Wikipedia liwiki https://li.wikipedia.org/wiki/Veurblaad MediaWiki 1.46.0-wmf.21 first-letter Media Speciaal Euverlèk Gebroeker Euverlèk gebroeker Wikipedia Euverlèk Wikipedia Plaetje Euverlèk plaetje MediaWiki Euverlèk MediaWiki Sjabloon Euverlèk sjabloon Help Euverlèk help Categorie Euverlèk categorie Portaol Euverlèk portaol TimedText TimedText talk Module Overleg module Event Event talk 0 3041 485434 485399 2026-03-28T23:27:24Z Steinbach 16 /* S */ [[Phil Spector]] 485434 wikitext text/x-wiki Dit is 'n alfabetische lies van persone woeveur 'n pagina besjteit. Veur ander biografielieste zuug 't [[Portaol:Biografieë]]. Lit op! Neet alle persone woveur 't 'n pagina geuf sjtaon daadwirkelik op dees lies. {{abc}} ===A=== *[[Michel van der Aa]], Nederlandse componis *[[Flor Aarts]], Nederlands-Limbörgsen taolkundege *[[Gerrit Achterberg]], Nederlandsen diechter *[[Johann Christoph Adelung]], Duutsjen taalkundige *[[Aeneas]], mythologische Trojaanse held *[[Akbar de Groete]], dörde Groet-Mughal *[[Margaretha Maria Alacoque]], Franse heilige *[[Koos Alberts]], Nederlandse volkszenger *[[Alexander de Groete]], keuning van Macedonië *[[Woody Allen]], Amerikaanse rezjisseur *[[Hieronymus van Alphen]], Nederlandsen diechter *[[Toine Ambaum]], Nederlands-Limburgse amateur-taalkundige *[[Ambiorix]], prins van de Eburone *[[Roald Amundsen]], Noorse óntdèkkingsreiziger *[[Anaximandros]], Griekse filosoof *[[Magdalena Andersson]], Zweedse politica *[[Hans Andreus]], Nederlandsen diechter *[[Fra Angelico]], Italiaanse sjèlder *[[Anna]], katholieke heilige *[[Kofi Annan]], Ghanese secretaris-generaal van de VN *[[Jan Arends]], Nederlandsen diechter *[[Lance Armstrong]], Amerikaanse fietsrenner ===B=== *[[Carl Philipp Emanuel Bach]], Duitse componis *[[Johann Sebastian Bach]], Duutsje componis *[[Ginger Baker]], Britsen drummer *[[Joséphine Baker]], Amerikaans-Fraanse zangeres, actrice, danseres *[[Pierre Bakkes]], Nederlands-Limburgse sjtreektaalfunctionaris en sjriever. *[[Jan Peter Balkenende]], Nederlandse politicus *[[Hastings Kamuzu Banda]], Malawiaanse politicus *[[Barbara]], heilige *[[Karina Barum]], Braziliaanse actries *[[Matsuo Bashô]], Japansen diechter *[[Jason Bateman]], Amerikaansen acteur *[[Beatrix]], gewaeze keuningin van de Nederlen *[[Simone de Beauvoir]], Franse sjriefster *[[Samuel Beckett]], Iers-Fraanse sjriever *[[Ludwig van Beethoven]], Duutsj-Oosteriekse componis *[[Nicolaas Beets]], Nederlandse sjriever, diechter en predikant *[[Kristen Bell]], Amerikaanse actrice *[[Edmond Bellefroid]], Nederlands-Limburgse kunssjèlder, teikeneer en óntwerper *[[Sjeng de Belsj]] (pseudoniem van Jean Paulussen), Nederlands-Limburgse zenger *[[Charles Beltjens]], Nederlands-Limburgse Franstalige diechter *[[Colla Bemelmans]], Nederlands-Limburgse diechter en sjriever *[[Annemie Bemelmans-Steynebrugh]], Nederlands-Limburgse diechteres *[[Benedictus XVI]], Duutsje theoloog, paus *[[Tim Berners-Lee]], Britsen oetvinger en informaticus *[[J. Bernlef]] (Hendrik Jan Marsman), Nederlandse sjriever en diechter *[[Leonard Bernstein]], Amerikaansen dirizjènt en componis *[[Ger Bertholet]], Nederlands-Limburgse Limburgstalige diechter en sjriever *[[Joe Biden]], Amerikaanse politicus *[[Ank Bijleveld]], Nederlandse politica *[[Anna Bijns]], Zuid-Nederlandse diechteres *[[Dima Bilan]], Russische zenger *[[Willem Bilderdijk]], Nederlandse diechter, historicus en zjuris *[[Headly Binderhagel]], Nederlandse politicus, börgemeister van Nut *[[Tony Blair]], Britse politicus *[[Theo Blankenauw]], Nederlands-Limburgse fietserènner *[[Maria Alexandrovna Blank]], moder van [[Lenin]] *[[Johnny Blenco]], Nederlands-Limbörgse volkszenger *[[Marjo Blenco]], Nederlands-Limbörgse volkszengeres *[[Corbin Bleu]], Amerikaansen danser en zenger *[[Joy Blijdenstein]], Nederlands-Limbörgse vastelaoveszenger *[[J.C. Bloem]], Nederlandsen diechter *[[Stef Blok]], Nederlandse politicus *[[Frank Boeijen]], Nederlandse zenger-leedsjessjriever *[[Mari Boine]], Noorse zengeres *[[Simón Bolívar]], Zuid-Amerikaanse politicus en vrijheidsstrijer *[[Jair Bolsonaro]], Braziliaanse politicus *[[Mark van Bommel]], Nederlands-Limburgse voetballer en traineur *[[Thomas van Bommel]], Nederlands-Limbörgse voetballer *[[Alphons Boosten]], Nederlands-Limburgse architek *[[Harry Bordon]], Nederlands-Limburgse zenger *[[Marco Borsato]], Nederlandse zenger *[[Els Borst]], Nederlandse politica *[[Wouter Bos]], Nederlandse politicus *[[Joseph Augustin Hubert de Bosquet]], Nederlandse paleontoloog *[[Pierre Boulez]], Franse componis en dirizjènt *[[Étienne-Louis Boullée]], Fransen arsjitek *[[P.C. Boutens]], Nederlandsen diechter *[[Desi Bouterse]], Surinaamse president *[[Antoine Bouwens]], Nederlands-Limburgse sjötter *[[Hein Bovendeaard]], Nederlands-Limburgse sjriever en diechter *[[Isabella Eugenie Boyer]], Frans model *[[Gabriel Braga Nunes]], Braziliaansen acteur *[[Luc Van den Brande]], Belzje politicus *[[Luca Brecel]], Belsj-Limbörgse snookereer *[[Gerbrand Adriaensz. Bredero]], Nederlandse buunsjriever en diechter *[[Anna van der Breggen]], Nederlandse fietsrenster *[[Jan Bremmers]], Nederlands-Limburgse diechter en sjriever *[[Frans Bremen]], Nederlands-Limburgse Limburgstalige sjriever *[[Emily Brontë]], Ingelse sjriefster *[[Rob Brouwers]], Belsj-Limburgse sjèlder *[[Anton Bruckner]], Oosteriekse componis *[[Bruno Bruins]], Nederlandse politicus *[[Harry Brüll]], Nederlands-Limburgse vootballer *[[Hubert Bruls]], Nederlands-Limburgse politicus *[[C. Buddingh']], Nederlandsen diechter *[[Michelangelo Buonarroti]], Italiaanse sjilder, beeldhouwe, arsjitek en diechter *[[George W. Bush]], Amerikaanse president *[[Dietrich Buxtehude]], Deens/Duutsje organis en componis *[[Peter Buwalda]], Nederlandse sjriever ===C=== *[[Cadroe]], 10de ieëwse abt [[abdij va Waulsort]] *[[Caecilia]], heilige en martelares *[[John Cage]], Amerikaanse componis *[[Hebe Camargo]], Braziliaanse actries *[[Tássia Camargo]], Braziliaanse acties *[[Jan Campert]], Nederlandsen diechter *[[Remco Campert]], Nederlandsen diechter en sjriever *[[Jean Canisius]], Nederlands-Limburgse fruitteler *[[Robert Cailliau]], Belzje internetpioneer *[[Laura Cardoso]], Braziliaanse actries *[[Maurice Carême]], Belzje diechter *[[Eric Carmen]], Amerikaanse zenger en leedjessjriever *[[Ana Carolina]], Braziliaanse zengeres-sjriefster *[[Fidel Castro]], Cubaanse revolutionair en politicus *[[Catharina-Amalia vaan de Nederlen]] *[[Lucius Sergius Catilina]], Romeinse sjtaatsman *[[Jacob Cats]], Nederlandsen diechter en staotsmaan *[[Nicolae Ceaușescu]], Roemeense sjtaatsman *[[Paul Celan]], Duitsen diechter *[[Anders Celsius]], Zjweedsen astronoom *[[Gerlach Cerfontaine]], Nederlandse zakeman *[[Paul Cézanne]], Franse sjilder *[[Gaston Chambille]], Mestreechse sjriever *[[Chanakya]], Indiase filosoof *[[Sophie Charlotte]], Braziliaanse actries *[[Cher (zangeres)|Cher]], Amerikaanse zangeres *[[Jacques Chirac]], Franse politicus *[[Frédéric Chopin]], Frans-Poolse componis *[[Cicero]], Romeinse sjpraeker, politicus, advocaat en filosoof *[[Victor Claessens]], Nederlands-Limburgse sjriever *[[Hugo Claus]], Belzjen diechter, sjriever en rezjisseur *[[Raymond Clement]], Nederlands-Limburgse cabaretier *[[Cleopatra VII]], keuningin van Egypte *[[Kim Clijsters]], Belsj-Limburgse tennisster *[[Pierre Cnoops]], Nederlands-Limburgse buuttereedner *[[Jo Cobben]], Nederlands-Limburgse Limburgstalige sjriever *[[Stijn Coninx]], Belzje filmregisseur *[[Constantien de Groete]], Romeinse keizer *[[Le Corbusier]], Zwiters-Fransen arsjitek *[[Mathieu Cordang]], Nederlands-Limburgse fietserenner *[[Helma Cremers]], Nederlands-Limburgse sjriefster *[[Frits Criens]], Nederlands-Limburgse Limburgstalige sjriever *[[Frans Croonenberg]], Nederlands-Limburgse zeneger *[[Elisha Cuthbert]], Canadese actries en model *[[Pierre Cuypers]], Nederlands-Limburgsen arsjitek ===D=== *[[Hugleikur Dagsson]], Ieslandse cartoonis *[[Heintje Davids]], Nederlandse actries en zangeres *[[Miles Davis]], Amerikaanse jazzmuzikant *[[Gé Deenen]], Nederlands-Limburgse zenger, tekssjriever en componis *[[Jules Deelder]], Nederlandsen diechter en veurdrachskunsteneer *[[Sander Dekker]], Nederlandse politicus *[[Jean Del Cour]], Belzje barokbeeldhouwer *[[Ludovicus Pascal Delruelle]], Nederlands-Limbörgsen diechter *[[René Descartes]], Franse filosoof en mattematis *[[Dominique Deruddere]], Belzje filmregisseur *[[Lode van Dessel (componis)|Lode van Dessel]], Belzje componis *[[Jacob van Deventer]], Nederlandse cartograaf *[[Marc Didden]], Belzje rockjoernalis en filmregisseur *[[Carolina Dieckmann]], Braziliaanse actries *[[Céline Dion]], Canadese zangeres *[[Bart Dirks]], Nederlands-Limburgsee journalist *[[Bert Diederen]], Nederlands-Limburgse zenger en leedsjessjriever *[[Els Diederen]], Nederlands-Limburgse Limburgstalige diechteres *[[Jan Diederen]], Nederlands-Limburgse leedsjessjriever en zenger *[[Sjef Diederen]], Nederlands-Limburgse leedsjessjriever en zenger *[[Nathalia Dill]], Braziliaanse actries *[[Mathieu Dohmen]], Nederlands-Limburgse fietserenner *[[A. den Doolaard]] (Bob Spoelstra jr.), Nederlandse sjriever *[[Johnny van Doorn]], Nederlandsen diechter en veurdrachskunsteneer *[[Karel Dorren]], Nederlands-Limburgse diechter *[[Theodoor Dorren]], Nederlands-Limburgse diechter en verzamelaer van dialekweurd *[[Alfred Dreyfus]], joods-Fraanse officier, bekaand van de [[Pamflet|Dreyfus-affaire]] *[[Eugène Dubois]], Nederlands-Limburgsen anatoom en geoloog *[[Josh Duhamel]], Amerikaansen acteur *[[Huub Duijzings]], Nederlands-Limburgsen dialeksjriever *[[Wim Duisenberg]], Nederlandse econoom, bankeer en politicus *[[Phil Dumoulin]], Nederlands-Limbörgsen dialekoteur *[[Henri Dunant]], Zjwitserse filantroop *[[Bob Dylan]], Amerikaanse zenger en leedsjessjriever ===E=== *[[Pieter Ecrevisse]], Belsj-Limburgse sjriever *[[Frederik van Eeden]], Nederlandse sjriever en diechter *[[Clara Eggink]], Nederlandse diechteres *[[Eliana]], Braziliaanse presentatries *[[Elisabeth (biebel)]], biebelse figuur *[[Elisabeth van Portugal]], keuningin van Portugal en katholieke heilige *[[Elisabeth van Thüringen]], katholieke heilige *[[Willem Elsschot]], Nederlandse sjriever *[[Mihai Eminescu]], Roemeensen diechter *[[Jan Engelman]], Nederlandsen diechter *[[Ingrid van Engelshoven]], Nederlandse politica *[[Enheduanna]], Akkadische diechteres en geisteleke *[[Anna Enquist]], Nederlandse diechteres en sjriefster *[[Frans Erens]], Nederlandse sjriever *[[Jo Erens]], Nederlands-Limburgse zenger *[[Ben Erkens]], Nederlands-Limburgse zenger en leedsjessjriever *[[Simon Pieter Ernst]], Zuud-Nederlaandse kannunik va Kloosterrade, latere [[Rolduc]] *[[Albertino Essers]], Nederlandsen darter *[[May Essers-Prevoo]], Nederlands-Limburgse Limburgstalige diechteres *[[Marjorie Estiano]], Braziliaanse actries *[[Camiel Eurlings]], Nederlands-Limburgse politicus *[[Harie Eussen]] (sóms ouch waal Hub Eussen geneump), Nederlands-Limburgse diechter oet Ransdel *[[Sjang Eussen]], Nederlands-Limburgse diechter oet Ransdel *[[Michael Everson]], Amerikaans-Ierse taalkundige *[[Charles Eyck]], Nederlandse sjilder ===F=== *[[Fahd bin Abdul Aziz]], Saoedische keuning *[[Gabriel Fahrenheit]], Duutsje natuurkóndige *[[Débora Falabella]], Braziliaanse actries *[[Rhijnvis Feith]], Nederlandsen diechter en sjriever *[[Samara Felippo]], Braziliaanse actries *[[Willem Fermont]], Nederlandse kunssjilder en weitesjapper *[[Christine Fernandes]], Braziliaanse actries *[[Paula Fernandes]], Braziliaanse zengeres-sjriefster *[[Clara Fey]], Pruusje non, sjtichteres van de Orde van 't Erm Kind Jezus *[[Filips de Goje]], Bourgondische landjshieër *[[Carolus Antonius Fodor]], Nederlands-Limburgse componis *[[Guido Fonteyn]], Belzje journalist *[[César Franck]], Belsj-Franse componis *[[Anne Frank]], Nederlands-Duutsje sjriefster *[[Eduard Franquinet]], Nederlands-Limbörgsen dialeksjriever *[[Priscila Fantin]], Braziliaanse actries *[[Vicky Francken]], Nederlandse diechteres *[[Francisco Franco]], Spaonse politicus en dictator *[[Joep Franssen]], Nederlands-Limburgse fietserenner *[[Juul Franssen]], Nederlands-Limburgse judoka *[[Renate Franz]], Duitse sjriefster *[[Net Frederix-Delahaye]], Nederlands-Limburgse dialeksjriefster *[[Jules Frère]], Belsj-Limburgse dialekdiechter *[[Leon Frissen]], Nederlands-Limburgse politicus en besjtuurder ===G=== *[[Godfrey Gao]], Taiwanees-Canadees model en acteur *[[Andrew Garfield]], Amerikaansen acteur *[[Bill