Maon

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="li">
  <siteinfo>
    <sitename>Wikipedia</sitename>
    <dbname>liwiki</dbname>
    <base>https://li.wikipedia.org/wiki/Veurblaad</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.1</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">Media</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">Speciaal</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">Euverlèk</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">Gebroeker</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">Euverlèk gebroeker</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">Wikipedia</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">Euverlèk Wikipedia</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">Plaetje</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">Euverlèk plaetje</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">MediaWiki</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">Euverlèk MediaWiki</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">Sjabloon</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">Euverlèk sjabloon</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">Help</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">Euverlèk help</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">Categorie</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">Euverlèk categorie</namespace>
      <namespace key="100" case="first-letter">Portaol</namespace>
      <namespace key="101" case="first-letter">Euverlèk portaol</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">Module</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">Overleg module</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>Maon</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1404</id>
    <revision>
      <id>485670</id>
      <parentid>452976</parentid>
      <timestamp>2026-05-11T05:53:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kwamikagami</username>
        <id>8282</id>
      </contributor>
      <comment>/* Oontstoon */</comment>
      <origin>485670</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5540" sha1="8aot1tzkiubzgq461mpas2phfpw37n6" xml:space="preserve">{{dialek|Mestreechs}}
:''Dit artikel geit euver de natuurlike satelliet van de Aerd; veur de vèsj, zuuch: [[Maon (vis)]].''
----
De '''maon''' (symbool: [[file:Moon decrescent symbol (fixed width).svg|16px|☾]]) is de [[natuurleke satelliet]] vaan de Eerd. Ze weurt soms aongeduid mèt de latiense naom ''Luna''.

De maon steit gemiddeld 384.403 [[kilometer]] vaan de [[Eerd]] aof. Häöre diameter is 3.476 kilometer. 't Oppervlak vaan de maon kin vergeleke weure mèt dat vaan [[Australië]]. De maon is relatief groet, 3,7 kier zo klein es de Eerd. Ouch de massa is groet (7,35×10&lt;sup&gt;22&lt;/sup&gt; kg), mèt 1/81 vaan de massa vaan de Eerd. De maon is daan ouch de vijfde groetste maon vaan 't [[zonnestèlsel]]. 't Stèlsel Eerd-Maon weurt daorum ouch wel es dobbelplaneet aongeduid.

== Rotatie en umloup ==
{{wrapper}}
|[[Plaetje:Phase-180.jpg|thumb|right|De maon gezeen vanaof de Eerd]]
|-
|[[Plaetje:Far-Side-Phase-180.jpg|thumb|right|De achterkant vaan de maon]]
|}
De maon deit 27 daog, 7 oor en 43,2 minute euver einen umloup om de Eerd. De rotatie ('t drèjje um de eige as) doort zjus eve laank. Me neump dit [[synchroon rotatie]]. Daodoor zuut me vaan de Eerd aof ummer dezelfde kant vaan de maon.

Wie feitelek alle satelliete is de baon vaan de maon neet gans circulair. 't Kortste punt nao de eerde, 't ''perigeum'' steit op zoe'n 362.600 km, 't wiedste punt, bekind es ''apogeum'', bevint ziech op 405.400 km vaan 't gemeinsjappelek zwuurtepunt. De elliptische haafas bedreug 384.399 km. De [[excentriciteit]] vaan häör baon kump daomèt op 0,0549.

Sjogkelinge in de baon vaan de maon, zoegeneumde [[libraties]], kinne de excentriciteit groeter make. Daan kump de maon korter bij en wijer aof te stoon es normaal meugelek is. Wienie de maon oetzunderlek kort (aofhenkelek vaan definitie: &lt;360.000 km of &lt;358.000 km) bij de eerd steit, en ouch nog ins vol is, sprik me vaan 'n [[supermaon]]. De libraties maken 't ouch meugelek veur stökker vaan de 'achterkant' vaan de maon te zien, zoewie um de stökker kortbij de meridiaon die de twie maonkante vaanein aofsjeit beter te bekieke. Al bij al kin zoe 9% extra vaan de maon vaanaof de eerd ziechbaar weure. Veur 't begin vaan de ruimtevaart waore die libraties dus vaan groet belaank veur de wetensjap.

=== De twie kante ===
De maon weurt opgedeild in twie hèlfde: de hèlf die me vaan de Eerd kin zien (de 'väörkant') en de hèlf die me neet zuut (d'n 'achterkant'). 'n Opvallend versjèl tösse de twie hèlfde is tot op de hèlf die vaan de Eerd neet ziechbaar is hiel wienig [[mare|maria]] (mv. vaan 't Latiense 'mare') veurkoume (slechs 2% vaan het oppervlak, tegeneuver zoe'n 31% aon de väörkant).

=== Maria ===
Aon de 'väörkant' vaan de maon zien zoegenaomde maria te zien. Aon de achterkant gief 't doavaan mer 'n paar. De naom maria kump vaan 't Latiens ''mare'', wat zie beteikent, umtot me vreuger dach tot ze gevöld waore mèt water. Noe wete veer tot ze gevöld zien mèt [[basalt]], oet lava-struim oontstande door insleeg vaan restante vaan 't oontstoon vaan 't zonnestèlsel.

== Oontstoon ==
[[Plaetje:Big Splash V1.0.gif|thumb|left|upright|Animatie vaan 't oonstoon vaan de Maon es gevolg vaan 't insloon vaan Theia. De animatie liet de versjèllende plaotse vaan Theia zien eeders kier 'n jaor later. Heidoor liekent 't es of de Eerd stèl steit. De animatie bekiek de Eerd vaanaof de Zuidpool]]
't Gief versjèllende theoriëe euver 't oontstoon vaan de maon, meh de mies gangbare is de theorie tot de maon oonstande is door inslaag op de Eerd vaan [[Theia]], een speculatieve planeet die ongeveer eve groet is wie [[Mars (planeet)|Mars]]. Bij de inslaag is de kern vaan Theia versmolte met de kern vaan de Eerd. De boetenste laoge vaan Theia is daobij weggeslingerd en in de ruimte terech gekómme. Dit heet dinkelek d'n oorspróng gevörmp veur de planetoïde gordel veurbij Mars. Een deil vaan de Eerd is ouch de ruimte ingeslingerd en oet dit materiaol heet ziech de Maon gevörmp. Dees theorie weurt ondersteunt door 't gegeve tot maonstein die zien mètgenómme door astronaute ongeveer dezelfde samestèlling höbbe wie de Eerdkoors.

Oonderzeuk nao 't maongesteinte heet twievel gezejd euver de inslaagtheorie: de samestèlling is perceis dezelfde wie die vaan de eerdmantel, wat mèt 'nen inslaag neet good te verklaore zouw zien.&lt;ref&gt;[http://www.nu.nl/wetenschap/2772231/vraagtekens-bij-inslagtheorie-ontstaan-maan.html Nu.nl - Vraagtekens bij inslagtheorie voor ontstaan maan]&lt;/ref&gt;

== Maonmissies ==
't Ierste objek wat de maon bereikde waor de [[USSR|Sovjet]]-[[ruimdesonde|sonde]] Loena 2, die op [[14 september]] [[1959]] op de maon insloog. Loena 3 maakde op [[3 oktober]] vaan 't zelfde jaor de ierste foto's vaan de achterkant vaan de maon.  In [[1966]] maakde Luna 9 de ierste 'zachte' landing en later dat jaor kaom Loena 10 es ierste onbemande toestel in 'n baon um de maon te cirkele.

In de jaore zesteg oontwikkelde de [[Vereinegde Staote]] 'n ambitieus projek, bekind es 't [[Apollo-program]]. Op [[20 juli]] [[1969]] lande, es oonderdeil vaan de missie Apollo-11, de ierste twie lui op de maon: [[Neil Armstrong]] en [[Edwin Aldrin]].

In de recènte historie zien nui planne veur ruimdemissies oontstoon, neet allein in de VS, meh ouch in [[Europa]], [[Rusland]], [[China]], [[India]] en [[Japan]]. De Amerikane wèlle in 2020 beginne mèt 't bouwe vaan 'n basis es oonderdeil vaan de missies nao [[Mars (planeet)|Mars]].

==Referenties==
&lt;references/&gt;

{{zonnestèlsel}}

{{Wiktionair|maon}}

[[Categorie:Maon]]</text>
      <sha1>8aot1tzkiubzgq461mpas2phfpw37n6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Eris (dwergplaneet)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>3105</id>
    <revision>
      <id>485666</id>
      <parentid>461868</parentid>
      <timestamp>2026-05-11T05:48:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kwamikagami</username>
        <id>8282</id>
      </contributor>
      <origin>485666</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3093" sha1="b9lpozy8ldjx99q7zyvibhk6z9atjwp" xml:space="preserve">{{dialek|Mestreechs}}
[[Plaetje:2003 UB313 opname.jpg|left|thumb|Mèt dees foto's woort 't bestoon vaan Eris vasgelag]]
[[Plaetje:Eris and dysnomia2.jpg|upright|thumb|Eris mèt de maon Dysnomia ([[Hubble-ruimtetelescoop]])]]
'''Eris''' (symbool: [[file:Eris symbol (bold).svg|16px|⯰]]),&lt;ref&gt;{{cite web |url= https://www.jpl.nasa.gov/infographics/what-is-a-dwarf-planet |author= JPL/NASA |date= 2015-04-22  |website= Jet Propulsion Laboratory |title= What is a Dwarf Planet? |access-date= 2022-01-19}}&lt;/ref&gt; offesjeel '''136199 Eris''', veurheen '''{{mp|2003 UB|313}}''' of (door häör oontdèkkers) '''Xena''' geneump, is e klein planetair objek in de [[Kuipergordel]] ([[iesdwerg]]), wat in [[2003]] veur 't iers gelocaliseerd woort en boevaan in [[2005]] bekind woort tot 't groeter is es [[Pluto (dwergplaneet)|Pluto]]. Bij de redefinitie vaan 't woord ''[[planeet]]'' op [[24 augustus]] [[2006]] woort {{mp|2003 UB|313}} in de nui categorie ''[[dwergplaneet]]'' ingedeild. Op [[13 september]] 2006 kreeg dees dwerplaneet de naom Eris.

== Oontdekkingsproces ==
Op [[21 oktober]] [[2003]] woorte de pleetsjes gesjote die 'n nui satelliet vaan de zon in de wijer regione vaan 't [[Zonnestèlsel]] vaslagte. Dit gebäörde door e team vaan [[astronomie|astronome]] wat al langer nao planeetachteg objekte veurbij [[Neptunus (planeet)|Neptunus]] zeuk en 'twelk ze groetste successe de oontdèkking vaan [[50000 Quaoar]] en [[90377 Sedna]] waore. Op [[5 januari]] [[2005]] woort oet [[analyse]] vaan de foto's dudelek tot 't hei um e nui objek góng, meh de publicatie vaan dees oontdèkking woert oetgesteld tot mèt [[spectroscopie|spectroscope]] en aander oonderzeuksmethodes mier vaan dit objek bekind waor. Op [[29 juli]] 2005 prizzenteerde me de nui planeet, same mèt twie ander groete (meh dudelek kleinder) Kuipergordelobjekte, [[2003 EL61|{{mp|2003 EL|61}}]] en [[2005 FY9|{{mp|2005 FY|9}}]].

== Eigesjappe ==
[[Plaetje:Orbit of 2003 UB313 on 30 July 2005.gif|thumb|Baon vaan Eris t'n opziechte vaan de ander planete]]
De [[umloupbaon]] vaan Eris steit gemiddeld zoe'n 67,7 [[Astronomische einheid|AE]] vaan de [[Zon]] aof; einen umloup doort zoe 560 jaor. Op 't momint steit de planeet kort bij häör [[aphelium]] vaan 97,7 AE. De planeet steit drei kier zoe wied vaan de zon aof es Pluto. De [[eccentriciteit]] is 0,4416129, de baon is dus sterk elliptisch.

De doorsnee is teminste 2390 kilometer; 't oppervlak, en mesjiens ouch de res vaan de planeet, besteit oet bevrore [[methaan]]. De oppervlakdetemperatuur kin neet wied vaan 't [[absoluut nulpunt]] ligke. 

Eris heet ouch 'n [[maon (satelliet)|maon]], ''Dysnomia'' geneump (de oontdèkkers neumpde häör [[Gabrielle (Xena)|Gabrielle]]).

== Extern linke ==
* [https://web.archive.org/web/20150319203306/http://www.nasa.gov/vision/universe/solarsystem/newplanet-072905.html Peersberiech vaan de NASA euver 'n oontdèkking vaan inkele vaan häör wetensjappers]
* [http://cfa-www.harvard.edu/iau/special/08747.pdf Aonkondiging vaan de nuie naom]

{{zonnestèlsel}}
[[Categorie:dwergplanete]]
[[Categorie:Zonnesjtèlsel]]</text>
      <sha1>b9lpozy8ldjx99q7zyvibhk6z9atjwp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Maon (satelliet)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>8676</id>
    <revision>
      <id>485669</id>
      <parentid>426555</parentid>
      <timestamp>2026-05-11T05:52:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kwamikagami</username>
        <id>8282</id>
      </contributor>
      <origin>485669</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1127" sha1="0t6rnmom9zndldu2q9xqpg2kry8bz3z" xml:space="preserve">{{dialek|Mestreechs}}
[[Plaetje:Moon by Adam Cebula.jpg|thumb|right|De maon vaan de Eerd]]
'n '''Maon''' of '''natuurleke maon''' of '''natuurleke satelliet''' is 'n [[hiemelliechaam]] wat roond 'n [[planeet]] of [[planetoïde]] drejt. 

Zoe is de [[Maon]] de einige echte natuurleke maon van de [[Eerd]]. In 't normaal spraokgebruuk weurt miestal korteweg euver 'maon' of 'maone' gesproke.

[[Herdermaon|Herdermaone]] zien maone die door hun zwuurtekrach de stöbdeilkes vaan 'ne planetaire rink bijein hawwe.

Objekte die in 'n hoofiezervörmege baon 'roond' 'n planeet drejje (zowie [[Cruithne]]) weure neet es echte maone gezeen.

Begin 2007 zien de volgende aontalle maone bij de planete in eus zonnestèlsel bekind: Eerd 1, [[Mars (planeet)|Mars]] 2, [[Jupiter (planeet)|Jupiter]] 63, [[Saturnus (planeet)|Saturnus]] 56, [[Uranus (planeet)|Uranus]] 27, [[Neptunus (planeet)|Neptunus]] 13, [[Pluto (dwergplaneet)|Pluto]] 3, [[Haumea (dwergplaneet)|Haumea]] 2 en [[Eris]] 1. In totaal dus 166 maone. 't Aontal maone bij planetoïden bedreug 88 (woevaan oongeveer de hèlf nog bevesteg moot weure).

[[Categorie:Astronomie]]</text>
      <sha1>0t6rnmom9zndldu2q9xqpg2kry8bz3z</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Gliese 581 c</title>
    <ns>0</ns>
    <id>9693</id>
    <revision>
      <id>485687</id>
      <parentid>339872</parentid>
      <timestamp>2026-05-11T06:25:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kwamikagami</username>
        <id>8282</id>
      </contributor>
      <origin>485687</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3065" sha1="tet2l4k7yo843rjoe9ykaq9od1m3mst" xml:space="preserve">{{dialek|Norbiks}}
[[Image:Planet_Gliese_581_c.png|thumb|Keunszinnige vörsjtilling van Gliese 581 c]]
'''Gliese 581c''' is 'ne [[exoplaneet]] dae dör [[Europa|Europese]] [[astronomie|astronome]] oontdèkt is boete os [[zonnestèlsel|zonnesjtèlsel]] en dae mäögelek sjtaerk op de [[eerde|aeërd]] geliekt en oeë mäögelek [[biologie|laeëve]] aanwezig is. Van de ruum 200 bekènde planete roond aander sjterre, geliekt Gliese 581c 't mètste op de aeërd. Op [[24 april]] [[2007]] waoërt de oontdèkking bekènd gemakd.
== Locatie ==
D'r planeet Gliese 581c driejt roond de roej dwerg[[sjter]] Gliese 581, op 'ne aafsjtaand va nog gèng 11 [[miljoeën]] [[kilometer|km]]. Gliese 581 bevind zich op 20,5 [[leechjaor|lichjaore]] aafsjtaand van de aeërd, in 't [[sjterrebeeld]] [[Waog]].
D'r planeet sjtèèt dus relatief kort bie z'n [[zon]], 'ne zoegenaamde roeje dwerg, 'n categorie va sjterre die väöl klènger, zjwaker en keuler zeunt es os zon. De c in d'r naam Gliese 581c vertèlt os dat dis planeet neet d'r ènnige is dae um Gliese driejt. In 'n nog klènger baan driejt 'ne zjoeëre planeet en mieë nao boete cirkelt 'ne planeet va 8 aeërdmassa's.
== Opsjporings-methode ==
De sjter Gliese is vanaaf de aeërd neet zoonder [[telescoop]] te zieë. Gliese 581c is oontdèkt mèt de hulp va 'ne telescoop van 't [[European Southern Observatory]] (ESO) in [[Chili]]. De [[astronome]] haant d'r planeet neet èèges gezieë, umdat planete gèè [[leech|lich]] oetsjtrale. Ze haant de plaatsj van d'r bol bepaald dör 't gedrag van de biehurende sjter Gliese 581. Dis sjter sjokkelt 'n bietsje um z'ne [[as]] dördat de [[zjwoeëtekrach]] van d'r planeet de sjter get oet 't loeëd trèkt bie z'ne umgaank. Op die meneer is och beraeëkend wie groeët d'r planeet zow zieë. Zjoeër planete kint me op dis meneer opsjpore, mae lichte, zoewie de aeërd, neet.

=== Kenmaerke ===
Gliese 581c is oongeveer vief kieër zoe zjoeër en oonderhaof kieër zoe groeët wie de aeërd en driejt in 13 ('n aander bron kalt va 18)[[daag]] roond z'n zon. E [[jaor]] is get korter (of langer) wie twieë aeërdse [[waeëk]]e. D'r planeet sjtèèt 14 kieër korter bie z'n zon es wie de aeërd, mae umdat die klènger en minder fel is haat d'r planeet 'n vermoedeleke [[temperatuur]] va tussje de 0 en 40 grade [[Celsius]]. Dat betekent dat d'r vloeibaar [[water]] en messjie och wal laeëve kuus zieë op Gliese 581c.

== Darwin-projekt ==

Of werkelek vloeibaar water en laeëve op dis planeet vörkeumt, kint allèng gemaeëte waeëre mèt 'n nuuj generatie ruumtetelescope. Europa wèrkt an 't Darwin-projekt, driej telescope die in formatie dör de ruumte zulle vlege. Darwin makt neet allèng supersjerpe foto's van op de aeërd geliekende planete, och oonderzeukt dizze telescoop de [[atmosfeer]] van dis planete op [[waterstof|watersjtof]], [[zoerstof|zuursjtof]] en aander tekene va laeëve. De technologie van dit projekt is nog volop in oontwikkeling en de ursjte beelde van de ''twiede aeërd'' maog v'r pas roond 2020 verwachte.

[[Categorie:Exoplanete]]</text>
      <sha1>tet2l4k7yo843rjoe9ykaq9od1m3mst</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Mercurius (planeet)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>13270</id>
    <revision>
      <id>485667</id>
      <parentid>483470</parentid>
      <timestamp>2026-05-11T05:48:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kwamikagami</username>
        <id>8282</id>
      </contributor>
      <comment>/* Temperatuur en zonleech */</comment>
      <origin>485667</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10572" sha1="b92a7ochi6u4muo7n3lpdqrkbvmpowl" xml:space="preserve">{{dialek|Mestreechs}}
{{wrapper}}
|
{| class=&quot;toccolours&quot; style=&quot;float:right; width:300px; margin-left: 1em; margin-bottem: 1em; font-size: 85%;&quot;
|+&lt;big&gt;'''Mercurius''' [[Plaetje:mercury symbol (bold).svg|20px|☿]] &lt;/big&gt;
|-----
! bgcolor=&quot;#000000&quot; colspan=2 |[[Plaetje:MESSENGER_first_photo_of_unseen_side_of_mercury.jpg|center|frameless]]
&lt;br /&gt;&lt;center&gt;&lt;font color=&quot;ffffff&quot;&gt;&lt;small&gt;'ne door [[MESSENGER]] gemaakde foto vaan Mercurius.&lt;br /&gt;Ierste foto vaan de nog noets gezene kant vaan Mercurius. (14 januari 2008)&lt;/small&gt;&lt;/font&gt;&lt;/center&gt;
|-----
! bgcolor=&quot;#6295DA&quot; colspan=&quot;2&quot; | Karakteristieke
|-----
| Aontal maone
| Gein
|-----
| Diameter
| 4880 km
|-----
| Massa
| 3,302×10&lt;sup&gt;23&lt;/sup&gt;kg
|-----
| Rotatietied (daag)
| 58 daog 15 uur 30 min
|-----
| Umlouptied zon (jaor)
| 88 daog
|-----
| Aofstand tot de zon
| 57,91×10&lt;sup&gt;6&lt;/sup&gt; km
|-----
| Atmosfeer
| Zier dun.
|-----
| Temperatuur (min)
| 90 K (-183&amp;nbsp;°C)
|-----
| Temperatuur (max)
| 700 K (427&amp;nbsp;°C)
|-----
| Kleur
| Doonkergries
|-----
| Kern
| Iezerriek, ca 3600 km diameter
|----
! bgcolor=&quot;#6295DA&quot; colspan=&quot;2&quot; | Samestèlling atmosfeer
|-----
| [[Zuurstof]]
| 42 %
|-----
| [[Natrium]]
| 29 %
|-----
| [[Waterstof]]
| 22 %
|-----
| [[Helium]]
| 6 %
|-----
| [[Kalium]]
| 0,5 %
|-----
| [[Argon]]
| spore
|-----
| [[Kooldioxide|Koolstofdioxide]]
| spore
|-----
| [[Water]]
| spore
|-----
| [[Stikstof]]
| spore
|}
|-
|[[Plaetje:Mercury Earth Comparison.png|thumb|right|Verschil in afmeting tussen Mercurius en de [[Eerd]]]]
|}
'''Mercurius''' is de planeet die 't kortst bij de [[zon]] steit en is, sinds [[Pluto (dwergplaneet)|Pluto]] de status ''planeet'' heet verlore, de kleinste planeet van eus [[zonnestèlsel]]. De planeet is verneump nao de [[Romeinse mythologie|Romeinse]] [[god]] [[Mercurius (mythologie)|Mercurius]] vaanwege de snelle drej um de zon. Zjus wie de [[Eerd]] is 't 'n [[Eerdse planeet|terrestrische planeet]] mèt 'n vas oppervlak wat väöl euvereinkomste vertoent mèt dat vaan de [[maon]]. Opmerkelek is tot dees klein planeet 'n vrij sterk magnetisch veld heet. Mercurius heet gein [[Natuurlike satelliet|maone]].

== Karakteristieke ==
=== Temperatuur en zonleech ===
[[Plaetje:Mercury's orbital resonance.png|thumb|upright|left|Mercurius temperatuurs resonantie. De teikening toent tot de umlouptied roond de zon en de rotatietied roond zien as 'n 3:2 resonantie heet.]]
Mercurius kint enorme [[temperatuur]]versjèlle tösse daag en nach. De oorzaak heivaan ligk in de uters lange [[rotatietied]]; 'n Aswenteling doort 58 [[daag|eerdse daog]]. In combinatie mèt d'n umloup um de zon in 88 daog doort einen daag op Mercurius ruim 176 eerdse daog. 't Versjèl tösse de gemiddelde daag- en nachtemperatuur bedreug zoe'n 500&amp;nbsp;°C. Ter vergelieking: op Eerd sjogkelt dat tösse de 5 en 20&amp;nbsp;°C. De huugte vaan de maximumtemperatuur weurt verklaord door de relatief korten aofstand tot de zon en de groete versjèlle door 't (vrijwel) oontbreke vaan 'n [[atmosfeer (astronomie)|atmosfeer]]. 't Zonleech op Mercurius' oppervlak is oongeveer nege kier zoe intens es op Eerd.

=== Atmosfeer ===
De atmosfeer vaan Mercurius is uters dun en besteit voornaomelek oet sporadisch veurkoumende [[atoom|atome]] [[zuurstof]], [[natrium]] en [[waterstof]] die vrijwel direk nao de ruimte oontsnappe. De [[atmosferische drök]] aon 't oppervlak is kleiner es 10&lt;sup&gt;-11&lt;/sup&gt; bar. De levensdoer vaan 'n natriumatoom in de atmosfeer is oongeveer drei oor. Dit verluus weurt continu gecompenseerd door [[zonnewind]] dee weurt ingevaange door 't magnetisch veld en damp dee vrijkump bij insloonde [[meteoriet]]e. 't Vrijwel aofwezig zien vaan 'n atmosfeer zörg deveur tot d'n hiemel zoewel 's nachs es euverdaag zwart is. Omtot Mercurius 'n stök korter bij de zon steit, versjijnt de zon zoe'n 2,5 kier zoe groet aon d'n hiemel es op eerd. De bès ziechbare planeet vaanaof Mercurius is [[Venus (planeet)|Venus]] die mèt 'n [[magnitude]] vaan oongeveer -6,6 't helderste objek vaan de nachteleke Mercuriushiemel is. De eerd en maon zien ouch prominent aonwezig mèt 'n magnitude vaan respectievelijk -5,2 en -1,2.

=== Magnetosfeer ===
Mercurius heet 'n relatief sterk [[magnetisch veld]] mèt 1% vaan de magnetische veldkracht vaan 't [[aardmagnetisch veld]].
Meugelek weurt dit magnetisch veld, zjus wie dat vaan de eerd opgewek door 'ne '[[dynamo]]' vaan 'n circulerend vloeibaar kernmateriaol.  De huidege sjattinge geve evels aon tot de kern vaan Mercurius neet heit genóg zou zien om häör [[iezer-nikkel]] te doen smèlte, mer mesjiens is d'r in de kern  materie die 't smèltpunt nao oonder kin hole. 't Is ouch meugelek tot 't magneetveld 'n euverbliefsel is vaan 'n vreuger dynamo-effek wat noe neet mie aktief is. 't Magnetisch veld is gefossiliseerd in gestold magnetisch materiaol.

=== Oppervlak ===
[[Plaetje:Mercure_fausses_couleurs.jpg|thumbnail|left|Mercuriusoppervlak in [[valse kleure]] woe oppervlakke vaan versjèllende samestèlling ziechbaar zien. 't Oranje gebeed linksoonder wijs op gestolde lava.]]
{{wrapper}}
|[[Plaetje:Mercure plaine lisse.jpg|thumb|right|[[Caloris]] Bassins op Mercurius]]
|-
|[[Plaetje:Tir Planitia m10 aom 8 10.gif|thumb|right|Vulkanische activiteit op Mercurius]]
|-
|[[Plaetje:PIA02446 Discovery Scarp.jpg|thumb|right|Breuklijne op Mercurius]]
|}
==== Inslaagstrukture ====
't Oppervlak vaan Mercurius is bezejd mèt [[inslaagkrater]]s en liekent väöl op dat vaan de [[maon]]. De mies in 't oug springende inslaagstruktuur is 't multi-rink ''[[Caloris]] Bassin'', mèt 'ne diameter vaan 1350 km en omrink door 'n gebergte vaan oongeveer 2 km hoeg. Wijer gief 't nog talloze [[vallei]]e, [[Heuvel (geologie)|heuvels]] en [[vlakte]]s. Opmerkelijk feit is tot de mieste kraters op Mercurius 'ne naom höbbe en zien vernump nao beroemde sjrijvers en artieste.

==== Vulkanisme ====
Bij 't obbenuits bestudere vaan de Mariner 10 foto's ind jaore '90, woort oontdèk tot sommege deile vaan 't oppervlak väöl gladder waore es aandere. Dees gladde gedeiltes waore bedèk mèt gestolde lava; 'n bewies tot d'r in 't verleie actief [[vulkanisme]] op Mercurius moot zien gewees.

==== Tektoniek ====
Tössen de inslaagkraters gief 't ouch versjèllende steil kliffe zoewie [[Discovery Rupes]]. Deze weure geïnterpreteerd es hellinge die veroorzaak zien door [[opschuiving]]e. Dit type van geologische breuke is typisch veur 'n oppervlak wat verkleind is. Me nump daan ouch aon tot dit 'n veurbeeld is vaan [[contractietektoniek]], woebij Mercurius, wie ze afkeulde, kroomp. Dees inkrimping moos door de vaste koors weure gecompenseerd door de vörming vaan opschuivingsbreuke. Daoneve heet me op gemaotigde breidtes ouch lijnstrukture opgemerk, die me verklaort es [[horizontaalverschuiving]]e die oontstoonte es gevolg vaan [[mechanische spanning]]e in de koors door de langzaam vertraging vaan de rotatie vaan de planeet.

[[Plaetje:Mercuriuskern.jpg|left]]
=== Samestèlling ===
De kern van Mercurius besteit hoofzakelek oet [[iezer]] en is relatief groet. 42% vaan 't totaal planetair volume weurt door de kern in beslaag genome (ter vergelieking: bij de eerd nump de kern 17% vaan 't volume in). Roontelum de kern bevint ziech 'ne mantel vaan zoe'n 600 km dik dee voornaomelek oet [[siliciumoxide]] besteit. De [[deechde]] is, oondaanks de groete hoeveelheid iezer, mèt 5430 kg/m&lt;sup&gt;3&lt;/sup&gt; get kleiner es die vaan de eerd. Dat kump omtot de eerd groeter en dus d'n drök binnenin groeter is.

=== Mercuriuseuvergaank ===
Oongeveer 13 à 14 kier per ieuw kump 't veur tot Mercurius tösse de zon en de eerd door trèk en tot 't silhouet tege de zonneschijf te zien is. Dit versjijnsel weurt ''Mercuriuseuvergaank'' geneump en is vergeliekbaar mèt de [[zonsverduustering]].
{{wrapper}}
|[[Plaetje:Mariner10.gif|thumb|right|[[Mariner 10]]]]
|-
|[[Plaetje:MESSENGER.jpg|thumb|right|[[MESSENGER]]]]
|-
|
|}
== Verkinninge ==
=== Woernumminge ===
3000 v.Chr. waor Mercurius al bekind bij de [[Sumer|Sumeriërs]] en zie neumpden 't ''Ubu-idim-gud-ud''. De ierste gedetailleerde observaties woorte verriech door de [[Babyloniërs]] die 't ''gu-ad'' of ''gu-utu'' neumpde. De [[Grieke]] hadde zelfs twee naome veur Mercurius: ''Apollo'' veur Mercurius aon d'n ochtendhiemel en ''Heraclitus'' veur d'n aovondhiemel, ouch al wiste ze tot 't om mer ein planeet góng.

Allewel Mercurius mèt 't bloete oug woer te numme is, höbbe slechs wienig lui Mercurius oets gezeen. Dit kump omtot heer noets wied vaan de zon verwijderd steit en dus allein es 'n neet al te helder ster in de ochtend- of aovondsjiemer te zien is.

=== Mariner 10 ===
De ierste [[ruimtesonde]] dee Mercurius vaan kortbij heet gezeen, is de [[Mariner 10]] dee in 1974 en 1975 opnames maakde woedoor oongeveer 45% vaan 't Mercuriusoppervlak in kaart gebrach kós weure. Oet 18 foto's is 'n compositie gemaak, woevaan 'n deil bovenaan dees pagina is weergegeve. De [[resolutie]] vaan dees foto's is oongeveer 2 km per [[pixel]]. 

=== MESSENGER ===
De twiede obbenuits door [[NASA]] georganiseerde vlöch nao Mercurius is [[MESSENGER]]. Dees ruimtesonde is op [[3 augustus]] [[2004]] gelanceerd en heet in januari [[2008]] veur d'n ierste kier foto's vaan Mercurius doorgesjik. Nao 'n aontal ingewikkelde manoeuvers kaom MESSENGER in [[2011]] in 'n [[baon (hiemelliechaam)|baon]] um Mercurius um oonderzeuk te verriechte nao de samestèlling, atmosfeer en 't zwaak magnetisch veld vaan de planeet. MESSENGER voont oonder mie bewies veur 't ieder geneump vulkanisme, ies op de noordpool en organische verbindinge. Door d'n invlood vaan de zon waor 't tuig vaan koerscorrecties aofhenkelek um hoeg bove 't oppervlak te blieve; wie de brandstof waor opgebruuk, góng MESSENGER spiraolsgewijs op Mercurius aon. Op 30 aprèl 2015 sloog 'r te pletter op 't oppervlak nao 'n missie vaan veer jaor; drei jaor langer es gepland.

=== BepiColombo ===
De Japanse en Europese ruimtevaartorganisaties [[JAXA]] en [[Europese Ruimtevaartorganisatie|ESA]] wèrke same um in [[2011]] de ruimtesonde [[BepiColombo]] nao Mercurius te sjikke. BepiColombo geit 't nog neet gefotografeerde deil vaan de planeet in kaart bringe en daoneve op zeuk goon nao water.

== Extern linke ==
* {{en}} [https://web.archive.org/web/20200520143347/https://nssdc.gsfc.nasa.gov/planetary/factsheet/mercuryfact.html Mercurius Fact Sheet]
* [http://photojournal.jpl.nasa.gov/targetFamily/Mercury Mariner 10 foto's]
* [https://web.archive.org/web/20110309045046/http://history.nasa.gov/SP-423/sp423.htm NASA Mercurius atlas]

{{zonnestèlsel}}

[[Categorie:Planete]]
[[Categorie:Zonnesjtèlsel]]</text>
      <sha1>b92a7ochi6u4muo7n3lpdqrkbvmpowl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Uranus (planeet)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>13638</id>
    <revision>
      <id>485668</id>
      <parentid>484144</parentid>
      <timestamp>2026-05-11T05:52:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kwamikagami</username>
        <id>8282</id>
      </contributor>
      <comment>/* Oontdèkking vaan Uranus */</comment>
      <origin>485668</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6275" sha1="d6bqbrq3z3y675eg4li481svcusviem" xml:space="preserve">{{dialek|Mestreechs}}
{| class=&quot;toccolours&quot; style=&quot;float:right; width:300px; margin-left: 1em; margin-bottem: 1em; font-size: 85%;&quot;
|+&lt;big&gt;'''Uranus''' &lt;/big&gt; [[Plaetje:Uranus_symbol (bold).svg|20px|⛢]]
|-
| bgcolor=&quot;#000000&quot; colspan=2 | [[Plaetje:Uranus.jpg|frameless|center]]
|-
| colspan=2 style=&quot;font-size:10px;&quot; | Samegestèlde foto vaan Uranus gemaak door [[Voyager 2]]
|-----
! bgcolor=&quot;#6295DA&quot; colspan=&quot;2&quot; | Karakteristieke
|-----
| Aontal maone
| 27
|-----
| Diameter
| 51.118 (±8) km (equator)&lt;br /&gt;49.946 (±40) km (polair)
|-----
| Aofplatting
| 1 / 43,6
|-----
| Massa
| 8,683×10&lt;sup&gt;25&lt;/sup&gt;kg
|-----
| Rotatietied (daag)
| 17 uur 14 min
|-----
| Umlouptied zon (jaor)
| 84,07 jaar
|-----
| Aofstand tot de zon
| 2,87×10&lt;sup&gt;9&lt;/sup&gt; km
|-----
| Atmosfeer
| Diech; H&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;, He en CH&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt;
|-----
| Temperatuur (gem)
| 68 K (-205&amp;nbsp;°C)
|-----
| Kleur
| Cyaan
|-----
| Kern
| Al-evel [[nikkeliezer]] en stein
|}
'''Uranus''' is de op twie nao groetste en vaanaof de [[Zon]] gezeen de zevende [[planeet]] vaan eus [[zonnestèlsel]]. Deze [[iesreus]] is verneump nao de god [[Uranus (god)|Uranus]], ouch wel Ouranous, de personificatie vaan d'n hiemel, oet de [[Griekse mythologie]].

== Oontdèkking vaan Uranus ==
[[File:Earth Uranus comparision vector.svg|left|thumb|upright|Vergelieking tösse de gruuttes vaan de Eerde en Uranus]]
In [[1690]] is deze planeet veur 't ierst woergenome door [[John Flamsteed]]. Deze [[Ingeland|Ingelse]] [[astronoom]] veroonderstèlde dat 't um 'n [[staar (hiemelliechaam)|staar]] in 't [[sterrebeeld]] [[Stier (sterrebeeld)|Stier]] (''Taurus'') góng en neumde zien oontdèkking &quot;34 Tauri&quot;. Roond [[1769]] woort Uranus in totaal 12 kier woergenome door [[Pierre Lemonnier]], mer ouch deze astronoom meinde 'n staar te zien. De officieel oontdèkking steit op naom vaan [[William Herschel]] dee op [[13 maart]] [[1781]] 't objek es planeet kwalificeerde. Heer gaof de planeet de naom &quot;Georgium Sidus&quot;, nao d'n Ingelse keuning [[George III vaan 't Vereinig Keuninkriek|George III]]. 'nen Aandere naom dee in deen tied gehanteerd woort waor &quot;Herschel&quot;. Pas in [[1850]] woort d'n ieder al door [[Johann Bode]] veurgestèlde naom Uranus officieel in gebruuk genome.

Mèt d'n Hubble telescoop voont me in 2005 'n twiede stèl ring. De ring vaan Uranus zien doonker en dun en ze bestoon oet doonkere rotsechtige stöb. 'n Deil is gevörmp door 'nen inslaag vaan 'ne meteoor.

== Karakteristieke ==
=== Samestèlling ===
Uranus vertoent groete euverkomste mèt [[Neptunus (planeet)|Neptunus]]. De kern liek op dee vaan de gasreuze [[Jupiter (planeet)|Jupiter]] en [[Saturnus (planeet)|Saturnus]]. 't Groete versjèl mèt dees planete is de absentie vaan de umringende mantel vaan metallisch waterstof. De kern besteit al-evel oet nikkeliezer en silicate mèt dao-umheen 'ne mantel vaan water, methaan, ammoniak en woersjienelek nog inkel losse eleminte. Aon de boetekant bevint ziech 'n laog vaan vleujbaar waterstof, helium en methaan, die nao 't oppervlak touw steeds mier gaasvörmig weurt. Karakteristiek is ouch tot de planeet qua polariteit gekanteld is.

=== Atmosfeer ===
{| class=&quot;toccolours&quot; style=&quot;float:right; margin-left: 1em; margin-bottem: 1em; font-size: 85%;&quot;
! colspan=2 | Samestèlling atmosfeer
|-----
| [[Waterstof]] (H&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;)
| 82,5%
|-----
| [[Helium]] (He)
| 15,2%
|-----
| [[Methaan]] (CH&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt;)
| 2,3%
|-----
| Waterstof[[deuterium|deuteride]] (HD)
| 148 ppm
|-----
| [[Ammoniak]] (NH&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;)
| spore
|-----
| [[Water]] (H&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;O)
| spore
|}
De veur Uranus karakteristieke [[cyaan]] tot blauw kleur weurt veroorzaak door d'n atmosfeer dee relatief väöl methaan (2,3%) bevat en dat absorbeert roej en oranje golflengtes oet 't zonleech mer 't weerkaats blauw en greun. Wolke weure vrijwel neet in d'n atmosfeer woergenome. Allein op in de zon gelege deile roontelum d'n evenaar koume wolkeformaties wel 'ns veur. In de hoeger laoge vaan d'n atmosfeer koume störm veur woebij de windsnelheid op kin loupe tot 720 km/u.

== Maone en ring roontelum Uranus ==
{{hoofartikel|Maone en ring vaan Uranus}}

== Gekantelden as ==
Ein vaan de mies opvallende eigensjappe vaan Uranus is d'n as dee 98° slaagzij maak ten opziechte vaan de baon die de planeet roond de Zon drejt. 'n Meugeleke verklaoring daoveur is 'n enorme botsing mèt 'n aander groet hiemelliechaam in 't verleie. Dat zou teves 'n verklaoring kinne zien veur 't groet aontal maone roond dees planeet. De gekantelden as heet groeten invlood op de seizoene; d'r is 'nen uters lankzame liech-doonker cyclus en op de pole dore de zomers en winters tientalle jaore.

=== Magnetisch veld ===
Ten opziechte vaan de rotatieas vertoent 't magnetisch veld 'nen hook vaan oongeveer 60°. Dit magnetisch veld weurt al-evel veroorzaak door bewegende massa's deep oonder 't oppervlak.

== Verkinning ==
[[Plaetje:Uranuscolour.png|thumb|right|Foto's vaan Uranus gemaak door [[Voyager 2]] in normaal (links) en [[valse kleure]] (rechts).]]
Uranus is de ierste planeet die neet bekind waor in de [[aajdheid]] umtot heer mèt 't bloete oug neet te zien is vaanaof de Eerde. Tot en mèt 2004 gaof 't slechs ein [[ruimtesonde]] die in de buurt vaan Uranus gewees. De in [[1977]] gelanceerde [[Voyager 2]] passeerde de planeet op [[24 januari]] [[1986]] op 'nen aofstand vaan naoventrint 9,1 miljoen km. Tijdes dees missie heet de sonde foto's vaan de planeet en de ring nao de Eerde gesjik en is vervolges doorgereis nao Neptunus.

== Woernumme ==
Mèt 't bloete oug is Uranus zjus neet te zien, allein es heer in [[oppositie (astronomie)|oppositie]] steit, oonder hiel gunstige umstandighede en es bekind is boe gezoch moot weure kump de [[magnitude|helderheid]] in de buurt vaan de grens vaan wat nog mèt 't bloete oug gezeen kin weure. Mèt 'ne gewoene [[verrekieker]] is Uranus wel te zien es r zwaak &quot;steerke&quot;, mer zelfs mèt 'ne groete [[Telescoop (optica)|telescoop]] blijf Uranus neet mie es e greunechtig sjijfke.

== Extern links ==
* {{en}} [https://web.archive.org/web/20110804224710/http://nssdc.gsfc.nasa.gov/planetary/factsheet/uranusfact.html NASA's Uranus fact sheet]
* [http://photojournal.jpl.nasa.gov/target/Uranus Aofbeeldinge NASA]

{{Zonnestèlsel}}

[[Categorie:Planete]]
[[Categorie:Zonnesjtèlsel]]</text>
      <sha1>d6bqbrq3z3y675eg4li481svcusviem</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Planeet</title>
    <ns>0</ns>
    <id>14530</id>
    <revision>
      <id>485673</id>
      <parentid>483519</parentid>
      <timestamp>2026-05-11T05:55:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kwamikagami</username>
        <id>8282</id>
      </contributor>
      <origin>485673</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1819" sha1="cu3s6w3vf4jvvhb5z2mbtx0arbp5noo" xml:space="preserve">{{dialek|Mestreechs}}
[[Plaetje:1e7m comparison.png|thumb|right|upright=1.5|De relatief gruutde vaan de planete [[Uranus (planeet)|Uranus]] (linksachter), [[Neptunus (planeet)|Neptunus]] (rechtsachter), [[Eerd]] (linksveur) en [[Venus (planeet)|Venus]] (rechtsveur) oet us [[zonnestèlsel]] en de staar  [[Sirius B]] (midde).]]

'n '''Planeet''' is 'n [[hiemelliechaam]] wat volges de definitie&lt;ref&gt;https://web.archive.org/web/20080614131512/http://www.iau.org/administration/resolutions/ga2006/&lt;/ref&gt; voldeit aon drei veurwaarde. 'n Planeet:
#bevint ziech in 'n baon roond 'n [[staar (hiemelliechaam)|staar]];
#heet genóg [[massa (natuurkunde)|massa]] um mèt häörr eige [[zwoertekrach]] de intern krachte vaan häör eige liechaam te euverwinne zoetot daomèt 'n [[hydrostatica|hydrostatisch]] evewiech bewèrkstellig weurt (m.a.w. gedreug ziech es 'n vleujstof en is daodoor naogenóg [[bol (lichaam)|roond]]);
#heet de umgeving vaan häör baan zuver geveeg vaan aander objekte.

Op de [[Internationale Astronomische Unie|IAU]]-conferentie vaan augustus 2006 woort bovestaonde definitie aongenome um hiemelliechame binne us [[zonnestèlsel]] te classificere. Heidoor verloor [[Pluto (dwergplaneet)|Pluto]] de status vaan planeet. Es aon veurwaarde 1 en 2 weurt voldoon, mer neet aon veurwaarde 3, weurt 't betreffende objek 'n [[dwergplaneet]] geneump; veurbeelde zien [[Pluto (dwergplaneet)|Pluto]], [[Ceres (dwergplaneet)|Ceres]] en [[Eris]]. Veur de classificatie vaan planete boete us zonnestèlsel ([[exoplaneet|exoplanete]]) zien, oonder aandere door de meujleke woernumming, nog gein regels vasgestèld.

De wetenschap die ziech bezighèlt mèt 't bestudere vaan planete en aander hiemelliechame hèt [[planetologie]].

== Referenties ==
{{referenties}}

[[Categorie:Planete|*]]
[[Categorie:Planetologie]]</text>
      <sha1>cu3s6w3vf4jvvhb5z2mbtx0arbp5noo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Perseïde</title>
    <ns>0</ns>
    <id>17642</id>
    <revision>
      <id>485674</id>
      <parentid>485391</parentid>
      <timestamp>2026-05-11T05:56:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kwamikagami</username>
        <id>8282</id>
      </contributor>
      <origin>485674</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1774" sha1="azztnt5wjzm3r2pq7req7thtp9xkgaw" xml:space="preserve">{{dialek|Mestreechs}}
[[Plaetje:In the photo there is one Perseid, Milky Way and Andromega galaxy and light pollution on the horizon - Luhasoo bog in Estonia.jpg|miniatuur|Perseïde (2015). [[Esland]].]]
[[Plaetje:Perseiden-2026-NL.jpg|thumb]]
De '''Perseïde''' is 'ne [[meteorezwerm]]. Eder jaor in augustus trèk de [[Eerd]] door dees stöbwolk die is achtergelaote door de [[komeet]] [[Swift-Tuttle]]. Es de stöbdeilkes de dampkrink vaan de Eerd rake verdampe ze, woebij ze 'n helder striep achterlaote in de loch. Ze zien al ziechbaar vaanaof midde juli, mer 't huugdepunt ligk miestal roond 12 augustus. Op dat ogenblik gief 't dèks tientalle (soms mie es 60) meteore per oor te zien in de loch. Ouch in 2010 vèlt 't huugdepunt op 12 augustus.&lt;ref&gt;
{{cite web
| date = 6 augustus 2010
| url = http://spacefellowship.com/news/art21655/planets-align-for-the-perseid-meteor-shower.html
| title = &quot;Planets Align for the Perseid Meteor Shower&quot;
| work = spacefellowship.com
}}&lt;/ref&gt; De mieste woernumminge zalle evel vlak veur zonsopkomst van d'n 13en augustus gedoon weure. De striepe die de meteore trèkke liekene oet 't [[starebeeld]] [[Perseus]] te koume, wat de verklaoring is veur de naom.

== Woernumme ==
De Perseïde weure al mie es 2000 jaor woergenome. Dèks weure ze ouch wel de 'Traone vaan [[Laurentius vaan Rome|Laurentius]]' geneump (Laurentius heet ziene naomdaag op 10 augustus). De meteore kinne mèt 't bloete oug door de gaanse loch weure gezeen, mer vanwege de baon vaan Swift-Tuttle veural in 't noordelek haafroond. Netuurlek weurt 't woernumme mekeleker es dat boete de steieleke gebiede gebäört, vanwege de [[Milieu#Leechvervuijling|leechvervojling]].

== Referenties ==
{{referenties}}

[[Categorie:Zonnesjtèlsel]]
[[Categorie:Meteoroïde]]</text>
      <sha1>azztnt5wjzm3r2pq7req7thtp9xkgaw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Meteoroïde</title>
    <ns>0</ns>
    <id>17660</id>
    <revision>
      <id>485671</id>
      <parentid>469809</parentid>
      <timestamp>2026-05-11T05:54:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kwamikagami</username>
        <id>8282</id>
      </contributor>
      <origin>485671</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1072" sha1="kftysfvgm1p96w2dog3h828ixbm502e" xml:space="preserve">{{dialek|Mestreechs}}
[[File:Meteoroid meteor meteorite.gif|thumb|right|Euvergaank van meteoroïde nao meteoor nao meteoriet]]
'n '''Meteoroïde''' is 'n stöb-, stein- of iesdeilke wat door de [[Ruimte (astronomie)|ruimte]] zweef. De gruutde kin variere vaan fien stöb tot groete rotsblokke (mie es 25 [[cm]]). Es 'n meteoroïde in de [[Atmosfeer|dampkrink]] vaan de [[Eerd]] terechkump zal ze in het algemein gaans verdampe (verbranne). Dit geit gepaard mèt 'n leechspoor. De meteoroïde weurt daan [[meteoor]] geneump. Es de meteoroïde de groond bereik weurt 't 'n [[meteoriet]] geneump.

Meteoroïde zien miestal reste vaan [[komeet|komete]], mer kinne ouch euverbliefsele zien vaan 't oontstoon vaan 't [[zonnestèlsel]]. Es 't vaan 'ne komeet aofkomstig is bevinde de meteoroïde ziech in de baon vaan de komeet. Es de baon vaan de Eerd die baon kruus, zien v'r op Eerd 'ne [[meteorezwerm]]. Bekinde meteorezwerme zien de [[Perseïde]], die in augustus te zien zien, en de [[Leonide]], die in november te zien zien.

{{Zonnestèlsel}}

[[Categorie:Meteoroïde|*]]</text>
      <sha1>kftysfvgm1p96w2dog3h828ixbm502e</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Groete Beer</title>
    <ns>0</ns>
    <id>18164</id>
    <revision>
      <id>485700</id>
      <parentid>437340</parentid>
      <timestamp>2026-05-11T06:31:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kwamikagami</username>
        <id>8282</id>
      </contributor>
      <origin>485700</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1629" sha1="sjdqzo6jqk74wcjeoh78w859us3s6hx" xml:space="preserve">{{dialek|Mestreechs}}
[[Plaetje:Ursa_major_constellation_map.png|thumb|Kaart vaan 't starebeeld Groete Beer.]]
De '''Groete Beer''' (Ursa Maior&lt;ref&gt;De door de [[Internationale Astronomische Unie]] opgegeve officieel spelling vaan de naom vaan dit starebeeld is '''Ursa Maior''', de spelling '''Ursa Major''' weurt evels ouch väöl gebruuk.&lt;/ref&gt;) is 'n [[starebeeld]] of constellatie, wat aon de noorderhiemel te zien is. Umtot 't [[circumpolair]] is, is 't 't gaanse jaor te zien ('t geit noets oonder). 't Is te herkinne aon d'n hiemel door 't [[asterisme]] bestaond oet 7 stare wat in Nederland de Steelpan weurt geneump. De Steelpan kin gebruuk weure veur 't opzeuke vaan aander stare (beveurbeeld door 'n lijn te trèkke van ß nao α en die daan weier door te trèkke kumps te bij [[Polaris]], de Poolster).

