Wikipedia
lldwiki
https://lld.wikipedia.org/wiki/Plata_prinzipala
MediaWiki 1.47.0-wmf.15
first-letter
Media
Speciale
Discussione
Utente
Discussioni utente
Wikipedia
Discussioni Wikipedia
File
Discussioni file
MediaWiki
Discussioni MediaWiki
Template
Discussioni template
Aiuto
Discussioni aiuto
Categoria
Discussioni categoria
TimedText
TimedText talk
Modulo
Discussioni modulo
Evento
Discussioni evento
Purcel
0
1009
252789
15783
2026-08-17T13:11:16Z
Asenoner
208
252789
wikitext
text/x-wiki
[[File:Sow with piglet.jpg|thumb|Purcel]]
Le '''purcel''' ([[Ladin gherdëina|gherdëina]]: ''purcel'', [[badiot]], [[Ladin fascian|fascian]] y [[ladin fodom|fodom]]: ''porcel'', [[Ladin anpezan|anpezan]]: ''porzel'') (''Sus scrofa domesticus'') é n [[mamifer]] mangiadöt che alda pro le domëne di [[Eucariota|eucarioc]] y pro le rëgn di [[tier]]s tla familia di suidae.
==Vocabolar dl ladin leterar==
<small>
<b>'''porcel''' </b>Ⓔ PORCELLUS (EWD 5, 349) 6 1763 <i>porciel(a) ‘porcus,
porca’ </i>(Bartolomei1763-1976:93) <br>
gad. porcel mar. porcel Badia porcel grd. purcel fas. porcel caz.
porcel fod. porcel col. porzel amp. porzel LD porcel<br>
<b>s.m. </b>Ⓜ porciei<br>
<i><b>mammifero domestico della famiglia suidi (sus domesticus) </b></i>(gad. B 1763; A 1879; G 1923; Ma 1950; P/P 1966;
V/P 1998; DLS 2002, grd. A 1879; G 1879; G 1923; L 1933; Ma
1953; F 2002; DLS 2002, fas. A 1879; R 1914/99; G 1923; DA
1973; Mz 1976; DLS 2002; DILF 2013, fod. A 1879; G 1923; T
1934; Pe 1973; P/M 1985; Pz 1989; DLS 2002; Ms 2005, amp.
A 1879; Mj 1929; Q/K/F 1985; C 1986; DLS 2002, LD DLS
2002) Ⓘ maiale Ⓓ Schwein ◇ <i><b>a) Al s’un é jü y se mët pro
un dla cité de chël lüch, y chësc l’á metü sö en süa vila
a ciaré di porcí. </b>E s’ en è schü, e s’ mat pro un d’latschité
de chal lüc, e chast l’ha mettü sü in süa villa a tgiare di
portschi. </i>HallerJTh, FigliolProdigoBAD1832:139 (Badia); <i><b>b)
Y se dejidrova de mplì si vënter cun l pastulà (tamejons)
che i purciei maiova </b>Y se desidróva d’impli si ventr cung
el pastulà (tameschongs) che i purtschièj majóva </i>HallerJTh,
FigliolProdigoGRD1832:141 (grd.); <i><b>c) E el volea bolintiera
s’empienir so venter con ghiandes che magnèa i porcìe </b>E
el voléa volentiera s’ inplenir so venter con glandes che magnéa i porzhie </i>HallerJTh, FigliolProdigoCAZ1832:144 (caz.);
<i><b>d) L ava tánta la gran fam, che l volëva se mplì so venter almánco con chël, che mangiáva i porciei </b>L’ava tanta la gran fam, che ‘l volava s’ empli so venter almanco
con cal, che mangiava i portschiéi </i>HallerJTh, FigliolProdigoFOD1832:151 (fod.); <i><b>e) e el ‘l à mandù inz’un so masc pede
i porziei </b>e el l’ha mandù inz’ un so mas pède i porciei </i>ConstantiniM, FiProdigoAMP1841-1986:255 (amp.); <i><b>f) Se i parlasse de cotura, / d’outigoi, de fen, de strame, / de valmes, </b></i>
</small>
[[Categoria:Tieres]]
azmfwm5fqoc65fl4xzuf166tszl2oj7
252790
252789
2026-08-17T13:11:55Z
Asenoner
208
252790
wikitext
text/x-wiki
{{dolomitan}}[[File:Sow with piglet.jpg|thumb|Purcel]]
Le '''purcel''' ([[Ladin gherdëina|gherdëina]]: ''purcel'', [[badiot]], [[Ladin fascian|fascian]] y [[ladin fodom|fodom]]: ''porcel'', [[Ladin anpezan|anpezan]]: ''porzel'') (''Sus scrofa domesticus'') é n [[mamifer]] mangiadöt che alda pro le domëne di [[Eucariota|eucarioc]] y pro le rëgn di [[tier]]s tla familia di suidae.
