ວິກິພີເດຍ lowiki https://lo.wikipedia.org/wiki/%E0%BB%9C%E0%BB%89%E0%BA%B2%E0%BA%AB%E0%BA%BC%E0%BA%B1%E0%BA%81 MediaWiki 1.46.0-wmf.24 first-letter ສື່ ພິເສດ ສົນທະນາ ຜູ້ໃຊ້ ສົນທະນາຂອງຜູ້ໃຊ້ ວິກິພີເດຍ ສົນທະນາກ່ຽວກັບວິກິພີເດຍ ຮູບ ສົນທະນາກ່ຽວກັບຮູບ ມີເດຍວິກິ ສົນທະນາກ່ຽວກັບມີເດຍວິກິ ແມ່ແບບ ສົນທະນາກ່ຽວກັບແມ່ແບບ ຊ່ວຍເຫຼືອ ສົນທະນາກ່ຽວກັບຊ່ວຍເຫຼືອ ໝວດ ສົນທະນາກ່ຽວກັບໝວດ TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk 0 8135 127485 106857 2026-04-18T18:02:24Z Aefgh3962 7598 Aefgh3962 ຍ້າຍໜ້າ [[ປະໂລເຕອິນ]] ໄປ [[ໂປຣຕີນ]] 106857 wikitext text/x-wiki '''ປະໂລເຕອິນ''' ({{lang-en|protein}}, {{lang-fr|protéine}}) ແມ່ນ[[ສານປະກອບ]]ຊີວະເຄມີ ເຊິ່ງປະກອບດ້ວຍ[[ໂປລີແປບຕິດ]]ນຶ່ງສາຍຫຼືຫຼາຍກວ່າ ທີ່ພັບກັນເປັນຮູບຊົງກົມຫຼືເສັ້ນໃຍ ໂດຍເຮັດໜ້າທີ່ອຳນວຍຂະບວນການທາງ[[ຊີວະວິທຍາ]]. ໂປລີແປບຕິດເປັນ[[ໂປລີມໍ]]ສາຍດ່ຽວທີ່ເປັນເສັ້ນກົງຂອງ[[ກົດອາມີເນ]]ທີ່ເຊື່ອມເຂົ້າກັນດ້ວຍພັນທະແປບຕິດລະຫວ່າງ[[ໝູ່ກາບົກຊີລິກ]]ແລະໝູ່ອາມີເນຂອງກົດອາມີເນເຫຼືອຄ້າງ (residue) ທີ່ຢູ່ຕິດກັນ. ລຳດັບກົດອາມີເນໃນປະໂລເຕອິນກຳໜົດໂດຍລຳດັບຂອງ[[ແຊນ]] ເຊິ່ງເຂົ້າລະຫັດໃນລະຫັດພັນທຸກຳ. ໂດຍທົ່ວໄປ ລະຫັດພັນທຸກຳປະກອບດ້ວຍກົດອາມີເນມາຕະຖານ 20 ຊະນິດ. ==ອ້າງອີງ== {{ລາຍການອ້າງອີງ}} ;ບັນນານຸກົມ *Lehninger, A.L., Nelson, D.L., and Cox, M.M. 1993. ''Principle of Biochemistry.'' 2nd ed. New York.: Worth *Branden C, Tooze J. (1999). ''Introduction to Protein Structure.'' New York: Garland Pub. ISBN 0-8153-2305-0. *Murray RF, Harper HW, Granner DK, Mayes PA, Rodwell VW. (2006). ''Harper's Illustrated Biochemistry.'' New York: Lange Medical Books/McGraw-Hill. ISBN 0-07-146197-3. *Van Holde KE, Mathews CK. (1996). ''Biochemistry.'' Menlo Park, Calif: Benjamin/Cummings Pub. Co., Inc. ISBN 0-8053-3931-0. ==ອ່ານຕື່ມ== ==ແຫຼ່ງຂໍ້ມູນອື່ນ== * [http://www.tjmitchell.com/stuart/dna.html Protein Songs (Stuart Mitchell - DNA Music Project)], 'When a "tape" of mRNA passes through the "playing head" of a ribosome, the "notes" produced are amino acids and the pieces of music they make up are proteins.' === ຖານຂໍ້ມູນແລະໂຄງການ === * [http://ctd.mdibl.org/ Comparative Toxicogenomics Database] curates protein-chemical interactions, as well as gene/protein-disease relationships and chemical-disease relationships. * [http://harvester.fzk.de Bioinformatic Harvester]{{Dead link|date=ກັນຍາ 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} A Meta search engine (29 databases) for gene and protein information. * [http://www.rcsb.org The Protein Databank] (see also [http://www.rcsb.org/pdb/static.do?p=education_discussion/molecule_of_the_month/index.html PDB Molecule of the Month] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200724151351/https://www.rcsb.org/pdb/static.do?p=education_discussion%2Fmolecule_of_the_month%2Findex.html |date=2020-07-24 }}, presenting short accounts on selected proteins from the PDB) * [http://www.proteopedia.org Proteopedia - Life in 3D]: rotatable, zoomable 3D model with wiki annotations for every known protein molecular structure. * [http://www.expasy.uniprot.org UniProt the Universal Protein Resource] * [http://www.proteinatlas.org Human Protein Atlas] * [http://www.ncbi.nlm.nih.gov/sites/entrez?db=protein NCBI Entrez Protein database] * [http://www.ncbi.nlm.nih.gov/sites/entrez?db=structure NCBI Protein Structure database] * [http://www.hprd.org/ Human Protein Reference Database] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060424071622/http://www.hprd.org/ |date=2006-04-24 }} * [http://www.humanproteinpedia.org/ Human Proteinpedia] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070314135408/http://www.humanproteinpedia.org/ |date=2007-03-14 }} * [http://folding.stanford.edu/ Folding@Home (Stanford University)] === ເວັບໄຊທາງການສຶກສາ === * [http://academicearth.org/lectures/macromolecules-structure-and-function-proteins-and-lipids UC Berkeley video lecture] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100326002119/http://academicearth.org/lectures/macromolecules-structure-and-function-proteins-and-lipids |date=2010-03-26 }} on proteins * [http://www.biochemweb.org/proteins.shtml Proteins: Biogenesis to Degradation - The Virtual Library of Biochemistry and Cell Biology] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050219090405/http://www.biochemweb.org/proteins.shtml |date=2005-02-19 }} [[ໝວດ:ປະໂລເຕອິນ]] [[ໝວດ:ສານອາຫານ]] a9lev3b7v57n95iszxfimlamll4cvl8 127487 127485 2026-04-18T18:03:01Z Aefgh3962 7598 127487 wikitext text/x-wiki '''ໂປຣຕີນ''' ({{langx|en|protein|italic=no}}) ຫຼື '''ປະໂລເຕອິນ''' ({{langx|fr|protéine}}) ແມ່ນ[[ສານປະກອບ]]ຊີວະເຄມີ ເຊິ່ງປະກອບດ້ວຍ[[ໂປລີແປບຕິດ]]ນຶ່ງສາຍຫຼືຫຼາຍກວ່າ ທີ່ພັບກັນເປັນຮູບຊົງກົມຫຼືເສັ້ນໃຍ ໂດຍເຮັດໜ້າທີ່ອຳນວຍຂະບວນການທາງ[[ຊີວະວິທຍາ]]. ໂປລີແປບຕິດເປັນ[[ໂປລີມໍ]]ສາຍດ່ຽວທີ່ເປັນເສັ້ນກົງຂອງ[[ກົດອາມີເນ]]ທີ່ເຊື່ອມເຂົ້າກັນດ້ວຍພັນທະແປບຕິດລະຫວ່າງ[[ໝູ່ກາບົກຊີລິກ]]ແລະໝູ່ອາມີເນຂອງກົດອາມີເນເຫຼືອຄ້າງ (residue) ທີ່ຢູ່ຕິດກັນ. ລຳດັບກົດອາມີເນໃນປະໂລເຕອິນກຳໜົດໂດຍລຳດັບຂອງ[[ແຊນ]] ເຊິ່ງເຂົ້າລະຫັດໃນລະຫັດພັນທຸກຳ. ໂດຍທົ່ວໄປ ລະຫັດພັນທຸກຳປະກອບດ້ວຍກົດອາມີເນມາຕະຖານ 20 ຊະນິດ. ==ອ້າງອີງ== {{ລາຍການອ້າງອີງ}} ;ບັນນານຸກົມ *Lehninger, A.L., Nelson, D.L., and Cox, M.M. 1993. ''Principle of Biochemistry.'' 2nd ed. New York.: Worth *Branden C, Tooze J. (1999). ''Introduction to Protein Structure.'' New York: Garland Pub. ISBN 0-8153-2305-0. *Murray RF, Harper HW, Granner DK, Mayes PA, Rodwell VW. (2006). ''Harper's Illustrated Biochemistry.'' New York: Lange Medical Books/McGraw-Hill. ISBN 0-07-146197-3. *Van Holde KE, Mathews CK. (1996). ''Biochemistry.'' Menlo Park, Calif: Benjamin/Cummings Pub. Co., Inc. ISBN 0-8053-3931-0. ==ອ່ານຕື່ມ== ==ແຫຼ່ງຂໍ້ມູນອື່ນ== * [http://www.tjmitchell.com/stuart/dna.html Protein Songs (Stuart Mitchell - DNA Music Project)], 'When a "tape" of mRNA passes through the "playing head" of a ribosome, the "notes" produced are amino acids and the pieces of music they make up are proteins.' === ຖານຂໍ້ມູນແລະໂຄງການ === * [http://ctd.mdibl.org/ Comparative Toxicogenomics Database] curates protein-chemical interactions, as well as gene/protein-disease relationships and chemical-disease relationships. * [http://harvester.fzk.de Bioinformatic Harvester]{{Dead link|date=ກັນຍາ 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} A Meta search engine (29 databases) for gene and protein information. * [http://www.rcsb.org The Protein Databank] (see also [http://www.rcsb.org/pdb/static.do?p=education_discussion/molecule_of_the_month/index.html PDB Molecule of the Month] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200724151351/https://www.rcsb.org/pdb/static.do?p=education_discussion%2Fmolecule_of_the_month%2Findex.html |date=2020-07-24 }}, presenting short accounts on selected proteins from the PDB) * [http://www.proteopedia.org Proteopedia - Life in 3D]: rotatable, zoomable 3D model with wiki annotations for every known protein molecular structure. * [http://www.expasy.uniprot.org UniProt the Universal Protein Resource] * [http://www.proteinatlas.org Human Protein Atlas] * [http://www.ncbi.nlm.nih.gov/sites/entrez?db=protein NCBI Entrez Protein database] * [http://www.ncbi.nlm.nih.gov/sites/entrez?db=structure NCBI Protein Structure database] * [http://www.hprd.org/ Human Protein Reference