De twiede staar vaan de steel in de Steelpan, [[Mizar]] (aongegeve door ζ in de kaart) is eigelek 'n [[visuele dobbelstaar]] en 'n [[spectroscopische dobbelstaar]] (heer besteit oet minstens 4 stare), daoneve vörmp de staar ouch nog 'n dobbelstaar mèt [[Alcor]], 't &quot;Ruiterke&quot;.

De naom vaan 't starebeeld weurt al sinds iewe in versjèllende culture geassocieerd mèt 'n berin. De Nederlandse naom is daan ouch eigelek fout, 't zouw Groete Berin mote zien. De naom verwijs nao de godin [[Artemis vaan Efeze|Artemis]] die es Groete Berin de loup vaan de stare regeerde.

In de Groete Beer zien tamelek väöl [[mèlkweegstèlsel]]s te vinde, zuuch heiveur de [[lies vaan Messierobjekte]].

== Externe link ==
{{WikiSky|Ursa Major}}

== Referenties ==
{{referenties}}

{{Starebeeld}}
[[Categorie:Groete Baer| ]]</text>
      <sha1>sjdqzo6jqk74wcjeoh78w859us3s6hx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Mizar</title>
    <ns>0</ns>
    <id>18178</id>
    <revision>
      <id>485676</id>
      <parentid>341604</parentid>
      <timestamp>2026-05-11T05:58:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kwamikagami</username>
        <id>8282</id>
      </contributor>
      <origin>485676</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1145" sha1="lzbzhs0x367r5dq12o54p1yfihzx6ji" xml:space="preserve">{{dialek|Mestreechs}}
[[Plaetje:Mizar.JPG|right|thumb|Mizar en Alcor]]
'''Mizar''' (zeta Ursae Maioris) is 'n staar in 't [[starebeeld]] [[Groete Beer]] (Ursa Maior). 't Is de twiede staar in de steel vaan 't [[asterisme]] de ''Steelpan''. Same mèt [[Alcor]] vörmp Mizar ouch weer 'n asterisme, &quot;[[Peerd en Ruiter]]&quot; geneump. Mizar ligk zoe'n 78 [[leechjaor]] vaan de Eerd verwijderd.

't Is de iers oontdèkte [[visueel dobbelstaar]] (woersjienelek in 1617 door [[Benedetto Castelli]], 'ne lierling vaan [[Galileo]], allewel [[Giovanni Battista Riccioli|Riccioli]] dèks weurt vermeld es oontdèkker in 1650) en de iers oontdèkte [[spectroscopische dobbelstaar]] (in 1889 door [[Edward Charles Pickering|Pickering]]). In dit geval zien alletwie de stare vaan de visueel dobbelstaar eder weer dobbelstare. Dit beteikent tot de staar oet minstens 4 kleiner stare besteit. Ouch Alcor is 'n dobbelstaar. D'n aofstand tösse Mizar en Alcor is bijnao 3 [[leechjaor]], en allewel ze dezelfde [[eigebeweging]] höbbe weure ze neet es echte dobbelstaar besjouwd. 

==Eexterne link==
*{{WikiSky|Mizar}}

[[categorie:Sjterre]]
[[categorie:Groete Baer]]</text>
      <sha1>lzbzhs0x367r5dq12o54p1yfihzx6ji</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Haumea (dwergplaneet)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>18633</id>
    <revision>
      <id>485664</id>
      <parentid>459564</parentid>
      <timestamp>2026-05-11T05:47:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kwamikagami</username>
        <id>8282</id>
      </contributor>
      <origin>485664</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="932" sha1="hvcbchltli3z3yutvq5wca8ejxf9rst" xml:space="preserve">{{dialek|Mestreechs}}
[[Plaetje:Haumea Hubble.png|thumb|upright|Haumea mèt de maone Hi'iaka en Namaka ([[Hubble-ruimtetelescoop]])]]
'''(136108) Haumea''' (symbool: [[File:Haumea symbol (bold).svg|16px|🝻]])&lt;ref&gt;{{cite web |url= https://www.jpl.nasa.gov/infographics/what-is-a-dwarf-planet |author= JPL/NASA |date= 2015-04-22  |website= Jet Propulsion Laboratory |title= What is a Dwarf Planet? |access-date= 2022-01-19}}&lt;/ref&gt; is 'n [[dwergplaneet]] in eus [[zonnestèlsel]]. De dwergplaneet woort oontdèk in 2003 door de spanjaard [[José-Luis Ortiz]]. 't Objek bleek evels al op foto's te zien oet 1955. De dwergplaneet is verneump nao 'n [[Hawaii|Hawaïaanse]] vröchbaarheidgodin.

De dwergplaneet is laankgerek mèt 'n diameter vaan woersjienelek 1600 km. Ze heet 2 maone, geneump [[Hi'iaki]] en [[Namaka]], mèt resp. 310 km en 160 km doorsnei. 

{{zonnestèlsel}}

[[Categorie:Dwergplanete]]
[[Categorie:Zonnesjtèlsel]]</text>
      <sha1>hvcbchltli3z3yutvq5wca8ejxf9rst</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Makemake (dwergplaneet)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>18634</id>
    <revision>
      <id>485665</id>
      <parentid>459565</parentid>
      <timestamp>2026-05-11T05:47:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kwamikagami</username>
        <id>8282</id>
      </contributor>
      <origin>485665</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="922" sha1="411ycft8xcxf8zpctw6z41xldix4r4c" xml:space="preserve">{{dialek|Mestreechs}}
[[file:Makemake with moon.png|thumb|upright|Makemake mèt de maon &quot;MK2&quot; ([[Hubble-ruimtetelescoop]])]]
'''(136427) Makemake''' (symbool: [[file:Makemake symbol (fixed width).svg|16px|🝼]];&lt;ref&gt;{{cite web |url= https://www.jpl.nasa.gov/infographics/what-is-a-dwarf-planet |author= JPL/NASA |date= 2015-04-22  |website= Jet Propulsion Laboratory |title= What is a Dwarf Planet? |access-date= 2022-01-19}}&lt;/ref&gt; uitspr. ''Ma-ke-ma-ke'') is 'n dwergplaneet in eus zonnestèlsel. De dwergplaneet woordt oontdèk op 31 miert 2005.

De naom waor tijdelek {{mp|2005 FY|9}}, mer de planeet woort ouch ''Paoshaos'' geneump, umtot 't bijnao [[Paose]] waor wie ze oontdèk woort. De oeteindeleke naom kump oet de mythologie van [[Rapa Nui (volk)|Rapa Nui]], de bewoeners van [[Paoseiland]], boe-in Makemake de sjöpper vaan de minsheid is.

{{zonnestèlsel}}

[[Categorie:Planete]]
[[Categorie:Zonnesjtèlsel]]</text>
      <sha1>411ycft8xcxf8zpctw6z41xldix4r4c</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Exoplaneet</title>
    <ns>0</ns>
    <id>19365</id>
    <revision>
      <id>485686</id>
      <parentid>453617</parentid>
      <timestamp>2026-05-11T06:25:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kwamikagami</username>
        <id>8282</id>
      </contributor>
      <origin>485686</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4674" sha1="tc4vfqvd5oky9n6gucxou91v8dgdnza" xml:space="preserve">{{dialek|Mestreechs}}
[[Plaetje:Histogram Chart of Discovered Exoplanets as of 2017-11-26.png|thumb|right|Aontal oontdèkde exoplanete per jaor (t/m 26-11-2017).]]&lt;!-- Dit pleetsje weurt regelmaoteg aongepas, mer gief neet altied de perceize stand weer --&gt;
'n '''Exoplaneet''' is 'n planeet die drejt um 'n aander [[staar]] es de [[Zon]], dus in 'n aander [[zonnestèlsel]] es dat vaan de [[Eerd]]. De ierste exoplanete woorte oontdèk in de jaore '90. 't Is koelek meugelek die planete rechstreeks te oontdèkke, dit gebäört bekans ummertouw indirek. De oontdèkking vaan exoplanete kump ummertouw dèkser veur, umtot de technologie steeds beter weurt. Per miert 2022 zien al mie es viefdoezend exoplanete bekind.&lt;ref&gt;[https://www.nasa.gov/feature/jpl/cosmic-milestone-nasa-confirms-5000-exoplanets NASA - Cosmic Milestone: NASA Confirms 5,000 Exoplanets]&lt;/ref&gt;
De [[Keplermissie]] heet op 2 fibberware 2011 aongegeve tot zie nog 1235 kandidaat-exoplanete oonderzeuke, boevaan 'rs 54 in de bewoenbaar zaone zouwe kinne ligke.&lt;ref&gt;
{{cite web
 |author=Michael Mewhinney/Rachel Hoover
 |year=2011
 |title=NASA Finds Earth-size Planet Candidates in Habitable Zone, Six Planet System
 |url=http://kepler.nasa.gov/news/nasakeplernews/index.cfm?FuseAction=ShowNews&amp;NewsID=98
 |accessdate=2011-02-03
}}&lt;/ref&gt; In fibberwarie [[2014]] maakde de [[ESA]] bekind tot ze häör eige missie veur 't vinde vaan exoplanete góng oetveure. Dit projek dreug de naom [[PLATO]].&lt;ref&gt;[http://www.esa.int/Our_Activities/Space_Science/ESA_selects_planet-hunting_PLATO_mission ESA - ESA selects planet-hunting PLATO mission]&lt;/ref&gt;

==Methode==
Umtot planete roond aander stare gei leech oetstraole zien ze slech te zien. Ze kaatse wel 't leech vaan de staar trök, mer umtot die staar väöl mie leech oetstraolt is dat aamper woer te numme. Daorum is 't bijnao neet meugelek dees planete mèt telescope te zien, allein in oetzunderleke situaties, zoewie hiel groete planete of es ze nog hiel joonk zien en dus nog väöl infraroedstraoling oetzende. Ouch es de staar neet väöl leech straolt zoewie 'ne [[brojnen dwerg]] is 't meugelek.

[[Plaetje:Planet reflex 200.gif|thumb|right|200px|[[Animatie]] vaan 'n zwoer exoplaneet roond 'n staar. Allein 't deil vaan de exoplaneet aon de staarkant weurt verleech. De beweging vaan de planeet bringk via häör zwoertekrach de staar in beweging. Alletwie bewege um hun gemeinschappelek [[zwoertepunt]] (massacentrum).]]
't Gief evels 'n aontal menere um exoplanete aon te toene:
#[[Doppler]]versjuiving of [[astrometrie]]. Me kint mete of 't 'n wijziging in de drejjing vaan 'n staar gief (zuuch de animatie rechs).
#[[Euvergaank (astronomie)|Transitmethode]]. Es de exoplaneet tösse de Eerd en de staar in steit, weurt e deil vaan 't leechintensiteit vaan de staar minder, boedoor me ouch de umlouptied vaan de planeet kin bepaole. De lèste jaore stijg 't aontal exoplanete wat zoe weurt oontdèk explosief.
#[[Pulsar]]timing. Pulsars geve korte flitse (pulse) radiostraoling aof mèt ongeveer regelmaotege tössetije. Verstoringe kinne duie op aonwezigheid vaan exoplanete. 
#[[Zwuurtekrachlens]]. Me kin gebruuk make vaan 't microlens-effek dat weurt veroorzaak door 'n staar mèt 'n planeet, die veur de achterligkende staar sjuif.
#Stöbsjijve roond stare. De meneer boe-op stöb ziech roond 'n staar verzameld kin leie tot oontdèkking vaan exoplanete.
#Eclipserende [[Dobbelstaar|dobbelstare]]. Es dobbelstare veur ein langs drejje (vaanaof de Eerd gezeen) verwach me tot 't leech op 'n bepaolde meneer verboge weurt. Es dat aofwiek, kin dat duie op exoplanete.

== Aard vaan de planete ==
De mieste exoplanete zien woersjienelek [[gaasreus|gaasreuze]] wie [[Jupiter (planeet)|Jupiter]] en dus oongesjik um op te leve of zelfs op te lande. De astronome zien wel verbaas tot d'n aofstand vaan de planete tot hun staar zoe klein is. Meugelek weurt dit veroorzaak door de methode vaan woernumme: dees planete vertuine 't groetste effek wat gemete kin weure en weure bij de gebruukde methodes dus es ierste oontdèk. Toch is ouch 'n aontal exoplanete gevoonde die ligke in de ''bewoenbaar zone'', en aander [[eerdechtege planete]] (neet alle eerdechtege planete zien gesjik um op te kinne leve): zuug ouch [[supereerd]].

Mèt de jaore is 't aontal oontdèkde kleinder plante touwgenome. Ouch zien ummer dèkser complete zonnestèlsele bij stare oontdèk. Zoe voont me in oktober 2013 bij de klein staar [[KIC 11442793]] neet minder es zeve planete.&lt;ref&gt;[http://www.bbc.co.uk/news/science-environment-24642603 BBC News - Seven-planet solar system found]&lt;/ref&gt;

==Referenties==
{{referenties}}

[[Categorie:Exoplanete|*]]
[[Categorie:Planete|!]]</text>
      <sha1>tc4vfqvd5oky9n6gucxou91v8dgdnza</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Alcor</title>
    <ns>0</ns>
    <id>19444</id>
    <revision>
      <id>485675</id>
      <parentid>345180</parentid>
      <timestamp>2026-05-11T05:57:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kwamikagami</username>
        <id>8282</id>
      </contributor>
      <origin>485675</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1200" sha1="p9sidh5pj24yay53m0sg03vvw442vw8" xml:space="preserve">{{dialek|Mestreechs}}
[[Plaetje:Mizar.JPG|right|thumb|Mizar en Alcor]]
'''Alcor''' is 'n staar in 't starebeeld [[Groete Beer]] (''Ursa Maior''). Same mèt de staar [[Mizar]] vörmp de staar 't [[asterisme]] &quot;[[Peerd en Ruiter]]&quot;. De staar heet 'n sjijnbaar [[magnitude|helderheid]] vaan +4,01. Alcor bevindt ziech op 'nen aofstand vaan 3 [[leechjaor]] vaan Mizar. Allewel Alcor en Mizar dezelfde [[eigebeweging]] höbbe weure ze neet es echte [[dobbelstaar]] besjouwd. Alcor ligk op oongeveer 81 leechjaor vaan de Eerd.

In december [[2009]] woort oontdèk tot Alcor zelf 'n dobbelstaar is.&lt;ref&gt;{{cite web
  | title = A faint star orbiting the Big Dipper's Alcor discovered
  | last = Kristin Elise Phillips
  | publisher = eurekalert.org
  | date = 9 december 2009
  | url = http://www.eurekalert.org/pub_releases/2009-12/amon-afs120809.php
  | accessdate = 2009-12-11}}[ ]&lt;/ref&gt; 
De twiede staar (Alcor B) zouw 'n väöl veurkoumende M-klasse dwergstaar of [[Roeje dwerg]] zien. De massa vaan Alcor B is oongeveer 250 kier de massa vaan [[Jupiter (planeet)|Jupiter]] oftewel e kwaart vaan de massa vaan eus [[Zon]].

==Referenties==
{{referenties}}

[[categorie:Sjterre]]
[[categorie:Groete Baer]]</text>
      <sha1>p9sidh5pj24yay53m0sg03vvw442vw8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Orion (starebeeld)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>19498</id>
    <revision>
      <id>485697</id>
      <parentid>419783</parentid>
      <timestamp>2026-05-11T06:30:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kwamikagami</username>
        <id>8282</id>
      </contributor>
      <origin>485697</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1727" sha1="t3xdjiwuf5tmb7urrm743ogzzq3tvs2" xml:space="preserve">{{dialek|Mestreechs}}
[[Plaetje:Orion constellation map.png|thumb|right|Starekaart van Orion]]
'''Orion''' is de naom vaan 'n [[starebeeld]] wat vaan de gaanse [[Eerd]] gemekelek te zien is. 't Is te vinde op d'n [[hiemelequator]]. De naom is aofkomsteg vaan ''[[Orion (mythologie)|Orion]]'' oet de Griekse mythologie, 'ne jeger, dee door de godin [[Artemis (godin)|Artemis]] weurt doedgemaak en tot starebeeld woort verheve.

Op 't [[noordelek haafroond]] is 't 's winters vreug in d'n aovend hiel dudelek in oosteleke riechting te zien. 't Liek qua vörm op 'n zandluiper, mèt linksbove de [[staar]] [[Betelgeuse]], rechsbove [[Bellatrix]], linksoonder [[Saiph]] en rechsoonder [[Rigel]]. In 't midde ligke drei stare op ein lijn: Alnitak, Alnilam en Mintaka (ζ, ε en δ). Deze drei stare weure ouch wel &quot;Gordel vaan Orion&quot; (es zouw 't 'ne reem zien) of &quot;Jacobsstaaf&quot; geneump.

Zjus oonder de gordel is de [[Orionnevel]] ([[M42]] in 't keertsje) te vinde, wat zelfs mèt 't bloete oug te zien is in doonker nachte. Zjus oonder Alnitak is de [[Paardekopnevel]] te vinde. Deze is evels lesteg te zien.

Tösse 16 en 26 oktober is de [[meteorezwerm]] de [[Orionide]] te zien, mèt e maximum op 21 oktober. Deze zwerm is geassocieerd mèt de [[komeet vaan Halley]].

==Aander stare vinde==
[[Plaetje:Orion-guide dark.svg|thumb|right|250px]]
Via de stare in Orion is 't gemekelek um aander stare te vinden. [[Sirius]] ligk min of mie in 't verlengde vaan de lijn vaan Mintaka nao Alnitak, [[Aldebaran]] ligk zjus d'n aandere kant op. In 't verlengde vaan 'n lijn van Rigel nao Betelgeuse vind me [[Castor]] en [[Pollux]], twie stare oet 't starebeeld [[Twielinge (starebeeld)|Twielinge]]. 

{{Starebeeld}}
[[categorie:Orion|*]]</text>
      <sha1>t3xdjiwuf5tmb7urrm743ogzzq3tvs2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Komeet</title>
    <ns>0</ns>
    <id>19870</id>
    <revision>
      <id>485672</id>
      <parentid>369860</parentid>
      <timestamp>2026-05-11T05:54:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kwamikagami</username>
        <id>8282</id>
      </contributor>
      <origin>485672</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1109" sha1="qc94thklnaqiqbf0vl9ra36gx85sgi9" xml:space="preserve">{{dialek|Mestreechs}}
[[Plaetje:Comet_Diagram_text_stripped.png|thumb|right|De baon vaan 'n komeet mèt in geel de stöbstart en in blauw de gaasstart]]
'ne '''Komeet''' is 'n [[hiemelliechaam]] wat door de [[International Astronomical Union]] sinds 2006 es 'n klein zonnestèlselliechaam (SSSB: [[Small Solar System Body]]) weurt bestempeld. Ze zien groeter es [[meteoroïde]] en drejje in 'n [[ellips|elliptische]] baon um de [[Eerd]]. Ze bestoon oet ies, gaas en stöb ('ne zoegeneumpde &quot;vojle sniebal&quot;). Es ze kort bij de zon koume smèlt e deil vaan 't materie, boedoor 'n [[coma (komeet)|coma]] oontsteit ('n soort &quot;[[atmosfeer (astronomie)|atmosfeer]]&quot;) en soms 'ne start. De start steit altied vaan de zon aofgeriech (dus ouch es de komeet ziech vaan de zon verwijderd), en besteit oet twie deile, 'n start dee oet stöb besteit en eine dee oet gaas besteit.
`
De kern vaan 'ne komeet is zoe'n 1-50 km groet, de coma kin 100.000 tot 1.000.000 km groet zien. De start kin wel 150 miljoen km laank weure. D'n umlouptied um de zon kin variëre vaan inkel jaore tot doezende jaore.

[[categorie:Komete|*]]</text>
      <sha1>qc94thklnaqiqbf0vl9ra36gx85sgi9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Sirius (staar)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>23810</id>
    <revision>
      <id>485677</id>
      <parentid>369900</parentid>
      <timestamp>2026-05-11T05:58:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kwamikagami</username>
        <id>8282</id>
      </contributor>
      <origin>485677</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1141" sha1="5c0hfn7zb2ar9f0rf16gaxnkfx1o6qa" xml:space="preserve">{{dialek|Mestreechs}}
[[Plaetje:Sirius A and B Hubble photo.jpg|thumb|Sirius A en Sirius B (links oonder Sirius A) gezeen door [[Hubble ruimtetelescoop|Hubble]]]]
'''Sirius''' is 'n [[staar]] in 't [[starebeeld]] [[Groeten Hoond]]. Ze weurt ouch wel de '''Hoondsstaar''' geneump. 't Is de mies helder staar aon de starenhiemel, mèt 'n [[magnitude]] vaan -1,46 wel twie kier zoe helder es de dao-op volgende, [[Canopus]]. De helderheid is te daanke aon zoewel de intrinsieke [[leechkrach]] (luminositeit) es aon d'n aofstand tot de [[Eerd]]: Sirius steit mèt 'nen aofstand vaan 8,6 leechjaor relatief kortbij.

== Dobbelstaar ==
In 1844 woort opgemerk door [[Friedrich Bessel]] tot de staar gein rechte baon aon d'n hiemel besjrijf. Heer diechde dat touw aon 't feit tot Sirius nog 'ne begeleider had. Deze begeleider, Sirius B, woort in 1862 veur d'n ierste kier gezeen. Later woort vasgestèld tot Sirius B 'ne [[witten dwerg]] is: d'n diameter is slechs 0,0022 (eus zon=1), dewijl de massa 0,99 is (eus zon=1). De deechde is daan dus 100.000 kier groeter es de deechde vaan de [[Zon]].

[[categorie:Sjterre]]
[[Categorie:Groeten Hóndj]]</text>
      <sha1>5c0hfn7zb2ar9f0rf16gaxnkfx1o6qa</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Groeten Hoond</title>
    <ns>0</ns>
    <id>23822</id>
    <revision>
      <id>485699</id>
      <parentid>437345</parentid>
      <timestamp>2026-05-11T06:30:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kwamikagami</username>
        <id>8282</id>
      </contributor>
      <origin>485699</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1331" sha1="3mu1k0xjln6j82di8p7pc7a7nggrge7" xml:space="preserve">{{dialek|Mestreechs}}
[[Plaetje:Canis major constellation map.png|thumb|Kaart vaan 't starebeeld Groeten Hoond]]'''Groeten Hoond''' (''Canis Maior'') is e [[starebeeld]] aon de zuielijke starehiemel.

== Stare ==
(in volgorde vaan aofnummende [[magnitude|helderheid]])
* [[Sirius (staar)|Sirius]] (α, ''alpha Canis Maioris'', ouch wel ''Hoondsstaar'', de helderste staar vaan d'n hiemel)
* [[Adharaz]] (ε, ''epsilon Canis Maioris'')
* [[Wezen (staar)|Wezen]] (δ, ''delta Canis Maioris'')
* [[Murzim]] (β, ''beta Canis Maioris'')
* [[Aludra]] (η, ''eta Canis Maioris'')
* [[Furud]] (ζ, ''zeta Canis Maioris'')
* [[Muliphen]] (γ, ''gamma Canis Maioris'')

Zoegenaomde ''[[Deep sky object]]s'' (astronomische objekte aanders es stare en planete) gief 't bijnao neet in dit starebeeld. 't Einege [[Messier objek]] is [[Messier 41]] (NGC 2287), 'n ope cluster. Dit is zjus oonder Sirius te zien en bevindt ziech op 2350 [[leechjaor]] aofstand vaan de Eerd

== Trivia ==
De periode vaan umstreeks 20 juli tot roond 20 augustus weure de [[Hoondsdaog]] geneump. Dees benaoming stamp al oet de tied vaan de [[Aw Grieke]]. In dees periode kump 't starebeeld Groeten Hoond tegeliek mèt de zon op en is 't dus 's nachts neet ziechbaar. Dees periode geldt es de heitsten tied vaan 't jaor.

{{Starebeeld}}
[[categorie:Groeten Hóndj|*]]</text>
      <sha1>3mu1k0xjln6j82di8p7pc7a7nggrge7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Liew (starebeeld)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>23990</id>
    <revision>
      <id>485690</id>
      <parentid>419808</parentid>
      <timestamp>2026-05-11T06:26:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kwamikagami</username>
        <id>8282</id>
      </contributor>
      <origin>485690</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1235" sha1="919hd3by1d4n9dss1qmqlxsjp7a234r" xml:space="preserve">{{dialek|Mestreechs}}
[[Plaetje:Leo_constellation_map.png|thumb|Kaart vaan 't starebeeld Liew.]]
'''Liew''' is e [[starebeeld]] wat aon de noorderhiemel te zien is. 't Is ouch e teike vaan de dierereem. 't Starebeeld is 't bèste te zien in 't vreugjaor. 't Starebeeld is te vinde door 't umgedrejde vraogteike, wat de kop vaan de liew aonduid (in 't pleetsje aon de rechterkant).

== Stare ==
Liew besteit oet de volgende stare (in volgorde van aofnummende [[magnitude|helderheid]]):
* [[Regulus (staar)|Regulus]] (α, ''alpha Leonis'')
* [[Denebola]] (β, ''beta Leonis'')
* [[Zosma]] (δ, ''delta Leonis'')
* [[Algeiba]] (γ, ''gamma&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt; Leonis'')
* [[Ras Elased Australis]] (ε, ''epsilon Leonis'')
* [[Chort]] (θ, ''theta Leonis'')
* [[Adhafera]] (ζ, ''zeta Leonis'')
* [[Subra]] (ο, ''omicron Leonis'')
* [[Ras Elased Borealis]] (μ, ''mu Leonis'')
* [[Alterf]] (λ, ''lambda Leonis'')
* [[Al Minliar al Asad]] (κ, ''kappa Leonis'')

{{Dialeksec|Norbiks}}
== Mythologie ==
In de Griekse mythologie verwiest dit sjterrebeeld nao d'r Nemeïsche lieëw dae Herakles doodde tiedens ènge van z'n sjlaeg. 'n Aafbeelding daovan is te veende óp de [[Kelte|seersjief van Helde]]. 

{{Starebeeld}}
[[categorie:Sjtarrebilder]]</text>
      <sha1>919hd3by1d4n9dss1qmqlxsjp7a234r</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>(308635) 2005 YU55</title>
    <ns>0</ns>
    <id>24644</id>
    <revision>
      <id>485678</id>
      <parentid>343279</parentid>
      <timestamp>2026-05-11T05:59:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kwamikagami</username>
        <id>8282</id>
      </contributor>
      <origin>485678</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1651" sha1="4ilpjfuix8i9l22mfz965p656grphm9" xml:space="preserve">{{dialek|Mestreechs}}
[[File:Asteroid 2005 YU55.jpg|thumb|upright|Radarbeeld vaan 2005 YU55 oet aprèl 2010]]
'''2005 YU&lt;sub&gt;55&lt;/sub&gt;''', ouch wel gesjreve es '''(2005 YU&lt;sub&gt;55&lt;/sub&gt;)''', is 'n meugelek gevaarleke [[asteroïed]] mèt 'nen doorsnei vaan 400 [[meter]]. 2005 YU55 woort oontdèk op 28 december 2005 door [[Robert S. McMillan]] vaan 't [[Steward-observatorium]] vaan de [[Universiteit vaan Arizona]]&lt;ref name=&quot;MPEC2005-Y47&quot;&gt;{{cite web
  |title=MPEC 2005-Y47 : 2005 YU55
  |publisher=IAU Minor Planet Center
  |date=2005-12-29
  |url=http://www.minorplanetcenter.org/mpec/K05/K05Y47.html
  |accessdate=2011-10-27}}&lt;/ref&gt;. 

2005 YU55 is op 8 november 2011 op 'nen aofstand vaan 324.600 km langs de [[Eerd]] gevloge.&lt;ref name=&quot;news171&quot;&gt;{{cite web
  |date=March 10, 2011 
  |title=Asteroid 2005 YU55 to Approach Earth on November 8, 2011 
  |publisher=NASA/JPL Near-Earth Object Program Office
  |author=Don Yeomans, Lance Benner and Jon Giorgini 
  |url=http://neo.jpl.nasa.gov/news/news171.html
  |accessdate=2011-10-27}}&lt;/ref&gt; Dezen aofstand is minder es d'n aofstand tösse de Eerd en de [[Maon]]. 'nen Daag later is de asteroïed op 'nen aofstand vaan 239.000 km langs de Maon gekoume. Allewel d'n aofstand vrij klein is, gief 't gei gevaar veur de Eerd. D'n invlood op 't zwoerdekrachveld is verwaarloosbaar. De baon vaan de asteroïed is vrij perceis berekend en veur de koumende 100 jaor is oetgerekend tot 2005 YU55 de Eerd neet zal rake. 

De asteroïed is hiel lesteg te zien (ze is zwarter es [[kole]]); dit kin allein mèt gespecialiseerde verrekiekers of telescope. 

==Referenties==
{{referenties}}

[[categorie:Planetoïde]]</text>
      <sha1>4ilpjfuix8i9l22mfz965p656grphm9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>485679</id>
      <parentid>485678</parentid>
      <timestamp>2026-05-11T05:59:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kwamikagami</username>
        <id>8282</id>
      </contributor>
      <origin>485679</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1706" sha1="k6yxhi1m47qdf3cto5lypct8gbtpbke" xml:space="preserve">{{dialek|Mestreechs}}
[[File:Asteroid 2005 YU55.jpg|thumb|upright|Radarbeeld vaan 2005 YU&lt;sub&gt;55&lt;/sub&gt; oet aprèl 2010]]
'''2005 YU&lt;sub&gt;55&lt;/sub&gt;''', ouch wel gesjreve es '''(2005 YU&lt;sub&gt;55&lt;/sub&gt;)''', is 'n meugelek gevaarleke [[asteroïed]] mèt 'nen doorsnei vaan 400 [[meter]]. 2005 YU&lt;sub&gt;55&lt;/sub&gt; woort oontdèk op 28 december 2005 door [[Robert S. McMillan]] vaan 't [[Steward-observatorium]] vaan de [[Universiteit vaan Arizona]]&lt;ref name=&quot;MPEC2005-Y47&quot;&gt;{{cite web
  |title=MPEC 2005-Y47 : 2005 YU55
  |publisher=IAU Minor Planet Center
  |date=2005-12-29
  |url=http://www.minorplanetcenter.org/mpec/K05/K05Y47.html
  |accessdate=2011-10-27}}&lt;/ref&gt;. 

2005 YU&lt;sub&gt;55&lt;/sub&gt; is op 8 november 2011 op 'nen aofstand vaan 324.600 km langs de [[Eerd]] gevloge.&lt;ref name=&quot;news171&quot;&gt;{{cite web
  |date=March 10, 2011 
  |title=Asteroid 2005 YU&lt;sub&gt;55&lt;/sub&gt; to Approach Earth on November 8, 2011 
  |publisher=NASA/JPL Near-Earth Object Program Office
  |author=Don Yeomans, Lance Benner and Jon Giorgini 
  |url=http://neo.jpl.nasa.gov/news/news171.html
  |accessdate=2011-10-27}}&lt;/ref&gt; Dezen aofstand is minder es d'n aofstand tösse de Eerd en de [[Maon]]. 'nen Daag later is de asteroïed op 'nen aofstand vaan 239.000 km langs de Maon gekoume. Allewel d'n aofstand vrij klein is, gief 't gei gevaar veur de Eerd. D'n invlood op 't zwoerdekrachveld is verwaarloosbaar. De baon vaan de asteroïed is vrij perceis berekend en veur de koumende 100 jaor is oetgerekend tot 2005 YU&lt;sub&gt;55&lt;/sub&gt; de Eerd neet zal rake. 

De asteroïed is hiel lesteg te zien (ze is zwarter es [[kole]]); dit kin allein mèt gespecialiseerde verrekiekers of telescope. 

==Referenties==
{{referenties}}

[[categorie:Planetoïde]]</text>
      <sha1>k6yxhi1m47qdf3cto5lypct8gbtpbke</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>485680</id>
      <parentid>485679</parentid>
      <timestamp>2026-05-11T06:00:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kwamikagami</username>
        <id>8282</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Kwamikagami verplaatsde pagina [[2005 YU55]] nao [[(308635) 2005 YU55]]</comment>
      <origin>485679</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1706" sha1="k6yxhi1m47qdf3cto5lypct8gbtpbke" xml:space="preserve">{{dialek|Mestreechs}}
[[File:Asteroid 2005 YU55.jpg|thumb|upright|Radarbeeld vaan 2005 YU&lt;sub&gt;55&lt;/sub&gt; oet aprèl 2010]]
'''2005 YU&lt;sub&gt;55&lt;/sub&gt;''', ouch wel gesjreve es '''(2005 YU&lt;sub&gt;55&lt;/sub&gt;)''', is 'n meugelek gevaarleke [[asteroïed]] mèt 'nen doorsnei vaan 400 [[meter]]. 2005 YU&lt;sub&gt;55&lt;/sub&gt; woort oontdèk op 28 december 2005 door [[Robert S. McMillan]] vaan 't [[Steward-observatorium]] vaan de [[Universiteit vaan Arizona]]&lt;ref name=&quot;MPEC2005-Y47&quot;&gt;{{cite web
  |title=MPEC 2005-Y47 : 2005 YU55
  |publisher=IAU Minor Planet Center
  |date=2005-12-29
  |url=http://www.minorplanetcenter.org/mpec/K05/K05Y47.html
  |accessdate=2011-10-27}}&lt;/ref&gt;. 

2005 YU&lt;sub&gt;55&lt;/sub&gt; is op 8 november 2011 op 'nen aofstand vaan 324.600 km langs de [[Eerd]] gevloge.&lt;ref name=&quot;news171&quot;&gt;{{cite web
  |date=March 10, 2011 
  |title=Asteroid 2005 YU&lt;sub&gt;55&lt;/sub&gt; to Approach Earth on November 8, 2011 
  |publisher=NASA/JPL Near-Earth Object Program Office
  |author=Don Yeomans, Lance Benner and Jon Giorgini 
  |url=http://neo.jpl.nasa.gov/news/news171.html
  |accessdate=2011-10-27}}&lt;/ref&gt; Dezen aofstand is minder es d'n aofstand tösse de Eerd en de [[Maon]]. 'nen Daag later is de asteroïed op 'nen aofstand vaan 239.000 km langs de Maon gekoume. Allewel d'n aofstand vrij klein is, gief 't gei gevaar veur de Eerd. D'n invlood op 't zwoerdekrachveld is verwaarloosbaar. De baon vaan de asteroïed is vrij perceis berekend en veur de koumende 100 jaor is oetgerekend tot 2005 YU&lt;sub&gt;55&lt;/sub&gt; de Eerd neet zal rake. 

De asteroïed is hiel lesteg te zien (ze is zwarter es [[kole]]); dit kin allein mèt gespecialiseerde verrekiekers of telescope. 

==Referenties==
{{referenties}}

[[categorie:Planetoïde]]</text>
      <sha1>k6yxhi1m47qdf3cto5lypct8gbtpbke</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>485682</id>
      <parentid>485680</parentid>
      <timestamp>2026-05-11T06:00:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kwamikagami</username>
        <id>8282</id>
      </contributor>
      <origin>485682</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1722" sha1="33h52p86js57z1jbr87pxxj46qa3ama" xml:space="preserve">{{dialek|Mestreechs}}
[[File:Asteroid 2005 YU55.jpg|thumb|upright|Radarbeeld vaan 2005 YU&lt;sub&gt;55&lt;/sub&gt; oet aprèl 2010]]
'''(308635) 2005 YU&lt;sub&gt;55&lt;/sub&gt;''', ouch wel gesjreve es '''308635 (2005 YU&lt;sub&gt;55&lt;/sub&gt;)''', is 'n meugelek gevaarleke [[asteroïed]] mèt 'nen doorsnei vaan 400 [[meter]]. 2005 YU&lt;sub&gt;55&lt;/sub&gt; woort oontdèk op 28 december 2005 door [[Robert S. McMillan]] vaan 't [[Steward-observatorium]] vaan de [[Universiteit vaan Arizona]]&lt;ref name=&quot;MPEC2005-Y47&quot;&gt;{{cite web
  |title=MPEC 2005-Y47 : 2005 YU55
  |publisher=IAU Minor Planet Center
  |date=2005-12-29
  |url=http://www.minorplanetcenter.org/mpec/K05/K05Y47.html
  |accessdate=2011-10-27}}&lt;/ref&gt;. 

2005 YU&lt;sub&gt;55&lt;/sub&gt; is op 8 november 2011 op 'nen aofstand vaan 324.600 km langs de [[Eerd]] gevloge.&lt;ref name=&quot;news171&quot;&gt;{{cite web
  |date=March 10, 2011 
  |title=Asteroid 2005 YU&lt;sub&gt;55&lt;/sub&gt; to Approach Earth on November 8, 2011 
  |publisher=NASA/JPL Near-Earth Object Program Office
  |author=Don Yeomans, Lance Benner and Jon Giorgini 
  |url=http://neo.jpl.nasa.gov/news/news171.html
  |accessdate=2011-10-27}}&lt;/ref&gt; Dezen aofstand is minder es d'n aofstand tösse de Eerd en de [[Maon]]. 'nen Daag later is de asteroïed op 'nen aofstand vaan 239.000 km langs de Maon gekoume. Allewel d'n aofstand vrij klein is, gief 't gei gevaar veur de Eerd. D'n invlood op 't zwoerdekrachveld is verwaarloosbaar. De baon vaan de asteroïed is vrij perceis berekend en veur de koumende 100 jaor is oetgerekend tot 2005 YU&lt;sub&gt;55&lt;/sub&gt; de Eerd neet zal rake. 

De asteroïed is hiel lesteg te zien (ze is zwarter es [[kole]]); dit kin allein mèt gespecialiseerde verrekiekers of telescope. 

==Referenties==
{{referenties}}

[[categorie:Planetoïde]]</text>
      <sha1>33h52p86js57z1jbr87pxxj46qa3ama</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>485683</id>
      <parentid>485682</parentid>
      <timestamp>2026-05-11T06:01:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kwamikagami</username>
        <id>8282</id>
      </contributor>
      <origin>485683</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1769" sha1="suyo7ddgmdz4xy13jlouy6yhpx1gjne" xml:space="preserve">{{dialek|Mestreechs}}
{{DISPLAYTITLE:(308635) 2005 YU&lt;sub&gt;55&lt;/sub&gt;}}
[[File:Asteroid 2005 YU55.jpg|thumb|upright|Radarbeeld vaan 2005 YU&lt;sub&gt;55&lt;/sub&gt; oet aprèl 2010]]
'''(308635) 2005 YU&lt;sub&gt;55&lt;/sub&gt;''', ouch wel gesjreve es '''308635 (2005 YU&lt;sub&gt;55&lt;/sub&gt;)''', is 'n meugelek gevaarleke [[asteroïed]] mèt 'nen doorsnei vaan 400 [[meter]]. 2005 YU&lt;sub&gt;55&lt;/sub&gt; woort oontdèk op 28 december 2005 door [[Robert S. McMillan]] vaan 't [[Steward-observatorium]] vaan de [[Universiteit vaan Arizona]]&lt;ref name=&quot;MPEC2005-Y47&quot;&gt;{{cite web
  |title=MPEC 2005-Y47 : 2005 YU55
  |publisher=IAU Minor Planet Center
  |date=2005-12-29
  |url=http://www.minorplanetcenter.org/mpec/K05/K05Y47.html
  |accessdate=2011-10-27}}&lt;/ref&gt;. 

2005 YU&lt;sub&gt;55&lt;/sub&gt; is op 8 november 2011 op 'nen aofstand vaan 324.600 km langs de [[Eerd]] gevloge.&lt;ref name=&quot;news171&quot;&gt;{{cite web
  |date=March 10, 2011 
  |title=Asteroid 2005 YU&lt;sub&gt;55&lt;/sub&gt; to Approach Earth on November 8, 2011 
  |publisher=NASA/JPL Near-Earth Object Program Office
  |author=Don Yeomans, Lance Benner and Jon Giorgini 
  |url=http://neo.jpl.nasa.gov/news/news171.html
  |accessdate=2011-10-27}}&lt;/ref&gt; Dezen aofstand is minder es d'n aofstand tösse de Eerd en de [[Maon]]. 'nen Daag later is de asteroïed op 'nen aofstand vaan 239.000 km langs de Maon gekoume. Allewel d'n aofstand vrij klein is, gief 't gei gevaar veur de Eerd. D'n invlood op 't zwoerdekrachveld is verwaarloosbaar. De baon vaan de asteroïed is vrij perceis berekend en veur de koumende 100 jaor is oetgerekend tot 2005 YU&lt;sub&gt;55&lt;/sub&gt; de Eerd neet zal rake. 

De asteroïed is hiel lesteg te zien (ze is zwarter es [[kole]]); dit kin allein mèt gespecialiseerde verrekiekers of telescope. 

==Referenties==
{{referenties}}

[[categorie:Planetoïde]]</text>
      <sha1>suyo7ddgmdz4xy13jlouy6yhpx1gjne</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kreef (sjtarrebild)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>45892</id>
    <revision>
      <id>485689</id>
      <parentid>461111</parentid>
      <timestamp>2026-05-11T06:26:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kwamikagami</username>
        <id>8282</id>
      </contributor>
      <origin>485689</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5214" sha1="soyy6mvjqwhrncyeov8u5p9f33yf363" xml:space="preserve">{{Dialek|Heëlesj}}
[[Plaetje:Cancer constellation map.png|thumb|Kieërt va 't sjtarrebild kreef.]]
De noam '''Kreef''' (Letien: ''Cancer'', afk.: ''Cnc'', astronomisch teëke: ♋) verwieës noa e [[starebeeld|sjtarrebild]]. 't Is te vingke i de [[naordelike hemelkoepel|noardelige himmelkópel]] i de [[klumming|klimmink]] 7u53m en 9u19m en tusje de [[declinatie|declinaasj]] +7º en +33º en 't is opgenoame i 't [[dierereem]], doa 't i de [[ecliptie|ecliptik]] 'n boag besjtrieëk va 90° bies 120° vuurbei 't [[lingtepunt|vreugjoarspunt]]. 't Sjtarrebild is normaal neet opvallenk, meh i de maand [[mieërt]] is 't 't bes te zeë vanaaf 21:00 i d'r avend.   

==De ópboew en ligking va 't sjtarebild==

I aafneëminke halderheed, besjteet ''kreef'' oet de nieëgsjte sjtarre:

* [[Altarf]] (β, ''beta Cancri'')
* [[Asellus Australis]] (δ, ''delta Cancri'')
* [[Acubens]] (α, ''alpha Cancri'')
* [[Asellus Borealis]] (γ, ''gamma Cancri'')
* [[Tegmine]] (ζ, ''zeta Cancri'')

De kreef kinmark zich durch 't typisch umgekeërde ypsilon-vörm (y). Heibei ligke de sjtarre Altharf en Acubens aa d'r óngerkank en de Asellus Borealis en Tegmine aa d'r boavekank, dewiel Asellus Australis de sjakel vörm mit de drei zietakke. I dit sjtarebild bevinke zich boavedeen nag de [[sjtarrehoper]] [[Praesepe (M44)]] en [[M67]].

===Ligking tusje anger sjtarebilder===

Aagrénzende sjtarebilder (i wieëzerzin gerangjik):

* [[Lynx (sjtarrebild)|Lynx]]
* [[Twillinge]] (''Gemini'')
* [[Klingen Hónk]] (''Canis Minor'')
* [[Watersjlaank]] (''Hydra'')
* [[Liew (starebeeld)|Lieëw]] (''Leo'')
* [[Klinge Lieëw]] (''Leo Minor'') (raak zich aa één punt)

==Gesjichde==

De kreef weëd 3000 v. Chr. i de [[Egyptische mythologie|Eëgyptische astrologie]] vuur 't ieësj vermild as e sjildkróddel. De kreef die v'r noe kanne, is gebaseërd op e Greeks [[mythologie|mythologisch verhaal]] uëver e [[Hydrant]], een watermónster die de mythische figuur Hercules zów besjtrieëde. Hera, de vrów va óppergod [[Zeus]], hat gezjwoare Hercules te doeëde, oeë-noa zie de kreef sjtuurde noa Hercules um in zien tene te kniepe mit de sjieëre. Hercules vertrapde doaróp de kreef, oeë-noa 't gesjtórve is. I reaksie hei-óp plaatsjde Hera de kreef i de kosmos óm höar eerbied te tuine.

==Kreef as sjtarrebild i 't dierereem (♋)==

[[Plaetje:The Seven Planets - Luna, the Moon.jpg|miniatur|150px|right|De moan (''luna'') as heësjer va de kreef - Hans Sebald Beham, 1539]]

I de [[astrologie]] is kreef óch ópgenoame i 't dierereem as veerde teëke. Dat beteëkent dat lüj, die geboare zint i de periode va de kreef, zoeë tusje 22 juni en 22 juli, i de astrologie 't teëke kreef mit zich droage. Dit sjtarrebild weëd geassocierd mit 't illement [[water]] en de vrówelige, negatieve teëkens. De traditioneel heësjer is de himmelichaam de [[moan]]. Vólges de Griekse astronoom, wiskóndige en geograaf [[Claudius Ptolemaeus]], weëd 't 1e decanaat (0-10°) beheësj durch [[Venus]], de 2e durch [[Mercurius]] (10-20°) en de 3e durch de moan (20-30°). Dit kump uëvereen mit de persuënligsjètse i de zoeëgeneumde ''popastrologie'', dös de populeërdere variant va astrologie die me vingk i tiedsjrifte en kraante beivuurbild. Grófwag gezeë weëd de kreef i de nieëgsjte kirnwöad umsjreëve:

''Introvert, geveulig/ emotioneel, vaashawwend, inventief, loyaal, intuïtief, conservatief, leefdevól, depe geveulens, sjuutsenk, alert, doelbewös, romantisch, fantasieriek, gerich óp familie, zeëkerheed, hoezelig, óntvaankelig, trów, warm, sympathisch, patriottisch/ chauvinistisch, zórgzaam, eerlig, net, sjpaarzaam.''

Zoeëwie dit vuur alle sjtarrebilder oet 't dierereem gild, zówwe dees kirnwöad neet 't zjwieër ópgevat mótte weëde. Walke persuënlige trèkke zich manifestere, is sjtark aafhankelig va de ''sjtang'' va ieëmes mit 't sjtarrebild kreef teëngeuëver e himmellichaam en in kombenaasj mit e anger sjtarrebilder, waat oetgdrök weëd mit: ''hoes'' (nl.: huis). 't Perbleem mit ''popastrologie'' is dat dees extra infermaasj neet mitgenómme weëd i e persuënligsheedsjèts va inne individueel kreef. De [[ascendant]] (teëngepool) va kreef is [[Sjteenbók (sjtarrebild)|sjteenbók]]. I de [[synastrie]], de tak va de astrologie die zich beëzighaud mit analyses va [[horoscoop|horoscope]] va partners i inne relatie, zint [[Sjorpioen (sjtarrebild)|sjorpioen]], [[Visse (sjtarrebild)|visse]], [[Moag (sjtarrebild)|moag]] en [[Sjtier (sjtarrebild)|sjtier]] compatibel, dös waarsjienlig passenk um miteen inne relatie aa te goa. 

Boavedeen is 't verbank tusje kreef en moan, venus en mercurius te vinke i de algemeen persuënligheedstrèkke va de kreef, doa de moan va auwshar geassocieerd weëd mit intuïviteet (oeë-ónger paranormale vermoages), introversie en romantiek, dewiel venus, as planeet va de leefde, dös óch geassocieerd weëd mit romantiek, warme en depe geveulens en hoezeligheed. Aa d'r anger kank sjteet mercurius vuur alertheed, patriottisme, sjpaarzaamheed en conservatieve trèkke.

==Referenties==

Nederlangs, Pruusj en Ingelsj Wikipedia uëver;
Nederlangssjproakig pazjina uëver 't sjtarrebild kreef;

{{Starebeeld}}
[[Categorie:Sjtarrebilder]]</text>
      <sha1>soyy6mvjqwhrncyeov8u5p9f33yf363</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>TRAPPIST-1</title>
    <ns>0</ns>
    <id>60570</id>
    <revision>
      <id>485688</id>
      <parentid>413455</parentid>
      <timestamp>2026-05-11T06:26:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kwamikagami</username>
        <id>8282</id>
      </contributor>
      <origin>485688</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1789" sha1="4855xin38lbck5n2bc6uu824zxwm68h" xml:space="preserve">{{dialek|Mestreechs}}
[[Plaetje:The ultracool dwarf star TRAPPIST-1 in the constellation of Aquarius.tif|thumb|Positie vaan TRAPPIST-1 in 't starebeeld Watermaan]]
'''TRAPPIST-1''' (ouch wel '''2MASS J23062928-0502285''') is 'n ultra keul [[dwergstaar]] (temperatuur &lt; 2700 [[Kelvin (einheid)|K]]) op zoe'n 39 [[leechjaor]] vaan de [[Eerd]], te vinde in 't starestèlsel [[Watermaan (starebeeld)|Watermaan]].

De staar is in 2015 oontdèk door 'n team vaan astronome vaan de [[Universiteit vaan Luik]] (mèt naome 't Institut d'Astrophysique et Géophysique), geleid door [[Michaël Gillon]]. Zie gebruukde daobij de [[TRAPPIST]]-telescoop (TRAPPIST steit veur ''Transiting Planets and Planetesimals Small Telescope''). Deze telescoop is bedoeld um te zeuke nao [[Exoplaneet|exoplanete]] mèt de [[transitmethode]], en dit waor de ierste staar die gevoonde is mèt deze telescoop. In ierste instantie woorte drei planete gevoonde.

In fibberwarie 2017 woort bekind gemaak tot 't zeve planete gief die um de staar drejje, boevaan 'rs zich zeker drei, mer meugelek alle zeve in de ''bewoenbaar zone'' bevinde.

==Planetair systeem==
Alle planete bevinde ziech in 'n baon um de staar die kleiner is es de baon van [[Mercurius (planeet)|Mercurius]] um de [[Zon]]. De naome vaan de planete zien veurluipeg sumpeleweg TRAPPIST-1b, TRAPPIST-1c, TRAPPIST-1d, TRAPPIST-1e, TRAPPIST-1f, TRAPPIST-1f, TRAPPIST-1h. De planete drejje allemaol zier snel um de staar, TRAPPIST-1b beveurbeeld in mer 1,5 daog en TRAPPIST-1f in 12,3 daog. Vaan TRAPPIST-1 is 't nog neet gaans zeker wie snel zie um de staar drejt. De planete zien woersjijnelek allemaol in [[synchroon rotatie]] met de staar, wat wèlt zègke tot dezelfde kant vaan de planeet altied nao de staar is gekierd.