==Vocabolar dl ladin leterar==
<small>
<b>'''porcel''' </b>Ⓔ PORCELLUS (EWD 5, 349) 6 1763 <i>porciel(a) ‘porcus,
porca’ </i>(Bartolomei1763-1976:93) <br>
gad. porcel mar. porcel Badia porcel grd. purcel fas. porcel caz.
porcel fod. porcel col. porzel amp. porzel LD porcel<br>
<b>s.m. </b>Ⓜ porciei<br>
<i><b>mammifero domestico della famiglia suidi (sus domesticus) </b></i>(gad. B 1763; A 1879; G 1923; Ma 1950; P/P 1966;
V/P 1998; DLS 2002, grd. A 1879; G 1879; G 1923; L 1933; Ma
1953; F 2002; DLS 2002, fas. A 1879; R 1914/99; G 1923; DA
1973; Mz 1976; DLS 2002; DILF 2013, fod. A 1879; G 1923; T
1934; Pe 1973; P/M 1985; Pz 1989; DLS 2002; Ms 2005, amp.
A 1879; Mj 1929; Q/K/F 1985; C 1986; DLS 2002, LD DLS
2002) Ⓘ maiale Ⓓ Schwein ◇ <i><b>a) Al s’un é jü y se mët pro
un dla cité de chël lüch, y chësc l’á metü sö en süa vila
a ciaré di porcí. </b>E s’ en è schü, e s’ mat pro un d’latschité
de chal lüc, e chast l’ha mettü sü in süa villa a tgiare di
portschi. </i>HallerJTh, FigliolProdigoBAD1832:139 (Badia); <i><b>b)
Y se dejidrova de mplì si vënter cun l pastulà (tamejons)
che i purciei maiova </b>Y se desidróva d’impli si ventr cung
el pastulà (tameschongs) che i purtschièj majóva </i>HallerJTh,
FigliolProdigoGRD1832:141 (grd.); <i><b>c) E el volea bolintiera
s’empienir so venter con ghiandes che magnèa i porcìe </b>E
el voléa volentiera s’ inplenir so venter con glandes che magnéa i porzhie </i>HallerJTh, FigliolProdigoCAZ1832:144 (caz.);
<i><b>d) L ava tánta la gran fam, che l volëva se mplì so venter almánco con chël, che mangiáva i porciei </b>L’ava tanta la gran fam, che ‘l volava s’ empli so venter almanco
con cal, che mangiava i portschiéi </i>HallerJTh, FigliolProdigoFOD1832:151 (fod.); <i><b>e) e el ‘l à mandù inz’un so masc pede
i porziei </b>e el l’ha mandù inz’ un so mas pède i porciei </i>ConstantiniM, FiProdigoAMP1841-1986:255 (amp.); <i><b>f) Se i parlasse de cotura, / d’outigoi, de fen, de strame, / de valmes, </b></i>
</small>
[[Categoria:Tieres]]
qap5aoyslnqfsfvv4iy82zorf7suco3
Tier
0
1209
252791
20122
2026-08-17T13:18:56Z
Asenoner
208
252791
wikitext
text/x-wiki
{{Gherdëina}}
[[File:Animalia diversity.jpg|thumb|Deplu sortes de tieres]]
N '''tier''' ([[Ladin gherdëina|gherdëina]], [[badiot]] y [[ladin fodom|fodom]]: ''tier'', [[Ladin fascian|fascian]]: ''animèl'') ie - do la tlassificazion tlassica - n vester vivënt eterotrof, che se nurësc de sustanzes organiches. L tiermul tier reservun ncueicundì a vestri cumplesc y plurizelulèrs, scebën che n ebe giut cunscidrà i [[protozoères]] coche tieres unizelulèrs. Coche duc i vestri vivënc, à i tieres semiënc cun chëi che i forma na grupa omogenéa, tlameda spezia.