Database] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060424071622/http://www.hprd.org/ |date=2006-04-24 }} * [http://www.humanproteinpedia.org/ Human Proteinpedia] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070314135408/http://www.humanproteinpedia.org/ |date=2007-03-14 }} * [http://folding.stanford.edu/ Folding@Home (Stanford University)] === ເວັບໄຊທາງການສຶກສາ === * [http://academicearth.org/lectures/macromolecules-structure-and-function-proteins-and-lipids UC Berkeley video lecture] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100326002119/http://academicearth.org/lectures/macromolecules-structure-and-function-proteins-and-lipids |date=2010-03-26 }} on proteins * [http://www.biochemweb.org/proteins.shtml Proteins: Biogenesis to Degradation - The Virtual Library of Biochemistry and Cell Biology] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050219090405/http://www.biochemweb.org/proteins.shtml |date=2005-02-19 }} [[ໝວດ:ປະໂລເຕອິນ]] [[ໝວດ:ສານອາຫານ]] 4urohr7wpk6q2sdwaf73wahlo53ziu5 0 8273 127491 104253 2026-04-18T18:29:26Z Aefgh3962 7598 Aefgh3962 ຍ້າຍໜ້າ [[ກະໂລໂມຊົມ]] ໄປ [[ໂຄຣໂມໂຊມ]] 104253 wikitext text/x-wiki '''ກະໂລໂມຊົມ''' ([[ພາສາອັງກິດ|ອັງກິດ]], [[ພາສາຝະລັ່ງ|ຝະລັ່ງ]]: chromosome) ແມ່ນບ່ອນຢູ່ຂອງ[[ແຊນ]] ເຊິ່ງເຮັດໜ້າທີ່ຄວບຄຸມແລະຖ່າຍທອດຂໍ້ມູນ ກ່ຽວກັບ ລັກສະນະທາງ[[ພັນທຸກຳ]]ຕ່າງໆ ຂອງ[[ສິ່ງມີຊີວິດ]] ເຊັ່ນ ລັກສະນະຂອງເສັ້ນ[[ຜົມ]] ລັກສະນະດວງ[[ຕາ]] [[ເພດ]] ແລະ [[ຜິວ]] ຯລຯ. == ອ້າງອີງ == <references/> ;ບັນນານຸກົມ *Mayr, E. (1982). ''The growth of biological thought.'' Harvard. p. 749. *Paux E, Sourdille P, Salse J, et al. (2008). "A Physical Map of the 1-Gigabase Bread Wheat Chromosome 3B". ''Science 322'' (5898): 101–104. doi:10.1126/science.1161847. PMID 18832645. *Pellicer J, Fay M F and Leitch I J (2010). "The largest eukaryotic genome of them all?". ''Botanical Journal of the Linnean Society 164: 10–15.'' doi:10.1111/j.1095-8339.2010.01072.x. *Wilson, E.B. (1925). ''The Cell in Development and Heredity'', Ed. 3. Macmillan, New York. p. 923. == ແຫຼ່ງຂໍ້ມູນອື່ນ == * [http://hopes.stanford.edu/basics/dna/b0.html An Introduction to DNA and Chromosomes] from [[HOPES]]: Huntington's Outreach Project for Education at Stanford * [http://atlasgeneticsoncology.org/Educ/PolyMecaEng.html Chromosome Abnormalities at AtlasGeneticsOncology] * [http://learn.genetics.utah.edu/content/begin/traits/predictdisorder/ What Can Our Chromosomes Tell Us?] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081120000502/http://learn.genetics.utah.edu/content/begin/traits/predictdisorder/ |date=2008-11-20 }}, from the University of Utah's Genetic Science Learning Center * [http://learn.genetics.utah.edu/content/begin/traits/karyotype/index.html Try making a karyotype yourself] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150318110503/http://learn.genetics.utah.edu/content/begin/traits/karyotype/index.html |date=2015-03-18 }}, from the University of Utah's Genetic Science Learning Center * [http://users.rcn.com/jkimball.ma.ultranet/BiologyPages/C/Chromosomes.html Kimballs Chromosome pages] * [http://www.genomenewsnetwork.org/categories/index/genome/chromosomes.php Chromosome News from Genome News Network] * [http://www.chromosomehelpstation.com/eurochromnet.htm Eurochromnet] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20041210120428/http://www.chromosomehelpstation.com/eurochromnet.htm |date=2004-12-10 }}, European network for Rare Chromosome Disorders on the Internet * [http://www.ensembl.org Ensembl.org], [[Ensembl]] project, presenting chromosomes, their [[gene]]s and [[synteny|syntenic]] loci graphically via the web * [https://www3.nationalgeographic.com/genographic/index.html Genographic Project] * [http://ghr.nlm.nih.gov/ghr/chromosomes Home reference on Chromosomes] from the U.S. National Library of Medicine * [http://www.dna-rainbow.org Visualisation of human chromosomes] and comparison to other species * [http://www.rarechromo.org Unique - The Rare Chromosome Disorder Support Group] Support for people with rare chromosome disorders [[ໝວດ:ກະໂລໂມຊົມ]] [[ໝວດ:ຊີວະສາດ]] [[ໝວດ:ພັນທຸສາດ]] 8qwyt5fjujn0t0egvy6us21clm43o6z 127493 127491 2026-04-18T18:29:46Z Aefgh3962 7598 127493 wikitext text/x-wiki '''ໂຄຣໂມໂຊມ''' ຫຼື '''ກະໂລໂມຊົມ''' ([[ພາສາອັງກິດ|ອັງກິດ]], [[ພາສາຝະລັ່ງ|ຝະລັ່ງ]]: chromosome) ແມ່ນບ່ອນຢູ່ຂອງ[[ແຊນ]] ເຊິ່ງເຮັດໜ້າທີ່ຄວບຄຸມແລະຖ່າຍທອດຂໍ້ມູນ ກ່ຽວກັບ ລັກສະນະທາງ[[ພັນທຸກຳ]]ຕ່າງໆ ຂອງ[[ສິ່ງມີຊີວິດ]] ເຊັ່ນ ລັກສະນະຂອງເສັ້ນ[[ຜົມ]] ລັກສະນະດວງ[[ຕາ]] [[ເພດ]] ແລະ [[ຜິວ]] ຯລຯ. == ອ້າງອີງ == <references/> ;ບັນນານຸກົມ *Mayr, E. (1982). ''The growth of biological thought.'' Harvard. p. 749. *Paux E, Sourdille P, Salse J, et al. (2008). "A Physical Map of the 1-Gigabase Bread Wheat Chromosome 3B". ''Science 322'' (5898): 101–104. doi:10.1126/science.1161847. PMID 18832645. *Pellicer J, Fay M F and Leitch I J (2010). "The largest eukaryotic genome of them all?". ''Botanical Journal of the Linnean Society 164: 10–15.'' doi:10.1111/j.1095-8339.2010.01072.x. *Wilson, E.B. (1925). ''The Cell in Development and Heredity'', Ed. 3. Macmillan, New York. p. 923. == ແຫຼ່ງຂໍ້ມູນອື່ນ == * [http://hopes.stanford.edu/basics/dna/b0.html An Introduction to DNA and Chromosomes] from [[HOPES]]: Huntington's Outreach Project for Education at Stanford * [http://atlasgeneticsoncology.org/Educ/PolyMecaEng.html Chromosome Abnormalities at AtlasGeneticsOncology] * [http://learn.genetics.utah.edu/content/begin/traits/predictdisorder/ What Can Our Chromosomes Tell Us?] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081120000502/http://learn.genetics.utah.edu/content/begin/traits/predictdisorder/ |date=2008-11-20 }}, from the University of Utah's Genetic Science Learning Center * [http://learn.genetics.utah.edu/content/begin/traits/karyotype/index.html Try making a karyotype yourself] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150318110503/http://learn.genetics.utah.edu/content/begin/traits/karyotype/index.html |date=2015-03-18 }}, from the University of Utah's Genetic Science Learning Center * [http://users.rcn.com/jkimball.ma.ultranet/BiologyPages/C/Chromosomes.html Kimballs Chromosome pages] * [http://www.genomenewsnetwork.org/categories/index/genome/chromosomes.php Chromosome News from Genome News Network] * [http://www.chromosomehelpstation.com/eurochromnet.htm Eurochromnet] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20041210120428/http://www.chromosomehelpstation.com/eurochromnet.htm |date=2004-12-10 }}, European network for Rare Chromosome Disorders on the Internet * [http://www.ensembl.org Ensembl.org], [[Ensembl]] project, presenting chromosomes, their [[gene]]s and [[synteny|syntenic]] loci graphically via the web * [https://www3.nationalgeographic.com/genographic/index.html Genographic Project] * [http://ghr.nlm.nih.gov/ghr/chromosomes Home reference on Chromosomes] from the U.S. National Library of Medicine * [http://www.dna-rainbow.org Visualisation of human chromosomes] and comparison to other species * [http://www.rarechromo.org Unique - The Rare Chromosome Disorder Support Group] Support for people with rare chromosome disorders [[ໝວດ:ກະໂລໂມຊົມ]] [[ໝວດ:ຊີວະສາດ]] [[ໝວດ:ພັນທຸສາດ]] 