[[Categorie:Planetesjtèlsel]]</text>
      <sha1>4855xin38lbck5n2bc6uu824zxwm68h</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kleine Beer</title>
    <ns>0</ns>
    <id>60731</id>
    <revision>
      <id>485698</id>
      <parentid>419779</parentid>
      <timestamp>2026-05-11T06:30:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kwamikagami</username>
        <id>8282</id>
      </contributor>
      <origin>485698</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1373" sha1="sduqoqscejpthag2y2cwu3idlvm716l" xml:space="preserve">{{dialek|Mestreechs}}
[[Plaetje:Ursa Minor constellation map.png|thumb|Kaart vaan 't starebeeld Kleine Beer.]]
De '''Kleine Beer''' is e [[starebeeld]] aon de noorderhiemel. Op de breidte vaan de [[Benelux]] is 't starebeeld [[circumpolair]] en bevat de noordeleke hiemelpool dee ziech in de buurt bevindt vaan de staar [[Polaris]].

De Kleine Beer is ein vaan de 48 klassieke starebeelde die door [[Ptolemeus]] zien besjreve. 't Starebeeld dateert oet de aajdheid, me dink tot de Griekse filosoof [[Thaleus]] 't roond 600 v.Chr. heet geïntroduceerd. Het zal evels al väöl ieder bekind zien gewees es navigatiemiddel tösse de stare. In aw tijje woort Kleine Beer auch wel de Vleugel vaan d'n Draak geneump. 

== Stare ==
:[[Plaetje:Polaris.ogv|thumb|Sjien vaan 'ne bewegende Kleine Beer roond de [[hiemelpool]] in de direkte umgeving vaan Polaris]]
(in volgorde vaan aofnummende [[magnitude|helderheid]])
* [[Polaris]] (α, ''alpha Ursae Minoris'', de '''Poolster''')
* [[Kocab]] (β, ''beta Ursae Minoris'')
* [[Pherkad]] (γ, ''gamma Ursae Minoris'')
* [[Epsilon Ursae Minoris]] ('n [[Algol (ster)|Algol]] type veranderleke staar)
* [[Alifa al Farkadain]] (ζ, ''zeta Ursae Minoris'')
* [[Yildun]] (δ, ''delta Ursae Minoris'')
* [[Anwar al Farkadain]] (η, ''Eta Ursae Minoris'')
* [[Pherkad Minor]] (''11 Ursae Minoris'')

{{Starebeeld}}
[[categorie:Kleine Baer| ]]</text>
      <sha1>sduqoqscejpthag2y2cwu3idlvm716l</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Achtersteve (starebeeld)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>60768</id>
    <revision>
      <id>485692</id>
      <parentid>419805</parentid>
      <timestamp>2026-05-11T06:28:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kwamikagami</username>
        <id>8282</id>
      </contributor>
      <origin>485692</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1671" sha1="sjgvptgs9zn12jvpxym0i21t9keal9f" xml:space="preserve">{{dialek|Mestreechs}}
[[Plaetje:Puppis_constellation_map.png|thumb|Kaart vaan 't starebeeld Achtersteve.]]
'''Achtersteve ''' (''Puppis'', afkorting Pup) is e starebeeld aon de zuieleke hiemelkoepel. Vaanaof de breidte vaan de Benelux is allein 't noordelek deil te zien.

Same mèt de starebeelde [[Kiel (starebeeld|Kiel]] (''Carina''), [[Kompas (starebeeld)|Kompas]] (''Pyxis'') en [[Zeile (starebeeld)|Zeile]] (''Vela'') maak Puppis deil oet vaan 't klassiek starebeeld [[Sjeep Argo]] ((''Argo Navis'')), wat tegewoordeg gein officieel starebeeld mie is.

== Besjrijving ==
Achtersteve is e redelek groet starebeeld wat in e riek gedeilte vaan de mèlkweeg is gelege en veur amatäör-astronome versjèllende sjoen objekte umvat. Omtot 't deil heet oetgemaak vaan 'n groeter starebeeld bevat Achtersteve mer 'n paar [[Bayer-aonduiding|Bayer-stare]].
In 't midde vaan de achtienden iew deilde [[Nicolas Louis de Lacaille]] Sjeep Argo op in de veer kleiner starebeelde: Kiel, Kompas, Achtersteve en Zeile.

== Stare ==
(in volgorde vaan aofnummende [[magnitude|helderheid]])
* [[Naos (staar)|Naos]] (ζ, ''zeta Puppis'')
* [[Azmidiske]] (ξ, ''xi Puppis'')
* [[HD69830]], 'n staar boebij 'ne [[planetoïdegordel]] gemeind weurt

== Aander objekte ==
't Gief 3 objekte in dit starebeeld die veurkoume op de lies vaan [[Lies van Messierobjekte|Charles Messier]], allemaol [[ope starehoup|ope starehuip]]:
* [[Messier 46]] ''(NGC2437)''
* [[Messier 47]] ''(NGC2422)''
* [[Messier 93]] ''(NGC2447)''

Wijer is 't balkspiraolstèlsel [[NGC 2427]] en väöl aander starehuip te zien in de [[Mèlkweeg]] dee door 't Achtersteve löp.

{{starebeeld}}
[[categorie:Sjtarrebilder]]</text>
      <sha1>sjgvptgs9zn12jvpxym0i21t9keal9f</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Atira (planetoïed)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>64236</id>
    <revision>
      <id>485685</id>
      <parentid>429479</parentid>
      <timestamp>2026-05-11T06:23:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kwamikagami</username>
        <id>8282</id>
      </contributor>
      <origin>485685</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="717" sha1="ftz4atintrql88a2qhw012sni0kalmf" xml:space="preserve">{{Dialek|Mofers}}
'''(163693) Atira''' (veurmaolige tiejelike naam: ''2003 CP&lt;sub&gt;20&lt;/sub&gt;'') is de ieëste [[planetoïde]] die óntdèk is gewaore wovan de [[baan (hieëmellichaam)|baan]] rónjelómme zón gans binne de baan vanne [[aerd]] ligk. Same mit [[(434326) 2004 JG6|(434326) 2004 JG&lt;sub&gt;6&lt;/sub&gt;]], dae 'n nag inger ómloupbaan haet, en èllef anger planetoïde vörmp t'r de groep vanne [[Aten-planetoïde]] oete groep vanne [[Apohel-planetöide]].

Atira is de ieëste planetoïde oete Apohel-groep die 'nen officiële naam haet bekómme. Atira is nao de godin vanne aerd enne [[aovendjster]] oete [[Pawnee|Pawnee-mythologie]] verneump.

{{Sjtumpke}}
{{DEFAULTSORT:Atira, 163693}}
[[Categorie:Planetoïde]]</text>
      <sha1>ftz4atintrql88a2qhw012sni0kalmf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Cassiopeia (starebeeld)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>66832</id>
    <revision>
      <id>485696</id>
      <parentid>428469</parentid>
      <timestamp>2026-05-11T06:29:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kwamikagami</username>
        <id>8282</id>
      </contributor>
      <origin>485696</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1444" sha1="anq2qrycadr6z8ss6dm80wmsbq3svmf" xml:space="preserve">{{dialek|Mestreechs}}
[[Plaetje:Cassiopeia constellation map.png|thumb|Kaart vaan 't starebeeld Cassiopeia.]]
'''Cassiopeia''' (afkorting Cas) is 'n [[starebeeld]] wat op de breidte vaan de Benelux 't gaanse jaor is te zien, 't is [[circumpolair]]. 't Starebeeld is ziechbaar es 'n groete W.

== Stare ==
(in volgorde vaan aofnummende [[magnitude|helderheid]])
* [[Schedar]] (α, ''alpha Cassiopeiae'')
* [[Caph]] (β, ''beta Cassiopeiae'')
* [[Cih]] (γ, ''gamma Cassiopeiae'')
* [[Ruchbah]] (δ, ''delta Cassiopeiae'')
* [[Segin]] (ε, ''epsilon Cassiopeiae'')
* [[Achird]] (η, ''eta Cassiopeiae'')
* [[Marfak]] (θ, ''theta Cassiopeiae'')

== Wat is wijer te zien? ==
Cassiopeia bevat de reste vaan de door [[Tycho Brahe]] bestudeerde [[supernova]] [[SN 1572]] en de sterke [[radioastronomie|radiobron]] [[Cassiopeia A]].

't Starebeeld bevat ouch de [[Zielnevel]] en [[Hartnevel]].

== Aongrenzende starebeelde ==
(mèt de wijzers vaan de klok mèt)
* [[Cepheus (starebeeld)|Cepheus]]
* [[Hagedis (starebeeld)|Hagedis]] (''Lacerta'')
* [[Andromeda (starebeeld)|Andromeda]]
* [[Perseus (starebeeld)|Perseus]]
* [[Giraffe (starebeeld)|Giraffe]] (''Camelopardalis'')

== Mythologie ==
In de Griekse mythologie is [[Cassiopeia (mythologie)|Cassiopeia]] de keuningin vaan de [[Ethiopië]]rs. Zie waor de vrouw vaan [[Cepheus (mythologie)|Cepheus]] en de mam vaan [[Andromeda (mythologie)|Andromeda]].

{{starebeeld}}
[[categorie:Sjtarrebilder]]</text>
      <sha1>anq2qrycadr6z8ss6dm80wmsbq3svmf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Adeleer (starebeeld)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>66843</id>
    <revision>
      <id>485693</id>
      <parentid>428495</parentid>
      <timestamp>2026-05-11T06:28:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kwamikagami</username>
        <id>8282</id>
      </contributor>
      <origin>485693</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1370" sha1="exxjbtyq7ry6yjwj0yczbsw4udiz8nj" xml:space="preserve">{{dialek|Mestreechs}}
[[Plaetje:Aquila constellation map.png|thumb|Kaart vaan 't starebeeld Adeleer]]
'''Adeleer''' (''Aquila'') is 'n [[starebeeld]] wat aon d'n hiemel aon de [[Mèlkweeg]] ligk.

De Mèlkweeg is hei door doonker wolke in twie deile gesplits. 't Starebeeld, wat door de zier helder staar Altair op zomeraovende gemekelek in 't zuie aon d'n hiemel is te vinde, ligk in 'n gebeed wat door 'ne kleine [[verrekieker]] beloert wiemelt vaan de stare.

De [[Adeleersnevel]] bevindt ziech, oondanks de naom, in 'n aander starebeeld.

== Stare ==
(in volgorde vaan aofnummende [[magnitude|helderheid]])
* [[Altair (staar)|Altair]] (α, ''alpha Aquilae'')
* [[Tarazed]] (γ, ''gamma Aquilae'')
* [[Deneb el Okab]] (ζ+ε, ''zeta + epsilon Aquilae'')
* [[Theta Aquilae]]
* [[Alshain]] (β, ''beta Aquilae'')

== Aongrenzende starebeelde ==
&lt;small&gt;(mèt de wijzers vaan de klok mèt)&lt;/small&gt;
* [[Pijl (starebeeld)|Pijl]] (''Sagitta'')
* [[Hercules (starebeeld)|Hercules]]
* [[Slangendreger]] (''Ophiuchus'')
* [[Slang (starebeeld)|Slang]] (''Serpens'')
* [[Sjèld (starebeeld)|Sjèld]] (''Scutum'')
* [[Baogsjötter (starebeeld)|Baogsjötter]] (''Sagittarius'')
* [[Steinbok (starebeeld)|Steinbok]] (''Capricornus'')
* [[Watermaan (starebeeld)|Watermaan]] (''Aquarius'')
* [[Dolfijn (starebeeld)|Dolfijn]] (''Delphinus'')

{{starebeeld}}
[[categorie:Sjtarrebilder]]</text>
      <sha1>exxjbtyq7ry6yjwj0yczbsw4udiz8nj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ove (starebeeld)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>66885</id>
    <revision>
      <id>485691</id>
      <parentid>428603</parentid>
      <timestamp>2026-05-11T06:27:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kwamikagami</username>
        <id>8282</id>
      </contributor>
      <origin>485691</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1027" sha1="pz3e7x6fuxbo7v5fhd9jj7aeg18dmfp" xml:space="preserve">{{dialek|Mestreechs}}
[[Plaetje:Fornax constellation map.png|thumb|Kaart vaan 't starebeeld Ove.]]
'''Ove''' (''Fornax'', afkorting For) is 'n oonopvallend [[starebeeld]] aon de zuierhiemel. 't Kump op de breidte vaan de Benelux koelek bove de zuieleke horizon oet en is slech te zien.

== Stare ==
(in volgorde vaan aofnummende [[magnitude|helderheid]])
* [[Fornacis]] (α, ''alpha Fornacis'')
* [[Beta Fornacis]] (β)
* [[Nu Fornacis]] (ν)

== Wat is wijer te zien? ==
In dit starebeeld vins te:
* 't spiraolvörmeg starestèlsel [[NGC 1425]]
* de balkspiraolstèlsels [[NGC 1097]], [[NGC 1350]] en [[NGC 1365]]
* de elliptische starestèlsels [[NGC 1387]] en [[NGC 1427]]
* de lensvörmeg starestèlsel [[NGC 1316]].

== Aongrenzende starebeelde ==
(mèt de wijzers vaan de klok mèt)
* [[Walvès (starebeeld)|Walvès]] (''Cetus'')
* [[Beeldhouwer (starebeeld)|Beeldhouwer]] (''Sculptor'')
* [[Phoenix (starebeeld)|Phoenix]]
* [[Eridanus (starebeeld)|Eridanus]] (Rivier Eridanus)

{{starebeeld}}
[[categorie:Sjtarrebilder]]</text>
      <sha1>pz3e7x6fuxbo7v5fhd9jj7aeg18dmfp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Andromeda (starebeeld)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>66901</id>
    <revision>
      <id>485694</id>
      <parentid>482644</parentid>
      <timestamp>2026-05-11T06:29:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kwamikagami</username>
        <id>8282</id>
      </contributor>
      <origin>485694</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3964" sha1="9pp5aguydf0biuipyxm8lydwcrxde17" xml:space="preserve">{{Dialek|Mestreechs}}
[[Plaetje:Andromeda constellation map (1).png|thumb|Kaart vaan 't starebeeld Andromeda.]]
'''Andromeda''' (afkorting And) is ein vaan de 48 [[starebeeld]]e besjreve door de Grieks-Romeinse starekundege [[Claudius Ptolemaeus]] en ein van de [[lies vaan starebeelde|88 moderne starebeelde]]. Andromeda is te vinde aon de noordeleke hiemelkoepel. Het is op de [[breidtegraod|breidte]] vaan de Benelux gedeiltelek [[circumpolair]].

't Starebeeld daank ziene naam aon Andromeda, de dochter van [[Cepheus (mythologie)|Cepheus]] en [[Cassiopeia (mythologie)|Cassiopeia]], keuning en keuningin van de Ethiopiërs. Ze weurt door [[Perseus (held)|Perseus]] gered vaan 't ziemoonster [[Ceto (mythologie)|Ceto]]. Andromeda is 't prominentst te zien in 't naojaor op 't noordelek haafroond, same mèt aander starebeelde mèt naome oet de verhaole vaan Perseus. Door zien noordeleke [[Declinatie (astronomie)|declinatie]] is Andromeda allein ziechbaar ten noorde vaan 40° vaan de zuieleke breidtegraod; veur woernummers die weier nao 't zuie stoon vèlt 't oonder de horizon. 't Is ein vaan de groetste starebeelde, mèt 'n gebeed van mie es 722 veerkante graode. Dit is mie es 1400 kier de gruutde vaan de [[Maon]], 55% vaan de gruutde vaan 't groetste starebeeld, [[Waterslang (starebeeld|Hydra]], en mie es 10 kier de gruutde vaan 't kleinste starebeeld, [[Zuierkruus (starebeeld)|Crux]].

De helderste staar, [[Alpheratz]], is 'n [[dobbelstaar]] die ouch weurt mètgerekend in 't starebeeld [[Pegasus (starebeeld)|Pegasus]]. [[Alamak]] is 'n kleurrieke dobbelstaar en daomèt 'n belaankriek doel veur amateurstarekiekers. [[Mirach]] is 'ne roeje reus, en zjus ziechbaar mèt 't bloete oug. 't Bekindste objek in Andromeda is de [[Andromedanevel]], 't diechsbijzijnste stèlsel bij de mèlkweeg en ein vaan de helderdere [[Messierobjek]]te. Aander fletsere stèlsels, boeoonder [[Messier 110|M110]], [[Messier 32|M32]] en [[NGC 891]] ligke ouch in Andromeda. [[NGC 7662]], 'n [[planetaire nevel]], is ziechbaar door de telescoop es 'n helder blauw objek.

== Stare ==
(in volgorde vaan aofnummende [[magnitude|helderheid]])
* [[Alpheratz]] (α, ''alpha Andromedae'', ouch bekind es Sirrah)
* [[Mirach]] (β, ''bèta Andromedae'')
* [[Alamak]] (γ,''gamma Andromedae'')
* [[3 Andromedae]]
* [[Adhil]] (ξ, ''xi Andromedae'')

== Wat gief 't hie nog mie te zien? ==
=== Andromedanevel ===
Andromeda bevat de [[Andromedanevel]] (''M31''), 'n extragalactisch [[starestèlsel|stèlsel]] met spiraolvörmige struktuur, oongeveer te vinde in 't verlengde vaan de lijn tösse ''bèta'' en ''mu'' Andromedae. 't Is 't diechsbijgelege groetere starestèlsel en is op doonker nachte ziechtbaar mèt 't bloete oug. 't Is daomèt op 'nen aofstand vaan 2,2 miljoen [[leechjaor]] 't weidst verwijderde objek wat v'r vaanaof de Eerd zoonder hölpmiddele kinne woernumme.

Weier vint me hei ouch de [[spiraalnevel]] [[NGC 891|''NGC&amp;nbsp;891'']], dat me op ziene kant betrach, boedoor 't ziechbaar weurt tot de nevel doorsnoje weurt door 'n lijn vaan [[kosmische stöb|stöbwolke]] in 't vlak vaan de spiraalerm.

=== De Andromedide ===
Tösse 15 november en 6 december liek de [[meteorezwerm]] de Andromedide oet dit starebeeld te koume, mèt 'n maximum op 20 november. Deze zwerm weurt geassocieerd mèt de [[komeet]] vaan [[Komeet vaan Biela|Biela]].

== Aongrenzende starebeelde ==
&lt;small&gt;(met de wijzers van de klok mee)&lt;/small&gt;
* [[Cassiopeia (sterrenbeeld)|Cassiopeia]]
* [[Hagedis (sterrenbeeld)|Hagedis]] (''Lacerta'')
* [[Pegasus (sterrenbeeld)|Pegasus]]
* [[Vissen (sterrenbeeld)|Vissen]] (''Pisces'')
* [[Driehoek (sterrenbeeld)|Driehoek]] (''Triangulum'')
* [[Perseus (sterrenbeeld)|Perseus]]

&lt;gallery widths=&quot;250&quot; heights=&quot;250&quot;&gt;
Plaetje:Andromeda - Prodromus astronomiae 1690 (5590389).jpg|'t Starebeeld Andromeda op 'n kaart vaan [[Johannes Hevelius]], 1690
&lt;/gallery&gt;

{{Commonscat|Andromeda (constellation)}}
{{starebeeld}}
[[categorie:Sjtarrebilder]]</text>
      <sha1>9pp5aguydf0biuipyxm8lydwcrxde17</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Beker (starebeeld)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>66911</id>
    <revision>
      <id>485695</id>
      <parentid>428722</parentid>
      <timestamp>2026-05-11T06:29:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kwamikagami</username>
        <id>8282</id>
      </contributor>
      <origin>485695</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1203" sha1="dk4rmv2lcl7e5dh2yzac147v533cvxg" xml:space="preserve">{{dialek|Mestreechs}}
[[Plaetje:Crater constellation map.png|thumb|Kaart vaan 't starebeeld Beker.]]
'''Beker''' (''Crater'', afkorting Crt) is 'n klein [[starebeeld]] aon de zuieleke hiemel, maar nog ziechbaar op de [[breidtegraod|breidte]] vaan de Benelux. Beker is ein vaan de 48 [[starebeeld]]e besjreve door de Grieks-Romeinse starekundege [[Claudius Ptolemaeus]]. 't Duid 'ne beker aon dee weurt geassocieerd mèt de god [[Apollo (god)|Apollo]], en dee op de rögk vaan [[Waterslang (starebeeld)|Hydra]] de waterslang steit.

== Stare ==
(in volgorde vaan aofnummende [[magnitude|helderheid]])
* ''delta Crateris'' heet magnitude 3,56.
* [[Alkes]] (α, ''alpha Crateris'')

== Aongrenzende starebeelde ==
(mèt de wijzers vaan de klok mèt)
* [[Liew (starebeeld)|Liew]] (''Leo'')
* [[Sextant (starebeeld)|Sextant]] (''Sextans'')
* [[Waterslang]] (''Hydra'')
* [[Raaf (starebeeld)|Raof]] (''Corvus'')
* [[Maagd (starebeeld)|Maog]] (''Virgo'')

== Wat is wijer te zien? ==
In dit starebeeld vins te:
* 't [[Crater 2 dwergsstarestèlsel]]
* de spiraolstèlsels [[NGC 3511]] en [[NGC 3981]]
* 't balkstarestèlsel [[NGC 3887]]
* de [[quasar]] [[RX J1131]].


{{starebeeld}}
[[categorie:Sjtarrebilder]]</text>
      <sha1>dk4rmv2lcl7e5dh2yzac147v533cvxg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Arrokoth</title>
    <ns>0</ns>
    <id>67060</id>
    <revision>
      <id>485684</id>
      <parentid>439107</parentid>
      <timestamp>2026-05-11T06:22:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kwamikagami</username>
        <id>8282</id>
      </contributor>
      <origin>485684</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2983" sha1="8klrgh4koycb569ipdl9t3u6pzjaea6" xml:space="preserve">{{dialek|Mestreechs}}
[[Plaetje:First color image of Ultima Thule (LORRI crop, sharpened).jpg|thumb|(486958) Arrokoth wie 't op Nuijaorsdaag 2019 door ''New Horizons'' woort gezeen.]]
[[Plaetje:KBO_2014_MU69_HST.jpg|thumb|Montaasj vaan de foto's boemèt Arrokoth is oontdèk. De vief foto's woorte mèt tien menute tössetied getrokke; 't objek zelf is ummer blauwgreun umcirkeld.]]
'''(486958) Arrokoth''' is e [[trans-Neptunisch objek]] oet de [[Kuiperreem]]. Ietot 't ziene naom kraog, stoont Arrokoth officieel bekind es '''2014 MU&lt;sub&gt;69&lt;/sub&gt;''' en informeel es ''Ultima Thule'' (de middeliewse naom veur [[Greunland]], daan de uterste grens vaan de in Europa bekinde wereld).

De planetoïde woort op [[26 juni]] [[2014]] oontdèk aon de hand vaan beelder vaan d'n [[Hubble-ruimtetelescoop]]. In 'n artikel oet 2017 woort de baon vaan 't objek vasgestèld: de [[elliptische haafas]] bedreug 44,458 [[astronomische einheid|AE]], de [[excentriciteit]] is 0,0471 en 'nen umluip doort 296,44 jaor. 2014 MU&lt;sub&gt;69&lt;/sub&gt; is woersjienelek e binair systeem of 'n samesmèlting vaan twie veurheer losse componente; dit liet ziech oet zienen oonregelmaotege vörm aofleie. De twie componente zouwe daan oongeveer 20 respectievelek 18 kilometer in doorsnei zien. De [[albedo]] is hendeg lieg (neet väöl hoeger es 0,1 en mesjiens zelfs mer 0,04); heidoor is de asteroïde nog leechzwaker es ze aanders al zouw zien ([[sjijnbaar magnitude]] 26,8).

Arrokoth woort op [[1 jannewarie]] [[2019]] weure bezoch door de ruimtesonde ''[[New Horizons]]'', die in 2015 häör hoofdoel [[Pluto (dwergplaneet)|Pluto]] aondeeg. 't Team achter de missie waor op zeuk nao e Kuiperreemobjek um te oonderzeuke es 't tuig Pluto waor veurbijgevloge. 2014 MU&lt;sub&gt;69&lt;/sub&gt;, e jaor deveur pas oontdèk, bleek kort op 't trajek te ligke; de vlöchleiing mós de koers mer e bitteke aonpasse um optimaol draon veurbij te vlege. De camera's vaan ''New Horizons'' zien expliciet gemaak um klein, leechzwake objekte op hoeg snelheid sjerp te kriege; ze waore daorum ouch good gesjik veur dit oonderzeuk.

D'n definitieve naom woort bekindgemaak op [[12 november]] 2019. ''Arrokoth'' beteikent lètterlek 'hiemel' in 't [[Powhatan (taol)|Powhatan]], 'n oetgestorve [[Algonkische taole|Algonkische taol]]. Me deeg dit umtot 't Powhatan de inheimse taol waor in [[Maryland]], de staot boe zoewel de Hubble-telescoop es de ''New Horizons''-missie woorte geleid. Veur de naomgeving had me de [[Powhatan (volk)|Powhatan]] iers um touwstumming gevraog. [[Alan Stern]], teamleier vaan ''New Horizons'', zag tot de naom stoont veur &quot;de inspiratie vaan 't loere nao d'n hiemel en 't dinke euver de stare en werelde veurbij dee vaan us.&quot;&lt;ref&gt;[https://www.nasa.gov/feature/far-far-away-in-the-sky-new-horizons-kuiper-belt-flyby-object-officially-named-arrokoth NASA - Far, Far Away in the Sky: New Horizons Kuiper Belt Flyby Object Officially Named 'Arrokoth']&lt;/ref&gt;

==Rifferenties==
&lt;references/&gt;

[[Categorie:Planetoïde]]</text>
      <sha1>8klrgh4koycb569ipdl9t3u6pzjaea6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kèrk vaan de Heilege Femilie (Barcelona)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>75918</id>
    <revision>
      <id>485659</id>
      <parentid>485655</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T15:29:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Steinbach</username>
        <id>16</id>
      </contributor>
      <comment>/* Passiefroont */</comment>
      <origin>485659</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="30866" sha1="rvd5kw8pko58rhi933mavtrn0cqn0q6" xml:space="preserve">{{dialek|Mestreechs}}
[[Plaetje:SF_maig_2026.jpg|thumb|De Kèrk vaan de H. Femilie begin 2026, vaanaof de neveligkende ''Plaça Gaudí.'' De centraolen torie vaan Zjezeke is daan zjus veerdeg.]]
De '''Kèrk vaan de Heilege Femilie''' ([[Catalaons]]: '''Basílica i Temple Expiatori de la Sagrada Família'''; [[Spaons]]: '''Basílica y Templo Expiatorio de la Sagrada Familia''') is 'n groete [[kèrk]] in aonbouw in 't distrik [[Eixample]] (Ensanche) in [[Barcelona]], nao oontwerp vaan [[Antoni Gaudí]]. De bouw begós in 1882 oonder 'nen aanderen arsjitek, [[Francisco de Paula del Villar]], dee 'n [[neogotiek|neogotische]] kèrk veur ouge had. Villar stopde 't jaor dao-op evels mèt 't perjek; op dat memint waor allein de bouw vaan 't [[cryp]] al begós. Gaudí maakde e nui oontwerp in de veur häöm typerende variant op de [[Jugendstil]], boe-in 'r väöl illeminte vaan de gotiek integreerde. 't Oontwerp, zoewel 't algemein plan es de oongeluifelek rieke decoratie, zit vol mèt verwijzinge nao 't [[Roems-Kathelieke Kèrk|katheliek geluif]].

Wie dat bij de groete kèrke vaan veurheer ouch dèks zoe góng, heet de bouw vaan de Sagrada Família ziech euver mie es 'n iew voortgesleip. De bouw, dee al sinds 't begin allein oet privaote bronne weurt betaold, waor bij Gaudí zienen doed in 1926 op minder es e kwart. De [[Spaonse Börgeroorlog]] in de jaore daarteg zörgde veur 'n oonderbreking. In de jaore viefteg kós de bouw mèt horte en stoete weer wijergoon. Sinds de koms vaan de computer is 't oontwerpe en producere vaan veural väöl decoratie hendeg versneld. In 2010 waor 't perjek euver de hèlf. Me meinde op dat memint zelfs in 2026, Gaudí zien hoonderdste sterfjaor, de kèrk gans veerdeg te kinne höbbe. Oonder mie door de [[COVID-19]]-pandemie zal dat neet weure gehaold. Wel woort in dit jaor 't hoegste punt bereik: de centraolen torie, mèt 'n huugde vaan 172,5 meter, kaom begin dat jaor veerdeg. Wat nog res aon oet te bouwe deile zit veural in d'n hoofingaank, 't zoegeneump Gloriefroont.

==Aard vaan de kèrk en verklaoring vaan de naom==
De gansen officiële naom vaan de kèrk, wie die bove is gegeve, is in vertaoling &quot;basiliek en verzoeningskèrk vaan de Heilege Femilie&quot;. 't Begrip &quot;basiliek&quot; is in 't katheliek geluif dobbel. Ierstens gief 't de [[basiliek (boewkunde)|basiliek es bouwkundeg begrip]]. Daan geit 't gewoen um 't klassiek typ vaan laankwerpege, halvörmege kèrk. De Sagrada Família is, wie zoeväöl aw kèrke, inderdaod zoe vörmgegeve. Twiedens gief 't [[basiliek (ièretitel)|basiliek es predicaot]]. Dit weurt door de paus touwgekind. Boete e veertal basilieke in Roeme zelf geit 't daan ummer um 'ne ''basilica minor'', lètterlek 'kleinder basiliek'. De Sagrada Família dreug dit predicaot sinds [[2010]], wie 't door paus [[Benedictus XVI]] woort touwgekind.

De term ''expiatori(o)'' is 't bijveugelek naomwoord bij ''expiació(n)'', vaan 't Latijnse ''expiatio''. Dit beteikent vergeving of [[verzoening]]. Verzoening, 't ritueel 'aofwasse' vaan zunde, is e centraol begrip in 't katheliek geluif en in de einen of aandere vörm in gans 't [[christendom]].

Wie alle kathelieke kèrke is ouch dees kèrk aon de naogedachtenis vaan eine of mie [[heilege]] gewijd. In dit geval is dat de [[Heilege Femilie]], dat wèlt zègke [[Zjezus]], [[Maria]] en [[Zjozef]].

Oondaanks zien groete proporties en monumintaol karakter is de Sagrada Família gein [[kathedraol]]. 't Gief 'n middeliewse, gotische [[Kathedraol vaan Barcelona]] in 't centrum vaan de stad.

==Historie==
===Idee en ierste fase===
[[Plaetje:SF_Villar.jpg|left|thumb|'t Plan vaan Villar oet 1882 tuint e vrij conventioneel neogotisch oontwerp.]]
[[Plaetje:SF_1883.jpg|thumb|Bouw vaan 't cryp in 1883, nog oonder Francisco de Paula del Villar. D'n arsjitek is op de foto te zien.]]
Eixemple, de stadsoetbreiing vaan Barcelona, oontstoont vaanaof midde negentienden iew nao e plan vaan [[Ildefons Cerdà]]. Heer plande de wiek in rigoureus veerkante, die veural veur (rillatief luxe) woenblokker woorte gebruuk.

't Plan um in de Eixemple 'n groete kèrk te bouwe kaom vaan bookverkouper [[José María Bocabella]]. Op 'n reis nao [[Italië]] had 'r de basiliek in [[Loreto]] gezeen; toes in Barcelona wouw 'r ouch zoeget. 't Idee um ze aon de Heilege Femilie te wije waor geïnspireerd op 't werk vaan preester [[Josep Manyanet]] (in 2004 heileg verklaord), dee twie [[kónkergatie]]s gewijd aon de H. Femilie had opgeriech um daomèt zjus 't oonderwies aon joongere te inspirere. Bocabella koch in 1881 'ne kavel in [[Sant Martí de Provençals]], daan nog 'n zelfstendege gemeinte meh ummer mie ingekapseld in de Barcelonese bebouwing en in 1897 formeel geannexeerd. 't Terrein vaan 120 bij 130 meter waor eigelek bedoeld veur 'n renbaon, die noets is aongelag.

Bocabella sjakelde arsjitek [[Francisco de Paula del Villar]] in. Villar verworp 't idee vaan Bocabella um de basiliek vaan Loreto te kopiëre; heer voont tot 'n [[neogotiek|neogotische]] kèrk beter pasde. Zien oontwerp veurzaog in 'n dreisjepege kèrk vaan 44 bij 97 meter, mèt 'nen torie vaan 100 meter huugde. Op 19 miert 1882 (Sint-Jan) woort d'n ierste stein gelag in 't bijzien vaan [[José María Urquinaona]], bisjop vaan Barcelona, zowie [[Antoni Gaudí]], op dat memint d'n assistent vaan Villar.

In 1883 raakde Villar in conflik mèt Bocabella. Dee haolde d'n arsjitek astrein vaan 't perjek aof um 't euver te doen aon [[Joan Martorell]]. Martorell wouw dat evels neet; boe-op Bocabella demèt instumde um Gaudí de leiing te geve. Op 3 november woort heer officieel d'n hoofarsjitek.

===Oontwikkeling bij 't leve vaan Gaudí===
[[Plaetje:Planta_SF_Gaudí_1885.jpg|thumb|left|Groondplaan vaan Gaudi zien oontwerp oet 1885. De kèrk volg hei in hooflijne nog gotische principes. De jaore hei-op zouw 't projek nog weure umgegoejd en aongevöld.]]
Gaudí waor direk opgezat mèt 'n opdrach boe e groet deil al vaan vaslag. Umtot 't cryp al in aonbouw waor, kós heer dat neet mie oontwerpe. Daobij lag, um dezelfde rei, ouch al vas wie groet de kèrk mós weure en welke kant ze op mós stoon. Liever hej Gaudí de kèrk wèlle [[oriëntatie|oriëntere]], dat wèlt zègke d'n [[apsis]] op 't ooste riechte, zoewie dat bij bekaans alle gotische (en ouch later) kèrke ouch zoe is. In plaots daovaan zaot heer mèt 'n oontwerp wat d'n apsis nao 't noordweste riechde. 's Mörges vreug - entans in de zomertied - vèlt 't leech noe door de rechterzijbeuk. Wie v'r hei-oonder zalle zien, maakde d'n arsjitek vaan de noed 'n däög en verwèrkde heer dat in de symboliek vaan 't Geboortefroont.

Gaudí zelf waor toen nog mer zjus begós es arsjitek. Al de aander gebouwe boe me 'm in Barcelona vaan kint stoonte nog neet euverind. Heer waor evels neet de maan denao um ziech slaafs op [[neostijle]] touw te lègke. In plaots daovaan hoort heer tot 'n avant-garde vaan arsjitekte en beeldend kunstenere in de stad die ziech ''[[Catalaons modernisme|modernistas]]'' neumde. 't ''Modernisme'' is de facto 'ne vörm vaan [[Jugendstil]] of art nouveau, 'n beweging die t'rzelfdertied ouch in [[Wene]], [[Paries]] en [[Riga]] en aander groete stei vaste groond voont. Kinmerkend veur wie Gaudí 't touwpas is tot me de kèrk al-evel in conventioneel terme kin besjrieve - torie, sjeep, apsis, zuil, pinnakel, kloestergaank etc. - meh tot de vörmgeving en decoratie compleet orzjineel zien. Gaudí leet ziech oonder mie inspirere door de natuur. Zoe höbbe de zuile de vörm vaan buim en zien de pinnakels bekroend mèt fruitmotieve. In 't stök euver 't oontwerp leus me dao mie euver.

[[Plaetje:Baldomer Gili Roig. La Sagrada Família, 1905 Copia moderna del negatiu original de vidre.jpg|thumb|'t Werk aon de Kèrk vaan de H. Femilie anno 1905.]]
't Plan vaan de kèrk kaom in fases tot stand. Wie Gaudí 't werk euvernaom, had 'r ziech veural mèt de loupende werke bezeg te hawwe, dat wèlt zègke 't cryp. Heer beheel 't neogotisch oontwerp, meh maakde al diverse aonpassinge. In 't beeldhouwwerk vaan de kapitele zuut me al 'nen aonzat tot zien typische natuurmotieve. In 1885 waor 't cryp veerdeg - entans zoe wied tot me op 19 miert vaan dat jaor de ierste mès drin kós doen.

Heimèt kós 't werk bove de groond beginne. Es ierste waor d'n apsis aon de beurt. Dao woort in 1890 aon begós; in 1893 waor 'r in groete lijne veerdeg. Gaudí besloot door te goon mèt 't noordoosfroont, in zien oontwerp 't Geboortefroont (gewijd aon de geboorte vaan Zjezeke). Vaanaof 1893 deeg heer dat bouwe. Wie dat get opgesjote waor bouwde me ouch de veer tories die achter dat froont stoonte. Op foto's oet deen tied zuut me dujelek 'n aoneingeslote bouwsel vaan apsis en zijbeuk (heineve). De werkwijs um 'verticaol' te bouwe in plaots vaan 'horizontaol' (d.w.z. iers ei deil veerdeg bouwe en daan euvergoon op 'n aandert, in plaots vaan alles vaan de groond aof te metsele) is typisch veur Gaudí.

't Werk avveceerde mer laankzaam. Gaudí zelf veurzaog tot de bouw iewe zouw kinne dore, wie dat bij de groete kèrke vaan vreuger ouch zoe dèks waor gegaange. Heer zag dao-euver: &quot;Miene klant heet geine spood.&quot; Toch heel 'r ziech de res vaan zie leve gans intensief mèt 't perjek bezeg. De lèste vieftien jaor vaan zie leve waor de kèrk zien insegste werk, en de lèste ach maond woende heer zelfs op de bouwplaots.

Op 11 december 1921 waor de rechterzijbeuk - zij 't nog laank neet veerdeg - al zoe wied tot me aon de bouw vaan 't sjeep kós beginne. In die jaore maakde Gaudí diverse maquettes en leet heer zien planne, die noe korter bij completering kaome, bouwkundeg teste. Zoedoende maakde heer 't bouwperjek veerdeg veur 't geval tot heer doed zouw goon. Dit gebäörde op 10 juni 1926, wie 'r oonder d'n tram leep.

===Twintegste iew===
[[Plaetje:ETH-BIB-Barcelona, Sagrada Familia-Tschadseeflug 1930-31-LBS MH02-08-0201.tif|left|thumb|Lochfoto vaan de bouwplaots in 1930.]]
De leiing kaom noe in han vaan [[Domènec Sugrañes]], eine vaan Gaudí zien assistente. Oonder zien leiing woort de koumende tien jaor wijer gewèrk aon 't Geboortefroont, wat in 1936 veerdeg kaom. Ouch woort in 1928 't [[Plaça de la Sagrada Família]] ingeriech, tegeneuver 't daan nog te bouwe Passiefroont. In dat jaor begós evels ouch de [[Spaonse Börgeroorlog]]. De reactionaire coup vaan dat jaor brach in Barcelona 'n extreemlinkse tegebeweging op gaank, boebij de [[anarchisme|anarchistische]] [[Federación Anarquista Ibérica|F.A.I.]] groete versjendeleringe aonriechde. In 't cryp woort brand gestiech, en ouch Gaudí zien planne en medelle woorte daobij gooddeils verneteg. [[Lluís Bonet i Garí]], dee es assistent-arsjitek bij de bouw waor betrokke, verzamelde e paar daog later wat vaan de planne waor euvergebleve. 't Lökde häöm, en nao häöm [[Isidre Puig i Boada]] en [[Francesc Quintana]], veur 't oersprunkelek plan te reconstruere, zoetot me wijer kós mèt de bouw. 't Oetbreke vaan d'n oorlog beteikende evels tot dao d'n iersten tied neet aon veel te dinke.

[[Plaetje:Sagrada Famiglia di Barcellona (3).JPG|thumb|De kèrk in aonbouw in de jaore tachteg.]]
In 1944 woort beslote door te goon mèt de constructie. Sugrañes waor in 1938 gestorve, zien opvolgers naome same de leiing. Bonet späölde vaanaof 't begin 'n groete rol; tösse 1974 en 1983 had heer formeel de leiing. Vaanaof 1948 kaom de bouw weer laankzaam op gaank. De werke avveceerde get snelder wie in 1953 [[Gregorio Modrego]], bisjop vaan Barcelona, 'nen oproop deeg um mèt donaties vaort drachter te zètte. Me góng noe aon 't werk mèt 't Passiefroont, de linkzijbeuk dee nao 't zuidweste wijs. Nao get graafwerk begós de eigeleke bouw in 1956. In 1974 kaome de veer tories veerdeg, meh 't zouw nog tot 2018 dore ietot 't lèste beeldhouwwerk op zien plaots kós weure gezat.

In 1981 woort, es aonvölling op 't ''Plaça de la Sagrada Família'', noe ouch 't ''Plaça de Gaudí'' ingeriech. Dit ligk aon de noordooskant, bij 't Geboortefroont.

In 1987 naom [[Jordi Bonet i Armengol]] de leiing vaan 't werk euver. In zienen tied woort serjeus mèt 't sjeep begós, zoetot de kèrk noe in de lèngde greujde. 't Gewelf boven 't sjeep waor in 2000 veerdeg. Bonet zouw tot 2012 aonblieve.

===Einentwintegste iew===
In de einentwintegste iew begós 't werk ummer mie te loupe. Dit kaom veural door d'n inzat vaan computergesjikde techniek. Oonderhand woort wel dujelek tot Gaudí zie visioen vaan iewelaank werk aon de kèrk neet zouw oetkoume, meh tot me ze in inkel decennia veerdeg kós höbbe. Ouch woort de Sagrada Família ummer bekinder, zeker ouch boete Spaanje: ze woort 't belaankriekste icoon vaan Barcelona, wat in dezen iew door ummer groeter massa's toeriste woort bezoch. Mèt 't veerdeg koume vaan 't gewelf kós me de Sagrada Família wie 'n gewoen kèrk bezeuke, wat väöl inkomste oet tickets oplieverde. Sinds 2005 steit de Kèrk vaan de Heilege Femilie ouch op de [[Werelderfgoodlies]] vaan UNESCO. Officieel gelt dat allein veur 't cryp en 't Geboortefroont, d.w.z. de deile die Gaudí zelf nog heet gerealiseerd. 't Is 'n oetbreiing vaan 'n awwer insjrieving oet 1984, die aander (wel voltoejd) werk vaan d'n arsjitek umvat.&lt;ref&gt;[https://whc.unesco.org/en/list/320 UNESCO World Heritage Centre - Works of Antoni Gaudí]&lt;/ref&gt;

In 2002 woort 't ierste werk verriech aon 't Gloriefroont, de façaad op 't zuidweste wat d'n hoofingaank moot weure. Al gaw woort evels dujelek tot daoveur 't ein en aandert moot wieke. Veur 't froont zouw naomelek e groet bordes koume, wat ziech oetstrèk tot euver de straot in 't aongrenzend blok. Me moot dus de straot - de Carrer de Mallorca - de groond in baore, en e groet aontal gebouwe slope. Väöl bewoeners en oetbaters wouwe daorum tot de bouw vaan 't Gloriefroont neet doorgóng, of allein zoonder bordes. De consensus in de stad is evels veur dat wel te doen. Hei en dao woort ouch 't idee oetgesproke tot 't neet mie vaan dezen tied waor um zoe'n ambitieus kèrk aof te bouwe. Veural d'n hoegsten Torie vaan Zjezeke mèt zien enorm kruus stoont ze dao-in tege.

In 2010 kaom paus [[Benedictus XVI]] nao Barcelona um de kèrk tot basiliek te wije. Dat góng neet zoonder controverse; veur sommege Barceloneze waor de paus mèt zien awwerwètse ideeë euver beveurbeeld homoseksualiteit neet welkom.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/196567-sagrada-familia-gewijd-door-de-paus NOS.nl - Sagrada Familia gewijd door de paus]&lt;/ref&gt; In datzelfde jaor woort ouch brand gestiech in de [[sakkerstei]], 'n actie die aon de anarchiste vaan 1936 rappeleerde. In 2017 hadde islamistische terroriste 't op de kèrk veurzeen. 't Plan veur de kèrk (en nog get aander gebouwe in de stad) op te bloze woort evels op tied veurkoume.

De jaore 2010 stoonte veural in 't teike vaan de veer tories vaan de evangeliste zowie dee vaan Maria (op 't noordweste, zjus veur d'n apsis) en dee vaan Zjezeke (centraol op 't transep) - in die volgorde. De bouw vaan de in totaol zès tories euverlapde ziech deils. In miert 2020 mós 't werk weure stèlgelag um de [[COVID-19]]-pandemie. 't Waor veur 't iers sinds de Börgeroorlog tot 't werk woort stèlgelag. Heimèt woort dujelek tot 'n iejer plan um de kèrk in 2026 (Gaudí zien hoonderdste sterfjaor) aof te höbbe neet geit lökke.

[[Plaetje:ES-BCN-sagr-fam-mod-01_-_updated.jpg|thumb|Sjema vaan de kèrk in häöre staot vaan noe. De aofgebouwde deile zien in 't gries, de nog te bouwe deile in 't broen geteikend.]]
Op 31 oktober 2025 woort 't ierste deil vaan 't kruus op d'n Torie vaan Zjezeke gezat. De kèrk kraog zoe 'n huugde vaan 162 meter en 91 centimeter en woort daomèt de hoegste kèrk vaan de wereld. Dees ier had sinds de middeliewe aon d'n [[Domkèrk (Ulm)|Dom vaan]] [[Ulm]] (Duitsland) touwbehuurd. Op 7 november volgde 't middestök vaan 't kruus en daonao de veer erm; de lèste woort op 14 jannewarie 2026 gemonteerd. Op 20 fibberwarie vaan dat jaor woort ouch de bovensten erm vaan 't kruus drop gezat.&lt;ref name=torieveerdeg&gt;[https://blog.sagradafamilia.org/fases-construccio-creu-torre-jesus/ Blog Sagrada Família - Així s’ha construït la creu de la torre de Jesús]&lt;/ref&gt;

In 2025 woort ouch begós aon de veer tories - de veer lèste - die bij 't Gloriefroont mote stoon.

===Planning===
't Binnewerk vaan 't kruus is nog neet veerdeg; 't werk dao-aon zal nog tot in 2027 en 2028 doorgoon.&lt;ref name=torieveerdeg/&gt; 't Geit dan oonder mie um e beeld vaan 't Laamgaods wat drin weurt gezat.

De koumende jaore zal veural aon 't Gloriefroont weure gewèrk. Noe al (begin 2026) is me bezeg mèt de veer aposteltories aon deze kant (zuug heibove, en ouch weer oonder). Daonao zal weure gewèrk aon 't eigelek froont: de poorte. Umtot de decoratie dao oongeluifelek riek is, zal dit diverse jaore dore. Ouch aon de bove besjreve sloopwerke en aon 't verlaoge vaan de straot tot oonder 't mejveld moot nog weure begós.

Ouch de kloestergaank is nog neet veerdeg. Dat gelt zoewiezoe veur de deile die aon goon slete op 't Gloriefroont, meh ouch veur de noordpunt.

Alles biejein steit de completering vaan de ganse kèrk noe veur 2034 gepland.

==Oontwerp==
===Algemein groondplan===
De kèrk heet de vörm vaan e [[Latijns kruus]]; deze vörm laog bij 't ierste oontwerp al vas. De Sagrada Família is dus 'n [[kruusbasiliek]], mèt einen hoofbeuk en twie [[zijbeuk]]e die de erm vaan 't kruus vörme. D'n hoofbeuk tèlt vief [[sjeep (kèrkbouw)|sjeper]]. De boveste punt vaan dit kruus weurt gevörmp door 'nen [[apsis]], dat wèlt zègke e gerund ind boe 't [[altaar]] in kin stoon. Alle drei de beuke höbbe of kriege 'n oetgebreide facaad mèt dao-achter veer tories. Op 't midde verrijs 'ne centraolen torie; boven d'n apsis nog eine. Um de centraolen torie stoon nog ins veer tories. Dit bringk 't totaol aontal spitse op achtien (zuug ouch heioonder).

'ne [[Kloestergaank]] roontelum maak 't groonplan vaan de kèrk rechheukeg; de ruimte in de rechhook weurt door dee gaank gans opgevöld. Op de veer punte vaan de kloestergaank verrijs 'n sakkerstei, die de vörm heet vaan e get groeter kepelke wat bove de aandere oetstik.

't Groondplan mit 90 bij 60 meter; de wiedde vaan 't sjeep is 45 meter. Bij completering geit de kèrk 'n huugde vaan 172,5 meter hole.

===Tories===
[[Plaetje:Σαγράδα_Φαμίλια_3382.jpg|thumb|Twie pinnakels op de tories vaan 't Passiefroont.]]
De kèrk krijg in totaol achtien tories. Op dit memint (december 2025) zien 'rs daovaan daartien veerdeg. Aon de veertiende weurt noe gewèrk, dewijl veur de lèste veer neet väöl mie es get groondwerk gedoon is.

De verdeiling is wie volg. Twelf vaan de tories stoon bij de drei froonte, wat neerkump op eder veer. Ze stoon veur de twelf [[apostel]]e vaan Zjezeke. De tories variëre in huugde. Bij 't Geboortefroont zien de boeteste 98,40 meter hoeg en de binneste 107 meter; die tories zien gewijd aon Mattheus, [[Judas Thaddeüs]], [[Simon]] en [[Bernabeus]]. Bij 't Passiefroont zien de boeteste 107,40 meter en de binneste 112,20; die zien gewijd aon [[Jakob de Mindere]], [[Thomas]], [[Filip]] en [[Bartholomeus]]. Bij 't Gloriefroont - dit zien de veer tories die nog mote weure gebouwd - weure de boeteste 112,20 meter en de binnenste 120. Die zien gewijd aon de veer belaankriekste apostele: [[Petrus]], [[Paulus]], [[Andreas]] en [[Jakob de Mierdere]].

Daobinne vint me de veer evangelistetories. Zij stoon um de centraolen torie heer en zien allemaol 135 meter. De tories zien gekroend mèt de veer symbole vaan de evangeliste: 'nen ingel veur [[Mattheus]], 'nen deur veur [[Lucas]], 'ne liew veur [[Marcus]] en 'nen erend veur [[Johannes (evangelis)|Johannes]].

D'n einnaohoegsten torie is dee vaan [[Maria]]. Dee is 138 meter hoeg; neet väöl hoeger es die vaan de evangeliste, meh door zien dikde en plaotsing nao väöre wel väöl prominenter. D'n torie weurt gekroend door 'n staar, wat verwijs nao de devotie Maria es '[[Staar vaan de Zie]]'.

