wa Democratic Party [[Norbert Mao|Nobert Mao]] okulondebwa pulezidenti Museveni nga Minisita w'Obwenkanya n'ensonga za Ssemateeka
== Ebimukwatako ng'omuntu ==
Sebamala mufumbo eri Joanitah Mbabazi. Mmemba w'ekibiina kya [[Ekibiina kya Democratic Party(Uganda)|Democratic Party ekya Uganda]] . <ref name="auto1">https://visiblepolls.org/ug/2021-general-election/constituencies/bukoto-central-116/</ref>
== Laba ne ==
* [[Palamenti ya Uganda|Paalamenti ya Uganda]]
* Ababaka ba Paalamenti ya Uganda ey'ekkumineemu
* Okulonda kwa Uganda okwa bonna okwa 2021
== Ebijuliziddwa ==
<references />
== Ebijuliziddwa w'abweru wa Wikipedia. ==
* [https://web.archive.org/web/20240416015429/https://sebamala.com/biography/ Ebikwata ku bulamu bwe]
* [https://twitter.com/RichardSebamala]
* [[Richard Sebamala]]
* [https://www.linkedin.com/in/sebamala-richard-a5677310]
{{DEFAULTSORT:Sebamala, Richard}}
[[Category:Abaasomera ku yunivasite y'e Kyambogo]]
[[Category:Abantu abalamu]]
[[Category:Abaasomera ku Uganda Management Institute]]
[[Category:Abantu abava mu Disitulikiti y'e Masaka]]
[[Category:Abaazalibwa mu 1979]]
[[Category:Ababaka ba Paalamenti ya Uganda ey'ekkumineemu]]
hgfhed5r2qn5i3in6v67jv7j2xrocpa
68954
68953
2026-08-19T09:35:52Z
Ssebuufu
9882
/* Eby'obufuzi */
68954
wikitext
text/x-wiki
'''Richard Sebamala''' (yazaalibwa 22 Ogwoluberyeberye 1997) yinginiya w'ebyobuzimbi, musuubuzi era munnabyabufuzi Munnayuganda aweereza ng'omubaka mu Paalamenti akiikirira ekitundu kya Bukoto ey'amasekkati mu Paalamenti ya Uganda okuva okuva mu 2021 okutuusa leero mu 2026 .<ref>"Sebamala Richard – 2021 General Election – Visible Polls". ''visiblepolls.org''. Retrieved 2021-06-30.</ref> <ref>List of members of the twelfth Parliament of Uganda</ref>Yasooka okulondebwa mu kifo kino nga 14 Ogwoluberyeberye 2021 mu kulonda kwa Uganda okwa bonna okwa 2021. <ref>https://www.independent.co.ug/voter-seeks-to-overturn-victory-of-ssekandis-rival/</ref>
Mmemba w'ekibiina kya [[Ekibiina kya Democratic Party(Uganda)|Democratic Party ekya Uganda]].<ref>"Bukoto Central Constituency – 2021 General Election – Visible Polls". ''visiblepolls.org''. Retrieved 2021-06-30.</ref> Mu [[Palamenti ya Uganda|Paalamenti ya Uganda]] aweereza nga nga mmemba ku kakiiko k’ebizimbibwa akalondoola minisitule y’ettaka n’amayumba saako ne minisitule y’emirimu n’entambula nga kw’otadde n’okubeera mmemba ku kakiiko akavunaanyizibwa ku kulondoola emirimu gy'ebitongole bya gavumenti ka COSASE <ref>https://www.parliament.go.ug/committee/2728/public-accounts-committee-cosase</ref><ref>Independent, The (July 28, 2021). "New COSASE members cautioned on corruption".</ref>
== Obuto bwe n'okusoma kwe ==
Sebamala yazaalibwa nga 22 Ogwoluberyeberye 1979 e Bisanje mu Ssaza ly'e Buddu mu Disitulikiti y’e Masaka mu masekkati ga Uganda. Pulayimale yagimalira mu Nazareth Boarding Primary School, nagenda ku Bukalasa Seminary ku mutendera gwa siniya ey'okuna naatuula siniya ye eyomukaaka ku [[Namilyango College]] mu 2000. Mu 2001, yeegatta ku Yunivasite y'e Kyambogo naatikkirwa mu 2005 ne ddiguli esooka mu bwayinginiya bw'okuzimba.<ref>"Know your MP-elect: Richard Sebamala". ''New Vision''.</ref> Era alina ddiguli ey'okubiri mu bukulembeze n'okuddukanya emirimu okuva ku ttendekero lya [[Uganda Management Institute]].<ref>"Many thought I was crazy daring to unseat VP Ssekandi – Sebamala". ''Monitor''. 2021-04-24. Retrieved 2025-08-18.</ref><ref>mikessegawa (2021-04-08). "10 questions for Parliament Speaker aspirant, Engineer Richard Sebamala". ''Watchdog Uganda''. Retrieved 2021-06-30.</ref><ref>Writer, JAVIRA SSEBWAMI | PML Daily Staff (2019-12-04). "Youthful civil engineer Sebamala moves to unseat VP Ssekandi from Bukoto Central". ''PML Daily''. Retrieved 2021-06-30.</ref>
== Emirimu gye ==
Nga tannatikkirwa ku [[Yunivasite y'e Kyambogo|yunivasite y’e Kyambogo]] mu 2004, Sebamala yaweereza ng’omutendeke mu kkampuni ya Zzimwe Construction Company, kkampuni ya Uganda [[:en:Road|ekola enguudo]] . Abaddeko mu bifo eby’enjawulo ebya yinginiya mu kkampuni ez’enjawulo nga Dayirekita mu Ddaki Technical Services (2006), Contract Manager mu Multiplex Uganda Limited (Ogwomwenda 2009-Ogwokubiri 2010), nga Dayirekita mu Multix Limited (kampuni ya yinginiya) 2010-2013 nga tannaba kwegatta ku Gavumenti ez’ebitundu mu [[:en:Iganga_District|Disitulikiti y’e Iganga]] nga yinginiya omukulu (2013-2019). <ref name="auto">https://www.newvision.co.ug/articledetails/88427</ref> Mu kiseera kino, Sebamala akola bizinensi y’okuyingiza n’okufulumya ebintu mu kibuga Kampala. <ref>{{Cite web |url=https://ugnews24.info/politics/eng-richard-sebamala-nomumyuka-wa-pulezidenti-edward-sekandi-baakugwisa-bwenyi-e-bukoto-central-masaka-ugnews24/ |title=Archive copy |access-date=2025-09-21 |archive-date=2021-07-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210709182814/https://ugnews24.info/politics/eng-richard-sebamala-nomumyuka-wa-pulezidenti-edward-sekandi-baakugwisa-bwenyi-e-bukoto-central-masaka-ugnews24/ |url-status=dead }}</ref>
=== Eby'obufuzi ===
Nga 14 Ogusooka 2021, yalondebwa ng'omubaka mu Paalamenti akiikirira ekitundu ky'e Bukoto ey'amasekkati mu [[Masaka (disitulikit)|Disitulikiti y'e Masaka]] mu [[:en:Parliament_of_Uganda|Paalamenti ya Uganda]] ey'ekkumin'emu (2021 okutuuka 2026) mu kulonda kwa bonna okwa 2021 mu Uganda era nga 20 Ogwokutaano 2021 yalayizibwa ku bwa [[:en:Member_of_Parliament|Mmemba wa Paalamenti]] . <ref>https://visiblepolls.org/ug/2016-election/candidates/sebamala-richard-8021/</ref>Sebamala yawangula n'obululu 9916 nga yawangula eyali omumyuka wa Pulezidenti [[Ow'ekitiibwa Edward Kiwanuka Ssekandi|Edward Kiwanuka Ssekandi]] eyali aweerezza ng'omubaka mu Paalamenti ya Uganda ow'Essaza ly'e Bukoto ey'nce Movemntamasekkati okuva mu 1996 .<ref>"Know your MP-elect: Richard Sebamala". ''New Vision''. Retrieved 2021-06-30.</ref><ref>''TUWAYE: Richard Sebamala ayogera ku bintu omuvubuka by'alina okwekwata okusobola okufuna ssente'', retrieved 2021-06-30</ref>Yali omu ku ba mmemba b'ekibiina ki [[Ekibiina kya Democratic Party(Uganda)|Democratic party]] abana abeesamba endagaano y'okukolagana eyateekebwako omukono wakati w'ekibiina ekifuga ki [[National Resistance Movement]] ne DP eyavaamu pulezidenti wa Democratic Party [[Norbert Mao|Nobert Mao]] okulondebwa pulezidenti Museveni nga Minisita w'Obwenkanya n'ensonga za Ssemateeka
== Ebimukwatako ng'omuntu ==
Sebamala mufumbo eri Joanitah Mbabazi. Mmemba w'ekibiina kya [[Ekibiina kya Democratic Party(Uganda)|Democratic Party ekya Uganda]] . <ref name="auto1">https://visiblepolls.org/ug/2021-general-election/constituencies/bukoto-central-116/</ref>
== Laba ne ==
* [[Palamenti ya Uganda|Paalamenti ya Uganda]]
* Ababaka ba Paalamenti ya Uganda ey'ekkumineemu
* Okulonda kwa Uganda okwa bonna okwa 2021
== Ebijuliziddwa ==
<references />
== Ebijuliziddwa w'abweru wa Wikipedia. ==
* [https://web.archive.org/web/20240416015429/https://sebamala.com/biography/ Ebikwata ku bulamu bwe]
* [https://twitter.com/RichardSebamala]
* [[Richard Sebamala]]
* [https://www.linkedin.com/in/sebamala-richard-a5677310]
{{DEFAULTSORT:Sebamala, Richard}}
[[Category:Abaasomera ku yunivasite y'e Kyambogo]]
[[Category:Abantu abalamu]]
[[Category:Abaasomera ku Uganda Management Institute]]
[[Category:Abantu abava mu Disitulikiti y'e Masaka]]
[[Category:Abaazalibwa mu 1979]]
[[Category:Ababaka ba Paalamenti ya Uganda ey'ekkumineemu]]
o1ohib78xitos5fccnx8trwhfdzch2q
68955
68954
2026-08-19T09:36:48Z
Ssebuufu
9882
/* Eby'obufuzi */
68955
wikitext
text/x-wiki
'''Richard Sebamala''' (yazaalibwa 22 Ogwoluberyeberye 1997) yinginiya w'ebyobuzimbi, musuubuzi era munnabyabufuzi Munnayuganda aweereza ng'omubaka mu Paalamenti akiikirira ekitundu kya Bukoto ey'amasekkati mu Paalamenti ya Uganda okuva okuva mu 2021 okutuusa leero mu 2026 .<ref>"Sebamala Richard – 2021 General Election – Visible Polls". ''visiblepolls.org''. Retrieved 2021-06-30.</ref> <ref>List of members of the twelfth Parliament of Uganda</ref>Yasooka okulondebwa mu kifo kino nga 14 Ogwoluberyeberye 2021 mu kulonda kwa Uganda okwa bonna okwa 2021. <ref>https://www.independent.co.ug/voter-seeks-to-overturn-victory-of-ssekandis-rival/</ref>
Mmemba w'ekibiina kya [[Ekibiina kya Democratic Party(Uganda)|Democratic Party ekya Uganda]].<ref>"Bukoto Central Constituency – 2021 General Election – Visible Polls". ''visiblepolls.org''. Retrieved 2021-06-30.</ref> Mu [[Palamenti ya Uganda|Paalamenti ya Uganda]] aweereza nga nga mmemba ku kakiiko k’ebizimbibwa akalondoola minisitule y’ettaka n’amayumba saako ne minisitule y’emirimu n’entambula nga kw’otadde n’okubeera mmemba ku kakiiko akavunaanyizibwa ku kulondoola emirimu gy'ebitongole bya gavumenti ka COSASE <ref>https://www.parliament.go.ug/committee/2728/public-accounts-committee-cosase</ref><ref>Independent, The (July 28, 2021). "New COSASE members cautioned on corruption".</ref>
== Obuto bwe n'okusoma kwe ==
Sebamala yazaalibwa nga 22 Ogwoluberyeberye 1979 e Bisanje mu Ssaza ly'e Buddu mu Disitulikiti y’e Masaka mu masekkati ga Uganda. Pulayimale yagimalira mu Nazareth Boarding Primary School, nagenda ku Bukalasa Seminary ku mutendera gwa siniya ey'okuna naatuula siniya ye eyomukaaka ku [[Namilyango College]] mu 2000. Mu 2001, yeegatta ku Yunivasite y'e Kyambogo naatikkirwa mu 2005 ne ddiguli esooka mu bwayinginiya bw'okuzimba.<ref>"Know your MP-elect: Richard Sebamala". ''New Vision''.</ref> Era alina ddiguli ey'okubiri mu bukulembeze n'okuddukanya emirimu okuva ku ttendekero lya [[Uganda Management Institute]].<ref>"Many thought I was crazy daring to unseat VP Ssekandi – Sebamala". ''Monitor''. 2021-04-24. Retrieved 2025-08-18.</ref><ref>mikessegawa (2021-04-08). "10 questions for Parliament Speaker aspirant, Engineer Richard Sebamala". ''Watchdog Uganda''. Retrieved 2021-06-30.</ref><ref>Writer, JAVIRA SSEBWAMI | PML Daily Staff (2019-12-04). "Youthful civil engineer Sebamala moves to unseat VP Ssekandi from Bukoto Central". ''PML Daily''. Retrieved 2021-06-30.</ref>
== Emirimu gye ==
Nga tannatikkirwa ku [[Yunivasite y'e Kyambogo|yunivasite y’e Kyambogo]] mu 2004, Sebamala yaweereza ng’omutendeke mu kkampuni ya Zzimwe Construction Company, kkampuni ya Uganda [[:en:Road|ekola enguudo]] . Abaddeko mu bifo eby’enjawulo ebya yinginiya mu kkampuni ez’enjawulo nga Dayirekita mu Ddaki Technical Services (2006), Contract Manager mu Multiplex Uganda Limited (Ogwomwenda 2009-Ogwokubiri 2010), nga Dayirekita mu Multix Limited (kampuni ya yinginiya) 2010-2013 nga tannaba kwegatta ku Gavumenti ez’ebitundu mu [[:en:Iganga_District|Disitulikiti y’e Iganga]] nga yinginiya omukulu (2013-2019). <ref name="auto">https://www.newvision.co.ug/articledetails/88427</ref> Mu kiseera kino, Sebamala akola bizinensi y’okuyingiza n’okufulumya ebintu mu kibuga Kampala. <ref>{{Cite web |url=https://ugnews24.info/politics/eng-richard-sebamala-nomumyuka-wa-pulezidenti-edward-sekandi-baakugwisa-bwenyi-e-bukoto-central-masaka-ugnews24/ |title=Archive copy |access-date=2025-09-21 |archive-date=2021-07-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210709182814/https://ugnews24.info/politics/eng-richard-sebamala-nomumyuka-wa-pulezidenti-edward-sekandi-baakugwisa-bwenyi-e-bukoto-central-masaka-ugnews24/ |url-status=dead }}</ref>
=== Eby'obufuzi ===
Nga 14 Ogusooka 2021, yalondebwa ng'omubaka mu Paalamenti akiikirira ekitundu ky'e Bukoto ey'amasekkati mu [[Masaka (disitulikit)|Disitulikiti y'e Masaka]] mu [[Palamenti ya Uganda|Paalamenti ya Uganda]] ey'ekkumin'emu (2021 okutuuka 2026) mu kulonda kwa bonna okwa 2021 mu Uganda era nga 20 Ogwokutaano 2021 yalayizibwa ku bwa Mmemba wa Paalamenti . <ref>https://visiblepolls.org/ug/2016-election/candidates/sebamala-richard-8021/</ref>Sebamala yawangula n'obululu 9916 nga yawangula eyali omumyuka wa Pulezidenti [[Ow'ekitiibwa Edward Kiwanuka Ssekandi|Edward Kiwanuka Ssekandi]] eyali aweerezza ng'omubaka mu Paalamenti ya Uganda ow'Essaza ly'e Bukoto ey'nce Movemntamasekkati okuva mu 1996 .<ref>"Know your MP-elect: Richard Sebamala". ''New Vision''. Retrieved 2021-06-30.</ref><ref>''TUWAYE: Richard Sebamala ayogera ku bintu omuvubuka by'alina okwekwata okusobola okufuna ssente'', retrieved 2021-06-30</ref>Yali omu ku ba mmemba b'ekibiina ki [[Ekibiina kya Democratic Party(Uganda)|Democratic party]] abana abeesamba endagaano y'okukolagana eyateekebwako omukono wakati w'ekibiina ekifuga ki [[National Resistance Movement]] ne DP eyavaamu pulezidenti wa Democratic Party [[Norbert Mao|Nobert Mao]] okulondebwa pulezidenti Museveni nga Minisita w'Obwenkanya n'ensonga za Ssemateeka
== Ebimukwatako ng'omuntu ==
Sebamala mufumbo eri Joanitah Mbabazi. Mmemba w'ekibiina kya [[Ekibiina kya Democratic Party(Uganda)|Democratic Party ekya Uganda]] . <ref name="auto1">https://visiblepolls.org/ug/2021-general-election/constituencies/bukoto-central-116/</ref>
== Laba ne ==
* [[Palamenti ya Uganda|Paalamenti ya Uganda]]
* Ababaka ba Paalamenti ya Uganda ey'ekkumineemu
* Okulonda kwa Uganda okwa bonna okwa 2021
== Ebijuliziddwa ==
<references />
== Ebijuliziddwa w'abweru wa Wikipedia. ==
* [https://web.archive.org/web/20240416015429/https://sebamala.com/biography/ Ebikwata ku bulamu bwe]
* [https://twitter.com/RichardSebamala]
* [[Richard Sebamala]]
* [https://www.linkedin.com/in/sebamala-richard-a5677310]
{{DEFAULTSORT:Sebamala, Richard}}
[[Category:Abaasomera ku yunivasite y'e Kyambogo]]
[[Category:Abantu abalamu]]
[[Category:Abaasomera ku Uganda Management Institute]]
[[Category:Abantu abava mu Disitulikiti y'e Masaka]]
[[Category:Abaazalibwa mu 1979]]
[[Category:Ababaka ba Paalamenti ya Uganda ey'ekkumineemu]]
qzlnmsyigtd0dwgfcg2dqxp0plu119e
68956
68955
2026-08-19T09:37:36Z
Ssebuufu
9882
/* Eby'obufuzi */
68956
wikitext
text/x-wiki
'''Richard Sebamala''' (yazaalibwa 22 Ogwoluberyeberye 1997) yinginiya w'ebyobuzimbi, musuubuzi era munnabyabufuzi Munnayuganda aweereza ng'omubaka mu Paalamenti akiikirira ekitundu kya Bukoto ey'amasekkati mu Paalamenti ya Uganda okuva okuva mu 2021 okutuusa leero mu 2026 .<ref>"Sebamala Richard – 2021 General Election – Visible Polls". ''visiblepolls.org''. Retrieved 2021-06-30.</ref> <ref>List of members of the twelfth Parliament of Uganda</ref>Yasooka okulondebwa mu kifo kino nga 14 Ogwoluberyeberye 2021 mu kulonda kwa Uganda okwa bonna okwa 2021. <ref>https://www.independent.co.ug/voter-seeks-to-overturn-victory-of-ssekandis-rival/</ref>
Mmemba w'ekibiina kya [[Ekibiina kya Democratic Party(Uganda)|Democratic Party ekya Uganda]].<ref>"Bukoto Central Constituency – 2021 General Election – Visible Polls". ''visiblepolls.org''. Retrieved 2021-06-30.</ref> Mu [[Palamenti ya Uganda|Paalamenti ya Uganda]] aweereza nga nga mmemba ku kakiiko k’ebizimbibwa akalondoola minisitule y’ettaka n’amayumba saako ne minisitule y’emirimu n’entambula nga kw’otadde n’okubeera mmemba ku kakiiko akavunaanyizibwa ku kulondoola emirimu gy'ebitongole bya gavumenti ka COSASE <ref>https://www.parliament.go.ug/committee/2728/public-accounts-committee-cosase</ref><ref>Independent, The (July 28, 2021). "New COSASE members cautioned on corruption".</ref>
== Obuto bwe n'okusoma kwe ==