91a29rhyijbv9ty4qo5j7q2wl2ky2cg 0 13044 127488 123837 2026-04-18T18:21:15Z Aefgh3962 7598 Aefgh3962 ຍ້າຍໜ້າ [[ນິນໂ ມັຣິນັ]] ໄປ [[ນີໂນສະລາຟ ມາຣີນາ]] 123837 wikitext text/x-wiki {{ຕ້ອງການອ້າງອີງ}} '''ນິນໂ ມັຣິນັ''' (Ninoslav Marina, ມາເຊໂດເນຍ: ເກີດມາ 25 ກັນຍາ 1974) ເປັນຫົວຫນ້າວິທະຍາໄລວິທະຍາສາດເຕັກໂນໂລຢີແລະເຕັກໂນໂລຢີ "St Paul Apostle" ທີ່ຢູ່ໃນ Ohrid, ມາຊິໂດເນຍແລະປະທານປະເທດຂອງກອງປະຊຸມສາທາລະນະລັດສາທາລະນະລັດປະທານາທິບໍດີ Macedonia ພາຍໃຕ້ການນໍາຂອງ Rector Marina, UIST ແມ່ນປະຈຸບັນອັນດັບທີສາມໃນ Macedonia. ການຈັດອັນດັບໄດ້ຖືກສ້າງຂຶ້ນໂດຍມະຫາວິທະຍາໄລ Shanghai Jiao Tong ແລະຄະແນນດີຂື້ນຈາກ 44,1 ຈຸດໃນປີ 2012 ຫາ 94,5 ໃນ 100 ໃນປີ 2016. == ຊີວະປະຫວັດ == ຫລັງຈາກໄດ້ຈົບການສຶກສາລະດັບປະລິນຍາຕີທີ່ຄະນະວິສະວະກໍາໄຟຟ້າຢູ່ໂຮງຮຽນ Saints Cyril ແລະມະຫາວິທະຍາໄລ Methodius Skopje, ລາວໄດ້ຮັບປະລິນຍາເອກ. ປະລິນຍາເອກຢູ່ທີ່École Polytechnique Fedrâle de Lausanne (EPFL) ໃນປີ 2004. ໃນການຮ່ວມມືກັບສູນຄົ້ນຄ້ວາ Nokia ໃນນະຄອນ Helsinki, ວິທະຍາສາດຂອງລາວຢູ່ໃນທິດສະດີຂໍ້ມູນແລະການສື່ສານໄຮ້ສາຍ. Ninoslav Marina ເປັນຜູ້ອໍານວຍການ R & D ໃນ Sowoon Technologies ຈາກ 2005-2007 ເປັນບ່ອນທີ່ທ່ານນໍາພາການພັດທະນາຊຸດຫູຟັງເພື່ອວັດແທກຄວາມປວດ, ຄວາມຄຽດແລະນອນຫລັບສໍາລັບນັກອາວະກາດ, ນັກພະຍາກອນ, ຜູ້ຂັບຂີ່ແລະພະນັກງານຄວາມປອດໄພ. ຈາກ 2007-2008, ທ່ານນາງ Marina ໄດ້ໄປຢ້ຽມຢາມວິທະຍາໄລຢູ່ມະຫາວິທະຍາໄລຮາວາຍໃນ Manoa, ໃນການມີປະສົບການທີ່ມີຊື່ສຽງຈາກສະຖາບັນວິທະຍາສາດແຫ່ງຊາດຂອງປະເທດສະວິດ. ຈາກປີ 2008 ຫາ 2009, ລາວໄດ້ເຮັດວຽກເປັນນັກຄົ້ນຄວ້າວິທະຍາໄລຢູ່ UNIK Graduate Center ຈາກມະຫາວິທະຍາໄລ Oslo ທີ່ເຮັດວຽກໃນໂຄງການຈາກສະຖາບັນຄົ້ນຄວ້ານໍເວ. ໃນໄລຍະປີ 2009-2012, ທ່ານນາງມາລິນໄດ້ໄປຢ້ຽມຢາມນັກຄົ້ນຄວ້າ Postdoctoral ທີ່ມະຫາວິທະຍາໄລ Princeton ທີ່ມີຊື່ສຽງໃນງານມະຫາວິທະຍາໄລ Marie Curie ທີ່ມີຊື່ສຽງພາຍໃຕ້ໂຄງການເຈັດ (FP7). ໃນປີ 2014, ທ່ານດຣ Marina ໄດ້ຮັບເງິນທຶນພາຍໃຕ້ໂຄງການ Leading House ຂອງປະເທດລັດເຊຍແລະບາຊິນແລະມີໂຄງການຈັດເກັບແຈກຢາຍກັບວິທະຍາໄລ Campinas ໃນລັດSão Paulo. == ຜົນສໍາເລັດຂອງວິທະຍາສາດ == Prof. Marina ໄດ້ຂຽນຮ່ວມກັນຫຼາຍກວ່າ 100 ເອກະສານວິທະຍາສາດ, ປຶ້ມແລະບົດເລື່ອງທີ່ນິຍົມ. ລາວໄດ້ເປັນວິທະຍາໄລທີ່ມີຫຼາຍກວ່າ 40 ແຫ່ງໃນບັນດາປະເທດດັ່ງຕໍ່ໄປນີ້: ສະຫະລັດ, ຣັດເຊຍ, [[ປະເທດຈີນ|ຈີນ]], ສະຫະປະຊາຊາດ, [[ປະເທດຍີ່ປຸ່ນ|ຍີ່ປຸ່ນ]], ຝຣັ່ງ, ເຢຍລະມັນ, ສະວິດເຊີແລນ, ປະເທດເນເທີແລນ, Brazil, Norway, Finland, Belgium, Austria, Hong Kong, Malaysia , ອິດສະຣາເອນ, ເຊັກ, Morocco, ໂປໂລຍ, ໂລມາເນຍ, ກີຊ, ອີຢິບ, ໂຄຣເອເຊຍ, ບັນແກເລຍ, ເຊີເບຍ, ອາເຊີໄບຈານແລະມອນໂດວາ. ລາວໄດ້ຍົກລະດັບທຶນຫຼາຍໂດຍຜ່ານເຄື່ອງມືຕ່າງໆໃນສະຖາບັນການສຶກສາແລະອຸດສາຫະກໍາລວມທັງໂຄງການຕ່າງໆເຊັ່ນ CTI ຂອງສະວິດ, NSF ສະວິດເຊີແລນ, ສະຖາບັນຄົ້ນຄວ້ານໍເວ, ຄະນະກໍາມະການເອີຣົບແລະອົງການອະວະກາດເອີຣົບ. ລາວໄດ້ເປັນຜູ້ຊ່ຽວຊານຂອງໂຄງການໂຄງການຂອງຄະນະກໍາມະການເອີຣົບ. ທ່ານ Marina ເປັນສະມາຊິກອາວຸໂສຂອງສະຖາບັນວິສະວະກໍາໄຟຟ້າແລະເອເລັກໂຕຣນິກ (IEEE) ແລະຫົວຫນ້າຄະນະກໍາມະການໂຄງການດ້ານວິຊາການຂອງກອງປະຊຸມສາກົນກ່ຽວກັບລະບົບການຄວບຄຸມແລະການຄວບຄຸມ Ultra Modern (ICUMT). ລາວເປັນສະມາຊິກຜູ້ກໍ່ຕັ້ງແລະເປັນປະທານຂອງ IEEE Information Theory Society chapter Macedonian ໃນປີ 2016 ແລະ 2017. ໃນເດືອນກໍລະກົດ 2015, ທ່ານດຣ Marina ໄດ້ເຊື້ອເຊີນໂດຍປະທານປະເທດຂອງກອງປະຊຸມຄັ້ງທີ 69 ຂອງສະຫະປະຊາຊາດສະຫະປະຊາຊາດ, H. ທ່ານ Sam Kutesa ໃນກອງປະຊຸມສໍາລັບການປຶກສາຫາລືແບບບໍ່ເປັນທາງການໃນກອງປະຊຸມສຸດຍອດໂລກກ່ຽວກັບສັງຄົມຂໍ້ມູນ. stdvwc6ilt1xonz04ovbp9hb9x15qva 127490 127488 2026-04-18T18:21:51Z Aefgh3962 7598 127490 wikitext text/x-wiki {{ຕ້ອງການອ້າງອີງ}} '''ນີໂນສະລາຟ ມາຣີນາ''' (Ninoslav Marina, ມາເຊໂດເນຍ: ເກີດມາ 25 ກັນຍາ 1974) ເປັນຫົວຫນ້າວິທະຍາໄລວິທະຍາສາດເຕັກໂນໂລຢີແລະເຕັກໂນໂລຢີ "St Paul Apostle" ທີ່ຢູ່ໃນ Ohrid, ມາຊິໂດເນຍແລະປະທານປະເທດຂອງກອງປະຊຸມສາທາລະນະລັດສາທາລະນະລັດປະທານາທິບໍດີ Macedonia ພາຍໃຕ້ການນໍາຂອງ Rector Marina, UIST ແມ່ນປະຈຸບັນອັນດັບທີສາມໃນ Macedonia. ການຈັດອັນດັບໄດ້ຖືກສ້າງຂຶ້ນໂດຍມະຫາວິທະຍາໄລ Shanghai Jiao Tong ແລະຄະແນນດີຂື້ນຈາກ 44,1 