De centraolen torie is d'n torie vaan Zjezeke. Hei weurt de recordhuugde vaan 172,5 meter gehaold. D'n torie weurt gekroend door e groet, veerermeg kruus, wat op dit memint gemonteerd weurt. 't Kruus is bekleid mèt witte zjeremiek, zoetot 't kruus bij daag meh veural bij nach vaan zien eige kin straole. Binnenin 't kruus kump e beeld vaan 't [[Laamgaods]],&lt;ref&gt;[https://www.instagram.com/p/DT2WrlFkqnX/?img_index=7 @basilicasagradafamilia - Post op Instagram vaan 23 jannewarie 2026])&lt;/ref&gt; gekroend mèt de wäörd ''Tu solus Sanctus, Tu solus Dominus, Tu solus Altissimus'' ('diech allein bis Heileg, diech allein bis d'n Hier, diech allein bis d'n Allerhoegste') zoewie de wäörd ''amén'' en ''alleluya''.

===Geboortefroont===
[[Plaetje:Puerta_Caridad_Sotoo.jpg|thumb|De dobbel Paort vaan de Leefde in 't midde vaan 't Geboortefroont. Me zuut de rieke decoratie mèt minsfigure bove de paort, mèt plantemotieve op de deure en mèt e tekslint op de pilaor, boe ouch nog iezerbeslaag um zit.]]
't Geboortefroont steit aon de rechterzijbeuk vaan de kèrk. Normaal wijs dit nao 't zuie, en wie gezag hej Gaudí 't eigelek ouch zoe wèlle höbbe. De meneer boe-op Eixemple is gebouwd, en naovenant de planne vaan Villar, maak evels tot deze kant op 't noordooste ligk. Dit beteikent tot 's mörges (in de zomertied entans) 't leech heidoor vèlt. Gaudí besloot veur die symboliek door te veure in 't oontwerp: 't froont vaan deze zijbeuk is noe gewijd aon de geboorte vaan Zjezeke es teike vaan e nui begin, opkoumend leech en hoop. De decoratie aon deze kant is riek en weurt gedomineerd door natuurmotieve. Zoe zien in de [[kapiteel|kapitele]] dèks biestemotieve te vinde (beveurbeeld 'n sjèldpad in de pilaor die 't middelste poort verdeilt), en höbbe de verbindende deile blaad- en blommotieve vaan väölerlei plantesoorte. Me vint op de deure tösse de plantmoteve ouch tientalle insekte en aander klein bieste en details verwèrk. Aon 't beeldhouwwerk naome versjèllende kunstenere deil; in ierste instantie waore dat [[Llorenç Matamala]] en [[Joan Matamala]]. Bij versjèllende oontwerpe kraoge ze assistentie vaan [[Carles Mani]] en [[Joan Salvadó i Voltas]].

Me kin de kèrk hei in of oet door drei paorte, die in 't teike stoon vaan de drei [[theologische däögde]]: geluif (links), haop (rechs) en leefde (midde). De lèste is 'n dobbel paort, mèt 'n smaal pilaor in 't midde.

De dobbel paort vaan de leefde is gewijd aon Zjezeke. Me vint heibove versjèllende scènes die te make höbbe mèt Zjezeke zien geboorte: de Annunciatie, de Kroening vaan Maria, de Aonbidding vaan de Wijze en vaan de Sjiepers. Wijer zuut me hei de [[Staar vaan Betlehem]] en de teikes vaan de [[Dierereem]] die op 't memint vaan Zjezeke zien geboorte aon d'n hiemel stoonte (Ram, Deur, Twielinge, Kreef, Liew en Maog), zoewie ingele die meziek make op 'serjeus' ([[harp]], [[fagot]], [[viool]]) en volkse instruminte ([[gitaar]], [[tamboerijn]], [[doedelzak]]). Ouch de [[roezekrans]] zit drin verwèrk. Op de dèkstein vint me de wäörd ''Gloria in excelsis Deo et in terra pax hominibus bonae voluntatis''. De pieler in 't midde symboliseert de [[Boum vaan Jesse]]; 'n verwiezing dus nao Zjezeke ziene [[stamboum]]. Aon de basis daovaan zuut me de slang oet 't perredies, symbool vaan de [[èrfzun]], sterventere. De poort is umgeve door [[nis]]se (oonziechbaar op de foto), die gekroend weure in e [[tympaon]]. Dat tympaon löp oet in e nui boummotief, wat de [[Levesboum]] oetbeeld. Dee levesboum is ouch weer e symbool vaan Zjezeke, wat weurt dujelek gemaak door 't [[christusmonogram]] en de lètters [[JHS]] (Jesus Hominum Salvator, ''Zjezeke rèdder vaan de minse'') in e Grieks kruus aon d'n top. Wijer vint me in deze boum ingele mèt [[wijrouk]] en mèt broed en wien (symbool vaan de [[eucharistie]]), en motieve vaan 'n femilie [[pelikaon]]e ('n oeraajd christelek symbool, ouch verwiezend nao de eucharistie), 'n [[ei]] (oersprunk, meh ouch euvervlood), 'n [[cipres]] (ieweg leve) en [[doeve]] (de gaodsgetrouwe).

Links daovaan vint me de paort vaan 't geluif gewijd aon Maria. In die paort vint me scènes oet häör leve, zoewie oet dat vaan Zjezeke: de [[Oonbevlekde Oontvaangenis]], [[Merrieje-Visitatie]], de [[Prizzentatie vaan Zjezeke]] in d'n Tempel, Zjezeke es tummermaan, Zjezeke in discussie mèt de gelierde in d'n Tempel (mèt oonder mie Sint-Jan d'n Duiper en Zacharias). Wijer zien v'r 't Heileg Hart vaan Zjezeke, de [[Goddeleke Veurzienegheid]] (oetgebeeld door 'n hand en 't [[Alziend Oug]]), en de eucharistie (oetgebeeld door droeve en aore). In de pielers zien v'r bieste en plante oet [[Palestina]] (boe Zjezeke vaandan kump) en palmtek.

Aon de rechterkant vaan 't Geboortefroont steit de poort vaan d'n hoop. Die is in hoofzaak gewijd aon Joezep en heet 'n gelieksoortege indeiling. V'r zien hei de verloving vaan Maria en Joezep, de femilie vaan Zjezeke (mèt Anna en Joachim debij), 't Kinneke Zjezus en de Wijze, de [[Maord op de Oonnozel Kinder]], de [[Vlöch nao Egypte]] en de Boot vaan Sint-Joezep. Indachteg 't beroop vaan Joezep vinde v'r hei ouch motieve vaan tummermaanswèrktuige: 'n [[zeeg]], 'ne stek, 'ne [[beitel]], 'n [[winkelhaok]], 'ne [[sjreuvedrejjer]], 'nen [[hamer]] en 'n [[bijl]]. Wijer vint me hei waterveugel vaan de [[Nijl]] (boe de H. Femilie es vlöchtelinge höbbe geleef), wie [[gajze]] en [[eende]].

===Passiefroont===
[[Plaetje:SF_Pasión_2026.jpg|thumb|'t Passiefroont.]]
't Passiefroont ligk rech tegeneuver 't Geboortefroont, en is dus geriech op 't zuidweste. Dit maak tot hei in de naomiddag de al zakkende zon door vèlt. Gaudí besloot veur dees façaad te wije aon de passie en doed vaan Zjezeke, en aon d'n doed in 't algemein. 't Contras mèt 't riek verseerd Geboortefroont is groet: 't Passiefroont is krempelek gedecoreerd en de beelder die 't gief zien gestileerd en heuketeg. De pilaore rappelere aon kneuk. Gaudí oontworp 't Passiefroont in 1911, mèt aonpassinge in 1917. De bouw begós in 1956 (mèt veurbereiinge al sinds 1954); de veer tories kaome in 1976 veerdeg, 't beeldhouwwerk pas in 2018 (zuug bove).

Ouch hei vint me drei poorte mèt de middelste dobbel oetgeveurd, en ouch die zien weer gewijd aon Geluif, Hoop en Leefde. De middelste, gewijd aon de Leefde, weurt de Evangeliepaort geneump: op de broonze deur zien veerze oet de evangalies te leze (links Mattheus, rechs Johannes) die verhole vaan Zjezeke zien lèste ore. Bovenaon de pieler dee de deure sjeit vint me 'ne stein mèt de lètters [[alpha en omega]] (symboliek veur God es 't begin en 't ind vaan alle dinger). Deveur steit nog 'ne vrije (neet-steunende) pieler, de Pieler vaan de Geseling. Dee waor 't idee vaan bouwmeister [[Josep Maria Subirachs]] en kump in de plaots vaan 't kruus wat Gaudí dao had veurzeen. De pieler is vief meter hoeg en gemaak vaan [[malber]]. Veur te rappelere aon 't kruus is 'r nog wel in veer stökker verdeild. Oonder de spaorzaam details zien 'ne knoup (symbool vaan foltering), 'n palmtek (gevörmp deils door e fossiel in 't malber) en 'ne stek.

't Portaol gewijd aon 't Geluif, aon de linkerkant, herberg de poort vaan [[Getsemane]]. De symboliek verwijs veural nao de nach nao 't [[Lèste Aovendmaol]], es Zjezeke preek en zien discipele slaope. De deur is verseerd mèt vaag beelder die dat tuine. In 't oonderste deil zuut me e beeld oet de gravuur ''[[Melancolia I]]'' vaan [[Albrecht Dürer]] mèt de wäörd (in 't Catalaons) 'es 't kin, laot dezen drinkbeker aon m'ch veurbijgoon, meh neet wie iech wèl, meh wiet Geer wèlt' (Joh. 19:2).

Paort vaan de Doornekroen

wijer decoratie

===Gloriefroont===

===Apsis===

===Kloestergaank===

===Cryp===
[[Plaetje:Cripta_SF.jpg|thumb|Altaor in 't cryp. De neogotische stijlornaminte zien dujelek te zien.]]
Wie gezag woort 't cryp es ierste begós, en wel door Francesco del Villar. Gaudí had gein aander keus es de ganse ruimte in de neogotische stijl vaan Villar aof te make. Oonder häöm woort in 1884 en 1885 gewèrk aon de Sint-Joezepskepel, boe nao voltoejing de ierste mès kós weure gedoon. 't Werk aon de ganse ruimte doort tot 1891.

't Cryp zit tien meter oonder straotniveau. 't Heet de vörm vaan 'nen have cirkel of beter haven ellips vaan 40 meter breid en 30 meter laank. De koerummegaank besteit oet zeve kepelkes gewijd aon de H. Femilie: Sint-[[Joezep]], 't [[Heileg Hart]], de [[Oonbevlekde Oontvaangenis]], d'n H. [[Joachim]], de H. [[Anna]], Sint-Jan d'n Duiper en d'n Evangelis (traditioneel same verierd), en de H. [[Elizabeth]] en [[Zacharias]]. Veur dees zeve kepelkes, die in roonde vörm zien opgestèld, stoon nog vief kepelkes. 't Middelste, boe 't altaar in steit, is gewijd aon de ganse H. Femilie, geflankeerd door kepelle vaan de H. Maog vaan Karmel (boe Gaudí begrave ligk), vaan [[Zjezeke]], vaan de H. Maag vaan [[Montserrat (kloester)|Montserrat]] ('n regionaol belaankrieke Slevrouwedevotie) en vaan d'n H. Christus. In de ruimte oonder de wenteltrappe vint me sakkersteie.

===Glaas===

===Pielers===

===Örgel===
In 2010 woort e besjeie [[örgel]] geïnstalleerd. 't Instrumint is 't werk vaan de firma [[Blancafort]] oet [[Collbató]]. 't Dreug de kinmerke vaan de Fransen örgelbouw. De complete dispositie is de volgende:

[[Plaetje:The_Temple_Of_Colour_(34651410).jpeg|thumb|'t Twievoudeg örgel in de kèrk.]]
{| border=&quot;0&quot; cellspacing=&quot;10&quot; cellpadding=&quot;10&quot; style=&quot;border-collapse:collapse;&quot; 
| style=&quot;vertical-align:top&quot; |
{| border=&quot;0&quot;
| colspan=3 | '''Pedaol''' C–f&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt; &lt;br /&gt;
----
|-
| 1.|| Contrabajo || 16'
|-
| 2.|| Subajo || 16'
|-
| 3.|| Contras || 8'
|-
| 4.|| Bajo || 8'
|-
| 5.|| Coral || 4'
|-
| 6.|| Fagot || 16'
|}
| style=&quot;vertical-align:top&quot; |
{| border=&quot;0&quot;
| colspan=3 | '''I Órgano Mayor''' C–g&lt;sup&gt;3&lt;/sup&gt;
----
|-
| 7.|| Flautado de cara || 8'
|-
| 8.|| Flautado Armónica || 8'
|-
| 9.|| Flautado Chimenea || 8'
|-
| 10.|| Octava || 4'
|-
| 11.|| Docena || 4'
|-
| 12.|| Quincena || 2'
|-
| 13.|| Decisetena || 8'
|-
| 14.|| Corneta V || 8'
|-
| 15.|| [[mixtuur|Lleno]] III-IV || 1&lt;small&gt;&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt;/&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;'
|-
| 16.|| Trompeta Real || 8'
|}
| style=&quot;vertical-align:top&quot; |
{| border=&quot;0&quot;
| colspan=3 | '''II Expressivo''' C–g&lt;sup&gt;3&lt;/sup&gt;
----
|-
| 17.|| Gran Principal || 8'
|-
| 18.|| [[striekersstumme|Gamba]] || 8'
|-
| 19.|| Violon || 8'
|-
| 20.|| [[voix céleste|Voz Celeste]] || 8'
|-
| 21.|| Flautado Cónica || 4'
|-
| 22.|| Tapadillo || 4'
|-
| 23.|| [[nasard|Nasardo]] 12&lt;small&gt;&lt;sup&gt;a&lt;/sup&gt;&lt;/small&gt; || 2&lt;small&gt;&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;/&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;'
|-
| 24.|| [[flageolèt (örgelrezjister)|Flabiolet]] || 2'
|-
| 25.|| Nasardo 17&lt;small&gt;&lt;sup&gt;a&lt;/sup&gt;&lt;/small&gt; || 1&lt;small&gt;&lt;sup&gt;3&lt;/sup&gt;/&lt;sub&gt;5&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;'
|-
| 26.|| Oboe || 8'
|}
|}
* ''Koppels:'' II/I, I/P, II/P

===Aander interieurdetails===

==Stijl==

==Externe link==
* [https://sagradafamilia.org/ Officieel website] (dreitaoleg Catalaons-Spaons-Ingels)

{{wio}}

[[Categorie:Barcelona|Kerk van de Heilege Femilie]]
[[Categorie:Kèrkgeboewe|Heilege Femilie]]</text>
      <sha1>rvd5kw8pko58rhi933mavtrn0cqn0q6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>485660</id>
      <parentid>485659</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T16:07:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Steinbach</username>
        <id>16</id>
      </contributor>
      <origin>485660</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="31333" sha1="43693au5oe8yxr0fjjyfk5r7dg1zcdn" xml:space="preserve">{{dialek|Mestreechs}}
[[Plaetje:SF_maig_2026.jpg|thumb|De Kèrk vaan de H. Femilie begin 2026, vaanaof de neveligkende ''Plaça Gaudí.'' De centraolen torie vaan Zjezeke is daan zjus veerdeg.]]
De '''Kèrk vaan de Heilege Femilie''' ([[Catalaons]]: '''Basílica i Temple Expiatori de la Sagrada Família'''; [[Spaons]]: '''Basílica y Templo Expiatorio de la Sagrada Familia''') is 'n groete [[kèrk]] in aonbouw in 't distrik [[Eixample]] (Ensanche) in [[Barcelona]], nao oontwerp vaan [[Antoni Gaudí]]. De bouw begós in 1882 oonder 'nen aanderen arsjitek, [[Francisco de Paula del Villar]], dee 'n [[neogotiek|neogotische]] kèrk veur ouge had. Villar stopde 't jaor dao-op evels mèt 't perjek; op dat memint waor allein de bouw vaan 't [[cryp]] al begós. Gaudí maakde e nui oontwerp in de veur häöm typerende variant op de [[Jugendstil]], boe-in 'r väöl illeminte vaan de gotiek integreerde. 't Oontwerp, zoewel 't algemein plan es de oongeluifelek rieke decoratie, zit vol mèt verwijzinge nao 't [[Roems-Kathelieke Kèrk|katheliek geluif]].

Wie dat bij de groete kèrke vaan veurheer ouch dèks zoe góng, heet de bouw vaan de Sagrada Família ziech euver mie es 'n iew voortgesleip. De bouw, dee al sinds 't begin allein oet privaote bronne weurt betaold, waor bij Gaudí zienen doed in 1926 op minder es e kwart. De [[Spaonse Börgeroorlog]] in de jaore daarteg zörgde veur 'n oonderbreking. In de jaore viefteg kós de bouw mèt horte en stoete weer wijergoon. Sinds de koms vaan de computer is 't oontwerpe en producere vaan veural väöl decoratie hendeg versneld. In 2010 waor 't perjek euver de hèlf. Me meinde op dat memint zelfs in 2026, Gaudí zien hoonderdste sterfjaor, de kèrk gans veerdeg te kinne höbbe. Oonder mie door de [[COVID-19]]-pandemie zal dat neet weure gehaold. Wel woort in dit jaor 't hoegste punt bereik: de centraolen torie, mèt 'n huugde vaan 172,5 meter, kaom begin dat jaor veerdeg. Wat nog res aon oet te bouwe deile zit veural in d'n hoofingaank, 't zoegeneump Gloriefroont.

==Aard vaan de kèrk en verklaoring vaan de naom==
De gansen officiële naom vaan de kèrk, wie die bove is gegeve, is in vertaoling &quot;basiliek en verzoeningskèrk vaan de Heilege Femilie&quot;. 't Begrip &quot;basiliek&quot; is in 't katheliek geluif dobbel. Ierstens gief 't de [[basiliek (boewkunde)|basiliek es bouwkundeg begrip]]. Daan geit 't gewoen um 't klassiek typ vaan laankwerpege, halvörmege kèrk. De Sagrada Família is, wie zoeväöl aw kèrke, inderdaod zoe vörmgegeve. Twiedens gief 't [[basiliek (ièretitel)|basiliek es predicaot]]. Dit weurt door de paus touwgekind. Boete e veertal basilieke in Roeme zelf geit 't daan ummer um 'ne ''basilica minor'', lètterlek 'kleinder basiliek'. De Sagrada Família dreug dit predicaot sinds [[2010]], wie 't door paus [[Benedictus XVI]] woort touwgekind.

De term ''expiatori(o)'' is 't bijveugelek naomwoord bij ''expiació(n)'', vaan 't Latijnse ''expiatio''. Dit beteikent vergeving of [[verzoening]]. Verzoening, 't ritueel 'aofwasse' vaan zunde, is e centraol begrip in 't katheliek geluif en in de einen of aandere vörm in gans 't [[christendom]].

Wie alle kathelieke kèrke is ouch dees kèrk aon de naogedachtenis vaan eine of mie [[heilege]] gewijd. In dit geval is dat de [[Heilege Femilie]], dat wèlt zègke [[Zjezus]], [[Maria]] en [[Zjozef]].

Oondaanks zien groete proporties en monumintaol karakter is de Sagrada Família gein [[kathedraol]]. 't Gief 'n middeliewse, gotische [[Kathedraol vaan Barcelona]] in 't centrum vaan de stad.

==Historie==
===Idee en ierste fase===
[[Plaetje:SF_Villar.jpg|left|thumb|'t Plan vaan Villar oet 1882 tuint e vrij conventioneel neogotisch oontwerp.]]
[[Plaetje:SF_1883.jpg|thumb|Bouw vaan 't cryp in 1883, nog oonder Francisco de Paula del Villar. D'n arsjitek is op de foto te zien.]]
Eixemple, de stadsoetbreiing vaan Barcelona, oontstoont vaanaof midde negentienden iew nao e plan vaan [[Ildefons Cerdà]]. Heer plande de wiek in rigoureus veerkante, die veural veur (rillatief luxe) woenblokker woorte gebruuk.

't Plan um in de Eixemple 'n groete kèrk te bouwe kaom vaan bookverkouper [[José María Bocabella]]. Op 'n reis nao [[Italië]] had 'r de basiliek in [[Loreto]] gezeen; toes in Barcelona wouw 'r ouch zoeget. 't Idee um ze aon de Heilege Femilie te wije waor geïnspireerd op 't werk vaan preester [[Josep Manyanet]] (in 2004 heileg verklaord), dee twie [[kónkergatie]]s gewijd aon de H. Femilie had opgeriech um daomèt zjus 't oonderwies aon joongere te inspirere. Bocabella koch in 1881 'ne kavel in [[Sant Martí de Provençals]], daan nog 'n zelfstendege gemeinte meh ummer mie ingekapseld in de Barcelonese bebouwing en in 1897 formeel geannexeerd. 't Terrein vaan 120 bij 130 meter waor eigelek bedoeld veur 'n renbaon, die noets is aongelag.

Bocabella sjakelde arsjitek [[Francisco de Paula del Villar]] in. Villar verworp 't idee vaan Bocabella um de basiliek vaan Loreto te kopiëre; heer voont tot 'n [[neogotiek|neogotische]] kèrk beter pasde. Zien oontwerp veurzaog in 'n dreisjepege kèrk vaan 44 bij 97 meter, mèt 'nen torie vaan 100 meter huugde. Op 19 miert 1882 (Sint-Jan) woort d'n ierste stein gelag in 't bijzien vaan [[José María Urquinaona]], bisjop vaan Barcelona, zowie [[Antoni Gaudí]], op dat memint d'n assistent vaan Villar.

In 1883 raakde Villar in conflik mèt Bocabella. Dee haolde d'n arsjitek astrein vaan 't perjek aof um 't euver te doen aon [[Joan Martorell]]. Martorell wouw dat evels neet; boe-op Bocabella demèt instumde um Gaudí de leiing te geve. Op 3 november woort heer officieel d'n hoofarsjitek.

===Oontwikkeling bij 't leve vaan Gaudí===
[[Plaetje:Planta_SF_Gaudí_1885.jpg|thumb|left|Groondplaan vaan Gaudi zien oontwerp oet 1885. De kèrk volg hei in hooflijne nog gotische principes. De jaore hei-op zouw 't projek nog weure umgegoejd en aongevöld.]]
Gaudí waor direk opgezat mèt 'n opdrach boe e groet deil al vaan vaslag. Umtot 't cryp al in aonbouw waor, kós heer dat neet mie oontwerpe. Daobij lag, um dezelfde rei, ouch al vas wie groet de kèrk mós weure en welke kant ze op mós stoon. Liever hej Gaudí de kèrk wèlle [[oriëntatie|oriëntere]], dat wèlt zègke d'n [[apsis]] op 't ooste riechte, zoewie dat bij bekaans alle gotische (en ouch later) kèrke ouch zoe is. In plaots daovaan zaot heer mèt 'n oontwerp wat d'n apsis nao 't noordweste riechde. 's Mörges vreug - entans in de zomertied - vèlt 't leech noe door de rechterzijbeuk. Wie v'r hei-oonder zalle zien, maakde d'n arsjitek vaan de noed 'n däög en verwèrkde heer dat in de symboliek vaan 't Geboortefroont.

Gaudí zelf waor toen nog mer zjus begós es arsjitek. Al de aander gebouwe boe me 'm in Barcelona vaan kint stoonte nog neet euverind. Heer waor evels neet de maan denao um ziech slaafs op [[neostijle]] touw te lègke. In plaots daovaan hoort heer tot 'n avant-garde vaan arsjitekte en beeldend kunstenere in de stad die ziech ''[[Catalaons modernisme|modernistas]]'' neumde. 't ''Modernisme'' is de facto 'ne vörm vaan [[Jugendstil]] of art nouveau, 'n beweging die t'rzelfdertied ouch in [[Wene]], [[Paries]] en [[Riga]] en aander groete stei vaste groond voont. Kinmerkend veur wie Gaudí 't touwpas is tot me de kèrk al-evel in conventioneel terme kin besjrieve - torie, sjeep, apsis, zuil, pinnakel, kloestergaank etc. - meh tot de vörmgeving en decoratie compleet orzjineel zien. Gaudí leet ziech oonder mie inspirere door de natuur. Zoe höbbe de zuile de vörm vaan buim en zien de pinnakels bekroend mèt fruitmotieve. In 't stök euver 't oontwerp leus me dao mie euver.

[[Plaetje:Baldomer Gili Roig. La Sagrada Família, 1905 Copia moderna del negatiu original de vidre.jpg|thumb|'t Werk aon de Kèrk vaan de H. Femilie anno 1905.]]
't Plan vaan de kèrk kaom in fases tot stand. Wie Gaudí 't werk euvernaom, had 'r ziech veural mèt de loupende werke bezeg te hawwe, dat wèlt zègke 't cryp. Heer beheel 't neogotisch oontwerp, meh maakde al diverse aonpassinge. In 't beeldhouwwerk vaan de kapitele zuut me al 'nen aonzat tot zien typische natuurmotieve. In 1885 waor 't cryp veerdeg - entans zoe wied tot me op 19 miert vaan dat jaor de ierste mès drin kós doen.

Heimèt kós 't werk bove de groond beginne. Es ierste waor d'n apsis aon de beurt. Dao woort in 1890 aon begós; in 1893 waor 'r in groete lijne veerdeg. Gaudí besloot door te goon mèt 't noordoosfroont, in zien oontwerp 't Geboortefroont (gewijd aon de geboorte vaan Zjezeke). Vaanaof 1893 deeg heer dat bouwe. Wie dat get opgesjote waor bouwde me ouch de veer tories die achter dat froont stoonte. Op foto's oet deen tied zuut me dujelek 'n aoneingeslote bouwsel vaan apsis en zijbeuk (heineve). De werkwijs um 'verticaol' te bouwe in plaots vaan 'horizontaol' (d.w.z. iers ei deil veerdeg bouwe en daan euvergoon op 'n aandert, in plaots vaan alles vaan de groond aof te metsele) is typisch veur Gaudí.

't Werk avveceerde mer laankzaam. Gaudí zelf veurzaog tot de bouw iewe zouw kinne dore, wie dat bij de groete kèrke vaan vreuger ouch zoe dèks waor gegaange. Heer zag dao-euver: &quot;Miene klant heet geine spood.&quot; Toch heel 'r ziech de res vaan zie leve gans intensief mèt 't perjek bezeg. De lèste vieftien jaor vaan zie leve waor de kèrk zien insegste werk, en de lèste ach maond woende heer zelfs op de bouwplaots.

Op 11 december 1921 waor de rechterzijbeuk - zij 't nog laank neet veerdeg - al zoe wied tot me aon de bouw vaan 't sjeep kós beginne. In die jaore maakde Gaudí diverse maquettes en leet heer zien planne, die noe korter bij completering kaome, bouwkundeg teste. Zoedoende maakde heer 't bouwperjek veerdeg veur 't geval tot heer doed zouw goon. Dit gebäörde op 10 juni 1926, wie 'r oonder d'n tram leep.

===Twintegste iew===
[[Plaetje:ETH-BIB-Barcelona, Sagrada Familia-Tschadseeflug 1930-31-LBS MH02-08-0201.tif|left|thumb|Lochfoto vaan de bouwplaots in 1930.]]
De leiing kaom noe in han vaan [[Domènec Sugrañes]], eine vaan Gaudí zien assistente. Oonder zien leiing woort de koumende tien jaor wijer gewèrk aon 't Geboortefroont, wat in 1936 veerdeg kaom. Ouch woort in 1928 't [[Plaça de la Sagrada Família]] ingeriech, tegeneuver 't daan nog te bouwe Passiefroont. In dat jaor begós evels ouch de [[Spaonse Börgeroorlog]]. De reactionaire coup vaan dat jaor brach in Barcelona 'n extreemlinkse tegebeweging op gaank, boebij de [[anarchisme|anarchistische]] [[Federación Anarquista Ibérica|F.A.I.]] groete versjendeleringe aonriechde. In 't cryp woort brand gestiech, en ouch Gaudí zien planne en medelle woorte daobij gooddeils verneteg. [[Lluís Bonet i Garí]], dee es assistent-arsjitek bij de bouw waor betrokke, verzamelde e paar daog later wat vaan de planne waor euvergebleve. 't Lökde häöm, en nao häöm [[Isidre Puig i Boada]] en [[Francesc Quintana]], veur 't oersprunkelek plan te reconstruere, zoetot me wijer kós mèt de bouw. 't Oetbreke vaan d'n oorlog beteikende evels tot dao d'n iersten tied neet aon veel te dinke.

[[Plaetje:Sagrada Famiglia di Barcellona (3).JPG|thumb|De kèrk in aonbouw in de jaore tachteg.]]
In 1944 woort beslote door te goon mèt de constructie. Sugrañes waor in 1938 gestorve, zien opvolgers naome same de leiing. Bonet späölde vaanaof 't begin 'n groete rol; tösse 1974 en 1983 had heer formeel de leiing. Vaanaof 1948 kaom de bouw weer laankzaam op gaank. De werke avveceerde get snelder wie in 1953 [[Gregorio Modrego]], bisjop vaan Barcelona, 'nen oproop deeg um mèt donaties vaort drachter te zètte. Me góng noe aon 't werk mèt 't Passiefroont, de linkzijbeuk dee nao 't zuidweste wijs. Nao get graafwerk begós de eigeleke bouw in 1956. In 1974 kaome de veer tories veerdeg, meh 't zouw nog tot 2018 dore ietot 't lèste beeldhouwwerk op zien plaots kós weure gezat.

In 1981 woort, es aonvölling op 't ''Plaça de la Sagrada Família'', noe ouch 't ''Plaça de Gaudí'' ingeriech. Dit ligk aon de noordooskant, bij 't Geboortefroont.

In 1987 naom [[Jordi Bonet i Armengol]] de leiing vaan 't werk euver. In zienen tied woort serjeus mèt 't sjeep begós, zoetot de kèrk noe in de lèngde greujde. 't Gewelf boven 't sjeep waor in 2000 veerdeg. Bonet zouw tot 2012 aonblieve.

===Einentwintegste iew===
In de einentwintegste iew begós 't werk ummer mie te loupe. Dit kaom veural door d'n inzat vaan computergesjikde techniek. Oonderhand woort wel dujelek tot Gaudí zie visioen vaan iewelaank werk aon de kèrk neet zouw oetkoume, meh tot me ze in inkel decennia veerdeg kós höbbe. Ouch woort de Sagrada Família ummer bekinder, zeker ouch boete Spaanje: ze woort 't belaankriekste icoon vaan Barcelona, wat in dezen iew door ummer groeter massa's toeriste woort bezoch. Mèt 't veerdeg koume vaan 't gewelf kós me de Sagrada Família wie 'n gewoen kèrk bezeuke, wat väöl inkomste oet tickets oplieverde. Sinds 2005 steit de Kèrk vaan de Heilege Femilie ouch op de [[Werelderfgoodlies]] vaan UNESCO. Officieel gelt dat allein veur 't cryp en 't Geboortefroont, d.w.z. de deile die Gaudí zelf nog heet gerealiseerd. 't Is 'n oetbreiing vaan 'n awwer insjrieving oet 1984, die aander (wel voltoejd) werk vaan d'n arsjitek umvat.&lt;ref&gt;[https://whc.unesco.org/en/list/320 UNESCO World Heritage Centre - Works of Antoni Gaudí]&lt;/ref&gt;

In 2002 woort 't ierste werk verriech aon 't Gloriefroont, de façaad op 't zuidweste wat d'n hoofingaank moot weure. Al gaw woort evels dujelek tot daoveur 't ein en aandert moot wieke. Veur 't froont zouw naomelek e groet bordes koume, wat ziech oetstrèk tot euver de straot in 't aongrenzend blok. Me moot dus de straot - de Carrer de Mallorca - de groond in baore, en e groet aontal gebouwe slope. Väöl bewoeners en oetbaters wouwe daorum tot de bouw vaan 't Gloriefroont neet doorgóng, of allein zoonder bordes. De consensus in de stad is evels veur dat wel te doen. Hei en dao woort ouch 't idee oetgesproke tot 't neet mie vaan dezen tied waor um zoe'n ambitieus kèrk aof te bouwe. Veural d'n hoegsten Torie vaan Zjezeke mèt zien enorm kruus stoont ze dao-in tege.

In 2010 kaom paus [[Benedictus XVI]] nao Barcelona um de kèrk tot basiliek te wije. Dat góng neet zoonder controverse; veur sommege Barceloneze waor de paus mèt zien awwerwètse ideeë euver beveurbeeld homoseksualiteit neet welkom.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/196567-sagrada-familia-gewijd-door-de-paus NOS.nl - Sagrada Familia gewijd door de paus]&lt;/ref&gt; In datzelfde jaor woort ouch brand gestiech in de [[sakkerstei]], 'n actie die aon de anarchiste vaan 1936 rappeleerde. In 2017 hadde islamistische terroriste 't op de kèrk veurzeen. 't Plan veur de kèrk (en nog get aander gebouwe in de stad) op te bloze woort evels op tied veurkoume.

De jaore 2010 stoonte veural in 't teike vaan de veer tories vaan de evangeliste zowie dee vaan Maria (op 't noordweste, zjus veur d'n apsis) en dee vaan Zjezeke (centraol op 't transep) - in die volgorde. De bouw vaan de in totaol zès tories euverlapde ziech deils. In miert 2020 mós 't werk weure stèlgelag um de [[COVID-19]]-pandemie. 't Waor veur 't iers sinds de Börgeroorlog tot 't werk woort stèlgelag. Heimèt woort dujelek tot 'n iejer plan um de kèrk in 2026 (Gaudí zien hoonderdste sterfjaor) aof te höbbe neet geit lökke.

[[Plaetje:ES-BCN-sagr-fam-mod-01_-_updated.jpg|thumb|Sjema vaan de kèrk in häöre staot vaan noe. De aofgebouwde deile zien in 't gries, de nog te bouwe deile in 't broen geteikend.]]
Op 31 oktober 2025 woort 't ierste deil vaan 't kruus op d'n Torie vaan Zjezeke gezat. De kèrk kraog zoe 'n huugde vaan 162 meter en 91 centimeter en woort daomèt de hoegste kèrk vaan de wereld. Dees ier had sinds de middeliewe aon d'n [[Domkèrk (Ulm)|Dom vaan]] [[Ulm]] (Duitsland) touwbehuurd. Op 7 november volgde 't middestök vaan 't kruus en daonao de veer erm; de lèste woort op 14 jannewarie 2026 gemonteerd. Op 20 fibberwarie vaan dat jaor woort ouch de bovensten erm vaan 't kruus drop gezat.&lt;ref name=torieveerdeg&gt;[https://blog.sagradafamilia.org/fases-construccio-creu-torre-jesus/ Blog Sagrada Família - Així s’ha construït la creu de la torre de Jesús]&lt;/ref&gt;

In 2025 woort ouch begós aon de veer tories - de veer lèste - die bij 't Gloriefroont mote stoon.

===Planning===
't Binnewerk vaan 't kruus is nog neet veerdeg; 't werk dao-aon zal nog tot in 2027 en 2028 doorgoon.&lt;ref name=torieveerdeg/&gt; 't Geit dan oonder mie um e beeld vaan 't Laamgaods wat drin weurt gezat.

De koumende jaore zal veural aon 't Gloriefroont weure gewèrk. Noe al (begin 2026) is me bezeg mèt de veer aposteltories aon deze kant (zuug heibove, en ouch weer oonder). Daonao zal weure gewèrk aon 't eigelek froont: de poorte. Umtot de decoratie dao oongeluifelek riek is, zal dit diverse jaore dore. Ouch aon de bove besjreve sloopwerke en aon 't verlaoge vaan de straot tot oonder 't mejveld moot nog weure begós.

Ouch de kloestergaank is nog neet veerdeg. Dat gelt zoewiezoe veur de deile die aon goon slete op 't Gloriefroont, meh ouch veur de noordpunt.

Alles biejein steit de completering vaan de ganse kèrk noe veur 2034 gepland.

==Oontwerp==
===Algemein groondplan===
De kèrk heet de vörm vaan e [[Latijns kruus]]; deze vörm laog bij 't ierste oontwerp al vas. De Sagrada Família is dus 'n [[kruusbasiliek]], mèt einen hoofbeuk en twie [[zijbeuk]]e die de erm vaan 't kruus vörme. D'n hoofbeuk tèlt vief [[sjeep (kèrkbouw)|sjeper]]. De boveste punt vaan dit kruus weurt gevörmp door 'nen [[apsis]], dat wèlt zègke e gerund ind boe 't [[altaar]] in kin stoon. Alle drei de beuke höbbe of kriege 'n oetgebreide facaad mèt dao-achter veer tories. Op 't midde verrijs 'ne centraolen torie; boven d'n apsis nog eine. Um de centraolen torie stoon nog ins veer tories. Dit bringk 't totaol aontal spitse op achtien (zuug ouch heioonder).

'ne [[Kloestergaank]] roontelum maak 't groonplan vaan de kèrk rechheukeg; de ruimte in de rechhook weurt door dee gaank gans opgevöld. Op de veer punte vaan de kloestergaank verrijs 'n sakkerstei, die de vörm heet vaan e get groeter kepelke wat bove de aandere oetstik.

't Groondplan mit 90 bij 60 meter; de wiedde vaan 't sjeep is 45 meter. Bij completering geit de kèrk 'n huugde vaan 172,5 meter hole.

===Tories===
[[Plaetje:Σαγράδα_Φαμίλια_3382.jpg|thumb|Twie pinnakels op de tories vaan 't Passiefroont.]]
De kèrk krijg in totaol achtien tories. Op dit memint (december 2025) zien 'rs daovaan daartien veerdeg. Aon de veertiende weurt noe gewèrk, dewijl veur de lèste veer neet väöl mie es get groondwerk gedoon is.

De verdeiling is wie volg. Twelf vaan de tories stoon bij de drei froonte, wat neerkump op eder veer. Ze stoon veur de twelf [[apostel]]e vaan Zjezeke. De tories variëre in huugde. Bij 't Geboortefroont zien de boeteste 98,40 meter hoeg en de binneste 107 meter; die tories zien gewijd aon Mattheus, [[Judas Thaddeüs]], [[Simon]] en [[Bernabeus]]. Bij 't Passiefroont zien de boeteste 107,40 meter en de binneste 112,20; die zien gewijd aon [[Jakob de Mindere]], [[Thomas]], [[Filip]] en [[Bartholomeus]]. Bij 't Gloriefroont - dit zien de veer tories die nog mote weure gebouwd - weure de boeteste 112,20 meter en de binnenste 120. Die zien gewijd aon de veer belaankriekste apostele: [[Petrus]], [[Paulus]], [[Andreas]] en [[Jakob de Mierdere]].

Daobinne vint me de veer evangelistetories. Zij stoon um de centraolen torie heer en zien allemaol 135 meter. De tories zien gekroend mèt de veer symbole vaan de evangeliste: 'nen ingel veur [[Mattheus]], 'nen deur veur [[Lucas]], 'ne liew veur [[Marcus]] en 'nen erend veur [[Johannes (evangelis)|Johannes]].

D'n einnaohoegsten torie is dee vaan [[Maria]]. Dee is 138 meter hoeg; neet väöl hoeger es die vaan de evangeliste, meh door zien dikde en plaotsing nao väöre wel väöl prominenter. D'n torie weurt gekroend door 'n staar, wat verwijs nao de devotie Maria es '[[Staar vaan de Zie]]'.

De centraolen torie is d'n torie vaan Zjezeke. Hei weurt de recordhuugde vaan 172,5 meter gehaold. D'n torie weurt gekroend door e groet, veerermeg kruus, wat op dit memint gemonteerd weurt. 't Kruus is bekleid mèt witte zjeremiek, zoetot 't kruus bij daag meh veural bij nach vaan zien eige kin straole. Binnenin 't kruus kump e beeld vaan 't [[Laamgaods]],&lt;ref&gt;[https://www.instagram.com/p/DT2WrlFkqnX/?img_index=7 @basilicasagradafamilia - Post op Instagram vaan 23 jannewarie 2026])&lt;/ref&gt; gekroend mèt de wäörd ''Tu solus Sanctus, Tu solus Dominus, Tu solus Altissimus'' ('diech allein bis Heileg, diech allein bis d'n Hier, diech allein bis d'n Allerhoegste') zoewie de wäörd ''amén'' en ''alleluya''.

===Geboortefroont===
[[Plaetje:Puerta_Caridad_Sotoo.jpg|thumb|De dobbel Paort vaan de Leefde in 't midde vaan 't Geboortefroont. Me zuut de rieke decoratie mèt minsfigure bove de paort, mèt plantemotieve op de deure en mèt e tekslint op de pilaor, boe ouch nog iezerbeslaag um zit.]]
't Geboortefroont steit aon de rechterzijbeuk vaan de kèrk. Normaal wijs dit nao 't zuie, en wie gezag hej Gaudí 't eigelek ouch zoe wèlle höbbe. De meneer boe-op Eixemple is gebouwd, en naovenant de planne vaan Villar, maak evels tot deze kant op 't noordooste ligk. Dit beteikent tot 's mörges (in de zomertied entans) 't leech heidoor vèlt. Gaudí besloot veur die symboliek door te veure in 't oontwerp: 't froont vaan deze zijbeuk is noe gewijd aon de geboorte vaan Zjezeke es teike vaan e nui begin, opkoumend leech en hoop. De decoratie aon deze kant is riek en weurt gedomineerd door natuurmotieve. Zoe zien in de [[kapiteel|kapitele]] dèks biestemotieve te vinde (beveurbeeld 'n sjèldpad in de pilaor die 't middelste poort verdeilt), en höbbe de verbindende deile blaad- en blommotieve vaan väölerlei plantesoorte. Me vint op de deure tösse de plantmoteve ouch tientalle insekte en aander klein bieste en details verwèrk. Aon 't beeldhouwwerk naome versjèllende kunstenere deil; in ierste instantie waore dat [[Llorenç Matamala]] en [[Joan Matamala]]. Bij versjèllende oontwerpe kraoge ze assistentie vaan [[Carles Mani]] en [[Joan Salvadó i Voltas]].

Me kin de kèrk hei in of oet door drei paorte, die in 't teike stoon vaan de drei [[theologische däögde]]: geluif (links), haop (rechs) en leefde (midde). De lèste is 'n dobbel paort, mèt 'n smaal pilaor in 't midde.

De dobbel paort vaan de leefde is gewijd aon Zjezeke. Me vint heibove versjèllende scènes die te make höbbe mèt Zjezeke zien geboorte: de Annunciatie, de Kroening vaan Maria, de Aonbidding vaan de Wijze en vaan de Sjiepers. Wijer zuut me hei de [[Staar vaan Betlehem]] en de teikes vaan de [[Dierereem]] die op 't memint vaan Zjezeke zien geboorte aon d'n hiemel stoonte (Ram, Deur, Twielinge, Kreef, Liew en Maog), zoewie ingele die meziek make op 'serjeus' ([[harp]], [[fagot]], [[viool]]) en volkse instruminte ([[gitaar]], [[tamboerijn]], [[doedelzak]]). Ouch de [[roezekrans]] zit drin verwèrk. Op de dèkstein vint me de wäörd ''Gloria in excelsis Deo et in terra pax hominibus bonae voluntatis''. De pieler in 't midde symboliseert de [[Boum vaan Jesse]]; 'n verwiezing dus nao Zjezeke ziene [[stamboum]]. Aon de basis daovaan zuut me de slang oet 't perredies, symbool vaan de [[èrfzun]], sterventere. De poort is umgeve door [[nis]]se (oonziechbaar op de foto), die gekroend weure in e [[tympaon]]. Dat tympaon löp oet in e nui boummotief, wat de [[Levesboum]] oetbeeld. Dee levesboum is ouch weer e symbool vaan Zjezeke, wat weurt dujelek gemaak door 't [[christusmonogram]] en de lètters [[JHS]] (Jesus Hominum Salvator, ''Zjezeke rèdder vaan de minse'') in e Grieks kruus aon d'n top. Wijer vint me in deze boum ingele mèt [[wijrouk]] en mèt broed en wien (symbool vaan de [[eucharistie]]), en motieve vaan 'n femilie [[pelikaon]]e ('n oeraajd christelek symbool, ouch verwiezend nao de eucharistie), 'n [[ei]] (oersprunk, meh ouch euvervlood), 'n [[cipres]] (ieweg leve) en [[doeve]] (de gaodsgetrouwe).

Links daovaan vint me de paort vaan 't geluif gewijd aon Maria. In die paort vint me scènes oet häör leve, zoewie oet dat vaan Zjezeke: de [[Oonbevlekde Oontvaangenis]], [[Merrieje-Visitatie]], de [[Prizzentatie vaan Zjezeke]] in d'n Tempel, Zjezeke es tummermaan, Zjezeke in discussie mèt de gelierde in d'n Tempel (mèt oonder mie Sint-Jan d'n Duiper en Zacharias). Wijer zien v'r 't Heileg Hart vaan Zjezeke, de [[Goddeleke Veurzienegheid]] (oetgebeeld door 'n hand en 't [[Alziend Oug]]), en de eucharistie (oetgebeeld door droeve en aore). In de pielers zien v'r bieste en plante oet [[Palestina]] (boe Zjezeke vaandan kump) en palmtek.

Aon de rechterkant vaan 't Geboortefroont steit de poort vaan d'n hoop. Die is in hoofzaak gewijd aon Joezep en heet 'n gelieksoortege indeiling. V'r zien hei de verloving vaan Maria en Joezep, de femilie vaan Zjezeke (mèt Anna en Joachim debij), 't Kinneke Zjezus en de Wijze, de [[Maord op de Oonnozel Kinder]], de [[Vlöch nao Egypte]] en de Boot vaan Sint-Joezep. Indachteg 't beroop vaan Joezep vinde v'r hei ouch motieve vaan tummermaanswèrktuige: 'n [[zeeg]], 'ne stek, 'ne [[beitel]], 'n [[winkelhaok]], 'ne [[sjreuvedrejjer]], 'nen [[hamer]] en 'n [[bijl]]. Wijer vint me hei waterveugel vaan de [[Nijl]] (boe de H. Femilie es vlöchtelinge höbbe geleef), wie [[gajze]] en [[eende]].

===Passiefroont===
[[Plaetje:SF_Pasión_2026.jpg|thumb|'t Passiefroont.]]
't Passiefroont ligk rech tegeneuver 't Geboortefroont, en is dus geriech op 't zuidweste. Dit maak tot hei in de naomiddag de al zakkende zon door vèlt. Gaudí besloot veur dees façaad te wije aon de passie en doed vaan Zjezeke, en aon d'n doed in 't algemein. 't Contras mèt 't riek verseerd Geboortefroont is groet: 't Passiefroont is krempelek gedecoreerd en de beelder die 't gief zien gestileerd en heuketeg. De pilaore rappelere aon kneuk. Gaudí oontworp 't Passiefroont in 1911, mèt aonpassinge in 1917. De bouw begós in 1956 (mèt veurbereiinge al sinds 1954); de veer tories kaome in 1976 veerdeg, 't beeldhouwwerk pas in 2018 (zuug bove).

Ouch hei vint me drei poorte mèt de middelste dobbel oetgeveurd, en ouch die zien weer gewijd aon Geluif, Hoop en Leefde. De middelste, gewijd aon de Leefde, weurt de Evangeliepaort geneump: op de broonze deur zien veerze oet de evangalies te leze (links Mattheus, rechs Johannes) die verhole vaan Zjezeke zien lèste ore. Bovenaon de pieler dee de deure sjeit vint me 'ne stein mèt de lètters [[alpha en omega]] (symboliek veur God es 't begin en 't ind vaan alle dinger). Deveur steit nog 'ne vrije (neet-steunende) pieler, de Pieler vaan de Geseling. Dee waor 't idee vaan bouwmeister [[Josep Maria Subirachs]] en kump in de plaots vaan 't kruus wat Gaudí dao had veurzeen. De pieler is vief meter hoeg en gemaak vaan [[malber]]. Veur te rappelere aon 't kruus is 'r nog wel in veer stökker verdeild. Oonder de spaorzaam details zien 'ne knoup (symbool vaan foltering), 'n palmtek (gevörmp deils door e fossiel in 't malber) en 'ne stek.

't Portaol gewijd aon 't Geluif, aon de linkerkant, herberg de poort vaan [[Getsemane]]. De symboliek verwijs veural nao de nach nao 't [[Lèste Aovendmaol]], es Zjezeke preek en zien discipele slaope. De deur is verseerd mèt vaag beelder die dat tuine. In 't oonderste deil zuut me e beeld oet de gravuur ''[[Melancolia I]]'' vaan [[Albrecht Dürer]] mèt de wäörd (in 't Catalaons) 'es 't kin, laot dezen drinkbeker aon m'ch veurbijgoon, meh neet wie iech wèl, meh wiet Geer wèlt' (Joh. 19:2).

Aon de rechterkant, in 't portaol gewijd aon d'n Hoop, vint me de Paort vaan d'n Deurekroen. Me zuut hei, ouch weer vaag, beelder vaan Zjezeke dee de kruusweeg löp mèt de deurekroen en 'ne stek in zien hand. Deneve zuut me e biebelveers boe dit weurt besjreve (Joh. 19:2). In 'n aander beeld weurt Zjezeke veur Pilatus en Herodes geleid; heineve leus me e citaot oet de ''[[Divina Commedia]]'' vaan [[Dante]] en oet 't gediech ''La pell de brau'' ('’t Deurevel') vaan [[Salvador Espriu]].

wijer decoratie

===Gloriefroont===

===Apsis===

===Kloestergaank===

===Cryp===
[[Plaetje:Cripta_SF.jpg|thumb|Altaor in 't cryp. De neogotische stijlornaminte zien dujelek te zien.]]
Wie gezag woort 't cryp es ierste begós, en wel door Francesco del Villar. Gaudí had gein aander keus es de ganse ruimte in de neogotische stijl vaan Villar aof te make. Oonder häöm woort in 1884 en 1885 gewèrk aon de Sint-Joezepskepel, boe nao voltoejing de ierste mès kós weure gedoon. 't Werk aon de ganse ruimte doort tot 1891.

't Cryp zit tien meter oonder straotniveau. 't Heet de vörm vaan 'nen have cirkel of beter haven ellips vaan 40 meter breid en 30 meter laank. De koerummegaank besteit oet zeve kepelkes gewijd aon de H. Femilie: Sint-[[Joezep]], 't [[Heileg Hart]], de [[Oonbevlekde Oontvaangenis]], d'n H. [[Joachim]], de H. [[Anna]], Sint-Jan d'n Duiper en d'n Evangelis (traditioneel same verierd), en de H. [[Elizabeth]] en [[Zacharias]]. Veur dees zeve kepelkes, die in roonde vörm zien opgestèld, stoon nog vief kepelkes. 't Middelste, boe 't altaar in steit, is gewijd aon de ganse H. Femilie, geflankeerd door kepelle vaan de H. Maog vaan Karmel (boe Gaudí begrave ligk), vaan [[Zjezeke]], vaan de H. Maag vaan [[Montserrat (kloester)|Montserrat]] ('n regionaol belaankrieke Slevrouwedevotie) en vaan d'n H. Christus. In de ruimte oonder de wenteltrappe vint me sakkersteie.