Sebamala yazaalibwa nga 22 Ogwoluberyeberye 1979 e Bisanje mu Ssaza ly'e Buddu mu Disitulikiti y’e Masaka mu masekkati ga Uganda. Pulayimale yagimalira mu Nazareth Boarding Primary School, nagenda ku Bukalasa Seminary ku mutendera gwa siniya ey'okuna naatuula siniya ye eyomukaaka ku [[Namilyango College]] mu 2000. Mu 2001, yeegatta ku Yunivasite y'e Kyambogo naatikkirwa mu 2005 ne ddiguli esooka mu bwayinginiya bw'okuzimba.<ref>"Know your MP-elect: Richard Sebamala". ''New Vision''.</ref> Era alina ddiguli ey'okubiri mu bukulembeze n'okuddukanya emirimu okuva ku ttendekero lya [[Uganda Management Institute]].<ref>"Many thought I was crazy daring to unseat VP Ssekandi – Sebamala". ''Monitor''. 2021-04-24. Retrieved 2025-08-18.</ref><ref>mikessegawa (2021-04-08). "10 questions for Parliament Speaker aspirant, Engineer Richard Sebamala". ''Watchdog Uganda''. Retrieved 2021-06-30.</ref><ref>Writer, JAVIRA SSEBWAMI | PML Daily Staff (2019-12-04). "Youthful civil engineer Sebamala moves to unseat VP Ssekandi from Bukoto Central". ''PML Daily''. Retrieved 2021-06-30.</ref>
== Emirimu gye ==
Nga tannatikkirwa ku [[Yunivasite y'e Kyambogo|yunivasite y’e Kyambogo]] mu 2004, Sebamala yaweereza ng’omutendeke mu kkampuni ya Zzimwe Construction Company, kkampuni ya Uganda [[:en:Road|ekola enguudo]] . Abaddeko mu bifo eby’enjawulo ebya yinginiya mu kkampuni ez’enjawulo nga Dayirekita mu Ddaki Technical Services (2006), Contract Manager mu Multiplex Uganda Limited (Ogwomwenda 2009-Ogwokubiri 2010), nga Dayirekita mu Multix Limited (kampuni ya yinginiya) 2010-2013 nga tannaba kwegatta ku Gavumenti ez’ebitundu mu [[:en:Iganga_District|Disitulikiti y’e Iganga]] nga yinginiya omukulu (2013-2019). <ref name="auto">https://www.newvision.co.ug/articledetails/88427</ref> Mu kiseera kino, Sebamala akola bizinensi y’okuyingiza n’okufulumya ebintu mu kibuga Kampala. <ref>{{Cite web |url=https://ugnews24.info/politics/eng-richard-sebamala-nomumyuka-wa-pulezidenti-edward-sekandi-baakugwisa-bwenyi-e-bukoto-central-masaka-ugnews24/ |title=Archive copy |access-date=2025-09-21 |archive-date=2021-07-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210709182814/https://ugnews24.info/politics/eng-richard-sebamala-nomumyuka-wa-pulezidenti-edward-sekandi-baakugwisa-bwenyi-e-bukoto-central-masaka-ugnews24/ |url-status=dead }}</ref>
=== Eby'obufuzi ===
Nga 14 Ogusooka 2021, yalondebwa ng'omubaka mu Paalamenti akiikirira ekitundu ky'e Bukoto ey'amasekkati mu [[Masaka (disitulikit)|Disitulikiti y'e Masaka]] mu [[Palamenti ya Uganda|Paalamenti ya Uganda]] ey'ekkumin'emu (2021 okutuuka 2026) mu kulonda kwa bonna okwa 2021 mu Uganda era nga 20 Ogwokutaano 2021 yalayizibwa ku bwa Mmemba wa Paalamenti . <ref>https://visiblepolls.org/ug/2016-election/candidates/sebamala-richard-8021/</ref>Sebamala yawangula n'obululu 9916 nga yawangula eyali omumyuka wa Pulezidenti [[Ow'ekitiibwa Edward Kiwanuka Ssekandi|Edward Kiwanuka Ssekandi]] eyali aweerezza ng'omubaka mu Paalamenti ya Uganda ow'Essaza ly'e Bukoto ey'amasekkati okuva mu 1996 .<ref>"Know your MP-elect: Richard Sebamala". ''New Vision''. Retrieved 2021-06-30.</ref><ref>''TUWAYE: Richard Sebamala ayogera ku bintu omuvubuka by'alina okwekwata okusobola okufuna ssente'', retrieved 2021-06-30</ref>Yali omu ku ba mmemba b'ekibiina ki [[Ekibiina kya Democratic Party(Uganda)|Democratic party]] abana abeesamba endagaano y'okukolagana eyateekebwako omukono wakati w'ekibiina ekifuga ki [[National Resistance Movement]] ne DP eyavaamu pulezidenti wa Democratic Party [[Norbert Mao|Nobert Mao]] okulondebwa pulezidenti Museveni nga Minisita w'Obwenkanya n'ensonga za Ssemateeka
== Ebimukwatako ng'omuntu ==
Sebamala mufumbo eri Joanitah Mbabazi. Mmemba w'ekibiina kya [[Ekibiina kya Democratic Party(Uganda)|Democratic Party ekya Uganda]] . <ref name="auto1">https://visiblepolls.org/ug/2021-general-election/constituencies/bukoto-central-116/</ref>
== Laba ne ==
* [[Palamenti ya Uganda|Paalamenti ya Uganda]]
* Ababaka ba Paalamenti ya Uganda ey'ekkumineemu
* Okulonda kwa Uganda okwa bonna okwa 2021
== Ebijuliziddwa ==
<references />
== Ebijuliziddwa w'abweru wa Wikipedia. ==
* [https://web.archive.org/web/20240416015429/https://sebamala.com/biography/ Ebikwata ku bulamu bwe]
* [https://twitter.com/RichardSebamala]
* [[Richard Sebamala]]
* [https://www.linkedin.com/in/sebamala-richard-a5677310]
{{DEFAULTSORT:Sebamala, Richard}}
[[Category:Abaasomera ku yunivasite y'e Kyambogo]]
[[Category:Abantu abalamu]]
[[Category:Abaasomera ku Uganda Management Institute]]
[[Category:Abantu abava mu Disitulikiti y'e Masaka]]
[[Category:Abaazalibwa mu 1979]]
[[Category:Ababaka ba Paalamenti ya Uganda ey'ekkumineemu]]
7cudmjwenkvt118s33dl4ufq35tbxi7
68957
68956
2026-08-19T09:43:00Z
Ssebuufu
9882
/* Obuto bwe n'okusoma kwe */
68957
wikitext
text/x-wiki
'''Richard Sebamala''' (yazaalibwa 22 Ogwoluberyeberye 1997) yinginiya w'ebyobuzimbi, musuubuzi era munnabyabufuzi Munnayuganda aweereza ng'omubaka mu Paalamenti akiikirira ekitundu kya Bukoto ey'amasekkati mu Paalamenti ya Uganda okuva okuva mu 2021 okutuusa leero mu 2026 .<ref>"Sebamala Richard – 2021 General Election – Visible Polls". ''visiblepolls.org''. Retrieved 2021-06-30.</ref> <ref>List of members of the twelfth Parliament of Uganda</ref>Yasooka okulondebwa mu kifo kino nga 14 Ogwoluberyeberye 2021 mu kulonda kwa Uganda okwa bonna okwa 2021. <ref>https://www.independent.co.ug/voter-seeks-to-overturn-victory-of-ssekandis-rival/</ref>
Mmemba w'ekibiina kya [[Ekibiina kya Democratic Party(Uganda)|Democratic Party ekya Uganda]].<ref>"Bukoto Central Constituency – 2021 General Election – Visible Polls". ''visiblepolls.org''. Retrieved 2021-06-30.</ref> Mu [[Palamenti ya Uganda|Paalamenti ya Uganda]] aweereza nga nga mmemba ku kakiiko k’ebizimbibwa akalondoola minisitule y’ettaka n’amayumba saako ne minisitule y’emirimu n’entambula nga kw’otadde n’okubeera mmemba ku kakiiko akavunaanyizibwa ku kulondoola emirimu gy'ebitongole bya gavumenti ka COSASE <ref>https://www.parliament.go.ug/committee/2728/public-accounts-committee-cosase</ref><ref>Independent, The (July 28, 2021). "New COSASE members cautioned on corruption".</ref>
== Obuto bwe n'okusoma kwe ==
Sebamala yazaalibwa nga 22 Ogwoluberyeberye 1979 e Bisanje mu Ssaza ly'e Buddu mu Disitulikiti y’e Masaka mu masekkati ga Uganda. Pulayimale yagimalira mu Nazareth Boarding Primary School, nagenda ku Bukalasa Seminary ku mutendera gwa siniya ey'okuna naatuula siniya ye eyomukaaka ku [[Namilyango College]] mu 2000. Mu 2001, yeegatta ku [[Yunivasite y'e Kyambogo]] naatikkirwa mu 2005 ne ddiguli esooka mu bwayinginiya bw'okuzimba.<ref>"Know your MP-elect: Richard Sebamala". ''New Vision''.</ref> Era alina ddiguli ey'okubiri mu bukulembeze n'okuddukanya emirimu okuva ku ttendekero lya [[Uganda Management Institute]].<ref>"Many thought I was crazy daring to unseat VP Ssekandi – Sebamala". ''Monitor''. 2021-04-24. Retrieved 2025-08-18.</ref><ref>mikessegawa (2021-04-08). "10 questions for Parliament Speaker aspirant, Engineer Richard Sebamala". ''Watchdog Uganda''. Retrieved 2021-06-30.</ref><ref>Writer, JAVIRA SSEBWAMI | PML Daily Staff (2019-12-04). "Youthful civil engineer Sebamala moves to unseat VP Ssekandi from Bukoto Central". ''PML Daily''. Retrieved 2021-06-30.</ref>
== Emirimu gye ==
Nga tannatikkirwa ku [[Yunivasite y'e Kyambogo|yunivasite y’e Kyambogo]] mu 2004, Sebamala yaweereza ng’omutendeke mu kkampuni ya Zzimwe Construction Company, kkampuni ya Uganda [[:en:Road|ekola enguudo]] . Abaddeko mu bifo eby’enjawulo ebya yinginiya mu kkampuni ez’enjawulo nga Dayirekita mu Ddaki Technical Services (2006), Contract Manager mu Multiplex Uganda Limited (Ogwomwenda 2009-Ogwokubiri 2010), nga Dayirekita mu Multix Limited (kampuni ya yinginiya) 2010-2013 nga tannaba kwegatta ku Gavumenti ez’ebitundu mu [[:en:Iganga_District|Disitulikiti y’e Iganga]] nga yinginiya omukulu (2013-2019). <ref name="auto">https://www.newvision.co.ug/articledetails/88427</ref> Mu kiseera kino, Sebamala akola bizinensi y’okuyingiza n’okufulumya ebintu mu kibuga Kampala. <ref>{{Cite web |url=https://ugnews24.info/politics/eng-richard-sebamala-nomumyuka-wa-pulezidenti-edward-sekandi-baakugwisa-bwenyi-e-bukoto-central-masaka-ugnews24/ |title=Archive copy |access-date=2025-09-21 |archive-date=2021-07-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210709182814/https://ugnews24.info/politics/eng-richard-sebamala-nomumyuka-wa-pulezidenti-edward-sekandi-baakugwisa-bwenyi-e-bukoto-central-masaka-ugnews24/ |url-status=dead }}</ref>
=== Eby'obufuzi ===
Nga 14 Ogusooka 2021, yalondebwa ng'omubaka mu Paalamenti akiikirira ekitundu ky'e Bukoto ey'amasekkati mu [[Masaka (disitulikit)|Disitulikiti y'e Masaka]] mu [[Palamenti ya Uganda|Paalamenti ya Uganda]] ey'ekkumin'emu (2021 okutuuka 2026) mu kulonda kwa bonna okwa 2021 mu Uganda era nga 20 Ogwokutaano 2021 yalayizibwa ku bwa Mmemba wa Paalamenti . <ref>https://visiblepolls.org/ug/2016-election/candidates/sebamala-richard-8021/</ref>Sebamala yawangula n'obululu 9916 nga yawangula eyali omumyuka wa Pulezidenti [[Ow'ekitiibwa Edward Kiwanuka Ssekandi|Edward Kiwanuka Ssekandi]] eyali aweerezza ng'omubaka mu Paalamenti ya Uganda ow'Essaza ly'e Bukoto ey'amasekkati okuva mu 1996 .<ref>"Know your MP-elect: Richard Sebamala". ''New Vision''. Retrieved 2021-06-30.</ref><ref>''TUWAYE: Richard Sebamala ayogera ku bintu omuvubuka by'alina okwekwata okusobola okufuna ssente'', retrieved 2021-06-30</ref>Yali omu ku ba mmemba b'ekibiina ki [[Ekibiina kya Democratic Party(Uganda)|Democratic party]] abana abeesamba endagaano y'okukolagana eyateekebwako omukono wakati w'ekibiina ekifuga ki [[National Resistance Movement]] ne DP eyavaamu pulezidenti wa Democratic Party [[Norbert Mao|Nobert Mao]] okulondebwa pulezidenti Museveni nga Minisita w'Obwenkanya n'ensonga za Ssemateeka
== Ebimukwatako ng'omuntu ==
Sebamala mufumbo eri Joanitah Mbabazi. Mmemba w'ekibiina kya [[Ekibiina kya Democratic Party(Uganda)|Democratic Party ekya Uganda]] . <ref name="auto1">https://visiblepolls.org/ug/2021-general-election/constituencies/bukoto-central-116/</ref>
== Laba ne ==
* [[Palamenti ya Uganda|Paalamenti ya Uganda]]
* Ababaka ba Paalamenti ya Uganda ey'ekkumineemu
* Okulonda kwa Uganda okwa bonna okwa 2021
== Ebijuliziddwa ==
<references />
== Ebijuliziddwa w'abweru wa Wikipedia. ==
* [https://web.archive.org/web/20240416015429/https://sebamala.com/biography/ Ebikwata ku bulamu bwe]
* [https://twitter.com/RichardSebamala]
* [[Richard Sebamala]]
* [https://www.linkedin.com/in/sebamala-richard-a5677310]
{{DEFAULTSORT:Sebamala, Richard}}
[[Category:Abaasomera ku yunivasite y'e Kyambogo]]
[[Category:Abantu abalamu]]
[[Category:Abaasomera ku Uganda Management Institute]]
[[Category:Abantu abava mu Disitulikiti y'e Masaka]]
[[Category:Abaazalibwa mu 1979]]
[[Category:Ababaka ba Paalamenti ya Uganda ey'ekkumineemu]]
fl7bk965ozrgao0iv5nlm59g2auurla
68958
68957
2026-08-19T09:44:52Z
Ssebuufu
9882
/* Obuto bwe n'okusoma kwe */
68958
wikitext
text/x-wiki
'''Richard Sebamala''' (yazaalibwa 22 Ogwoluberyeberye 1997) yinginiya w'ebyobuzimbi, musuubuzi era munnabyabufuzi Munnayuganda aweereza ng'omubaka mu Paalamenti akiikirira ekitundu kya Bukoto ey'amasekkati mu Paalamenti ya Uganda okuva okuva mu 2021 okutuusa leero mu 2026 .<ref>"Sebamala Richard – 2021 General Election – Visible Polls". ''visiblepolls.org''. Retrieved 2021-06-30.</ref> <ref>List of members of the twelfth Parliament of Uganda</ref>Yasooka okulondebwa mu kifo kino nga 14 Ogwoluberyeberye 2021 mu kulonda kwa Uganda okwa bonna okwa 2021. <ref>https://www.independent.co.ug/voter-seeks-to-overturn-victory-of-ssekandis-rival/</ref>
Mmemba w'ekibiina kya [[Ekibiina kya Democratic Party(Uganda)|Democratic Party ekya Uganda]].<ref>"Bukoto Central Constituency – 2021 General Election – Visible Polls". ''visiblepolls.org''. Retrieved 2021-06-30.</ref> Mu [[Palamenti ya Uganda|Paalamenti ya Uganda]] aweereza nga nga mmemba ku kakiiko k’ebizimbibwa akalondoola minisitule y’ettaka n’amayumba saako ne minisitule y’emirimu n’entambula nga kw’otadde n’okubeera mmemba ku kakiiko akavunaanyizibwa ku kulondoola emirimu gy'ebitongole bya gavumenti ka COSASE <ref>https://www.parliament.go.ug/committee/2728/public-accounts-committee-cosase</ref><ref>Independent, The (July 28, 2021). "New COSASE members cautioned on corruption".</ref>
== Obuto bwe n'okusoma kwe ==
Sebamala yazaalibwa nga 22 Ogwoluberyeberye 1979 e Bisanje mu Ssaza ly'e Buddu mu Disitulikiti y’e Masaka mu masekkati ga Uganda. Pulayimale yagimalira mu Nazareth Boarding Primary School, nagenda ku Bukalasa Seminary ku mutendera gwa siniya ey'okuna naatuula siniya ye eyomukaaka ku [[Namilyango College]] mu 2000. Mu 2001, yeegatta ku [[Yunivasite y'e Kyambogo]] naatikkirwa mu 2005 ne ddiguli esooka mu bwayinginiya bw'okuzimba.<ref>"Know your MP-elect: Richard Sebamala". ''New Vision''.</ref> Era alina ddiguli ey'okubiri mu bukulembeze n'okuddukanya emirimu okuva ku ttendekero lya [[Uganda Management Institute]].<ref>"Many thought I was crazy daring to unseat VP Ssekandi – Sebamala". ''Monitor''. 2021-04-24. Retrieved 2025-08-18.</ref><ref>mikessegawa (2021-04-08). "10 questions for Parliament Speaker aspirant, Engineer Richard Sebamala". ''Watchdog Uganda''. Retrieved 2021-06-30.</ref><ref>Writer, JAVIRA SSEBWAMI | PML Daily Staff (2019-12-04). "Youthful civil engineer Sebamala moves to unseat VP Ssekandi from Bukoto Central". ''PML Daily''. Retrieved 2021-06-30.</ref>
== Emirimu gye. ==
Nga tannatikkirwa ku [[Yunivasite y'e Kyambogo|yunivasite y’e Kyambogo]] mu 2004, Sebamala yaweereza ng’omutendeke mu kkampuni ya Zzimwe Construction Company, kkampuni ya Uganda [[:en:Road|ekola enguudo]] . Abaddeko mu bifo eby’enjawulo ebya yinginiya mu kkampuni ez’enjawulo nga Dayirekita mu Ddaki Technical Services (2006), Contract Manager mu Multiplex Uganda Limited (Ogwomwenda 2009-Ogwokubiri 2010), nga Dayirekita mu Multix Limited (kampuni ya yinginiya) 2010-2013 nga tannaba kwegatta ku Gavumenti ez’ebitundu mu [[:en:Iganga_District|Disitulikiti y’e Iganga]] nga yinginiya omukulu (2013-2019). <ref name="auto">https://www.newvision.co.ug/articledetails/88427</ref> Mu kiseera kino, Sebamala akola bizinensi y’okuyingiza n’okufulumya ebintu mu kibuga Kampala. <ref>{{Cite web |url=https://ugnews24.info/politics/eng-richard-sebamala-nomumyuka-wa-pulezidenti-edward-sekandi-baakugwisa-bwenyi-e-bukoto-central-masaka-ugnews24/ |title=Archive copy |access-date=2025-09-21 |archive-date=2021-07-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210709182814/https://ugnews24.info/politics/eng-richard-sebamala-nomumyuka-wa-pulezidenti-edward-sekandi-baakugwisa-bwenyi-e-bukoto-central-masaka-ugnews24/ |url-status=dead }}</ref>
=== Eby'obufuzi ===
Nga 14 Ogusooka 2021, yalondebwa ng'omubaka mu Paalamenti akiikirira ekitundu ky'e Bukoto ey'amasekkati mu [[Masaka (disitulikit)|Disitulikiti y'e Masaka]] mu [[Palamenti ya Uganda|Paalamenti ya Uganda]] ey'ekkumin'emu (2021 okutuuka 2026) mu kulonda kwa bonna okwa 2021 mu Uganda era nga 20 Ogwokutaano 2021 yalayizibwa ku bwa Mmemba wa Paalamenti . <ref>https://visiblepolls.org/ug/2016-election/candidates/sebamala-richard-8021/</ref>Sebamala yawangula n'obululu 9916 nga yawangula eyali omumyuka wa Pulezidenti [[Ow'ekitiibwa Edward Kiwanuka Ssekandi|Edward Kiwanuka Ssekandi]] eyali aweerezza ng'omubaka mu Paalamenti ya Uganda ow'Essaza ly'e Bukoto ey'amasekkati okuva mu 1996 .<ref>"Know your MP-elect: Richard Sebamala". ''New Vision''. Retrieved 2021-06-30.</ref><ref>''TUWAYE: Richard Sebamala ayogera ku bintu omuvubuka by'alina okwekwata okusobola okufuna ssente'', retrieved 2021-06-30</ref>Yali omu ku ba mmemba b'ekibiina ki [[Ekibiina kya Democratic Party(Uganda)|Democratic party]] abana abeesamba endagaano y'okukolagana eyateekebwako omukono wakati w'ekibiina ekifuga ki [[National Resistance Movement]] ne DP eyavaamu pulezidenti wa Democratic Party [[Norbert Mao|Nobert Mao]] okulondebwa pulezidenti Museveni nga Minisita w'Obwenkanya n'ensonga za Ssemateeka