Gates]], Amerikaansen óndernummer en computerpionier *[[Harrie Geelen]], Nederlands-Limburgsen teikenaer en sjriever *[[Yuri van Gelder]], Nederlandsen turner *[[Petrus Augustus de Génestet]], Nederlandsen diechter en theoloog *[[Genoveva]], Franse katholieke heilige *[[Ida Gerhardt]], Nederlandse diechteres *[[Gerlach]], katholieken heilige *[[Adrien de Gerlache]], Belzjen óntdèkkingsreiziger *[[Lucia Geurts]], Nederlandse recensent *[[Guido Gezelle]], Belzjen diechter *[[Giorgos Giakoumakis]], Griekse voetballer *[[Jo Gijsen]], Nederlandse bisjop *[[Karel Goeyvaerts]], Belzje componis *[[Ruben van Gogh]], Nederlandsen diechter *[[Theo van Gogh]], Nederlandse filmregisseur, televisiemeker en publicis *[[Vincent van Gogh]], Nederlandse sjilder *[[Jack Goldstone]], Amerikaanse socioloog en politicoloog *[[Ronald Golias]], Braziliaansen acteur *[[Hubert Goltzius]], Zuud-Nederlandsen humanis en historicus *[[Michail Gorbatsjov]], Róssische politicus *[[Herman Gorter]], Nederlandse sjriever *[[Geerten Gossaert]], Nederlandse dichter *[[J.J.A. Goeverneur]], Nederlandsen diechter *[[Ferdinand Grapperhaus‎‎]], Nederlandse politicus *[[Michiel van der Grinten]], Nederlands-Limburgse zenger *[[Hubert van Groenendael]], Nederlandse architek *[[Ludovic Jean Joseph Grootaers]], Belsj-Limburgse taalkundige *[[Philippe van Gulpen]], Zuid-Nederlandse/Nederlands-Limbörgse sjèlder *[[Gyanendra van Nepal]], lèste keunink van dit landj ===H=== *[[Aad de Haas]], Nederlandse sjilder *[[Jürgen Habermas]], Duutsje filosoof *[[Sjang Habets]], Nederlands-Limburgse dialeksjriever *[[Zef Habets]], Nederlands-Limburgse dialeksjriever *[[Sybrand van Haersma Buma]], Nederlandse politicus *[[Hammurabi]], Babylonische voors *[[Hannibal Barkas]], Carthaagse veldhier *[[Jo Hansen]], Nederlands-Limburgsen dialekdichter en heimkundige *[[Ger Harings]], Nederlands-Limburgse fietserenner *[[Huub Harings]], Nederlands-Limburgse fietserenner *[[Jan Harings]], Nederlands-Limburgse fietserenner *[[Peter Harings]], Nederlands-Limburgse fietserenner *[[Hargobind]], goeroe van de Sikhs *[[Sam Harris]], Amerikaanse filosoof en neuroweitesjapper *[[André van Hasselt]], Nederlands-Limbörgsen dialekdiechter *[[Pé Hawinkels]], Nederlandse lètterkundige *[[André Hazes]], Nederlandse zenger *[[Wim Heijmans]], Nederlands-Limburgse dialeksjriever *[[Brigitte Heitzer]], Nederlandse zangeres en actrice *[[Hendrik III van Gelder]], Zuud-Nederlandse veldhier en prinsbisjop *[[Henriëtte d’Oultremont de Wégimont]], Zuid-Nederlandse edele *[[Robin Hensgens]], Nederlands-Limbörgse sjeidsrechter *[[Sjef Hensgens]], Nederlands-Limburgse luiper *[[Toon Hermans]], Nederlands-Limburgse cabaretier *[[Hildegard von Bingen]], Duutsje abdis, sjriefster, componiste en genaezer *[[Adolf Hitler]], Duutsje politicus en dictator *[[Wopke Hoekstra]], Nederlandse politicus *[[Maria Hoen-Delahaye]], Nederlands-Limburgse dialeksjriefster *[[Saddam Hoessein]], Iraakse president *[[Maria van der Hoeven]], Nederlandse politica *[[Willem Hofhuizen]], Nederlands-Limburgse sjilder *[[Katsushika Hokusai]], Japanse houtsjniekunstenaer *[[Homeros]], Grieksen diechter *[[Hokusai]], Japanse graficus *[[Arthur Honegger]], Zjwitserse componis *[[Fred Honig]], Nederlands-Limburgse zenger en vastelaovendsprins *[[John Lee Hooker]], Amerikaanse blueszenger en -gitaris *[[Leo Horn]], Nederlands-Limburgse voetbalsjeidsrichter *[[Guusje ter Horst]], Nederlandse politica *[[Andréia Horta]], Braziliaanse actries *[[Karel Houben]], Nederlands-Limburgse paoter, zielige *[[Hubertus]], biesjop van Mestreech en Luuk, katholieke heilige *[[Jan Hugens]], Nederlands-Limburgse fietserenner *[[Friedensreich Hundertwasser]], Oasteriekse kunstenaer en architek *[[Sjef Hutschemakers]], Nederlands-Limburgse kunssjilder *[[James Hutton]], Sjotse geoloog ===I=== * [[Henrik Ibsen]], Noorsen toneelsjriever * [[Lodewijk Imkamp]], Nederlands-Limburgse politicus * [[René Imkamp]], Nederlands-Limburgse besjtuurder * [[Dominique Ingres]], Franse sjèlder * [[Monica Iozzi]], Braziliaanse actries ===J=== *[[Michael Jackson]], Amerikaanse popzenger, songwriter, danser en producent *[[Peter Jansen]], Nederlands-Limburgse muzikant en zenger *[[Jacobus de Meerdere]], katholieken heilige *[[Boris Jeltsin]], Russische politicus *[[Steve Jobs]], Amerikaanse software-óntwikkelaer *[[Joep]] (Jozef), katholieke heilige *[[Johannes de Duiper]], katholieke heilige *[[Johannes (evangelis)]], katholieke heilige *[[Johannes Paulus II]], Poolse geisteleke, paus *[[Boris Johnson]], Britse politicus *[[Henri Jonas]], Nederlands-Limburgse sjèlder *[[Hugo de Jonge]], Nederlandse politicus *[[Gied Joosten]], Nederlands-Limburgsen óngernummer en voetbalbesjtuurder *[[St. Joris]], katholieken heilige *[[Juliana van Nederland]], keuningin *[[Julius Caesar]], Roemeinse vèldhier en politicus ===K=== *[[Sigrid Kaag]], Nederlandse politica *[[Johannes Andreas Kallen]], Nederlands-Limburgse preester *[[Immanuel Kant]], Duutsje filosoof *[[Karel de Groete]], keuning vaan de Franke *[[Kastiop]], Belsj-Limbörgse vlogger *[[Toby Keith]], Amerikaanse countryarties *[[Mathias Kemp]], Nederlands-Limburgse diechter en sjriever *[[Pierre Kemp]], Nederlands-Limburgse diechter en sjriever *[[Joh. Kempkes|Johan Kempkes]], Nederlands-Limburgsen dichter *[[John F. Kennedy]], Amerikaanse politicus *[[Sina Khani]], Iraans-Duutsje kunstenaer *[[Søren Kierkegaard]], Deense filosoof, theoloog en sjriever *[[Leo Kierkels]], Nederlands-Limburgse bisjop *[[Martin Luther King]], Amerikaansen dominee en activis *[[Stephen King]], Amerikaanse sjriever *[[Jan Klaassens]], Nederlands-Limburgse vootballer *[[Micha Klein]], Nederlandse videokunsteneer *[[Willem Kloos]], Nederlandsen diechter *[[Piet Knarren]], Nederlands-Limburgse trompettis *[[Toon Knops]], Nederlands-Limburgsen dialekzenger *[[Donald Knuth]], Amerikaansen informaticus *[[Marie Koenen]], Nederlandse sjriefster *[[Olaf Koens]], Nederlandse journalis en publicis *[[Marko Koers]], Nederlands-Limburgse atleet *[[Helmut Kohl]], Duutsje bóndjskanseleer *[[Will Kohnen]], Nederlands-Limburgse dialeksjriever *[[Wim Kok]], Nederlandse politicus *[[Igor S. Kon]], Rössische sexoloog en socioloog *[[Harry Koolen]], Nederlands-Limburgse sjilder *[[Wouter Koolmees]], Nederlandse politicus *[[John van Kooten]], Nederlands-Limburgse kunsteneer *[[Beppie Kraft]], Nederlands-Limbörgse zangeres *[[Sjeng Kraft]], Nederlands-Limbörgse zenger en leedsjessjriever *[[Sven Kramer]], Nederlandse sjaatser *[[Julia Kristeva]], Bulgaarse filosofe, psychoanalytica en sjriefster *[[Björn Kuipers]], Nederlandse sjeidsrechter *[[Wim Kuipers]], Nederlands-Limburgse dialeksjriever *[[Milan Kundera]], Frans-Tsjechische sjriever *[[Sebastian Kurz]], Oosteriekse politicus ===L=== *[[Hans van Laar]], Nederlandse cultureel antropoloog *[[Usâmah bin Lâdin]], Saoedischen terroris *[[Lambertus van Mestreech]], biesjop en heilige *[[Roep Lambriks]], Nederlands-Limburgse diechter en sjriever *[[Dominique Lampson]], Zuud-Nederlandse humanist, dichter en keunstenaer *[[Pierre Joseph Lardinois]], Nederlands-Limburgse politicus *[[Ger Lataster]], Nederlands-Limburgse kunstenaer *[[Jef Lataster]], Nederlands-Limburgse luiper *[[Paul Latour]], Nederlands-Limburgse beeldhouwer *[[Nynke Laverman]], Nederlandse zengeres *[[Antoine Lavoisier]], Franse chemicus *[[Leandra Leal]], Braziliaanse actries *[[Teddy Lekatompessy]], Nederlands-Limburgse musicus *[[Lee Kuan Yew]], Singaporese politicus *[[Gerd Leers]], Nederlands-Limbörgse politicus *[[Joep Leerssen]],Nederlands-Limburgse dialeksjriever *[[H.W.A. Lemmerling|Alois Lemmerling]], Nederlands-Limburgse publicis *[[Emmanuel Lévinas]], Litouws-Franse filosoof *[[Ursula von der Leyen]], Duutsje politica *[[Mia Liedekerken]], Nederlands-Limburgse sjriefster *[[René van der Linden]], Nederlandse politicus *[[Mel Lisboa]], Braziliaanse actries *[[Percy Liza]], Peruaanse voetballer *[[Anne-Marie Lizin]], Belzje politica *[[René Lotz]], Nederlands-Limburgse fietserènner *[[Lucianus]], Griekstalige sjriever *[[Masiela Lusha]], Albanees-Amerikaanse actries *[[Jo Luijten]], Nederlands-Limburgse videokunsteneer *[[Rosa Luxemburg]], Juuds-Duutsje politica, filosofe en revolutionaire ===M=== *[[Hub van der Maar]], Nederlands-Limburgse dialeksjriever *[[Nicolás Maduro]], Venezolaonse vakbondsmaan en politicus *[[Maharishi Mahesh Yogi]], Indiase sprirituele lierer *[[Lambert de Marchant et d'Ansembourg]], Nederlands-Limburgsen aedelman en diplomaat *[[Max de Marchant et d'Ansembourg]], Nederlands-Limburgse politicus *[[Maria]], katholieke heilige *[[Maria Magdalena]], katholieke heilige *[[Bruno Majcherek]], Nederlands-Limbörgse zenger *[[Diego Maradona]], Argentijnse voetballer *[[Sanna Marin]], Finse politica *[[Lieke Martens]], Nederlands-Limbörgse voetbalster *[[Eugène Martineau]], Nederlands-Limburgse atleet, tieënkamper *[[Bert van Marwijk]], Nederlands-Limburgse vootballer en vootbaltrainer *[[Karl Marx]], Duutsje filosoof *[[Henri Matisse]], Franse sjilder *[[Dirk van Mechelen]], Belzje VLD-politicus *[[Jos Meessen]], Valkebergse zenger en leedsjessjriever *[[Erik Meijer]], Nederlands-Limburgse vootballer *[[Harie Meijers]], Nederlands-Limburgse fietserènner *[[Jean Meijntz]], Nederlands-Limburgse sjriever en carnevalsfiguur *[[Sjeng Meijs]], Nederlands-Limburgse dialeksjriever *[[Bep Mergelsberg]], Nederlands-Limburgse diechteres, sjriefster en columniste *[[Angela Merkel]], Duutsje politica *[[Lionel Messi]], Argentiense voetballer *[[Olivier Messiaen]] *[[Felix Meurders]], Nederlands-Limburgsee radio- en tillevisiepresentator *[[Jan van der Mey]], Nederlandse architekt *[[Louis Michel]], Belzje politicus *[[John Mieremet]], Nederlandse crimineel *[[Jonathan Miller]], Britse rezjissäör *[[Slobodan Milošević]], Joegoslavische politicus *[[Jan Pieter Minckelers]], Zuid-Nederlandse natuurkundige *[[Lei Molin]], Nederlands-Limburgse sjilder *[[Zefke Mols]], Nederlands-Limburgse sjtraotfiguur *[[Claude Monet]], Franse sjilder *[[Evo Morales]], Boliviaanse politicus *[[Bram Moszkowicz]], Nederlands-Limburgsen avvekaat *[[Wolfgang Amadeus Mozart]], Oosteriekse componis *[[Robert Mugabe]], Zimbabwaanse politicus *[[Harry Mulisch]], Nederlandse sjriever *[[Multatuli]], Nederlandse sjriever ===N=== *[[Lodewiek van Nassau]], Nederlandse legeraanveurder *[[Aleksej Navalni]], Róssische politicus en aktivis *[[Jawaharlal Nehru]], Indiase politicus *[[Benny Neyman]], Nederlands-Limburgsee zenger *[[Ruben Nicolai]], Nederlandse cabaretier *[[Joep Nicolas]], Nederlands-Limburgse glazeneer en sjilder *[[Cora van Nieuwenhuizen]], Nederlandse politica *[[Anya Niewierra]], Nederlands-Limbörgse sjriefster *[[Hub Nijssen]], Nederlands-Limburgse diaelkdiechter en literatuurweitensjapper *[[Richard Nixon]], Amerikaanse politicus *[[Alfred Nobel]], Zjweedse chemicus *[[Jan Nolten]], Nederlands-Limburgse fietserenner *[[Cees Nooteboom]], Nederlandse sjriever *[[Jan Notermans]], Nederlands-Limburgse voetballer *[[Jan Notten]], Nederlands-Limburgse dialeksjriever en hervörmer van de Veldeke-sjpèlling *[[Joost Nuissl]], Nederlandse kleinkunsteneer *[[Constant Nuytens]], Nederlands-Limburgse politicus ===O=== *[[Wubbo Ockels]], Nederlandsen astronaut *[[Joep Offermans]], Nederlands-Limburgse dialeksjriever *[[Yoep Offermans]], Nederlands-Limburgse dialekdiechter<!--zien die twie neet gewoen dezelfde?!--> *[[Cláudia Ohana]], Braziliaanse actries *[[Luiz Oliveira]], Portugees (?)