===Glaas===

===Pielers===

===Örgel===
In 2010 woort e besjeie [[örgel]] geïnstalleerd. 't Instrumint is 't werk vaan de firma [[Blancafort]] oet [[Collbató]]. 't Dreug de kinmerke vaan de Fransen örgelbouw. De complete dispositie is de volgende:

[[Plaetje:The_Temple_Of_Colour_(34651410).jpeg|thumb|'t Twievoudeg örgel in de kèrk.]]
{| border=&quot;0&quot; cellspacing=&quot;10&quot; cellpadding=&quot;10&quot; style=&quot;border-collapse:collapse;&quot; 
| style=&quot;vertical-align:top&quot; |
{| border=&quot;0&quot;
| colspan=3 | '''Pedaol''' C–f&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt; &lt;br /&gt;
----
|-
| 1.|| Contrabajo || 16'
|-
| 2.|| Subajo || 16'
|-
| 3.|| Contras || 8'
|-
| 4.|| Bajo || 8'
|-
| 5.|| Coral || 4'
|-
| 6.|| Fagot || 16'
|}
| style=&quot;vertical-align:top&quot; |
{| border=&quot;0&quot;
| colspan=3 | '''I Órgano Mayor''' C–g&lt;sup&gt;3&lt;/sup&gt;
----
|-
| 7.|| Flautado de cara || 8'
|-
| 8.|| Flautado Armónica || 8'
|-
| 9.|| Flautado Chimenea || 8'
|-
| 10.|| Octava || 4'
|-
| 11.|| Docena || 4'
|-
| 12.|| Quincena || 2'
|-
| 13.|| Decisetena || 8'
|-
| 14.|| Corneta V || 8'
|-
| 15.|| [[mixtuur|Lleno]] III-IV || 1&lt;small&gt;&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt;/&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;'
|-
| 16.|| Trompeta Real || 8'
|}
| style=&quot;vertical-align:top&quot; |
{| border=&quot;0&quot;
| colspan=3 | '''II Expressivo''' C–g&lt;sup&gt;3&lt;/sup&gt;
----
|-
| 17.|| Gran Principal || 8'
|-
| 18.|| [[striekersstumme|Gamba]] || 8'
|-
| 19.|| Violon || 8'
|-
| 20.|| [[voix céleste|Voz Celeste]] || 8'
|-
| 21.|| Flautado Cónica || 4'
|-
| 22.|| Tapadillo || 4'
|-
| 23.|| [[nasard|Nasardo]] 12&lt;small&gt;&lt;sup&gt;a&lt;/sup&gt;&lt;/small&gt; || 2&lt;small&gt;&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;/&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;'
|-
| 24.|| [[flageolèt (örgelrezjister)|Flabiolet]] || 2'
|-
| 25.|| Nasardo 17&lt;small&gt;&lt;sup&gt;a&lt;/sup&gt;&lt;/small&gt; || 1&lt;small&gt;&lt;sup&gt;3&lt;/sup&gt;/&lt;sub&gt;5&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;'
|-
| 26.|| Oboe || 8'
|}
|}
* ''Koppels:'' II/I, I/P, II/P

===Aander interieurdetails===

==Stijl==

==Externe link==
* [https://sagradafamilia.org/ Officieel website] (dreitaoleg Catalaons-Spaons-Ingels)

{{wio}}

[[Categorie:Barcelona|Kerk van de Heilege Femilie]]
[[Categorie:Kèrkgeboewe|Heilege Femilie]]</text>
      <sha1>43693au5oe8yxr0fjjyfk5r7dg1zcdn</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>485661</id>
      <parentid>485660</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T19:41:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Steinbach</username>
        <id>16</id>
      </contributor>
      <origin>485661</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="34913" sha1="kro4xf1kx5qmi7nurtz07t00nar8l3a" xml:space="preserve">{{dialek|Mestreechs}}
[[Plaetje:SF_maig_2026.jpg|thumb|De Kèrk vaan de H. Femilie begin 2026, vaanaof de neveligkende ''Plaça Gaudí.'' De centraolen torie vaan Zjezeke is daan zjus veerdeg.]]
De '''Kèrk vaan de Heilege Femilie''' ([[Catalaons]]: '''Basílica i Temple Expiatori de la Sagrada Família'''; [[Spaons]]: '''Basílica y Templo Expiatorio de la Sagrada Familia''') is 'n groete [[kèrk]] in aonbouw in 't distrik [[Eixample]] (Ensanche) in [[Barcelona]], nao oontwerp vaan [[Antoni Gaudí]]. De bouw begós in 1882 oonder 'nen aanderen arsjitek, [[Francisco de Paula del Villar]], dee 'n [[neogotiek|neogotische]] kèrk veur ouge had. Villar stopde 't jaor dao-op evels mèt 't perjek; op dat memint waor allein de bouw vaan 't [[cryp]] al begós. Gaudí maakde e nui oontwerp in de veur häöm typerende variant op de [[Jugendstil]], boe-in 'r väöl illeminte vaan de gotiek integreerde. 't Oontwerp, zoewel 't algemein plan es de oongeluifelek rieke decoratie, zit vol mèt verwijzinge nao 't [[Roems-Kathelieke Kèrk|katheliek geluif]].

Wie dat bij de groete kèrke vaan veurheer ouch dèks zoe góng, heet de bouw vaan de Sagrada Família ziech euver mie es 'n iew voortgesleip. De bouw, dee al sinds 't begin allein oet privaote bronne weurt betaold, waor bij Gaudí zienen doed in 1926 op minder es e kwart. De [[Spaonse Börgeroorlog]] in de jaore daarteg zörgde veur 'n oonderbreking. In de jaore viefteg kós de bouw mèt horte en stoete weer wijergoon. Sinds de koms vaan de computer is 't oontwerpe en producere vaan veural väöl decoratie hendeg versneld. In 2010 waor 't perjek euver de hèlf. Me meinde op dat memint zelfs in 2026, Gaudí zien hoonderdste sterfjaor, de kèrk gans veerdeg te kinne höbbe. Oonder mie door de [[COVID-19]]-pandemie zal dat neet weure gehaold. Wel woort in dit jaor 't hoegste punt bereik: de centraolen torie, mèt 'n huugde vaan 172,5 meter, kaom begin dat jaor veerdeg. Wat nog res aon oet te bouwe deile zit veural in d'n hoofingaank, 't zoegeneump Gloriefroont.

==Aard vaan de kèrk en verklaoring vaan de naom==
De gansen officiële naom vaan de kèrk, wie die bove is gegeve, is in vertaoling &quot;basiliek en verzoeningskèrk vaan de Heilege Femilie&quot;. 't Begrip &quot;basiliek&quot; is in 't katheliek geluif dobbel. Ierstens gief 't de [[basiliek (boewkunde)|basiliek es bouwkundeg begrip]]. Daan geit 't gewoen um 't klassiek typ vaan laankwerpege, halvörmege kèrk. De Sagrada Família is, wie zoeväöl aw kèrke, inderdaod zoe vörmgegeve. Twiedens gief 't [[basiliek (ièretitel)|basiliek es predicaot]]. Dit weurt door de paus touwgekind. Boete e veertal basilieke in Roeme zelf geit 't daan ummer um 'ne ''basilica minor'', lètterlek 'kleinder basiliek'. De Sagrada Família dreug dit predicaot sinds [[2010]], wie 't door paus [[Benedictus XVI]] woort touwgekind.

De term ''expiatori(o)'' is 't bijveugelek naomwoord bij ''expiació(n)'', vaan 't Latijnse ''expiatio''. Dit beteikent vergeving of [[verzoening]]. Verzoening, 't ritueel 'aofwasse' vaan zunde, is e centraol begrip in 't katheliek geluif en in de einen of aandere vörm in gans 't [[christendom]].

Wie alle kathelieke kèrke is ouch dees kèrk aon de naogedachtenis vaan eine of mie [[heilege]] gewijd. In dit geval is dat de [[Heilege Femilie]], dat wèlt zègke [[Zjezus]], [[Maria]] en [[Zjozef]].

Oondaanks zien groete proporties en monumintaol karakter is de Sagrada Família gein [[kathedraol]]. 't Gief 'n middeliewse, gotische [[Kathedraol vaan Barcelona]] in 't centrum vaan de stad.

==Historie==
===Idee en ierste fase===
[[Plaetje:SF_Villar.jpg|left|thumb|'t Plan vaan Villar oet 1882 tuint e vrij conventioneel neogotisch oontwerp.]]
[[Plaetje:SF_1883.jpg|thumb|Bouw vaan 't cryp in 1883, nog oonder Francisco de Paula del Villar. D'n arsjitek is op de foto te zien.]]
Eixemple, de stadsoetbreiing vaan Barcelona, oontstoont vaanaof midde negentienden iew nao e plan vaan [[Ildefons Cerdà]]. Heer plande de wiek in rigoureus veerkante, die veural veur (rillatief luxe) woenblokker woorte gebruuk.

't Plan um in de Eixemple 'n groete kèrk te bouwe kaom vaan bookverkouper [[José María Bocabella]]. Op 'n reis nao [[Italië]] had 'r de basiliek in [[Loreto]] gezeen; toes in Barcelona wouw 'r ouch zoeget. 't Idee um ze aon de Heilege Femilie te wije waor geïnspireerd op 't werk vaan preester [[Josep Manyanet]] (in 2004 heileg verklaord), dee twie [[kónkergatie]]s gewijd aon de H. Femilie had opgeriech um daomèt zjus 't oonderwies aon joongere te inspirere. Bocabella koch in 1881 'ne kavel in [[Sant Martí de Provençals]], daan nog 'n zelfstendege gemeinte meh ummer mie ingekapseld in de Barcelonese bebouwing en in 1897 formeel geannexeerd. 't Terrein vaan 120 bij 130 meter waor eigelek bedoeld veur 'n renbaon, die noets is aongelag.

Bocabella sjakelde arsjitek [[Francisco de Paula del Villar]] in. Villar verworp 't idee vaan Bocabella um de basiliek vaan Loreto te kopiëre; heer voont tot 'n [[neogotiek|neogotische]] kèrk beter pasde. Zien oontwerp veurzaog in 'n dreisjepege kèrk vaan 44 bij 97 meter, mèt 'nen torie vaan 100 meter huugde. Op 19 miert 1882 (Sint-Jan) woort d'n ierste stein gelag in 't bijzien vaan [[José María Urquinaona]], bisjop vaan Barcelona, zowie [[Antoni Gaudí]], op dat memint d'n assistent vaan Villar.

In 1883 raakde Villar in conflik mèt Bocabella. Dee haolde d'n arsjitek astrein vaan 't perjek aof um 't euver te doen aon [[Joan Martorell]]. Martorell wouw dat evels neet; boe-op Bocabella demèt instumde um Gaudí de leiing te geve. Op 3 november woort heer officieel d'n hoofarsjitek.

===Oontwikkeling bij 't leve vaan Gaudí===
[[Plaetje:Planta_SF_Gaudí_1885.jpg|thumb|left|Groondplaan vaan Gaudi zien oontwerp oet 1885. De kèrk volg hei in hooflijne nog gotische principes. De jaore hei-op zouw 't projek nog weure umgegoejd en aongevöld.]]
Gaudí waor direk opgezat mèt 'n opdrach boe e groet deil al vaan vaslag. Umtot 't cryp al in aonbouw waor, kós heer dat neet mie oontwerpe. Daobij lag, um dezelfde rei, ouch al vas wie groet de kèrk mós weure en welke kant ze op mós stoon. Liever hej Gaudí de kèrk wèlle [[oriëntatie|oriëntere]], dat wèlt zègke d'n [[apsis]] op 't ooste riechte, zoewie dat bij bekaans alle gotische (en ouch later) kèrke ouch zoe is. In plaots daovaan zaot heer mèt 'n oontwerp wat d'n apsis nao 't noordweste riechde. 's Mörges vreug - entans in de zomertied - vèlt 't leech noe door de rechterzijbeuk. Wie v'r hei-oonder zalle zien, maakde d'n arsjitek vaan de noed 'n däög en verwèrkde heer dat in de symboliek vaan 't Geboortefroont.

Gaudí zelf waor toen nog mer zjus begós es arsjitek. Al de aander gebouwe boe me 'm in Barcelona vaan kint stoonte nog neet euverind. Heer waor evels neet de maan denao um ziech slaafs op [[neostijle]] touw te lègke. In plaots daovaan hoort heer tot 'n avant-garde vaan arsjitekte en beeldend kunstenere in de stad die ziech ''[[Catalaons modernisme|modernistas]]'' neumde. 't ''Modernisme'' is de facto 'ne vörm vaan [[Jugendstil]] of art nouveau, 'n beweging die t'rzelfdertied ouch in [[Wene]], [[Paries]] en [[Riga]] en aander groete stei vaste groond voont. Kinmerkend veur wie Gaudí 't touwpas is tot me de kèrk al-evel in conventioneel terme kin besjrieve - torie, sjeep, apsis, zuil, pinnakel, kloestergaank etc. - meh tot de vörmgeving en decoratie compleet orzjineel zien. Gaudí leet ziech oonder mie inspirere door de natuur. Zoe höbbe de zuile de vörm vaan buim en zien de pinnakels bekroend mèt fruitmotieve. In 't stök euver 't oontwerp leus me dao mie euver.

[[Plaetje:Baldomer Gili Roig. La Sagrada Família, 1905 Copia moderna del negatiu original de vidre.jpg|thumb|'t Werk aon de Kèrk vaan de H. Femilie anno 1905.]]
't Plan vaan de kèrk kaom in fases tot stand. Wie Gaudí 't werk euvernaom, had 'r ziech veural mèt de loupende werke bezeg te hawwe, dat wèlt zègke 't cryp. Heer beheel 't neogotisch oontwerp, meh maakde al diverse aonpassinge. In 't beeldhouwwerk vaan de kapitele zuut me al 'nen aonzat tot zien typische natuurmotieve. In 1885 waor 't cryp veerdeg - entans zoe wied tot me op 19 miert vaan dat jaor de ierste mès drin kós doen.

Heimèt kós 't werk bove de groond beginne. Es ierste waor d'n apsis aon de beurt. Dao woort in 1890 aon begós; in 1893 waor 'r in groete lijne veerdeg. Gaudí besloot door te goon mèt 't noordoosfroont, in zien oontwerp 't Geboortefroont (gewijd aon de geboorte vaan Zjezeke). Vaanaof 1893 deeg heer dat bouwe. Wie dat get opgesjote waor bouwde me ouch de veer tories die achter dat froont stoonte. Op foto's oet deen tied zuut me dujelek 'n aoneingeslote bouwsel vaan apsis en zijbeuk (heineve). De werkwijs um 'verticaol' te bouwe in plaots vaan 'horizontaol' (d.w.z. iers ei deil veerdeg bouwe en daan euvergoon op 'n aandert, in plaots vaan alles vaan de groond aof te metsele) is typisch veur Gaudí.

't Werk avveceerde mer laankzaam. Gaudí zelf veurzaog tot de bouw iewe zouw kinne dore, wie dat bij de groete kèrke vaan vreuger ouch zoe dèks waor gegaange. Heer zag dao-euver: &quot;Miene klant heet geine spood.&quot; Toch heel 'r ziech de res vaan zie leve gans intensief mèt 't perjek bezeg. De lèste vieftien jaor vaan zie leve waor de kèrk zien insegste werk, en de lèste ach maond woende heer zelfs op de bouwplaots.

Op 11 december 1921 waor de rechterzijbeuk - zij 't nog laank neet veerdeg - al zoe wied tot me aon de bouw vaan 't sjeep kós beginne. In die jaore maakde Gaudí diverse maquettes en leet heer zien planne, die noe korter bij completering kaome, bouwkundeg teste. Zoedoende maakde heer 't bouwperjek veerdeg veur 't geval tot heer doed zouw goon. Dit gebäörde op 10 juni 1926, wie 'r oonder d'n tram leep.

===Twintegste iew===
[[Plaetje:ETH-BIB-Barcelona, Sagrada Familia-Tschadseeflug 1930-31-LBS MH02-08-0201.tif|left|thumb|Lochfoto vaan de bouwplaots in 1930.]]
De leiing kaom noe in han vaan [[Domènec Sugrañes]], eine vaan Gaudí zien assistente. Oonder zien leiing woort de koumende tien jaor wijer gewèrk aon 't Geboortefroont, wat in 1936 veerdeg kaom. Ouch woort in 1928 't [[Plaça de la Sagrada Família]] ingeriech, tegeneuver 't daan nog te bouwe Passiefroont. In dat jaor begós evels ouch de [[Spaonse Börgeroorlog]]. De reactionaire coup vaan dat jaor brach in Barcelona 'n extreemlinkse tegebeweging op gaank, boebij de [[anarchisme|anarchistische]] [[Federación Anarquista Ibérica|F.A.I.]] groete versjendeleringe aonriechde. In 't cryp woort brand gestiech, en ouch Gaudí zien planne en medelle woorte daobij gooddeils verneteg. [[Lluís Bonet i Garí]], dee es assistent-arsjitek bij de bouw waor betrokke, verzamelde e paar daog later wat vaan de planne waor euvergebleve. 't Lökde häöm, en nao häöm [[Isidre Puig i Boada]] en [[Francesc Quintana]], veur 't oersprunkelek plan te reconstruere, zoetot me wijer kós mèt de bouw. 't Oetbreke vaan d'n oorlog beteikende evels tot dao d'n iersten tied neet aon veel te dinke.

[[Plaetje:Sagrada Famiglia di Barcellona (3).JPG|thumb|De kèrk in aonbouw in de jaore tachteg.]]
In 1944 woort beslote door te goon mèt de constructie. Sugrañes waor in 1938 gestorve, zien opvolgers naome same de leiing. Bonet späölde vaanaof 't begin 'n groete rol; tösse 1974 en 1983 had heer formeel de leiing. Vaanaof 1948 kaom de bouw weer laankzaam op gaank. De werke avveceerde get snelder wie in 1953 [[Gregorio Modrego]], bisjop vaan Barcelona, 'nen oproop deeg um mèt donaties vaort drachter te zètte. Me góng noe aon 't werk mèt 't Passiefroont, de linkzijbeuk dee nao 't zuidweste wijs. Nao get graafwerk begós de eigeleke bouw in 1956. In 1974 kaome de veer tories veerdeg, meh 't zouw nog tot 2018 dore ietot 't lèste beeldhouwwerk op zien plaots kós weure gezat.

In 1981 woort, es aonvölling op 't ''Plaça de la Sagrada Família'', noe ouch 't ''Plaça de Gaudí'' ingeriech. Dit ligk aon de noordooskant, bij 't Geboortefroont.

In 1987 naom [[Jordi Bonet i Armengol]] de leiing vaan 't werk euver. In zienen tied woort serjeus mèt 't sjeep begós, zoetot de kèrk noe in de lèngde greujde. 't Gewelf boven 't sjeep waor in 2000 veerdeg. Bonet zouw tot 2012 aonblieve.

===Einentwintegste iew===
In de einentwintegste iew begós 't werk ummer mie te loupe. Dit kaom veural door d'n inzat vaan computergesjikde techniek. Oonderhand woort wel dujelek tot Gaudí zie visioen vaan iewelaank werk aon de kèrk neet zouw oetkoume, meh tot me ze in inkel decennia veerdeg kós höbbe. Ouch woort de Sagrada Família ummer bekinder, zeker ouch boete Spaanje: ze woort 't belaankriekste icoon vaan Barcelona, wat in dezen iew door ummer groeter massa's toeriste woort bezoch. Mèt 't veerdeg koume vaan 't gewelf kós me de Sagrada Família wie 'n gewoen kèrk bezeuke, wat väöl inkomste oet tickets oplieverde. Sinds 2005 steit de Kèrk vaan de Heilege Femilie ouch op de [[Werelderfgoodlies]] vaan UNESCO. Officieel gelt dat allein veur 't cryp en 't Geboortefroont, d.w.z. de deile die Gaudí zelf nog heet gerealiseerd. 't Is 'n oetbreiing vaan 'n awwer insjrieving oet 1984, die aander (wel voltoejd) werk vaan d'n arsjitek umvat.&lt;ref&gt;[https://whc.unesco.org/en/list/320 UNESCO World Heritage Centre - Works of Antoni Gaudí]&lt;/ref&gt;

In 2002 woort 't ierste werk verriech aon 't Gloriefroont, de façaad op 't zuidweste wat d'n hoofingaank moot weure. Al gaw woort evels dujelek tot daoveur 't ein en aandert moot wieke. Veur 't froont zouw naomelek e groet bordes koume, wat ziech oetstrèk tot euver de straot in 't aongrenzend blok. Me moot dus de straot - de Carrer de Mallorca - de groond in baore, en e groet aontal gebouwe slope. Väöl bewoeners en oetbaters wouwe daorum tot de bouw vaan 't Gloriefroont neet doorgóng, of allein zoonder bordes. De consensus in de stad is evels veur dat wel te doen. Hei en dao woort ouch 't idee oetgesproke tot 't neet mie vaan dezen tied waor um zoe'n ambitieus kèrk aof te bouwe. Veural d'n hoegsten Torie vaan Zjezeke mèt zien enorm kruus stoont ze dao-in tege.

In 2010 kaom paus [[Benedictus XVI]] nao Barcelona um de kèrk tot basiliek te wije. Dat góng neet zoonder controverse; veur sommege Barceloneze waor de paus mèt zien awwerwètse ideeë euver beveurbeeld homoseksualiteit neet welkom.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/196567-sagrada-familia-gewijd-door-de-paus NOS.nl - Sagrada Familia gewijd door de paus]&lt;/ref&gt; In datzelfde jaor woort ouch brand gestiech in de [[sakkerstei]], 'n actie die aon de anarchiste vaan 1936 rappeleerde. In 2017 hadde islamistische terroriste 't op de kèrk veurzeen. 't Plan veur de kèrk (en nog get aander gebouwe in de stad) op te bloze woort evels op tied veurkoume.

De jaore 2010 stoonte veural in 't teike vaan de veer tories vaan de evangeliste zowie dee vaan Maria (op 't noordweste, zjus veur d'n apsis) en dee vaan Zjezeke (centraol op 't transep) - in die volgorde. De bouw vaan de in totaol zès tories euverlapde ziech deils. In miert 2020 mós 't werk weure stèlgelag um de [[COVID-19]]-pandemie. 't Waor veur 't iers sinds de Börgeroorlog tot 't werk woort stèlgelag. Heimèt woort dujelek tot 'n iejer plan um de kèrk in 2026 (Gaudí zien hoonderdste sterfjaor) aof te höbbe neet geit lökke.

[[Plaetje:ES-BCN-sagr-fam-mod-01_-_updated.jpg|thumb|Sjema vaan de kèrk in häöre staot vaan noe. De aofgebouwde deile zien in 't gries, de nog te bouwe deile in 't broen geteikend.]]
Op 31 oktober 2025 woort 't ierste deil vaan 't kruus op d'n Torie vaan Zjezeke gezat. De kèrk kraog zoe 'n huugde vaan 162 meter en 91 centimeter en woort daomèt de hoegste kèrk vaan de wereld. Dees ier had sinds de middeliewe aon d'n [[Domkèrk (Ulm)|Dom vaan]] [[Ulm]] (Duitsland) touwbehuurd. Op 7 november volgde 't middestök vaan 't kruus en daonao de veer erm; de lèste woort op 14 jannewarie 2026 gemonteerd. Op 20 fibberwarie vaan dat jaor woort ouch de bovensten erm vaan 't kruus drop gezat.&lt;ref name=torieveerdeg&gt;[https://blog.sagradafamilia.org/fases-construccio-creu-torre-jesus/ Blog Sagrada Família - Així s’ha construït la creu de la torre de Jesús]&lt;/ref&gt;

In 2025 woort ouch begós aon de veer tories - de veer lèste - die bij 't Gloriefroont mote stoon.

===Planning===
't Binnewerk vaan 't kruus is nog neet veerdeg; 't werk dao-aon zal nog tot in 2027 en 2028 doorgoon.&lt;ref name=torieveerdeg/&gt; 't Geit dan oonder mie um e beeld vaan 't Laamgaods wat drin weurt gezat.

De koumende jaore zal veural aon 't Gloriefroont weure gewèrk. Noe al (begin 2026) is me bezeg mèt de veer aposteltories aon deze kant (zuug heibove, en ouch weer oonder). Daonao zal weure gewèrk aon 't eigelek froont: de poorte. Umtot de decoratie dao oongeluifelek riek is, zal dit diverse jaore dore. Ouch aon de bove besjreve sloopwerke en aon 't verlaoge vaan de straot tot oonder 't mejveld moot nog weure begós.

Ouch de kloestergaank is nog neet veerdeg. Dat gelt zoewiezoe veur de deile die aon goon slete op 't Gloriefroont, meh ouch veur de noordpunt.

Alles biejein steit de completering vaan de ganse kèrk noe veur 2034 gepland.

==Oontwerp==
===Algemein groondplan===
De kèrk heet de vörm vaan e [[Latijns kruus]]; deze vörm laog bij 't ierste oontwerp al vas. De Sagrada Família is dus 'n [[kruusbasiliek]], mèt einen hoofbeuk en twie [[zijbeuk]]e die de erm vaan 't kruus vörme. D'n hoofbeuk tèlt vief [[sjeep (kèrkbouw)|sjeper]]. De boveste punt vaan dit kruus weurt gevörmp door 'nen [[apsis]], dat wèlt zègke e gerund ind boe 't [[altaar]] in kin stoon. Alle drei de beuke höbbe of kriege 'n oetgebreide facaad mèt dao-achter veer tories. Op 't midde verrijs 'ne centraolen torie; boven d'n apsis nog eine. Um de centraolen torie stoon nog ins veer tories. Dit bringk 't totaol aontal spitse op achtien (zuug ouch heioonder).

'ne [[Kloestergaank]] roontelum maak 't groonplan vaan de kèrk rechheukeg; de ruimte in de rechhook weurt door dee gaank gans opgevöld. Op de veer punte vaan de kloestergaank verrijs 'n sakkerstei, die de vörm heet vaan e get groeter kepelke wat bove de aandere oetstik.

't Groondplan mit 90 bij 60 meter; de wiedde vaan 't sjeep is 45 meter. Bij completering geit de kèrk 'n huugde vaan 172,5 meter hole.

===Tories===
[[Plaetje:Σαγράδα_Φαμίλια_3382.jpg|thumb|Twie pinnakels op de tories vaan 't Passiefroont.]]
De kèrk krijg in totaol achtien tories. Op dit memint (december 2025) zien 'rs daovaan daartien veerdeg. Aon de veertiende weurt noe gewèrk, dewijl veur de lèste veer neet väöl mie es get groondwerk gedoon is.

De verdeiling is wie volg. Twelf vaan de tories stoon bij de drei froonte, wat neerkump op eder veer. Ze stoon veur de twelf [[apostel]]e vaan Zjezeke. De tories variëre in huugde. Bij 't Geboortefroont zien de boeteste 98,40 meter hoeg en de binneste 107 meter; die tories zien gewijd aon Mattheus, [[Judas Thaddeüs]], [[Simon]] en [[Bernabeus]]. Bij 't Passiefroont zien de boeteste 107,40 meter en de binneste 112,20; die zien gewijd aon [[Jakob de Mindere]], [[Thomas]], [[Filip]] en [[Bartholomeus]]. Bij 't Gloriefroont - dit zien de veer tories die nog mote weure gebouwd - weure de boeteste 112,20 meter en de binnenste 120. Die zien gewijd aon de veer belaankriekste apostele: [[Petrus]], [[Paulus]], [[Andreas]] en [[Jakob de Mierdere]].

Daobinne vint me de veer evangelistetories. Zij stoon um de centraolen torie heer en zien allemaol 135 meter. De tories zien gekroend mèt de veer symbole vaan de evangeliste: 'nen ingel veur [[Mattheus]], 'nen deur veur [[Lucas]], 'ne liew veur [[Marcus]] en 'nen erend veur [[Johannes (evangelis)|Johannes]].

D'n einnaohoegsten torie is dee vaan [[Maria]]. Dee is 138 meter hoeg; neet väöl hoeger es die vaan de evangeliste, meh door zien dikde en plaotsing nao väöre wel väöl prominenter. D'n torie weurt gekroend door 'n staar, wat verwijs nao de devotie Maria es '[[Staar vaan de Zie]]'.

De centraolen torie is d'n torie vaan Zjezeke. Hei weurt de recordhuugde vaan 172,5 meter gehaold. D'n torie weurt gekroend door e groet, veerermeg kruus, wat op dit memint gemonteerd weurt. 't Kruus is bekleid mèt witte zjeremiek, zoetot 't kruus bij daag meh veural bij nach vaan zien eige kin straole. Binnenin 't kruus kump e beeld vaan 't [[Laamgaods]],&lt;ref&gt;[https://www.instagram.com/p/DT2WrlFkqnX/?img_index=7 @basilicasagradafamilia - Post op Instagram vaan 23 jannewarie 2026])&lt;/ref&gt; gekroend mèt de wäörd ''Tu solus Sanctus, Tu solus Dominus, Tu solus Altissimus'' ('diech allein bis Heileg, diech allein bis d'n Hier, diech allein bis d'n Allerhoegste') zoewie de wäörd ''amén'' en ''alleluya''.

===Geboortefroont===
[[Plaetje:Puerta_Caridad_Sotoo.jpg|thumb|De dobbel Paort vaan de Leefde in 't midde vaan 't Geboortefroont. Me zuut de rieke decoratie mèt minsfigure bove de paort, mèt plantemotieve op de deure en mèt e tekslint op de pilaor, boe ouch nog iezerbeslaag um zit.]]
't Geboortefroont steit aon de rechterzijbeuk vaan de kèrk. Normaal wijs dit nao 't zuie, en wie gezag hej Gaudí 't eigelek ouch zoe wèlle höbbe. De meneer boe-op Eixemple is gebouwd, en naovenant de planne vaan Villar, maak evels tot deze kant op 't noordooste ligk. Dit beteikent tot 's mörges (in de zomertied entans) 't leech heidoor vèlt. Gaudí besloot veur die symboliek door te veure in 't oontwerp: 't froont vaan deze zijbeuk is noe gewijd aon de geboorte vaan Zjezeke es teike vaan e nui begin, opkoumend leech en hoop. De decoratie aon deze kant is riek en weurt gedomineerd door natuurmotieve. Zoe zien in de [[kapiteel|kapitele]] dèks biestemotieve te vinde (beveurbeeld 'n sjèldpad in de pilaor die 't middelste poort verdeilt), en höbbe de verbindende deile blaad- en blommotieve vaan väölerlei plantesoorte. Me vint op de deure tösse de plantmoteve ouch tientalle insekte en aander klein bieste en details verwèrk. Aon 't beeldhouwwerk naome versjèllende kunstenere deil; in ierste instantie waore dat [[Llorenç Matamala]] en [[Joan Matamala]]. Bij versjèllende oontwerpe kraoge ze assistentie vaan [[Carles Mani]] en [[Joan Salvadó i Voltas]].

Me kin de kèrk hei in of oet door drei paorte, die in 't teike stoon vaan de drei [[theologische däögde]]: geluif (links), haop (rechs) en leefde (midde). De lèste is 'n dobbel paort, mèt 'n smaal pilaor in 't midde.

De dobbel paort vaan de leefde is gewijd aon Zjezeke. Me vint heibove versjèllende scènes die te make höbbe mèt Zjezeke zien geboorte: de Annunciatie, de Kroening vaan Maria, de Aonbidding vaan de Wijze en vaan de Sjiepers. Wijer zuut me hei de [[Staar vaan Betlehem]] en de teikes vaan de [[Dierereem]] die op 't memint vaan Zjezeke zien geboorte aon d'n hiemel stoonte (Ram, Deur, Twielinge, Kreef, Liew en Maog), zoewie ingele die meziek make op 'serjeus' ([[harp]], [[fagot]], [[viool]]) en volkse instruminte ([[gitaar]], [[tamboerijn]], [[doedelzak]]). Ouch de [[roezekrans]] zit drin verwèrk. Op de dèkstein vint me de wäörd ''Gloria in excelsis Deo et in terra pax hominibus bonae voluntatis''. De pieler in 't midde symboliseert de [[Boum vaan Jesse]]; 'n verwiezing dus nao Zjezeke ziene [[stamboum]]. Aon de basis daovaan zuut me de slang oet 't perredies, symbool vaan de [[èrfzun]], sterventere. De poort is umgeve door [[nis]]se (oonziechbaar op de foto), die gekroend weure in e [[tympaon]]. Dat tympaon löp oet in e nui boummotief, wat de [[Levesboum]] oetbeeld. Dee levesboum is ouch weer e symbool vaan Zjezeke, wat weurt dujelek gemaak door 't [[christusmonogram]] en de lètters [[JHS]] (Jesus Hominum Salvator, ''Zjezeke rèdder vaan de minse'') in e Grieks kruus aon d'n top. Wijer vint me in deze boum ingele mèt [[wijrouk]] en mèt broed en wien (symbool vaan de [[eucharistie]]), en motieve vaan 'n femilie [[pelikaon]]e ('n oeraajd christelek symbool, ouch verwiezend nao de eucharistie), 'n [[ei]] (oersprunk, meh ouch euvervlood), 'n [[cipres]] (ieweg leve) en [[doeve]] (de gaodsgetrouwe).

Links daovaan vint me de paort vaan 't geluif gewijd aon Maria. In die paort vint me scènes oet häör leve, zoewie oet dat vaan Zjezeke: de [[Oonbevlekde Oontvaangenis]], [[Merrieje-Visitatie]], de [[Prizzentatie vaan Zjezeke]] in d'n Tempel, Zjezeke es tummermaan, Zjezeke in discussie mèt de gelierde in d'n Tempel (mèt oonder mie Sint-Jan d'n Duiper en Zacharias). Wijer zien v'r 't Heileg Hart vaan Zjezeke, de [[Goddeleke Veurzienegheid]] (oetgebeeld door 'n hand en 't [[Alziend Oug]]), en de eucharistie (oetgebeeld door droeve en aore). In de pielers zien v'r bieste en plante oet [[Palestina]] (boe Zjezeke vaandan kump) en palmtek.

Aon de rechterkant vaan 't Geboortefroont steit de poort vaan d'n hoop. Die is in hoofzaak gewijd aon Joezep en heet 'n gelieksoortege indeiling. V'r zien hei de verloving vaan Maria en Joezep, de femilie vaan Zjezeke (mèt Anna en Joachim debij), 't Kinneke Zjezus en de Wijze, de [[Maord op de Oonnozel Kinder]], de [[Vlöch nao Egypte]] en de Boot vaan Sint-Joezep. Indachteg 't beroop vaan Joezep vinde v'r hei ouch motieve vaan tummermaanswèrktuige: 'n [[zeeg]], 'ne stek, 'ne [[beitel]], 'n [[winkelhaok]], 'ne [[sjreuvedrejjer]], 'nen [[hamer]] en 'n [[bijl]]. Wijer vint me hei waterveugel vaan de [[Nijl]] (boe de H. Femilie es vlöchtelinge höbbe geleef), wie [[gajze]] en [[eende]].

===Passiefroont===
[[Plaetje:SF_Pasión_2026.jpg|thumb|'t Passiefroont.]]
't Passiefroont ligk rech tegeneuver 't Geboortefroont, en is dus geriech op 't zuidweste. Dit maak tot hei in de naomiddag de al zakkende zon door vèlt. Gaudí besloot veur dees façaad te wije aon de passie en doed vaan Zjezeke, en aon d'n doed in 't algemein. 't Contras mèt 't riek verseerd Geboortefroont is groet: 't Passiefroont is krempelek gedecoreerd en de beelder die 't gief zien gestileerd en heuketeg. De pilaore rappelere aon kneuk. Gaudí oontworp 't Passiefroont in 1911, mèt aonpassinge in 1917. De bouw begós in 1956 (mèt veurbereiinge al sinds 1954); de veer tories kaome in 1976 veerdeg, 't beeldhouwwerk pas in 2018 (zuug bove).

Ouch hei vint me drei poorte mèt de middelste dobbel oetgeveurd, en ouch die zien weer gewijd aon Geluif, Hoop en Leefde. De middelste, gewijd aon de Leefde, weurt de Evangeliepaort geneump: op de broonze deur zien veerze oet de evangalies te leze (links Mattheus, rechs Johannes) die verhole vaan Zjezeke zien lèste ore. Bovenaon de pieler dee de deure sjeit vint me 'ne stein mèt de lètters [[alpha en omega]] (symboliek veur God es 't begin en 't ind vaan alle dinger). Deveur steit nog 'ne vrije (neet-steunende) pieler, de Pieler vaan de Geseling. Dee waor 't idee vaan bouwmeister [[Josep Maria Subirachs]] en kump in de plaots vaan 't kruus wat Gaudí dao had veurzeen. De pieler is vief meter hoeg en gemaak vaan [[malber]]. Veur te rappelere aon 't kruus is 'r nog wel in veer stökker verdeild. Oonder de spaorzaam details zien 'ne knoup (symbool vaan foltering), 'n palmtek (gevörmp deils door e fossiel in 't malber) en 'ne stek.

't Portaol gewijd aon 't Geluif, aon de linkerkant, herberg de poort vaan [[Getsemane]]. De symboliek verwijs veural nao de nach nao 't [[Lèste Aovendmaol]], es Zjezeke preek en zien discipele slaope. De deur is verseerd mèt vaag beelder die dat tuine. In 't oonderste deil zuut me e beeld oet de gravuur ''[[Melancolia I]]'' vaan [[Albrecht Dürer]] mèt de wäörd (in 't Catalaons) 'es 't kin, laot dezen drinkbeker aon m'ch veurbijgoon, evels neet wie iech wèl, meh wiet Geer wèlt' (Joh. 19:2).

Aon de rechterkant, in 't portaol gewijd aon d'n Hoop, vint me de Paort vaan d'n Deurekroen. Me zuut hei, ouch weer vaag, beelder vaan Zjezeke dee de kruusweeg löp mèt de deurekroen en 'ne stek in zien hand. Deneve zuut me e biebelveers boe dit weurt besjreve (Joh. 19:2). In 'n aander beeld weurt Zjezeke veur Pilatus en Herodes geleid; heineve leus me e citaot oet de ''[[Divina Commedia]]'' vaan [[Dante]] en oet 't gediech ''La pell de brau'' ('’t Stierevel') vaan [[Salvador Espriu]].

't Beeldhouwwerk drumheer liet ziech in drei etages opdeile. Op 't oonderste niveau zuut me gebäörtenisse oet de nach veur de kruseging tot aon de kruusweeg. Aon de linkerkant zuut me wie, op 't Lèste Aovendmaol, t'r duvel bezit nump vaan [[Judas]] mèt de wäörd 'doeg mer drek watste vaan plan bis' (Joh. 13:27). Judas strek de erm oet (symbolisch nao de daarteg zèlvere munte die 'r krijg); aon zien veuj ligk de roond (symbool vaan de trouw die heer tot daan getuind heet). Aanders es aanders zuut me hei Zjezus op de rögk. Daonao kump e taffereel boe-in Petrus 't oer aofhojt vaan Malchus, helper vaan hoegepreester [[Caiaphas]] (presint op 'n olieftek), op 't memint tot Zjezeke weurt gearresteerd. Dees scène geit same mèt de [[Judaspuun]], e taffereel boevaan de figure mèt opzat nog get graover zien oetgehojd um de suggestie vaan nachleech te wèkke. Daoneve versjijnt e [[magisch veerkant]] mèt es oetkoms 33 (de leeftied die Zjezeke bij zien kruseging traditioneel woort touwgesjreve). Aon de rechterkant vint me alleriers de oontkinning vaan Petrus, boe-in dee (wie Zjezeke veurspeuld had) drei kier tege drei versjèllende vrouwlui zeet tot 'r Zjezeke neet kint. In dit taffereel vint me ouch d'n haon dee de mörge aonkunjeg (deil vaan Zjezeke zien veurspèlling). Daoneve steit e [[labyrint]] es symbool veur 't goddelek mysterie, en de weeg vaan Zjezeke nao de [[Calvarie]]. 't Volgend taffereel weurt ''Ecce homo'' geneump; 't tuint Zjezeke wie twie soldaote häöm d'n deurekroen opzètte dewijl Pilatus twiefelentere touwkiek. De groond oonder zien veuj is verbrokkeld, es verwijzing nao d'n eerdsjok dee later bij zienen doed zal plaotsvinde. Wijer zuut me hei 'ne [[Romeinsen adeleer]] mèt de wäörd ''[[Tiberius]] imperator''. De lèste scène is de Veroerdeiling vaan Zjezeke, boe Pilatus, vergezèld vaan drei bedeende, 'ne soldaot en zien vrouw Procula, zien han was in oonsjöld. Procula hèlt ziech heibij op d'n achtergroond (Matth. 27:19).

't Middelste deil is aon de [[kruusweeg]] gewijd. Laank neet alle staties zien oetgebeeld. Alleriers zuut me hei de [[Drei Maria's]] en [[Simon vaan Cyrene]], die Zjezeke mèt 't kruus assistere. Daonao zuut me de H. [[Veronica]] die häöm de zweit aofveeg mèt 'nen dook, boe 'nen aofdrök vaan Zjezeke zie geziech in versjijnt. In dit taffereel zien väöl bijfigure te zien. Tot slot zuut me de centurio Longinus, dee ziech later tot 't christendom zal bekiere.

't Boveste deil geit euver de kruusdoed en graaflègking vaan Zjezeke. Alleriers zuut me de drei legioensoldaote die dobbele um Zjezeke zien kleier; ze doen dat roontelum 'n taofel die de vörm vaan e vootkneukske heet. Middenin dit boveste deil zuut me de kruseging zelf. 'nen Oetgerekde en sterk gestileerde Zjezeke hingk aon e veerermeg kruus vaan iezer wat ''bove'' häöm is opgestèld (umtot Gaudí zien kruse ummer veer horizontaol erm höbbe; zuug ouch 't kruus bovenop de kèrk). De veer erm höbbe 'n [[I-profiel]]; 't profiel vaan de veuroetstekenden erm is roed gesjèlderd en dees ein I vervingk de gebrukeleke aofkorting [[INRI]]. Neve de Zjezusfiguur vint me nog de drei Maria's en Johannes, zoe good wie 'ne [[sjeel]], symbool vaan d'n doed tout court meh ouch vaan de berg [[Golgotha]] in 't bezunder. Boven 't taffereel (tegen 't plafond) zuut me in broons 't gesjäörd gordien vaan d'n tempel vaan Jeruzalem. Aon de rechterkant vint me de begraffenis. [[Jozef vaan Arimatea]] en [[Nicodemus]] lègke Zjezeke in 't graaf, mèt Maria (de maog) deneve; 'n ei verbeeld es symbool vaan nui leve de herrijzenis.

wijer decoratie

===Gloriefroont===

===Apsis===

===Kloestergaank===

===Cryp===
[[Plaetje:Cripta_SF.jpg|thumb|Altaor in 't cryp. De neogotische stijlornaminte zien dujelek te zien.]]
Wie gezag woort 't cryp es ierste begós, en wel door Francesco del Villar. Gaudí had gein aander keus es de ganse ruimte in de neogotische stijl vaan Villar aof te make. Oonder häöm woort in 1884 en 1885 gewèrk aon de Sint-Joezepskepel, boe nao voltoejing de ierste mès kós weure gedoon. 't Werk aon de ganse ruimte doort tot 1891.

't Cryp zit tien meter oonder straotniveau. 't Heet de vörm vaan 'nen have cirkel of beter haven ellips vaan 40 meter breid en 30 meter laank. De koerummegaank besteit oet zeve kepelkes gewijd aon de H. Femilie: Sint-[[Joezep]], 't [[Heileg Hart]], de [[Oonbevlekde Oontvaangenis]], d'n H. [[Joachim]], de H. [[Anna]], Sint-Jan d'n Duiper en d'n Evangelis (traditioneel same verierd), en de H. [[Elizabeth]] en [[Zacharias]]. Veur dees zeve kepelkes, die in roonde vörm zien opgestèld, stoon nog vief kepelkes. 't Middelste, boe 't altaar in steit, is gewijd aon de ganse H. Femilie, geflankeerd door kepelle vaan de H. Maog vaan Karmel (boe Gaudí begrave ligk), vaan [[Zjezeke]], vaan de H. Maag vaan [[Montserrat (kloester)|Montserrat]] ('n regionaol belaankrieke Slevrouwedevotie) en vaan d'n H. Christus. In de ruimte oonder de wenteltrappe vint me sakkersteie.

===Glaas===

===Pielers===

===Örgel===
In 2010 woort e besjeie [[örgel]] geïnstalleerd. 't Instrumint is 't werk vaan de firma [[Blancafort]] oet [[Collbató]]. 't Dreug de kinmerke vaan de Fransen örgelbouw. De complete dispositie is de volgende:

[[Plaetje:The_Temple_Of_Colour_(34651410).jpeg|thumb|'t Twievoudeg örgel in de kèrk.]]
{| border=&quot;0&quot; cellspacing=&quot;10&quot; cellpadding=&quot;10&quot; style=&quot;border-collapse:collapse;&quot; 
| style=&quot;vertical-align:top&quot; |
{| border=&quot;0&quot;
| colspan=3 | '''Pedaol''' C–f&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt; &lt;br /&gt;
----
|-
| 1.|| Contrabajo || 16'
|-
| 2.|| Subajo || 16'
|-
| 3.|| Contras || 8'
|-
| 4.|| Bajo || 8'
|-
| 5.|| Coral || 4'
|-
| 6.|| Fagot || 16'
|}
| style=&quot;vertical-align:top&quot; |
{| border=&quot;0&quot;
| colspan=3 | '''I Órgano Mayor''' C–g&lt;sup&gt;3&lt;/sup&gt;
----
|-
| 7.|| Flautado de cara || 8'
|-
| 8.|| Flautado Armónica || 8'
|-
| 9.|| Flautado Chimenea || 8'
|-
| 10.|| Octava || 4'
|-
| 11.|| Docena || 4'
|-
| 12.|| Quincena || 2'
|-
| 13.|| Decisetena || 8'
|-
| 14.|| Corneta V || 8'
|-
| 15.|| [[mixtuur|Lleno]] III-IV || 1&lt;small&gt;&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt;/&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;'
|-
| 16.|| Trompeta Real || 8'
|}
| style=&quot;vertical-align:top&quot; |
{| border=&quot;0&quot;
| colspan=3 | '''II Expressivo''' C–g&lt;sup&gt;3&lt;/sup&gt;
----
|-
| 17.|| Gran Principal || 8'
|-
| 18.|| [[striekersstumme|Gamba]] || 8'
|-
| 19.|| Violon || 8'
|-
| 20.|| [[voix céleste|Voz Celeste]] || 8'
|-
| 21.|| Flautado Cónica || 4'
|-
| 22.|| Tapadillo || 4'
|-
| 23.|| [[nasard|Nasardo]] 12&lt;small&gt;&lt;sup&gt;a&lt;/sup&gt;&lt;/small&gt; || 2&lt;small&gt;&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;/&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;'
|-
| 24.|| [[flageolèt (örgelrezjister)|Flabiolet]] || 2'
|-
| 25.|| Nasardo 17&lt;small&gt;&lt;sup&gt;a&lt;/sup&gt;&lt;/small&gt; || 1&lt;small&gt;&lt;sup&gt;3&lt;/sup&gt;/&lt;sub&gt;5&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;'
|-
| 26.|| Oboe || 8'
|}
|}
* ''Koppels:'' II/I, I/P, II/P

===Aander interieurdetails===

==Stijl==

==Externe link==
* [https://sagradafamilia.org/ Officieel website] (dreitaoleg Catalaons-Spaons-Ingels)

{{wio}}

[[Categorie:Barcelona|Kerk van de Heilege Femilie]]
[[Categorie:Kèrkgeboewe|Heilege Femilie]]</text>
      <sha1>kro4xf1kx5qmi7nurtz07t00nar8l3a</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>485663</id>
      <parentid>485661</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T22:02:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Steinbach</username>
        <id>16</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Geboortefroont */</comment>
      <origin>485663</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="34913" sha1="2gvv5re4eq140bp3lmf3sx236d45kap" xml:space="preserve">{{dialek|Mestreechs}}
[[Plaetje:SF_maig_2026.jpg|thumb|De Kèrk vaan de H. Femilie begin 2026, vaanaof de neveligkende ''Plaça Gaudí.'' De centraolen torie vaan Zjezeke is daan zjus veerdeg.]]
De '''Kèrk vaan de Heilege Femilie''' ([[Catalaons]]: '''Basílica i Temple Expiatori de la Sagrada Família'''; [[Spaons]]: '''Basílica y Templo Expiatorio de la Sagrada Familia''') is 'n groete [[kèrk]] in aonbouw in 't distrik [[Eixample]] (Ensanche) in [[Barcelona]], nao oontwerp vaan [[Antoni Gaudí]]. De bouw begós in 1882 oonder 'nen aanderen arsjitek, [[Francisco de Paula del Villar]], dee 'n [[neogotiek|neogotische]] kèrk veur ouge had. Villar stopde 't jaor dao-op evels mèt 't perjek; op dat memint waor allein de bouw vaan 't [[cryp]] al begós. Gaudí maakde e nui oontwerp in de veur häöm typerende variant op de [[Jugendstil]], boe-in 'r väöl illeminte vaan de gotiek integreerde. 't Oontwerp, zoewel 't algemein plan es de oongeluifelek rieke decoratie, zit vol mèt verwijzinge nao 't [[Roems-Kathelieke Kèrk|katheliek geluif]].

Wie dat bij de groete kèrke vaan veurheer ouch dèks zoe góng, heet de bouw vaan de Sagrada Família ziech euver mie es 'n iew voortgesleip. De bouw, dee al sinds 't begin allein oet privaote bronne weurt betaold, waor bij Gaudí zienen doed in 1926 op minder es e kwart. De [[Spaonse Börgeroorlog]] in de jaore daarteg zörgde veur 'n oonderbreking. In de jaore viefteg kós de bouw mèt horte en stoete weer wijergoon. Sinds de koms vaan de computer is 't oontwerpe en producere vaan veural väöl decoratie hendeg versneld. In 2010 waor 't perjek euver de hèlf. Me meinde op dat memint zelfs in 2026, Gaudí zien hoonderdste sterfjaor, de kèrk gans veerdeg te kinne höbbe. Oonder mie door de [[COVID-19]]-pandemie zal dat neet weure gehaold. Wel woort in dit jaor 't hoegste punt bereik: de centraolen torie, mèt 'n huugde vaan 172,5 meter, kaom begin dat jaor veerdeg. Wat nog res aon oet te bouwe deile zit veural in d'n hoofingaank, 't zoegeneump Gloriefroont.