== Ebimukwatako ng'omuntu ==
Sebamala mufumbo eri Joanitah Mbabazi. Mmemba w'ekibiina kya [[Ekibiina kya Democratic Party(Uganda)|Democratic Party ekya Uganda]] . <ref name="auto1">https://visiblepolls.org/ug/2021-general-election/constituencies/bukoto-central-116/</ref>
== Laba ne ==
* [[Palamenti ya Uganda|Paalamenti ya Uganda]]
* Ababaka ba Paalamenti ya Uganda ey'ekkumineemu
* Okulonda kwa Uganda okwa bonna okwa 2021
== Ebijuliziddwa ==
<references />
== Ebijuliziddwa w'abweru wa Wikipedia. ==
* [https://web.archive.org/web/20240416015429/https://sebamala.com/biography/ Ebikwata ku bulamu bwe]
* [https://twitter.com/RichardSebamala]
* [[Richard Sebamala]]
* [https://www.linkedin.com/in/sebamala-richard-a5677310]
{{DEFAULTSORT:Sebamala, Richard}}
[[Category:Abaasomera ku yunivasite y'e Kyambogo]]
[[Category:Abantu abalamu]]
[[Category:Abaasomera ku Uganda Management Institute]]
[[Category:Abantu abava mu Disitulikiti y'e Masaka]]
[[Category:Abaazalibwa mu 1979]]
[[Category:Ababaka ba Paalamenti ya Uganda ey'ekkumineemu]]
8pg7iytyw3nt32yoifpjyklr1ebsar5
68959
68958
2026-08-19T09:45:20Z
Ssebuufu
9882
/* Emirimu gye. */
68959
wikitext
text/x-wiki
'''Richard Sebamala''' (yazaalibwa 22 Ogwoluberyeberye 1997) yinginiya w'ebyobuzimbi, musuubuzi era munnabyabufuzi Munnayuganda aweereza ng'omubaka mu Paalamenti akiikirira ekitundu kya Bukoto ey'amasekkati mu Paalamenti ya Uganda okuva okuva mu 2021 okutuusa leero mu 2026 .<ref>"Sebamala Richard – 2021 General Election – Visible Polls". ''visiblepolls.org''. Retrieved 2021-06-30.</ref> <ref>List of members of the twelfth Parliament of Uganda</ref>Yasooka okulondebwa mu kifo kino nga 14 Ogwoluberyeberye 2021 mu kulonda kwa Uganda okwa bonna okwa 2021. <ref>https://www.independent.co.ug/voter-seeks-to-overturn-victory-of-ssekandis-rival/</ref>
Mmemba w'ekibiina kya [[Ekibiina kya Democratic Party(Uganda)|Democratic Party ekya Uganda]].<ref>"Bukoto Central Constituency – 2021 General Election – Visible Polls". ''visiblepolls.org''. Retrieved 2021-06-30.</ref> Mu [[Palamenti ya Uganda|Paalamenti ya Uganda]] aweereza nga nga mmemba ku kakiiko k’ebizimbibwa akalondoola minisitule y’ettaka n’amayumba saako ne minisitule y’emirimu n’entambula nga kw’otadde n’okubeera mmemba ku kakiiko akavunaanyizibwa ku kulondoola emirimu gy'ebitongole bya gavumenti ka COSASE <ref>https://www.parliament.go.ug/committee/2728/public-accounts-committee-cosase</ref><ref>Independent, The (July 28, 2021). "New COSASE members cautioned on corruption".</ref>
== Obuto bwe n'okusoma kwe ==
Sebamala yazaalibwa nga 22 Ogwoluberyeberye 1979 e Bisanje mu Ssaza ly'e Buddu mu Disitulikiti y’e Masaka mu masekkati ga Uganda. Pulayimale yagimalira mu Nazareth Boarding Primary School, nagenda ku Bukalasa Seminary ku mutendera gwa siniya ey'okuna naatuula siniya ye eyomukaaka ku [[Namilyango College]] mu 2000. Mu 2001, yeegatta ku [[Yunivasite y'e Kyambogo]] naatikkirwa mu 2005 ne ddiguli esooka mu bwayinginiya bw'okuzimba.<ref>"Know your MP-elect: Richard Sebamala". ''New Vision''.</ref> Era alina ddiguli ey'okubiri mu bukulembeze n'okuddukanya emirimu okuva ku ttendekero lya [[Uganda Management Institute]].<ref>"Many thought I was crazy daring to unseat VP Ssekandi – Sebamala". ''Monitor''. 2021-04-24. Retrieved 2025-08-18.</ref><ref>mikessegawa (2021-04-08). "10 questions for Parliament Speaker aspirant, Engineer Richard Sebamala". ''Watchdog Uganda''. Retrieved 2021-06-30.</ref><ref>Writer, JAVIRA SSEBWAMI | PML Daily Staff (2019-12-04). "Youthful civil engineer Sebamala moves to unseat VP Ssekandi from Bukoto Central". ''PML Daily''. Retrieved 2021-06-30.</ref>
== Emirimu gye. ==
Nga tannatikkirwa ku [[Yunivasite y'e Kyambogo|yunivasite y’e Kyambogo]] mu 2004, Sebamala yaweereza ng’omutendeke mu kkampuni ya Zzimwe Construction Company, kkampuni ya Uganda ekola enguudo . Abaddeko mu bifo eby’enjawulo ebya yinginiya mu kkampuni ez’enjawulo nga Dayirekita mu Ddaki Technical Services (2006), Contract Manager mu Multiplex Uganda Limited (Ogwomwenda 2009-Ogwokubiri 2010), nga Dayirekita mu Multix Limited (kampuni ya yinginiya) 2010-2013 nga tannaba kwegatta ku Gavumenti ez’ebitundu mu [[:en:Iganga_District|Disitulikiti y’e Iganga]] nga yinginiya omukulu (2013-2019). <ref name="auto">https://www.newvision.co.ug/articledetails/88427</ref> Mu kiseera kino, Sebamala akola bizinensi y’okuyingiza n’okufulumya ebintu mu kibuga Kampala. <ref>{{Cite web |url=https://ugnews24.info/politics/eng-richard-sebamala-nomumyuka-wa-pulezidenti-edward-sekandi-baakugwisa-bwenyi-e-bukoto-central-masaka-ugnews24/ |title=Archive copy |access-date=2025-09-21 |archive-date=2021-07-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210709182814/https://ugnews24.info/politics/eng-richard-sebamala-nomumyuka-wa-pulezidenti-edward-sekandi-baakugwisa-bwenyi-e-bukoto-central-masaka-ugnews24/ |url-status=dead }}</ref>
=== Eby'obufuzi ===
Nga 14 Ogusooka 2021, yalondebwa ng'omubaka mu Paalamenti akiikirira ekitundu ky'e Bukoto ey'amasekkati mu [[Masaka (disitulikit)|Disitulikiti y'e Masaka]] mu [[Palamenti ya Uganda|Paalamenti ya Uganda]] ey'ekkumin'emu (2021 okutuuka 2026) mu kulonda kwa bonna okwa 2021 mu Uganda era nga 20 Ogwokutaano 2021 yalayizibwa ku bwa Mmemba wa Paalamenti . <ref>https://visiblepolls.org/ug/2016-election/candidates/sebamala-richard-8021/</ref>Sebamala yawangula n'obululu 9916 nga yawangula eyali omumyuka wa Pulezidenti [[Ow'ekitiibwa Edward Kiwanuka Ssekandi|Edward Kiwanuka Ssekandi]] eyali aweerezza ng'omubaka mu Paalamenti ya Uganda ow'Essaza ly'e Bukoto ey'amasekkati okuva mu 1996 .<ref>"Know your MP-elect: Richard Sebamala". ''New Vision''. Retrieved 2021-06-30.</ref><ref>''TUWAYE: Richard Sebamala ayogera ku bintu omuvubuka by'alina okwekwata okusobola okufuna ssente'', retrieved 2021-06-30</ref>Yali omu ku ba mmemba b'ekibiina ki [[Ekibiina kya Democratic Party(Uganda)|Democratic party]] abana abeesamba endagaano y'okukolagana eyateekebwako omukono wakati w'ekibiina ekifuga ki [[National Resistance Movement]] ne DP eyavaamu pulezidenti wa Democratic Party [[Norbert Mao|Nobert Mao]] okulondebwa pulezidenti Museveni nga Minisita w'Obwenkanya n'ensonga za Ssemateeka
== Ebimukwatako ng'omuntu ==
Sebamala mufumbo eri Joanitah Mbabazi. Mmemba w'ekibiina kya [[Ekibiina kya Democratic Party(Uganda)|Democratic Party ekya Uganda]] . <ref name="auto1">https://visiblepolls.org/ug/2021-general-election/constituencies/bukoto-central-116/</ref>
== Laba ne ==
* [[Palamenti ya Uganda|Paalamenti ya Uganda]]
* Ababaka ba Paalamenti ya Uganda ey'ekkumineemu
* Okulonda kwa Uganda okwa bonna okwa 2021
== Ebijuliziddwa ==
<references />
== Ebijuliziddwa w'abweru wa Wikipedia. ==
* [https://web.archive.org/web/20240416015429/https://sebamala.com/biography/ Ebikwata ku bulamu bwe]
* [https://twitter.com/RichardSebamala]
* [[Richard Sebamala]]
* [https://www.linkedin.com/in/sebamala-richard-a5677310]
{{DEFAULTSORT:Sebamala, Richard}}
[[Category:Abaasomera ku yunivasite y'e Kyambogo]]
[[Category:Abantu abalamu]]
[[Category:Abaasomera ku Uganda Management Institute]]
[[Category:Abantu abava mu Disitulikiti y'e Masaka]]
[[Category:Abaazalibwa mu 1979]]
[[Category:Ababaka ba Paalamenti ya Uganda ey'ekkumineemu]]
czw2jyl854cbht75bvqfbtt3hkh8g9e
68960
68959
2026-08-19T09:55:33Z
Ssebuufu
9882
/* Emirimu gye. */
68960
wikitext
text/x-wiki
'''Richard Sebamala''' (yazaalibwa 22 Ogwoluberyeberye 1997) yinginiya w'ebyobuzimbi, musuubuzi era munnabyabufuzi Munnayuganda aweereza ng'omubaka mu Paalamenti akiikirira ekitundu kya Bukoto ey'amasekkati mu Paalamenti ya Uganda okuva okuva mu 2021 okutuusa leero mu 2026 .<ref>"Sebamala Richard – 2021 General Election – Visible Polls". ''visiblepolls.org''. Retrieved 2021-06-30.</ref> <ref>List of members of the twelfth Parliament of Uganda</ref>Yasooka okulondebwa mu kifo kino nga 14 Ogwoluberyeberye 2021 mu kulonda kwa Uganda okwa bonna okwa 2021. <ref>https://www.independent.co.ug/voter-seeks-to-overturn-victory-of-ssekandis-rival/</ref>
Mmemba w'ekibiina kya [[Ekibiina kya Democratic Party(Uganda)|Democratic Party ekya Uganda]].<ref>"Bukoto Central Constituency – 2021 General Election – Visible Polls". ''visiblepolls.org''. Retrieved 2021-06-30.</ref> Mu [[Palamenti ya Uganda|Paalamenti ya Uganda]] aweereza nga nga mmemba ku kakiiko k’ebizimbibwa akalondoola minisitule y’ettaka n’amayumba saako ne minisitule y’emirimu n’entambula nga kw’otadde n’okubeera mmemba ku kakiiko akavunaanyizibwa ku kulondoola emirimu gy'ebitongole bya gavumenti ka COSASE <ref>https://www.parliament.go.ug/committee/2728/public-accounts-committee-cosase</ref><ref>Independent, The (July 28, 2021). "New COSASE members cautioned on corruption".</ref>
== Obuto bwe n'okusoma kwe ==
Sebamala yazaalibwa nga 22 Ogwoluberyeberye 1979 e Bisanje mu Ssaza ly'e Buddu mu Disitulikiti y’e Masaka mu masekkati ga Uganda. Pulayimale yagimalira mu Nazareth Boarding Primary School, nagenda ku Bukalasa Seminary ku mutendera gwa siniya ey'okuna naatuula siniya ye eyomukaaka ku [[Namilyango College]] mu 2000. Mu 2001, yeegatta ku [[Yunivasite y'e Kyambogo]] naatikkirwa mu 2005 ne ddiguli esooka mu bwayinginiya bw'okuzimba.<ref>"Know your MP-elect: Richard Sebamala". ''New Vision''.</ref> Era alina ddiguli ey'okubiri mu bukulembeze n'okuddukanya emirimu okuva ku ttendekero lya [[Uganda Management Institute]].<ref>"Many thought I was crazy daring to unseat VP Ssekandi – Sebamala". ''Monitor''. 2021-04-24. Retrieved 2025-08-18.</ref><ref>mikessegawa (2021-04-08). "10 questions for Parliament Speaker aspirant, Engineer Richard Sebamala". ''Watchdog Uganda''. Retrieved 2021-06-30.</ref><ref>Writer, JAVIRA SSEBWAMI | PML Daily Staff (2019-12-04). "Youthful civil engineer Sebamala moves to unseat VP Ssekandi from Bukoto Central". ''PML Daily''. Retrieved 2021-06-30.</ref>
== Emirimu gye. ==
Nga tannatikkirwa ku [[Yunivasite y'e Kyambogo|yunivasite y’e Kyambogo]] mu 2004, Sebamala yaweereza ng’omutendeke mu kkampuni ya Zzimwe Construction Company, kkampuni ya Uganda ekola enguudo . Abaddeko mu bifo eby’enjawulo ebya yinginiya mu kkampuni ez’enjawulo nga Dayirekita mu Ddaki Technical Services (2006), Contract Manager mu Multiplex Uganda Limited (Ogwomwenda 2009-Ogwokubiri 2010), nga Dayirekita mu Multix Limited (kampuni ya yinginiya) 2010-2013 nga tannaba kwegatta ku Gavumenti ez’ebitundu mu Disitulikiti y’e Iganga nga yinginiya omukulu (2013-2019). <ref name="auto">https://www.newvision.co.ug/articledetails/88427</ref> Mu kiseera kino, Sebamala akola bizinensi y’okuyingiza n’okufulumya ebintu mu kibuga Kampala. <ref>{{Cite web |url=https://ugnews24.info/politics/eng-richard-sebamala-nomumyuka-wa-pulezidenti-edward-sekandi-baakugwisa-bwenyi-e-bukoto-central-masaka-ugnews24/ |title=Archive copy |access-date=2025-09-21 |archive-date=2021-07-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210709182814/https://ugnews24.info/politics/eng-richard-sebamala-nomumyuka-wa-pulezidenti-edward-sekandi-baakugwisa-bwenyi-e-bukoto-central-masaka-ugnews24/ |url-status=dead }}</ref>
=== Eby'obufuzi ===
Nga 14 Ogusooka 2021, yalondebwa ng'omubaka mu Paalamenti akiikirira ekitundu ky'e Bukoto ey'amasekkati mu [[Masaka (disitulikit)|Disitulikiti y'e Masaka]] mu [[Palamenti ya Uganda|Paalamenti ya Uganda]] ey'ekkumin'emu (2021 okutuuka 2026) mu kulonda kwa bonna okwa 2021 mu Uganda era nga 20 Ogwokutaano 2021 yalayizibwa ku bwa Mmemba wa Paalamenti . <ref>https://visiblepolls.org/ug/2016-election/candidates/sebamala-richard-8021/</ref>Sebamala yawangula n'obululu 9916 nga yawangula eyali omumyuka wa Pulezidenti [[Ow'ekitiibwa Edward Kiwanuka Ssekandi|Edward Kiwanuka Ssekandi]] eyali aweerezza ng'omubaka mu Paalamenti ya Uganda ow'Essaza ly'e Bukoto ey'amasekkati okuva mu 1996 .<ref>"Know your MP-elect: Richard Sebamala". ''New Vision''. Retrieved 2021-06-30.</ref><ref>''TUWAYE: Richard Sebamala ayogera ku bintu omuvubuka by'alina okwekwata okusobola okufuna ssente'', retrieved 2021-06-30</ref>Yali omu ku ba mmemba b'ekibiina ki [[Ekibiina kya Democratic Party(Uganda)|Democratic party]] abana abeesamba endagaano y'okukolagana eyateekebwako omukono wakati w'ekibiina ekifuga ki [[National Resistance Movement]] ne DP eyavaamu pulezidenti wa Democratic Party [[Norbert Mao|Nobert Mao]] okulondebwa pulezidenti Museveni nga Minisita w'Obwenkanya n'ensonga za Ssemateeka.Oluvannyuma lw'ebyo, Sebamala yalaga obwagazi bw'okuvuganya Mao mu lwokaano lw'okulonda pulezidenti wa Democratic party okwali kuddako.<ref>https://bbstv.ug/news/politics/eby-okusiguukulula-mao-mu-dp-bizzeemu-richard-sebamala-yeewera-kumuwangula/</ref>
== Ebimukwatako ng'omuntu ==
Sebamala mufumbo eri Joanitah Mbabazi. Mmemba w'ekibiina kya [[Ekibiina kya Democratic Party(Uganda)|Democratic Party ekya Uganda]] . <ref name="auto1">https://visiblepolls.org/ug/2021-general-election/constituencies/bukoto-central-116/</ref>
== Laba ne ==
* [[Palamenti ya Uganda|Paalamenti ya Uganda]]
* Ababaka ba Paalamenti ya Uganda ey'ekkumineemu
* Okulonda kwa Uganda okwa bonna okwa 2021
== Ebijuliziddwa ==
<references />
== Ebijuliziddwa w'abweru wa Wikipedia. ==
* [https://web.archive.org/web/20240416015429/https://sebamala.com/biography/ Ebikwata ku bulamu bwe]
* [https://twitter.com/RichardSebamala]
* [[Richard Sebamala]]
* [https://www.linkedin.com/in/sebamala-richard-a5677310]
{{DEFAULTSORT:Sebamala, Richard}}
[[Category:Abaasomera ku yunivasite y'e Kyambogo]]
[[Category:Abantu abalamu]]
[[Category:Abaasomera ku Uganda Management Institute]]
[[Category:Abantu abava mu Disitulikiti y'e Masaka]]
[[Category:Abaazalibwa mu 1979]]
[[Category:Ababaka ba Paalamenti ya Uganda ey'ekkumineemu]]
9uegminamyyw40vvzrrj0tu2nd1soip
68961
68960
2026-08-19T10:00:02Z
Ssebuufu
9882
/* Eby'obufuzi */
68961
wikitext
text/x-wiki
'''Richard Sebamala''' (yazaalibwa 22 Ogwoluberyeberye 1997) yinginiya w'ebyobuzimbi, musuubuzi era munnabyabufuzi Munnayuganda aweereza ng'omubaka mu Paalamenti akiikirira ekitundu kya Bukoto ey'amasekkati mu Paalamenti ya Uganda okuva okuva mu 2021 okutuusa leero mu 2026 .<ref>"Sebamala Richard – 2021 General Election – Visible Polls". ''visiblepolls.org''. Retrieved 2021-06-30.</ref> <ref>List of members of the twelfth Parliament of Uganda</ref>Yasooka okulondebwa mu kifo kino nga 14 Ogwoluberyeberye 2021 mu kulonda kwa Uganda okwa bonna okwa 2021. <ref>https://www.independent.co.ug/voter-seeks-to-overturn-victory-of-ssekandis-rival/</ref>
Mmemba w'ekibiina kya [[Ekibiina kya Democratic Party(Uganda)|Democratic Party ekya Uganda]].<ref>"Bukoto Central Constituency – 2021 General Election – Visible Polls". ''visiblepolls.org''. Retrieved 2021-06-30.</ref> Mu [[Palamenti ya Uganda|Paalamenti ya Uganda]] aweereza nga nga mmemba ku kakiiko k’ebizimbibwa akalondoola minisitule y’ettaka n’amayumba saako ne minisitule y’emirimu n’entambula nga kw’otadde n’okubeera mmemba ku kakiiko akavunaanyizibwa ku kulondoola emirimu gy'ebitongole bya gavumenti ka COSASE <ref>https://www.parliament.go.ug/committee/2728/public-accounts-committee-cosase</ref><ref>Independent, The (July 28, 2021). "New COSASE members cautioned on corruption".</ref>
== Obuto bwe n'okusoma kwe ==