-Nederlandse vörmgaever en oetgaever *[[Paolla Oliveira]], Braziliaanse actries *[[Kajsa Ollongren]], Nederlandse politica *[[Alphonse Olterdissen]], Nederlands-Limbörgsen diechter en sjriever *[[Camille Oostwegel]], Nederlands-Limburgse horeca-óndernummer *[[Viktor Orbán]], Hongaarse politicus *[[Ozzy Osbourne]], Ingelse zenger ===P=== *[[Drs. P]], Zwitsers-Nederlandse plezeerdiechter *[[Al Pacino]], Amerikaansen acteur *[[Connie Palmen]], Nederlands-Limburgse sjriefster *[[Valentinus Paquay]], Belsj-Limburgse rooms-kàtëliekë zôolëgë *[[Rosa Parks]], Amerikaanse börgerrechteactiviste *[[Dolly Parton]], Amerikaanse countryzangeres *[[Logan Paul]], Amerikaonse vlogger *[[Maartje Paumen]], Nederlands-Limbörgse hockeyster *[[Luciano Pavarotti]], Italiaanse tenor *[[Frans Peeters]], Nederlands-Limburgse beeldhouwer *[[Kris Peeters]], Belzje politicus *[[Niels Peeters]], Nederlands-Limbörgse politicus *[[Peter II vaan Brazilië]], keizer *[[Francesco Petrarca]], Italiaanse dichter, sjriever en gesjiedsjriever *[[Petrus]], katholieke heilige *[[Frits Peutz]], Nederlands-Limburgse arsjitek *[[Ann Philipsen]], Nederlands-Limburgse dialeksjriefster *[[Abbé Pierre]], Franse preester en sjtiechter van de Emmaus-bewaeging *[[Chris Pine]], Amerikaansen acteur *[[Richard Pipes]], Pools-Amerikaanse slavis *[[Camila Pitanga]], Braziliaanse actries *[[André Piters]], Belzje vootballer *[[Marie-Catherine Plantaz]], Nederlands-Limburgse sjriefster *[[Lou Pluijmen]], Nederlands-Limburgse dialeksjriever *[[Léon Pluymaekers]], Nederlands-Limburgse dialeksjriever *[[Alla Poegatsjova]], Russische zengerin *[[Dr. H.A. Poels]], Nederlands-Limburgse filantroop *[[Vladimir Poetin]], Russische politicus *[[Martin Poglajen]], Nederlands-Limburgse judoka *[[Laurent Polis]], Nederlands-Limbörgsen dialekdiechter *[[Jackson Pollock]], Amerikaanse sjilder *[[Frans Pollux]], Nederlands-Limburgse zenger, diechter en leedjessjriever *[[Machiel Pomp]], Nederlands-Limburgse cabaretier *[[Karl Popper]], Brits-Oesteriekse weitesjapsfilosoof *[[Luiza Possi]], Braziliaanse muzikante *[[Nicolas Poussin]], Franse sjilder *[[Chris Pratt]], Amerikaansen acteur *[[Sjuul Pukkel]] (pseudoniem van Pierre Meels), Nederlands-Limburgse dichter *[[Mathieu Pustjens]], Nederlands-Limburgse fietserenner *[[Marcel De Puydt]], Belzje archeoloog ===Q=== *[[Willy Quadackers]], Nederlands-Limburgse vootballer ===R=== *[[Dick Raaijmakers]], Nederlands-Limbörgse componis *[[Fons Rademakers]], Nederlandse filmregisseur *[[Rafaël]], Italiaanse sjilder en arsjitek *[[Kimi Räikkönen]], Finsen otocoureur *[[Charlotte Rampling]], Britse actries en zengeres *[[Ali Raymi]], Jemenitische bokser *[[Ton van Reen]], Nederlandse sjriever *[[Flip Regout]], Nederlands-Limburgse roejer *[[Gé Reinders]], Nederlands-Limburgse zanger, producer, sjriever *[[Django Reinhardt]], Belzje gitaris *[[Remigius]], heilige *[[Jeremy Renner]], Amerikaansen acteur *[[Gerard Reve]], Nederlandse sjriever *[[Keith Richards]], Britse gitaris, leedjessjriever, zanger en producer *[[André Rieu]], Nederlands-Limburgse violis en dirigent *[[Rembrandt van Rijn]], Nederlandse sjilder *[[Leonie Robroek]], Nederlands-Limburgsen diechteres *[[Auguste Rodin]], Franse beeldhouwer *[[Fernanda Rodrigues]], Braziliaanse actries *[[Nathália Rodrigues]], Braziliaanse actries *[[Emile Roemer]], Nederlandse politicus *[[Frère Roger]], Franse geistelike, opriechter van de Taizégemeinsjap *[[Romualdus]], katholieke heilige *[[Luc de Rooy]], Nederlands-Limburgse dialeksjriever *[[Franklin Delano Roosevelt]], president van de Vereinigde Sjtate *[[Claude-Henri de Rouvroy]], Franse weitensjapsfilosoof *[[Sjeng Rouvroye]], Nederlands-Limburgse dialekdiechter en -toneelsjriever *[[Charles Ruijs de Beerenbrouck]], Nederlands-Limburgse politicus *[[Felix Rutten]], Nederlands-Limburgse sjriever en diechter *[[Jo Rutten]], Nederlands-Limburgse paerdsriejer *[[Rob Ruygh]], Nederlands-Limburgse fietserenner ===S=== *[[Carl Sagan]], Amerikaansen astronoom *[[Saladin]], Koerdische voors en kreegshier *[[Pedro Sánchez]], Spaonse politicus *[[George Sand]], Franse sjriefster en feministin *[[Luan Santana]], Braziliaanse muzikant *[[Isabel dos Santos]], Angolese zakevrouw *[[Henri Sarolea]], Nederlands-Limburgse sjpoorweegboewer *[[Jordi Savall]], Sjpaanse gambis en meziekweitesjapper *[[Sjel Savelkoul]], Nederlands-Limburgsen troebadeur oet Beeg *[[Sjeng Schalken]], Nederlands-Limburgse tennisser *[[Maria Scheres]], Nederlands-Limburgse dialeksjriefster *[[Jan Lodewijk van Scherpenzeel-Heusch]], Nederlands-Limburgse politicus *[[Frans Schleiden]], Nederlands-Limburgse dialeksjriever *[[Bernhard Schlink]], Duutsje sjriever *[[Annie M.G. Schmidt]], Nederlandse sjriefster *[[Marleen Schmitz]], Nederlands-Limbörgse diechteres *[[Math Schmeitz]], Nederlands-Limburgse óngernummer *[[Schneider Wibbel]], Dusseldörper volksfiguur *[[Arthur Schnitzler]], Oosteriekse sjriever *[[Arnold Schönberg]], Oosteriekse componis *[[Johann Adam Schöpf]], Duutsje sjilder *[[Gerhard Schröder]], Duutsje politicus *[[Martin Schulz]], Duitse politicus *[[Heinrich Schütz]], Duutsje componis en organis *[[Deborah Secco]], Braziliaanse actries *[[Baerke vanne Seel]] (Lambertus Zeelen), Nederlandjs-Limburgse middestenjer *[[Emile Seipgens]], Nederlands-Limburgse dialeksjriever *[[Ryusuke Sekino]], Japans prematuur kinneke *[[Sergius en Bacchus]], Syrische martelere *[[William Shakespeare]], Ingelsje diechter en toneelsjriever *[[Shakira]], Columbiaanse zangeres *[[Ariel Sharon]], Israëlische politicus *[[Sintervaos]], katholieke heilige *[[Guus Sjmeets]], Nederlands-Limburgse zenger, teksdiechter en leedsjessjriever *[[Arie Slob]], Nederlandse politicus *[[Peter Sloterdijk]], Duitse filosoof *[[Teunkie van der Sluijs]], Nederlands-Limburgsen acteur en rezjisseur *[[Harrie Smeets]], Nederlands-Limbörgse geisteleke *[[Adam Smith]], Sjotsen econoom *[[Eric Snoeck]], Belzje pelitiebestuurder *[[Mathias Soiron]], Nederlands-Limbörgsen architek *[[Qasem Soleimani]], Iranese generaal *[[Phil Spector]], Amerikaonse producent *[[Letícia Spiller]], Braziliaanse actries *[[Spinoza]], Nederlandse (Portugees-Juudse) filosoof *[[Rosalie Sprooten]], Nederlands-Limburgse sjriefster *[[Aart Staartjes]], Nederlandsen acteur *[[Jozef Stalin]], Russische sjtaatsman *[[Richard Stallman]], Amerikaansen informaticus *[[Jan van Steffeswert]], Nederlands-Limburgse beeldhouwer *[[Sem Steijn]], Nederlandse voetballer *[[Settela Steinbach]], Nederlands-Limburgs terreursjlachoffer *[[Nívea Stelmann]], Braziliaanse actries *[[Stendhal]], Franse sjriever *[[Steve Stevaert]], Belsj-Limburge politicus *[[André Stevens]], Belsj-Limburgse taalkundige *[[Frans Stevens]], Nederlands-Limburgse dialeksjriever *[[Alan Stivell]], Franse muzikaant *[[Karlheinz Stockhausen]], Duitse componis *[[Co Stompé]], Nederlandsen darter *[[August Strindberg]], Zjweedse sjriever *[[Patrick Süskind]], Duutsje sjriever ===T=== *[[Rabindranath Tagore]], Brits-Indische sjriever *[[John Michael Talbot]], Amerikaanse geisteleke en popmuzikant *[[Hans Tentije]], Nederlandsen diechter *[[Thales]], Griekse filosoof *[[Theophrastos]], Griekse filosoof *[[Greta Thunberg]], Zweedsen aktivis *[[Frans Timmermans (politicus)|Frans Timmermans]], Nederlands-Limburgse politicus *[[Tollas Tibor]], Hongaarse diechter *[[Chriet Titulaer]], Nederlands-Limburgse weitesjapper en oetveender *[[Jan Tobben]], Nederlands-Limburgse componis, dirigaent, musicus en muziekdocaent *[[J.R.R. Tolkien]], Britse filoloog en sjriever *[[Marten Toonder]], Nederlandse sjriever en sjtripteikenaer *[[Willem van Toorn]], Nederlandsen diechter en sjriever *[[Ana Lúcia Torre]], Braziliaanse actries *[[Linus Torvalds]], Finsen informaticus *[[Francesco Totti]], Italiaanse voetballer *[[René Trost]], Nederlands-Limburgse voetballer en voetbalcoach *[[Tsen Koa Pai]], Chinese/Nederlands-Limbörgse stadsfiguur *[[Mark Tuitert]], Nederlandse sjaatseriejer *[[Alan Turing]], Britse wiskundige en informaticus ===U=== *[[Anneke Ubaghs-Cobbenhagen]], Nederlands-Limburgse diechteres en sjriefster *[[Lex Uiting]], Nederlands-Limbörgse journalis en zenger *[[Saskia van Uylenburgh]], vrouw vaan Rembrandt van Rijn ===V=== *[[Marie-Louise Vaessen]], Nederlands-Limburgse zjwumster *[[Arnold Vanderlyde]], Nederlands-Limburgse bókser *[[Nils-Aslak Valkeapää]], Finse [[joik]]-dichter en -interpreet *[[Charles Vandenhove]], Belzje architekt *[[Heinric van Veldeke]], Zuid-Nederlandsen hoofdiechter *[[Harm van Veldhoven]], Nederlands-Belzje voetballer en trainer *[[Caetano Veloso]], Braziliaanse muzikant *[[Pim Verbeek]], Nederlandse voetbaltrainer *[[Mariet Verbong]], Nederlands-Limburgse sjriefster *[[Vergilius]], Romeinsen diechter *[[Maxime Verhagen]], Nederlands-Limbörgse politicus *[[Jules Verne]], Franse sjriever *[[Jos Verstappen]], Nederlands-Limbörgse coureur *[[Max Verstappen]], Belsj/Nederlands-Limbörgse coureur *[[Margrethe Vestager]], Deense politica *[[Simon Vestdijk]], Nederlandse sjriever *[[Herman Veugelers]], Nederlands-Limburgse dialekdiechter en -zenger *[[Sid Vicious]], Britse basgitaris *[[Dominique de Villepin]], Franse politicus *[[Jack Vinders]], Nederlands-Limburgse dialekzenger en cabaretier *[[Pierre Visschers]], Nederlands-Limburgse diechter, toneelsjriever en regisseur *[[Antonio Lucio Vivaldi]], Italiaanse componis *[[Ella Vogelaar]], Nederlandse politica *[[Rico Vonck]], Nederlands-Limburgsen darter *[[Berend-Jan van Voorst tot Voorst]], Nederlandse politicus *[[Jacques Vriens]], Nederlandse sjriever vaan kinderbeuk *[[Mathieu Vroemen]], Nederlands-Limburgse sjilder ===W=== *[[Richard Wagner]], Duutsje componis *[[Jimmy Wales]], Amerikaanse internètóndernummer *[[Andy Warhol]], Amerikaanse sjilder *[[Rogier Wassen]], Nederlands-Limburgse tennisser *[[Sigourney Weaver]], Amerikaanse actries *[[Anton Webern]], Oosteriekse componis *[[Paul Weelen]], Nederlands-Limburgse sjriever *[[Jacob Werlof]], Nederlands-Limburgse vouksfiguur *[[Bernard Wesphael]], Belzje politicus *[[Théodore Weustenraad]], Nederlands-Limbörgsen dialeksjriever *[[Walt Whitman]], Amerikaansen diechter *[[Benjamin Lee Whorf]], Amerikaansen taalkóndige *[[Eric Wiebes]], Nederlands politicus *[[Reinold Wiedemeijer]], Nederlands-Limbörgse voetbalsjeidsrechter *[[Frans Wiertz]], Nederlands-Limbörgse geisteleke *[[Oscar Wilde]], Ingels-Ierse sjriever *[[Geert Wilders]], Nederlands-Limburgse politicus *[[Wilhelm II van Duutsland]], keizer van Duutsjland *[[Faas Wilkes]], Nederlandse vootballer *[[Willem-Alexander vaan de Nederlen]], keuning vaan de Nederlen *[[Robin Williams]], Amerikaansen acteur en komediant *[[Frank De Winne]], Belzjen astronaut *[[Baer de Woers]], Nederlands-Limburgse vouksfiguur *[[Wulfila]], West-Gotische bisjop ===Z=== * [[Gerrit Zalm]], Nederlandsen econoom politicus * [[Pieter Zeelen]], Nederlandjs-Limbörgse zenger en gitaris * [[Zjezus Christus]], juudse profeet en sjtiechter van 't christedom [[Categorie:Lieste van persone]] ngx4jhy6elkejwjq0lzw1go3daxpe3f 0 27476 485435 471946 2026-03-29T03:15:41Z SajoR 10375 485435 wikitext text/x-wiki {{dialek2|Mestreechs|Remunjs}} [[Plaetje:Johannes Gijsen.jpg|thumb|Gijsen in 2010.]] [[Plaetje:Coat of arms of Joannes Mathijs Gijsen.svg|miniatuur]] '''Joannes Matthijs Gijsen''' ([[Oeffelt]], [[7 oktober]] [[1932]] - [[Zittert]], [[24 juni]] [[2013]]) waor 'ne Nederlandse [[roems-katheliek]]e geisteleke. Heer woort 't bekindste es [[bisjop]] vaan [[bisdóm Remunj|Remund]] (1972-1993) en [[Reykjavik]] (1996-2007). Ouch waor heer doctor in de kèrkhistorie. Heer stoont bekind es oetgesproke conservatief. Aon 't ind vaan zie leve kaom heer terech in sjendale. Zie bisjoppelek motto waor ''Parate viam Domini'', 'Maak de weeg vaan d'n Hier veerdeg', nao [[Johannes d'n Duiper]]. ==Leve== Gijsen woort gebore in 't [[Noord-Braobant|Braobants]] dörpke [[Oeffelt]], allewijl gemeinte [[Boksmaer|Boxmeer]]. Ziene pa kaom vaan [[Rooj|Stramproy]] en wèrkde bij de spoorweeg. 't Bèste deil vaan zien jäög brach Gijsen door in Zittert. Nao 't [[gymnasium]] en 't [[seminarie|groetseminarie]] wijde bisjop [[Guillaume Lemmens]] häöm op 6 aprèl [[1957]] in [[Remunj|Remund]] tot [[preester]]. Heer woort [[keplaon]] in [[Valkeberg]] (tot [[1959]]), en daonao lierer aon 't kleinseminarie [[Rolduc]] in [[Kirchroa|Kèrkraoj]]. Heer studeerde [[theologie]] en kèrkhistorie aon de [[universiteit]]e vaan [[Bonn]] en [[Munster (Noordrien-WEsfale)|Münster]]. Zien lierersfunctie aon 't Rolduc combineerde heer mèt docentsjappe aon 't groetseminarie in Remund (1963-1966) en de academie veur arsjitectuur in [[Mestreech]] (sinds 1964). Gijsen promoveerde in 1964. Tot [[1972]] waor heer rector vaan 't zösterkloester in [[Nunem]]. In [[1971]] profileerde heer ziech veur 't iers naodrökkelek es conservatief, wie heer zien veurdrach ''De crisis in de kerk'' publiceerde. Hei-in had 'r kritiek op 't kèrkelek beleid sinds 't [[Pastoraol Concilie]]. ===Bisjop vaan Remund=== Rector Jo Gijsen woort op 20 jannewarie 1972 vrij oonverwach door paus [[Paulus VI]] beneump tot bisjop vaan Remund. Op 13 fibberwarie wijde de paus häöm in [[Vaticaanstad]] zelf tot bisjop. Paulus dwóng heibij [[kardinaol]] [[Bernardus Alferink|Alferink]] Gijsen in Roeme de 'han op te lègke'. Dees vernedering woort gezeen es Alferink ziene 'zwoerste gaank nao Roeme'. Op 4 miert naom Gijsen de zetel in de [[Christoffelskathedraal|Remundse kathedraol]] in bezit. Es nuie bisjop góng Gijsen direk aon 't werk. Heer veurde de planne oet um 't bisdom in lijn te bringe mèt de beslete vaan 't [[Twiede Vaticaans Concilie]]. Heer oontworp en nui reglemint veur kathelieke sjaole. Ouch woort 't protocol aongesjerp en oontwikkelde de bisjop 'nen eige beleidsstijl. Heer woort al gaw populair bij de Limbörgse geluivege, meh um zien conservatief standpunte neet oonumstreje. Zien beneuming tot bisjop woort gezeen es 'n maotregel vaan de psu um de oonröstege Nederlandse kèrkprovincie get oonder controle te kriege. De beneuming vaan [[Ad Simonis]] tot bisjop vaan Rotterdam, eve teväöre in [[1970]], laog in dezelfde lijn. Ouch heer had daomèt groete bereuring oonder progressieve veroerzaak. ====Rolduc==== In [[1974]] maakde Gijsen vaan 't kleinseminarie Rolduc e groetseminarie. Dees preesteropleiing zouw in de koumende decennia weure geassocieerd mèt gesloteheid en conservatisme. Zeve jaor ieder hadde de Nederlandse bisjoppe en de preesterordes hun in totaol oongeveer viefteg seminaries touwgedoon en vervaange door vief theologische hoegsjaole. Dees sjaole leverde evels koelek nui preesters op. Rolduc zouw vaan 1974 tot 2004 180 preesters opleie, oonder wee de lateren aartsbisjop [[Wim Eijk|Eijk]] bisjop [[Jos Punt|Punt]] (Haarlem-Amsterdam) en hölpbisjop [[Everard de Jong|De Jong]] (Remund). ====Missiebureau Remund==== In dezen tied oontstoont ouch controvers roontelum versjèllende [[Nederlands Limburg|Limbörgse]] missieorganisaties. 