Tla tlassificazion filogenetica che en drova atuelmënter, ie l taxon di tieres (latin: Animalia) stà remplazà da chël di metazoères (latin: Metazoa) che vën definii coche organisms [[eucarioc]] plurizelulèrs, motils y eterotrofs.
Tla [[rujeneda]] de uni di, ntëndun cun "tieres" dantaldut tieres superiëures. Formes animeles sciche la [[sponges]], i corai y la anemones de [[mer]] ne vën tl lingaz da uni di nia cunsciderei coche tieres, scebën che i feje pert dl rëni animel, coche per auter ënghe i [[umans]]<ref>Animalia, sun Enciclopedia Britannica, Encyclopædia Britannica</ref>.
Carateristighes genereles permët de tlassifië la spezies che viv te mbranciamënc (o bifurcazions):
* La [[Porifèrs|sponges]] (latin: Porifera)
* I piëns (latin: Ctenophora)
* I [[urtiënc]] (latin: Cnidaria)
* I mutadëurs (latin: Ecdysozoa)
* I ierms plac(latin: Platyzoa)
* I locotrofozoèrs (latin: Lophotrochozoa)
* I deuterostomians (latin: Deuterostomia)
== Categories de tieres <ref>Animalia, sun Enciclopedia Britannica, Encyclopædia Britannica</ref> ==
[[File:Rlatastei.jpg|thumb|Rana latastei]]
[[File:Schwan1 db.jpg|thumb|Cygnus olor]]
[[File:Giraffa camelopardalis rothschildi 1.jpg|thumb|Giraffa camelopardalis rothschildi]]
[[File:Arothron stellatus ballooned.jpg|thumb|Arothron stellatus]]
[[File:Hereford bull large.jpg|thumb|Bos taurus]]
[[File:France Lozère Causse Méjean Chevaux de Przewalski 20.jpg|thumb|Equus Przewalski]]
[[File:Chicco 3976.JPG|thumb|Oryctolagus cuniculus]]
[[File:Marmotta alpina.jpg|thumb|Marmota marmota]]
[[File:MC Steinbock.jpg|thumb|Capra ibex]]
[[File:Garrulus glandarius B Luc Viatour.jpg|thumb|Garrulus glandarius]]
===[[Anfibe]]s===
*[[Beca]]
*[[Crot]]
*[[Lingiola]]
===[[Vicel|Uciei]]===
[[Tupa]]
===[[Mamifer]]s===
[[Flutra]]
===[[Retil]]s===
[[Lingiola]]
[[urbejidla]]
===[[Inset|Insec]]===
*[[Eva]]
*[[Pavel]]
*[[Furmia]]
===[[Aracnides|Aranies]]===
*[[Arani]]
===Tieres salveres ti raions ecuatoriei===
*[[Afa]]
*[[Rinozerontids]]
*[[Elefanc]]
*[[Tigra]]
*[[Lion]]
*[[Girafa]]
*[[Camel]]
*[[Dromedar]]
*[[Zebra]]
*[[Gazela]]
===[[Pësc]]===
*[[Balena]]
*[[Delfin]]
===[[Bestiam]]===
*[[Vacia]]
*[[Ciaval]]
*[[Biescia]]
*[[Purcel]]
*[[Cioura]]
*[[Musciat]]
*[[Iarina y ial]]
*[[Alcia]]
*[[Huder]]
=== Tieres de cësa ===
[[Cian]]
*[[Iat de ciasa|Iat]]
===[[I tiers salvari dles Dolomites|I tieres salveres dla Dolomites]]===
*[[Muntagnola]]
*[[Rehl]]
*[[Cerf]]
*[[Ciamurc]]
*[[Stambëch]]
*[[Olp]]
*[[Tas]]
*[[Meder]]
*[[Belora]]
*[[Ial da crotun|Ial da Crotun]]
*[[Galeder]]
*[[Iarina de munt|Iarina de Munt]]
*[[Leo]]
*[[Lu]]
===[[I vicí dles Dolomites|I uciei dla Dolomites]]===
Tl ambiënt naturel dla [[Dolomites]] iel deplu sortes de uciei. Danter chisc iel<ref> Klaus Hellrigl: Atlas der Vogelwelt Südtirols, O.Niederfrieniger/P.Schreiner/L.Unterholzner, Tappeiner/Athesia Lana, 1996</ref>:
*[[Cornidla]]
*[[Corf]]
*[[Agacin]]
*[[Pich]]
*[[Cuch]]
*[[Giagiora]]
*[[Crecia dai brodi]]
*[[Agacia]]
*[[Mosena]]
*[[Lerjora]]
*[[Codaros]]
*[[Cassora]]
*[[Chimpl]]
*[[Finch]]
*[[Stidliz]]
*[[Spoz]]
*[[Lores]]
*[[Eguia]]
*[[Valtoi]]
*[[Filadrëssa]]
*[[Sporvel]]
*[[Poiana]]
*[[Düle]]
*[[Ciuita]]
*[[Udundra da sas]]
===Tieres morc ora===
*[[Mammut]]
== Plates cunliedes ==
*[[Biologia]]
==Notes==
<references />
==Vocabolar dl ladin leterar==
[[File:Vocabolardlladinleterar.pdf|page=1027|thumb|100px|left]]
<small>
<b>'''tier''' </b>Ⓔ dtir.<i> tiεr</i> (EWD 7, 81) 6 1864 <i>tieres pl. </i>(VianUA,
[[:it:s:Uŋ di stas̄ova uŋ grum de s̄ënt s̄ouna dànt a uŋ cunvënt|JëntCunvënt]]1864:196) <br>
gad. tier mar. tier Badia tier grd. tier fas. tier fod. tier amp. tier LD
tier<br>
<b>s.m. </b>Ⓜ tiers<br>
(gad. P/P 1966; V/P 1998;
DLS 2002, grd. G 1879; G 1923; L 1933; F 2002; DLS 2002,
fod. Pe 1973; DLS 2002, LD DLS 2002)
</small>
[[Categoria:Tieres]]
ffxsptyze9ncqre1zj6prub32dbylme
Template:Infobox region Ucraina
10
77152
252795
252307
2026-08-17T13:20:40Z
Asenoner
208
252795
wikitext
text/x-wiki
<includeonly>{| cellpadding=2 style="float:right; clear:right; margin-left: 1em; border:1px solid #BBB; background-color:#F9F9F9; empty-cells:show; width:300px;"
!colspan="2" bgcolor="#E3E3E3" | <big>{{{Inuem}}}</big>
|-
!colspan="2" bgcolor="#E3E3E3" | {{#if:{{{Inuem natif|}}}|{{#if: {{{Inuem natif|}}} = " "|''{{{Inuem natif|}}}''|}}|}}
|-
!colspan="2" bgcolor="#C4E5F8" | {{#if:{{{Soget aministratif|}}}|{{#if: {{{Soget aministratif}}} = " "|{{{Soget aministratif|}}}|}}|}}
|-
|align="center" | {{#if:{{{Blason|}}}|{{#if: {{{Blason|}}} = " "|[[File:{{{Blason|}}}|100px|center|Blason de {{{Inuem}}}]]|}}|}}
|align="center" | {{#if:{{{Bandiera|}}}|{{#if: {{{Bandiera|}}} = " "|[[File:{{{Bandiera|}}}|150px|center|Bandiera de {{{Inuem}}}]]|}}|}}
|-
| colspan="2" valign="top" style="border-top: 1px solid #a2a9b1"| [[File:{{{Foto}}}|300px|border|center]]
|-
| colspan="2" valign="top" style="font-size:90%;text-align:center"| {{{Descrizion foto}}}
|-
| colspan="2" valign="top" style="border-bottom: 1px solid #a2a9b1;border-top: 1px solid #a2a9b1"| [[File:{{{Cherta}}}|300px|border|center]]
|-
!colspan="2" bgcolor="#E3E3E3" | Nfurmazions prinzipeles
|-valign="top"
|style="width:140px;font-size:90%" | '''Stat''' || style="width:170px;font-size:90%" | {{{Stat}}}
|- valign="top"
|style="width:140px;font-size:90%"|'''Capitela''' || style="width:170px;font-size:90%" |{{{Capitela}}}
|- valign="center"
|style="width:130px;font-size:90%" | '''Populazion''' || style="width:180px;font-size:90%" | {{formatnum:{{#invoke:wd|property|references|P1082}}}} ab. <small>({{#invoke:wd|qualifier|normal+|single|P1082|P585}})</small>
|- valign="top"
{{#if:{{#invoke:wd|properties|P2046}} |
{{!}}-