Sebamala yazaalibwa nga 22 Ogwoluberyeberye 1979 e Bisanje mu Ssaza ly'e Buddu mu Disitulikiti y’e Masaka mu masekkati ga Uganda. Pulayimale yagimalira mu Nazareth Boarding Primary School, nagenda ku Bukalasa Seminary ku mutendera gwa siniya ey'okuna naatuula siniya ye eyomukaaka ku [[Namilyango College]] mu 2000. Mu 2001, yeegatta ku [[Yunivasite y'e Kyambogo]] naatikkirwa mu 2005 ne ddiguli esooka mu bwayinginiya bw'okuzimba.<ref>"Know your MP-elect: Richard Sebamala". ''New Vision''.</ref> Era alina ddiguli ey'okubiri mu bukulembeze n'okuddukanya emirimu okuva ku ttendekero lya [[Uganda Management Institute]].<ref>"Many thought I was crazy daring to unseat VP Ssekandi – Sebamala". ''Monitor''. 2021-04-24. Retrieved 2025-08-18.</ref><ref>mikessegawa (2021-04-08). "10 questions for Parliament Speaker aspirant, Engineer Richard Sebamala". ''Watchdog Uganda''. Retrieved 2021-06-30.</ref><ref>Writer, JAVIRA SSEBWAMI | PML Daily Staff (2019-12-04). "Youthful civil engineer Sebamala moves to unseat VP Ssekandi from Bukoto Central". ''PML Daily''. Retrieved 2021-06-30.</ref>
== Emirimu gye. ==
Nga tannatikkirwa ku [[Yunivasite y'e Kyambogo|yunivasite y’e Kyambogo]] mu 2004, Sebamala yaweereza ng’omutendeke mu kkampuni ya Zzimwe Construction Company, kkampuni ya Uganda ekola enguudo . Abaddeko mu bifo eby’enjawulo ebya yinginiya mu kkampuni ez’enjawulo nga Dayirekita mu Ddaki Technical Services (2006), Contract Manager mu Multiplex Uganda Limited (Ogwomwenda 2009-Ogwokubiri 2010), nga Dayirekita mu Multix Limited (kampuni ya yinginiya) 2010-2013 nga tannaba kwegatta ku Gavumenti ez’ebitundu mu Disitulikiti y’e Iganga nga yinginiya omukulu (2013-2019). <ref name="auto">https://www.newvision.co.ug/articledetails/88427</ref> Mu kiseera kino, Sebamala akola bizinensi y’okuyingiza n’okufulumya ebintu mu kibuga Kampala. <ref>{{Cite web |url=https://ugnews24.info/politics/eng-richard-sebamala-nomumyuka-wa-pulezidenti-edward-sekandi-baakugwisa-bwenyi-e-bukoto-central-masaka-ugnews24/ |title=Archive copy |access-date=2025-09-21 |archive-date=2021-07-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210709182814/https://ugnews24.info/politics/eng-richard-sebamala-nomumyuka-wa-pulezidenti-edward-sekandi-baakugwisa-bwenyi-e-bukoto-central-masaka-ugnews24/ |url-status=dead }}</ref>
=== Eby'obufuzi ===
Nga 14 Ogusooka 2021, yalondebwa ng'omubaka mu Paalamenti akiikirira ekitundu ky'e Bukoto ey'amasekkati mu [[Masaka (disitulikit)|Disitulikiti y'e Masaka]] mu [[Palamenti ya Uganda|Paalamenti ya Uganda]] ey'ekkumin'emu (2021 okutuuka 2026) mu kulonda kwa bonna okwa 2021 mu Uganda era nga 20 Ogwokutaano 2021 yalayizibwa ku bwa Mmemba wa Paalamenti . <ref>https://visiblepolls.org/ug/2016-election/candidates/sebamala-richard-8021/</ref>Sebamala yawangula n'obululu 9916 nga yawangula eyali omumyuka wa Pulezidenti [[Ow'ekitiibwa Edward Kiwanuka Ssekandi|Edward Kiwanuka Ssekandi]] eyali aweerezza ng'omubaka mu Paalamenti ya Uganda ow'Essaza ly'e Bukoto ey'amasekkati okuva mu 1996 .<ref>"Know your MP-elect: Richard Sebamala". ''New Vision''. Retrieved 2021-06-30.</ref><ref>''TUWAYE: Richard Sebamala ayogera ku bintu omuvubuka by'alina okwekwata okusobola okufuna ssente'', retrieved 2021-06-30</ref>Yali omu ku ba mmemba b'ekibiina ki [[Ekibiina kya Democratic Party(Uganda)|Democratic party]] abana abeesamba endagaano y'okukolagana eyateekebwako omukono wakati w'ekibiina ekifuga ki [[National Resistance Movement]] ne DP eyavaamu pulezidenti wa Democratic Party [[Norbert Mao|Nobert Mao]] okulondebwa pulezidenti Museveni nga Minisita w'Obwenkanya n'ensonga za Ssemateeka.Oluvannyuma lw'ebyo, Sebamala yalaga obwagazi bw'okuvuganya Mao mu lwokaano lw'okulonda pulezidenti wa Democratic party okwali kuddako<ref>https://bbstv.ug/news/politics/eby-okusiguukulula-mao-mu-dp-bizzeemu-richard-sebamala-yeewera-kumuwangula/</ref> naye yaggyibwa nti a mu lwokaano ku nsonga z'obutaba na bisaanyizo bya kibiina
== Ebimukwatako ng'omuntu ==
Sebamala mufumbo eri Joanitah Mbabazi. Mmemba w'ekibiina kya [[Ekibiina kya Democratic Party(Uganda)|Democratic Party ekya Uganda]] . <ref name="auto1">https://visiblepolls.org/ug/2021-general-election/constituencies/bukoto-central-116/</ref>
== Laba ne ==
* [[Palamenti ya Uganda|Paalamenti ya Uganda]]
* Ababaka ba Paalamenti ya Uganda ey'ekkumineemu
* Okulonda kwa Uganda okwa bonna okwa 2021
== Ebijuliziddwa ==
<references />
== Ebijuliziddwa w'abweru wa Wikipedia. ==
* [https://web.archive.org/web/20240416015429/https://sebamala.com/biography/ Ebikwata ku bulamu bwe]
* [https://twitter.com/RichardSebamala]
* [[Richard Sebamala]]
* [https://www.linkedin.com/in/sebamala-richard-a5677310]
{{DEFAULTSORT:Sebamala, Richard}}
[[Category:Abaasomera ku yunivasite y'e Kyambogo]]
[[Category:Abantu abalamu]]
[[Category:Abaasomera ku Uganda Management Institute]]
[[Category:Abantu abava mu Disitulikiti y'e Masaka]]
[[Category:Abaazalibwa mu 1979]]
[[Category:Ababaka ba Paalamenti ya Uganda ey'ekkumineemu]]
nbv4c3oqln7teqh003rrjf7qfbwl2i0
68962
68961
2026-08-19T10:09:34Z
Ssebuufu
9882
/* Eby'obufuzi */
68962
wikitext
text/x-wiki
'''Richard Sebamala''' (yazaalibwa 22 Ogwoluberyeberye 1997) yinginiya w'ebyobuzimbi, musuubuzi era munnabyabufuzi Munnayuganda aweereza ng'omubaka mu Paalamenti akiikirira ekitundu kya Bukoto ey'amasekkati mu Paalamenti ya Uganda okuva okuva mu 2021 okutuusa leero mu 2026 .<ref>"Sebamala Richard – 2021 General Election – Visible Polls". ''visiblepolls.org''. Retrieved 2021-06-30.</ref> <ref>List of members of the twelfth Parliament of Uganda</ref>Yasooka okulondebwa mu kifo kino nga 14 Ogwoluberyeberye 2021 mu kulonda kwa Uganda okwa bonna okwa 2021. <ref>https://www.independent.co.ug/voter-seeks-to-overturn-victory-of-ssekandis-rival/</ref>
Mmemba w'ekibiina kya [[Ekibiina kya Democratic Party(Uganda)|Democratic Party ekya Uganda]].<ref>"Bukoto Central Constituency – 2021 General Election – Visible Polls". ''visiblepolls.org''. Retrieved 2021-06-30.</ref> Mu [[Palamenti ya Uganda|Paalamenti ya Uganda]] aweereza nga nga mmemba ku kakiiko k’ebizimbibwa akalondoola minisitule y’ettaka n’amayumba saako ne minisitule y’emirimu n’entambula nga kw’otadde n’okubeera mmemba ku kakiiko akavunaanyizibwa ku kulondoola emirimu gy'ebitongole bya gavumenti ka COSASE <ref>https://www.parliament.go.ug/committee/2728/public-accounts-committee-cosase</ref><ref>Independent, The (July 28, 2021). "New COSASE members cautioned on corruption".</ref>
== Obuto bwe n'okusoma kwe ==
Sebamala yazaalibwa nga 22 Ogwoluberyeberye 1979 e Bisanje mu Ssaza ly'e Buddu mu Disitulikiti y’e Masaka mu masekkati ga Uganda. Pulayimale yagimalira mu Nazareth Boarding Primary School, nagenda ku Bukalasa Seminary ku mutendera gwa siniya ey'okuna naatuula siniya ye eyomukaaka ku [[Namilyango College]] mu 2000. Mu 2001, yeegatta ku [[Yunivasite y'e Kyambogo]] naatikkirwa mu 2005 ne ddiguli esooka mu bwayinginiya bw'okuzimba.<ref>"Know your MP-elect: Richard Sebamala". ''New Vision''.</ref> Era alina ddiguli ey'okubiri mu bukulembeze n'okuddukanya emirimu okuva ku ttendekero lya [[Uganda Management Institute]].<ref>"Many thought I was crazy daring to unseat VP Ssekandi – Sebamala". ''Monitor''. 2021-04-24. Retrieved 2025-08-18.</ref><ref>mikessegawa (2021-04-08). "10 questions for Parliament Speaker aspirant, Engineer Richard Sebamala". ''Watchdog Uganda''. Retrieved 2021-06-30.</ref><ref>Writer, JAVIRA SSEBWAMI | PML Daily Staff (2019-12-04). "Youthful civil engineer Sebamala moves to unseat VP Ssekandi from Bukoto Central". ''PML Daily''. Retrieved 2021-06-30.</ref>
== Emirimu gye. ==
Nga tannatikkirwa ku [[Yunivasite y'e Kyambogo|yunivasite y’e Kyambogo]] mu 2004, Sebamala yaweereza ng’omutendeke mu kkampuni ya Zzimwe Construction Company, kkampuni ya Uganda ekola enguudo . Abaddeko mu bifo eby’enjawulo ebya yinginiya mu kkampuni ez’enjawulo nga Dayirekita mu Ddaki Technical Services (2006), Contract Manager mu Multiplex Uganda Limited (Ogwomwenda 2009-Ogwokubiri 2010), nga Dayirekita mu Multix Limited (kampuni ya yinginiya) 2010-2013 nga tannaba kwegatta ku Gavumenti ez’ebitundu mu Disitulikiti y’e Iganga nga yinginiya omukulu (2013-2019). <ref name="auto">https://www.newvision.co.ug/articledetails/88427</ref> Mu kiseera kino, Sebamala akola bizinensi y’okuyingiza n’okufulumya ebintu mu kibuga Kampala. <ref>{{Cite web |url=https://ugnews24.info/politics/eng-richard-sebamala-nomumyuka-wa-pulezidenti-edward-sekandi-baakugwisa-bwenyi-e-bukoto-central-masaka-ugnews24/ |title=Archive copy |access-date=2025-09-21 |archive-date=2021-07-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210709182814/https://ugnews24.info/politics/eng-richard-sebamala-nomumyuka-wa-pulezidenti-edward-sekandi-baakugwisa-bwenyi-e-bukoto-central-masaka-ugnews24/ |url-status=dead }}</ref>
=== Eby'obufuzi ===
Nga 14 Ogusooka 2021, yalondebwa ng'omubaka mu Paalamenti akiikirira ekitundu ky'e Bukoto ey'amasekkati mu [[Masaka (disitulikit)|Disitulikiti y'e Masaka]] mu [[Palamenti ya Uganda|Paalamenti ya Uganda]] ey'ekkumin'emu (2021 okutuuka 2026) mu kulonda kwa bonna okwa 2021 mu Uganda era nga 20 Ogwokutaano 2021 yalayizibwa ku bwa Mmemba wa Paalamenti . <ref>https://visiblepolls.org/ug/2016-election/candidates/sebamala-richard-8021/</ref>Sebamala yawangula n'obululu 9916 nga yawangula eyali omumyuka wa Pulezidenti [[Ow'ekitiibwa Edward Kiwanuka Ssekandi|Edward Kiwanuka Ssekandi]] eyali aweerezza ng'omubaka mu Paalamenti ya Uganda ow'Essaza ly'e Bukoto ey'amasekkati okuva mu 1996 .<ref>"Know your MP-elect: Richard Sebamala". ''New Vision''. Retrieved 2021-06-30.</ref><ref>''TUWAYE: Richard Sebamala ayogera ku bintu omuvubuka by'alina okwekwata okusobola okufuna ssente'', retrieved 2021-06-30</ref>Yali omu ku ba mmemba b'ekibiina ki [[Ekibiina kya Democratic Party(Uganda)|Democratic party]] abana abeesamba endagaano y'okukolagana eyateekebwako omukono wakati w'ekibiina ekifuga ki [[National Resistance Movement]] ne DP eyavaamu pulezidenti wa Democratic Party [[Norbert Mao|Nobert Mao]] okulondebwa pulezidenti Museveni nga Minisita w'Obwenkanya n'ensonga za Ssemateeka.Oluvannyuma lw'ebyo, Sebamala yalaga obwagazi bw'okuvuganya Mao mu lwokaano lw'okulonda pulezidenti wa Democratic party okwali kuddako<ref>https://bbstv.ug/news/politics/eby-okusiguukulula-mao-mu-dp-bizzeemu-richard-sebamala-yeewera-kumuwangula/</ref> naye yaggyibwa nti a mu lwokaano ku nsonga z'obutaba na bisaanyizo bya kibiina ommuli n'ekyekiseera ng'ayagala okwesimbawo ku kifo ekyo ateekeddwa okuba ng'amaze wakiri ebbanga lya myaka kkumi nga mmemba nga tannatuusa kwesimba ku kifo ekyo ekya pulezidenti w'ekibiina.<ref>https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/mao-secures-4th-term-as-dp-president-amid-chaos-5066850</ref>
== Ebimukwatako ng'omuntu ==
Sebamala mufumbo eri Joanitah Mbabazi. Mmemba w'ekibiina kya [[Ekibiina kya Democratic Party(Uganda)|Democratic Party ekya Uganda]] . <ref name="auto1">https://visiblepolls.org/ug/2021-general-election/constituencies/bukoto-central-116/</ref>
== Laba ne ==
* [[Palamenti ya Uganda|Paalamenti ya Uganda]]
* Ababaka ba Paalamenti ya Uganda ey'ekkumineemu
* Okulonda kwa Uganda okwa bonna okwa 2021
== Ebijuliziddwa ==
<references />
== Ebijuliziddwa w'abweru wa Wikipedia. ==
* [https://web.archive.org/web/20240416015429/https://sebamala.com/biography/ Ebikwata ku bulamu bwe]
* [https://twitter.com/RichardSebamala]
* [[Richard Sebamala]]
* [https://www.linkedin.com/in/sebamala-richard-a5677310]
{{DEFAULTSORT:Sebamala, Richard}}
[[Category:Abaasomera ku yunivasite y'e Kyambogo]]
[[Category:Abantu abalamu]]
[[Category:Abaasomera ku Uganda Management Institute]]
[[Category:Abantu abava mu Disitulikiti y'e Masaka]]
[[Category:Abaazalibwa mu 1979]]
[[Category:Ababaka ba Paalamenti ya Uganda ey'ekkumineemu]]
qvdgux58gfdvfnetr8k4vglo8mcw6o2
68963
68962
2026-08-19T10:20:31Z
Ssebuufu
9882
/* Eby'obufuzi */
68963
wikitext
text/x-wiki
'''Richard Sebamala''' (yazaalibwa 22 Ogwoluberyeberye 1997) yinginiya w'ebyobuzimbi, musuubuzi era munnabyabufuzi Munnayuganda aweereza ng'omubaka mu Paalamenti akiikirira ekitundu kya Bukoto ey'amasekkati mu Paalamenti ya Uganda okuva okuva mu 2021 okutuusa leero mu 2026 .<ref>"Sebamala Richard – 2021 General Election – Visible Polls". ''visiblepolls.org''. Retrieved 2021-06-30.</ref> <ref>List of members of the twelfth Parliament of Uganda</ref>Yasooka okulondebwa mu kifo kino nga 14 Ogwoluberyeberye 2021 mu kulonda kwa Uganda okwa bonna okwa 2021. <ref>https://www.independent.co.ug/voter-seeks-to-overturn-victory-of-ssekandis-rival/</ref>
Mmemba w'ekibiina kya [[Ekibiina kya Democratic Party(Uganda)|Democratic Party ekya Uganda]].<ref>"Bukoto Central Constituency – 2021 General Election – Visible Polls". ''visiblepolls.org''. Retrieved 2021-06-30.</ref> Mu [[Palamenti ya Uganda|Paalamenti ya Uganda]] aweereza nga nga mmemba ku kakiiko k’ebizimbibwa akalondoola minisitule y’ettaka n’amayumba saako ne minisitule y’emirimu n’entambula nga kw’otadde n’okubeera mmemba ku kakiiko akavunaanyizibwa ku kulondoola emirimu gy'ebitongole bya gavumenti ka COSASE <ref>https://www.parliament.go.ug/committee/2728/public-accounts-committee-cosase</ref><ref>Independent, The (July 28, 2021). "New COSASE members cautioned on corruption".</ref>
== Obuto bwe n'okusoma kwe ==
Sebamala yazaalibwa nga 22 Ogwoluberyeberye 1979 e Bisanje mu Ssaza ly'e Buddu mu Disitulikiti y’e Masaka mu masekkati ga Uganda. Pulayimale yagimalira mu Nazareth Boarding Primary School, nagenda ku Bukalasa Seminary ku mutendera gwa siniya ey'okuna naatuula siniya ye eyomukaaka ku [[Namilyango College]] mu 2000. Mu 2001, yeegatta ku [[Yunivasite y'e Kyambogo]] naatikkirwa mu 2005 ne ddiguli esooka mu bwayinginiya bw'okuzimba.<ref>"Know your MP-elect: Richard Sebamala". ''New Vision''.</ref> Era alina ddiguli ey'okubiri mu bukulembeze n'okuddukanya emirimu okuva ku ttendekero lya [[Uganda Management Institute]].<ref>"Many thought I was crazy daring to unseat VP Ssekandi – Sebamala". ''Monitor''. 2021-04-24. Retrieved 2025-08-18.</ref><ref>mikessegawa (2021-04-08). "10 questions for Parliament Speaker aspirant, Engineer Richard Sebamala". ''Watchdog Uganda''. Retrieved 2021-06-30.</ref><ref>Writer, JAVIRA SSEBWAMI | PML Daily Staff (2019-12-04). "Youthful civil engineer Sebamala moves to unseat VP Ssekandi from Bukoto Central". ''PML Daily''. Retrieved 2021-06-30.</ref>
== Emirimu gye. ==
Nga tannatikkirwa ku [[Yunivasite y'e Kyambogo|yunivasite y’e Kyambogo]] mu 2004, Sebamala yaweereza ng’omutendeke mu kkampuni ya Zzimwe Construction Company, kkampuni ya Uganda ekola enguudo . Abaddeko mu bifo eby’enjawulo ebya yinginiya mu kkampuni ez’enjawulo nga Dayirekita mu Ddaki Technical Services (2006), Contract Manager mu Multiplex Uganda Limited (Ogwomwenda 2009-Ogwokubiri 2010), nga Dayirekita mu Multix Limited (kampuni ya yinginiya) 2010-2013 nga tannaba kwegatta ku Gavumenti ez’ebitundu mu Disitulikiti y’e Iganga nga yinginiya omukulu (2013-2019). <ref name="auto">https://www.newvision.co.ug/articledetails/88427</ref> Mu kiseera kino, Sebamala akola bizinensi y’okuyingiza n’okufulumya ebintu mu kibuga Kampala. <ref>{{Cite web |url=https://ugnews24.info/politics/eng-richard-sebamala-nomumyuka-wa-pulezidenti-edward-sekandi-baakugwisa-bwenyi-e-bukoto-central-masaka-ugnews24/ |title=Archive copy |access-date=2025-09-21 |archive-date=2021-07-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210709182814/https://ugnews24.info/politics/eng-richard-sebamala-nomumyuka-wa-pulezidenti-edward-sekandi-baakugwisa-bwenyi-e-bukoto-central-masaka-ugnews24/ |url-status=dead }}</ref>
=== Eby'obufuzi ===