ຈຸດໃນປີ 2012 ຫາ 94,5 ໃນ 100 ໃນປີ 2016. == ຊີວະປະຫວັດ == ຫລັງຈາກໄດ້ຈົບການສຶກສາລະດັບປະລິນຍາຕີທີ່ຄະນະວິສະວະກໍາໄຟຟ້າຢູ່ໂຮງຮຽນ Saints Cyril ແລະມະຫາວິທະຍາໄລ Methodius Skopje, ລາວໄດ້ຮັບປະລິນຍາເອກ. ປະລິນຍາເອກຢູ່ທີ່École Polytechnique Fedrâle de Lausanne (EPFL) ໃນປີ 2004. ໃນການຮ່ວມມືກັບສູນຄົ້ນຄ້ວາ Nokia ໃນນະຄອນ Helsinki, ວິທະຍາສາດຂອງລາວຢູ່ໃນທິດສະດີຂໍ້ມູນແລະການສື່ສານໄຮ້ສາຍ. Ninoslav Marina ເປັນຜູ້ອໍານວຍການ R & D ໃນ Sowoon Technologies ຈາກ 2005-2007 ເປັນບ່ອນທີ່ທ່ານນໍາພາການພັດທະນາຊຸດຫູຟັງເພື່ອວັດແທກຄວາມປວດ, ຄວາມຄຽດແລະນອນຫລັບສໍາລັບນັກອາວະກາດ, ນັກພະຍາກອນ, ຜູ້ຂັບຂີ່ແລະພະນັກງານຄວາມປອດໄພ. ຈາກ 2007-2008, ທ່ານນາງ Marina ໄດ້ໄປຢ້ຽມຢາມວິທະຍາໄລຢູ່ມະຫາວິທະຍາໄລຮາວາຍໃນ Manoa, ໃນການມີປະສົບການທີ່ມີຊື່ສຽງຈາກສະຖາບັນວິທະຍາສາດແຫ່ງຊາດຂອງປະເທດສະວິດ. ຈາກປີ 2008 ຫາ 2009, ລາວໄດ້ເຮັດວຽກເປັນນັກຄົ້ນຄວ້າວິທະຍາໄລຢູ່ UNIK Graduate Center ຈາກມະຫາວິທະຍາໄລ Oslo ທີ່ເຮັດວຽກໃນໂຄງການຈາກສະຖາບັນຄົ້ນຄວ້ານໍເວ. ໃນໄລຍະປີ 2009-2012, ທ່ານນາງມາລິນໄດ້ໄປຢ້ຽມຢາມນັກຄົ້ນຄວ້າ Postdoctoral ທີ່ມະຫາວິທະຍາໄລ Princeton ທີ່ມີຊື່ສຽງໃນງານມະຫາວິທະຍາໄລ Marie Curie ທີ່ມີຊື່ສຽງພາຍໃຕ້ໂຄງການເຈັດ (FP7). ໃນປີ 2014, ທ່ານດຣ Marina ໄດ້ຮັບເງິນທຶນພາຍໃຕ້ໂຄງການ Leading House ຂອງປະເທດລັດເຊຍແລະບາຊິນແລະມີໂຄງການຈັດເກັບແຈກຢາຍກັບວິທະຍາໄລ Campinas ໃນລັດSão Paulo. == ຜົນສໍາເລັດຂອງວິທະຍາສາດ == Prof. Marina ໄດ້ຂຽນຮ່ວມກັນຫຼາຍກວ່າ 100 ເອກະສານວິທະຍາສາດ, ປຶ້ມແລະບົດເລື່ອງທີ່ນິຍົມ. ລາວໄດ້ເປັນວິທະຍາໄລທີ່ມີຫຼາຍກວ່າ 40 ແຫ່ງໃນບັນດາປະເທດດັ່ງຕໍ່ໄປນີ້: ສະຫະລັດ, ຣັດເຊຍ, [[ປະເທດຈີນ|ຈີນ]], ສະຫະປະຊາຊາດ, [[ປະເທດຍີ່ປຸ່ນ|ຍີ່ປຸ່ນ]], ຝຣັ່ງ, ເຢຍລະມັນ, ສະວິດເຊີແລນ, ປະເທດເນເທີແລນ, Brazil, Norway, Finland, Belgium, Austria, Hong Kong, Malaysia , ອິດສະຣາເອນ, ເຊັກ, Morocco, ໂປໂລຍ, ໂລມາເນຍ, ກີຊ, ອີຢິບ, ໂຄຣເອເຊຍ, ບັນແກເລຍ, ເຊີເບຍ, ອາເຊີໄບຈານແລະມອນໂດວາ. ລາວໄດ້ຍົກລະດັບທຶນຫຼາຍໂດຍຜ່ານເຄື່ອງມືຕ່າງໆໃນສະຖາບັນການສຶກສາແລະອຸດສາຫະກໍາລວມທັງໂຄງການຕ່າງໆເຊັ່ນ CTI ຂອງສະວິດ, NSF ສະວິດເຊີແລນ, ສະຖາບັນຄົ້ນຄວ້ານໍເວ, ຄະນະກໍາມະການເອີຣົບແລະອົງການອະວະກາດເອີຣົບ. ລາວໄດ້ເປັນຜູ້ຊ່ຽວຊານຂອງໂຄງການໂຄງການຂອງຄະນະກໍາມະການເອີຣົບ. ທ່ານ Marina ເປັນສະມາຊິກອາວຸໂສຂອງສະຖາບັນວິສະວະກໍາໄຟຟ້າແລະເອເລັກໂຕຣນິກ (IEEE) ແລະຫົວຫນ້າຄະນະກໍາມະການໂຄງການດ້ານວິຊາການຂອງກອງປະຊຸມສາກົນກ່ຽວກັບລະບົບການຄວບຄຸມແລະການຄວບຄຸມ Ultra Modern (ICUMT). ລາວເປັນສະມາຊິກຜູ້ກໍ່ຕັ້ງແລະເປັນປະທານຂອງ IEEE Information Theory Society chapter Macedonian ໃນປີ 2016 ແລະ 2017. ໃນເດືອນກໍລະກົດ 2015, ທ່ານດຣ Marina ໄດ້ເຊື້ອເຊີນໂດຍປະທານປະເທດຂອງກອງປະຊຸມຄັ້ງທີ 69 ຂອງສະຫະປະຊາຊາດສະຫະປະຊາຊາດ, H. ທ່ານ Sam Kutesa ໃນກອງປະຊຸມສໍາລັບການປຶກສາຫາລືແບບບໍ່ເປັນທາງການໃນກອງປະຊຸມສຸດຍອດໂລກກ່ຽວກັບສັງຄົມຂໍ້ມູນ. je8eqkl6ezezdpgswva396fyxt2klck 0 21224 127483 110081 2026-04-18T17:52:49Z Aefgh3962 7598 Aefgh3962 ຍ້າຍໜ້າ [[RNA]] ໄປ [[ອາຣ໌ເອັນເອ]] 110081 wikitext text/x-wiki [[ຮູບ:Pre-mRNA-1ysv-tubes.png|thumb| ເຊືອກຜູກຜົມຈາກທາງສ່ວນຫນ້າຂອງ mRNA. ຈຸດເດັ່ນແມ່ນ nucleobases (ສີຂຽວ) ແລະກະດູກສັນຫຼັງ ribose-phosphate (ສີຟ້າ). ນີ້ແມ່ນສາຍດຽວຂອງ RNA ທີ່ພັບກັບຕົວມັນເອງ.]] '''ອາຊິດ Ribonucleic''' ('''RNA''') ແມ່ນໂມເລ ກຸນໂພລີເມີ ທີ່ມີຄວາມຈໍາເປັນສໍາລັບຫນ້າທີ່ທາງຊີວະພາບສ່ວນໃຫຍ່, ບໍ່ວ່າຈະໂດຍການທໍາຫນ້າທີ່ຂອງມັນເອງ (RNA ທີ່ບໍ່ແມ່ນລະຫັດ) ຫຼືການສ້າງແບບຈໍາລອງສໍາລັບການຜະລິດໂປຣຕີນ ([[messenger RNA]]). RNA ແລະ [[ອາເດແອັນ|ອາຊິດ deoxyribonucleic]] (DNA) ແມ່ນ ອາຊິດນິວຄລີອິກ. ອາຊິດນິວຄລີອິກປະກອບເປັນຫນຶ່ງໃນສີ່ macromolecules ທີ່ສໍາຄັນສໍາລັບທຸກຮູບແບບຂອງ [[ຊີວິດ]]. RNA ແມ່ນປະກອບເປັນຕ່ອງໂສ້ຂອງ ນິວຄລີໂອທີດ. ຈຸລັງຈຸລັງໃຊ້ [[messenger RNA]] ('''''mRNA''''') ເພື່ອຖ່າຍທອດຂໍ້ມູນທາງພັນທຸກໍາ (ໂດຍນໍາໃຊ້ ຖານໄນໂຕຣເຈນ ຂອງ guanine, uracil, adenine, ແລະ cytosine, ສະແດງໂດຍຕົວອັກສອນ G, U, A, ແລະ C) ທີ່ຊີ້ນໍາການສັງເຄາະທາດໂປຼຕີນສະເພາະ. ໄວຣັສ ຫຼາຍຊະນິດເຂົ້າລະຫັດຂໍ້ມູນທາງພັນທຸກໍາຂອງເຂົາເຈົ້າໂດຍໃຊ້ RNA genome. elz3zbg7xqtpjhq9ekh8mf3nydu8nb9 0 21517 127477 125639 2026-04-18T16:14:05Z