==Aard vaan de kèrk en verklaoring vaan de naom==
De gansen officiële naom vaan de kèrk, wie die bove is gegeve, is in vertaoling &quot;basiliek en verzoeningskèrk vaan de Heilege Femilie&quot;. 't Begrip &quot;basiliek&quot; is in 't katheliek geluif dobbel. Ierstens gief 't de [[basiliek (boewkunde)|basiliek es bouwkundeg begrip]]. Daan geit 't gewoen um 't klassiek typ vaan laankwerpege, halvörmege kèrk. De Sagrada Família is, wie zoeväöl aw kèrke, inderdaod zoe vörmgegeve. Twiedens gief 't [[basiliek (ièretitel)|basiliek es predicaot]]. Dit weurt door de paus touwgekind. Boete e veertal basilieke in Roeme zelf geit 't daan ummer um 'ne ''basilica minor'', lètterlek 'kleinder basiliek'. De Sagrada Família dreug dit predicaot sinds [[2010]], wie 't door paus [[Benedictus XVI]] woort touwgekind.

De term ''expiatori(o)'' is 't bijveugelek naomwoord bij ''expiació(n)'', vaan 't Latijnse ''expiatio''. Dit beteikent vergeving of [[verzoening]]. Verzoening, 't ritueel 'aofwasse' vaan zunde, is e centraol begrip in 't katheliek geluif en in de einen of aandere vörm in gans 't [[christendom]].

Wie alle kathelieke kèrke is ouch dees kèrk aon de naogedachtenis vaan eine of mie [[heilege]] gewijd. In dit geval is dat de [[Heilege Femilie]], dat wèlt zègke [[Zjezus]], [[Maria]] en [[Zjozef]].

Oondaanks zien groete proporties en monumintaol karakter is de Sagrada Família gein [[kathedraol]]. 't Gief 'n middeliewse, gotische [[Kathedraol vaan Barcelona]] in 't centrum vaan de stad.

==Historie==
===Idee en ierste fase===
[[Plaetje:SF_Villar.jpg|left|thumb|'t Plan vaan Villar oet 1882 tuint e vrij conventioneel neogotisch oontwerp.]]
[[Plaetje:SF_1883.jpg|thumb|Bouw vaan 't cryp in 1883, nog oonder Francisco de Paula del Villar. D'n arsjitek is op de foto te zien.]]
Eixemple, de stadsoetbreiing vaan Barcelona, oontstoont vaanaof midde negentienden iew nao e plan vaan [[Ildefons Cerdà]]. Heer plande de wiek in rigoureus veerkante, die veural veur (rillatief luxe) woenblokker woorte gebruuk.

't Plan um in de Eixemple 'n groete kèrk te bouwe kaom vaan bookverkouper [[José María Bocabella]]. Op 'n reis nao [[Italië]] had 'r de basiliek in [[Loreto]] gezeen; toes in Barcelona wouw 'r ouch zoeget. 't Idee um ze aon de Heilege Femilie te wije waor geïnspireerd op 't werk vaan preester [[Josep Manyanet]] (in 2004 heileg verklaord), dee twie [[kónkergatie]]s gewijd aon de H. Femilie had opgeriech um daomèt zjus 't oonderwies aon joongere te inspirere. Bocabella koch in 1881 'ne kavel in [[Sant Martí de Provençals]], daan nog 'n zelfstendege gemeinte meh ummer mie ingekapseld in de Barcelonese bebouwing en in 1897 formeel geannexeerd. 't Terrein vaan 120 bij 130 meter waor eigelek bedoeld veur 'n renbaon, die noets is aongelag.

Bocabella sjakelde arsjitek [[Francisco de Paula del Villar]] in. Villar verworp 't idee vaan Bocabella um de basiliek vaan Loreto te kopiëre; heer voont tot 'n [[neogotiek|neogotische]] kèrk beter pasde. Zien oontwerp veurzaog in 'n dreisjepege kèrk vaan 44 bij 97 meter, mèt 'nen torie vaan 100 meter huugde. Op 19 miert 1882 (Sint-Jan) woort d'n ierste stein gelag in 't bijzien vaan [[José María Urquinaona]], bisjop vaan Barcelona, zowie [[Antoni Gaudí]], op dat memint d'n assistent vaan Villar.

In 1883 raakde Villar in conflik mèt Bocabella. Dee haolde d'n arsjitek astrein vaan 't perjek aof um 't euver te doen aon [[Joan Martorell]]. Martorell wouw dat evels neet; boe-op Bocabella demèt instumde um Gaudí de leiing te geve. Op 3 november woort heer officieel d'n hoofarsjitek.

===Oontwikkeling bij 't leve vaan Gaudí===
[[Plaetje:Planta_SF_Gaudí_1885.jpg|thumb|left|Groondplaan vaan Gaudi zien oontwerp oet 1885. De kèrk volg hei in hooflijne nog gotische principes. De jaore hei-op zouw 't projek nog weure umgegoejd en aongevöld.]]
Gaudí waor direk opgezat mèt 'n opdrach boe e groet deil al vaan vaslag. Umtot 't cryp al in aonbouw waor, kós heer dat neet mie oontwerpe. Daobij lag, um dezelfde rei, ouch al vas wie groet de kèrk mós weure en welke kant ze op mós stoon. Liever hej Gaudí de kèrk wèlle [[oriëntatie|oriëntere]], dat wèlt zègke d'n [[apsis]] op 't ooste riechte, zoewie dat bij bekaans alle gotische (en ouch later) kèrke ouch zoe is. In plaots daovaan zaot heer mèt 'n oontwerp wat d'n apsis nao 't noordweste riechde. 's Mörges vreug - entans in de zomertied - vèlt 't leech noe door de rechterzijbeuk. Wie v'r hei-oonder zalle zien, maakde d'n arsjitek vaan de noed 'n däög en verwèrkde heer dat in de symboliek vaan 't Geboortefroont.

Gaudí zelf waor toen nog mer zjus begós es arsjitek. Al de aander gebouwe boe me 'm in Barcelona vaan kint stoonte nog neet euverind. Heer waor evels neet de maan denao um ziech slaafs op [[neostijle]] touw te lègke. In plaots daovaan hoort heer tot 'n avant-garde vaan arsjitekte en beeldend kunstenere in de stad die ziech ''[[Catalaons modernisme|modernistas]]'' neumde. 't ''Modernisme'' is de facto 'ne vörm vaan [[Jugendstil]] of art nouveau, 'n beweging die t'rzelfdertied ouch in [[Wene]], [[Paries]] en [[Riga]] en aander groete stei vaste groond voont. Kinmerkend veur wie Gaudí 't touwpas is tot me de kèrk al-evel in conventioneel terme kin besjrieve - torie, sjeep, apsis, zuil, pinnakel, kloestergaank etc. - meh tot de vörmgeving en decoratie compleet orzjineel zien. Gaudí leet ziech oonder mie inspirere door de natuur. Zoe höbbe de zuile de vörm vaan buim en zien de pinnakels bekroend mèt fruitmotieve. In 't stök euver 't oontwerp leus me dao mie euver.

[[Plaetje:Baldomer Gili Roig. La Sagrada Família, 1905 Copia moderna del negatiu original de vidre.jpg|thumb|'t Werk aon de Kèrk vaan de H. Femilie anno 1905.]]
't Plan vaan de kèrk kaom in fases tot stand. Wie Gaudí 't werk euvernaom, had 'r ziech veural mèt de loupende werke bezeg te hawwe, dat wèlt zègke 't cryp. Heer beheel 't neogotisch oontwerp, meh maakde al diverse aonpassinge. In 't beeldhouwwerk vaan de kapitele zuut me al 'nen aonzat tot zien typische natuurmotieve. In 1885 waor 't cryp veerdeg - entans zoe wied tot me op 19 miert vaan dat jaor de ierste mès drin kós doen.

Heimèt kós 't werk bove de groond beginne. Es ierste waor d'n apsis aon de beurt. Dao woort in 1890 aon begós; in 1893 waor 'r in groete lijne veerdeg. Gaudí besloot door te goon mèt 't noordoosfroont, in zien oontwerp 't Geboortefroont (gewijd aon de geboorte vaan Zjezeke). Vaanaof 1893 deeg heer dat bouwe. Wie dat get opgesjote waor bouwde me ouch de veer tories die achter dat froont stoonte. Op foto's oet deen tied zuut me dujelek 'n aoneingeslote bouwsel vaan apsis en zijbeuk (heineve). De werkwijs um 'verticaol' te bouwe in plaots vaan 'horizontaol' (d.w.z. iers ei deil veerdeg bouwe en daan euvergoon op 'n aandert, in plaots vaan alles vaan de groond aof te metsele) is typisch veur Gaudí.

't Werk avveceerde mer laankzaam. Gaudí zelf veurzaog tot de bouw iewe zouw kinne dore, wie dat bij de groete kèrke vaan vreuger ouch zoe dèks waor gegaange. Heer zag dao-euver: &quot;Miene klant heet geine spood.&quot; Toch heel 'r ziech de res vaan zie leve gans intensief mèt 't perjek bezeg. De lèste vieftien jaor vaan zie leve waor de kèrk zien insegste werk, en de lèste ach maond woende heer zelfs op de bouwplaots.

Op 11 december 1921 waor de rechterzijbeuk - zij 't nog laank neet veerdeg - al zoe wied tot me aon de bouw vaan 't sjeep kós beginne. In die jaore maakde Gaudí diverse maquettes en leet heer zien planne, die noe korter bij completering kaome, bouwkundeg teste. Zoedoende maakde heer 't bouwperjek veerdeg veur 't geval tot heer doed zouw goon. Dit gebäörde op 10 juni 1926, wie 'r oonder d'n tram leep.

===Twintegste iew===
[[Plaetje:ETH-BIB-Barcelona, Sagrada Familia-Tschadseeflug 1930-31-LBS MH02-08-0201.tif|left|thumb|Lochfoto vaan de bouwplaots in 1930.]]
De leiing kaom noe in han vaan [[Domènec Sugrañes]], eine vaan Gaudí zien assistente. Oonder zien leiing woort de koumende tien jaor wijer gewèrk aon 't Geboortefroont, wat in 1936 veerdeg kaom. Ouch woort in 1928 't [[Plaça de la Sagrada Família]] ingeriech, tegeneuver 't daan nog te bouwe Passiefroont. In dat jaor begós evels ouch de [[Spaonse Börgeroorlog]]. De reactionaire coup vaan dat jaor brach in Barcelona 'n extreemlinkse tegebeweging op gaank, boebij de [[anarchisme|anarchistische]] [[Federación Anarquista Ibérica|F.A.I.]] groete versjendeleringe aonriechde. In 't cryp woort brand gestiech, en ouch Gaudí zien planne en medelle woorte daobij gooddeils verneteg. [[Lluís Bonet i Garí]], dee es assistent-arsjitek bij de bouw waor betrokke, verzamelde e paar daog later wat vaan de planne waor euvergebleve. 't Lökde häöm, en nao häöm [[Isidre Puig i Boada]] en [[Francesc Quintana]], veur 't oersprunkelek plan te reconstruere, zoetot me wijer kós mèt de bouw. 't Oetbreke vaan d'n oorlog beteikende evels tot dao d'n iersten tied neet aon veel te dinke.

[[Plaetje:Sagrada Famiglia di Barcellona (3).JPG|thumb|De kèrk in aonbouw in de jaore tachteg.]]
In 1944 woort beslote door te goon mèt de constructie. Sugrañes waor in 1938 gestorve, zien opvolgers naome same de leiing. Bonet späölde vaanaof 't begin 'n groete rol; tösse 1974 en 1983 had heer formeel de leiing. Vaanaof 1948 kaom de bouw weer laankzaam op gaank. De werke avveceerde get snelder wie in 1953 [[Gregorio Modrego]], bisjop vaan Barcelona, 'nen oproop deeg um mèt donaties vaort drachter te zètte. Me góng noe aon 't werk mèt 't Passiefroont, de linkzijbeuk dee nao 't zuidweste wijs. Nao get graafwerk begós de eigeleke bouw in 1956. In 1974 kaome de veer tories veerdeg, meh 't zouw nog tot 2018 dore ietot 't lèste beeldhouwwerk op zien plaots kós weure gezat.

In 1981 woort, es aonvölling op 't ''Plaça de la Sagrada Família'', noe ouch 't ''Plaça de Gaudí'' ingeriech. Dit ligk aon de noordooskant, bij 't Geboortefroont.

In 1987 naom [[Jordi Bonet i Armengol]] de leiing vaan 't werk euver. In zienen tied woort serjeus mèt 't sjeep begós, zoetot de kèrk noe in de lèngde greujde. 't Gewelf boven 't sjeep waor in 2000 veerdeg. Bonet zouw tot 2012 aonblieve.

===Einentwintegste iew===
In de einentwintegste iew begós 't werk ummer mie te loupe. Dit kaom veural door d'n inzat vaan computergesjikde techniek. Oonderhand woort wel dujelek tot Gaudí zie visioen vaan iewelaank werk aon de kèrk neet zouw oetkoume, meh tot me ze in inkel decennia veerdeg kós höbbe. Ouch woort de Sagrada Família ummer bekinder, zeker ouch boete Spaanje: ze woort 't belaankriekste icoon vaan Barcelona, wat in dezen iew door ummer groeter massa's toeriste woort bezoch. Mèt 't veerdeg koume vaan 't gewelf kós me de Sagrada Família wie 'n gewoen kèrk bezeuke, wat väöl inkomste oet tickets oplieverde. Sinds 2005 steit de Kèrk vaan de Heilege Femilie ouch op de [[Werelderfgoodlies]] vaan UNESCO. Officieel gelt dat allein veur 't cryp en 't Geboortefroont, d.w.z. de deile die Gaudí zelf nog heet gerealiseerd. 't Is 'n oetbreiing vaan 'n awwer insjrieving oet 1984, die aander (wel voltoejd) werk vaan d'n arsjitek umvat.&lt;ref&gt;[https://whc.unesco.org/en/list/320 UNESCO World Heritage Centre - Works of Antoni Gaudí]&lt;/ref&gt;

In 2002 woort 't ierste werk verriech aon 't Gloriefroont, de façaad op 't zuidweste wat d'n hoofingaank moot weure. Al gaw woort evels dujelek tot daoveur 't ein en aandert moot wieke. Veur 't froont zouw naomelek e groet bordes koume, wat ziech oetstrèk tot euver de straot in 't aongrenzend blok. Me moot dus de straot - de Carrer de Mallorca - de groond in baore, en e groet aontal gebouwe slope. Väöl bewoeners en oetbaters wouwe daorum tot de bouw vaan 't Gloriefroont neet doorgóng, of allein zoonder bordes. De consensus in de stad is evels veur dat wel te doen. Hei en dao woort ouch 't idee oetgesproke tot 't neet mie vaan dezen tied waor um zoe'n ambitieus kèrk aof te bouwe. Veural d'n hoegsten Torie vaan Zjezeke mèt zien enorm kruus stoont ze dao-in tege.

In 2010 kaom paus [[Benedictus XVI]] nao Barcelona um de kèrk tot basiliek te wije. Dat góng neet zoonder controverse; veur sommege Barceloneze waor de paus mèt zien awwerwètse ideeë euver beveurbeeld homoseksualiteit neet welkom.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/196567-sagrada-familia-gewijd-door-de-paus NOS.nl - Sagrada Familia gewijd door de paus]&lt;/ref&gt; In datzelfde jaor woort ouch brand gestiech in de [[sakkerstei]], 'n actie die aon de anarchiste vaan 1936 rappeleerde. In 2017 hadde islamistische terroriste 't op de kèrk veurzeen. 't Plan veur de kèrk (en nog get aander gebouwe in de stad) op te bloze woort evels op tied veurkoume.

De jaore 2010 stoonte veural in 't teike vaan de veer tories vaan de evangeliste zowie dee vaan Maria (op 't noordweste, zjus veur d'n apsis) en dee vaan Zjezeke (centraol op 't transep) - in die volgorde. De bouw vaan de in totaol zès tories euverlapde ziech deils. In miert 2020 mós 't werk weure stèlgelag um de [[COVID-19]]-pandemie. 't Waor veur 't iers sinds de Börgeroorlog tot 't werk woort stèlgelag. Heimèt woort dujelek tot 'n iejer plan um de kèrk in 2026 (Gaudí zien hoonderdste sterfjaor) aof te höbbe neet geit lökke.

[[Plaetje:ES-BCN-sagr-fam-mod-01_-_updated.jpg|thumb|Sjema vaan de kèrk in häöre staot vaan noe. De aofgebouwde deile zien in 't gries, de nog te bouwe deile in 't broen geteikend.]]
Op 31 oktober 2025 woort 't ierste deil vaan 't kruus op d'n Torie vaan Zjezeke gezat. De kèrk kraog zoe 'n huugde vaan 162 meter en 91 centimeter en woort daomèt de hoegste kèrk vaan de wereld. Dees ier had sinds de middeliewe aon d'n [[Domkèrk (Ulm)|Dom vaan]] [[Ulm]] (Duitsland) touwbehuurd. Op 7 november volgde 't middestök vaan 't kruus en daonao de veer erm; de lèste woort op 14 jannewarie 2026 gemonteerd. Op 20 fibberwarie vaan dat jaor woort ouch de bovensten erm vaan 't kruus drop gezat.&lt;ref name=torieveerdeg&gt;[https://blog.sagradafamilia.org/fases-construccio-creu-torre-jesus/ Blog Sagrada Família - Així s’ha construït la creu de la torre de Jesús]&lt;/ref&gt;

In 2025 woort ouch begós aon de veer tories - de veer lèste - die bij 't Gloriefroont mote stoon.

===Planning===
't Binnewerk vaan 't kruus is nog neet veerdeg; 't werk dao-aon zal nog tot in 2027 en 2028 doorgoon.&lt;ref name=torieveerdeg/&gt; 't Geit dan oonder mie um e beeld vaan 't Laamgaods wat drin weurt gezat.

De koumende jaore zal veural aon 't Gloriefroont weure gewèrk. Noe al (begin 2026) is me bezeg mèt de veer aposteltories aon deze kant (zuug heibove, en ouch weer oonder). Daonao zal weure gewèrk aon 't eigelek froont: de poorte. Umtot de decoratie dao oongeluifelek riek is, zal dit diverse jaore dore. Ouch aon de bove besjreve sloopwerke en aon 't verlaoge vaan de straot tot oonder 't mejveld moot nog weure begós.

Ouch de kloestergaank is nog neet veerdeg. Dat gelt zoewiezoe veur de deile die aon goon slete op 't Gloriefroont, meh ouch veur de noordpunt.

Alles biejein steit de completering vaan de ganse kèrk noe veur 2034 gepland.

==Oontwerp==
===Algemein groondplan===
De kèrk heet de vörm vaan e [[Latijns kruus]]; deze vörm laog bij 't ierste oontwerp al vas. De Sagrada Família is dus 'n [[kruusbasiliek]], mèt einen hoofbeuk en twie [[zijbeuk]]e die de erm vaan 't kruus vörme. D'n hoofbeuk tèlt vief [[sjeep (kèrkbouw)|sjeper]]. De boveste punt vaan dit kruus weurt gevörmp door 'nen [[apsis]], dat wèlt zègke e gerund ind boe 't [[altaar]] in kin stoon. Alle drei de beuke höbbe of kriege 'n oetgebreide facaad mèt dao-achter veer tories. Op 't midde verrijs 'ne centraolen torie; boven d'n apsis nog eine. Um de centraolen torie stoon nog ins veer tories. Dit bringk 't totaol aontal spitse op achtien (zuug ouch heioonder).

'ne [[Kloestergaank]] roontelum maak 't groonplan vaan de kèrk rechheukeg; de ruimte in de rechhook weurt door dee gaank gans opgevöld. Op de veer punte vaan de kloestergaank verrijs 'n sakkerstei, die de vörm heet vaan e get groeter kepelke wat bove de aandere oetstik.

't Groondplan mit 90 bij 60 meter; de wiedde vaan 't sjeep is 45 meter. Bij completering geit de kèrk 'n huugde vaan 172,5 meter hole.

===Tories===
[[Plaetje:Σαγράδα_Φαμίλια_3382.jpg|thumb|Twie pinnakels op de tories vaan 't Passiefroont.]]
De kèrk krijg in totaol achtien tories. Op dit memint (december 2025) zien 'rs daovaan daartien veerdeg. Aon de veertiende weurt noe gewèrk, dewijl veur de lèste veer neet väöl mie es get groondwerk gedoon is.

De verdeiling is wie volg. Twelf vaan de tories stoon bij de drei froonte, wat neerkump op eder veer. Ze stoon veur de twelf [[apostel]]e vaan Zjezeke. De tories variëre in huugde. Bij 't Geboortefroont zien de boeteste 98,40 meter hoeg en de binneste 107 meter; die tories zien gewijd aon Mattheus, [[Judas Thaddeüs]], [[Simon]] en [[Bernabeus]]. Bij 't Passiefroont zien de boeteste 107,40 meter en de binneste 112,20; die zien gewijd aon [[Jakob de Mindere]], [[Thomas]], [[Filip]] en [[Bartholomeus]]. Bij 't Gloriefroont - dit zien de veer tories die nog mote weure gebouwd - weure de boeteste 112,20 meter en de binnenste 120. Die zien gewijd aon de veer belaankriekste apostele: [[Petrus]], [[Paulus]], [[Andreas]] en [[Jakob de Mierdere]].

Daobinne vint me de veer evangelistetories. Zij stoon um de centraolen torie heer en zien allemaol 135 meter. De tories zien gekroend mèt de veer symbole vaan de evangeliste: 'nen ingel veur [[Mattheus]], 'nen deur veur [[Lucas]], 'ne liew veur [[Marcus]] en 'nen erend veur [[Johannes (evangelis)|Johannes]].

D'n einnaohoegsten torie is dee vaan [[Maria]]. Dee is 138 meter hoeg; neet väöl hoeger es die vaan de evangeliste, meh door zien dikde en plaotsing nao väöre wel väöl prominenter. D'n torie weurt gekroend door 'n staar, wat verwijs nao de devotie Maria es '[[Staar vaan de Zie]]'.

De centraolen torie is d'n torie vaan Zjezeke. Hei weurt de recordhuugde vaan 172,5 meter gehaold. D'n torie weurt gekroend door e groet, veerermeg kruus, wat op dit memint gemonteerd weurt. 't Kruus is bekleid mèt witte zjeremiek, zoetot 't kruus bij daag meh veural bij nach vaan zien eige kin straole. Binnenin 't kruus kump e beeld vaan 't [[Laamgaods]],&lt;ref&gt;[https://www.instagram.com/p/DT2WrlFkqnX/?img_index=7 @basilicasagradafamilia - Post op Instagram vaan 23 jannewarie 2026])&lt;/ref&gt; gekroend mèt de wäörd ''Tu solus Sanctus, Tu solus Dominus, Tu solus Altissimus'' ('diech allein bis Heileg, diech allein bis d'n Hier, diech allein bis d'n Allerhoegste') zoewie de wäörd ''amén'' en ''alleluya''.

===Geboortefroont===
[[Plaetje:Puerta_Caridad_Sotoo.jpg|thumb|De dobbel Paort vaan de Leefde in 't midde vaan 't Geboortefroont. Me zuut de rieke decoratie mèt minsfigure bove de paort, mèt plantemotieve op de deure en mèt e tekslint op de pilaor, boe ouch nog iezerbeslaag um zit.]]
't Geboortefroont steit aon de rechterzijbeuk vaan de kèrk. Normaal wijs dit nao 't zuie, en wie gezag hej Gaudí 't eigelek ouch zoe wèlle höbbe. De meneer boe-op Eixemple is gebouwd, en naovenant de planne vaan Villar, maak evels tot deze kant op 't noordooste ligk. Dit beteikent tot 's mörges (in de zomertied entans) 't leech heidoor vèlt. Gaudí besloot veur die symboliek door te veure in 't oontwerp: 't froont vaan deze zijbeuk is noe gewijd aon de geboorte vaan Zjezeke es teike vaan e nui begin, opkoumend leech en hoop. De decoratie aon deze kant is riek en weurt gedomineerd door natuurmotieve. Zoe zien in de [[kapiteel|kapitele]] dèks biestemotieve te vinde (beveurbeeld 'n sjèldpad in de pilaor die 't middelste poort verdeilt), en höbbe de verbindende deile blaad- en blommotieve vaan väölerlei plantesoorte. Me vint op de deure tösse de plantmoteve ouch tientalle insekte en aander klein bieste en details verwèrk. Aon 't beeldhouwwerk naome versjèllende kunstenere deil; in ierste instantie waore dat [[Llorenç Matamala]] en [[Joan Matamala]]. Bij versjèllende oontwerpe kraoge ze assistentie vaan [[Carles Mani]] en [[Joan Salvadó i Voltas]].

Me kin de kèrk hei in of oet door drei paorte, die in 't teike stoon vaan de drei [[theologische däögde]]: geluif (links), haop (rechs) en leefde (midde). De lèste is 'n dobbel paort, mèt 'n smaal pilaor in 't midde.

De dobbel paort vaan de leefde is gewijd aon Zjezeke. Me vint heibove versjèllende scènes die te make höbbe mèt Zjezeke zien geboorte: de Annunciatie, de Kroening vaan Maria, de Aonbidding vaan de Wijze en vaan de Sjiepers. Wijer zuut me hei de [[Staar vaan Betlehem]] en de teikes vaan de [[Dierereem]] die op 't memint vaan Zjezeke zien geboorte aon d'n hiemel stoonte (Ram, Deur, Twielinge, Kreef, Liew en Maog), zoewie ingele die meziek make op 'serjeus' ([[harp]], [[fagot]], [[viool]]) en volkse instruminte ([[gitaar]], [[tamboerijn]], [[doedelzak]]). Ouch de [[roezekrans]] zit drin verwèrk. Op de dèkstein vint me de wäörd ''Gloria in excelsis Deo et in terra pax hominibus bonae voluntatis''. De pieler in 't midde symboliseert de [[Boum vaan Jesse]]; 'n verwiezing dus nao Zjezeke ziene [[stamboum]]. Aon de basis daovaan zuut me de slang oet 't perredies, symbool vaan de [[èrfzun]], sterventere. De poort is umgeve door [[nis]]se (oonziechbaar op de foto), die gekroend weure in e [[tympaon]]. Dat tympaon löp oet in e nui boummotief, wat de [[Levesboum]] oetbeeld. Dee levesboum is ouch weer e symbool vaan Zjezeke, wat weurt dujelek gemaak door 't [[christusmonogram]] en de lètters [[JHS]] (Jesus Hominum Salvator, ''Zjezeke rèdder vaan de minse'') in e Grieks kruus aon d'n top. Wijer vint me in deze boum ingele mèt [[wijrouk]] en mèt broed en wien (symbool vaan de [[eucharistie]]), en motieve vaan 'n femilie [[pelikaon]]e ('n oeraajd christelek symbool, ouch verwiezend nao de eucharistie), 'n [[ei]] (oersprunk, meh ouch euvervlood), 'n [[cipres]] (ieweg leve) en [[doeve]] (de gaodsgetrouwe).

Links daovaan vint me de paort vaan 't geluif gewijd aon Maria. In die paort vint me scènes oet häör leve, zoewie oet dat vaan Zjezeke: de [[Oonbevlekde Oontvaangenis]], [[Merrieje-Visitatie]], de [[Prizzentatie vaan Zjezeke]] in d'n Tempel, Zjezeke es tummermaan, Zjezeke in discussie mèt de gelierde in d'n Tempel (mèt oonder mie Sint-Jan d'n Duiper en Zacharias). Wijer zien v'r 't Heileg Hart vaan Zjezeke, de [[Goddeleke Veurzienegheid]] (oetgebeeld door 'n hand en 't [[Alziend Oug]]), en de eucharistie (oetgebeeld door droeve en aore). In de pielers zien v'r bieste en plante oet [[Palestina]] (boe Zjezeke vaandan kump) en palmtek.

Aon de rechterkant vaan 't Geboortefroont steit de poort vaan d'n hoop. Die is in hoofzaak gewijd aon Joezep en heet 'n gelieksoortege indeiling. V'r zien hei de verloving vaan Maria en Joezep, de femilie vaan Zjezeke (mèt Anna en Joachim debij), 't Kinneke Zjezus en de Wijze, de [[Maord op de Oonnuzel Kinder]], de [[Vlöch nao Egypte]] en de Boot vaan Sint-Joezep. Indachteg 't beroop vaan Joezep vinde v'r hei ouch motieve vaan tummermaanswèrktuige: 'n [[zeeg]], 'ne stek, 'ne [[beitel]], 'n [[winkelhaok]], 'ne [[sjreuvedrejjer]], 'nen [[hamer]] en 'n [[bijl]]. Wijer vint me hei waterveugel vaan de [[Nijl]] (boe de H. Femilie es vlöchtelinge höbbe geleef), wie [[gajze]] en [[eende]].

===Passiefroont===
[[Plaetje:SF_Pasión_2026.jpg|thumb|'t Passiefroont.]]
't Passiefroont ligk rech tegeneuver 't Geboortefroont, en is dus geriech op 't zuidweste. Dit maak tot hei in de naomiddag de al zakkende zon door vèlt. Gaudí besloot veur dees façaad te wije aon de passie en doed vaan Zjezeke, en aon d'n doed in 't algemein. 't Contras mèt 't riek verseerd Geboortefroont is groet: 't Passiefroont is krempelek gedecoreerd en de beelder die 't gief zien gestileerd en heuketeg. De pilaore rappelere aon kneuk. Gaudí oontworp 't Passiefroont in 1911, mèt aonpassinge in 1917. De bouw begós in 1956 (mèt veurbereiinge al sinds 1954); de veer tories kaome in 1976 veerdeg, 't beeldhouwwerk pas in 2018 (zuug bove).

Ouch hei vint me drei poorte mèt de middelste dobbel oetgeveurd, en ouch die zien weer gewijd aon Geluif, Hoop en Leefde. De middelste, gewijd aon de Leefde, weurt de Evangeliepaort geneump: op de broonze deur zien veerze oet de evangalies te leze (links Mattheus, rechs Johannes) die verhole vaan Zjezeke zien lèste ore. Bovenaon de pieler dee de deure sjeit vint me 'ne stein mèt de lètters [[alpha en omega]] (symboliek veur God es 't begin en 't ind vaan alle dinger). Deveur steit nog 'ne vrije (neet-steunende) pieler, de Pieler vaan de Geseling. Dee waor 't idee vaan bouwmeister [[Josep Maria Subirachs]] en kump in de plaots vaan 't kruus wat Gaudí dao had veurzeen. De pieler is vief meter hoeg en gemaak vaan [[malber]]. Veur te rappelere aon 't kruus is 'r nog wel in veer stökker verdeild. Oonder de spaorzaam details zien 'ne knoup (symbool vaan foltering), 'n palmtek (gevörmp deils door e fossiel in 't malber) en 'ne stek.

't Portaol gewijd aon 't Geluif, aon de linkerkant, herberg de poort vaan [[Getsemane]]. De symboliek verwijs veural nao de nach nao 't [[Lèste Aovendmaol]], es Zjezeke preek en zien discipele slaope. De deur is verseerd mèt vaag beelder die dat tuine. In 't oonderste deil zuut me e beeld oet de gravuur ''[[Melancolia I]]'' vaan [[Albrecht Dürer]] mèt de wäörd (in 't Catalaons) 'es 't kin, laot dezen drinkbeker aon m'ch veurbijgoon, evels neet wie iech wèl, meh wiet Geer wèlt' (Joh. 19:2).

Aon de rechterkant, in 't portaol gewijd aon d'n Hoop, vint me de Paort vaan d'n Deurekroen. Me zuut hei, ouch weer vaag, beelder vaan Zjezeke dee de kruusweeg löp mèt de deurekroen en 'ne stek in zien hand. Deneve zuut me e biebelveers boe dit weurt besjreve (Joh. 19:2). In 'n aander beeld weurt Zjezeke veur Pilatus en Herodes geleid; heineve leus me e citaot oet de ''[[Divina Commedia]]'' vaan [[Dante]] en oet 't gediech ''La pell de brau'' ('’t Stierevel') vaan [[Salvador Espriu]].

't Beeldhouwwerk drumheer liet ziech in drei etages opdeile. Op 't oonderste niveau zuut me gebäörtenisse oet de nach veur de kruseging tot aon de kruusweeg. Aon de linkerkant zuut me wie, op 't Lèste Aovendmaol, t'r duvel bezit nump vaan [[Judas]] mèt de wäörd 'doeg mer drek watste vaan plan bis' (Joh. 13:27). Judas strek de erm oet (symbolisch nao de daarteg zèlvere munte die 'r krijg); aon zien veuj ligk de roond (symbool vaan de trouw die heer tot daan getuind heet). Aanders es aanders zuut me hei Zjezus op de rögk. Daonao kump e taffereel boe-in Petrus 't oer aofhojt vaan Malchus, helper vaan hoegepreester [[Caiaphas]] (presint op 'n olieftek), op 't memint tot Zjezeke weurt gearresteerd. Dees scène geit same mèt de [[Judaspuun]], e taffereel boevaan de figure mèt opzat nog get graover zien oetgehojd um de suggestie vaan nachleech te wèkke. Daoneve versjijnt e [[magisch veerkant]] mèt es oetkoms 33 (de leeftied die Zjezeke bij zien kruseging traditioneel woort touwgesjreve). Aon de rechterkant vint me alleriers de oontkinning vaan Petrus, boe-in dee (wie Zjezeke veurspeuld had) drei kier tege drei versjèllende vrouwlui zeet tot 'r Zjezeke neet kint. In dit taffereel vint me ouch d'n haon dee de mörge aonkunjeg (deil vaan Zjezeke zien veurspèlling). Daoneve steit e [[labyrint]] es symbool veur 't goddelek mysterie, en de weeg vaan Zjezeke nao de [[Calvarie]]. 't Volgend taffereel weurt ''Ecce homo'' geneump; 't tuint Zjezeke wie twie soldaote häöm d'n deurekroen opzètte dewijl Pilatus twiefelentere touwkiek. De groond oonder zien veuj is verbrokkeld, es verwijzing nao d'n eerdsjok dee later bij zienen doed zal plaotsvinde. Wijer zuut me hei 'ne [[Romeinsen adeleer]] mèt de wäörd ''[[Tiberius]] imperator''. De lèste scène is de Veroerdeiling vaan Zjezeke, boe Pilatus, vergezèld vaan drei bedeende, 'ne soldaot en zien vrouw Procula, zien han was in oonsjöld. Procula hèlt ziech heibij op d'n achtergroond (Matth. 27:19).

't Middelste deil is aon de [[kruusweeg]] gewijd. Laank neet alle staties zien oetgebeeld. Alleriers zuut me hei de [[Drei Maria's]] en [[Simon vaan Cyrene]], die Zjezeke mèt 't kruus assistere. Daonao zuut me de H. [[Veronica]] die häöm de zweit aofveeg mèt 'nen dook, boe 'nen aofdrök vaan Zjezeke zie geziech in versjijnt. In dit taffereel zien väöl bijfigure te zien. Tot slot zuut me de centurio Longinus, dee ziech later tot 't christendom zal bekiere.

't Boveste deil geit euver de kruusdoed en graaflègking vaan Zjezeke. Alleriers zuut me de drei legioensoldaote die dobbele um Zjezeke zien kleier; ze doen dat roontelum 'n taofel die de vörm vaan e vootkneukske heet. Middenin dit boveste deil zuut me de kruseging zelf. 'nen Oetgerekde en sterk gestileerde Zjezeke hingk aon e veerermeg kruus vaan iezer wat ''bove'' häöm is opgestèld (umtot Gaudí zien kruse ummer veer horizontaol erm höbbe; zuug ouch 't kruus bovenop de kèrk). De veer erm höbbe 'n [[I-profiel]]; 't profiel vaan de veuroetstekenden erm is roed gesjèlderd en dees ein I vervingk de gebrukeleke aofkorting [[INRI]]. Neve de Zjezusfiguur vint me nog de drei Maria's en Johannes, zoe good wie 'ne [[sjeel]], symbool vaan d'n doed tout court meh ouch vaan de berg [[Golgotha]] in 't bezunder. Boven 't taffereel (tegen 't plafond) zuut me in broons 't gesjäörd gordien vaan d'n tempel vaan Jeruzalem. Aon de rechterkant vint me de begraffenis. [[Jozef vaan Arimatea]] en [[Nicodemus]] lègke Zjezeke in 't graaf, mèt Maria (de maog) deneve; 'n ei verbeeld es symbool vaan nui leve de herrijzenis.

wijer decoratie

===Gloriefroont===

===Apsis===

===Kloestergaank===

===Cryp===
[[Plaetje:Cripta_SF.jpg|thumb|Altaor in 't cryp. De neogotische stijlornaminte zien dujelek te zien.]]
Wie gezag woort 't cryp es ierste begós, en wel door Francesco del Villar. Gaudí had gein aander keus es de ganse ruimte in de neogotische stijl vaan Villar aof te make. Oonder häöm woort in 1884 en 1885 gewèrk aon de Sint-Joezepskepel, boe nao voltoejing de ierste mès kós weure gedoon. 't Werk aon de ganse ruimte doort tot 1891.

't Cryp zit tien meter oonder straotniveau. 't Heet de vörm vaan 'nen have cirkel of beter haven ellips vaan 40 meter breid en 30 meter laank. De koerummegaank besteit oet zeve kepelkes gewijd aon de H. Femilie: Sint-[[Joezep]], 't [[Heileg Hart]], de [[Oonbevlekde Oontvaangenis]], d'n H. [[Joachim]], de H. [[Anna]], Sint-Jan d'n Duiper en d'n Evangelis (traditioneel same verierd), en de H. [[Elizabeth]] en [[Zacharias]]. Veur dees zeve kepelkes, die in roonde vörm zien opgestèld, stoon nog vief kepelkes. 't Middelste, boe 't altaar in steit, is gewijd aon de ganse H. Femilie, geflankeerd door kepelle vaan de H. Maog vaan Karmel (boe Gaudí begrave ligk), vaan [[Zjezeke]], vaan de H. Maag vaan [[Montserrat (kloester)|Montserrat]] ('n regionaol belaankrieke Slevrouwedevotie) en vaan d'n H. Christus. In de ruimte oonder de wenteltrappe vint me sakkersteie.

===Glaas===

===Pielers===

===Örgel===
In 2010 woort e besjeie [[örgel]] geïnstalleerd. 't Instrumint is 't werk vaan de firma [[Blancafort]] oet [[Collbató]]. 't Dreug de kinmerke vaan de Fransen örgelbouw. De complete dispositie is de volgende:

[[Plaetje:The_Temple_Of_Colour_(34651410).jpeg|thumb|'t Twievoudeg örgel in de kèrk.]]
{| border=&quot;0&quot; cellspacing=&quot;10&quot; cellpadding=&quot;10&quot; style=&quot;border-collapse:collapse;&quot; 
| style=&quot;vertical-align:top&quot; |
{| border=&quot;0&quot;
| colspan=3 | '''Pedaol''' C–f&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt; &lt;br /&gt;
----
|-
| 1.|| Contrabajo || 16'
|-
| 2.|| Subajo || 16'
|-
| 3.|| Contras || 8'
|-
| 4.|| Bajo || 8'
|-
| 5.|| Coral || 4'
|-
| 6.|| Fagot || 16'
|}
| style=&quot;vertical-align:top&quot; |
{| border=&quot;0&quot;
| colspan=3 | '''I Órgano Mayor''' C–g&lt;sup&gt;3&lt;/sup&gt;
----
|-
| 7.|| Flautado de cara || 8'
|-
| 8.|| Flautado Armónica || 8'
|-
| 9.|| Flautado Chimenea || 8'
|-
| 10.|| Octava || 4'
|-
| 11.|| Docena || 4'
|-
| 12.|| Quincena || 2'
|-
| 13.|| Decisetena || 8'
|-
| 14.|| Corneta V || 8'
|-
| 15.|| [[mixtuur|Lleno]] III-IV || 1&lt;small&gt;&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt;/&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;'
|-
| 16.|| Trompeta Real || 8'
|}
| style=&quot;vertical-align:top&quot; |
{| border=&quot;0&quot;
| colspan=3 | '''II Expressivo''' C–g&lt;sup&gt;3&lt;/sup&gt;
----
|-
| 17.|| Gran Principal || 8'
|-
| 18.|| [[striekersstumme|Gamba]] || 8'
|-
| 19.|| Violon || 8'
|-
| 20.|| [[voix céleste|Voz Celeste]] || 8'
|-
| 21.|| Flautado Cónica || 4'
|-
| 22.|| Tapadillo || 4'
|-
| 23.|| [[nasard|Nasardo]] 12&lt;small&gt;&lt;sup&gt;a&lt;/sup&gt;&lt;/small&gt; || 2&lt;small&gt;&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;/&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;'
|-
| 24.|| [[flageolèt (örgelrezjister)|Flabiolet]] || 2'
|-
| 25.|| Nasardo 17&lt;small&gt;&lt;sup&gt;a&lt;/sup&gt;&lt;/small&gt; || 1&lt;small&gt;&lt;sup&gt;3&lt;/sup&gt;/&lt;sub&gt;5&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;'
|-
| 26.|| Oboe || 8'
|}
|}
* ''Koppels:'' II/I, I/P, II/P

===Aander interieurdetails===

==Stijl==

==Externe link==
* [https://sagradafamilia.org/ Officieel website] (dreitaoleg Catalaons-Spaons-Ingels)

{{wio}}

[[Categorie:Barcelona|Kerk van de Heilege Femilie]]
[[Categorie:Kèrkgeboewe|Heilege Femilie]]</text>
      <sha1>2gvv5re4eq140bp3lmf3sx236d45kap</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>485701</id>
      <parentid>485663</parentid>
      <timestamp>2026-05-11T09:59:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Steinbach</username>
        <id>16</id>
      </contributor>
      <comment>/* Algemein groondplan */ Hoof ouch neet mie in d'n touwkoumenden tied.</comment>
      <origin>485701</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="34899" sha1="mdrxy0fh4j84s37wzth2mldihpzwzmi" xml:space="preserve">{{dialek|Mestreechs}}
[[Plaetje:SF_maig_2026.jpg|thumb|De Kèrk vaan de H. Femilie begin 2026, vaanaof de neveligkende ''Plaça Gaudí.'' De centraolen torie vaan Zjezeke is daan zjus veerdeg.]]
De '''Kèrk vaan de Heilege Femilie''' ([[Catalaons]]: '''Basílica i Temple Expiatori de la Sagrada Família'''; [[Spaons]]: '''Basílica y Templo Expiatorio de la Sagrada Familia''') is 'n groete [[kèrk]] in aonbouw in 't distrik [[Eixample]] (Ensanche) in [[Barcelona]], nao oontwerp vaan [[Antoni Gaudí]]. De bouw begós in 1882 oonder 'nen aanderen arsjitek, [[Francisco de Paula del Villar]], dee 'n [[neogotiek|neogotische]] kèrk veur ouge had. Villar stopde 't jaor dao-op evels mèt 't perjek; op dat memint waor allein de bouw vaan 't [[cryp]] al begós. Gaudí maakde e nui oontwerp in de veur häöm typerende variant op de [[Jugendstil]], boe-in 'r väöl illeminte vaan de gotiek integreerde. 't Oontwerp, zoewel 't algemein plan es de oongeluifelek rieke decoratie, zit vol mèt verwijzinge nao 't [[Roems-Kathelieke Kèrk|katheliek geluif]].

Wie dat bij de groete kèrke vaan veurheer ouch dèks zoe góng, heet de bouw vaan de Sagrada Família ziech euver mie es 'n iew voortgesleip. De bouw, dee al sinds 't begin allein oet privaote bronne weurt betaold, waor bij Gaudí zienen doed in 1926 op minder es e kwart. De [[Spaonse Börgeroorlog]] in de jaore daarteg zörgde veur 'n oonderbreking. In de jaore viefteg kós de bouw mèt horte en stoete weer wijergoon. Sinds de koms vaan de computer is 't oontwerpe en producere vaan veural väöl decoratie hendeg versneld. In 2010 waor 't perjek euver de hèlf. Me meinde op dat memint zelfs in 2026, Gaudí zien hoonderdste sterfjaor, de kèrk gans veerdeg te kinne höbbe. Oonder mie door de [[COVID-19]]-pandemie zal dat neet weure gehaold. Wel woort in dit jaor 't hoegste punt bereik: de centraolen torie, mèt 'n huugde vaan 172,5 meter, kaom begin dat jaor veerdeg. Wat nog res aon oet te bouwe deile zit veural in d'n hoofingaank, 't zoegeneump Gloriefroont.

==Aard vaan de kèrk en verklaoring vaan de naom==
De gansen officiële naom vaan de kèrk, wie die bove is gegeve, is in vertaoling &quot;basiliek en verzoeningskèrk vaan de Heilege Femilie&quot;. 't Begrip &quot;basiliek&quot; is in 't katheliek geluif dobbel. Ierstens gief 't de [[basiliek (boewkunde)|basiliek es bouwkundeg begrip]]. Daan geit 't gewoen um 't klassiek typ vaan laankwerpege, halvörmege kèrk. De Sagrada Família is, wie zoeväöl aw kèrke, inderdaod zoe vörmgegeve. Twiedens gief 't [[basiliek (ièretitel)|basiliek es predicaot]]. Dit weurt door de paus touwgekind. Boete e veertal basilieke in Roeme zelf geit 't daan ummer um 'ne ''basilica minor'', lètterlek 'kleinder basiliek'. De Sagrada Família dreug dit predicaot sinds [[2010]], wie 't door paus [[Benedictus XVI]] woort touwgekind.

De term ''expiatori(o)'' is 't bijveugelek naomwoord bij ''expiació(n)'', vaan 't Latijnse ''expiatio''. Dit beteikent vergeving of [[verzoening]]. Verzoening, 't ritueel 'aofwasse' vaan zunde, is e centraol begrip in 't katheliek geluif en in de einen of aandere vörm in gans 't [[christendom]].

Wie alle kathelieke kèrke is ouch dees kèrk aon de naogedachtenis vaan eine of mie [[heilege]] gewijd. In dit geval is dat de [[Heilege Femilie]], dat wèlt zègke [[Zjezus]], [[Maria]] en [[Zjozef]].

Oondaanks zien groete proporties en monumintaol karakter is de Sagrada Família gein [[kathedraol]]. 't Gief 'n middeliewse, gotische [[Kathedraol vaan Barcelona]] in 't centrum vaan de stad.

==Historie==
===Idee en ierste fase===
[[Plaetje:SF_Villar.jpg|left|thumb|'t Plan vaan Villar oet 1882 tuint e vrij conventioneel neogotisch oontwerp.]]
[[Plaetje:SF_1883.jpg|thumb|Bouw vaan 't cryp in 1883, nog oonder Francisco de Paula del Villar. D'n arsjitek is op de foto te zien.]]
Eixemple, de stadsoetbreiing vaan Barcelona, oontstoont vaanaof midde negentienden iew nao e plan vaan [[Ildefons Cerdà]]. Heer plande de wiek in rigoureus veerkante, die veural veur (rillatief luxe) woenblokker woorte gebruuk.

't Plan um in de Eixemple 'n groete kèrk te bouwe kaom vaan bookverkouper [[José María Bocabella]]. Op 'n reis nao [[Italië]] had 'r de basiliek in [[Loreto]] gezeen; toes in Barcelona wouw 'r ouch zoeget. 't Idee um ze aon de Heilege Femilie te wije waor geïnspireerd op 't werk vaan preester [[Josep Manyanet]] (in 2004 heileg verklaord), dee twie [[kónkergatie]]s gewijd aon de H. Femilie had opgeriech um daomèt zjus 't oonderwies aon joongere te inspirere. Bocabella koch in 1881 'ne kavel in [[Sant Martí de Provençals]], daan nog 'n zelfstendege gemeinte meh ummer mie ingekapseld in de Barcelonese bebouwing en in 1897 formeel geannexeerd. 't Terrein vaan 120 bij 130 meter waor eigelek bedoeld veur 'n renbaon, die noets is aongelag.

Bocabella sjakelde arsjitek [[Francisco de Paula del Villar]] in. Villar verworp 't idee vaan Bocabella um de basiliek vaan Loreto te kopiëre; heer voont tot 'n [[neogotiek|neogotische]] kèrk beter pasde. Zien oontwerp veurzaog in 'n dreisjepege kèrk vaan 44 bij 97 meter, mèt 'nen torie vaan 100 meter huugde. Op 19 miert 1882 (Sint-Jan) woort d'n ierste stein gelag in 't bijzien vaan [[José María Urquinaona]], bisjop vaan Barcelona, zowie [[Antoni Gaudí]], op dat memint d'n assistent vaan Villar.

In 1883 raakde Villar in conflik mèt Bocabella. Dee haolde d'n arsjitek astrein vaan 't perjek aof um 't euver te doen aon [[Joan Martorell]]. Martorell wouw dat evels neet; boe-op Bocabella demèt instumde um Gaudí de leiing te geve. Op 3 november woort heer officieel d'n hoofarsjitek.

===Oontwikkeling bij 't leve vaan Gaudí===
[[Plaetje:Planta_SF_Gaudí_1885.jpg|thumb|left|Groondplaan vaan Gaudi zien oontwerp oet 1885. De kèrk volg hei in hooflijne nog gotische principes. De jaore hei-op zouw 't projek nog weure umgegoejd en aongevöld.]]
Gaudí waor direk opgezat mèt 'n opdrach boe e groet deil al vaan vaslag. Umtot 't cryp al in aonbouw waor, kós heer dat neet mie oontwerpe. Daobij lag, um dezelfde rei, ouch al vas wie groet de kèrk mós weure en welke kant ze op mós stoon. Liever hej Gaudí de kèrk wèlle [[oriëntatie|oriëntere]], dat wèlt zègke d'n [[apsis]] op 't ooste riechte, zoewie dat bij bekaans alle gotische (en ouch later) kèrke ouch zoe is. In plaots daovaan zaot heer mèt 'n oontwerp wat d'n apsis nao 't noordweste riechde. 's Mörges vreug - entans in de zomertied - vèlt 't leech noe door de rechterzijbeuk. Wie v'r hei-oonder zalle zien, maakde d'n arsjitek vaan de noed 'n däög en verwèrkde heer dat in de symboliek vaan 't Geboortefroont.