't Bureau veur Internationaol Solidariteit had ziech in [[1983]] heimelek opgeworpe es 't Limbörg steunpunt vaan 't [[Komitee Kruisraketten Nee]], boe ouch radicaol-linkse partije wie de [[PPR]] en de [[CPN]] in zaote. Dit woort oontdèk aon de hand vaan 't telefoonbook, boemèt me de telefoonnommers op pamflètte kós vergelieke. De latere veurzitter vaan [[Pro Ecclesia et Pontifice]], mr. Erica Schruer, gaof dit door aon 't [[Katholiek Nieuwsblad]]. Gijsen achterhaolde daobij euver kèrkeleke kenale tot 't ingebrach geld minder veur de [[missie]] es veur sociaol en emanciperende projekte woort gebruuk, zoonder tot de kèrk dao naodrökkelek bij betrokke waor. Ouch bleke väöl projekte in [[Zuid-Amerika]] 't werk vaan linkse bevrijingstheologe. Naotot Gijsen dees organisaties mie es eine kier had veroerdeild, riechden 'r 'n eige missiebureau op, wat tot op d'n daag vaan vendaog bezeg is. Dit splitse vaan de kathelieke oontwikkelingssamewèrking brach de bisjop dèkser kritiek op. Dèks uutde regionaol gezètte ([[Dagblad De Limburger]]) of lendeleke media sjerpe kritiek tege de bisjop. Ouch al umtot väöl leie vaan de missieorganisaties ouch in de [[Ach-Mei-Beweging]] zaote, heel de bisjop de betrèkking mèt ze aof. In [[1980]] beloofde heer, meugelek oonder drök, in 'n Bezunder Synood de einheid vaan de missie te herstèlle. Dit is tot nog touw neet gebäörd. ====Stein==== In [[Stein]] oontstoont e conflik tösse Gijsen en 'n gróp traditionalistische kathelieke roond zieneres [[Bertha Meuleberg]] en häör femilie, die 'n nui kapel wouwe doen inwije. Bisjop Gijsen wouw dees kapel neet zegene umtot dat d'n indrök kós geve vaan erkinning vaan de genezing, 't blojend kruus en de stigmata vaan Meuleberg. In [[1976]] verbooj heer de geluievege mèt te doen aon ieredeenste in de Kapel vaan 't Heileg Lije vaan Christus, boe me d'n [[Tridentijnse ritus]] nog volgde. De kapel waor ingewijd door emeritus-aartsbisjop [[Marcel Lefebvre]], en e paar jaor laank deende me hei 't Tridentijns [[vörmsel]] nog touw. Oetindelek kaom 't neet tot 'n breuk mèt 't conservatief deil vaan de geluivege. ====Aoftrejje==== In [[1993]] traoj Gijsen op dringend advies vaan ziene dokter - dee engsteg waor veur 'ne collaps - aof es bisjop vaan Remund en trok ziech trök in e kloester in [[Walpersdorf]] ([[Oosteriek]]). 't Katholiek Nieuwsblad speculeerde tot de besjöldeging tege de conrector vaan Rolduc, dee 'n homoseksueel verhajding mèt 'ne seminaris zouw höbbe, daobij 'n rol heet gespäöld. Sommege ouch meinde tot Gijsen daodoor de steun vaan 't Vaticaan verlore waor; heer heet dit zelf ummer oontkind. Gijsen woort opgevolg door mgr. [[Frans Wiertz]], dee häöm op zien installatiemès umsjreef es deeginnege dee de preesters in 't bisdóm hun identiteit had trökgegeve. ===Titulair-bisjop vaan Mestreech=== Vaan 1993 tot [[1996]] waor Gijsen [[titulair-bisjop]] vaan Mestreech. In dezen tied waor heer rector vaan e zösterkloester in Walpersdorf. ===Bisjop vaan Reykjavik=== Gijsen woort op [[25 mei]] 1996 bisjop vaan Reykjavik, boe heer sinds 12 oktober [[1995]] al [[apostolisch administrator]] waor. In 't Bisdóm Reykjavik, wat gans [[Iesland]] umvat, woene inkel hoonderddoezende lui, vaan wee mer 3% katheliek is, en wèrke èlf preesters. Ieder had Reykjavik mèt [[Hendrik Hubert Frehen]] ouch al 'ne Limbörgse bisjop. In november 2012 maakde de Ieslandse oonderzeukscommissie nao misbruuk in de kathelieke kèrk, oonder leiing vaan Hjördis Hákonardóttir, bekind tot Gijsen in zienen tied es bisjop 'ne breef euver seksueel misbruuk heet verneteg. Gijsen repliceerde tot de breef mer um e vermoede góng, en tot de sjriever en heer same tot verneteging hadde beslote. ===Klach en besjöldeginge=== In 2010 kaom bij 't katheliek klachtebureau "Hölp en Rech" 'n klach binne tege d'n ex-bisjop. 'nen Anoniemen aajd-lierling vaan Rolduc zag tot mgr. Gijsen ind jaore viefteg bij 't surveillere op de slaopzaol zouw höbbe geloerd wie de lierling in bèd aon 't wikse waor. Gijsen oontkós dees besjöldeging, en zag tot heer noets surveillant op de slaopzaole dao gewees waor. De klachtekemissie vaan 't meldpunt seksueel misbruuk binne de Kathelieke Kèrk verklaore de klach oongegrund, umtot loere neet voldeit aon de definitie vaan seksueel misbruuk. Wel meinde ze tot es Gijsen welzeker geloerd heet, hei de privacy vaan de seminaris 'groof heet gesjonne'. Inkel jaore later kaome insteger beriechte binne. Ouch nog in Rolduc zouw heer 'ne joonk oonzedelek höbbe betas, en in zienen tied in Valkeberg hej 'r 'ne negejaorge joonk versjèllende kiere misbruuk. Kort veur zienen doed woort Gijsen nog nao 't geval oet Kèrkraoj gevraog; heer oontkós de klach.<ref name=nunl>[http://www.nu.nl/binnenland/3750283/bisdom-wist-al-maanden-van-misbruik-gijsen.html Nu.nl - Bisdom wist al maanden van misbruik Gijsen]</ref> De klachtekemissie erkós nao oonderzeuk evels allebei de gevalle, al kós ze de verkrachting (op poging daotouw) vaan de joonk in Valkeberg neet bewieze. Bisjop Wiertz beide op 11 aprèl 2014 zien excuses aon de slachoffers aon,<ref>[http://www.limburger.nl/article/20140411/REGIONIEUWS01/140419368/1056#Bisdom_erkent_misbruik_jongens_door_Gijsen Dagblad De Limburger - Bisdom erkent misbruik jongens door Gijsen]</ref> naotot de zaak iers boete de publiciteit waor aofgehandeld.<ref name=nunl/> In 'n aoflevering vaan [[Andere Tijden]] op 21 september 2007 sjetsde versjèllende geïnterviewse Gijsen es 'nen otoritaire mins dee zoe väöl meugelek discussies mèt oondergesjikde oet de weeg zouw goon en gein tegespraok accepteerde tege zien 'orthopdox' beleid. Zien beneuming zouw zien doorgeduid door 't Vaticaan tege de wuns vaan 't bisdóm in. De bisjop woort in de oetzendeing zelfs oetdrökkelek besjöldeg vaan [[antisemitisme]] en 't zoegezag planne vaan 'deportaties' vaan dissidente geisteleke. Dit waore de wäörd vaan 'nen ex-preester dee vreuger e persoenelek conflik mèt Gijsen had gehad en in 't program ziene kant vaan 't conflik wouw beleechte. ===Emeritaot en hiemele=== Gijsen góng op 30 oktber [[2007]], de maond boe-in heer 75 woort, mèt [[emeritaot]]. Es bisjop vaan Reykjavik volgde de Zwitser [[Pierre Bürcher]] häöm op. Gijsen góng trök nao Nederland, en naom in Zittert de zelezörg vaan de zösters [[karmelitesse]] op ziech. Op 24 juni 2013 storf Gijsen op 80-jaorege leeftied in Zittert, nao e laank kraankbèd. Heer storf in 't hoes vaan zie zöster, boe heer de lèste jaore had doorgebrach, aon 'nen oongeneesleke vörm vaan [[kaanker]]. ==Bron== ''Dit is artikel is 'n vertaoling vaan 't corresponderend Nederlandstaoleg artikel, en wel in [http://nl.wikipedia.org/w/index.php?title=Joannes_Gijsen&oldid=38348498 dees versie].'' ===Rifferenties=== {{commonscat|Joannes Gijsen}} <references/> {{DEFAULTSORT:Gijsen, Jo}} [[Categorie:Busjoppe]] [[Categorie:Bisjoppe vaan bisdóm Remunj]] [[Categorie:Luuj gebaore in d'n twintigsten iew]] [[Categorie:Luuj gesjtorve in d'n einentwintigsten iew]] [[Categorie:Persoene oet Nederland]] jv9wed52i25m18z18owetrj4lst35ba 0 37728 485425 446985 2026-03-28T18:36:19Z Steinbach 16 /* Späöllies */ 485425 wikitext text/x-wiki {{dialek2|Mestreechs|Haorsters}} '''''Ode & Tribute''''' is 't ein-nao-lèste [[album (meziek)|album]] vaan de [[Haors]]ter [[punk]]band de [[Heideroosjes]]. 't Is e [[dobbelalbum]] wat gans besteit oet [[cover]]s: op de ierste sjijf (''Ode'') speule de Heideroosjes meziek die veur hun vaan belaank is gewees (soms, meh neet ummer, veur de vörming vaan hunne stijl), 't twiede deil (''Tribute'') bevat leedsjes vaan de Heideroosjes gebrach door aandere. 't Dobbelalbum is gemaak bij 't twintegjaoreg bestoon vaan de band in [[2009]]. ==Artwork== Op de veurkant steit, neve 't alaajd logo mèt de gezèttekoplètters, e logo in de vörm vaan 'n [[heraldiek|waopecompositie]]: e 'HR'-monogram in 'ne cirkel mèt daoneve twie aonziende liewe, veurzeen vaan d'n titel ''Ode & Tribute'' es devies. 't Monogram steit sinds 2000 al geregeld op hun platehoeze, 'n (aander) waopecompositie versjeen ieder op 't Amerikaans album ''[[Royal to the bone]]''. 't [[liner notes|Teksbeukske]] bevat touwliechting vaan de band bij alle nómmere wat ze covere, op eine vaan de flappe steit commentaar vaan deejay [[Leon Verdonschot]] (co-oteur vaan e book euver de band). ==Späöllies== '''Sjijf 1: Ode''' # ''Intro'' 1:06 #* Kort [[instrumental|instrumentaol]] [[rock]]veurspeul, gecomponeerd door de band zelf. # ''[[Rock this town]]'' 3:01 #* Cover vaan de [[Stray Cats]], 'nen [[Vereinegde Staote|Amerikaanse]] rockband, hei in 'n punkversie. [[basgitaar|Bassis]] [[Fred Houben]] zeet fan vaan deze band te zien. # ''Wouldn't it be nice'' 2:18 #* Cover vaan [[Pennywise]]. De Heideroosjes waore al sinds hun ierste daog fans vaan dezen Amerikaanse punkband en späölde later in hun [[veurprogram]]. Neet te verwarre mèt 't gelieknaomeg nómmer vaan de [[Beach Boys]]. # ''[[We didn't start the fire|De wereld draait door (1989-2009)]]'' 2:33 #* Rockversie vaan ''We didn't start the fire'' door [[Billy Joel]]. Dit leed stoont in 1989, 't jaor tot de band begós, hoeg in de hitlieste. De nuie Nederlandsen teks besjrijf de groete nuitsfeite en rages tösse 1989 en 2009, zjus wie d'n oersprunkeleken teks de feite tösse 1949 en 1989 opsomde. D'n titel is 'n touwspeuling op [[De wereld draait door|'t zier populair Nederlands tv-program]] mèt dezelfde naom. # ''Screaming for change'' 1:31 #* [[Hardcorepunk]]leedsje vaan [[Uniform Choice]], 'ne Californische band actief in d'n tied tot de Heideroosjes woorte gevörmp. Zenger [[Marco Roelofs]] zeet fan te zien vaan dit subgenre, al is heer zelf noets [[straight edge|straitedger]] gewees. # ''[[Back home]]'' 2:26 #* Oersprunkelek vaan de Nederlandse [[klassieke rock]]band [[Golden Earring]], hei mèt e punkechteger geluid. De band pikden 't op in de tourbös op 'nen tour door de [[Balkan]]. [[Barry Hay]], de zenger vaan Golden Earring, späölt hei de [[dweersfluit]]. # ''[[The riddle]]'' 2:06 #* Cover vaan e [[synthipop]]leedsje vaan [[Nik Kershaw]]. Marco Roelofs koch de single wie heer ach waor. Leon Verdonschot merk in de liner notes op tot "'t ouch nog zoeget gief wie invlood tege wèl en daank", umtot in de [[jaore 1980]] zoe'ne synthesizermeziek euveral op de radio te hure waor. Hei is 't leedsje, wie de res vaan de plaat, in 'n punkversie opgenome. # ''Eén oorlog tegelijk'' 2:37 #* E [[cabarèt]]leedsje vaan [[Jeroen van Merwijk]], bekind um ziene [[cynisme|cynischen]] humor. Alleveer de bandleie zien cabarètfans en hawwe vaan dezen humor. Hei is 't leedsje gecoverd in 'n [[folkrock|folkpunk]]versie, boebij [[Tren van Enckevoort]] vaan [[Rowwen Hèze (band)|Rowwen Hèze]] [[accordeon]] späölt. # ''Nothing is easy'' 2:15 #* Oersprunkelek vaan de Duitse punkband [[Spermbirds]]. Marco Roelofs zaog de band in zien jong jaore in [[Venlo]] speule. # ''[[Doe maar net alsof je neus bloedt]]'' 3:54 #* 'nen Hit vaan [[Doe Maar]]. Volgens Leon Verdonschot waore alle kinder gebore in jaore 1970 fan vaan Doe Maar, de Heideroosjes neet oetgezunderd. De käös veel op dit politiek gekleurd nómmer um zienen teks. # ''We are 138/American Psycho'' 3:31 #* Twie korte songs vaan [[The Misfits]], 'nen Amerikaanse punkband. Marco Roelofs zeet de band te kinne via Metallica (zuug oonder), die op concerts hun T-shirts droge. # ''[[Ring of fire]]'' 2:44 #* 't Bekindste leedsje vaan [[Johnny Cash]]. Marco Roelofs ziene pa waor fan vaan häöm en drejde ziene meziek hiel väöl. # ''[[I wanne be sedated]]'' 2:00 #* Vaan de vreugen Amerikaanse punkband [[The Ramones]], dee bekind stoont um zien gemekelek in 't gehuur ligkende, vlotte leedsjes. Volgens Frank Kleuskes vaan groeten invlood gewees op de Heideroosjes. Marco Roelofs zeet tot dit in 't begin eine vaan de wienege bands waor die ze alle veer leuk voonte.