Nga 14 Ogusooka 2021, yalondebwa ng'omubaka mu Paalamenti akiikirira ekitundu ky'e Bukoto ey'amasekkati mu [[Masaka (disitulikit)|Disitulikiti y'e Masaka]] mu [[Palamenti ya Uganda|Paalamenti ya Uganda]] ey'ekkumin'emu (2021 okutuuka 2026) mu kulonda kwa bonna okwa 2021 mu Uganda era nga 20 Ogwokutaano 2021 yalayizibwa ku bwa Mmemba wa Paalamenti . <ref>https://visiblepolls.org/ug/2016-election/candidates/sebamala-richard-8021/</ref>Sebamala yawangula n'obululu 9916 nga yawangula eyali omumyuka wa Pulezidenti [[Ow'ekitiibwa Edward Kiwanuka Ssekandi|Edward Kiwanuka Ssekandi]] eyali aweerezza ng'omubaka mu Paalamenti ya Uganda ow'Essaza ly'e Bukoto ey'amasekkati okuva mu 1996 .<ref>"Know your MP-elect: Richard Sebamala". ''New Vision''. Retrieved 2021-06-30.</ref><ref>''TUWAYE: Richard Sebamala ayogera ku bintu omuvubuka by'alina okwekwata okusobola okufuna ssente'', retrieved 2021-06-30</ref>Yali omu ku ba mmemba b'ekibiina ki [[Ekibiina kya Democratic Party(Uganda)|Democratic party]] abana abeesamba endagaano y'okukolagana eyateekebwako omukono wakati w'ekibiina ekifuga ki [[National Resistance Movement]] ne DP eyavaamu pulezidenti wa Democratic Party [[Norbert Mao|Nobert Mao]] okulondebwa pulezidenti Museveni nga Minisita w'Obwenkanya n'ensonga za Ssemateeka.Oluvannyuma lw'ebyo, Sebamala yalaga obwagazi bw'okuvuganya Mao mu lwokaano lw'okulonda pulezidenti wa Democratic party okwali kuddako<ref>https://bbstv.ug/news/politics/eby-okusiguukulula-mao-mu-dp-bizzeemu-richard-sebamala-yeewera-kumuwangula/</ref> naye yaggyibwa nti a mu lwokaano ku nsonga z'obutaba na bisaanyizo bya kibiina ommuli n'ekyekiseera ng'ayagala okwesimbawo ku kifo ekyo ateekeddwa okuba ng'amaze wakiri ebbanga lya myaka kkumi nga mmemba nga tannatuusa kwesimba ku kifo ekyo ekya pulezidenti w'ekibiina.<ref>https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/mao-secures-4th-term-as-dp-president-amid-chaos-5066850</ref>Abalala abastu mwalimu Richard Lumu owa Mityana ey'Obukiika ddyo, owa Buikwe ey'Obukiika ddyo n'owessaza lya Kyotera John Paul Mpalanyi.<ref>https://www.independent.co.ug/democratic-party-mps-call-maos-resignation/</ref>
== Ebimukwatako ng'omuntu ==
Sebamala mufumbo eri Joanitah Mbabazi. Mmemba w'ekibiina kya [[Ekibiina kya Democratic Party(Uganda)|Democratic Party ekya Uganda]] . <ref name="auto1">https://visiblepolls.org/ug/2021-general-election/constituencies/bukoto-central-116/</ref>
== Laba ne ==
* [[Palamenti ya Uganda|Paalamenti ya Uganda]]
* Ababaka ba Paalamenti ya Uganda ey'ekkumineemu
* Okulonda kwa Uganda okwa bonna okwa 2021
== Ebijuliziddwa ==
<references />
== Ebijuliziddwa w'abweru wa Wikipedia. ==
* [https://web.archive.org/web/20240416015429/https://sebamala.com/biography/ Ebikwata ku bulamu bwe]
* [https://twitter.com/RichardSebamala]
* [[Richard Sebamala]]
* [https://www.linkedin.com/in/sebamala-richard-a5677310]
{{DEFAULTSORT:Sebamala, Richard}}
[[Category:Abaasomera ku yunivasite y'e Kyambogo]]
[[Category:Abantu abalamu]]
[[Category:Abaasomera ku Uganda Management Institute]]
[[Category:Abantu abava mu Disitulikiti y'e Masaka]]
[[Category:Abaazalibwa mu 1979]]
[[Category:Ababaka ba Paalamenti ya Uganda ey'ekkumineemu]]
osekum55tsiu2ki8pzuqox61m3jxbxh
68964
68963
2026-08-19T10:28:22Z
Ssebuufu
9882
/* Eby'obufuzi */
68964
wikitext
text/x-wiki
'''Richard Sebamala''' (yazaalibwa 22 Ogwoluberyeberye 1997) yinginiya w'ebyobuzimbi, musuubuzi era munnabyabufuzi Munnayuganda aweereza ng'omubaka mu Paalamenti akiikirira ekitundu kya Bukoto ey'amasekkati mu Paalamenti ya Uganda okuva okuva mu 2021 okutuusa leero mu 2026 .<ref>"Sebamala Richard – 2021 General Election – Visible Polls". ''visiblepolls.org''. Retrieved 2021-06-30.</ref> <ref name=":0">List of members of the twelfth Parliament of Uganda</ref>Yasooka okulondebwa mu kifo kino nga 14 Ogwoluberyeberye 2021 mu kulonda kwa Uganda okwa bonna okwa 2021. <ref>https://www.independent.co.ug/voter-seeks-to-overturn-victory-of-ssekandis-rival/</ref>
Mmemba w'ekibiina kya [[Ekibiina kya Democratic Party(Uganda)|Democratic Party ekya Uganda]].<ref>"Bukoto Central Constituency – 2021 General Election – Visible Polls". ''visiblepolls.org''. Retrieved 2021-06-30.</ref> Mu [[Palamenti ya Uganda|Paalamenti ya Uganda]] aweereza nga nga mmemba ku kakiiko k’ebizimbibwa akalondoola minisitule y’ettaka n’amayumba saako ne minisitule y’emirimu n’entambula nga kw’otadde n’okubeera mmemba ku kakiiko akavunaanyizibwa ku kulondoola emirimu gy'ebitongole bya gavumenti ka COSASE <ref>https://www.parliament.go.ug/committee/2728/public-accounts-committee-cosase</ref><ref>Independent, The (July 28, 2021). "New COSASE members cautioned on corruption".</ref>
== Obuto bwe n'okusoma kwe ==
Sebamala yazaalibwa nga 22 Ogwoluberyeberye 1979 e Bisanje mu Ssaza ly'e Buddu mu Disitulikiti y’e Masaka mu masekkati ga Uganda. Pulayimale yagimalira mu Nazareth Boarding Primary School, nagenda ku Bukalasa Seminary ku mutendera gwa siniya ey'okuna naatuula siniya ye eyomukaaka ku [[Namilyango College]] mu 2000. Mu 2001, yeegatta ku [[Yunivasite y'e Kyambogo]] naatikkirwa mu 2005 ne ddiguli esooka mu bwayinginiya bw'okuzimba.<ref>"Know your MP-elect: Richard Sebamala". ''New Vision''.</ref> Era alina ddiguli ey'okubiri mu bukulembeze n'okuddukanya emirimu okuva ku ttendekero lya [[Uganda Management Institute]].<ref>"Many thought I was crazy daring to unseat VP Ssekandi – Sebamala". ''Monitor''. 2021-04-24. Retrieved 2025-08-18.</ref><ref>mikessegawa (2021-04-08). "10 questions for Parliament Speaker aspirant, Engineer Richard Sebamala". ''Watchdog Uganda''. Retrieved 2021-06-30.</ref><ref>Writer, JAVIRA SSEBWAMI | PML Daily Staff (2019-12-04). "Youthful civil engineer Sebamala moves to unseat VP Ssekandi from Bukoto Central". ''PML Daily''. Retrieved 2021-06-30.</ref>
== Emirimu gye. ==
Nga tannatikkirwa ku [[Yunivasite y'e Kyambogo|yunivasite y’e Kyambogo]] mu 2004, Sebamala yaweereza ng’omutendeke mu kkampuni ya Zzimwe Construction Company, kkampuni ya Uganda ekola enguudo . Abaddeko mu bifo eby’enjawulo ebya yinginiya mu kkampuni ez’enjawulo nga Dayirekita mu Ddaki Technical Services (2006), Contract Manager mu Multiplex Uganda Limited (Ogwomwenda 2009-Ogwokubiri 2010), nga Dayirekita mu Multix Limited (kampuni ya yinginiya) 2010-2013 nga tannaba kwegatta ku Gavumenti ez’ebitundu mu Disitulikiti y’e Iganga nga yinginiya omukulu (2013-2019). <ref name="auto">https://www.newvision.co.ug/articledetails/88427</ref> Mu kiseera kino, Sebamala akola bizinensi y’okuyingiza n’okufulumya ebintu mu kibuga Kampala. <ref>{{Cite web |url=https://ugnews24.info/politics/eng-richard-sebamala-nomumyuka-wa-pulezidenti-edward-sekandi-baakugwisa-bwenyi-e-bukoto-central-masaka-ugnews24/ |title=Archive copy |access-date=2025-09-21 |archive-date=2021-07-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210709182814/https://ugnews24.info/politics/eng-richard-sebamala-nomumyuka-wa-pulezidenti-edward-sekandi-baakugwisa-bwenyi-e-bukoto-central-masaka-ugnews24/ |url-status=dead }}</ref>
=== Eby'obufuzi ===
Nga 14 Ogusooka 2021, yalondebwa ng'omubaka mu Paalamenti akiikirira ekitundu ky'e Bukoto ey'amasekkati mu [[Masaka (disitulikit)|Disitulikiti y'e Masaka]] mu [[Palamenti ya Uganda|Paalamenti ya Uganda]] ey'ekkumin'emu (2021 okutuuka 2026) mu kulonda kwa bonna okwa 2021 mu Uganda era nga 20 Ogwokutaano 2021 yalayizibwa ku bwa Mmemba wa Paalamenti . <ref>https://visiblepolls.org/ug/2016-election/candidates/sebamala-richard-8021/</ref>Sebamala yawangula n'obululu 9916 nga yawangula eyali omumyuka wa Pulezidenti [[Ow'ekitiibwa Edward Kiwanuka Ssekandi|Edward Kiwanuka Ssekandi]] eyali aweerezza ng'omubaka mu Paalamenti ya Uganda ow'Essaza ly'e Bukoto ey'amasekkati okuva mu 1996 .<ref>"Know your MP-elect: Richard Sebamala". ''New Vision''. Retrieved 2021-06-30.</ref><ref>''TUWAYE: Richard Sebamala ayogera ku bintu omuvubuka by'alina okwekwata okusobola okufuna ssente'', retrieved 2021-06-30</ref>Yali omu ku ba mmemba b'ekibiina ki [[Ekibiina kya Democratic Party(Uganda)|Democratic party]] abana abeesamba endagaano y'okukolagana eyateekebwako omukono wakati w'ekibiina ekifuga ki [[National Resistance Movement]] ne DP eyavaamu pulezidenti wa Democratic Party [[Norbert Mao|Nobert Mao]] okulondebwa pulezidenti Museveni nga Minisita w'Obwenkanya n'ensonga za Ssemateeka.Oluvannyuma lw'ebyo, Sebamala yalaga obwagazi bw'okuvuganya Mao mu lwokaano lw'okulonda pulezidenti wa Democratic party okwali kuddako<ref>https://bbstv.ug/news/politics/eby-okusiguukulula-mao-mu-dp-bizzeemu-richard-sebamala-yeewera-kumuwangula/</ref> naye yaggyibwa nti a mu lwokaano ku nsonga z'obutaba na bisaanyizo bya kibiina ommuli n'ekyekiseera ng'ayagala okwesimbawo ku kifo ekyo ateekeddwa okuba ng'amaze wakiri ebbanga lya myaka kkumi nga mmemba nga tannatuusa kwesimba ku kifo ekyo ekya pulezidenti w'ekibiina.<ref>https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/mao-secures-4th-term-as-dp-president-amid-chaos-5066850</ref>Abalala abastu mwalimu Richard Lumu owa Mityana ey'Obukiika ddyo, owa Buikwe ey'Obukiika ddyo n'owessaza lya Kyotera John Paul Mpalanyi.<ref>https://www.independent.co.ug/democratic-party-mps-call-maos-resignation/</ref> Yaddamu naavuganya ku kifo kya paalamenti ekya Bukoto ey'amasekkati mu Disitulikiti y'e Masaka eyaawamu naawangula.<ref name=":0" />
== Ebimukwatako ng'omuntu ==
Sebamala mufumbo eri Joanitah Mbabazi. Mmemba w'ekibiina kya [[Ekibiina kya Democratic Party(Uganda)|Democratic Party ekya Uganda]] . <ref name="auto1">https://visiblepolls.org/ug/2021-general-election/constituencies/bukoto-central-116/</ref>
== Laba ne ==
* [[Palamenti ya Uganda|Paalamenti ya Uganda]]
* Ababaka ba Paalamenti ya Uganda ey'ekkumineemu
* Okulonda kwa Uganda okwa bonna okwa 2021
== Ebijuliziddwa ==
<references />
== Ebijuliziddwa w'abweru wa Wikipedia. ==
* [https://web.archive.org/web/20240416015429/https://sebamala.com/biography/ Ebikwata ku bulamu bwe]
* [https://twitter.com/RichardSebamala]
* [[Richard Sebamala]]
* [https://www.linkedin.com/in/sebamala-richard-a5677310]
{{DEFAULTSORT:Sebamala, Richard}}
[[Category:Abaasomera ku yunivasite y'e Kyambogo]]
[[Category:Abantu abalamu]]
[[Category:Abaasomera ku Uganda Management Institute]]
[[Category:Abantu abava mu Disitulikiti y'e Masaka]]
[[Category:Abaazalibwa mu 1979]]
[[Category:Ababaka ba Paalamenti ya Uganda ey'ekkumineemu]]
62weac3vpppdh3k83pf18n36ug51paq
68965
68964
2026-08-19T10:29:20Z
Ssebuufu
9882
/* Eby'obufuzi */
68965
wikitext
text/x-wiki
'''Richard Sebamala''' (yazaalibwa 22 Ogwoluberyeberye 1997) yinginiya w'ebyobuzimbi, musuubuzi era munnabyabufuzi Munnayuganda aweereza ng'omubaka mu Paalamenti akiikirira ekitundu kya Bukoto ey'amasekkati mu Paalamenti ya Uganda okuva okuva mu 2021 okutuusa leero mu 2026 .<ref>"Sebamala Richard – 2021 General Election – Visible Polls". ''visiblepolls.org''. Retrieved 2021-06-30.</ref> <ref name=":0">List of members of the twelfth Parliament of Uganda</ref>Yasooka okulondebwa mu kifo kino nga 14 Ogwoluberyeberye 2021 mu kulonda kwa Uganda okwa bonna okwa 2021. <ref>https://www.independent.co.ug/voter-seeks-to-overturn-victory-of-ssekandis-rival/</ref>
Mmemba w'ekibiina kya [[Ekibiina kya Democratic Party(Uganda)|Democratic Party ekya Uganda]].<ref>"Bukoto Central Constituency – 2021 General Election – Visible Polls". ''visiblepolls.org''. Retrieved 2021-06-30.</ref> Mu [[Palamenti ya Uganda|Paalamenti ya Uganda]] aweereza nga nga mmemba ku kakiiko k’ebizimbibwa akalondoola minisitule y’ettaka n’amayumba saako ne minisitule y’emirimu n’entambula nga kw’otadde n’okubeera mmemba ku kakiiko akavunaanyizibwa ku kulondoola emirimu gy'ebitongole bya gavumenti ka COSASE <ref>https://www.parliament.go.ug/committee/2728/public-accounts-committee-cosase</ref><ref>Independent, The (July 28, 2021). "New COSASE members cautioned on corruption".</ref>
== Obuto bwe n'okusoma kwe ==
Sebamala yazaalibwa nga 22 Ogwoluberyeberye 1979 e Bisanje mu Ssaza ly'e Buddu mu Disitulikiti y’e Masaka mu masekkati ga Uganda. Pulayimale yagimalira mu Nazareth Boarding Primary School, nagenda ku Bukalasa Seminary ku mutendera gwa siniya ey'okuna naatuula siniya ye eyomukaaka ku [[Namilyango College]] mu 2000. Mu 2001, yeegatta ku [[Yunivasite y'e Kyambogo]] naatikkirwa mu 2005 ne ddiguli esooka mu bwayinginiya bw'okuzimba.<ref>"Know your MP-elect: Richard Sebamala". ''New Vision''.</ref> Era alina ddiguli ey'okubiri mu bukulembeze n'okuddukanya emirimu okuva ku ttendekero lya [[Uganda Management Institute]].<ref>"Many thought I was crazy daring to unseat VP Ssekandi – Sebamala". ''Monitor''. 2021-04-24. Retrieved 2025-08-18.</ref><ref>mikessegawa (2021-04-08). "10 questions for Parliament Speaker aspirant, Engineer Richard Sebamala". ''Watchdog Uganda''. Retrieved 2021-06-30.</ref><ref>Writer, JAVIRA SSEBWAMI | PML Daily Staff (2019-12-04). "Youthful civil engineer Sebamala moves to unseat VP Ssekandi from Bukoto Central". ''PML Daily''. Retrieved 2021-06-30.</ref>
== Emirimu gye. ==
Nga tannatikkirwa ku [[Yunivasite y'e Kyambogo|yunivasite y’e Kyambogo]] mu 2004, Sebamala yaweereza ng’omutendeke mu kkampuni ya Zzimwe Construction Company, kkampuni ya Uganda ekola enguudo . Abaddeko mu bifo eby’enjawulo ebya yinginiya mu kkampuni ez’enjawulo nga Dayirekita mu Ddaki Technical Services (2006), Contract Manager mu Multiplex Uganda Limited (Ogwomwenda 2009-Ogwokubiri 2010), nga Dayirekita mu Multix Limited (kampuni ya yinginiya) 2010-2013 nga tannaba kwegatta ku Gavumenti ez’ebitundu mu Disitulikiti y’e Iganga nga yinginiya omukulu (2013-2019). <ref name="auto">https://www.newvision.co.ug/articledetails/88427</ref> Mu kiseera kino, Sebamala akola bizinensi y’okuyingiza n’okufulumya ebintu mu kibuga Kampala. <ref>{{Cite web |url=https://ugnews24.info/politics/eng-richard-sebamala-nomumyuka-wa-pulezidenti-edward-sekandi-baakugwisa-bwenyi-e-bukoto-central-masaka-ugnews24/ |title=Archive copy |access-date=2025-09-21 |archive-date=2021-07-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210709182814/https://ugnews24.info/politics/eng-richard-sebamala-nomumyuka-wa-pulezidenti-edward-sekandi-baakugwisa-bwenyi-e-bukoto-central-masaka-ugnews24/ |url-status=dead }}</ref>
=== Eby'obufuzi ===
Nga 14 Ogusooka 2021, yalondebwa ng'omubaka mu Paalamenti akiikirira ekitundu ky'e Bukoto ey'amasekkati mu [[Masaka (disitulikit)|Disitulikiti y'e Masaka]] mu [[Palamenti ya Uganda|Paalamenti ya Uganda]] ey'ekkumin'emu (2021 okutuuka 2026) mu kulonda kwa bonna okwa 2021 mu Uganda era nga 20 Ogwokutaano 2021 yalayizibwa ku bwa Mmemba wa Paalamenti . <ref>https://visiblepolls.org/ug/2016-election/candidates/sebamala-richard-8021/</ref>Sebamala yawangula n'obululu 9916 nga yawangula eyali omumyuka wa Pulezidenti [[Ow'ekitiibwa Edward Kiwanuka Ssekandi|Edward Kiwanuka Ssekandi]] eyali aweerezza ng'omubaka mu Paalamenti ya Uganda ow'Essaza ly'e Bukoto ey'amasekkati okuva mu 1996 .<ref>"Know your MP-elect: Richard Sebamala". ''New Vision''. Retrieved 2021-06-30.</ref><ref>''TUWAYE: Richard Sebamala ayogera ku bintu omuvubuka by'alina okwekwata okusobola okufuna ssente'', retrieved 2021-06-30</ref>Yali omu ku ba mmemba b'ekibiina ki [[Ekibiina kya Democratic Party(Uganda)|Democratic party]] abana abeesamba endagaano y'okukolagana eyateekebwako omukono wakati w'ekibiina ekifuga ki [[National Resistance Movement]] ne DP eyavaamu pulezidenti wa Democratic Party [[Norbert Mao|Nobert Mao]] okulondebwa pulezidenti Museveni nga Minisita w'Obwenkanya n'ensonga za Ssemateeka.Oluvannyuma lw'ebyo, Sebamala yalaga obwagazi bw'okuvuganya Mao mu lwokaano lw'okulonda pulezidenti wa Democratic party okwali kuddako<ref>https://bbstv.ug/news/politics/eby-okusiguukulula-mao-mu-dp-bizzeemu-richard-sebamala-yeewera-kumuwangula/</ref> naye yaggyibwa nti a mu lwokaano ku nsonga z'obutaba na bisaanyizo bya kibiina ommuli n'ekyekiseera ng'ayagala okwesimbawo ku kifo ekyo ateekeddwa okuba ng'amaze wakiri ebbanga lya myaka kkumi nga mmemba nga tannatuusa kwesimba ku kifo ekyo ekya pulezidenti w'ekibiina.<ref>https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/mao-secures-4th-term-as-dp-president-amid-chaos-5066850</ref>Abalala abastu mwalimu Richard Lumu owa Mityana ey'Obukiika ddyo, owa Buikwe ey'Obukiika ddyo n'owessaza lya Kyotera John Paul Mpalanyi.<ref>https://www.independent.co.ug/democratic-party-mps-call-maos-resignation/</ref> Yaddamu naavuganya ku kifo kya paalamenti ekya Bukoto ey'amasekkati mu Disitulikiti y'e Masaka eyaawamu naawangula.<ref name=":0" /><ref>https://www.monitor.co.ug/uganda/special-reports/sebamala-eager-to-show-2021-win-was-not-a-fluke-5149428#story</ref>