Gaudí zelf waor toen nog mer zjus begós es arsjitek. Al de aander gebouwe boe me 'm in Barcelona vaan kint stoonte nog neet euverind. Heer waor evels neet de maan denao um ziech slaafs op [[neostijle]] touw te lègke. In plaots daovaan hoort heer tot 'n avant-garde vaan arsjitekte en beeldend kunstenere in de stad die ziech ''[[Catalaons modernisme|modernistas]]'' neumde. 't ''Modernisme'' is de facto 'ne vörm vaan [[Jugendstil]] of art nouveau, 'n beweging die t'rzelfdertied ouch in [[Wene]], [[Paries]] en [[Riga]] en aander groete stei vaste groond voont. Kinmerkend veur wie Gaudí 't touwpas is tot me de kèrk al-evel in conventioneel terme kin besjrieve - torie, sjeep, apsis, zuil, pinnakel, kloestergaank etc. - meh tot de vörmgeving en decoratie compleet orzjineel zien. Gaudí leet ziech oonder mie inspirere door de natuur. Zoe höbbe de zuile de vörm vaan buim en zien de pinnakels bekroend mèt fruitmotieve. In 't stök euver 't oontwerp leus me dao mie euver.

[[Plaetje:Baldomer Gili Roig. La Sagrada Família, 1905 Copia moderna del negatiu original de vidre.jpg|thumb|'t Werk aon de Kèrk vaan de H. Femilie anno 1905.]]
't Plan vaan de kèrk kaom in fases tot stand. Wie Gaudí 't werk euvernaom, had 'r ziech veural mèt de loupende werke bezeg te hawwe, dat wèlt zègke 't cryp. Heer beheel 't neogotisch oontwerp, meh maakde al diverse aonpassinge. In 't beeldhouwwerk vaan de kapitele zuut me al 'nen aonzat tot zien typische natuurmotieve. In 1885 waor 't cryp veerdeg - entans zoe wied tot me op 19 miert vaan dat jaor de ierste mès drin kós doen.

Heimèt kós 't werk bove de groond beginne. Es ierste waor d'n apsis aon de beurt. Dao woort in 1890 aon begós; in 1893 waor 'r in groete lijne veerdeg. Gaudí besloot door te goon mèt 't noordoosfroont, in zien oontwerp 't Geboortefroont (gewijd aon de geboorte vaan Zjezeke). Vaanaof 1893 deeg heer dat bouwe. Wie dat get opgesjote waor bouwde me ouch de veer tories die achter dat froont stoonte. Op foto's oet deen tied zuut me dujelek 'n aoneingeslote bouwsel vaan apsis en zijbeuk (heineve). De werkwijs um 'verticaol' te bouwe in plaots vaan 'horizontaol' (d.w.z. iers ei deil veerdeg bouwe en daan euvergoon op 'n aandert, in plaots vaan alles vaan de groond aof te metsele) is typisch veur Gaudí.

't Werk avveceerde mer laankzaam. Gaudí zelf veurzaog tot de bouw iewe zouw kinne dore, wie dat bij de groete kèrke vaan vreuger ouch zoe dèks waor gegaange. Heer zag dao-euver: &quot;Miene klant heet geine spood.&quot; Toch heel 'r ziech de res vaan zie leve gans intensief mèt 't perjek bezeg. De lèste vieftien jaor vaan zie leve waor de kèrk zien insegste werk, en de lèste ach maond woende heer zelfs op de bouwplaots.

Op 11 december 1921 waor de rechterzijbeuk - zij 't nog laank neet veerdeg - al zoe wied tot me aon de bouw vaan 't sjeep kós beginne. In die jaore maakde Gaudí diverse maquettes en leet heer zien planne, die noe korter bij completering kaome, bouwkundeg teste. Zoedoende maakde heer 't bouwperjek veerdeg veur 't geval tot heer doed zouw goon. Dit gebäörde op 10 juni 1926, wie 'r oonder d'n tram leep.

===Twintegste iew===
[[Plaetje:ETH-BIB-Barcelona, Sagrada Familia-Tschadseeflug 1930-31-LBS MH02-08-0201.tif|left|thumb|Lochfoto vaan de bouwplaots in 1930.]]
De leiing kaom noe in han vaan [[Domènec Sugrañes]], eine vaan Gaudí zien assistente. Oonder zien leiing woort de koumende tien jaor wijer gewèrk aon 't Geboortefroont, wat in 1936 veerdeg kaom. Ouch woort in 1928 't [[Plaça de la Sagrada Família]] ingeriech, tegeneuver 't daan nog te bouwe Passiefroont. In dat jaor begós evels ouch de [[Spaonse Börgeroorlog]]. De reactionaire coup vaan dat jaor brach in Barcelona 'n extreemlinkse tegebeweging op gaank, boebij de [[anarchisme|anarchistische]] [[Federación Anarquista Ibérica|F.A.I.]] groete versjendeleringe aonriechde. In 't cryp woort brand gestiech, en ouch Gaudí zien planne en medelle woorte daobij gooddeils verneteg. [[Lluís Bonet i Garí]], dee es assistent-arsjitek bij de bouw waor betrokke, verzamelde e paar daog later wat vaan de planne waor euvergebleve. 't Lökde häöm, en nao häöm [[Isidre Puig i Boada]] en [[Francesc Quintana]], veur 't oersprunkelek plan te reconstruere, zoetot me wijer kós mèt de bouw. 't Oetbreke vaan d'n oorlog beteikende evels tot dao d'n iersten tied neet aon veel te dinke.

[[Plaetje:Sagrada Famiglia di Barcellona (3).JPG|thumb|De kèrk in aonbouw in de jaore tachteg.]]
In 1944 woort beslote door te goon mèt de constructie. Sugrañes waor in 1938 gestorve, zien opvolgers naome same de leiing. Bonet späölde vaanaof 't begin 'n groete rol; tösse 1974 en 1983 had heer formeel de leiing. Vaanaof 1948 kaom de bouw weer laankzaam op gaank. De werke avveceerde get snelder wie in 1953 [[Gregorio Modrego]], bisjop vaan Barcelona, 'nen oproop deeg um mèt donaties vaort drachter te zètte. Me góng noe aon 't werk mèt 't Passiefroont, de linkzijbeuk dee nao 't zuidweste wijs. Nao get graafwerk begós de eigeleke bouw in 1956. In 1974 kaome de veer tories veerdeg, meh 't zouw nog tot 2018 dore ietot 't lèste beeldhouwwerk op zien plaots kós weure gezat.

In 1981 woort, es aonvölling op 't ''Plaça de la Sagrada Família'', noe ouch 't ''Plaça de Gaudí'' ingeriech. Dit ligk aon de noordooskant, bij 't Geboortefroont.

In 1987 naom [[Jordi Bonet i Armengol]] de leiing vaan 't werk euver. In zienen tied woort serjeus mèt 't sjeep begós, zoetot de kèrk noe in de lèngde greujde. 't Gewelf boven 't sjeep waor in 2000 veerdeg. Bonet zouw tot 2012 aonblieve.

===Einentwintegste iew===
In de einentwintegste iew begós 't werk ummer mie te loupe. Dit kaom veural door d'n inzat vaan computergesjikde techniek. Oonderhand woort wel dujelek tot Gaudí zie visioen vaan iewelaank werk aon de kèrk neet zouw oetkoume, meh tot me ze in inkel decennia veerdeg kós höbbe. Ouch woort de Sagrada Família ummer bekinder, zeker ouch boete Spaanje: ze woort 't belaankriekste icoon vaan Barcelona, wat in dezen iew door ummer groeter massa's toeriste woort bezoch. Mèt 't veerdeg koume vaan 't gewelf kós me de Sagrada Família wie 'n gewoen kèrk bezeuke, wat väöl inkomste oet tickets oplieverde. Sinds 2005 steit de Kèrk vaan de Heilege Femilie ouch op de [[Werelderfgoodlies]] vaan UNESCO. Officieel gelt dat allein veur 't cryp en 't Geboortefroont, d.w.z. de deile die Gaudí zelf nog heet gerealiseerd. 't Is 'n oetbreiing vaan 'n awwer insjrieving oet 1984, die aander (wel voltoejd) werk vaan d'n arsjitek umvat.&lt;ref&gt;[https://whc.unesco.org/en/list/320 UNESCO World Heritage Centre - Works of Antoni Gaudí]&lt;/ref&gt;

In 2002 woort 't ierste werk verriech aon 't Gloriefroont, de façaad op 't zuidweste wat d'n hoofingaank moot weure. Al gaw woort evels dujelek tot daoveur 't ein en aandert moot wieke. Veur 't froont zouw naomelek e groet bordes koume, wat ziech oetstrèk tot euver de straot in 't aongrenzend blok. Me moot dus de straot - de Carrer de Mallorca - de groond in baore, en e groet aontal gebouwe slope. Väöl bewoeners en oetbaters wouwe daorum tot de bouw vaan 't Gloriefroont neet doorgóng, of allein zoonder bordes. De consensus in de stad is evels veur dat wel te doen. Hei en dao woort ouch 't idee oetgesproke tot 't neet mie vaan dezen tied waor um zoe'n ambitieus kèrk aof te bouwe. Veural d'n hoegsten Torie vaan Zjezeke mèt zien enorm kruus stoont ze dao-in tege.

In 2010 kaom paus [[Benedictus XVI]] nao Barcelona um de kèrk tot basiliek te wije. Dat góng neet zoonder controverse; veur sommege Barceloneze waor de paus mèt zien awwerwètse ideeë euver beveurbeeld homoseksualiteit neet welkom.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/196567-sagrada-familia-gewijd-door-de-paus NOS.nl - Sagrada Familia gewijd door de paus]&lt;/ref&gt; In datzelfde jaor woort ouch brand gestiech in de [[sakkerstei]], 'n actie die aon de anarchiste vaan 1936 rappeleerde. In 2017 hadde islamistische terroriste 't op de kèrk veurzeen. 't Plan veur de kèrk (en nog get aander gebouwe in de stad) op te bloze woort evels op tied veurkoume.

De jaore 2010 stoonte veural in 't teike vaan de veer tories vaan de evangeliste zowie dee vaan Maria (op 't noordweste, zjus veur d'n apsis) en dee vaan Zjezeke (centraol op 't transep) - in die volgorde. De bouw vaan de in totaol zès tories euverlapde ziech deils. In miert 2020 mós 't werk weure stèlgelag um de [[COVID-19]]-pandemie. 't Waor veur 't iers sinds de Börgeroorlog tot 't werk woort stèlgelag. Heimèt woort dujelek tot 'n iejer plan um de kèrk in 2026 (Gaudí zien hoonderdste sterfjaor) aof te höbbe neet geit lökke.

[[Plaetje:ES-BCN-sagr-fam-mod-01_-_updated.jpg|thumb|Sjema vaan de kèrk in häöre staot vaan noe. De aofgebouwde deile zien in 't gries, de nog te bouwe deile in 't broen geteikend.]]
Op 31 oktober 2025 woort 't ierste deil vaan 't kruus op d'n Torie vaan Zjezeke gezat. De kèrk kraog zoe 'n huugde vaan 162 meter en 91 centimeter en woort daomèt de hoegste kèrk vaan de wereld. Dees ier had sinds de middeliewe aon d'n [[Domkèrk (Ulm)|Dom vaan]] [[Ulm]] (Duitsland) touwbehuurd. Op 7 november volgde 't middestök vaan 't kruus en daonao de veer erm; de lèste woort op 14 jannewarie 2026 gemonteerd. Op 20 fibberwarie vaan dat jaor woort ouch de bovensten erm vaan 't kruus drop gezat.&lt;ref name=torieveerdeg&gt;[https://blog.sagradafamilia.org/fases-construccio-creu-torre-jesus/ Blog Sagrada Família - Així s’ha construït la creu de la torre de Jesús]&lt;/ref&gt;

In 2025 woort ouch begós aon de veer tories - de veer lèste - die bij 't Gloriefroont mote stoon.

===Planning===
't Binnewerk vaan 't kruus is nog neet veerdeg; 't werk dao-aon zal nog tot in 2027 en 2028 doorgoon.&lt;ref name=torieveerdeg/&gt; 't Geit dan oonder mie um e beeld vaan 't Laamgaods wat drin weurt gezat.

De koumende jaore zal veural aon 't Gloriefroont weure gewèrk. Noe al (begin 2026) is me bezeg mèt de veer aposteltories aon deze kant (zuug heibove, en ouch weer oonder). Daonao zal weure gewèrk aon 't eigelek froont: de poorte. Umtot de decoratie dao oongeluifelek riek is, zal dit diverse jaore dore. Ouch aon de bove besjreve sloopwerke en aon 't verlaoge vaan de straot tot oonder 't mejveld moot nog weure begós.

Ouch de kloestergaank is nog neet veerdeg. Dat gelt zoewiezoe veur de deile die aon goon slete op 't Gloriefroont, meh ouch veur de noordpunt.

Alles biejein steit de completering vaan de ganse kèrk noe veur 2034 gepland.

==Oontwerp==
===Algemein groondplan===
De kèrk heet de vörm vaan e [[Latijns kruus]]; deze vörm laog bij 't ierste oontwerp al vas. De Sagrada Família is dus 'n [[kruusbasiliek]], mèt einen hoofbeuk en twie [[zijbeuk]]e die de erm vaan 't kruus vörme. D'n hoofbeuk tèlt vief [[sjeep (kèrkbouw)|sjeper]]. De boveste punt vaan dit kruus weurt gevörmp door 'nen [[apsis]], dat wèlt zègke e gerund ind boe 't [[altaar]] in kin stoon. Alle drei de beuke höbbe of kriege 'n oetgebreide facaad mèt dao-achter veer tories. Op 't midde verrijs 'ne centraolen torie; boven d'n apsis nog eine. Um de centraolen torie stoon nog ins veer tories. Dit bringk 't totaol aontal spitse op achtien (zuug ouch heioonder).

'ne [[Kloestergaank]] roontelum maak 't groonplan vaan de kèrk rechheukeg; de ruimte in de rechhook weurt door dee gaank gans opgevöld. Op de veer punte vaan de kloestergaank verrijs 'n sakkerstei, die de vörm heet vaan e get groeter kepelke wat bove de aandere oetstik.

't Groondplan mit 90 bij 60 meter; de wiedde vaan 't sjeep is 45 meter. 't Hoegste punt vaan de kèrk zit op 172,5 meter.

===Tories===
[[Plaetje:Σαγράδα_Φαμίλια_3382.jpg|thumb|Twie pinnakels op de tories vaan 't Passiefroont.]]
De kèrk krijg in totaol achtien tories. Op dit memint (december 2025) zien 'rs daovaan daartien veerdeg. Aon de veertiende weurt noe gewèrk, dewijl veur de lèste veer neet väöl mie es get groondwerk gedoon is.

De verdeiling is wie volg. Twelf vaan de tories stoon bij de drei froonte, wat neerkump op eder veer. Ze stoon veur de twelf [[apostel]]e vaan Zjezeke. De tories variëre in huugde. Bij 't Geboortefroont zien de boeteste 98,40 meter hoeg en de binneste 107 meter; die tories zien gewijd aon Mattheus, [[Judas Thaddeüs]], [[Simon]] en [[Bernabeus]]. Bij 't Passiefroont zien de boeteste 107,40 meter en de binneste 112,20; die zien gewijd aon [[Jakob de Mindere]], [[Thomas]], [[Filip]] en [[Bartholomeus]]. Bij 't Gloriefroont - dit zien de veer tories die nog mote weure gebouwd - weure de boeteste 112,20 meter en de binnenste 120. Die zien gewijd aon de veer belaankriekste apostele: [[Petrus]], [[Paulus]], [[Andreas]] en [[Jakob de Mierdere]].

Daobinne vint me de veer evangelistetories. Zij stoon um de centraolen torie heer en zien allemaol 135 meter. De tories zien gekroend mèt de veer symbole vaan de evangeliste: 'nen ingel veur [[Mattheus]], 'nen deur veur [[Lucas]], 'ne liew veur [[Marcus]] en 'nen erend veur [[Johannes (evangelis)|Johannes]].

D'n einnaohoegsten torie is dee vaan [[Maria]]. Dee is 138 meter hoeg; neet väöl hoeger es die vaan de evangeliste, meh door zien dikde en plaotsing nao väöre wel väöl prominenter. D'n torie weurt gekroend door 'n staar, wat verwijs nao de devotie Maria es '[[Staar vaan de Zie]]'.

De centraolen torie is d'n torie vaan Zjezeke. Hei weurt de recordhuugde vaan 172,5 meter gehaold. D'n torie weurt gekroend door e groet, veerermeg kruus, wat op dit memint gemonteerd weurt. 't Kruus is bekleid mèt witte zjeremiek, zoetot 't kruus bij daag meh veural bij nach vaan zien eige kin straole. Binnenin 't kruus kump e beeld vaan 't [[Laamgaods]],&lt;ref&gt;[https://www.instagram.com/p/DT2WrlFkqnX/?img_index=7 @basilicasagradafamilia - Post op Instagram vaan 23 jannewarie 2026])&lt;/ref&gt; gekroend mèt de wäörd ''Tu solus Sanctus, Tu solus Dominus, Tu solus Altissimus'' ('diech allein bis Heileg, diech allein bis d'n Hier, diech allein bis d'n Allerhoegste') zoewie de wäörd ''amén'' en ''alleluya''.

===Geboortefroont===
[[Plaetje:Puerta_Caridad_Sotoo.jpg|thumb|De dobbel Paort vaan de Leefde in 't midde vaan 't Geboortefroont. Me zuut de rieke decoratie mèt minsfigure bove de paort, mèt plantemotieve op de deure en mèt e tekslint op de pilaor, boe ouch nog iezerbeslaag um zit.]]
't Geboortefroont steit aon de rechterzijbeuk vaan de kèrk. Normaal wijs dit nao 't zuie, en wie gezag hej Gaudí 't eigelek ouch zoe wèlle höbbe. De meneer boe-op Eixemple is gebouwd, en naovenant de planne vaan Villar, maak evels tot deze kant op 't noordooste ligk. Dit beteikent tot 's mörges (in de zomertied entans) 't leech heidoor vèlt. Gaudí besloot veur die symboliek door te veure in 't oontwerp: 't froont vaan deze zijbeuk is noe gewijd aon de geboorte vaan Zjezeke es teike vaan e nui begin, opkoumend leech en hoop. De decoratie aon deze kant is riek en weurt gedomineerd door natuurmotieve. Zoe zien in de [[kapiteel|kapitele]] dèks biestemotieve te vinde (beveurbeeld 'n sjèldpad in de pilaor die 't middelste poort verdeilt), en höbbe de verbindende deile blaad- en blommotieve vaan väölerlei plantesoorte. Me vint op de deure tösse de plantmoteve ouch tientalle insekte en aander klein bieste en details verwèrk. Aon 't beeldhouwwerk naome versjèllende kunstenere deil; in ierste instantie waore dat [[Llorenç Matamala]] en [[Joan Matamala]]. Bij versjèllende oontwerpe kraoge ze assistentie vaan [[Carles Mani]] en [[Joan Salvadó i Voltas]].

Me kin de kèrk hei in of oet door drei paorte, die in 't teike stoon vaan de drei [[theologische däögde]]: geluif (links), haop (rechs) en leefde (midde). De lèste is 'n dobbel paort, mèt 'n smaal pilaor in 't midde.

De dobbel paort vaan de leefde is gewijd aon Zjezeke. Me vint heibove versjèllende scènes die te make höbbe mèt Zjezeke zien geboorte: de Annunciatie, de Kroening vaan Maria, de Aonbidding vaan de Wijze en vaan de Sjiepers. Wijer zuut me hei de [[Staar vaan Betlehem]] en de teikes vaan de [[Dierereem]] die op 't memint vaan Zjezeke zien geboorte aon d'n hiemel stoonte (Ram, Deur, Twielinge, Kreef, Liew en Maog), zoewie ingele die meziek make op 'serjeus' ([[harp]], [[fagot]], [[viool]]) en volkse instruminte ([[gitaar]], [[tamboerijn]], [[doedelzak]]). Ouch de [[roezekrans]] zit drin verwèrk. Op de dèkstein vint me de wäörd ''Gloria in excelsis Deo et in terra pax hominibus bonae voluntatis''. De pieler in 't midde symboliseert de [[Boum vaan Jesse]]; 'n verwiezing dus nao Zjezeke ziene [[stamboum]]. Aon de basis daovaan zuut me de slang oet 't perredies, symbool vaan de [[èrfzun]], sterventere. De poort is umgeve door [[nis]]se (oonziechbaar op de foto), die gekroend weure in e [[tympaon]]. Dat tympaon löp oet in e nui boummotief, wat de [[Levesboum]] oetbeeld. Dee levesboum is ouch weer e symbool vaan Zjezeke, wat weurt dujelek gemaak door 't [[christusmonogram]] en de lètters [[JHS]] (Jesus Hominum Salvator, ''Zjezeke rèdder vaan de minse'') in e Grieks kruus aon d'n top. Wijer vint me in deze boum ingele mèt [[wijrouk]] en mèt broed en wien (symbool vaan de [[eucharistie]]), en motieve vaan 'n femilie [[pelikaon]]e ('n oeraajd christelek symbool, ouch verwiezend nao de eucharistie), 'n [[ei]] (oersprunk, meh ouch euvervlood), 'n [[cipres]] (ieweg leve) en [[doeve]] (de gaodsgetrouwe).

Links daovaan vint me de paort vaan 't geluif gewijd aon Maria. In die paort vint me scènes oet häör leve, zoewie oet dat vaan Zjezeke: de [[Oonbevlekde Oontvaangenis]], [[Merrieje-Visitatie]], de [[Prizzentatie vaan Zjezeke]] in d'n Tempel, Zjezeke es tummermaan, Zjezeke in discussie mèt de gelierde in d'n Tempel (mèt oonder mie Sint-Jan d'n Duiper en Zacharias). Wijer zien v'r 't Heileg Hart vaan Zjezeke, de [[Goddeleke Veurzienegheid]] (oetgebeeld door 'n hand en 't [[Alziend Oug]]), en de eucharistie (oetgebeeld door droeve en aore). In de pielers zien v'r bieste en plante oet [[Palestina]] (boe Zjezeke vaandan kump) en palmtek.

Aon de rechterkant vaan 't Geboortefroont steit de poort vaan d'n hoop. Die is in hoofzaak gewijd aon Joezep en heet 'n gelieksoortege indeiling. V'r zien hei de verloving vaan Maria en Joezep, de femilie vaan Zjezeke (mèt Anna en Joachim debij), 't Kinneke Zjezus en de Wijze, de [[Maord op de Oonnuzel Kinder]], de [[Vlöch nao Egypte]] en de Boot vaan Sint-Joezep. Indachteg 't beroop vaan Joezep vinde v'r hei ouch motieve vaan tummermaanswèrktuige: 'n [[zeeg]], 'ne stek, 'ne [[beitel]], 'n [[winkelhaok]], 'ne [[sjreuvedrejjer]], 'nen [[hamer]] en 'n [[bijl]]. Wijer vint me hei waterveugel vaan de [[Nijl]] (boe de H. Femilie es vlöchtelinge höbbe geleef), wie [[gajze]] en [[eende]].

===Passiefroont===
[[Plaetje:SF_Pasión_2026.jpg|thumb|'t Passiefroont.]]
't Passiefroont ligk rech tegeneuver 't Geboortefroont, en is dus geriech op 't zuidweste. Dit maak tot hei in de naomiddag de al zakkende zon door vèlt. Gaudí besloot veur dees façaad te wije aon de passie en doed vaan Zjezeke, en aon d'n doed in 't algemein. 't Contras mèt 't riek verseerd Geboortefroont is groet: 't Passiefroont is krempelek gedecoreerd en de beelder die 't gief zien gestileerd en heuketeg. De pilaore rappelere aon kneuk. Gaudí oontworp 't Passiefroont in 1911, mèt aonpassinge in 1917. De bouw begós in 1956 (mèt veurbereiinge al sinds 1954); de veer tories kaome in 1976 veerdeg, 't beeldhouwwerk pas in 2018 (zuug bove).

Ouch hei vint me drei poorte mèt de middelste dobbel oetgeveurd, en ouch die zien weer gewijd aon Geluif, Hoop en Leefde. De middelste, gewijd aon de Leefde, weurt de Evangeliepaort geneump: op de broonze deur zien veerze oet de evangalies te leze (links Mattheus, rechs Johannes) die verhole vaan Zjezeke zien lèste ore. Bovenaon de pieler dee de deure sjeit vint me 'ne stein mèt de lètters [[alpha en omega]] (symboliek veur God es 't begin en 't ind vaan alle dinger). Deveur steit nog 'ne vrije (neet-steunende) pieler, de Pieler vaan de Geseling. Dee waor 't idee vaan bouwmeister [[Josep Maria Subirachs]] en kump in de plaots vaan 't kruus wat Gaudí dao had veurzeen. De pieler is vief meter hoeg en gemaak vaan [[malber]]. Veur te rappelere aon 't kruus is 'r nog wel in veer stökker verdeild. Oonder de spaorzaam details zien 'ne knoup (symbool vaan foltering), 'n palmtek (gevörmp deils door e fossiel in 't malber) en 'ne stek.

't Portaol gewijd aon 't Geluif, aon de linkerkant, herberg de poort vaan [[Getsemane]]. De symboliek verwijs veural nao de nach nao 't [[Lèste Aovendmaol]], es Zjezeke preek en zien discipele slaope. De deur is verseerd mèt vaag beelder die dat tuine. In 't oonderste deil zuut me e beeld oet de gravuur ''[[Melancolia I]]'' vaan [[Albrecht Dürer]] mèt de wäörd (in 't Catalaons) 'es 't kin, laot dezen drinkbeker aon m'ch veurbijgoon, evels neet wie iech wèl, meh wiet Geer wèlt' (Joh. 19:2).

Aon de rechterkant, in 't portaol gewijd aon d'n Hoop, vint me de Paort vaan d'n Deurekroen. Me zuut hei, ouch weer vaag, beelder vaan Zjezeke dee de kruusweeg löp mèt de deurekroen en 'ne stek in zien hand. Deneve zuut me e biebelveers boe dit weurt besjreve (Joh. 19:2). In 'n aander beeld weurt Zjezeke veur Pilatus en Herodes geleid; heineve leus me e citaot oet de ''[[Divina Commedia]]'' vaan [[Dante]] en oet 't gediech ''La pell de brau'' ('’t Stierevel') vaan [[Salvador Espriu]].

't Beeldhouwwerk drumheer liet ziech in drei etages opdeile. Op 't oonderste niveau zuut me gebäörtenisse oet de nach veur de kruseging tot aon de kruusweeg. Aon de linkerkant zuut me wie, op 't Lèste Aovendmaol, t'r duvel bezit nump vaan [[Judas]] mèt de wäörd 'doeg mer drek watste vaan plan bis' (Joh. 13:27). Judas strek de erm oet (symbolisch nao de daarteg zèlvere munte die 'r krijg); aon zien veuj ligk de roond (symbool vaan de trouw die heer tot daan getuind heet). Aanders es aanders zuut me hei Zjezus op de rögk. Daonao kump e taffereel boe-in Petrus 't oer aofhojt vaan Malchus, helper vaan hoegepreester [[Caiaphas]] (presint op 'n olieftek), op 't memint tot Zjezeke weurt gearresteerd. Dees scène geit same mèt de [[Judaspuun]], e taffereel boevaan de figure mèt opzat nog get graover zien oetgehojd um de suggestie vaan nachleech te wèkke. Daoneve versjijnt e [[magisch veerkant]] mèt es oetkoms 33 (de leeftied die Zjezeke bij zien kruseging traditioneel woort touwgesjreve). Aon de rechterkant vint me alleriers de oontkinning vaan Petrus, boe-in dee (wie Zjezeke veurspeuld had) drei kier tege drei versjèllende vrouwlui zeet tot 'r Zjezeke neet kint. In dit taffereel vint me ouch d'n haon dee de mörge aonkunjeg (deil vaan Zjezeke zien veurspèlling). Daoneve steit e [[labyrint]] es symbool veur 't goddelek mysterie, en de weeg vaan Zjezeke nao de [[Calvarie]]. 't Volgend taffereel weurt ''Ecce homo'' geneump; 't tuint Zjezeke wie twie soldaote häöm d'n deurekroen opzètte dewijl Pilatus twiefelentere touwkiek. De groond oonder zien veuj is verbrokkeld, es verwijzing nao d'n eerdsjok dee later bij zienen doed zal plaotsvinde. Wijer zuut me hei 'ne [[Romeinsen adeleer]] mèt de wäörd ''[[Tiberius]] imperator''. De lèste scène is de Veroerdeiling vaan Zjezeke, boe Pilatus, vergezèld vaan drei bedeende, 'ne soldaot en zien vrouw Procula, zien han was in oonsjöld. Procula hèlt ziech heibij op d'n achtergroond (Matth. 27:19).

't Middelste deil is aon de [[kruusweeg]] gewijd. Laank neet alle staties zien oetgebeeld. Alleriers zuut me hei de [[Drei Maria's]] en [[Simon vaan Cyrene]], die Zjezeke mèt 't kruus assistere. Daonao zuut me de H. [[Veronica]] die häöm de zweit aofveeg mèt 'nen dook, boe 'nen aofdrök vaan Zjezeke zie geziech in versjijnt. In dit taffereel zien väöl bijfigure te zien. Tot slot zuut me de centurio Longinus, dee ziech later tot 't christendom zal bekiere.

't Boveste deil geit euver de kruusdoed en graaflègking vaan Zjezeke. Alleriers zuut me de drei legioensoldaote die dobbele um Zjezeke zien kleier; ze doen dat roontelum 'n taofel die de vörm vaan e vootkneukske heet. Middenin dit boveste deil zuut me de kruseging zelf. 'nen Oetgerekde en sterk gestileerde Zjezeke hingk aon e veerermeg kruus vaan iezer wat ''bove'' häöm is opgestèld (umtot Gaudí zien kruse ummer veer horizontaol erm höbbe; zuug ouch 't kruus bovenop de kèrk). De veer erm höbbe 'n [[I-profiel]]; 't profiel vaan de veuroetstekenden erm is roed gesjèlderd en dees ein I vervingk de gebrukeleke aofkorting [[INRI]]. Neve de Zjezusfiguur vint me nog de drei Maria's en Johannes, zoe good wie 'ne [[sjeel]], symbool vaan d'n doed tout court meh ouch vaan de berg [[Golgotha]] in 't bezunder. Boven 't taffereel (tegen 't plafond) zuut me in broons 't gesjäörd gordien vaan d'n tempel vaan Jeruzalem. Aon de rechterkant vint me de begraffenis. [[Jozef vaan Arimatea]] en [[Nicodemus]] lègke Zjezeke in 't graaf, mèt Maria (de maog) deneve; 'n ei verbeeld es symbool vaan nui leve de herrijzenis.

wijer decoratie

===Gloriefroont===

===Apsis===

===Kloestergaank===

===Cryp===
[[Plaetje:Cripta_SF.jpg|thumb|Altaor in 't cryp. De neogotische stijlornaminte zien dujelek te zien.]]
Wie gezag woort 't cryp es ierste begós, en wel door Francesco del Villar. Gaudí had gein aander keus es de ganse ruimte in de neogotische stijl vaan Villar aof te make. Oonder häöm woort in 1884 en 1885 gewèrk aon de Sint-Joezepskepel, boe nao voltoejing de ierste mès kós weure gedoon. 't Werk aon de ganse ruimte doort tot 1891.

't Cryp zit tien meter oonder straotniveau. 't Heet de vörm vaan 'nen have cirkel of beter haven ellips vaan 40 meter breid en 30 meter laank. De koerummegaank besteit oet zeve kepelkes gewijd aon de H. Femilie: Sint-[[Joezep]], 't [[Heileg Hart]], de [[Oonbevlekde Oontvaangenis]], d'n H. [[Joachim]], de H. [[Anna]], Sint-Jan d'n Duiper en d'n Evangelis (traditioneel same verierd), en de H. [[Elizabeth]] en [[Zacharias]]. Veur dees zeve kepelkes, die in roonde vörm zien opgestèld, stoon nog vief kepelkes. 't Middelste, boe 't altaar in steit, is gewijd aon de ganse H. Femilie, geflankeerd door kepelle vaan de H. Maog vaan Karmel (boe Gaudí begrave ligk), vaan [[Zjezeke]], vaan de H. Maag vaan [[Montserrat (kloester)|Montserrat]] ('n regionaol belaankrieke Slevrouwedevotie) en vaan d'n H. Christus. In de ruimte oonder de wenteltrappe vint me sakkersteie.

===Glaas===

===Pielers===

===Örgel===
In 2010 woort e besjeie [[örgel]] geïnstalleerd. 't Instrumint is 't werk vaan de firma [[Blancafort]] oet [[Collbató]]. 't Dreug de kinmerke vaan de Fransen örgelbouw. De complete dispositie is de volgende:

[[Plaetje:The_Temple_Of_Colour_(34651410).jpeg|thumb|'t Twievoudeg örgel in de kèrk.]]
{| border=&quot;0&quot; cellspacing=&quot;10&quot; cellpadding=&quot;10&quot; style=&quot;border-collapse:collapse;&quot; 
| style=&quot;vertical-align:top&quot; |
{| border=&quot;0&quot;
| colspan=3 | '''Pedaol''' C–f&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt; &lt;br /&gt;
----
|-
| 1.|| Contrabajo || 16'
|-
| 2.|| Subajo || 16'
|-
| 3.|| Contras || 8'
|-
| 4.|| Bajo || 8'
|-
| 5.|| Coral || 4'
|-
| 6.|| Fagot || 16'
|}
| style=&quot;vertical-align:top&quot; |
{| border=&quot;0&quot;
| colspan=3 | '''I Órgano Mayor''' C–g&lt;sup&gt;3&lt;/sup&gt;
----
|-
| 7.|| Flautado de cara || 8'
|-
| 8.|| Flautado Armónica || 8'
|-
| 9.|| Flautado Chimenea || 8'
|-
| 10.|| Octava || 4'
|-
| 11.|| Docena || 4'
|-
| 12.|| Quincena || 2'
|-
| 13.|| Decisetena || 8'
|-
| 14.|| Corneta V || 8'
|-
| 15.|| [[mixtuur|Lleno]] III-IV || 1&lt;small&gt;&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt;/&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;'
|-
| 16.|| Trompeta Real || 8'
|}
| style=&quot;vertical-align:top&quot; |
{| border=&quot;0&quot;
| colspan=3 | '''II Expressivo''' C–g&lt;sup&gt;3&lt;/sup&gt;
----
|-
| 17.|| Gran Principal || 8'
|-
| 18.|| [[striekersstumme|Gamba]] || 8'
|-
| 19.|| Violon || 8'
|-
| 20.|| [[voix céleste|Voz Celeste]] || 8'
|-
| 21.|| Flautado Cónica || 4'
|-
| 22.|| Tapadillo || 4'
|-
| 23.|| [[nasard|Nasardo]] 12&lt;small&gt;&lt;sup&gt;a&lt;/sup&gt;&lt;/small&gt; || 2&lt;small&gt;&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;/&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;'
|-
| 24.|| [[flageolèt (örgelrezjister)|Flabiolet]] || 2'
|-
| 25.|| Nasardo 17&lt;small&gt;&lt;sup&gt;a&lt;/sup&gt;&lt;/small&gt; || 1&lt;small&gt;&lt;sup&gt;3&lt;/sup&gt;/&lt;sub&gt;5&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;'
|-
| 26.|| Oboe || 8'
|}
|}
* ''Koppels:'' II/I, I/P, II/P

===Aander interieurdetails===

==Stijl==

==Externe link==
* [https://sagradafamilia.org/ Officieel website] (dreitaoleg Catalaons-Spaons-Ingels)

{{wio}}

[[Categorie:Barcelona|Kerk van de Heilege Femilie]]
[[Categorie:Kèrkgeboewe|Heilege Femilie]]</text>
      <sha1>mdrxy0fh4j84s37wzth2mldihpzwzmi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ieredevisie 2025/26 (hierevoetbal)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>76104</id>
    <revision>
      <id>485662</id>
      <parentid>485636</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T20:23:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Steinbach</username>
        <id>16</id>
      </contributor>
      <origin>485662</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="33395" sha1="b5phklwavbtv6s69vveubn6tuiny1gn" xml:space="preserve">{{dialek|Mestreechs}}
'''2025/26''' is 't 70e sezoen vaan de [[Ieredevisie (hierevoetbal)|Ieredevisie voetbal veur manslui]]. Um sponsorreies sprik me dit jaor vaan de ''Vriendenloterij Eredivisie''. D'n ierste match waor op 8 augustus 2025; de lèste weurt gespäölt op 17 mei 2026. Wie ummer numme 18 clubs deil. PSV, de verdeidegende kampioen, woort op 5 aprèl nao 29 späölrundes ouch weer kampioen. Nui in de Ieredevisie zien [[SBV Excelsior]], [[FC Volendam]] en [[Telstar (voetbalclub)|Telstar]], wat zelfs veur 't iers sinds de jaore zeventeg weer mètspäölt.

==Clubs==
{| class=&quot;wikitable sortable
|- style=&quot;font-size:85%;&quot;
! Club !! Plaots !! Opgeriech !! Stadion&lt;br /&gt;Capaciteit !! Trainer !! Rizzeltaot '23/'24
|-
| [[AFC Ajax]] || [[Amsterdam]] || [[1900]] || align=center style=&quot;font-size:85%;&quot; | [[Johan Cruijff ArenA]]&lt;br /&gt;[[Plaetje:Amsterdam_Arena_Roof_Open.jpg|250px]]&lt;br /&gt;53.052 || &lt;s&gt;[[John Heitinga]]&lt;/s&gt;&lt;br /&gt;&lt;s&gt;[[Fred Grim]]&lt;/s&gt;&lt;br /&gt;[[Óscar García]] || 2e
|-
| [[AZ]] || [[Alkmaar]] || [[1967]] || align=center style=&quot;font-size:85%;&quot; | [[AFAS Stadion]]&lt;br /&gt;[[Plaetje:DSB-Stadion.jpg|250px|'t AFAS-stadion in Alkmaar, nog oonder de naom ''DSB Stadion''.]]&lt;br /&gt;18.023 || &lt;s&gt;[[Maarten Martens]]&lt;/s&gt;&lt;br /&gt;[[Lee-Roy Echteld]] || 5e
|-
| [[SBV Excelsior]] || [[Rotterdam]] || [[1902]] || align=center style=&quot;font-size:85%;&quot; | [[Stadion Woudestein]]&lt;br /&gt;[[Plaetje:Rotterdam stadion woudestein.jpg|250px|D'n entree vaan Woudestein in Kralingen (Rotterdam-Oos).]]&lt;br /&gt;4.400 || [[Ruben den Uil]] || 2e 1D.
|-
| [[Feyenoord]] || [[Rotterdam]] || [[1908]] || align=center style=&quot;font-size:85%;&quot; | [[Sjtadion Feijenoord|Stadion Feijenoord]]&lt;br /&gt;[[Plaetje:DeKuipdak2006.jpg|250px|De Kuip, officieel Stadion Feijenoord, gezeen vaanaof 't daak.]]&lt;br /&gt;51.137 || [[Robin van Persie]] || 3e
|-
| [[Fortuna Sittard]] || [[Zitterd]] || [[1968]] || align=center style=&quot;font-size:85%;&quot; | [[Fortuna Sittard Stadion]]&lt;br /&gt;[[Plaetje:Stadion Sittard Rapsstroh pressen.JPG|250px]]&lt;br /&gt;12.500 || [[Danny Buijs]] || 11e
|-
| [[Go Ahead Eagles]] || [[Deventer]] || [[1902]] || align=center style=&quot;font-size:85%&quot; | [[De Adelaarshorst]]&lt;br /&gt;[[Plaetje:De_Adelaarshorst,_Deventer_(2019)_02.jpg|250px]]&lt;br /&gt;9.909 || [[Melvin Boel]] || 7e
|-
| [[FC Groningen]] || [[Groninge (stad)|Groninge]] || [[1971]] || align=center style=&quot;font-size:85%&quot; | [[Euroborg]]&lt;br /&gt;[[Plaetje:Euroborg121210.png|250px]]&lt;br /&gt;22.550 || [[Dick Lukkien]] || 13e
|-
| [[SC Heerenveen]] || [[Heerenveen]] || [[1920]] || align=center style=&quot;font-size:85%;&quot; | [[Abe Lenstra Stadion]]&lt;br /&gt;[[Plaetje:Abe_Lenstra_Stadion_08c.JPG|250px]]&lt;br /&gt;26.100 || [[Robin Veldman]] || 9e
|-
| [[Heracles Almelo]] || [[Almelo]] || [[1903]] || align=center style=&quot;font-size:85%&quot; | [[Polman Stadion]]&lt;br /&gt;[[Plaetje:Heracles_Stadion.PNG|250px]]&lt;br /&gt;12.080 || &lt;s&gt;[[Bas Sibum]]&lt;/s&gt;&lt;br /&gt;[[Ernest Faber]] || 14e
|-
| [[NAC Breda]] || [[Breda]] || [[1912]] || align=center style=&quot;font-size:85%&quot; | [[Rat Verlegh Stadion]]&lt;br /&gt;[[Plaetje:20131027 Rat Verlegh Stadion.jpg|250px]]&lt;br /&gt;19.000 || [[Carl Hoefkens]] || 15e
|-
| [[N.E.C.]] || [[Nimwege]] || [[1910]] || align=center style=&quot;font-size:85%&quot; | [[Goffertstadion]]&lt;br /&gt;[[Plaetje:Goffertstadion_N.E.C._Nijmegen.jpg|250px]]&lt;br /&gt;12.500 || [[Dick Schreuder]] || 8e
|-
| [[PEC Zwolle]] || [[Zwolle]] || [[1910]] || align=center style=&quot;font-size:85%&quot; | [[IJsseldeltastadion]]&lt;br /&gt;[[Plaetje:Zwolle IJsseldeltastadion.jpg|250px]]&lt;br /&gt;12.500 || [[Henny van der Vegt]] || 10e
|-
| [[PSV]] || [[Indhove]] || [[1913]] || align=center style=&quot;font-size:85%;&quot; | [[Philips Stadion]]&lt;br /&gt;[[Plaetje:Philipsstadion,_2019.jpg|'t Philipsstadion in 2019, bij 'nen toesmatch vaan PSV|250px]]&lt;br /&gt;35.000 || [[Peter Bosz]] || kampioen
|-
| [[Sparta Rotterdam]] || [[Rotterdam]] || [[1888]] || align=center style=&quot;font-size:85%&quot; | [[Het Kasteel]]&lt;br /&gt;[[Plaetje:Rotterdam spangen spartastadion.jpg|250px|Entree vaan ''Het Kasteel'' in Rotterdam.]]&lt;br /&gt;11.000 || &lt;s&gt;[[Jeroen Rijsdijk]]&lt;/s&gt;&lt;br /&gt;[[Maurice Steijn]] || 12e
|-
| [[Telstar (voetbalclub)|Telstar]] || [[Velsen]] || [[1963]] || align=center style=&quot;font-size:85%&quot; | [[BUKO Stadion]]&lt;br /&gt;[[Plaetje:02_juni_2025_IP_Images_-Telstar-01.jpg|250px|Lochfoto vaan 't BUKO-stadion in Velsen-Zuid]] || [[Anthony Correia]] || 7e 1D.
|-
| [[FC Twente]] || [[Enschede]] || [[1965]] || align=center style=&quot;font-size:85%&quot; | [[Grolsch Veste]]&lt;br /&gt;[[Plaetje:Grolsch Veste wedstrijd.JPG|250px|Interieur vaan de Grolschveste bij 'nen toesmatch vaan FC Twente.]]&lt;br /&gt;30.205 || &lt;s&gt;[[Joseph Oosting]]&lt;/s&gt;&lt;br /&gt;[[John van den Brom]] || 6e
|-
| [[FC Utrecht]] || [[Utrech (stad)|Utrech]] || [[1970]] || align=center style=&quot;font-size:85%&quot; | [[Galgenwaard]]&lt;br /&gt;[[Plaetje:Galgenwaard_vanuit_de_lucht.jpg|250px]]&lt;br /&gt;23.750 || [[Ron Jans]] || 6e
|-
| [[FC Volendam]] || [[Volendam]] || [[1970]] || align=center style=&quot;font-size:85%&quot; | [[Kras Stadion]]&lt;br /&gt;[[Plaetje:FC_Volendam_tegen_PSV_(26-10-2017).jpg|250px|'t Kras-Stadion in 2017, bij 'nen toesmatch tege PSV.]]&lt;br /&gt;6.800 || [[Rick Kruys]] || kampioen 1D.
|}