<ref name=oor>Marco Roelofs, "Sleutelplaten" in OOR 2017-3: p. 59.</ref> # ''Medlica'' (bonustrack) 5:44 #* Fragminte vaan de [[Metallica]]songs ''[[For whom the bell tolls]]'', ''Four horsemen'', ''Motorbreath'', ''Seek & destroy'' en ''[[Master of puppets]]'' in 'ne [[medley]] aoneingesmeid. De Heideroosjes oontstoonte oets wie Frank Kleuskes op Marco Roelofs aofstapde um vaan häöm blaadmeziek vaan Metallica te kinne kopiëre. Leon Verdonschot meint tot in Haors op de [[mavo]] alle joonges wel vaan dezen Amerikaanse [[metal]]band hele. Roelofs zelf zeet tot de commerciëlen hardrock vaan [[Bon Jovi]] evels populairder waor.<ref name=oor/> '''Sjijf 2: Tribute''' # [[Peter Pan Speedrock]]: ''I'm not deaf (I'm just ignoring you)'' 2:46 (orzjineel kump vaan ''[[Noisy fairytales]]'' en steit ouch op ''[[Smile... you're dying!]]'') # [[Bløf]]: ''Dan breekt de hel los'' 3:14 (orzjineel kump vaan ''[[SINema]]'') # [[Di-Rect]]: ''I can't change the world'' 1:42 (orzjineel kump vaan ''[[Fifi]]'' en steit ouch op ''Smile... you're dying!'') # [[Gorki (band)|Gorki]]: ''Embrace & destroy'' 4:16 (orzjineel kump vaan ''[[Chapter eight, the golden state]]'') # [[The Kids]]: ''Nothing for free'' 2:53 (orzjineel kump vaan ''Fifi'' en steit ouch op ''Smile... you're dying!'') # [[Jacqueline Govaert]]: ''[[Time is ticking away]]'' 2:14 (orzjineel oetgebrach es [[single]]; steit ouch op ''[[Schizo]]'') # [[Epica]]: ''Nothing's wrong'' 3:23 (orzjineel kump vaan ''[[Fast forward]]'') # [[The Opposites]]: ''Tering tyfus takketrut'' 1:14 (orzjineel kump vaan ''[[Choice for a lost generation?!]]'') # [[Backfire]]: ''[[Break the public peace]]'' 2:58 (orzjineel oetgebrach es single; steit ouch op ''Fifi'' en ''Smile... you're dying!'') # [[The Apers]]: ''Scapegoat revolution'' 2:11 (orzjineel kump vaan ''SINema'') # [[Rowwen Hèze (band)|Rowwen Hèze]]: ''Time is ticking away'' 3:44 # [[Belgian Asociality]]: ''Tering tyfus takketrut'' 1:21 # [[Nailpin]]: ''Fistful of ideals'' 4:55 (orzjineel kump vaan ''Schizo'') # [[Band Zonder Banaan]]: ''Sjonnie & Anita'' 3:27 (orzjineel kump vaan ''Fifi'') # Jeremy's: ''Beach of fake'' 2:03 (orzjineel kump vaan ''Fifi'') # [[Urbain Sevranx|Urbanus]]: ''[[Ze smelten de paashaas]]'' 4:28 (orzjineel kump vaan ''Noisy fairytales'', es [[bonustrack]]) ==Rifferenties== <references/> [[Categorie:Albums van de Heideroosjes]] f4yfjg4rq2sky692sz3zsdahcewb7bk 0 76085 485421 2026-03-28T15:14:23Z Steinbach 16 Nuuj pazjena: {[dialek|Mestreechs}} [[Plaetje:Golden_Earring_-_TopPop_1974_7.png|thumb|Golden Earring in ''[[TopPop]]'', anno 1974. '''Golden Earring''', tot 1969 bekind es '''The Golden Earrings''', waor 'ne Nederlandse [[rock]]band oet [[D'n Haag]]. De band bestoont oet [[Barry Hay]] (zaank, [[fluit]], [[saxofoon]], slaaggitaar), [[George Kooymans]] ([[èllentrikke gitaar|gitaar]], zaank), [[Rinus Gerritsen]] ([[basgitaar]], [[tósje]]) en [[Cesar Zuiderwijk]] (drums). De band begós begi… 485421 wikitext text/x-wiki {[dialek|Mestreechs}} [[Plaetje:Golden_Earring_-_TopPop_1974_7.png|thumb|Golden Earring in ''[[TopPop]]'', anno 1974. '''Golden Earring''', tot 1969 bekind es '''The Golden Earrings''', waor 'ne Nederlandse [[rock]]band oet [[D'n Haag]]. De band bestoont oet [[Barry Hay]] (zaank, [[fluit]], [[saxofoon]], slaaggitaar), [[George Kooymans]] ([[èllentrikke gitaar|gitaar]], zaank), [[Rinus Gerritsen]] ([[basgitaar]], [[tósje]]) en [[Cesar Zuiderwijk]] (drums). De band begós begin jaore zèsteg es e sjaolbandsje wat populair leedsjes coverde, meh woort in 1965, nog zoonder Barry Hay, lendelek bekind mèt [[beat]]meziek. In de jaore denao oontwikkelde ze ziech tot 'ne rockband in 't spoor vaan de Rolling Stones en hole ze hit nao hit, dèks op nummer ein. De band greujt oet tot de groetste vaan Nederland; ouch in 't boeteland bouwe ze 'n ripputatie op. De band geit jaoreaank door en bringk nog mèt regelmaot albums oet, meh stop begin 2021 es George Kooymans oongeneselek kraank weurt. ==Begin== De band weurt in 1961 opgeriech door veer sjaolvrun aon de De La Reyweg in de Haagse volksbuurt Transvaalkwartier. De band besteit daan oet Rinus Gerritsen, George Kooymans, Hans van Herwerden (gitaar) en Fred van Hilst (drums). D'n oersprunkeleke naom is '''The Tornado's''' (sic), en 't rippertoir besteit oet instrumentaol nommers vaan bands wie [[The Shadows]] en [[The Ventures]]; meziek dee daan in de mode is. Es de Britse band [[Tornados]] bekind weurt mèt zienen hit ''Telstar'', moot 'ne nuie naom weure bedach: dat weurt '''The Golden Earrings''', nao e leedsje vaan [[Peggy Lee]]. Hans van Herwerden stop in 1963 veur Peter de Ronde. Wijer krijg de band noe ouch 'ne zenger: Frans Krassenburg. Dat kump umtot in Ingeland de beat en d'n èllentrikke blues populair weure, en meziek mèt zaank dus weer in de mode kump. In 1964 weurt drummer Fred van der Hilst ouch vervaange, door [[Jaap Eggermont]]. In de loup vaan 1963 en 1964 bouwt de band ziech 'n gooj liveripputatie op in D'n Haag en umgeving. Nao e konzèr in [[Scheveningen]] weure ze aongesproke door Freddy Haayen vaan [[Polydor]], dee e platecontrak veur ze regelt. In september 1965 kump d'n ierste single, "Please go", d'n [[Top 40]] in (hoegste notering: 10). D'n opvolger "That day" weurt in Londe opgenome en haolt zelfs de twiede plaots. Allebei de singles stoon op de debuutplaat ''Just Earrings''. Door de veranderende meziekmodes stap twiede gitaris Peter de Ronde oet de band. Heer späölt neet mèt op d'n opvolger, ''Winter harvest'', dee in 1967 versjijnt. Kort nao de opnaomes weurt zenger Frans Krassenburg vervaange door de väöl beter zingende (en daobij twietaoleg Nederlands-Ingelse) Barry Hay, dee tot daan touw bij [[The Haigs]] had gezoonge. ==Greuj nao wereldwij bekindheid== Wie wel mie bands in dezen tied goon de Golden Earrings ind jaore zèsteg ouch experimentere mèt de [[psychedelica (meziek)|psychedelica]]. Dat huurt me al in ''Miracle mirror'' oet 1968 (boe-op ouch "Ding-dong-di-ki-di-gi-dong" steit, d'n ierste nommereinhit vaan de band), meh weurt nog dujeleker in 't dobbelalbum ''On the double'' oet 't jaor dao-op. Hei-op huurt me ouch al e begin vaan d'n hardrockinvlood dee later belaankrieker zal weure. In 't jaor 1969 verandert de band ouch vaan naom. D'n awwe naom, dee rappeleert aon 't begin vaan de jaore zèsteg, weurt versumpeld tot 't inkelvoud. Die verandering kump tegeliek mèt 't wissele vaan drummer: Jaap Eggermont weurt producer, en in zien plaots kump Sieb Warner van [[The Motions]]. In de nui bezètting en mèt de nuie naom maak Golden Earring de plaat ''Eight miles high'', 'n ech psychedelica-album. Heimèt geit de band ouch veur 't iers op tournee nao de [[Vereinegde Staote]]. Nao dezen toer weurt Warner oet de band gezat en vervaange door Cesar Zuiderwijk, veurheer drummer bij oonbekind gebleve Haagse beat-/rockbandsjes. In wat de definitieve samestèlling zouw zien maak de band in 1970 zien titelloos album ''Golden Earring''. Hei-op stoon veural leedsjes in de klassieke rockstijl, boe-oonder de nommereinhit Back Home. De volgende jaore koume nog e paar albums in dee geis, mèt diverse hits. Ze toere die jaore dèkser de wereld euver, es veurprogram vaan 't stilistisch verwant [[The Who]]. Dat alles bringk ze in 1973 't klassiek gewore album ''Moontan'', boe ouch hunne groetsten hit "Radar love" op steit. ==Crisis en nui huugdepunte== De jaore daonao perbeert de band op de progressieve toer te goon. Ze hure [[Robert-Jan Stips]] vaan [[Supersister]] es tósjenis in, meh de albums ''Switch'' en ''To the hilt'' hole gein groete successe. Daonao perbeert de band 't mèt e bluesgeriech geluid en kump slidegitaris [[Eelco Gelling]] (vaan [[Cuby & the Blizzards]]) bij de band. Ouch heer weurt weer droetgezat um intern versjèlle, meh is wel te hure op ''Contraband'' (1976) en 't konzèralbum ''Live'' (1977). Ind jaore zeventeg zit de band zoewel artistiek es financieel en persoenelek in zwoer tije. Me dink traon um te stoppe, meh hunne manager Freddy Haayen vreug ze daan nog eine kier 'n album te make. Dit weurt ''Cut'' (1982), mèt de nommereinhit "Twilight zone". ''Cut'' is zoe good en succesvol - "Twilight zone" weurt zelfs, wie "Radar love" jaore daoveur, 'nen hit in de VS - tot de band wèlt doorgoon. Ouch d'n opvolger ''N.E.W.S.'' (oet 1984) deit 't good. De single "When the lady smiles" kump in Nederland ouch weer op nommer 1, meh deit neet väöl in Amerika umtot me dao vèlt euver de videoclip vaan [[Dick Maas]]. In de jaore daonao geit de band weer op zeuk. De albums die volge zörge neet veur gooj recensies of groete hits. Wel weurt, in de geis vaan de tied, in 1986 e moonsterkonzèr gegeve op 't strand vaan [[Scheveningen]], boe 200.000 lui bij zien. In 1989, op [[Parkpop]], speule ze zelfs veur 300.000 lui. Dat jaor koume ouch twie verzamel-cd's oet, boe de verkoupciefers vaan tuine tot me de band nog neet is vergete. De plaat ''Keeper of the flame'' experimenteert mèt [[synthipop]] nao de mode vaan de jaore tachteg, meh vèlt neet good bij de fans. Beter weurt ''The naked truth'' oet 1992 oontvaange, boe-op de band zien songs akoestisch oetveurt in 'nen Amsterdamse kaffee. Dat jaor bringk ouch ''Haags(ch)e Bluf'' vaan Pieter Franssen, 't ierste book euver de band. ==Lèste jaore== Vaanaof de jaore negenteg heet de band gein ambities mie um 't te make in 't boeteland, meh in Nederland zit de sleet nog neet drop. In 1995 späölt de band nog ins op Parkpop, noe zelfs veur 400.000 bezeukers. ''Face it'' (1994) bringk veural rock in awwe stijl, dewijl ''Love sweet'' besteit oet covers vaan hun helde oet de jaore zèsteg. De verkoup vaan hun plate begint evels wel trök te loupe; Golden Earring haolt zien inkomste ummer mie oet livekonzèrs. Zoedoende weurt 't succes vaan ''The Naked Truth'' mèt ''Naked II'' (1997) nog ins naogejaog. In 1997 speule Barry Hay en George Kooymans ouch 'ne groete rol bij de doorbraak vaan hun stadsgenoet [[Anouk]]: veur häör debuut sjrieve ze e hemfelke klassieke rocksongs. In 2000 nump de band e gepland jaor rös, wat versjèllende leie ouch d'n tied gief veur soloperjekte. Me indeg 't jaor daoveur mèt ''Last blast of the century'', 'ne live-dobbel-cd, en mèt de cd-box ''The devil made us do it''. Aon allebei vèlt op tot väöl oonbekind materiaol drop steit. In 2003 kump de band trök mèt ''Millbrook U.S.A.'', geneump nao 't dörpke bij New York boe väöl bands hun plate opnaome. Mèt ''Naked III'' kump in 2005 de lèste akoestische liveplaat oet. Hun volgende album - 't lèste - kump in 2012 en hèt ''Tits 'n ass''. Oondaanks de naom weurt de plaat good oontvaange. In 't decennium wat volg treujt de band nog dèks live op. Nui materiaol kump evels allein nog vaan soloprojekte of samewèrkinge. Al in 2008 maak Barry Hay 'n swingplaat mèt de [[Metropole Orkes|Metropolo Big Band]] (''The Big Band theory''). In 2016 begint George Kooymans, same mèt [[Boudewijn de Groot]] en [[Henny Vrienten]] (vaan [[Doe Maar]]) de supergróp [[Vreemde Kostgangers]]. Deze band maak in totaol drei plate en deit ouch 'nen theatertour. Aon de band kump sebiet 'n ind es Kooymans aon [[ALS]] bliek te lije. De oongeneseleke spierkrenkde maak 't ummer lesteger veur häöm um nog gitaar te speule. De band wèlt neet zoonder häöm wijer goon. Umtot Kooymans de diagnose oontvingk in d'n tied vaan de [[COVID-19]]-pandemie, is 'n aofsjeidskonzèr neet meugelek. In fibberwarie 2021, mèt Kooymans ummer kraanker en nog gein ind aon de beperkinge in ziech, beslut de band per direk oet te sjeie.<ref>[https://www.ad.nl/show/ziekte-george-kooymans-betekent-einde-van-golden-earring-dit-is-een-doodsklap~aab3d5b1/?referrer=https%3A%2F%2Fli.wikipedia.org%2F AD.nl - Ziekte George Kooymans betekent einde van Golden Earring: ‘Dit is een doodsklap’]</ref> Kooymans störf oetindelek in juli 2025. Golden Earring späölt nog ein aofsjeidskonzèr op 30 jannewarie 2026, in de Rotterdamse evenemintehal [[Ahoy Rotterdam|Ahoy]]. Heibij traoje ze op mèt diverse aander bands en musici oet Nederland.