== Ebimukwatako ng'omuntu ==
Sebamala mufumbo eri Joanitah Mbabazi. Mmemba w'ekibiina kya [[Ekibiina kya Democratic Party(Uganda)|Democratic Party ekya Uganda]] . <ref name="auto1">https://visiblepolls.org/ug/2021-general-election/constituencies/bukoto-central-116/</ref>
== Laba ne ==
* [[Palamenti ya Uganda|Paalamenti ya Uganda]]
* Ababaka ba Paalamenti ya Uganda ey'ekkumineemu
* Okulonda kwa Uganda okwa bonna okwa 2021
== Ebijuliziddwa ==
<references />
== Ebijuliziddwa w'abweru wa Wikipedia. ==
* [https://web.archive.org/web/20240416015429/https://sebamala.com/biography/ Ebikwata ku bulamu bwe]
* [https://twitter.com/RichardSebamala]
* [[Richard Sebamala]]
* [https://www.linkedin.com/in/sebamala-richard-a5677310]
{{DEFAULTSORT:Sebamala, Richard}}
[[Category:Abaasomera ku yunivasite y'e Kyambogo]]
[[Category:Abantu abalamu]]
[[Category:Abaasomera ku Uganda Management Institute]]
[[Category:Abantu abava mu Disitulikiti y'e Masaka]]
[[Category:Abaazalibwa mu 1979]]
[[Category:Ababaka ba Paalamenti ya Uganda ey'ekkumineemu]]
4034jmz1ao87fawjbw724ox6xztju3z
68966
68965
2026-08-19T10:30:12Z
Ssebuufu
9882
/* Eby'obufuzi */
68966
wikitext
text/x-wiki
'''Richard Sebamala''' (yazaalibwa 22 Ogwoluberyeberye 1997) yinginiya w'ebyobuzimbi, musuubuzi era munnabyabufuzi Munnayuganda aweereza ng'omubaka mu Paalamenti akiikirira ekitundu kya Bukoto ey'amasekkati mu Paalamenti ya Uganda okuva okuva mu 2021 okutuusa leero mu 2026 .<ref>"Sebamala Richard – 2021 General Election – Visible Polls". ''visiblepolls.org''. Retrieved 2021-06-30.</ref> <ref name=":0">List of members of the twelfth Parliament of Uganda</ref>Yasooka okulondebwa mu kifo kino nga 14 Ogwoluberyeberye 2021 mu kulonda kwa Uganda okwa bonna okwa 2021. <ref>https://www.independent.co.ug/voter-seeks-to-overturn-victory-of-ssekandis-rival/</ref>
Mmemba w'ekibiina kya [[Ekibiina kya Democratic Party(Uganda)|Democratic Party ekya Uganda]].<ref>"Bukoto Central Constituency – 2021 General Election – Visible Polls". ''visiblepolls.org''. Retrieved 2021-06-30.</ref> Mu [[Palamenti ya Uganda|Paalamenti ya Uganda]] aweereza nga nga mmemba ku kakiiko k’ebizimbibwa akalondoola minisitule y’ettaka n’amayumba saako ne minisitule y’emirimu n’entambula nga kw’otadde n’okubeera mmemba ku kakiiko akavunaanyizibwa ku kulondoola emirimu gy'ebitongole bya gavumenti ka COSASE <ref>https://www.parliament.go.ug/committee/2728/public-accounts-committee-cosase</ref><ref>Independent, The (July 28, 2021). "New COSASE members cautioned on corruption".</ref>
== Obuto bwe n'okusoma kwe ==
Sebamala yazaalibwa nga 22 Ogwoluberyeberye 1979 e Bisanje mu Ssaza ly'e Buddu mu Disitulikiti y’e Masaka mu masekkati ga Uganda. Pulayimale yagimalira mu Nazareth Boarding Primary School, nagenda ku Bukalasa Seminary ku mutendera gwa siniya ey'okuna naatuula siniya ye eyomukaaka ku [[Namilyango College]] mu 2000. Mu 2001, yeegatta ku [[Yunivasite y'e Kyambogo]] naatikkirwa mu 2005 ne ddiguli esooka mu bwayinginiya bw'okuzimba.<ref>"Know your MP-elect: Richard Sebamala". ''New Vision''.</ref> Era alina ddiguli ey'okubiri mu bukulembeze n'okuddukanya emirimu okuva ku ttendekero lya [[Uganda Management Institute]].<ref>"Many thought I was crazy daring to unseat VP Ssekandi – Sebamala". ''Monitor''. 2021-04-24. Retrieved 2025-08-18.</ref><ref>mikessegawa (2021-04-08). "10 questions for Parliament Speaker aspirant, Engineer Richard Sebamala". ''Watchdog Uganda''. Retrieved 2021-06-30.</ref><ref>Writer, JAVIRA SSEBWAMI | PML Daily Staff (2019-12-04). "Youthful civil engineer Sebamala moves to unseat VP Ssekandi from Bukoto Central". ''PML Daily''. Retrieved 2021-06-30.</ref>
== Emirimu gye. ==
Nga tannatikkirwa ku [[Yunivasite y'e Kyambogo|yunivasite y’e Kyambogo]] mu 2004, Sebamala yaweereza ng’omutendeke mu kkampuni ya Zzimwe Construction Company, kkampuni ya Uganda ekola enguudo . Abaddeko mu bifo eby’enjawulo ebya yinginiya mu kkampuni ez’enjawulo nga Dayirekita mu Ddaki Technical Services (2006), Contract Manager mu Multiplex Uganda Limited (Ogwomwenda 2009-Ogwokubiri 2010), nga Dayirekita mu Multix Limited (kampuni ya yinginiya) 2010-2013 nga tannaba kwegatta ku Gavumenti ez’ebitundu mu Disitulikiti y’e Iganga nga yinginiya omukulu (2013-2019). <ref name="auto">https://www.newvision.co.ug/articledetails/88427</ref> Mu kiseera kino, Sebamala akola bizinensi y’okuyingiza n’okufulumya ebintu mu kibuga Kampala. <ref>{{Cite web |url=https://ugnews24.info/politics/eng-richard-sebamala-nomumyuka-wa-pulezidenti-edward-sekandi-baakugwisa-bwenyi-e-bukoto-central-masaka-ugnews24/ |title=Archive copy |access-date=2025-09-21 |archive-date=2021-07-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210709182814/https://ugnews24.info/politics/eng-richard-sebamala-nomumyuka-wa-pulezidenti-edward-sekandi-baakugwisa-bwenyi-e-bukoto-central-masaka-ugnews24/ |url-status=dead }}</ref>
=== Eby'obufuzi ===
Nga 14 Ogusooka 2021, yalondebwa ng'omubaka mu Paalamenti akiikirira ekitundu ky'e Bukoto ey'amasekkati mu [[Masaka (disitulikit)|Disitulikiti y'e Masaka]] mu [[Palamenti ya Uganda|Paalamenti ya Uganda]] ey'ekkumin'emu (2021 okutuuka 2026) mu kulonda kwa bonna okwa 2021 mu Uganda era nga 20 Ogwokutaano 2021 yalayizibwa ku bwa Mmemba wa Paalamenti . <ref>https://visiblepolls.org/ug/2016-election/candidates/sebamala-richard-8021/</ref>Sebamala yawangula n'obululu 9916 nga yawangula eyali omumyuka wa Pulezidenti [[Ow'ekitiibwa Edward Kiwanuka Ssekandi|Edward Kiwanuka Ssekandi]] eyali aweerezza ng'omubaka mu Paalamenti ya Uganda ow'Essaza ly'e Bukoto ey'amasekkati okuva mu 1996 .<ref>"Know your MP-elect: Richard Sebamala". ''New Vision''. Retrieved 2021-06-30.</ref><ref>''TUWAYE: Richard Sebamala ayogera ku bintu omuvubuka by'alina okwekwata okusobola okufuna ssente'', retrieved 2021-06-30</ref>Yali omu ku ba mmemba b'ekibiina ki [[Ekibiina kya Democratic Party(Uganda)|Democratic party]] abana abeesamba endagaano y'okukolagana eyateekebwako omukono wakati w'ekibiina ekifuga ki [[National Resistance Movement]] ne DP eyavaamu pulezidenti wa Democratic Party [[Norbert Mao|Nobert Mao]] okulondebwa pulezidenti Museveni nga Minisita w'Obwenkanya n'ensonga za Ssemateeka.Oluvannyuma lw'ebyo, Sebamala yalaga obwagazi bw'okuvuganya Mao mu lwokaano lw'okulonda pulezidenti wa Democratic party okwali kuddako<ref>https://bbstv.ug/news/politics/eby-okusiguukulula-mao-mu-dp-bizzeemu-richard-sebamala-yeewera-kumuwangula/</ref> naye yaggyibwa nti a mu lwokaano ku nsonga z'obutaba na bisaanyizo bya kibiina ommuli n'ekyekiseera ng'ayagala okwesimbawo ku kifo ekyo ateekeddwa okuba ng'amaze wakiri ebbanga lya myaka kkumi nga mmemba nga tannatuusa kwesimba ku kifo ekyo ekya pulezidenti w'ekibiina.<ref>https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/mao-secures-4th-term-as-dp-president-amid-chaos-5066850</ref>Abalala abastu mwalimu Richard Lumu owa Mityana ey'Obukiika ddyo, owa Buikwe ey'Obukiika ddyo n'owessaza lya Kyotera John Paul Mpalanyi.<ref>https://www.independent.co.ug/democratic-party-mps-call-maos-resignation/</ref> Yaddamu naavuganya ku kifo kya paalamenti ekya Bukoto ey'amasekkati mu Disitulikiti y'e Masaka eyaawamu naawangula.<ref name=":0" /><ref>https://www.monitor.co.ug/uganda/special-reports/sebamala-eager-to-show-2021-win-was-not-a-fluke-5149428#story</ref><ref>https://www.facebook.com/NTVUganda/posts/incumbent-richard-ssebamala-has-been-declared-the-member-of-parliament-elect-for/1373184451518802/</ref>
== Ebimukwatako ng'omuntu ==
Sebamala mufumbo eri Joanitah Mbabazi. Mmemba w'ekibiina kya [[Ekibiina kya Democratic Party(Uganda)|Democratic Party ekya Uganda]] . <ref name="auto1">https://visiblepolls.org/ug/2021-general-election/constituencies/bukoto-central-116/</ref>
== Laba ne ==
* [[Palamenti ya Uganda|Paalamenti ya Uganda]]
* Ababaka ba Paalamenti ya Uganda ey'ekkumineemu
* Okulonda kwa Uganda okwa bonna okwa 2021
== Ebijuliziddwa ==
<references />
== Ebijuliziddwa w'abweru wa Wikipedia. ==
* [https://web.archive.org/web/20240416015429/https://sebamala.com/biography/ Ebikwata ku bulamu bwe]
* [https://twitter.com/RichardSebamala]
* [[Richard Sebamala]]
* [https://www.linkedin.com/in/sebamala-richard-a5677310]
{{DEFAULTSORT:Sebamala, Richard}}
[[Category:Abaasomera ku yunivasite y'e Kyambogo]]
[[Category:Abantu abalamu]]
[[Category:Abaasomera ku Uganda Management Institute]]
[[Category:Abantu abava mu Disitulikiti y'e Masaka]]
[[Category:Abaazalibwa mu 1979]]
[[Category:Ababaka ba Paalamenti ya Uganda ey'ekkumineemu]]
8jeuzdbzenf81ptxsgmn0x4kmx35j5h
68967
68966
2026-08-19T10:31:07Z
Ssebuufu
9882
/* Ebimukwatako ng'omuntu */
68967
wikitext
text/x-wiki
'''Richard Sebamala''' (yazaalibwa 22 Ogwoluberyeberye 1997) yinginiya w'ebyobuzimbi, musuubuzi era munnabyabufuzi Munnayuganda aweereza ng'omubaka mu Paalamenti akiikirira ekitundu kya Bukoto ey'amasekkati mu Paalamenti ya Uganda okuva okuva mu 2021 okutuusa leero mu 2026 .<ref>"Sebamala Richard – 2021 General Election – Visible Polls". ''visiblepolls.org''. Retrieved 2021-06-30.</ref> <ref name=":0">List of members of the twelfth Parliament of Uganda</ref>Yasooka okulondebwa mu kifo kino nga 14 Ogwoluberyeberye 2021 mu kulonda kwa Uganda okwa bonna okwa 2021. <ref>https://www.independent.co.ug/voter-seeks-to-overturn-victory-of-ssekandis-rival/</ref>
Mmemba w'ekibiina kya [[Ekibiina kya Democratic Party(Uganda)|Democratic Party ekya Uganda]].<ref>"Bukoto Central Constituency – 2021 General Election – Visible Polls". ''visiblepolls.org''. Retrieved 2021-06-30.</ref> Mu [[Palamenti ya Uganda|Paalamenti ya Uganda]] aweereza nga nga mmemba ku kakiiko k’ebizimbibwa akalondoola minisitule y’ettaka n’amayumba saako ne minisitule y’emirimu n’entambula nga kw’otadde n’okubeera mmemba ku kakiiko akavunaanyizibwa ku kulondoola emirimu gy'ebitongole bya gavumenti ka COSASE <ref>https://www.parliament.go.ug/committee/2728/public-accounts-committee-cosase</ref><ref>Independent, The (July 28, 2021). "New COSASE members cautioned on corruption".</ref>
== Obuto bwe n'okusoma kwe ==
Sebamala yazaalibwa nga 22 Ogwoluberyeberye 1979 e Bisanje mu Ssaza ly'e Buddu mu Disitulikiti y’e Masaka mu masekkati ga Uganda. Pulayimale yagimalira mu Nazareth Boarding Primary School, nagenda ku Bukalasa Seminary ku mutendera gwa siniya ey'okuna naatuula siniya ye eyomukaaka ku [[Namilyango College]] mu 2000. Mu 2001, yeegatta ku [[Yunivasite y'e Kyambogo]] naatikkirwa mu 2005 ne ddiguli esooka mu bwayinginiya bw'okuzimba.<ref>"Know your MP-elect: Richard Sebamala". ''New Vision''.</ref> Era alina ddiguli ey'okubiri mu bukulembeze n'okuddukanya emirimu okuva ku ttendekero lya [[Uganda Management Institute]].<ref>"Many thought I was crazy daring to unseat VP Ssekandi – Sebamala". ''Monitor''. 2021-04-24. Retrieved 2025-08-18.</ref><ref>mikessegawa (2021-04-08). "10 questions for Parliament Speaker aspirant, Engineer Richard Sebamala". ''Watchdog Uganda''. Retrieved 2021-06-30.</ref><ref>Writer, JAVIRA SSEBWAMI | PML Daily Staff (2019-12-04). "Youthful civil engineer Sebamala moves to unseat VP Ssekandi from Bukoto Central". ''PML Daily''. Retrieved 2021-06-30.</ref>
== Emirimu gye. ==
Nga tannatikkirwa ku [[Yunivasite y'e Kyambogo|yunivasite y’e Kyambogo]] mu 2004, Sebamala yaweereza ng’omutendeke mu kkampuni ya Zzimwe Construction Company, kkampuni ya Uganda ekola enguudo . Abaddeko mu bifo eby’enjawulo ebya yinginiya mu kkampuni ez’enjawulo nga Dayirekita mu Ddaki Technical Services (2006), Contract Manager mu Multiplex Uganda Limited (Ogwomwenda 2009-Ogwokubiri 2010), nga Dayirekita mu Multix Limited (kampuni ya yinginiya) 2010-2013 nga tannaba kwegatta ku Gavumenti ez’ebitundu mu Disitulikiti y’e Iganga nga yinginiya omukulu (2013-2019). <ref name="auto">https://www.newvision.co.ug/articledetails/88427</ref> Mu kiseera kino, Sebamala akola bizinensi y’okuyingiza n’okufulumya ebintu mu kibuga Kampala. <ref>{{Cite web |url=https://ugnews24.info/politics/eng-richard-sebamala-nomumyuka-wa-pulezidenti-edward-sekandi-baakugwisa-bwenyi-e-bukoto-central-masaka-ugnews24/ |title=Archive copy |access-date=2025-09-21 |archive-date=2021-07-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210709182814/https://ugnews24.info/politics/eng-richard-sebamala-nomumyuka-wa-pulezidenti-edward-sekandi-baakugwisa-bwenyi-e-bukoto-central-masaka-ugnews24/ |url-status=dead }}</ref>
=== Eby'obufuzi ===
Nga 14 Ogusooka 2021, yalondebwa ng'omubaka mu Paalamenti akiikirira ekitundu ky'e Bukoto ey'amasekkati mu [[Masaka (disitulikit)|Disitulikiti y'e Masaka]] mu [[Palamenti ya Uganda|Paalamenti ya Uganda]] ey'ekkumin'emu (2021 okutuuka 2026) mu kulonda kwa bonna okwa 2021 mu Uganda era nga 20 Ogwokutaano 2021 yalayizibwa ku bwa Mmemba wa Paalamenti . <ref>https://visiblepolls.org/ug/2016-election/candidates/sebamala-richard-8021/</ref>Sebamala yawangula n'obululu 9916 nga yawangula eyali omumyuka wa Pulezidenti [[Ow'ekitiibwa Edward Kiwanuka Ssekandi|Edward Kiwanuka Ssekandi]] eyali aweerezza ng'omubaka mu Paalamenti ya Uganda ow'Essaza ly'e Bukoto ey'amasekkati okuva mu 1996 .<ref>"Know your MP-elect: Richard Sebamala". ''New Vision''. Retrieved 2021-06-30.</ref><ref>''TUWAYE: Richard Sebamala ayogera ku bintu omuvubuka by'alina okwekwata okusobola okufuna ssente'', retrieved 2021-06-30</ref>Yali omu ku ba mmemba b'ekibiina ki [[Ekibiina kya Democratic Party(Uganda)|Democratic party]] abana abeesamba endagaano y'okukolagana eyateekebwako omukono wakati w'ekibiina ekifuga ki [[National Resistance Movement]] ne DP eyavaamu pulezidenti wa Democratic Party [[Norbert Mao|Nobert Mao]] okulondebwa pulezidenti Museveni nga Minisita w'Obwenkanya n'ensonga za Ssemateeka.Oluvannyuma lw'ebyo, Sebamala yalaga obwagazi bw'okuvuganya Mao mu lwokaano lw'okulonda pulezidenti wa Democratic party okwali kuddako<ref>https://bbstv.ug/news/politics/eby-okusiguukulula-mao-mu-dp-bizzeemu-richard-sebamala-yeewera-kumuwangula/</ref> naye yaggyibwa nti a mu lwokaano ku nsonga z'obutaba na bisaanyizo bya kibiina ommuli n'ekyekiseera ng'ayagala okwesimbawo ku kifo ekyo ateekeddwa okuba ng'amaze wakiri ebbanga lya myaka kkumi nga mmemba nga tannatuusa kwesimba ku kifo ekyo ekya pulezidenti w'ekibiina.<ref>https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/mao-secures-4th-term-as-dp-president-amid-chaos-5066850</ref>Abalala abastu mwalimu Richard Lumu owa Mityana ey'Obukiika ddyo, owa Buikwe ey'Obukiika ddyo n'owessaza lya Kyotera John Paul Mpalanyi.<ref>https://www.independent.co.ug/democratic-party-mps-call-maos-resignation/</ref> Yaddamu naavuganya ku kifo kya paalamenti ekya Bukoto ey'amasekkati mu Disitulikiti y'e Masaka eyaawamu naawangula.<ref name=":0" /><ref>https://www.monitor.co.ug/uganda/special-reports/sebamala-eager-to-show-2021-win-was-not-a-fluke-5149428#story</ref><ref>https://www.facebook.com/NTVUganda/posts/incumbent-richard-ssebamala-has-been-declared-the-member-of-parliament-elect-for/1373184451518802/</ref>
