Wikipedia
lldwiki
https://lld.wikipedia.org/wiki/Plata_prinzipala
MediaWiki 1.46.0-wmf.23
first-letter
Media
Speciale
Discussione
Utente
Discussioni utente
Wikipedia
Discussioni Wikipedia
File
Discussioni file
MediaWiki
Discussioni MediaWiki
Template
Discussioni template
Aiuto
Discussioni aiuto
Categoria
Discussioni categoria
TimedText
TimedText talk
Modulo
Discussioni modulo
Evento
Discussioni evento
Sepl Rifesser
0
27376
246406
241238
2026-04-11T16:45:36Z
Moroder
67
/* Biografia */
246406
wikitext
text/x-wiki
{{Gherdëina}}
{{Infobox artist
|Inuem = Josef Rifesser senior
|Auter inuem =
|Foto = Josef Rifesser senior.jpg
|Descrizion foto =
|Nasciù/da = [[23 de mei]] [[1851]]
|Mort/a = [[8 de agost]] [[1919]]
|Suplì/da = Urtijëi
|Educazion = [[Scola d'Ert Urtijëi]]
|Cunesciù/da per = Scultëur y ferlëigher
|Operes cunesciudes = San Hubertus, scultures cësa Stufan
|Muvimënt =
|Uem/fëna = Elisabeta Insam Uridl
}}
[[File:Johann Peter Rifesser Juntlan 1809 1894.jpg|miniatura|alt=Johann Peter Rifesser da Juntlan (1809 1894), l pere de Josef.|Johann Peter Rifesser da Juntlan (1809 1894), l pere de Josef.]]
[[File:Bildhauerwerkstatt Stufan.jpg|miniatura|alt=La berstot de Josef Rifesser.|La berstot de Josef Rifesser a Urtijëi. ]]
[[File:Statue des Hl Jakob Riffesser St. Ulrich Gröden.jpg|miniatura|San Iacun de Josef Rifesser dl 1900 tla [[Dlieja da Sacun|dlieja da Sacun]].]]
'''Sepl Rifesser''' senior, nce ''Josef Rifesser'' o ''Sepl da Stufan'' (* [[23 de mei]] [[1851]] sa [[Sacun|Juntlan-Sacun]], † [[8 de agost]] [[1919]]) ie stat n scultëur y ferlëigher a [[Urtijëi]].
== Biografia ==
Sepl Rifesser à abu una dla masra berstots per ars sacra, statues de sanc y auteresc, de Gherdëina<ref> ''Nosc antenàc marcadënc''. [[Calënder de Gherdëina]] 1952, pl. 40-48.</ref>.
Te si berstot à laurà scultëures de gran qualità sciche [[Jakob Crepaz-Maidl|Jocl Crepaz]], [[Josef Mersa]], [[Tone Pitscheider]], [[Śepl Obletter]] y Sepl Walpoth da Minèrt.
Bele tl 1906 à Josef Rifesser scrit n liber cun n proiet per fe na [[Ferata de Gherdëina|ferata te Gherdëina]]<ref>''La ferata de Gherdëina''. Calënder de Gherdëina 1961, pl. 30-31.</ref><ref>[https://www.athesia-tappeiner.com/sites/default/files/datenblatt/il_trenino_della_val_gardena_9788868392154.pdf Elfriede Perathone: ''Il trenino della Val Gardena.'' Athesia 2017, ISBN 9788868392154.]</ref>.
Josef Rifesser ie stat ambolt de Urtijëi ti ani 1884 - 1887 y 1908 - 1911 y per 39 ani al aministrà la puscions dla dlieja dla pluania de Urtijëi.
La capeles dla [[Dlieja de San Durich|dlieja San Durich a Urtijëi]] ie states desseniedes da Sepl Rifesser y tla capela dl Rosar al dunà l'autere<ref>[[Alex Moroder]]: ''100 Ani capeles dia dlieja de Urtijëi''. Calënder de Gherdëina ,pl. 71-73.</ref>.
Sepl Rifesser à ziplà n relief cun la santiscima Trinità, che ie da udëi sëura l gran autere dla dlieja de [[Ciastel (chemun)|Ciastel]]<ref>Verena Friedrich: ''Die Kirchen und Kapellen der Pfarreien Kastelruth und Seis am Schlern''. Kunstverlag Peda, Passau 2021. ISBN 978 3 89643 431 9. </ref>.
[[File:Villa Rifesser Stufan Urtijëi.jpg|miniatura|Villa Rifesser Stufan a Urtijëi]]
L ie stat diretëur dla Cassa dl Sparani de [[Persenon]] ulache l ova na cësa.
Ël à maridà l ann 1876 Elisabeta Insam (1845-1904) de Uridl. Ëi à abù chisc fions: Giuani, Josef, Elisabeth marideda Mersa y Emilie marideda Moroder Bruel.
Si mut [[Sepl Rifesser junior]]<ref>Luis Mahlknecht: ''Bera Sepl Rifesser da Stufan à cum- plì 101 ani''. Calënder de Gherdëina, pl. 35-37.''</ref> nasciù dl 1883 y mort cun 101 ani ie stat n bon dessëniadëur de auteresc y si nepot [[Josef Rifesser|Josef o Pepi]] ie cunesciù per la scultures antichisedes.
== Opres ==
Per na statua de San Hubertus zipleda iel stat premià cun or a Pesett (Ungaria) l ann 1888 y cun arjënt a [[Paris]] l ann 1900.
La statua iè al didancuèi mo tla familia Rifesser tl "Ciastel Rifesser" de Persenon.
<gallery>
Hl Hubertus Josef Rifesser senior 1888.jpg|San Hubertus ziplà da Josef Rifesser.
Ungarn 1988 Josef Rifesser senior.jpg|Premi giatà tla [[Ungaria]] per l San Hubertus.
Paris 1900 Silbermedaille Josef Rifesser senior.jpg|Premi giatà a Paris l ann 1900.
</gallery>
== Uneranzes ==
* Orden de Cavalier de San Gregorio dal papa Pio X.
[[File:Todesanzeige Josef Rifesser senior.jpg|miniatura|alt=Anunzia dla mort de Josef Rifesser.|Anunzia dla mort de Josef Rifesser.]]
== Notes ==
<references/>
== Bibliografia ==
* Josef Rifesser: ''Die Gròdner Bahn - La valle Gardena e la sua ferrovia'' I. F. Amonn-Bulsan.
* ''En memoria de Josef Rifesser''. [[Nëus Ladins]] 1. de setëmber 1969, pl. 2 [https://digital.tessmann.it/tessmannDigital/Zeitungsarchiv/Seite/Zeitung/34/1/01.09.1969/121770/2 (Archiv dighitalisà Tessmann)].
* Ildefons Perathoner: ''Parentela Rifesser - Riffeser''. Calënder de Gherdëina 1971, pl. 88.
* Vinzenz Mussner: ''Scultëures y zipladëures a Urtijëi, che ie é mo cunesciù''. Calënder de Gherdëina 1982, pl. 46 (foto di lauranc dla berstot da Stufan).
[[Categoria:Uem|Rifesser, Josef]]
[[Categoria:Scultëures de Gherdëina|Rifesser, Josef]]
[[Categoria:Persona de Urtijëi|Rifesser, Josef]]
0u8m6pajbalk4n6xu85vkpowrulwxov