<ref>[https://www.nu.nl/muziek/6384114/golden-earring-neemt-met-brok-in-keel-afscheid-this-is-our-last-goodbye.html Nu.nl - Golden Earring neemt met brok in keel afscheid: 'This is our last goodbye']</ref> ==Discografie== ===Albums=== * ''Just Earrings'' (1965) * ''Winter-harvest'' (1967) * ''Miracle mirror'' (1968) * ''On the double'' (1969) * ''Eight miles high'' (1969) * ''Golden Earring'' (1970) * ''Seven tears'' (1971) * ''Together'' (1972) * ''Moontan'' (1973) * ''Switch'' (1975) * ''To the hilt'' (1976) * ''Contraband'' (1976) * ''Live'' (1977) * ''Grab it for a second'' (1978) * ''No promises,... no debts'' (1979) * ''Prisoner of the night'' (1980) * ''2nd live'' (1981) * ''Cut'' (1982)'' * ''N.E.W.S.'' (1984) * ''Something heavy going on'' (1984) * ''The hole'' (1986) * ''The very best of vol. 1 1965-1976'' (1988) * ''The very best of vol. 2 1986-1989'' (1989) * ''Keeper of the flame'' (1989) * ''Bloody Buccaneers'' (1991) * ''The naked truth'' (1992) * ''Face it'' (1994) * ''Love sweat'' (1995) * ''Naked II'' (1997) * ''Paradise in distress'' (1999) * ''Last blast of the century'' (2000) * ''The devil made us do it - 35 years'' (2000) * ''The continuing story of Radar Love'' (2001) * ''Millbrook U.S.A.'' (2003) * ''Naked III'' (2005) * ''Collected'' (2009) * ''Tits 'n ass'' (2012) ===Singles=== Allein hits zien opgenome; notering in de Nederlandse Single Top 50 tösse häökskes. * "Please go" (10) * "That day" (2) * "If you leave me" (9) * "Daddy buy me a girl" (12) * "Don't run too far" (14) * "In my house" (10) * "Sound of a screaming day" (4) * "Together we live, together we love" (6) * "I've just lost somebody" (7) * "Dong-dong-di-ki-di-gi-dong" (1) * "Just a little bit of peace in my heart" (2) * "Where will I be" (7) * "Another 45 miles" (3) * "Back home" (1) * "Holy holy life" (5) * "She flies on strange wings" (4) * "Buddy Joe" (4) * "Stand by me" (10) * "Radar love" (1) * "Instant poetry" (3) * "Ce soir" (5) * "Sleepwalking" (5) * "Bombay" (7) * "Just like Vince Taylor / Radar love (live)" (30) * "Movin' down life" (27) * "Weekend love" (3) * "I do rock 'n' roll" (29) * "Long blond animal" (19) * "Twilight zone" (1) * "The devil made me do it" (16) * "When the lady smiles" (1) * "Clear night, moonlight" (11) * "Something heavy going on" (33) * "Quiet eyes" (9) * "My killer my shadow" (24) * "Turn the world around" (10) * "Going to the run" (3) * "Temporary madness" (26) * "I can't sleep without you" (21) * "Another 45 miles" (25) * "Long blond animal" (30) * "As long as the wind blows" (30) * "Hold me now" (12) * "Johnny make believe" (43) * "Burning stuntman" (26) * "Paradise in distress" (29) * "Albino moon" (16) * "A sound I never heard" (50) * "I've just lost somebody" (9) * "Angel" (35) ==Bronne== Dit artikel is gooddeils gebaseerd op 't lemma "Golden Earring" oet Frans Steensma c.s. (redd.), ''OOR's Pop-Encyclopedie 2014, Editie 19''. Argo Special Media BV, Amsterdam, 2013: pp. 231-2 ===Rifferenties=== <references/> [[Categorie:Bands]] maxv0aeowo5aj5j9b03ipxc655q25f1 0 76086 485422 2026-03-28T15:15:34Z Steinbach 16 Redirect nao [[Golden Earring]] 485422 wikitext text/x-wiki #redirect [[Golden Earring]] obepo61lnfdwt7t5glsu5ugofke19zx 0 76087 485423 2026-03-28T15:48:20Z Steinbach 16 Op ziech neet urgent, meh al sinds 2021 roed vaanoet 't nuits en dao wèl iech noe ins 'ne kier vaanaof. 485423 wikitext text/x-wiki {{dialek|Mestreechs}} '''Siegfried & Roy''' waoren e [[Duitsland|Duits]]-[[Vereinegde Staote|Amerikaons]] duo vaan [[goochele]]re en [[biestetemmer]]s, wat bestoont oet '''Siegfried Fischbacher''' (1939-2021) en '''Roy Horn''' (1944-2020). De twie woorte bekind door hun spectaculair shows mèt wèl bieste, in 't bezunder ([[witten tieger|witte]]) [[tieger]]s en [[liew]]e, die ze in hun trucs dèks dege verdwijne en versjijne. Siegfried woort gebore in [[Beiere]], dewijl Roy oet 't huieg [[Nedersakse]] stamde. Ze lierde ziech in 1960 aon boord vaan 't cruisesjeep ''Bremen'' kinne, boe Siegfried al es goocheleer wèrkde en Roy in de bedening zaot. Siegfried deeg toen al shows mèt 't [[luipeerd]] Chico. In 1963 stoonte ze same in 't [[Hambörg]]s ''Hansa''-[[varieté]]theater. Dat zörgde veur 'nen doorbraok, en e jaor later beïndegde ze hun werk es potsemekers op 't sjeep um in [[Breme]] in 't ''Astoria''-theater aon 't werk te goon. Aonsletend dege ze 'nen tournee nao oonder mie [[Monte Carlo]], [[Paries]] en [[Las Vegas]]. Ze kierde de jaore dao-op nog dèks nao Las Vegas trök, en vaanaof 1974 woort dit min of mie hun vaste standplaots. Hunne show in 't MGM-theater mèt 'ne bröllende liew ('t logo vaan dees filmkompenei) waor iconisch en maakde tot väöl aander theaters en hotels in de stad ouch goochelere inhuurde. Wat oersprunkelek 'n veurstèlling vaan twinteg minute woar, woort in 1981 'ne show vaan wel hoonderd menute. De ''Beyond belief''-show zouw tot 1988 in 't New Frontier-hotel loupe. Dat jaor kraoge de twie ouch Amerikaons börgerrech. Ze wèrkde in deen tied ouch same mèt [[Michael Jackson]]. Sinds 1990 waore ze de vaste hoesartieste vaan 't ''Mirage''-hotel, boe ze oonder e viefjaoreg contrak vaan 57,5 mieljoen dollar in deens waore gekoume. De show zaot vol mèt spektakel oet de [[musical]]wereld en trok väöl bekinde muzikante en aander artieste. Bekind woorte ze mèt de witte tiegers die in de shows mètspäölde. Ze zatte heiveur zelfs e speciaol fokprogram op. In 2001 woort hun contrak leveslaank gemaak. Op 3 oktober 2003 woort Roy levesgevierlek gewoond wie 'nen tieger häöm aonveel. Heer euverleefde d'n aonval mer zjus en kaom blievend in 'ne rolsteul. Heimèt kaom de carrièr vaan Siegfried & Roy astrein tot 'n ind. Noe en daan dege ze nog wel optrejjes, wie in 2009 es ieregas bij de hereupening vaan 't ''Hansa''-theater. Oetindelek storf Roy in 2020 aon [[COVID-19]]. Siegfried góng 't jaor drop doed, aon [[alvleisklierkaanker]]. [[Categorie:Keunstenaers]] i020edc4stucq867uix7j42ftf44gxl 485424 485423 2026-03-28T15:49:52Z Steinbach 16 485424 wikitext text/x-wiki {{dialek|Mestreechs}} [[Plaetje:Siegfried_&_Roy_by_Carol_M._Highsmith.jpg|thumb|Siegfried & Roy mèt 'ne witte liew.]] '''Siegfried & Roy''' waoren e [[Duitsland|Duits]]-[[Vereinegde Staote|Amerikaons]] duo vaan [[goochele]]re en [[biestetemmer]]s, wat bestoont oet '''Siegfried Fischbacher''' (1939-2021) en '''Roy Horn''' (1944-2020). De twie woorte bekind door hun spectaculair shows mèt wèl bieste, in 't bezunder ([[witten tieger|witte]]) [[tieger]]s en [[liew]]e, die ze in hun trucs dèks dege verdwijne en versjijne. Siegfried woort gebore in [[Beiere]], dewijl Roy oet 't huieg [[Nedersakse]] stamde. Ze lierde ziech in 1960 aon boord vaan 't cruisesjeep ''Bremen'' kinne, boe Siegfried al es goocheleer wèrkde en Roy in de bedening zaot. Siegfried deeg toen al shows mèt 't [[luipeerd]] Chico. In 1963 stoonte ze same in 't [[Hambörg]]s ''Hansa''-[[varieté]]theater. Dat zörgde veur 'nen doorbraok, en e jaor later beïndegde ze hun werk es potsemekers op 't sjeep um in [[Breme]] in 't ''Astoria''-theater aon 't werk te goon. Aonsletend dege ze 'nen tournee nao oonder mie [[Monte Carlo]], [[Paries]] en [[Las Vegas]]. Ze kierde de jaore dao-op nog dèks nao Las Vegas trök, en vaanaof 1974 woort dit min of mie hun vaste standplaots. Hunne show in 't MGM-theater mèt 'ne bröllende liew ('t logo vaan dees filmkompenei) waor iconisch en maakde tot väöl aander theaters en hotels in de stad ouch goochelere inhuurde. Wat oersprunkelek 'n veurstèlling vaan twinteg minute woar, woort in 1981 'ne show vaan wel hoonderd menute. De ''Beyond belief''-show zouw tot 1988 in 't New Frontier-hotel loupe. Dat jaor kraoge de twie ouch Amerikaons börgerrech. Ze wèrkde in deen tied ouch same mèt [[Michael Jackson]]. Sinds 1990 waore ze de vaste hoesartieste vaan 't ''Mirage''-hotel, boe ze oonder e viefjaoreg contrak vaan 57,5 mieljoen dollar in deens waore gekoume. De show zaot vol mèt spektakel oet de [[musical]]wereld en trok väöl bekinde muzikante en aander artieste. Bekind woorte ze mèt de witte tiegers die in de shows mètspäölde. Ze zatte heiveur zelfs e speciaol fokprogram op. In 2001 woort hun contrak leveslaank gemaak. Op 3 oktober 2003 woort Roy levesgevierlek gewoond wie 'nen tieger häöm aonveel. Heer euverleefde d'n aonval mer zjus en kaom blievend in 'ne rolsteul. Heimèt kaom de carrièr vaan Siegfried & Roy astrein tot 'n ind. Noe en daan dege ze nog wel optrejjes, wie in 2009 es ieregas bij de hereupening vaan 't ''Hansa''-theater. Oetindelek storf Roy in 2020 aon [[COVID-19]]. Siegfried góng 't jaor drop doed, aon [[alvleisklierkaanker]]. [[Categorie:Keunstenaers]] gtswafkq85t23i79628mooxax9hw1rc 0 76088 485426 2026-03-28T20:38:26Z Steinbach 16 Nuuj pazjena: {{dialek|Mestreechs}} [[Plaetje:CNN_Logo_(2014).svg|thumb|Logo vaan CNN.]] '''CNN''' (voloet '''Cable News Network''') is 'nen [[Vereinegde Staote|Amerikaonse]] [[nuits]]zender, gevesteg in [[Atlanta]] ([[Georgia|GA]]). 't Kenaal en de bijbehurende nuitssite weure euver de ganse wereld oontvaange en gebruuk. CNN oontstoont op 1 juni 1980 op initiatief vaan [[Ted Turner]]. 't Waor op dat memint uniek es tv-kenaal wat allein mer nuits oetzond en dat ouch nog ins 24 oor per daag… 485426 wikitext text/x-wiki {{dialek|Mestreechs}} [[Plaetje:CNN_Logo_(2014).svg|thumb|Logo vaan CNN.]] '''CNN''' (voloet '''Cable News Network''') is 'nen [[Vereinegde Staote|Amerikaonse]] [[nuits]]zender, gevesteg in [[Atlanta]] ([[Georgia|GA]]). 't Kenaal en de bijbehurende nuitssite weure euver de ganse wereld oontvaange en gebruuk. CNN oontstoont op 1 juni 1980 op initiatief vaan [[Ted Turner]]. 't Waor op dat memint uniek es tv-kenaal wat allein mer nuits oetzond en dat ouch nog ins 24 oor per daag deeg. De formule bestoont veural oet doorluipende bulletins - de bedoeling waor tot me op good gelök de tv kós aonzètte en direk vaan 't lèste nuits op de huugde woort gebrach, en tot de tv daan weer oet kós wienie de zender 't nuits góng herhole. Veur groet nuits woort dèks de loupende oetzending oonderbroke (zoegeneump ''breaking news''). Al gaw kraog de zender ouch get mie conventioneel programmering, wie de laankloupende [[talkshow]] vaan [[Larry King]]. Veurweerde waor wel tot zoe'n programma's mèt 't nuits te make hadde. In de late jaore tachteg bouwde de zender 'ne goje naom op en kraog 'r diverse prieze. Heer kaom ouch ummer dèkser in 't boeteland op de kabel, ouch in väöl Europese len. E huugdepunt vaan de zender waor de verslaaggeving roond de [[Golfoorlog]] vaan 1990-91. Ouch vaan groet later nuits, wie d'n oorlog in [[Kosovo]] (1999) en de aonsleeg op 't World Trade Center in New York (2001) woort gruuts verslaag gedoon. Mèt de verrechsing vaan de Vereinegde Staote mós CNN 't in eige land ummer mie aoflègke tege [[Fox News]]. Väöl Amerikaone zien CNN es 'ne veuringenome linkse zender, e verwiet wat 't in Europa neet zoe aonkleef. Wie alle lineair tillevisiestaties heet 't de lèste jaore aon kiekciefers mote inlevere. Vaan zoewel d'n tv-zender es de websites bestoon twie Ingelstaolege versies (ein veur de VS en ein veur wereldwied), zoewie versies in 't [[Spaons]] en 't [[Arabisch]]. ==Externe link== * [https://edition.cnn.com/ Website vaan CNN] (Internationaol editie) [[Categorie:Media]] [[Categorie:Vereinigde Sjaote van Amerika]] 2j3fi3obb21z9jmnf9luz13p2l1lxr7 485427 485426 2026-03-28T20:39:19Z Steinbach 16 485427 wikitext text/x-wiki {{dialek|Mestreechs}} [[Plaetje:CNN_Logo_(2014).svg|thumb|Logo vaan CNN.]] '''CNN''' (voloet '''Cable News Network''') is 'nen [[Vereinegde Staote|Amerikaonse]] [[nuits]]zender, gevesteg in [[Atlanta]] ([[Georgia|GA]]). 't Kenaal en de bijbehurende nuitssite weure euver de ganse wereld oontvaange en gebruuk. CNN oontstoont op 1 juni 1980 op initiatief vaan [[Ted Turner]]. 