== Obulamu bwe ng'omuntu ==
Sebamala mufumbo eri Joanitah Mbabazi. Mmemba w'ekibiina kya [[Ekibiina kya Democratic Party(Uganda)|Democratic Party ekya Uganda]] . <ref name="auto1">https://visiblepolls.org/ug/2021-general-election/constituencies/bukoto-central-116/</ref>
== Laba ne ==
* [[Palamenti ya Uganda|Paalamenti ya Uganda]]
* Ababaka ba Paalamenti ya Uganda ey'ekkumineemu
* Okulonda kwa Uganda okwa bonna okwa 2021
== Ebijuliziddwa ==
<references />
== Ebijuliziddwa w'abweru wa Wikipedia. ==
* [https://web.archive.org/web/20240416015429/https://sebamala.com/biography/ Ebikwata ku bulamu bwe]
* [https://twitter.com/RichardSebamala]
* [[Richard Sebamala]]
* [https://www.linkedin.com/in/sebamala-richard-a5677310]
{{DEFAULTSORT:Sebamala, Richard}}
[[Category:Abaasomera ku yunivasite y'e Kyambogo]]
[[Category:Abantu abalamu]]
[[Category:Abaasomera ku Uganda Management Institute]]
[[Category:Abantu abava mu Disitulikiti y'e Masaka]]
[[Category:Abaazalibwa mu 1979]]
[[Category:Ababaka ba Paalamenti ya Uganda ey'ekkumineemu]]
jbuuz2d5h5uislj5o1h7fizf89pi0os
68968
68967
2026-08-19T10:32:19Z
Ssebuufu
9882
/* Ebijuliziddwa w'abweru wa Wikipedia. */
68968
wikitext
text/x-wiki
'''Richard Sebamala''' (yazaalibwa 22 Ogwoluberyeberye 1997) yinginiya w'ebyobuzimbi, musuubuzi era munnabyabufuzi Munnayuganda aweereza ng'omubaka mu Paalamenti akiikirira ekitundu kya Bukoto ey'amasekkati mu Paalamenti ya Uganda okuva okuva mu 2021 okutuusa leero mu 2026 .<ref>"Sebamala Richard – 2021 General Election – Visible Polls". ''visiblepolls.org''. Retrieved 2021-06-30.</ref> <ref name=":0">List of members of the twelfth Parliament of Uganda</ref>Yasooka okulondebwa mu kifo kino nga 14 Ogwoluberyeberye 2021 mu kulonda kwa Uganda okwa bonna okwa 2021. <ref>https://www.independent.co.ug/voter-seeks-to-overturn-victory-of-ssekandis-rival/</ref>
Mmemba w'ekibiina kya [[Ekibiina kya Democratic Party(Uganda)|Democratic Party ekya Uganda]].<ref>"Bukoto Central Constituency – 2021 General Election – Visible Polls". ''visiblepolls.org''. Retrieved 2021-06-30.</ref> Mu [[Palamenti ya Uganda|Paalamenti ya Uganda]] aweereza nga nga mmemba ku kakiiko k’ebizimbibwa akalondoola minisitule y’ettaka n’amayumba saako ne minisitule y’emirimu n’entambula nga kw’otadde n’okubeera mmemba ku kakiiko akavunaanyizibwa ku kulondoola emirimu gy'ebitongole bya gavumenti ka COSASE <ref>https://www.parliament.go.ug/committee/2728/public-accounts-committee-cosase</ref><ref>Independent, The (July 28, 2021). "New COSASE members cautioned on corruption".</ref>
== Obuto bwe n'okusoma kwe ==
Sebamala yazaalibwa nga 22 Ogwoluberyeberye 1979 e Bisanje mu Ssaza ly'e Buddu mu Disitulikiti y’e Masaka mu masekkati ga Uganda. Pulayimale yagimalira mu Nazareth Boarding Primary School, nagenda ku Bukalasa Seminary ku mutendera gwa siniya ey'okuna naatuula siniya ye eyomukaaka ku [[Namilyango College]] mu 2000. Mu 2001, yeegatta ku [[Yunivasite y'e Kyambogo]] naatikkirwa mu 2005 ne ddiguli esooka mu bwayinginiya bw'okuzimba.<ref>"Know your MP-elect: Richard Sebamala". ''New Vision''.</ref> Era alina ddiguli ey'okubiri mu bukulembeze n'okuddukanya emirimu okuva ku ttendekero lya [[Uganda Management Institute]].<ref>"Many thought I was crazy daring to unseat VP Ssekandi – Sebamala". ''Monitor''. 2021-04-24. Retrieved 2025-08-18.</ref><ref>mikessegawa (2021-04-08). "10 questions for Parliament Speaker aspirant, Engineer Richard Sebamala". ''Watchdog Uganda''. Retrieved 2021-06-30.</ref><ref>Writer, JAVIRA SSEBWAMI | PML Daily Staff (2019-12-04). "Youthful civil engineer Sebamala moves to unseat VP Ssekandi from Bukoto Central". ''PML Daily''. Retrieved 2021-06-30.</ref>
== Emirimu gye. ==
Nga tannatikkirwa ku [[Yunivasite y'e Kyambogo|yunivasite y’e Kyambogo]] mu 2004, Sebamala yaweereza ng’omutendeke mu kkampuni ya Zzimwe Construction Company, kkampuni ya Uganda ekola enguudo . Abaddeko mu bifo eby’enjawulo ebya yinginiya mu kkampuni ez’enjawulo nga Dayirekita mu Ddaki Technical Services (2006), Contract Manager mu Multiplex Uganda Limited (Ogwomwenda 2009-Ogwokubiri 2010), nga Dayirekita mu Multix Limited (kampuni ya yinginiya) 2010-2013 nga tannaba kwegatta ku Gavumenti ez’ebitundu mu Disitulikiti y’e Iganga nga yinginiya omukulu (2013-2019). <ref name="auto">https://www.newvision.co.ug/articledetails/88427</ref> Mu kiseera kino, Sebamala akola bizinensi y’okuyingiza n’okufulumya ebintu mu kibuga Kampala. <ref>{{Cite web |url=https://ugnews24.info/politics/eng-richard-sebamala-nomumyuka-wa-pulezidenti-edward-sekandi-baakugwisa-bwenyi-e-bukoto-central-masaka-ugnews24/ |title=Archive copy |access-date=2025-09-21 |archive-date=2021-07-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210709182814/https://ugnews24.info/politics/eng-richard-sebamala-nomumyuka-wa-pulezidenti-edward-sekandi-baakugwisa-bwenyi-e-bukoto-central-masaka-ugnews24/ |url-status=dead }}</ref>
=== Eby'obufuzi ===
Nga 14 Ogusooka 2021, yalondebwa ng'omubaka mu Paalamenti akiikirira ekitundu ky'e Bukoto ey'amasekkati mu [[Masaka (disitulikit)|Disitulikiti y'e Masaka]] mu [[Palamenti ya Uganda|Paalamenti ya Uganda]] ey'ekkumin'emu (2021 okutuuka 2026) mu kulonda kwa bonna okwa 2021 mu Uganda era nga 20 Ogwokutaano 2021 yalayizibwa ku bwa Mmemba wa Paalamenti . <ref>https://visiblepolls.org/ug/2016-election/candidates/sebamala-richard-8021/</ref>Sebamala yawangula n'obululu 9916 nga yawangula eyali omumyuka wa Pulezidenti [[Ow'ekitiibwa Edward Kiwanuka Ssekandi|Edward Kiwanuka Ssekandi]] eyali aweerezza ng'omubaka mu Paalamenti ya Uganda ow'Essaza ly'e Bukoto ey'amasekkati okuva mu 1996 .<ref>"Know your MP-elect: Richard Sebamala". ''New Vision''. Retrieved 2021-06-30.</ref><ref>''TUWAYE: Richard Sebamala ayogera ku bintu omuvubuka by'alina okwekwata okusobola okufuna ssente'', retrieved 2021-06-30</ref>Yali omu ku ba mmemba b'ekibiina ki [[Ekibiina kya Democratic Party(Uganda)|Democratic party]] abana abeesamba endagaano y'okukolagana eyateekebwako omukono wakati w'ekibiina ekifuga ki [[National Resistance Movement]] ne DP eyavaamu pulezidenti wa Democratic Party [[Norbert Mao|Nobert Mao]] okulondebwa pulezidenti Museveni nga Minisita w'Obwenkanya n'ensonga za Ssemateeka.Oluvannyuma lw'ebyo, Sebamala yalaga obwagazi bw'okuvuganya Mao mu lwokaano lw'okulonda pulezidenti wa Democratic party okwali kuddako<ref>https://bbstv.ug/news/politics/eby-okusiguukulula-mao-mu-dp-bizzeemu-richard-sebamala-yeewera-kumuwangula/</ref> naye yaggyibwa nti a mu lwokaano ku nsonga z'obutaba na bisaanyizo bya kibiina ommuli n'ekyekiseera ng'ayagala okwesimbawo ku kifo ekyo ateekeddwa okuba ng'amaze wakiri ebbanga lya myaka kkumi nga mmemba nga tannatuusa kwesimba ku kifo ekyo ekya pulezidenti w'ekibiina.<ref>https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/mao-secures-4th-term-as-dp-president-amid-chaos-5066850</ref>Abalala abastu mwalimu Richard Lumu owa Mityana ey'Obukiika ddyo, owa Buikwe ey'Obukiika ddyo n'owessaza lya Kyotera John Paul Mpalanyi.<ref>https://www.independent.co.ug/democratic-party-mps-call-maos-resignation/</ref> Yaddamu naavuganya ku kifo kya paalamenti ekya Bukoto ey'amasekkati mu Disitulikiti y'e Masaka eyaawamu naawangula.<ref name=":0" /><ref>https://www.monitor.co.ug/uganda/special-reports/sebamala-eager-to-show-2021-win-was-not-a-fluke-5149428#story</ref><ref>https://www.facebook.com/NTVUganda/posts/incumbent-richard-ssebamala-has-been-declared-the-member-of-parliament-elect-for/1373184451518802/</ref>
== Obulamu bwe ng'omuntu ==
Sebamala mufumbo eri Joanitah Mbabazi. Mmemba w'ekibiina kya [[Ekibiina kya Democratic Party(Uganda)|Democratic Party ekya Uganda]] . <ref name="auto1">https://visiblepolls.org/ug/2021-general-election/constituencies/bukoto-central-116/</ref>
== Laba ne ==
* [[Palamenti ya Uganda|Paalamenti ya Uganda]]
* Ababaka ba Paalamenti ya Uganda ey'ekkumineemu
* Okulonda kwa Uganda okwa bonna okwa 2021
== Ebijuliziddwa ==
<references />
== Ebijuliziddwa w'abweru wa Wikipedia. ==
* Ebikwata ku bulamu bwe
* [https://twitter.com/RichardSebamala]
* [[Richard Sebamala]]
* [https://www.linkedin.com/in/sebamala-richard-a5677310]
{{DEFAULTSORT:Sebamala, Richard}}
[[Category:Abaasomera ku yunivasite y'e Kyambogo]]
[[Category:Abantu abalamu]]
[[Category:Abaasomera ku Uganda Management Institute]]
[[Category:Abantu abava mu Disitulikiti y'e Masaka]]
[[Category:Abaazalibwa mu 1979]]
[[Category:Ababaka ba Paalamenti ya Uganda ey'ekkumineemu]]
0mg2a8iazm1xqbak01aiov1b0c4zi68
68969
68968
2026-08-19T10:33:46Z
Ssebuufu
9882
/* Ebijuliziddwa w'abweru wa Wikipedia. */
68969
wikitext
text/x-wiki
'''Richard Sebamala''' (yazaalibwa 22 Ogwoluberyeberye 1997) yinginiya w'ebyobuzimbi, musuubuzi era munnabyabufuzi Munnayuganda aweereza ng'omubaka mu Paalamenti akiikirira ekitundu kya Bukoto ey'amasekkati mu Paalamenti ya Uganda okuva okuva mu 2021 okutuusa leero mu 2026 .<ref>"Sebamala Richard – 2021 General Election – Visible Polls". ''visiblepolls.org''. Retrieved 2021-06-30.</ref> <ref name=":0">List of members of the twelfth Parliament of Uganda</ref>Yasooka okulondebwa mu kifo kino nga 14 Ogwoluberyeberye 2021 mu kulonda kwa Uganda okwa bonna okwa 2021. <ref>https://www.independent.co.ug/voter-seeks-to-overturn-victory-of-ssekandis-rival/</ref>
Mmemba w'ekibiina kya [[Ekibiina kya Democratic Party(Uganda)|Democratic Party ekya Uganda]].<ref>"Bukoto Central Constituency – 2021 General Election – Visible Polls". ''visiblepolls.org''. Retrieved 2021-06-30.</ref> Mu [[Palamenti ya Uganda|Paalamenti ya Uganda]] aweereza nga nga mmemba ku kakiiko k’ebizimbibwa akalondoola minisitule y’ettaka n’amayumba saako ne minisitule y’emirimu n’entambula nga kw’otadde n’okubeera mmemba ku kakiiko akavunaanyizibwa ku kulondoola emirimu gy'ebitongole bya gavumenti ka COSASE <ref>https://www.parliament.go.ug/committee/2728/public-accounts-committee-cosase</ref><ref>Independent, The (July 28, 2021). "New COSASE members cautioned on corruption".</ref>
== Obuto bwe n'okusoma kwe ==
Sebamala yazaalibwa nga 22 Ogwoluberyeberye 1979 e Bisanje mu Ssaza ly'e Buddu mu Disitulikiti y’e Masaka mu masekkati ga Uganda. Pulayimale yagimalira mu Nazareth Boarding Primary School, nagenda ku Bukalasa Seminary ku mutendera gwa siniya ey'okuna naatuula siniya ye eyomukaaka ku [[Namilyango College]] mu 2000. Mu 2001, yeegatta ku [[Yunivasite y'e Kyambogo]] naatikkirwa mu 2005 ne ddiguli esooka mu bwayinginiya bw'okuzimba.<ref>"Know your MP-elect: Richard Sebamala". ''New Vision''.</ref> Era alina ddiguli ey'okubiri mu bukulembeze n'okuddukanya emirimu okuva ku ttendekero lya [[Uganda Management Institute]].<ref>"Many thought I was crazy daring to unseat VP Ssekandi – Sebamala". ''Monitor''. 2021-04-24. Retrieved 2025-08-18.</ref><ref>mikessegawa (2021-04-08). "10 questions for Parliament Speaker aspirant, Engineer Richard Sebamala". ''Watchdog Uganda''. Retrieved 2021-06-30.</ref><ref>Writer, JAVIRA SSEBWAMI | PML Daily Staff (2019-12-04). "Youthful civil engineer Sebamala moves to unseat VP Ssekandi from Bukoto Central". ''PML Daily''. Retrieved 2021-06-30.</ref>
== Emirimu gye. ==
Nga tannatikkirwa ku [[Yunivasite y'e Kyambogo|yunivasite y’e Kyambogo]] mu 2004, Sebamala yaweereza ng’omutendeke mu kkampuni ya Zzimwe Construction Company, kkampuni ya Uganda ekola enguudo . Abaddeko mu bifo eby’enjawulo ebya yinginiya mu kkampuni ez’enjawulo nga Dayirekita mu Ddaki Technical Services (2006), Contract Manager mu Multiplex Uganda Limited (Ogwomwenda 2009-Ogwokubiri 2010), nga Dayirekita mu Multix Limited (kampuni ya yinginiya) 2010-2013 nga tannaba kwegatta ku Gavumenti ez’ebitundu mu Disitulikiti y’e Iganga nga yinginiya omukulu (2013-2019). <ref name="auto">https://www.newvision.co.ug/articledetails/88427</ref> Mu kiseera kino, Sebamala akola bizinensi y’okuyingiza n’okufulumya ebintu mu kibuga Kampala. <ref>{{Cite web |url=https://ugnews24.info/politics/eng-richard-sebamala-nomumyuka-wa-pulezidenti-edward-sekandi-baakugwisa-bwenyi-e-bukoto-central-masaka-ugnews24/ |title=Archive copy |access-date=2025-09-21 |archive-date=2021-07-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210709182814/https://ugnews24.info/politics/eng-richard-sebamala-nomumyuka-wa-pulezidenti-edward-sekandi-baakugwisa-bwenyi-e-bukoto-central-masaka-ugnews24/ |url-status=dead }}</ref>
=== Eby'obufuzi ===
Nga 14 Ogusooka 2021, yalondebwa ng'omubaka mu Paalamenti akiikirira ekitundu ky'e Bukoto ey'amasekkati mu [[Masaka (disitulikit)|Disitulikiti y'e Masaka]] mu [[Palamenti ya Uganda|Paalamenti ya Uganda]] ey'ekkumin'emu (2021 okutuuka 2026) mu kulonda kwa bonna okwa 2021 mu Uganda era nga 20 Ogwokutaano 2021 yalayizibwa ku bwa Mmemba wa Paalamenti . <ref>https://visiblepolls.org/ug/2016-election/candidates/sebamala-richard-8021/</ref>Sebamala yawangula n'obululu 9916 nga yawangula eyali omumyuka wa Pulezidenti [[Ow'ekitiibwa Edward Kiwanuka Ssekandi|Edward Kiwanuka Ssekandi]] eyali aweerezza ng'omubaka mu Paalamenti ya Uganda ow'Essaza ly'e Bukoto ey'amasekkati okuva mu 1996 .<ref>"Know your MP-elect: Richard Sebamala". ''New Vision''. Retrieved 2021-06-30.</ref><ref>''TUWAYE: Richard Sebamala ayogera ku bintu omuvubuka by'alina okwekwata okusobola okufuna ssente'', retrieved 2021-06-30</ref>Yali omu ku ba mmemba b'ekibiina ki [[Ekibiina kya Democratic Party(Uganda)|Democratic party]] abana abeesamba endagaano y'okukolagana eyateekebwako omukono wakati w'ekibiina ekifuga ki [[National Resistance Movement]] ne DP eyavaamu pulezidenti wa Democratic Party [[Norbert Mao|Nobert Mao]] okulondebwa pulezidenti Museveni nga Minisita w'Obwenkanya n'ensonga za Ssemateeka.Oluvannyuma lw'ebyo, Sebamala yalaga obwagazi bw'okuvuganya Mao mu lwokaano lw'okulonda pulezidenti wa Democratic party okwali kuddako<ref>https://bbstv.ug/news/politics/eby-okusiguukulula-mao-mu-dp-bizzeemu-richard-sebamala-yeewera-kumuwangula/</ref> naye yaggyibwa nti a mu lwokaano ku nsonga z'obutaba na bisaanyizo bya kibiina ommuli n'ekyekiseera ng'ayagala okwesimbawo ku kifo ekyo ateekeddwa okuba ng'amaze wakiri ebbanga lya myaka kkumi nga mmemba nga tannatuusa kwesimba ku kifo ekyo ekya pulezidenti w'ekibiina.<ref>https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/mao-secures-4th-term-as-dp-president-amid-chaos-5066850</ref>Abalala abastu mwalimu Richard Lumu owa Mityana ey'Obukiika ddyo, owa Buikwe ey'Obukiika ddyo n'owessaza lya Kyotera John Paul Mpalanyi.<ref>https://www.independent.co.ug/democratic-party-mps-call-maos-resignation/</ref> Yaddamu naavuganya ku kifo kya paalamenti ekya Bukoto ey'amasekkati mu Disitulikiti y'e Masaka eyaawamu naawangula.<ref name=":0" /><ref>https://www.monitor.co.ug/uganda/special-reports/sebamala-eager-to-show-2021-win-was-not-a-fluke-5149428#story</ref><ref>https://www.facebook.com/NTVUganda/posts/incumbent-richard-ssebamala-has-been-declared-the-member-of-parliament-elect-for/1373184451518802/</ref>
== Obulamu bwe ng'omuntu ==
Sebamala mufumbo eri Joanitah Mbabazi. Mmemba w'ekibiina kya [[Ekibiina kya Democratic Party(Uganda)|Democratic Party ekya Uganda]] . <ref name="auto1">https://visiblepolls.org/ug/2021-general-election/constituencies/bukoto-central-116/</ref>
== Laba ne ==
* [[Palamenti ya Uganda|Paalamenti ya Uganda]]
* Ababaka ba Paalamenti ya Uganda ey'ekkumineemu
* Okulonda kwa Uganda okwa bonna okwa 2021
== Ebijuliziddwa ==
<references />
== Ebijuliziddwa w'abweru wa Wikipedia. ==
* Ebikwata ku bulamu bwe
* [https://twitter.com/RichardSebamala]
* [[Richard Sebamala]].