Aefgh3962 7598 Aefgh3962 ຍ້າຍໜ້າ [[ແບັກທີເຣັຍ]] ໄປ [[ແບັກທີເຣຍ]] 125639 wikitext text/x-wiki {{ປັບພາສາ}} '''ແບັກທີເຣັຍ''' ({{Langx|en|bacteria}}) ມີ​ຢູ່​ທົ່ວ​ທຸກ​ແຫ່ງ, ສ່ວນ​ໃຫຍ່​ແມ່ນ​ສິ່ງ​ມີ​ຊີ​ວິດ​ທີ່​ເປັນ​ອິດ​ສະ​ລະ​ມັກ​ຈະ​ປະ​ກອບ​ດ້ວຍ [[ເຊລ (ຊີວະວິທະຍາ)|​ຊີ​ວະ​ພາບ]] ​ດຽວ​. ພວກເຂົາເຈົ້າປະກອບເປັນ ໂດເມນ ຂະຫນາດໃຫຍ່ຂອງ ຈຸລິນຊີ [[ໂປຄາຣີໂອດ]]. ໂດຍປົກກະຕິມີຄວາມຍາວບໍ່ຫຼາຍປານໃດ [[ມິໂກຣແມັດ]], ແບັກທີເຣັຍແມ່ນເປັນຮູບແບບຊີວິດທໍາອິດທີ່ປາກົດຢູ່ໃນ [[ໂລກ]], ແລະຢູ່ໃນ ບ່ອນຢູ່ອາໄສ ສ່ວນໃຫຍ່ຂອງມັນ. ແບັກທີເຣັຍອາໄສຢູ່ໃນອາກາດ, ດິນ, ນ້ໍາ, [[ບໍ່ນ້ຳຮ້ອນ|ນ້ໍາຮ້ອນທີ່ເປັນກົດ]], ສິ່ງເສດເຫຼືອ radioactive, ແລະ ຊີວະພາບເລິກ ຂອງ ເປືອກໂລກ. ແບັກທີເຣັຍມີບົດບາດສໍາຄັນໃນຫຼາຍຂັ້ນຕອນຂອງ ວົງຈອນທາດອາຫານ ໂດຍການລີໄຊເຄີນສານອາຫານແລະ ການສ້ອມແຊມໄນໂຕຣເຈນ ອອກຈາກ [[ບັນຍາກາດຂອງໂລກ|ບັນຍາກາດ]]. ວົງຈອນທາດອາຫານປະກອບມີ ການເສື່ອມສະພາບ ຂອງ ຮ່າງກາຍທີ່ຕາຍແລ້ວ; ແບັກທີເຣັຍມີຄວາມຮັບຜິດຊອບຕໍ່ຂັ້ນຕອນຂອງ putrefaction ໃນຂະບວນການນີ້. ໃນຊຸມຊົນຊີວະພາບທີ່ອ້ອມຮອບທໍ່ ລະບາຍຄວາມຮ້ອນ hydrothermal ແລະ ນ້ໍາເຢັນ, ແບັກທີເຣັຍ extremophile ໃຫ້ສານອາຫານທີ່ຈໍາເປັນເພື່ອຍືນຍົງຊີວິດໂດຍການປ່ຽນທາດປະສົມທີ່ລະລາຍ, ເຊັ່ນ hydrogen sulfide ແລະ methane, ເປັນພະລັງງານ. ແບັກທີເຣັຍຍັງອາໄສຢູ່ໃນການພົວພັນ ເຊິ່ງກັນແລະກັນ, commensal ແລະ ກາຝາກ ກັບພືດແລະສັດ. ແບັກທີເຣັຍສ່ວນໃຫຍ່ບໍ່ໄດ້ມີລັກສະນະແລະມີຫຼາຍຊະນິດທີ່ບໍ່ສາມາດ ປູກ ຢູ່ໃນຫ້ອງທົດລອງ. ການສຶກສາຂອງແບັກທີເຣັຍແມ່ນເປັນທີ່ຮູ້ຈັກເປັນ bacteriology, ສາຂາຂອງ ຈຸລິນຊີ. ເຊັ່ນດຽວກັນກັບສັດທັງຫມົດ, ມະນຸດມີຈໍານວນຫຼວງຫຼາຍ (ປະມານ 10¹³ ຫາ 10¹⁴ ) ຂອງແບັກທີເຣັຍ.<ref>{{Cite journal|title=Revised Estimates for the Number of Human and Bacteria Cells in the Body}}</ref> ສ່ວນຫຼາຍແມ່ນຢູ່ໃນ ລໍາໄສ້, ເຖິງແມ່ນວ່າມີຫຼາຍຢູ່ໃນຜິວຫນັງ. ສ່ວນໃຫຍ່ຂອງແບັກທີເຣັຍໃນແລະຢູ່ໃນຮ່າງກາຍແມ່ນບໍ່ເປັນອັນຕະລາຍຫຼື rendered ດັ່ງນັ້ນໂດຍຜົນກະທົບປ້ອງກັນຂອງ ລະບົບພູມຕ້ານທານ, ແລະຈໍານວນຫຼາຍ ມີປະໂຫຍດ,<ref name="McCutcheon">{{Cite journal|title=The Genomics and Cell Biology of Host-Beneficial Intracellular Infections}}</ref> ໂດຍສະເພາະຜູ້ທີ່ຢູ່ໃນລໍາໄສ້. ແນວໃດກໍ່ຕາມ, ແບັກທີເຣັຍຫຼາຍຊະນິດແມ່ນ ເປັນເຊື້ອພະຍາດ ແລະເຮັດໃຫ້ເກີດ ພະຍາດຕິດຕໍ່, ລວມທັງ ພະຍາດອະຫິວາ, syphilis, anthrax, leprosy, [[ວັນນະໂລກ]], tetanus ແລະ plague bubonic. ພະຍາດ​ແບັກ​ທີ​ເລຍ​ທີ່​ເປັນ​ອັນຕະລາຍ​ທີ່​ສຸດ​ແມ່ນ ​ການ​ຕິດ​ເຊື້ອ​ທາງ​ເດີນ​ຫາຍ​ໃຈ . ຢາຕ້ານເຊື້ອ ໄດ້ຖືກນໍາໃຊ້ເພື່ອປິ່ນປົວ ການຕິດເຊື້ອແບັກທີເລຍ ແລະຍັງຖືກນໍາໃຊ້ໃນການປູກຝັງ, ເຮັດໃຫ້ ການຕໍ່ຕ້ານຢາຕ້ານເຊື້ອ ເປັນບັນຫາທີ່ເພີ່ມຂຶ້ນ. ແບັກທີເຣັຍມີຄວາມສໍາຄັນໃນ ການປິ່ນປົວນ້ໍາເສຍ ແລະການທໍາລາຍ ການຮົ່ວໄຫລຂອງນ້ໍາມັນ, ການຜະລິດ [[ເນີຍແຂງ]] ແລະ ນົມສົ້ມ ຜ່ານ ການຫມັກ, ການຟື້ນຕົວຂອງຄໍາ, palladium, ທອງແດງແລະໂລຫະອື່ນໆໃນຂະແຫນງການຂຸດຄົ້ນບໍ່ແຮ່ (biomining, bioleaching), ເຊັ່ນດຽວກັນກັບໃນ biotechnology, ແລະ. ການຜະລິດຢາຕ້ານເຊື້ອແລະສານເຄມີອື່ນໆ. [[ຮູບ:Prokaryote_cell.svg|alt=Prokaryote cell with structure and parts|right|thumb| ໂຄງສ້າງແລະເນື້ອໃນຂອງຈຸລັງແບັກທີເລຍ Gram-positive ປົກກະຕິ (ເຫັນໄດ້ຈາກຄວາມຈິງທີ່ວ່າເຍື່ອຫຸ້ມເຊນ ''ດຽວ'' ເທົ່ານັ້ນ).]] [[ຮູບ:Carboxysomes_EM_ptA.jpg|thumb| ກ້ອງຈຸລະທັດເອເລັກໂຕຣນິກ ຂອງຈຸລັງ ''Halothiobacillus neapolitanus'' ທີ່ມີ carboxysomes ພາຍໃນ, ມີລູກສອນເນັ້ນໃສ່ carboxysomes ທີ່ເຫັນໄດ້. ແຖບຂະຫນາດຊີ້ໃຫ້ເຫັນເຖິງ 100 nm.]] [[ຮູບ:EMpylori.jpg|alt=Helicobacter pylori electron micrograph, showing multiple flagella on the cell surface|left|thumb| ''Helicobacter pylori'' micrograph ເອເລັກໂຕຣນິກ, ສະແດງໃຫ້ເຫັນ flagella ຫຼາຍຢູ່ໃນຜິວຂອງເຊນ]] == ເອກະສານອ້າງອີງ == q10ubznagxd3iicvlq7mwm1jab5olnl 0 24867 127475 2026-04-18T15:35:53Z Aefgh3962 7598 ສ້າງໜ້າດ້ວຍ "{{multiple image|align=right|direction=vertical|image1=Leopard_africa.jpg|caption1=[[ເສືອດາວອາຟຣິກາ]] (''Panthera pardus pardus'') ເປັນ ''ສະປີຊີຍ່ອຍຕົ້ນແບບ'' (nominotypical subspecies) ຂອງ [[ເສືອດາວ]] ເຊິ່ງເປັນສັດປະຈຳຖິ່ນຂອງອາຟຣິກາ<ref name="Catsg2017">{{cite