't Waor op dat memint uniek es tv-kenaal wat allein mer nuits oetzond en dat ouch nog ins 24 oor per daag deeg. De formule bestoont veural oet doorluipende bulletins - de bedoeling waor tot me op good gelök de tv kós aonzètte en direk vaan 't lèste nuits op de huugde woort gebrach, en tot de tv daan weer oet kós wienie de zender 't nuits góng herhole. Veur groet nuits woort dèks de loupende oetzending oonderbroke (zoegeneump ''breaking news''). Al gaw kraog de zender ouch get mie conventioneel programmering, wie de laankloupende [[talkshow]] vaan [[Larry King]]. Veurweerde waor wel tot zoe'n programma's mèt 't nuits te make hadde. In de late jaore tachteg bouwde de zender 'ne goje naom op en kraog 'r diverse prieze. Heer kaom ouch ummer dèkser in 't boeteland op de kabel, ouch in väöl Europese len. E huugdepunt vaan de zender waor de verslaaggeving roond de [[Golfoorlog]] vaan 1990-91. Ouch vaan groet later nuits, wie d'n oorlog in [[Kosovo]] (1999) en de aonsleeg op 't World Trade Center in New York (2001) woort gruuts verslaag gedoon. Mèt de verrechsing vaan de Vereinegde Staote mós CNN 't in eige land ummer mie aoflègke tege [[Fox News]]. Väöl Amerikaone zien CNN es 'ne veuringenome linkse zender, e verwiet wat 't in Europa neet zoe aonkleef. Wie alle lineair tillevisiestaties heet 't de lèste jaore aon kiekciefers mote inlevere. Vaan zoewel d'n tv-zender es de websites bestoon twie Ingelstaolege versies (ein veur de VS en ein veur wereldwied), zoewie versies in 't [[Spaons]] en 't [[Arabisch]]. ==Externe link== * [https://edition.cnn.com/ Website vaan CNN] (Internationaol editie) [[Categorie:Media]] [[Categorie:Vereinigde Sjtaote van Amerika]] c2jbglbdmc130pk5rf76inyrupood1i 0 76089 485428 2026-03-28T21:13:49Z Steinbach 16 Nuuj pazjena: {{dialek|Mestreechs}} [[Plaetje:Sulawesi_Topography.png|thumb|Topografische kaart vaan Celebes. 't Inzetsje tuint boe 't eiland in de groeter regio ligk.]] [[Plaetje:Sulawesi_map.PNG|thumb|De zès provincies vaan Celebes, mèt hun hoofstei.]] '''Celebes''', ouch '''Sulawesi''', is 'n eiland in d'n [[Indonesië|Indonesischen]] [[arsjipel]]. 't Is mèt 180.681 km² 't veerde groetste eiland vaan 't land (nao [[Sumatra]], [[Borneo]] en 't Indonesisch deil vaan [[Nui-Guinea]]) en… 485428 wikitext text/x-wiki {{dialek|Mestreechs}} [[Plaetje:Sulawesi_Topography.png|thumb|Topografische kaart vaan Celebes. 't Inzetsje tuint boe 't eiland in de groeter regio ligk.]] [[Plaetje:Sulawesi_map.PNG|thumb|De zès provincies vaan Celebes, mèt hun hoofstei.]] '''Celebes''', ouch '''Sulawesi''', is 'n eiland in d'n [[Indonesië|Indonesischen]] [[arsjipel]]. 't Is mèt 180.681 km² 't veerde groetste eiland vaan 't land (nao [[Sumatra]], [[Borneo]] en 't Indonesisch deil vaan [[Nui-Guinea]]) en 't èlfde groetste vaan de wereld. 't Eiland is grèlleteg gevörmp mèt väöl oetstekende sjiereilen. Wie wel mie deile vaan 't land is Celebes bergechteg; 't hoegste punt is de berg [[Latimojong]] mèt 3478 meter. Op 't eiland woende nao sjatting in 2023 zoeget 20,3 mieljoen lui. 't Eiland umvat zès provincies; groetste stad is [[Makassar]]. 't Eiland herberg 'n väölheid aon etnische gróppe, en volgens sommege tèllinge (dit hingk aof vaan de definitie vaan 'taol' daan wel 'dialek') wel 114 taole, allemaol [[Austronesische taole|Austronesisch]]. [[Buginees]] en [[Makassarees]] hure tot de groetste inheimse taole. [[Maleis]] weurt hei ouch väöl gesproke, dèks in gecreoliseerde vörm en veuresnog veural es twiede taol. Celebes woort 40.000 jaor geleie al door de moderne mins bewoend; oet dezen tied kint me jachscènes en handaofdrökke in grotte die tot de ajds bekinde minseleke kuns hure. Austronesisch-sprekende volker kaome dinkelek in 't midde vaan 't twiede millennium veur Christus nao 't eiland. In 't ierste millennium nao Christus kaom Celebes, wie iejer ouch Java en Bali, oonder [[hindoeïsme|hindoeïstischen]] invlood; oet deen tied heet me godsbeeldsjes gevoonde. Oet de tiende of èlfde iew stamme boeddhabeeldsjes, wat tuint tot me ouch aon boeddhisme deeg. In de iewe daonao raakden 't eiland oonder invlood vaan 't [[Madjapahit]]-riek; kronieke oet deen tied tuine dat zoe good aon wie arsjeologische voondste. De Javaone waore in 't eiland geïntresseerd um zien iezererts; de naom ''Sulawesi'' kump vaan [[Maleis]] ''sula besi'' 'eiland vaan iezer'. De westerse naom ''Celebes'' is dao allezeleve de Portugese verbastering vaan. In de lèste iewe veur 't Europees contak begós d'n [[islam]] ziech hei te verspreie. Portugeze kaome in 1523 op 't eiland aon es vestegde dao al gaw 'n [[factorij]]. In [[1605]] volgde de [[Rippubliek vaan de Zeve Vereinegde Nederlen|Hollenders]], en korten tied later de [[Ingeland|Ingelse]]. In 1665 vereuverde de Hollenders de Portugese basis hei. Toch zouw 't nog tot 1905 dore ietot gans 't eiland oonder Hollandse controle waor. Veural in 't binneland en in 't noorde waore väöl volker, die ziech ouch noets nao de voorstedomme en sultanaote hadde geveug, neet zoemer oonderworpe. Ouch nao de Indonesische oonaofhenkelekheid zien de [[Toradja's]] oet 't binneland nog dèks in opstand gekoume. [[Categorie:Eilande]] [[Categorie:Indonesië]] ab49qsidf3h494k7csa559zv4ainil4 0 76090 485429 2026-03-28T21:14:41Z Steinbach 16 Redirect nao [[Celebes]] 485429 wikitext text/x-wiki #redirect [[Celebes]] by87hhmh5cvunerbm914r2eckmcn83j 0 76091 485430 2026-03-28T21:40:53Z Steinbach 16 Hei is nog zoeväöl mie euver te vertèlle, meh este op alles deep ingeis blijf de ganse mieljaar mer ieweg roed. 485430 wikitext text/x-wiki {{dialek|Mestreechs}} [[Plaetje:Jose_malhoa_fado.jpg|thumb|''Fado'', door José Malhoa (1910).]] '''Fado''' ([[Portugees]] veur ''(noed)lot''; oetspraok [ˈfaðu]) is 'ne vörm vaan steideleke [[volksmeziek]] oet [[Portugal]], dee vaanajds veural in de hoofstad [[Lissabon]] en de universiteitsstad [[Coimbra]] weurt gemaak. Fado besteit oet lejer mèt eine solozenger (dèks 'n vrouwestum), begeleid door zoewel de [[klassieke gitaar|klassieke Spaonse gitaar]] es de [[Portugese gitaar]]. In lossere vörm kinne aander instruminte mètspeule; dit is punt vaan discussie in de fadowereld. De meziek is dèks laankzaam, mèt väöl [[rubato]], en in [[mineur]] (mèt dèks majeur es de meziek en teks aon 't ind opklaore). De tekste zien in 't gemein emotioneel en smartelek en drejje um 'n oonbestump verlange (''saudade''), wat me es typisch veur de Portugese cultuur zuut. D'n oersprunk vaan fado ligk in 't duuster; sommege höbbe parallelle getrokke mèt de Kaapverdiaonse [[morna]] en mèt de Braziliaonse meziek en meine tot de wortele trökgoon tot de koloniaolen tied. In feite kin me de fado neet wijer trökveure es de jaore 1820 (in tegestèlling tot beveurbeeld de väöl awwere [[Cante Alentejano]]). Wie dèkser mèt steideleke volksmeziekgenres späölde [[zigeunders]] 'ne groete rol bij de verbreiing; ein vaan de ierste stare waor de negentiende-iewse [[Maria Severa]], die de fado lendelek bekind maakde. In studentekring in Coimbra oontstoont 'nen andere variant, mèt veural mannestumme en de plaotseleke vörm vaan de Portugese gitaar. In de twintegste iew waor [[Amália Rodrigues]], bekind es de 'keuningin vaan de fado', de bekindste vertolker. Zij maakde de meziek wereldbekind, get wat 't Salazar-rezjiem in tije vaan internationaol isolatie good oetkaom. Tegeliek kloonk in tekste dèks ouch stèl verzat tege de machhöbbers. 'nen Aandere groete naom waor [[Carlos do Carmo]]. Recinter is 't genre opgepak door artieste wie [[Mísia]], [[Mariza]], [[Ana Moura]], [[António Zambujo]] en [[Camané]] (op de ierste nao allemaol gebore in de jaore zeventeg). Ouch in Nederland leef de fado; populair is hei de gebore Portugese [[Cristina Branco]]. [[Nynke Laverman]] begós häör carrier mèt fado in 't [[Westerlauwers Fries|Fries]]. Sinds 2011 steit fado op de [[UNESCO-lies veur immaterieel Werelderfgood]]. [[Categorie:Portugal]] [[Categorie:Meziek]] ahygg26pyi6ed9fedl6d35lfmab2k99 0 76092 485431 2026-03-28T21:49:50Z Steinbach 16 Ouch de Ingelse en Duitse Wikipedia höbbe gein eige artikel euver 'm, dus boeveur zouwe veer dat hei roed mote laote... In 't hypothetisch geval tot iemes oets nog euver 'm wèlt sjrieve, kin 'r de redirect aonpakke. 485431 wikitext text/x-wiki #redirect [[Siegfried & Roy]] lggzchgj84cbt8x7juu7d8epzm29408 0 76093 485432 2026-03-28T23:11:07Z Steinbach 16 Nuuj pazjena: {{dialek|Mestreechs}} [[Plaetje:Phil_Spector_in_1965.jpg|thumb|Phil Spector in 1965.]] '''Harvey Phillip (Phil) Spector''' ([[New York]], [[26 december]] [[1939]] - [[French Camp]] ([[Californië|CA]]), [[16 jannewarie]] [[2021]]) waor 'nen [[Vereinegde Staote|Amerikaonse]] producent vaan [[popmeziek]]. Heer weurt algemein gezeen es eine vaan de allergroetste producente oets. Heer braok door es muzikant in de late jaore viefteg, meh woort begin jaore zèsteg groet mèt ziene '… 485432 wikitext text/x-wiki {{dialek|Mestreechs}} [[Plaetje:Phil_Spector_in_1965.jpg|thumb|Phil Spector in 1965.]] '''Harvey Phillip (Phil) Spector''' ([[New York]], [[26 december]] [[1939]] - [[French Camp]] ([[Californië|CA]]), [[16 jannewarie]] [[2021]]) waor 'nen [[Vereinegde Staote|Amerikaonse]] producent vaan [[popmeziek]]. Heer weurt algemein gezeen es eine vaan de allergroetste producente oets. Heer braok door es muzikant in de late jaore viefteg, meh woort begin jaore zèsteg groet mèt ziene ''Wall of sound''. Nao de [[Britse invasie]] woort heer minder belaankriek, meh heer bleef succesvol werk doen. In de jaore zeventeg stokde zien carrièr en trok Spector ziech ummer mie oet 't openbaar leve trök. Euver zie privéleve dege vreem verhole de runde, die woer bleke wie heer in 2003 veur moord woort gearresteerd. Daoveur woort heer in 2009 veroerdeild tot negentien jaor; heer storf ietot 'r die straof had oetgezete. ==Levesloup== Phil Spector woort gebore in [[The Bronx]], in 'n femilie vaan Russisch-joedse aofkoms. Ziene pa zaot al vreug in de sjölde en brach ziech in 1949 um. Zien moojer mós es nejster de femilie oonderhawwe (die neve Phil oet zien awwer zöster Shirley bestoont). In 1953 verhuisde ze veur 't werk vaan de moojer nao [[Los Angeles]], boe Spector noets gans kós aarde. Wie heer in 1955 nao Fairfax High School góng, vörmde heer dao al gaw 'ne sjaolband mèt de naom [[The Teddy Bears]]. Spector woort dao 't artistiek hart vaan, en in 1958 maakde de band zien ierste opnames. Daobij waor ouch de hit "To know him is to love him", 'n ierbetuin aon ziene gestorve pa in de vörm vaan e leefdesleedsje. 't Leedsje haolde nommer ein en maakde Spector astrein lendelek bekind. Al in 1959 waor Spector oet The Teddy Bears gegreujd en góng de gróp oeterein. Heer waor bij 't opnumme vaan hun album [[Lester Sill]] tegegekoume, 'ne maan oet de meziekindustrie dee Spector mèt wouw numme nao New York. In de umgeving vaan [[Brill Building]] lierde heer 't vak vaan producent en vaan sessiemuzikant. Heer kaom ouch drachter tot gans allein componere neet zie fort waor, meh tot heer in samewèrking mèt aandere tot groete huugdes kós koume. Mèt [[Jerry Leiber]] sjreef heer "Spanish Harlem" ('nen hit veur [[Ben E. King]]), en produceerde heer "Corinne, Corinna" vaan [[Ray Peterson]]. Same mèt Sill riechde Spector ind 1961 [[Philles Records]] op. Heer had oonderwijl ouch oontdèk tot zien veurleefde laog bij zwartet rock 'n roll, 't genre wat ziech laankzaam tot [[soul]] aon 't vörme waor. Meidegróppe mèt zwarte zengeresse hadde zien veurkäör, en 't lökde Spector veur [[The Crystals]] aon ziech te binde. In de loup vaan 1962 en 1963 haolde ze diverse vaan hun groete hits, wie "He's a rebel" en "Da doo ron ron". Heer riechde ouch 'ne studioact op, [[Bob B. Soxx & the Blue Jeans]], dee neet es band optreujde meh wel veur hitsjes wie "Zip-a-dee-doo-dah" (veur de [[Disney]]film ''Song of the south'') zörgde. In de geis vaan the Crystals teikende heer ouch [[the Ronettes]], veur wee heer leedsjes wie 't wereldbekind "Be my baby" en "Baby I love you" sjreef. Veur de leadzengeres [[Ronnie Bennett]] verleet heer oetindelek zien ierste vrouw Annette Merar. Ouch zier succesvol waor zie werk mèt de [[Righteous Brothers]], vaan oonder mie "You have lost that lovin' feelin'" en "Unchained melody". De werkwijs vaan Spector waor in die jaore aofgeteikend. Heer heel vaan e vol geluid, boebij heer de partije dèks leet verdobbele (twie gitare, basgitare, drumstèlle etc.). Dit vol geluid, bekind es de ''wall of sound'', woort versterk doortot heer alles in eine kier opnaom, en de meziek vaan 't ein instrumint expres in de microfoon vaan d'n aander leet leke. Dat maakde de klaank nog voller en ruimteleker en daobij lesteger te oontraofele veur concurrente. Geïnspireerd door klassieke componiste wie [[Richard Wagner|Wagner]] begós heer dèks sumpel, um 't daonao ummer complexer orkestraler te make. Heer zaog zien leedsjes es klein kunswerkskes, boe heer mèt indeloes perfectionisme aon bleef wèrke. Um zeker te wete tot deejays de goje kant zouwe drejje, maakde heer vaan de b-kant dèks e sumpel instrumentäölke. De doorbraok vaan de [[Beatles]] en de [[Rolling Stones]] had 'm in ierste instantie oonzeker gemaak, meh in tegestèlling tot aander acts vaan 't Brill Building-tiedperk neet geraak. In 1966 góng 't toch mis, naotot heer 'n samewèrking waor aongegaange mèt [[Ike Turner|Ike]] en [[Tina Turner]]. Hunne single "River deep - mountain high" veel slech bij 't Amerikaons publiek. In Europa waor 'r succesvoller en daobij ouch belaankriek in de lancering vaan Tina häör solocarrièr. In 1968 trouwde heer mèt Ronnie Bennett, en begós heer ziech trök te trèkke oet 't opebaar leve. Wel deeg heer in 1969 nog werk veur Sonny Charles and the Checkmates, dee hunne single "Black pearl" nao nommer 13 góng. Al in 1970 kaom heer trök es producer, en wel veur de Beatles, die häöm ummer hadde bewoonderd en al vreug zien leedsjes hadde gecoverd. De Beatles gónge dat jaor zjus oeterein, dus mós heer hun solowerk begeleie. 