==Matche==
{| class=wikitable
|-
! !! AJA !! AZ !! EXC !! FEY !! FOR !! GAE !! GRO !! HEE !! HER !! NAC !! NEC !! PEC !! PSV !! SPA !! TEL !! TWE !! UTR !! VOL
|-
| [[AFC Ajax]] || bgcolor=silver | || bgcolor=ffcccc | &lt;span style=&quot;cursor:help&quot; title=&quot;18 oktober 2025&quot;&gt;0-2&lt;/span&gt; || bgcolor=ffcccc | &lt;span style=&quot;cursor:help&quot; title=&quot;22 november 2025&quot;&gt;1-2&lt;/span&gt; || bgcolor=c0f0d0 | &lt;span style=&quot;cursor:help&quot; title=&quot;14 december 2025&quot;&gt;2-0&lt;/span&gt; || bgcolor=c0f0d0 | &lt;span style=&quot;cursor:help&quot; title=&quot;14 fibberwarie 2026&quot;&gt;4-1&lt;/span&gt; || bgcolor=bbebff | &lt;span style=&quot;cursor:help&quot; title=&quot;17 jannewarie 2026&quot;&gt;2-2&lt;/span&gt; || bgcolor=c0f0d0 | &lt;span style=&quot;cursor:help&quot; title=&quot;2 december 2025&quot;&gt;2-0&lt;/span&gt; || bgcolor=bbebff | &lt;span style=&quot;cursor:help&quot; title=&quot;1 november 2025&quot;&gt;1-1&lt;/span&gt; || bgcolor=c0f0d0 | &lt;span style=&quot;cursor:help&quot; title=&quot;24 augustus 2025&quot;&gt;2-0&lt;/span&gt; || bgcolor=c0f0d0 | &lt;span style=&quot;cursor:help&quot; title=&quot;27 september 2025&quot;&gt;2-1&lt;/span&gt; || bgcolor=bbebff | &lt;span style=&quot;cursor:help&quot; title=&quot;21 fibberwarie 2026&quot;&gt;1-1&lt;/span&gt; || bgcolor=c0f0d0 | &lt;span style=&quot;cursor:help&quot; title=&quot;13 september 2025&quot;&gt;3-1&lt;/span&gt; || bgcolor=bbebff | &lt;span style=&quot;cursor:help&quot; title=&quot;2 mei 2026&quot;&gt;2-2&lt;/span&gt; || bgcolor=c0f0d0 | &lt;span style=&quot;cursor:help&quot; title=&quot;14 miert 2026&quot;&gt;4-0&lt;/span&gt; || bgcolor=c0f0d0 | &lt;span style=&quot;cursor:help&quot; title=&quot;10 augustus 2025&quot;&gt;2-0&lt;/span&gt; || bgcolor=ffcccc | &lt;span style=&quot;cursor:help&quot; title=&quot;4 aprèl 2026&quot;&gt;1-2&lt;/span&gt; || bgcolor=ffcccc | &lt;span style=&quot;cursor:help&quot; title=&quot;10 mei 2026&quot;&gt;1-2&lt;/span&gt; || bgcolor=c0f0d0 | &lt;span style=&quot;cursor:help&quot; title=&quot;24 jannewarie 2026&quot;&gt;2-0&lt;/span&gt; 
|-
| [[AZ]] || bgcolor=bbebff | &lt;span style=&quot;cursor:help&quot; title=&quot;8 fibberwarie 2026&quot;&gt;1-1&lt;/span&gt; || bgcolor=silver | || bgcolor=bbebff | &lt;span style=&quot;cursor:help&quot; title=&quot;21 jannewarie 2026&quot;&gt;1-1&lt;/span&gt; || bgcolor=bbebff | &lt;span style=&quot;cursor:help&quot; title=&quot;21 september 2025&quot;&gt;3-3&lt;/span&gt; || bgcolor=c0f0d0 | &lt;span style=&quot;cursor:help&quot; title=&quot;4 aprèl 2026&quot;&gt;2-0&lt;/span&gt; || bgcolor=bbebff | &lt;span style=&quot;cursor:help&quot; title=&quot;7 december 2025&quot;&gt;2-2&lt;/span&gt; || bgcolor=c0f0d0 | &lt;span style=&quot;cursor:help&quot; title=&quot;10 augustus 2025&quot;&gt;4-1&lt;/span&gt; || bgcolor=c0f0d0 | &lt;span style=&quot;cursor:help&quot; title=&quot;12 aprèl 2026&quot;&gt;3-0&lt;/span&gt; || bgcolor=c0f0d0 | &lt;span style=&quot;cursor:help&quot; title=&quot;15 miert 2026&quot;&gt;4-0&lt;/span&gt; || nac || bgcolor=ffcccc | &lt;span style=&quot;cursor:help&quot; title=&quot;31 jannewarie 2026&quot;&gt;1-3&lt;/span&gt; || bgcolor=bbebff | &lt;span style=&quot;cursor:help&quot; title=&quot;24 september 2025&quot;&gt;2-2&lt;/span&gt; || bgcolor=ffcccc | &lt;span style=&quot;cursor:help&quot; title=&quot;9 november 2025&quot;&gt;1-5&lt;/span&gt; || bgcolor=c0f0d0 | &lt;span style=&quot;cursor:help&quot; title=&quot;22 fibberwarie 2026&quot;&gt;3-1&lt;/span&gt; || bgcolor=c0f0d0 | &lt;span style=&quot;cursor:help&quot; title=&quot;5 oktober 2025&quot;&gt;2-1&lt;/span&gt; || bgcolor=bbebff | &lt;span style=&quot;cursor:help&quot; title=&quot;3 mei 2026&quot;&gt;2-2&lt;/span&gt; || bgcolor=c0f0d0 | &lt;span style=&quot;cursor:help&quot; title=&quot;26 oktober 2025&quot;&gt;4-1&lt;/span&gt; || bgcolor=c0f0d0 | &lt;span style=&quot;cursor:help&quot; title=&quot;10 jannewarie 2026&quot;&gt;1-0&lt;/span&gt;
|-
| [[SBV Excelsior]] || bgcolor=bbebff | &lt;span style=&quot;cursor:help&quot; title=&quot;1 fibberwarie 2026&quot;&gt;2-2&lt;/span&gt; || bgcolor=ffcccc | &lt;span style=&quot;cursor:help&quot; title=&quot;14 fibberwarie 2026&quot;&gt;1-2&lt;/span&gt; || bgcolor=silver | || bgcolor=ffcccc | &lt;span style=&quot;cursor:help&quot; title=&quot;16 augustus 2025&quot;&gt;1-2&lt;/span&gt; || bgcolor=c0f0d0 | &lt;span style=&quot;cursor:help&quot; title=&quot;19 oktober 2025&quot;&gt;1-0&lt;/span&gt; || bgcolor=ffcccc | &lt;span style=&quot;cursor:help&quot; title=&quot;5 december 2025&quot;&gt;0-2&lt;/span&gt; || bgcolor=ffcccc | &lt;span style=&quot;cursor:help&quot; title=&quot;1 miert 2026&quot;&gt;0-1&lt;/span&gt; || bgcolor=ffcccc | &lt;span style=&quot;cursor:help&quot; title=&quot;7 miert 2026&quot;&gt;1-2&lt;/span&gt; || bgcolor=ffcccc | &lt;span style=&quot;cursor:help&quot; title=&quot;8 november 2025&quot;&gt;1-2&lt;/span&gt; || bgcolor=c0f0d0 | &lt;span style=&quot;cursor:help&quot; title=&quot;29 november 2025&quot;&gt;1-0&lt;/span&gt; || bgcolor=ffcccc | &lt;span style=&quot;cursor:help&quot; title=&quot;4 aprèl 2026&quot;&gt;0-2&lt;/span&gt; || bgcolor=c0f0d0 | &lt;span style=&quot;cursor:help&quot; title=&quot;20 december 2025&quot;&gt;2-1&lt;/span&gt; || bgcolor=ffcccc | &lt;span style=&quot;cursor:help&quot; title=&quot;27 september 2025&quot;&gt;1-2&lt;/span&gt; || bgcolor=ffcccc | &lt;span style=&quot;cursor:help&quot; title=&quot;14 september 2025&quot;&gt;0-1&lt;/span&gt; || bgcolor=bbebff | &lt;span style=&quot;cursor:help&quot; title=&quot;17 jannewarie 2026&quot;&gt;2-2&lt;/span&gt; || bgcolor=c0f0d0 | &lt;span style=&quot;cursor:help&quot; title=&quot;30 augustus 2025&quot;&gt;1-0&lt;/span&gt; || bgcolor=c0f0d0 | &lt;span style=&quot;cursor:help&quot; title=&quot;26 aprèl 2026&quot;&gt;5-0&lt;/span&gt; || bgcolor=bbebff | &lt;span style=&quot;cursor:help&quot; title=&quot;10 mei 2026&quot;&gt;1-1&lt;/span&gt; 
|-
| [[Feyenoord]] || bgcolor=bbebff | &lt;span style=&quot;cursor:help&quot; title=&quot;22 miert 2026&quot;&gt;1-1&lt;/span&gt; || bgcolor=bbebff | &lt;span style=&quot;cursor:help&quot; title=&quot;10 mei 2026&quot;&gt;1-1&lt;/span&gt; || bgcolor=c0f0d0 | &lt;span style=&quot;cursor:help&quot; title=&quot;15 miert 2026&quot;&gt;2-1&lt;/span&gt; || bgcolor=silver | || bgcolor=c0f0d0 | &lt;span style=&quot;cursor:help&quot; title=&quot;17 september 2025&quot;&gt;2-0&lt;/span&gt; || bgcolor=c0f0d0 | &lt;span style=&quot;cursor:help&quot; title=&quot;15 fibberwarie 2026&quot;&gt;1-0&lt;/span&gt; || bgcolor=c0f0d0 | &lt;span style=&quot;cursor:help&quot; title=&quot;25 aprèl 2026&quot;&gt;3-1&lt;/span&gt; || bgcolor=c0f0d0 | &lt;span style=&quot;cursor:help&quot; title=&quot;13 september 2025&quot;&gt;1-0&lt;/span&gt; || bgcolor=c0f0d0 | &lt;span style=&quot;cursor:help&quot; title=&quot;25 jannewarie 2026&quot;&gt;4-2&lt;/span&gt; || bgcolor=c0f0d0 | &lt;span style=&quot;cursor:help&quot; title=&quot;9 augustus 2025&quot;&gt;2-0&lt;/span&gt; || bgcolor=ffcccc | &lt;span style=&quot;cursor:help&quot; title=&quot;23 november 2025&quot;&gt;2-4&lt;/span&gt; || bgcolor=c0f0d0 | &lt;span style=&quot;cursor:help&quot; title=&quot;6 december 2025&quot;&gt;6-1&lt;/span&gt; || bgcolor=ffcccc | &lt;span style=&quot;cursor:help&quot; title=&quot;26 oktober 2025&quot;&gt;2-3&lt;/span&gt; || bgcolor=ffcccc | &lt;span style=&quot;cursor:help&quot; title=&quot;18 jannewarie 2026&quot;&gt;3-4&lt;/span&gt; || bgcolor=c0f0d0 | &lt;span style=&quot;cursor:help&quot; title=&quot;22 fibberwarie 2026&quot;&gt;2-1&lt;/span&gt; || bgcolor=bbebff | &lt;span style=&quot;cursor:help&quot; title=&quot;21 december 2025&quot;&gt;1-1&lt;/span&gt; || bgcolor=c0f0d0 | &lt;span style=&quot;cursor:help&quot; title=&quot;5 oktober 2025&quot;&gt;3-2&lt;/span&gt; || bgcolor=c0f0d0 | &lt;span style=&quot;cursor:help&quot; title=&quot;1 november 2025&quot;&gt;3-1&lt;/span&gt; 
|-
| [[Fortuna Zitterd]] || bgcolor=ffcccc | &lt;span style=&quot;cursor:help&quot; title=&quot;6 december 2025&quot;&gt;1-3&lt;/span&gt; || bgcolor=c0f0d0 | &lt;span style=&quot;cursor:help&quot; title=&quot;21 december 2025&quot;&gt;4-3&lt;/span&gt; || bgcolor=c0f0d0 | &lt;span style=&quot;cursor:help&quot; title=&quot;20 fibberwarie 2026&quot;&gt;2-1&lt;/span&gt; || bgcolor=ffcccc | &lt;span style=&quot;cursor:help&quot; title=&quot;3 mei 2026&quot;&gt;1-2&lt;/span&gt; || bgcolor=silver | || bgcolor=bbebff | &lt;span style=&quot;cursor:help&quot; title=&quot;8 augustus 2025&quot;&gt;2-2&lt;/span&gt; || bgcolor=ffcccc | &lt;span style=&quot;cursor:help&quot; title=&quot;25 oktober 2025&quot;&gt;1-2&lt;/span&gt; || bgcolor=c0f0d0 | &lt;span style=&quot;cursor:help&quot; title=&quot;8 november 2025&quot;&gt;2-0&lt;/span&gt; || bgcolor=bbebff | &lt;span style=&quot;cursor:help&quot; title=&quot;29 november 2025&quot;&gt;1-1&lt;/span&gt; || bgcolor=bbebff | &lt;span style=&quot;cursor:help&quot; title=&quot;12 aprèl 2026&quot;&gt;1-1&lt;/span&gt; || bgcolor=c0f0d0 | &lt;span style=&quot;cursor:help&quot; title=&quot;31 augustus 2025&quot;&gt;3-2&lt;/span&gt; || bgcolor=c0f0d0 | &lt;span style=&quot;cursor:help&quot; title=&quot;10 mei 2026&quot;&gt;3-2&lt;/span&gt; || bgcolor=ffcccc | &lt;span style=&quot;cursor:help&quot; title=&quot;17 jannewarie 2026&quot;&gt;1-2&lt;/span&gt; || bgcolor=bbebff | &lt;span style=&quot;cursor:help&quot; title=&quot;7 fibberwarie 2026&quot;&gt;2-2&lt;/span&gt; || bgcolor=ffcccc | &lt;span style=&quot;cursor:help&quot; title=&quot;8 miert 2026&quot;&gt;1-4&lt;/span&gt; || bgcolor=ffcccc | &lt;span style=&quot;cursor:help&quot; title=&quot;21 miert 2026&quot;&gt;1-2&lt;/span&gt; || bgcolor=c0f0d0 | &lt;span style=&quot;cursor:help&quot; title=&quot;20 september 2025&quot;&gt;1-0&lt;/span&gt; || bgcolor=c0f0d0 | &lt;span style=&quot;cursor:help&quot; title=&quot;4 oktober 2025&quot;&gt;1-0&lt;/span&gt; 
|-
| [[Go Ahead Eagles]] || bgcolor=bbebff | &lt;span style=&quot;cursor:help&quot; title=&quot;17 augustus 2025&quot;&gt;2-2&lt;/span&gt; || bgcolor=bbebff | &lt;span style=&quot;cursor:help&quot; title=&quot;23 aprèl 2026&quot;&gt;0-0&lt;/span&gt; || bgcolor=c0f0d0 | &lt;span style=&quot;cursor:help&quot; title=&quot;26 oktober 2025&quot;&gt;2-0&lt;/span&gt; || bgcolor=c0f0d0 | &lt;span style=&quot;cursor:help&quot; title=&quot;9 november 2025&quot;&gt;2-1&lt;/span&gt; || bgcolor=bbebff | &lt;span style=&quot;cursor:help&quot; title=&quot;11 jannewarie 2026&quot;&gt;2-2&lt;/span&gt; || bgcolor=silver | || bgcolor=bbebff | &lt;span style=&quot;cursor:help&quot; title=&quot;21 december 2025&quot;&gt;1-1&lt;/span&gt; || bgcolor=ffcccc | &lt;span style=&quot;cursor:help&quot; title=&quot;11 fibberwarie 2026&quot;&gt;1-3&lt;/span&gt; || bgcolor=c0f0d0 | &lt;span style=&quot;cursor:help&quot; title=&quot;22 fibberwarie 2026&quot;&gt;4-0&lt;/span&gt; || bgcolor=c0f0d0 | &lt;span style=&quot;cursor:help&quot; title=&quot;15 miert 2026&quot;&gt;6-0&lt;/span&gt; || bgcolor=bbebff | &lt;span style=&quot;cursor:help&quot; title=&quot;5 oktober 2025&quot;&gt;1-1&lt;/span&gt; || bgcolor=c0f0d0 | &lt;span style=&quot;cursor:help&quot; title=&quot;5 aprèl 2026&quot;&gt;5-0&lt;/span&gt; || bgcolor=ffcccc | &lt;span style=&quot;cursor:help&quot; title=&quot;10 mei 2026&quot;&gt;1-4&lt;/span&gt; || bgcolor=ffcccc | &lt;span style=&quot;cursor:help&quot; title=&quot;23 augustus 2025&quot;&gt;0-3&lt;/span&gt; || bgcolor=bbebff | &lt;span style=&quot;cursor:help&quot; title=&quot;8 fibberwarie 2026&quot;&gt;1-1&lt;/span&gt; || bgcolor=ffcccc | &lt;span style=&quot;cursor:help&quot; title=&quot;8 miert 2026&quot;&gt;1-4&lt;/span&gt; || bgcolor=bbebff | &lt;span style=&quot;cursor:help&quot; title=&quot;30 november 2025&quot;&gt;2-2&lt;/span&gt; || bgcolor=c0f0f0 | &lt;span style=&quot;cursor:help&quot; title=&quot;13 september 2025&quot;&gt;3-0&lt;/span&gt; 
|-
| [[FC Groningen]] || bgcolor=c0f0d0 | &lt;span style=&quot;cursor:help&quot; title=&quot;7 miert 2026&quot;&gt;3-1&lt;/span&gt; || bgcolor=c0f0d0 | &lt;span style=&quot;cursor:help&quot; title=&quot;22 miert 2026&quot;&gt;3-0&lt;/span&gt; || bgcolor=ffcccc | &lt;span style=&quot;cursor:help&quot; title=&quot;2 mei 2026&quot;&gt;2-3&lt;/span&gt; || bgcolor=ffcccc | &lt;span style=&quot;cursor:help&quot; title=&quot;28 september 2025&quot;&gt;0-1&lt;/span&gt; || bgcolor=ffcccc | &lt;span style=&quot;cursor:help&quot; title=&quot;25 jannewarie 2026&quot;&gt;1-2&lt;/span&gt; || bgcolor=bbebff | &lt;span style=&quot;cursor:help&quot; title=&quot;11 aprèl 2026&quot;&gt;0-0&lt;/span&gt; || bgcolor=silver | || bgcolor=c0f0d0 | &lt;span style=&quot;cursor:help&quot; title=&quot;16 augustus 2025&quot;&gt;2-1&lt;/span&gt; || bgcolor=c0f0d0 | &lt;span style=&quot;cursor:help&quot; title=&quot;29 augustus 2025&quot;&gt;4-0&lt;/span&gt; || bgcolor=bbebff | &lt;span style=&quot;cursor:help&quot; title=&quot;10 jannewarie 2026&quot;&gt;0-0&lt;/span&gt; || bgcolor=c0f0d0 | &lt;span style=&quot;cursor:help&quot; title=&quot;10 mei 2026&quot;&gt;2-1&lt;/span&gt; || bgcolor=bbebff | &lt;span style=&quot;cursor:help&quot; title=&quot;23 november 2025&quot;&gt;2-2&lt;/span&gt; || bgcolor=ffcccc | &lt;span style=&quot;cursor:help&quot; title=&quot;8 fibberwarie 2026&quot;&gt;1-2&lt;/span&gt; || bgcolor=ffcccc | &lt;span style=&quot;cursor:help&quot; title=&quot;19 oktober 2025&quot;&gt;0-2&lt;/span&gt; || bgcolor=c0f0d0 | &lt;span style=&quot;cursor:help&quot; title=&quot;20 september 2025&quot;&gt;2-0&lt;/span&gt; || bgcolor=bbebff | &lt;span style=&quot;cursor:help&quot; title=&quot;2 november 2025&quot;&gt;1-1&lt;/span&gt; || bgcolor=ffcccc | &lt;span style=&quot;cursor:help&quot; title=&quot;14 fibberwarie 2026&quot;&gt;1-2&lt;/span&gt; || bgcolor=c0f0d0 | &lt;span style=&quot;cursor:help&quot; title=&quot;13 december 2025&quot;&gt;3-0&lt;/span&gt; 
|-
| [[sc Heerenveen]] || aja || bgcolor=c0f0d0 | &lt;span style=&quot;cursor:help&quot; title=&quot;23 november 2025&quot;&gt;3-1&lt;/span&gt; || bgcolor=c0f0d0 | &lt;span style=&quot;cursor:help&quot; title=&quot;4 oktober 2025&quot;&gt;2-1&lt;/span&gt; || bgcolor=bbebff | &lt;span style=&quot;cursor:help&quot; title=&quot;11 jannewarie 2026&quot;&gt;2-2&lt;/span&gt; || bgcolor=c0f0d0 | &lt;span style=&quot;cursor:help&quot; title=&quot;25 aprèl 2026&quot;&gt;2-1&lt;/span&gt; || bgcolor=bbebff | &lt;span style=&quot;cursor:help&quot; title=&quot;30 augustus 2025&quot;&gt;2-2&lt;/span&gt; || bgcolor=ffcccc | &lt;span style=&quot;cursor:help&quot; title=&quot;18 jannewarie 2026&quot;&gt;0-2&lt;/span&gt; || bgcolor=silver | || bgcolor=c0f0d0 | &lt;span style=&quot;cursor:help&quot; title=&quot;5 aprèl 2026&quot;&gt;4-1&lt;/span&gt; || bgcolor=bbebff | &lt;span style=&quot;cursor:help&quot; title=&quot;24 oktober 2025&quot;&gt;3-3&lt;/span&gt; || bgcolor=c0f0d0 | &lt;span style=&quot;cursor:help&quot; title=&quot;21 september 2025&quot;&gt;3-2&lt;/span&gt; || bgcolor=c0f0d0 | &lt;span style=&quot;cursor:help&quot; title=&quot;15 fibberwarie 2026&quot;&gt;4-2&lt;/span&gt; || bgcolor=ffcccc | &lt;span style=&quot;cursor:help&quot; title=&quot;6 december 2025&quot;&gt;0-2&lt;/span&gt; || bgcolor=c0f0d0 | &lt;span style=&quot;cursor:help&quot; title=&quot;28 fibberwarie 2026&quot;&gt;2-1&lt;/span&gt; || bgcolor=c0f0d0 | &lt;span style=&quot;cursor:help&quot; title=&quot;14 miert 2026&quot;&gt;3-0&lt;/span&gt; || bgcolor=ffcccc | &lt;span style=&quot;cursor:help&quot; title=&quot;24 augustus 2025&quot;&gt;1-2&lt;/span&gt; || bgcolor=bbebff | &lt;span style=&quot;cursor:help&quot; title=&quot;1 fibberwarie 2026&quot;&gt;2-2&lt;/span&gt; || bgcolor=bbebff | &lt;span style=&quot;cursor:help&quot; title=&quot;9 augustus 2025&quot;&gt;1-1&lt;/span&gt; 
|-
| [[Heracles Almelo]] || bgcolor=ffcccc | &lt;span style=&quot;cursor:help&quot; title=&quot;11 aprèl 2026&quot;&gt;0-3&lt;/span&gt; || bgcolor=ffcccc | &lt;span style=&quot;cursor:help&quot; title=&quot;14 september 2025&quot;&gt;1-2&lt;/span&gt; || bgcolor=bbebff | &lt;span style=&quot;cursor:help&quot; title=&quot;20 miert 2026&quot;&gt;1-1&lt;/span&gt; || bgcolor=ffcccc | &lt;span style=&quot;cursor:help&quot; title=&quot;19 oktober 2025&quot;&gt;0-7&lt;/span&gt; || bgcolor=c0f0d0 | &lt;span style=&quot;cursor:help&quot; title=&quot;1 fibberwarie 2026&quot;&gt;2-1&lt;/span&gt; || bgcolor=c0f0d0 | &lt;span style=&quot;cursor:help&quot; title=&quot;22 november 2025&quot;&gt;4-2&lt;/span&gt; || gro || bgcolor=ffcccc | &lt;span style=&quot;cursor:help&quot; title=&quot;20 december 2025&quot;&gt;0-3&lt;/span&gt; || bgcolor=silver | || bgcolor=ffcccc | &lt;span style=&quot;cursor:help&quot; title=&quot;14 fibberwarie 2026&quot;&gt;0-1&lt;/span&gt; || bgcolor=ffcccc | &lt;span style=&quot;cursor:help&quot; title=&quot;16 augustus 2025&quot;&gt;1-4&lt;/span&gt; || bgcolor=c0f0d0 | &lt;span style=&quot;cursor:help&quot; title=&quot;2 november 2025&quot;&gt;8-2&lt;/span&gt; || bgcolor=ffcccc | &lt;span style=&quot;cursor:help&quot; title=&quot;28 fibberwarie 2026&quot;&gt;1-3&lt;/span&gt; || bgcolor=c0f0d0 | &lt;span style=&quot;cursor:help&quot; title=&quot;27 september 2025&quot;&gt;3-0&lt;/span&gt; || bgcolor=bbebff | &lt;span style=&quot;cursor:help&quot; title=&quot;6 december 2025&quot;&gt;1-1&lt;/span&gt; || bgcolor=ffcccc | &lt;span style=&quot;cursor:help&quot; title=&quot;18 jannewarie 2026&quot;&gt;0-2&lt;/span&gt; || bgcolor=bbebff | &lt;span style=&quot;cursor:help&quot; title=&quot;6 miert 2026&quot;&gt;0-0&lt;/span&gt; || bgcolor=ffcccc | &lt;span style=&quot;cursor:help&quot; title=&quot;26 aprèl 2026&quot;&gt;0-2&lt;/span&gt; 
|-
| [[NAC Breda]] || bgcolor=ffcccc | &lt;span style=&quot;cursor:help&quot; title=&quot;25 aprèl 2026&quot;&gt;0-2&lt;/span&gt; || bgcolor=ffcccc | &lt;span style=&quot;cursor:help&quot; title=&quot;31 augustus 2025&quot;&gt;0-1&lt;/span&gt; || bgcolor=ffcccc | &lt;span style=&quot;cursor:help&quot; title=&quot;6 fibberwarie 2026&quot;&gt;0-2&lt;/span&gt; || bgcolor=bbebff | &lt;span style=&quot;cursor:help&quot; title=&quot;8 miert 2026&quot;&gt;3-3&lt;/span&gt; || bgcolor=c0f0d0 | &lt;span style=&quot;cursor:help&quot; title=&quot;17 augustus 2025&quot;&gt;2-1&lt;/span&gt; || bgcolor=c0f0d0 | &lt;span style=&quot;cursor:help&quot; title=&quot;1 november 2025&quot;&gt;1-0&lt;/span&gt; || bgcolor=ffcccc | &lt;span style=&quot;cursor:help&quot; title=&quot;3 oktober 2025&quot;&gt;1-2&lt;/span&gt; || &lt;span style=&quot;cursor:help&quot; title=&quot;10 mei 2026 (gestaak)&quot;&gt;''2-0''&lt;/span&gt; || bgcolor=c0f0d0 | &lt;span style=&quot;cursor:help&quot; title=&quot;20 september 2025&quot;&gt;2-1&lt;/span&gt; || bgcolor=silver | || bgcolor=ffcccc | &lt;span style=&quot;cursor:help&quot; title=&quot;17 jannewarie 2026&quot;&gt;3-4&lt;/span&gt; || bgcolor=bbebff | &lt;span style=&quot;cursor:help&quot; title=&quot;18 oktober 2025&quot;&gt;2-2&lt;/span&gt; || bgcolor=ffcccc | &lt;span style=&quot;cursor:help&quot; title=&quot;22 november 2025&quot;&gt;0-1&lt;/span&gt; || bgcolor=bbebff | &lt;span style=&quot;cursor:help&quot; title=&quot;5 aprèl 2026&quot;&gt;0-0&lt;/span&gt; || bgcolor=ffcccc | &lt;span style=&quot;cursor:help&quot; title=&quot;20 december 2025&quot;&gt;0-1&lt;/span&gt; || bgcolor=bbebff | &lt;span style=&quot;cursor:help&quot; title=&quot;30 jannewarie 2026&quot;&gt;2-2&lt;/span&gt; || bgcolor=bbebff | &lt;span style=&quot;cursor:help&quot; title=&quot;14 december 2025&quot;&gt;1-1&lt;/span&gt; || bgcolor=c0f0d0 | &lt;span style=&quot;cursor:help&quot; title=&quot;21 fibberwarie 2026&quot;&gt;1-0&lt;/span&gt; 
|-
| [[N.E.C.]] || bgcolor=bbebff | &lt;span style=&quot;cursor:help&quot; title=&quot;20 december 2025&quot;&gt;2-2&lt;/span&gt; || bgcolor=c0f0d0 | &lt;span style=&quot;cursor:help&quot; title=&quot;28 september 2025&quot;&gt;2-1&lt;/span&gt; || bgcolor=c0f0d0 | &lt;span style=&quot;cursor:help&quot; title=&quot;9 augustus 2025&quot;&gt;5-0&lt;/span&gt; || bgcolor=bbebff | &lt;span style=&quot;cursor:help&quot; title=&quot;12 aprèl 2026&quot;&gt;1-1&lt;/span&gt; || bgcolor=ffcccc | &lt;span style=&quot;cursor:help&quot; title=&quot;28 fibberwarie 2026&quot;&gt;2-3&lt;/span&gt; || gae || bgcolor=c0f0d0 | &lt;span style=&quot;cursor:help&quot; title=&quot;9 november 2025&quot;&gt;2-0&lt;/span&gt; || bgcolor=bbebff | &lt;span style=&quot;cursor:help&quot; title=&quot;22 miert 2026&quot;&gt;2-2&lt;/span&gt; || bgcolor=c0f0d0 | &lt;span style=&quot;cursor:help&quot; title=&quot;7 fibberwarie 2026&quot;&gt;4-1&lt;/span&gt; || bgcolor=c0f0d0 | &lt;span style=&quot;cursor:help&quot; title=&quot;24 augustus 2025&quot;&gt;3-0&lt;/span&gt; || bgcolor=silver | || bgcolor=c0f0d0 | &lt;span style=&quot;cursor:help&quot; title=&quot;24 jannewarie 2026&quot;&gt;2-1&lt;/span&gt; || bgcolor=ffcccc | &lt;span style=&quot;cursor:help&quot; title=&quot;13 september 2025&quot;&gt;3-5&lt;/span&gt; || bgcolor=c0f0d0 | &lt;span style=&quot;cursor:help&quot; title=&quot;29 november 2025&quot;&gt;3-1&lt;/span&gt; || bgcolor=bbebff | &lt;span style=&quot;cursor:help&quot; title=&quot;2 mei 2026&quot;&gt;1-1&lt;/span&gt; || bgcolor=bbebff | &lt;span style=&quot;cursor:help&quot; title=&quot;18 oktober 2025&quot;&gt;3-3&lt;/span&gt; || bgcolor=ffcccc | &lt;span style=&quot;cursor:help&quot; title=&quot;11 jannewarie 2026&quot;&gt;1-3&lt;/span&gt; || bgcolor=c0f0d0 | &lt;span style=&quot;cursor:help&quot; title=&quot;8 miert 2026&quot;&gt;3-0&lt;/span&gt; 
|-
| [[PEC Zwolle]] || bgcolor=bbebff | &lt;span style=&quot;cursor:help&quot; title=&quot;1 miert 2026&quot;&gt;1-1&lt;/span&gt; || bgcolor=c0f0d0 | &lt;span style=&quot;cursor:help&quot; title=&quot;17 jannewarie 2026&quot;&gt;3-1&lt;/span&gt; || bgcolor=bbebff | &lt;span style=&quot;cursor:help&quot; title=&quot;12 aprèl 2026&quot;&gt;2-2&lt;/span&gt; || fey || bgcolor=c0f0d0 | &lt;span style=&quot;cursor:help&quot; title=&quot;13 december 2025&quot;&gt;1-0&lt;/span&gt; || bgcolor=ffcccc | &lt;span style=&quot;cursor:help&quot; title=&quot;21 september 2025&quot;&gt;0-2&lt;/span&gt; || bgcolor=bbebff | &lt;span style=&quot;cursor:help&quot; title=&quot;13 miert 2026&quot;&gt;1-1&lt;/span&gt; || bgcolor=c0f0d0 | &lt;span style=&quot;cursor:help&quot; title=&quot;28 november 2025&quot;&gt;2-1&lt;/span&gt; || bgcolor=c0f0d0 | &lt;span style=&quot;cursor:help&quot; title=&quot;3 mei 2026&quot;&gt;1-0&lt;/span&gt; || bgcolor=c0f0d0 | &lt;span style=&quot;cursor:help&quot; title=&quot;21 miert 2026&quot;&gt;2-1&lt;/span&gt; || bgcolor=bbebff | &lt;span style=&quot;cursor:help&quot; title=&quot;25 oktober 2025&quot;&gt;2-2&lt;/span&gt; || bgcolor=silver | || bgcolor=ffcccc | &lt;span style=&quot;cursor:help&quot; title=&quot;4 oktober 2025&quot;&gt;0-4&lt;/span&gt; || bgcolor=c0f0d0 | &lt;span style=&quot;cursor:help&quot; title=&quot;8 november 2025&quot;&gt;1-0&lt;/span&gt; || bgcolor=c0f0d0 | &lt;span style=&quot;cursor:help&quot; title=&quot;31 jannewarie 2026&quot;&gt;4-1&lt;/span&gt; || bgcolor=c0f0d0 | &lt;span style=&quot;cursor:help&quot; title=&quot;10 augustus 2025&quot;&gt;1-0&lt;/span&gt; || bgcolor=ffcccc | &lt;span style=&quot;cursor:help&quot; title=&quot;31 augustus 2025&quot;&gt;0-2&lt;/span&gt; || bgcolor=ffcccc | &lt;span style=&quot;cursor:help&quot; title=&quot;7 fibberwarie 2026&quot;&gt;1-2&lt;/span&gt; 
|-
| [[PSV]] || bgcolor=bbebff | &lt;span style=&quot;cursor:help&quot; title=&quot;21 september 2025&quot;&gt;2-2&lt;/span&gt; || bgcolor=c0f0d0 | &lt;span style=&quot;cursor:help&quot; title=&quot;7 miert 2026&quot;&gt;2-1&lt;/span&gt; || bgcolor=c0f0d0 | &lt;span style=&quot;cursor:help&quot; title=&quot;10 jannewarie 2026&quot;&gt;5-1&lt;/span&gt; || bgcolor=c0f0d0 | &lt;span style=&quot;cursor:help&quot; title=&quot;1 fibberwarie 2026&quot;&gt;3-0&lt;/span&gt; || bgcolor=c0f0d0 | &lt;span style=&quot;cursor:help&quot; title=&quot;31 oktober 2025&quot;&gt;5-2&lt;/span&gt; || bgcolor=c0f0d0 | &lt;span style=&quot;cursor:help&quot; title=&quot;18 oktober 2025&quot;&gt;2-1&lt;/span&gt; || bgcolor=c0f0d0 | &lt;span style=&quot;cursor:help&quot; title=&quot;23 augustus 2025&quot;&gt;4-2&lt;/span&gt; || bgcolor=c0f0d0 | &lt;span style=&quot;cursor:help&quot; title=&quot;21 fibberwarie 2026&quot;&gt;3-1&lt;/span&gt; || bgcolor=c0f0d0 | &lt;span style=&quot;cursor:help&quot; title=&quot;13 december 2025&quot;&gt;4-3&lt;/span&gt; || bgcolor=bbebff | &lt;span style=&quot;cursor:help&quot; title=&quot;24 jannewarie 2026&quot;&gt;2-2&lt;/span&gt; || bgcolor=ffcccc | &lt;span style=&quot;cursor:help&quot; title=&quot;14 miert 2026&quot;&gt;2-3&lt;/span&gt; || bgcolor=c0f0d0 | &lt;span style=&quot;cursor:help&quot; title=&quot;23 aprèl 2026&quot;&gt;6-1&lt;/span&gt; || bgcolor=silver | || bgcolor=c0f0d0 | &lt;span style=&quot;cursor:help&quot; title=&quot;9 augustus 2025&quot;&gt;6-1&lt;/span&gt; || bgcolor=ffcccc | &lt;span style=&quot;cursor:help&quot; title=&quot;30 augustus 2025&quot;&gt;0-2&lt;/span&gt; || twe || bgcolor=c0f0d0 | &lt;span style=&quot;cursor:help&quot; title=&quot;4 aprèl 2026&quot;&gt;4-3&lt;/span&gt; || bgcolor=c0f0d0 | &lt;span style=&quot;cursor:help&quot; title=&quot;30 november 2025&quot;&gt;3-0&lt;/span&gt; 
|-
| [[Sparta Rotterdam]] || bgcolor=bbebff | &lt;span style=&quot;cursor:help&quot; title=&quot;4 oktober 2025&quot;&gt;3-3&lt;/span&gt; || bgcolor=ffcccc | &lt;span style=&quot;cursor:help&quot; title=&quot;2 november 2025&quot;&gt;0-1&lt;/span&gt; || exc || bgcolor=ffcccc | &lt;span style=&quot;cursor:help&quot; title=&quot;31 augustus 2025&quot;&gt;0-4&lt;/span&gt; || bgcolor=bbebff | &lt;span style=&quot;cursor:help&quot; title=&quot;22 november 2025&quot;&gt;1-1&lt;/span&gt; || bgcolor=bbebff | &lt;span style=&quot;cursor:help&quot; title=&quot;3 mei 2026&quot;&gt;2-2&lt;/span&gt; || bgcolor=c0f0d0 | &lt;span style=&quot;cursor:help&quot; title=&quot;31 jannewarie 2026&quot;&gt;2-0&lt;/span&gt; || bgcolor=ffcccc | &lt;span style=&quot;cursor:help&quot; title=&quot;14 december 2025&quot;&gt;0-3&lt;/span&gt; || bgcolor=c0f0d0 | &lt;span style=&quot;cursor:help&quot; title=&quot;11 jannewarie 2026&quot;&gt;2-0&lt;/span&gt; || bgcolor=c0f0d0 | &lt;span style=&quot;cursor:help&quot; title=&quot;7 december 2025&quot;&gt;1-0&lt;/span&gt; || bgcolor=bbebff | &lt;span style=&quot;cursor:help&quot; title=&quot;17 fibberwarie 2026&quot;&gt;1-1&lt;/span&gt; || bgcolor=bbebff | &lt;span style=&quot;cursor:help&quot; title=&quot;8 miert 2026&quot;&gt;1-1&lt;/span&gt; || bgcolor=ffcccc | &lt;span style=&quot;cursor:help&quot; title=&quot;11 aprèl 2026&quot;&gt;0-2&lt;/span&gt; || bgcolor=silver | || bgcolor=c0f0d0 | &lt;span style=&quot;cursor:help&quot; title=&quot;25 oktober 2025&quot;&gt;1-0&lt;/span&gt; || bgcolor=ffcccc | &lt;span style=&quot;cursor:help&quot; title=&quot;19 september 2025&quot;&gt;1-5&lt;/span&gt; || bgcolor=c0f0d0 | &lt;span style=&quot;cursor:help&quot; title=&quot;17 augustus 2025&quot;&gt;2-1&lt;/span&gt; || bgcolor=c0f0d0 | &lt;span style=&quot;cursor:help&quot; title=&quot;21 miert 2026&quot;&gt;2-0&lt;/span&gt; 
|-
| [[Telstar (voetbalclub)|Telstar]] || bgcolor=ffcccc | &lt;span style=&quot;cursor:help&quot; title=&quot;11 jannewarie 2026&quot;&gt;2-3&lt;/span&gt; || bgcolor=ffcccc | &lt;span style=&quot;cursor:help&quot; title=&quot;25 jannewarie 2026&quot;&gt;0-1&lt;/span&gt; || bgcolor=bbebff | &lt;span style=&quot;cursor:help&quot; title=&quot;1 november 2025&quot;&gt;2-2&lt;/span&gt; || bgcolor=ffcccc | &lt;span style=&quot;cursor:help&quot; title=&quot;30 november 2025&quot;&gt;1-2&lt;/span&gt; || bgcolor=ffcccc | &lt;span style=&quot;cursor:help&quot; title=&quot;14 september 2025&quot;&gt;1-3&lt;/span&gt; || bgcolor=c0f0d0 | &lt;span style=&quot;cursor:help&quot; title=&quot;28 september 2025&quot;&gt;4-2&lt;/span&gt; || bgcolor=ffcccc | &lt;span style=&quot;cursor:help&quot; title=&quot;4 aprèl 2026&quot;&gt;0-2&lt;/span&gt; || bgcolor=ffcccc | &lt;span style=&quot;cursor:help&quot; title=&quot;19 oktober 2025&quot;&gt;2-3&lt;/span&gt; || bgcolor=c0f0d0 | &lt;span style=&quot;cursor:help&quot; title=&quot;10 mei 2026&quot;&gt;3-0&lt;/span&gt; || bgcolor=c0f0d0 | &lt;span style=&quot;cursor:help&quot; title=&quot;27 fibberwarie 2026&quot;&gt;3-0&lt;/span&gt; || bgcolor=bbebff | &lt;span style=&quot;cursor:help&quot; title=&quot;13 december 2025&quot;&gt;2-2&lt;/span&gt; || bgcolor=ffcccc | &lt;span style=&quot;cursor:help&quot; title=&quot;15 augustus 2025&quot;&gt;0-2&lt;/span&gt; || bgcolor=c0f0d0 | &lt;span style=&quot;cursor:help&quot; title=&quot;22 miert 2026&quot;&gt;3-1&lt;/span&gt; || bgcolor=c0f0d0 | &lt;span style=&quot;cursor:help&quot; title=&quot;22 aprèl 2026&quot;&gt;4-1&lt;/span&gt; || bgcolor=silver | || bgcolor=bbebff | &lt;span style=&quot;cursor:help&quot; title=&quot;15 fibberwarie 2026&quot;&gt;1-1&lt;/span&gt; || bgcolor=bbebff | &lt;span style=&quot;cursor:help&quot; title=&quot;23 november 2025&quot;&gt;1-1&lt;/span&gt; || bgcolor=bbebff | &lt;span style=&quot;cursor:help&quot; title=&quot;23 augustus 2025&quot;&gt;2-2&lt;/span&gt; 
|-
| [[FC Twente]] || bgcolor=ffcccc | &lt;span style=&quot;cursor:help&quot; title=&quot;26 oktober 2025&quot;&gt;2-3&lt;/span&gt; || bgcolor=c0f0d0 | &lt;span style=&quot;cursor:help&quot; title=&quot;30 november 2025&quot;&gt;1-0&lt;/span&gt; || bgcolor=bbebff | &lt;span style=&quot;cursor:help&quot; title=&quot;24 jannewarie 2026&quot;&gt;0-0&lt;/span&gt; || bgcolor=c0f0d0 | &lt;span style=&quot;cursor:help&quot; title=&quot;1 miert 2026&quot;&gt;2-0&lt;/span&gt; || bgcolor=c0f0d0 | &lt;span style=&quot;cursor:help&quot; title=&quot;26 september 2025&quot;&gt;3-2&lt;/span&gt; || bgcolor=c0f0d0 | &lt;span style=&quot;cursor:help&quot; title=&quot;14 december 2025&quot;&gt;2-0&lt;/span&gt; || bgcolor=c0f0d0 | &lt;span style=&quot;cursor:help&quot; title=&quot;22 fibberwarie 2026&quot;&gt;2-1&lt;/span&gt; || bgcolor=c0f0d0 | &lt;span style=&quot;cursor:help&quot; title=&quot;7 fibberwarie 2026&quot;&gt;5-0&lt;/span&gt; || bgcolor=c0f0d0 | &lt;span style=&quot;cursor:help&quot; title=&quot;5 oktober 2025&quot;&gt;2-1&lt;/span&gt; || bgcolor=bbebff | &lt;span style=&quot;cursor:help&quot; title=&quot;13 september 2025&quot;&gt;2-2&lt;/span&gt; || bgcolor=bbebff | &lt;span style=&quot;cursor:help&quot; title=&quot;25 aprèl 2026&quot;&gt;1-1&lt;/span&gt; || bgcolor=bbebff | &lt;span style=&quot;cursor:help&quot; title=&quot;10 jannewarie 2026&quot;&gt;1-1&lt;/span&gt; || bgcolor=ffcccc | &lt;span style=&quot;cursor:help&quot; title=&quot;17 augustus 2025&quot;&gt;0-2&lt;/span&gt; || bgcolor=c0f0d0 | &lt;span style=&quot;cursor:help&quot; title=&quot;10 mei 2026&quot;&gt;4-0&lt;/span&gt; || bgcolor=bbebff | &lt;span style=&quot;cursor:help&quot; title=&quot;7 november 2025&quot;&gt;0-0&lt;/span&gt; || bgcolor=silver | || bgcolor=ffcccc | &lt;span style=&quot;cursor:help&quot; title=&quot;15 miert 2026&quot;&gt;0-2&lt;/span&gt; || bgcolor=c0f0d0 | &lt;span style=&quot;cursor:help&quot; title=&quot;10 aprèl 2026&quot;&gt;2-1&lt;/span&gt;
|-
| [[FC Utrecht]] || bgcolor=c0f0d0 | &lt;span style=&quot;cursor:help&quot; title=&quot;9 november 2025&quot;&gt;2-1&lt;/span&gt; || bgcolor=c0f0d0 | &lt;span style=&quot;cursor:help&quot; title=&quot;1 miert 2026&quot;&gt;2-0&lt;/span&gt; || bgcolor=c0f0d0 | &lt;span style=&quot;cursor:help&quot; title=&quot;24 augustus 2025&quot;&gt;4-1&lt;/span&gt; || bgcolor=ffcccc | &lt;span style=&quot;cursor:help&quot; title=&quot;8 fibberwarie 2026&quot;&gt;0-1&lt;/span&gt; || for || bgcolor=c0f0d0 | &lt;span style=&quot;cursor:help&quot; title=&quot;22 miert 2026&quot;&gt;2-0&lt;/span&gt; || bgcolor=ffcccc | &lt;span style=&quot;cursor:help&quot; title=&quot;14 september 2025&quot;&gt;0-1&lt;/span&gt; || bgcolor=bbebff | &lt;span style=&quot;cursor:help&quot; title=&quot;28 september 2025&quot;&gt;2-2&lt;/span&gt; || bgcolor=c0f0d0 | &lt;span style=&quot;cursor:help&quot; title=&quot;10 augustus 2025&quot;&gt;4-0&lt;/span&gt; || bgcolor=c0f0d0 | &lt;span style=&quot;cursor:help&quot; title=&quot;2 mei 2026&quot;&gt;2-0&lt;/span&gt; || bgcolor=c0f0d0 | &lt;span style=&quot;cursor:help&quot; title=&quot;2 november 2025&quot;&gt;1-0&lt;/span&gt; || bgcolor=bbebff | &lt;span style=&quot;cursor:help&quot; title=&quot;22 fibberwarie 2026&quot;&gt;1-1&lt;/span&gt; || bgcolor=ffcccc | &lt;span style=&quot;cursor:help&quot; title=&quot;21 december 2025&quot;&gt;1-2&lt;/span&gt; || bgcolor=ffcccc | &lt;span style=&quot;cursor:help&quot; title=&quot;25 jannewarie 2026&quot;&gt;0-1&lt;/span&gt; || bgcolor=c0f0d0 | &lt;span style=&quot;cursor:help&quot; title=&quot;11 aprèl 2026&quot;&gt;4-1&lt;/span&gt; || bgcolor=bbebff | &lt;span style=&quot;cursor:help&quot; title=&quot;7 december 2025&quot;&gt;1-1&lt;/span&gt; || bgcolor=silver | || bgcolor=c0f0d0 | &lt;span style=&quot;cursor:help&quot; title=&quot;18 oktober 2025&quot;&gt;3-1&lt;/span&gt; 
|-
| [[FC Volendam]] || bgcolor=bbebff | &lt;span style=&quot;cursor:help&quot; title=&quot;30 augustus 2025&quot;&gt;1-1&lt;/span&gt; || bgcolor=bbebff | &lt;span style=&quot;cursor:help&quot; title=&quot;17 augustus 2025&quot;&gt;2-2&lt;/span&gt; || bgcolor=ffcccc | &lt;span style=&quot;cursor:help&quot; title=&quot;20 september 2025&quot;&gt;1-2&lt;/span&gt; || bgcolor=bbebff | &lt;span style=&quot;cursor:help&quot; title=&quot;5 aprèl 2026&quot;&gt;0-0&lt;/span&gt; || bgcolor=ffcccc | &lt;span style=&quot;cursor:help&quot; title=&quot;14 miert 2026&quot;&gt;1-2&lt;/span&gt; || bgcolor=bbebff | &lt;span style=&quot;cursor:help&quot; title=&quot;1 fibberwarie 2026&quot;&gt;1-1&lt;/span&gt; || bgcolor=c0f0d0 | &lt;span style=&quot;cursor:help&quot; title=&quot;1 miert 2026&quot;&gt;3-2&lt;/span&gt; || bgcolor=bbebff | &lt;span style=&quot;cursor:help&quot; title=&quot;3 mei 2026&quot;&gt;0-2&lt;/span&gt; || bgcolor=c0f0d0 | &lt;span style=&quot;cursor:help&quot; title=&quot;25 oktober 2025&quot;&gt;3-0&lt;/span&gt; || bgcolor=c0f0d0 | &lt;span style=&quot;cursor:help&quot; title=&quot;8 november 2025&quot;&gt;2-1&lt;/span&gt; || bgcolor=ffcccc | &lt;span style=&quot;cursor:help&quot; title=&quot;7 december 2025&quot;&gt;2-3&lt;/span&gt; || bgcolor=c0f0d0 | &lt;span style=&quot;cursor:help&quot; title=&quot;27 september 2025&quot;&gt;2-1&lt;/span&gt; || bgcolor=c0f0d0 | &lt;span style=&quot;cursor:help&quot; title=&quot;13 fibberwarie 2026&quot;&gt;2-1&lt;/span&gt; || bgcolor=ffcccc | &lt;span style=&quot;cursor:help&quot; title=&quot;21 december 2025&quot;&gt;0-1&lt;/span&gt; || tel || bgcolor=bbebff | &lt;span style=&quot;cursor:help&quot; title=&quot;22 november 2025&quot;&gt;1-1&lt;/span&gt; || bgcolor=c0f0d0 | &lt;span style=&quot;cursor:help&quot; title=&quot;18 jannewarie 2026&quot;&gt;2-1&lt;/span&gt; || bgcolor=silver | 
|}

==Stand==
{| class=wikitable
|-
! &lt;span style=&quot;cursor:help;border-bottom: 1px dotted&quot; title=&quot;positie&quot;&gt;Pos.&lt;/span&gt; !! Club !! &lt;span style=&quot;cursor:help;border-bottom: 1px dotted&quot; title=&quot;aontal matche gespäöld&gt;gesp.&lt;/span&gt; !! &lt;span style=&quot;cursor:help;border-bottom: 1px dotted&quot; title=&quot;aontal gewonne matche&quot;&gt;W.&lt;/span&gt; !! &lt;span style=&quot;cursor:help;border-bottom: 1px dotted&quot; title=&quot;aontal geliekgespäölde matche&quot;&gt;G.&lt;/span&gt; !! &lt;span style=&quot;cursor:help;border-bottom: 1px dotted&quot; title=&quot;aontal verlore matche&quot;&gt;V.&lt;/span&gt; !! &lt;span style=&quot;cursor:help;border-bottom: 1px dotted&quot; title=&quot;aontal punte: 3 veur de wins, 1 bij e geliekspeul&quot;&gt;Pt.&lt;/span&gt; !! &lt;span style=&quot;cursor:help;border-bottom: 1px dotted&quot; title=&quot;doelsaldo&quot;&gt;DS&lt;/span&gt;
|- bgcolor=ace1af
| 1. || [[PSV]] || 33 || 26 || 3 || 4 || '''81''' || +52 (96-44)
|- bgcolor=ace1af
| 2. || [[Feyenoord]] || 33 || 19 || 7 || 7 || '''62''' || +24 (68-44)
|- bgcolor=c0f0d0
| 3. || [[FC Twente]] || 33 || 15 || 13 || 5 || '''58''' || +23 (58-35)
|- bgcolor=81b3f7
| 4. || [[N.E.C.]] || 33 || 15 || 11 || 7 || '''56''' || +23 (75-52)
|- bgcolor=b0e0e6
| 5. || [[AFC Ajax]] || 33 || 14 || 13 || 6 || '''55''' || +21 (62-41)
|- bgcolor=EEE8AA
| 6. || [[AZ]] || 33 || 14 || 9 || 10 || '''51''' || +7 (55-48)
|- bgcolor=b0e0e6
| 7. || [[sc Heerenveen]] || 32 || 14 || 8 || 10 || '''50''' || +6 (57-51)
|- bgcolor=b0e0e6
| 8. || [[FC Utrecht]] || 33 || 14 || 8 || 11 || '''50''' || +11 (53-42)
|- bgcolor=b0e0e6
| 9. || [[FC Groningen]] || 33 || 13 || 6 || 14 || '''45''' || +3 (47-44)
|-
| 10. || [[Sparta Rotterdam]] || 33 || 12 || 7 || 14 || '''43''' || -21 (38-59)
|-
| 11. || [[Fortuna Zitterd]] || 33 || 11 || 6 || 16 || '''39''' || -12 (49-61)
|-
| 12. || [[Go Ahead Eagles]] || 33 || 8 || 14 || 11 || '''38''' || +2 (53-51)
|-
| 13. || [[PEC Zwolle]] || 33 || 9 || 10 || 14 || '''37''' || -25 (44-69)
|-
| 14. || [[SBV Excelsior]] || 33 || 9 || 8 || 16 || '''35''' || -14 (40-54)
|-
| 15. || [[Telstar (voetbalclub)|Telstar]] || 33 || 8 || 10 || 15 || '''34''' || -7 (47-54)
|- bgcolor=ffcccc
| 16. || [[FC Volendam]] || 33 || 8 || 8 || 17 || '''32''' || -19 (34-53)
|- bgcolor=ff8888
| 17. || [[NAC Breda]] || 32 || 5 || 10 || 17 || '''25''' || -25 (30-55)
|- bgcolor=ff8888
| 18. || [[Heracles Almelo]] || 33 || 5 || 4 || 24 || '''19''' || -49 (34-83)
|}

{| class=&quot;wikitable&quot;
!Kleur
!Kwalificatie veur
|-
| style=&quot;background:#ACE1AF;&quot;|
| &lt;small&gt;Grópsfaas [[UEFA Champions League 2026/27|Champions League]]&lt;/small&gt;
|-
| style=&quot;background:#C0F0D0;&quot;|
| &lt;small&gt;Veurrunde Champions League&lt;/small&gt;
|-
| style=&quot;background:#EEE8AA;&quot;|
| &lt;small&gt;Grópsfaas [[UEFA Europa League 2026/27|Europa League]]&lt;/small&gt;
|-
| style=&quot;background:#81BEF7;&quot;|
| &lt;small&gt;Veurrunde [[UEFA Conference League 2026/27|Conference League]]&lt;/small&gt;
|-
| style=&quot;background:#B0E0E6;&quot;|
| &lt;small&gt;Play-offs veur veurrunde Conference League&lt;/small&gt;
|-
| style=&quot;background:#FFCCCC;&quot;|
| &lt;small&gt;Play-offs tege degradatie nao de [[Ierste Devisie 2024/25|Ierste Devisie]]&lt;/small&gt;
|-
| style=&quot;background:#FF8888;&quot;|
| &lt;small&gt;Degradatie nao de Ierste Devisie&lt;/small&gt;
|}

[[Categorie:Sjport in 2025]]
[[Categorie:Sjport in 2026]]
[[Categorie:Voetbal in Nederlandj]]</text>
      <sha1>b5phklwavbtv6s69vveubn6tuiny1gn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Lèste Aovendmaol</title>
    <ns>0</ns>
    <id>76134</id>
    <redirect title="Lètste aovendmaol" />
    <revision>
      <id>485658</id>
      <timestamp>2026-05-10T15:29:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Steinbach</username>
        <id>16</id>
      </contributor>
      <comment>Redirect nao [[Lètste aovendmaol]]</comment>
      <origin>485658</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="32" sha1="rs5o5z0u7wctgqg4v1j78i2866fxow3" xml:space="preserve">#redirect [[lètste aovendmaol]]</text>
      <sha1>rs5o5z0u7wctgqg4v1j78i2866fxow3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>2005 YU55</title>
    <ns>0</ns>
    <id>76135</id>
    <redirect title="(308635) 2005 YU55" />
    <revision>
      <id>485681</id>
      <timestamp>2026-05-11T06:00:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kwamikagami</username>
        <id>8282</id>
      </contributor>
      <comment>Kwamikagami verplaatsde pagina [[2005 YU55]] nao [[(308635) 2005 YU55]]</comment>
      <origin>485681</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="38" sha1="0vatac6ljf75ufj3hks9qd93nu55s2x" xml:space="preserve">#DOORVERWIJZING [[(308635) 2005 YU55]]</text>
      <sha1>0vatac6ljf75ufj3hks9qd93nu55s2x</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>