* [https://www.linkedin.com/in/sebamala-richard-a5677310]
{{DEFAULTSORT:Sebamala, Richard}}
[[Category:Abaasomera ku yunivasite y'e Kyambogo]]
[[Category:Abantu abalamu]]
[[Category:Abaasomera ku Uganda Management Institute]]
[[Category:Abantu abava mu Disitulikiti y'e Masaka]]
[[Category:Abaazalibwa mu 1979]]
[[Category:Ababaka ba Paalamenti ya Uganda ey'ekkumineemu]]
fzxaymt93m69iapzcazmmrkuttu3fhd
Bwola
0
12580
68935
66363
2026-08-18T16:20:21Z
NKINZIK MARIE
7432
corrected grammar and punctuations and spellings
68935
wikitext
text/x-wiki
[[Category:Amazina mu Uganda]]
[[Category:Amazina g'abantu mu Afrika]]
[[Category:Amazina ga b'Acholi ]]
{{Databox}}
[[File:Acholi_Bwala_Dance,_Uganda.jpg|thumb|299x299px|Bwola Amazina g'Acholi ]]
[[File:Acholi_dancers.JPG|thumb|Bwola amazina ag'abiibizibwa ab'Acholi]]
[[File:Acholi_cultural_tools.jpg|thumb|Ebivuga by'obuwangwa bikozesebwa mu kubiibya amazina gaabwe]]
[[File:Pader District Referral Hospital Dedication Ceremony DVIDS170286.jpg|thumb|299x299px|Bwola Amazina ga b'Acholi]]
'''Bwola''', ge mazina agamanyiddwa nga Acholi bwola, amazina gano gasibuka mu buwangwa bwa Bacholi mu [[Bukiikakkono bwa Uganda]]. Gazinibwa ku mikolo egy’enjawulo n’okuyimbibwa mu maaso g’abebitiibwa, omuli Rwot n’abaami. Amazina gano gatera okwolesebwa nga bateeka abaami abapya ku ntebe oba ku mikolo egy’enjawulo egy’obwa-rwot wa Acholi.<ref>https://www.universaltongue.com/dance-style-aa</ref><ref name=":1">https://ebrary.net/139190/education/bwola_larakaraka_acholi_northern_uganda</ref>
== Ebyafaayo ==
[[File:Pader_District_Referral_Hospital_Dedication_Ceremony_DVIDS170286.jpg|thumb|300x300px|Ekibiina ky’abazinnyi ba Bwola nga babiibya ku mukolo gw’okutongoza eddwaliro lya Pader District Referral Hospital, 5, Ogwokutaano, 2009.]]
Mu kusooka gaali gazinibwa eri Rwot n'abebitiibwa bokka, Bwola kati yagaziyizibwa era kati gazinibwa eri n'abakulembeze b’ebyobufuzi n’ebikonge. Bwola emanyiddwa ng’amazina g’obwa-rwot wa Bacholi, era kabonero ka kitiibwa nga mu buwangwa gabiibizibwa ku mikolo gy’abalangira.<ref name=":2">{{Cite web |url=https://www.combonimissionaries.co.uk/index.php/2018/01/19/uganda-the-bwola-the-royal-dance/ |title=Archive copy |access-date=2026-01-23 |archive-date=2024-01-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240108105556/https://www.combonimissionaries.co.uk/index.php/2018/01/19/uganda-the-bwola-the-royal-dance/ |url-status=dead }}</ref> Okubiibya kuno kukola kinene nnyo mu kuteekawo abaami abapya oba enkuŋŋaana endala zonna ez’obwa-rwot.
Enkola ya Bwola efunye okusoomoozebwa omuli n’okuwera ebitundu by'ebisolo ebimu ebitongole ebikulu ennyo mu mazina gano, bwe kityo ne kiteeka mu kabi okukuuma obuwangwa buno.<ref name=":12">{{Cite web |title=Bwola and Larakaraka of the Acholi OF NORTHERN UGANDA |url=https://ebrary.net/139190/education/bwola_larakaraka_acholi_northern_uganda |access-date=2024-01-08 |website=Ebrary}}</ref><ref>https://www.universaltongue.com/dance-style-aa</ref><ref>https://www.monitor.co.ug/uganda/magazines/life/outlawed-animal-parts-spell-death-of-bwola-dance--3511892</ref>
== Engeri gy'egabiibizibwamu ==
Bwola emanyiddwa olw'ebivuga eby'enjawulo nga ekita ekiyitibwa "Larakaraka" n'engoma emanyiddwa nga "Jagi". Abazinyi beeyooyoota mu ngoye ez’obuwangwa omuli ekyooya kya maaya ekiteekebwa ku mutwe, olugoye olweru olusibibbwa mu kiwato kyabwe, n’endege z'okumagulu ez'ongera okunyumisa mu ntambula zaabwe nga babiibya.<ref name=":0">{{Cite web |url=https://combonimissionaries.ie/2018/01/19/uganda-the-bwola-the-royal-dance/ |title=Archive copy |access-date=2026-01-23 |archive-date=2024-01-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240108105443/https://combonimissionaries.ie/2018/01/19/uganda-the-bwola-the-royal-dance/ |url-status=dead }}</ref>
Amazina gano gazinibwa abasajja n’abakazi mu bibinja eby’enjawulo. Ekibinja ky’abasajja kye kisooka okubiibya, ne kiddirirwa eky’abakazi. Amazina gano gakulemberwa ekibinja ky'abasajja abakuba [[ebita]] n'[[obugoma]].<ref>https://nilepost.co.ug/index.php/news/202925/the-bwola-dance-that-initiates-children-into-the-acholi-tradition</ref> Abazinnyi babiibya mu mwetoloolo ng’abasajja batambula badda ku ddyo ate abakazi ne batambula nga badda ku kkono. Abazinyi batambuza ebigere byabwe mu ngeri y'omudigido naye nga omubiri ogwa waggulu gusigala wamu nga tegwenyeenya.
== Laba ne ==
* [[Otole dance]]
* [[Larakaraka]]
* [[Rwot Acana]]
== Ebijuliziddwa ==
<references />
== Ebirala eby'okusomako ==
* [https://www.barnesandnoble.com/w/journey-to-children-of-bwola-dances-amaya/1133496657 Olugendo lw'abaana b'amazina ga Bwola by Amaya]
* [https://shapero.com/products/rodger-george-the-acholi-tribe-uganda-1950-75596?pr_prod_strat=use_description&pr_rec_id=9f397dab2&pr_rec_pid=8528833020209&pr_ref_pid=8528797466929&pr_seq=uniform Ekika kya Acholi, Uganda.]
* [https://www.jstor.org/stable/41484996 The Branded Arena: Amazina ga Uganda 'ag'ekinnansi' mu mulembe gw'okutunda]
e0dhgfrvo1su3xdif1lw49nrk54luty
68936
68935
2026-08-18T16:25:15Z
NKINZIK MARIE
7432
corrected grammar and punctuations and spellings
68936
wikitext
text/x-wiki
[[Category:Amazina mu Uganda]]
[[Category:Amazina g'abantu mu Afrika]]
[[Category:Amazina ga b'Acholi ]]
{{Databox}}
[[File:Acholi_Bwala_Dance,_Uganda.jpg|thumb|299x299px|Bwola Amazina g'Acholi ]]
[[File:Acholi_dancers.JPG|thumb|Bwola amazina ag'abiibizibwa ab'Acholi]]
[[File:Acholi_cultural_tools.jpg|thumb|Ebivuga by'obuwangwa bikozesebwa mu kubiibya amazina gaabwe]]
[[File:Pader District Referral Hospital Dedication Ceremony DVIDS170286.jpg|thumb|299x299px|Bwola Amazina ga b'Acholi]]
'''Bwola''', ge mazina agamanyiddwa nga Acholi bwola, amazina gano gasibuka mu buwangwa bwa Bacholi mu [[Bukiikakkono bwa Uganda]]. Gazinibwa ku mikolo egy’enjawulo n’okuyimbibwa mu maaso g’abebitiibwa, omuli Rwot n’abaami. Amazina gano gatera okwolesebwa nga bateeka abaami abapya ku ntebe oba ku mikolo egy’enjawulo egy’obwa-rwot bwa Acholi.<ref>https://www.universaltongue.com/dance-style-aa</ref><ref name=":1">https://ebrary.net/139190/education/bwola_larakaraka_acholi_northern_uganda</ref>
== Ebyafaayo byago ==
[[File:Pader_District_Referral_Hospital_Dedication_Ceremony_DVIDS170286.jpg|thumb|300x300px|Ekibiina ky’abazinnyi ba Bwola nga babiibya ku mukolo gw’okutongoza eddwaliro lya Pader District Referral Hospital, 5, Ogwokutaano, 2009.]]
Mu kusooka gaali gazinibwa eri Rwot n'abeebitiibwa bokka, Bwola kati yagaziyizibwa era kati gazinibwa eri n'abakulembeze b’ebyobufuzi n’ebikonge. Bwola emanyiddwa ng’amazina g’obwa-rwot bwa Bacholi, era kabonero ka kitiibwa nga mu buwangwa gabiibizibwa ku mikolo gy’abalangira.<ref name=":2">{{Cite web |url=https://www.combonimissionaries.co.uk/index.php/2018/01/19/uganda-the-bwola-the-royal-dance/ |title=Archive copy |access-date=2026-01-23 |archive-date=2024-01-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240108105556/https://www.combonimissionaries.co.uk/index.php/2018/01/19/uganda-the-bwola-the-royal-dance/ |url-status=dead }}</ref> Okubiibya kuno kukola kinene nnyo mu kuteekawo abaami abapya oba enkuŋŋaana endala zonna ez’obwa-rwot.
Enkola ya Bwola efunye okusoomoozebwa omuli n’okuwera ebitundu by'ebisolo ebimu ebitongole ebikulu ennyo mu mazina gano, bwe kityo ne kiteeka mu kabi okukuuma obuwangwa buno.<ref name=":12">{{Cite web |title=Bwola and Larakaraka of the Acholi OF NORTHERN UGANDA |url=https://ebrary.net/139190/education/bwola_larakaraka_acholi_northern_uganda |access-date=2024-01-08 |website=Ebrary}}</ref><ref>https://www.universaltongue.com/dance-style-aa</ref><ref>https://www.monitor.co.ug/uganda/magazines/life/outlawed-animal-parts-spell-death-of-bwola-dance--3511892</ref>
== Engeri gy'egazinibwamu ==
Bwola emanyiddwa olw'ebivuga eby'enjawulo nga ekita ekiyitibwa "Larakaraka" n'engoma emanyiddwa nga "Jagi". Abazinyi beeyooyoota mu ngoye ez’obuwangwa omuli ekyooya kya maaya ekiteekebwa ku mutwe, olugoye olweru olusibibbwa mu kiwato kyabwe, n’endege z'okumagulu ez'ongera okunyumisa mu ntambula zaabwe nga babiibya.<ref name=":0">{{Cite web |url=https://combonimissionaries.ie/2018/01/19/uganda-the-bwola-the-royal-dance/ |title=Archive copy |access-date=2026-01-23 |archive-date=2024-01-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240108105443/https://combonimissionaries.ie/2018/01/19/uganda-the-bwola-the-royal-dance/ |url-status=dead }}</ref>
Amazina gano gazinibwa abasajja n’abakazi mu bibinja eby’enjawulo. Ekibinja ky’abasajja kye kisooka okubiibya, ne kiddirirwa eky’abakazi. Amazina gano gakulemberwa ekibinja ky'abasajja abakuba [[ebita]] n'[[obugoma]].<ref>https://nilepost.co.ug/index.php/news/202925/the-bwola-dance-that-initiates-children-into-the-acholi-tradition</ref> Abazinnyi babiibya mu mwetoloolo ng’abasajja batambula badda ku ddyo ate abakazi ne batambula nga badda ku kkono. Abazinyi batambuza ebigere byabwe mu ngeri y'omudigido naye nga omubiri ogwa waggulu gusigala wamu nga tegwenyeenya.
== Laba ne ==
* [[Otole dance]]
* [[Larakaraka]]
* [[Rwot Acana]]
== Ebijuliziddwa ==
<references />
== Ebirala eby'okusomako ==
* [https://www.barnesandnoble.com/w/journey-to-children-of-bwola-dances-amaya/1133496657 Olugendo lw'abaana b'amazina ga Bwola by Amaya]
* [https://shapero.com/products/rodger-george-the-acholi-tribe-uganda-1950-75596?pr_prod_strat=use_description&pr_rec_id=9f397dab2&pr_rec_pid=8528833020209&pr_ref_pid=8528797466929&pr_seq=uniform Ekika kya Acholi, Uganda.]
* [https://www.jstor.org/stable/41484996 The Branded Arena: Amazina ga Uganda 'ag'ekinnansi' mu mulembe gw'okutunda]
aotuvhtpsjwxu5ed4g1ja9h6fn33sc0
Category:Abaazaalibwa mu 1962
14
15513
68912
2026-08-18T15:31:42Z
NKINZIK MARIE
7432
Added a description
68912
wikitext
text/x-wiki
Bano be bantu abaazaaliwa mu 1962.
peseho20w4rw7jisvhtl6q40rxwniuv
Category:Amasaza ga Buganda
14
15514
68944
2026-08-18T17:36:18Z
NKINZIK MARIE
7432
Added a description
68944
wikitext
text/x-wiki
Gano ge masaza ga Buganda.
dumibxoog3l2bkevdmesluhlkigev1c
Category:Disitulikiti y'e Masaka
14
15515
68945
2026-08-18T17:40:30Z
NKINZIK MARIE
7432
Added a description
68945
wikitext
text/x-wiki
Eno ye Disitulikiti y'e Masaka.
gddymwypf2vzz7slv7hi80vcm557tfg
Category:Ekitundu ky'Amasekkati ga Uganda
14
15516
68946
2026-08-18T17:42:09Z
NKINZIK MARIE
7432
Added a description
68946
wikitext
text/x-wiki
Kino ky'ekitundu ky'Amasekkati ga Uganda.
e5oq4hgr30swnf1071u7f79e9eu0klg
Category:Ennyanja Nalubaale
14
15517
68947
2026-08-18T17:42:49Z
NKINZIK MARIE
7432
Added a description
68947
wikitext
text/x-wiki
Eno y'ennyanja Nalubaale.
31672wf05wkgqyqgdl9a04lzq5le1i8
Tina Wamala
0
15518
68970
2026-08-19T11:35:14Z
ESTHER NAKITENDE
9175
Created by translating the opening section from the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1353886585|Tina Wamala]]"
68970
wikitext
text/x-wiki
'''Tina Wamala''' [[:Category:Abantu ba Uganda|munnayuganda]] omukugu mu by’empuliziganya n’enkolagana z’abantu. Yawerezaako ng'atwala era akulira ekibiina kya Public Relations Association of Uganda (PRAU) okuva mu 2023 okutuuka mu 2025 era mu kiseera kino y’akulira ebyempuliziganya mu kakiiko ka British High Commission mu Kampala .<ref>{{Cite web |date=2025-10-13 |title=Wamala: Agile communicators lead through crisis |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/business/prosper/wamala-agile-communicators-lead-through-crisis-5227932 |access-date=2026-02-26 |website=Monitor |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2026-02-24 |title=Chevening alumni form waste management project |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/chevening-alumni-form-waste-management-project-5369750 |access-date=2026-02-26 |website=Monitor |language=en}}</ref>
b7e12nl3so27f153f2hp28o60mxmiww
68971
68970
2026-08-19T11:53:55Z
ESTHER NAKITENDE
9175
Created by translating the section "Career" from the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1353886585|Tina Wamala]]"
68971
wikitext
text/x-wiki
'''Tina Wamala''' [[:Category:Abantu ba Uganda|munnayuganda]] omukugu mu by’empuliziganya n’enkolagana z’abantu. Yawerezaako ng'atwala era akulira ekibiina kya Public Relations Association of Uganda (PRAU) okuva mu 2023 okutuuka mu 2025 era mu kiseera kino y’akulira ebyempuliziganya mu kakiiko ka British High Commission mu Kampala .<ref>{{Cite web |date=2025-10-13 |title=Wamala: Agile communicators lead through crisis |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/business/prosper/wamala-agile-communicators-lead-through-crisis-5227932 |access-date=2026-02-26 |website=Monitor |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2026-02-24 |title=Chevening alumni form waste management project |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/chevening-alumni-form-waste-management-project-5369750 |access-date=2026-02-26 |website=Monitor |language=en}}</ref>
== Omulimu ==
Wamala yatandika omulimu gwe mu by’amawulire n’ebyempuliziganya nga [[Munnamawulire, munnauganda, muwandiisi|munnamawulire]] wa ttivvi era omuweereza wa pulogulamu ku Record TV, gye yategekanga pulogulaamu ez'enjawulo omuli ''Day Breaker'' ne pulogulaamu endala. Oluvannyuma yasala n’adda mu by’enkolagana n’abantu n’empuliziganya, n’akola emirimu mu kkampuni ng'akola birango, emikutu gy’amawulire n’ebyempuliziganya mu bitongole omuli Multi Choice Uganda.<ref>{{Cite web |title=Tina Wamala |url=https://afpra.org/tina-wamala-2/ |access-date=2026-02-26 |website=African Public Relations Association (AFPRA) |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=2026-02-25 |title=Tina Wamala (L) PR Manager MultiChoice Uganda poses with politician Elly Tumwine and his daughter Edna at the MultiChoice africa day celebrations JPG (3) |url=https://eagle.co.ug/2017/06/01/multichoice-pays-tribute-african-artists/tina-wamala-l-pr-manager-multichoice-uganda-poses-with-politician-elly-tumwine-and-his-daughter-edna-at-the-multichoice-africa-day-celebrations-jpg-3/ |access-date=2026-02-26 |website=Eagle Online |language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web |title=Tina Wamala |url=https://chimpreports.com/tag/tina-wamala/ |access-date=2026-02-26 |website=ChimpReports |language=en-US}}</ref>
Mu kiseera kino akola ng’omukungu avunaanyizibwa ku by’empuliziganya mu kakiiko ka British High Commission, [[Kampala]] era ye Chevening Scholarship Officer mu Uganda.<ref>{{Cite web |last=Reporter |first=NewVision |date=2023-02-26 |title=News: Wamala becomes new PRAU president |url=https://www.newvision.co.ug/category/news/wamala-becomes-new-prau-president-NV_154715_022026 |access-date=2026-02-26 |website=New Vision}}</ref><ref>{{Cite web |last=Nsimbe |first=John Vianney |date=2021-04-01 |title=Chevening Alumni aim to influence social change |url=https://observer.ug/education/chevening-alumni-aim-to-influence-social-change/ |access-date=2026-02-26 |website=The Observer |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=2024-09-05 |title=Chevening alumni push for governance reform ahead of 2026 elections |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/chevening-alumni-push-for-governance-reform-ahead-of-2026-elections-4750896 |access-date=2026-02-26 |website=Monitor |language=en}}</ref>
o4jmhjv7hq2lkghgokrebq9kx0ui0ex