{{!}}style="width:160px;font-size:90%" {{!}} '''Spersa''' {{!}}{{!}} style="width:160px;font-size:90%" align="left" {{!}} {{formatnum:{{#expr:{{#invoke:wd|property|raw|P2046}} round1}}}} km² | }}
{{#if:{{#invoke:wd|properties|P2046}} |
{{!}}-
{{!}}style="width:130px;font-size:90%" {{!}} '''Densità''' {{!}}{{!}} style="width:180px;font-size:90%" {{!}} {{formatnum:{{#expr: {{#invoke:wd|property|P1082}} / {{#invoke:wd|property|raw|P2046}} round 1 }}}} ab./km² | }}
|-style="margin:0;background:#ccccff";width:100%" align="center" cellpadding="2"
|- valign="top"
|-
!colspan="2" bgcolor="#E3E3E3" | Economia
|-
|style="width:140px;font-size:90%"| '''[[Prudot Regiunel Brutto]]''' || style="width:170px;font-size:90%" |₴ {{formatnum:{{{Prudot Regiunel Brutto}}}}} miliarc ({{{Ann PRB}}})
|- valign="top"
|style="width:140px;font-size:90%"| '''PRB a persona''' || style="width:170px;font-size:90%" |₴ {{formatnum:{{#expr: ({{{Prudot Regiunel Brutto}}} * 1000000000) / {{{Abitanc}}} round 0 }}}}
|- valign="top"
|-
!colspan="2" bgcolor="#E3E3E3" | Auter
|-
{{#if:{{{Fundazion|}}} |
{{!}}-
{{!}} style="width:140px;font-size:90%" {{!}} '''Ann de fundazion''' {{!}}{{!}} style="width:170px;font-size:90%" {{!}} {{{Fundazion}}}
| }}
|-
|style="width:140px;font-size:90%"|'''[[Zona d'orar]]''' || style="width:170px;font-size:90%" | [[UTC+2]] (d'instà [[UTC+3]])
|- valign="top"
{{#if:{{#invoke:wd|properties|P856}} |
{{!}}-
{{!}}style="width:160px;font-size:90%" {{!}} '''Plata internet''' {{!}}{{!}} style="width:160px;font-size:90%" align="left" {{!}} {{url|{{#invoke:wd|property|P856}}}} | }}
|-
|}</includeonly><noinclude>
{{Infobox region Ucraina
|Inuem = Oblast de Herson
|Inuem natif = Херсонська область
|Soget aministratif = [[Regions dl'Ucraina|Region dl'Ucraina]]
|Blason = Coat of Arms of Kherson Oblast.svg
|Bandiera = Flag of Kherson Oblast.svg
|Stat = {{UKR}}
|Capitela = {{Blason|Herson}}
|Seuraspersa = 28461
|Abitanc = 1000370
|Data abitanc = jené 2022
|Prudot Regiunel Brutto = 68.467
<!-- valor te miliarc -->
|Ann PRB = 2020
|Cherta = Kherson in Ukraine.svg
|Foto = Ukraine Oblast Cherson Verwaltung.jpg
|Descrizion foto = Ududa de [[Herson]]
}}
[[Categoria:Template:Infobox|Region Ucraina]]
[[Categoria:Template infobox region]]
[[Categoria:Template:Ucraina]]
</noinclude>
0idoizaygyoeo5wf0orxc9ry6526ocs
Umans
0
192513
252792
2026-08-17T13:19:18Z
Asenoner
208
Redirect alla pagina [[Porsona]]
252792
wikitext
text/x-wiki
#redirect [[Porsona]]
i7pvsrnce6b9usps4h0a4miwjsgduu8
Protozoères
0
192514
252793
2026-08-17T13:19:34Z
Asenoner
208
Redirect alla pagina [[Protozoe]]
252793
wikitext
text/x-wiki
#redirect [[Protozoe]]
kuo77knwm482imlqoma2yca4fiytz2v
Eucarioc
0
192515
252794
2026-08-17T13:19:49Z
Asenoner
208
Redirect alla pagina [[Eucariota]]
252794
wikitext
text/x-wiki
#redirect [[Eucariota]]
o2w064fk0ll3jyd8amxfbpqe5cyem95