't Waor veural [[John Lennon]] boe Spector ziech mèt bezegheel; heer produceerde oonder mie dee zien "[[Instant karma]]", "[[Imagine]]" en "[[Happy Xmas (War is over)]]". 'n Oto-oongelök in 1974 brach 'm toch weer trök in zien isolatie, die deeskier vrij rigoureus oetveel. 'n Bijkoumende rei waor de opkoms vaan d'n [[disco]], boe Spector absoluut neet vaan heel. Ouch de [[progrock]] mèt zien pretentieus songs en concepalbums laog Spector neet: heer waor groet gewore in 't singletiedperk en dach in de logica vaan losse leedsjes. Gemeinelek kaom heer incidenteel oet zien opsluiting veur 'n samewèrking en hoort me daonao weer 'nen tied niks vaan 'm. In 1977 produceerde heer veur [[Leonard Cohen]] 't album ''Death of a ladies' man''. De koms vaan de [[punk]] brach 'm nuie hoop, en in 1979 kaom 't tot 'n samewèrking mèt [[The Ramones]]. Heer deeg hun album ''End of the century'', mèt groete hits wie "Rock 'n roll highschool". In de jaore '80 en '90 deeg heer hiel noe en daan get vaan ziech spreke. In 1981 wèrkden 'r nog eine kier same mèt [[Yoko Ono]]. D'n doed vaan häöre maan John Lennon zal daoveur de aonleiing zien gewees. In 1991 woort d'n tied riep gevoonde veur 'ne verzameleer, ''Back to mono'', boe 'n ruim selectie vaan zie werk in de jaore zèsteg op veer plate versjeen. In 1996 perbeerde heer 'n album te producere mèt [[Céline Dion]], wat mislökde umtot ze gei gedöld had veur zien indeloes perfectionisme. Zien dochter Nicole brach 'm op 't idee um same te wèrke mèt de Britsen [[indie]]band [[Starsailor]]. Oetindelek deeg heer mer twie leedsjes vaan hun album, obbenuits umtot zien meneer vaan wèrke 'n iewegheid in beslaag naom. De rizzeltaote stoon op 't album ''Silence is easy''. Oonderwijl woorte vreem verhaole euver häöm vertèld. Heer zouw in de bosse roond Los Angeles wie 'ne bröl gewore kluizeneer leve. Al bij de opnaomes mèt The Ramones zouw heer e pistool höbbe gepak es 'r z'ne zin neet kreeg. In 't nachleve vaan Los Angeles pikden 'r dèks 'n vrouw op, die heer vervolgens toes mèt e geweer bedreigde es ze aon 't ind vaan de nach nao hoes wouwe. Op 3 fibberwarie 2003 maakde heer zoe'n dreigemint woer wie heer actries [[Lana Clarkson]] doedsjoot. Heer reep toen tege ziene chauffeur Adriano de Souza "Iech gluif tot iech zjus iemes höb vermaord!" De Souza belde dao-op de pelitie, dee häöm arresteerde. Spector woort op borgtoch vrijgelaote. Heer oontkinde in ierste instantie, oondaanks euvertuigend bewies tegen 'm. In 2007 woort heer vervolg veur maord; de jury kaom oetindelek neet tot 'n einstummeg oerdeil. In 2008 góng 't perces euver, noe mèt de aonklach "murder in the second degree" (get wat zoeget euvereinkump mèt [[doedslaag]] in 't Nederlands rech). Dao-aon woort heer op 13 aprèl 2009 sjöldeg bevoonte. Op 29 mei gaof de rechter 'm 19 jaor, mèt 'n meugelekheid tot vervreugde vrijlaoting in 2024. In de gevaangenis góng Spector zien gezoondheid hel achteroet; versjèllende kiere mós 'r nao 't hospitaol. Heer verloor hoeger beroop. In december 2020 kraog heer de diagnose [[COVID-19]]. Daoveur woort heer op aajdjaor nao 't hospitaol gebrach; twie weke later storf 'r dao. {{DEFAULTSORT:Spector, Phil}} [[Categorie:Luuj gebaore in d'n twintigsten iew]] [[Categorie:Luuj gesjtorve in d'n einentwintigsten iew]] [[Categorie:Popmeziek]] jjnkkxvl3pib89ni9gcudtubj7yiubs 485433 485432 2026-03-28T23:26:37Z Steinbach 16 köpkes 485433 wikitext text/x-wiki {{dialek|Mestreechs}} [[Plaetje:Phil_Spector_in_1965.jpg|thumb|Phil Spector in 1965.]] '''Harvey Phillip (Phil) Spector''' ([[New York]], [[26 december]] [[1939]] - [[French Camp]] ([[Californië|CA]]), [[16 jannewarie]] [[2021]]) waor 'nen [[Vereinegde Staote|Amerikaonse]] producent vaan [[popmeziek]]. Heer weurt algemein gezeen es eine vaan de allergroetste producente oets. Heer braok door es muzikant in de late jaore viefteg, meh woort begin jaore zèsteg groet mèt ziene ''Wall of sound''. Nao de [[Britse invasie]] woort heer minder belaankriek, meh heer bleef succesvol werk doen. In de jaore zeventeg stokde zien carrièr en trok Spector ziech ummer mie oet 't openbaar leve trök. Euver zie privéleve dege vreem verhole de runde, die woer bleke wie heer in 2003 veur moord woort gearresteerd. Daoveur woort heer in 2009 veroerdeild tot negentien jaor; heer storf ietot 'r die straof had oetgezete. ==Levesloup== ===Jäög en beginjaore=== Phil Spector woort gebore in [[The Bronx]], in 'n femilie vaan Russisch-joedse aofkoms. Ziene pa zaot al vreug in de sjölde en brach ziech in 1949 um. Zien moojer mós es nejster de femilie oonderhawwe (die neve Phil oet zien awwer zöster Shirley bestoont). In 1953 verhuisde ze veur 't werk vaan de moojer nao [[Los Angeles]], boe Spector noets gans kós aarde. Wie heer in 1955 nao Fairfax High School góng, vörmde heer dao al gaw 'ne sjaolband mèt de naom [[The Teddy Bears]]. Spector woort dao 't artistiek hart vaan, en in 1958 maakde de band zien ierste opnames. Daobij waor ouch de hit "To know him is to love him", 'n ierbetuin aon ziene gestorve pa in de vörm vaan e leefdesleedsje. 't Leedsje haolde nommer ein en maakde Spector astrein lendelek bekind. ===Succes es producer=== Al in 1959 waor Spector oet The Teddy Bears gegreujd en góng de gróp oeterein. Heer waor bij 't opnumme vaan hun album [[Lester Sill]] tegegekoume, 'ne maan oet de meziekindustrie dee Spector mèt wouw numme nao New York. In de umgeving vaan [[Brill Building]] lierde heer 't vak vaan producent en vaan sessiemuzikant. Heer kaom ouch drachter tot gans allein componere neet zie fort waor, meh tot heer in samewèrking mèt aandere tot groete huugdes kós koume. Mèt [[Jerry Leiber]] sjreef heer "Spanish Harlem" ('nen hit veur [[Ben E. King]]), en produceerde heer "Corinne, Corinna" vaan [[Ray Peterson]]. Same mèt Sill riechde Spector ind 1961 [[Philles Records]] op. Heer had oonderwijl ouch oontdèk tot zien veurleefde laog bij zwartet rock 'n roll, 't genre wat ziech laankzaam tot [[soul]] aon 't vörme waor. Meidegróppe mèt zwarte zengeresse hadde zien veurkäör, en 't lökde Spector veur [[The Crystals]] aon ziech te binde. In de loup vaan 1962 en 1963 haolde ze diverse vaan hun groete hits, wie "He's a rebel" en "Da doo ron ron". Heer riechde ouch 'ne studioact op, [[Bob B. Soxx & the Blue Jeans]], dee neet es band optreujde meh wel veur hitsjes wie "Zip-a-dee-doo-dah" (veur de [[Disney]]film ''Song of the south'') zörgde. In de geis vaan the Crystals teikende heer ouch [[the Ronettes]], veur wee heer leedsjes wie 't wereldbekind "Be my baby" en "Baby I love you" sjreef. Veur de leadzengeres [[Ronnie Bennett]] verleet heer oetindelek zien ierste vrouw Annette Merar. Ouch zier succesvol waor zie werk mèt de [[Righteous Brothers]], vaan oonder mie "You have lost that lovin' feelin'" en "Unchained melody". De werkwijs vaan Spector waor in die jaore aofgeteikend. Heer heel vaan e vol geluid, boebij heer de partije dèks leet verdobbele (twie gitare, basgitare, drumstèlle etc.). Dit vol geluid, bekind es de ''wall of sound'', woort versterk doortot heer alles in eine kier opnaom, en de meziek vaan 't ein instrumint expres in de microfoon vaan d'n aander leet leke. Dat maakde de klaank nog voller en ruimteleker en daobij lesteger te oontraofele veur concurrente. Geïnspireerd door klassieke componiste wie [[Richard Wagner|Wagner]] begós heer dèks sumpel, um 't daonao ummer complexer orkestraler te make. Heer zaog zien leedsjes es klein kunswerkskes, boe heer mèt indeloes perfectionisme aon bleef wèrke. Um zeker te wete tot deejays de goje kant zouwe drejje, maakde heer vaan de b-kant dèks e sumpel instrumentäölke. ===Trökgaank=== De doorbraok vaan de [[Beatles]] en de [[Rolling Stones]] had 'm in ierste instantie oonzeker gemaak, meh in tegestèlling tot aander acts vaan 't Brill Building-tiedperk neet geraak. In 1966 góng 't toch mis, naotot heer 'n samewèrking waor aongegaange mèt [[Ike Turner|Ike]] en [[Tina Turner]]. Hunne single "River deep - mountain high" veel slech bij 't Amerikaons publiek. In Europa waor 'r succesvoller en daobij ouch belaankriek in de lancering vaan Tina häör solocarrièr. In 1968 trouwde heer mèt Ronnie Bennett, en begós heer ziech trök te trèkke oet 't opebaar leve. Wel deeg heer in 1969 nog werk veur Sonny Charles and the Checkmates, dee hunne single "Black pearl" nao nommer 13 góng. Al in 1970 kaom heer trök es producer, en wel veur de Beatles, die häöm ummer hadde bewoonderd en al vreug zien leedsjes hadde gecoverd. De Beatles gónge dat jaor zjus oeterein, dus mós heer hun solowerk begeleie. 't Waor veural [[John Lennon]] boe Spector ziech mèt bezegheel; heer produceerde oonder mie dee zien "[[Instant karma]]", "[[Imagine]]" en "[[Happy Xmas (War is over)]]". ===Zelfisolatie en sporadisch werk=== 'n Oto-oongelök in 1974 brach 'm toch weer trök in zien isolatie, die deeskier vrij rigoureus oetveel. 'n Bijkoumende rei waor de opkoms vaan d'n [[disco]], boe Spector absoluut neet vaan heel. Ouch de [[progrock]] mèt zien pretentieus songs en concepalbums laog Spector neet: heer waor groet gewore in 't singletiedperk en dach in de logica vaan losse leedsjes. Gemeinelek kaom heer incidenteel oet zien opsluiting veur 'n samewèrking en hoort me daonao weer 'nen tied niks vaan 'm. In 1977 produceerde heer veur [[Leonard Cohen]] 't album ''Death of a ladies' man''. De koms vaan de [[punk]] brach 'm nuie hoop, en in 1979 kaom 't tot 'n samewèrking mèt [[The Ramones]]. Heer deeg hun album ''End of the century'', mèt groete hits wie "Rock 'n roll highschool". In de jaore '80 en '90 deeg heer hiel noe en daan get vaan ziech spreke. In 1981 wèrkden 'r nog eine kier same mèt [[Yoko Ono]]. D'n doed vaan häöre maan John Lennon zal daoveur de aonleiing zien gewees. In 1991 woort d'n tied riep gevoonde veur 'ne verzameleer, ''Back to mono'', boe 'n ruim selectie vaan zie werk in de jaore zèsteg op veer plate versjeen. In 1996 perbeerde heer 'n album te producere mèt [[Céline Dion]], wat mislökde umtot ze gei gedöld had veur zien indeloes perfectionisme. Zien dochter Nicole brach 'm op 't idee um same te wèrke mèt de Britsen [[indie]]band [[Starsailor]]. Oetindelek deeg heer mer twie leedsjes vaan hun album, obbenuits umtot zien meneer vaan wèrke 'n iewegheid in beslaag naom. De rizzeltaote stoon op 't album ''Silence is easy''. ===Val en veroerdeiling=== Oonderwijl woorte vreem verhaole euver häöm vertèld. Heer zouw in de bosse roond Los Angeles wie 'ne bröl gewore kluizeneer leve. Al bij de opnaomes mèt The Ramones zouw heer e pistool höbbe gepak es 'r z'ne zin neet kreeg. In 't nachleve vaan Los Angeles pikden 'r dèks 'n vrouw op, die heer vervolgens toes mèt e geweer bedreigde es ze aon 't ind vaan de nach nao hoes wouwe. Op 3 fibberwarie 2003 maakde heer zoe'n dreigemint woer wie heer actries [[Lana Clarkson]] doedsjoot. Heer reep toen tege ziene chauffeur Adriano de Souza "Iech gluif tot iech zjus iemes höb vermaord!" De Souza belde dao-op de pelitie, dee häöm arresteerde. Spector woort op borgtoch vrijgelaote. Heer oontkinde in ierste instantie, oondaanks euvertuigend bewies tegen 'm. In 2007 woort heer vervolg veur maord; de jury kaom oetindelek neet tot 'n einstummeg oerdeil. In 2008 góng 't perces euver, noe mèt de aonklach "murder in the second degree" (get wat zoeget euvereinkump mèt [[doedslaag]] in 't Nederlands rech). Dao-aon woort heer op 13 aprèl 2009 sjöldeg bevoonte. Op 29 mei gaof de rechter 'm 19 jaor, mèt 'n meugelekheid tot vervreugde vrijlaoting in 2024. In de gevaangenis góng Spector zien gezoondheid hel achteroet; versjèllende kiere mós 'r nao 't hospitaol. Heer verloor hoeger beroop. In december 2020 kraog heer de diagnose [[COVID-19]]. Daoveur woort heer op aajdjaor nao 't hospitaol gebrach; twie weke later storf 'r dao. {{DEFAULTSORT:Spector, Phil}} [[Categorie:Luuj gebaore in d'n twintigsten iew]] [[Categorie:Luuj gesjtorve in d'n einentwintigsten iew]] [[Categorie:Popmeziek]] 1rfda71vixagsx89ch3r0fgw8i5f3dv