journal |last1=Kitchener |first1=A. C. |last2=Bre..." 127475 wikitext text/x-wiki {{multiple image|align=right|direction=vertical|image1=Leopard_africa.jpg|caption1=[[ເສືອດາວອາຟຣິກາ]] (''Panthera pardus pardus'') ເປັນ ''ສະປີຊີຍ່ອຍຕົ້ນແບບ'' (nominotypical subspecies) ຂອງ [[ເສືອດາວ]] ເຊິ່ງເປັນສັດປະຈຳຖິ່ນຂອງອາຟຣິກາ<ref name="Catsg2017">{{cite journal |last1=Kitchener |first1=A. C. |last2=Breitenmoser-Würsten |first2=C. |last3=Eizirik |first3=E. |last4=Gentry |first4=A. |last5=Werdelin |first5=L. |last6=Wilting |first6=A. |last7=Yamaguchi |first7=N. |last8=Abramov |first8=A. V. |last9=Christiansen |first9=P. |last10=Driscoll |first10=C. |last11=Duckworth |first11=J. W. |last12=Johnson |first12=W. |last13=Luo |first13=S.-J. |last14=Meijaard |first14=E. |last15=O’Donoghue |first15=P. |last16=Sanderson |first16=J. |last17=Seymour |first17=K. |last18=Bruford |first18=M. |last19=Groves |first19=C. |last20=Hoffmann |first20=M. |last21=Nowell |first21=K. |last22=Timmons |first22=Z. |last23=Tobe |first23=S. |date=2017 |title=A revised taxonomy of the Felidae: The final report of the Cat Classification Task Force of the IUCN Cat Specialist Group |journal=Cat News |volume=Special Issue 11 |pages=66−69 |hdl = 10088/32616 }}</ref>|image2=Sumatran Tiger 4 (6964676168).jpg|caption2=[[ເສືອໂຄ່ງຈາວາ]]ແລະ[[ເສືອໂຄ່ງສຸມາຕຣາ]] (''P. tigris sondaica'') ເປັນສະປີຊີຍ່ອຍຂອງ[[ເສືອໂຄ່ງ]] ແລະເປັນສັດປະຈຳຖິ່ນຂອງ[[ໝູ່ເກາະຊຸນດາ]]<ref name="Catsg2017"/>|image3=}} '''ສະປີຊີຍ່ອຍ''' ({{langx|en|subspecies|italic=no}}; ຫຍໍ້: subsp. ຫຼື ssp.) ໃນການຈຳແນກທາງຊີວະສາດ ໝາຍເຖິງ ກຸ່ມປະຊາກອນໜຶ່ງໃນສອງກຸ່ມ ຫຼື ຫຼາຍກວ່າຂອງສິ່ງມີຊີວິດ[[ສະປີຊີ]]ດຽວກັນ ທີ່ອາໄສຢູ່ໃນເຂດຍ່ອຍທີ່ແຕກຕ່າງກັນ (ພາຍໃນເຂດກະຈາຍພັນຂອງສະປີຊີນັ້ນ) ແລະມີຄວາມແຕກຕ່າງກັນຂອງລັກສະນະທາງສັນຖານວິທະຍາປີກຍ່ອຍ<ref>{{cite journal|author=Mayr, E.|year=1982|title=Of what use are subspecies?|journal=The Auk|volume=99|issue=3|pages=593−595}}</ref><ref>{{cite journal|author=Monroe, B. L.|year=1982|title=A modern concept of the subspecies|journal=The Auk|volume=99|issue=3|pages=608−609}}</ref> ເຊິ່ງບໍ່ສາມາດຈຳແນກສະປີຊີຍ່ອຍດ່ຽວອອກເປັນສະປີຊີໃໝ່ໄດ້ຢ່າງອິດສະຫຼະ. ຄວາມແຕກຕ່າງຂອງສະປີຊີຍ່ອຍມັກຈະຢູ່ທີ່ລວດລາຍ, ສີສັນ ຫຼື ຂະໜາດຂອງຮ່າງກາຍ ອັນເນື່ອງມາຈາກສະພາບພູມສັນຖານທີ່ຢູ່ອາໄສທີ່ແຕກຕ່າງກັນ. ຕາມລະບຽບສາກົນຂອງລະບົບການຕັ້ງຊື່ສະປີຊີຍ່ອຍຂອງ[[ສັດ]]ໃຊ້[[ຊື່ສາມພາກສ່ວນ]] (trinomial name). ໃນທາງ[[ພຶກສາສາດ]], [[ວິທະຍາເຊື້ອລາ]] ແລະ[[ວິທະຍາແບັກທີເຣຍ]] ໃຊ້ຄຳຫຍໍ້ "subsp." ຫຼື "ssp." ຕາມດ້ວຍຊື່ສະປີຊີຍ່ອຍ. ສິ່ງມີຊີວິດສະປີຊີໜຶ່ງອາດໄດ້ຮັບການລະບຸວ່າບໍ່ມີສະປີຊີຍ່ອຍເລີຍ ຫຼືມີຢ່າງນ້ອຍສອງສະປີຊີຍ່ອຍເຊິ່ງລວມທັງທີ່ສູນພັນແລ້ວ. ໃນການຈຳແນກສະປີຊີຍ່ອຍ ນັກອະນຸກົມວິທານຕັດສິນໃຈຈາກເກນຢ່າງງ່າຍໃນການຈຳແນກກຸ່ມປະຊາກອນທີ່ແຕກຕ່າງກັນສອງກຸ່ມໃຫ້ເປັນສະປີຊີຍ່ອຍຫຼືສະປີຊີ ຄືຄວາມສາມາດໃນການຜະສົມຂ້າມພັນ. (ຫາກຜະສົມຂ້າມກັນໄດ້ແມ້ວ່າທາຍາດຕົວຜູ້ບາງຕົວອາດເປັນໝັນ ອາດນັບເປັນສະປີຊີຍ່ອຍ)<ref>{{Cite web|title=Species - Speciation|url=https://www.britannica.com/science/species-taxon|access-date=2021-04-20|website=Encyclopedia Britannica|language=en}}</ref> ໃນທຳມະຊາດສະປີຊີຍ່ອຍຈະບໍ່ຜະສົມຂ້າມພັນກັນເນື່ອງຈາກຄວາມໂດດດ່ຽວທາງພູມສາດຫຼື[[ການເລືອກທາງເພດ]]. ຄວາມແຕກຕ່າງລະຫວ່າງສະປີຊີຍ່ອຍມັກຈະແຕກຕ່າງກັນນ້ອຍກວ່າຄວາມແຕກຕ່າງລະຫວ່າງສະປີຊີ. == ອ້າງອີງ == {{ລາຍການອ້າງອີງ}} [[ໝວດ:ຊີວະສາດ]] k253lwpzi9jauzd1srp4vzr4gmw5q55 0 24868 127476 2026-04-18T16:12:51Z Aefgh3962 7598 ສ້າງໜ້າດ້ວຍ "'''ຊັ້ນ''' ({{langx|en|class|italic=no}}, {{langx|la|classis}}) ເປັນຂັ້ນອະນຸກົມວິທານຂັ້ນໜຶ່ງແລະໜ່ວຍອະນຸກົມວິທານໜ່ວຍໜຶ່ງໃນການຈຳແນກ[[ສິ່ງມີຊີວິດ]]ໃນທາງວິທະຍາສາດ ຢູ່ລະຫວ່າງຂັ້ນ[[ຟີລຳ]]ແລະຂັ້ນອັນດັບ (ຊີວ..." 127476 wikitext text/x-wiki '''ຊັ້ນ''' ({{langx|en|class|italic=no}}, {{langx|la|classis}}) ເປັນຂັ້ນອະນຸກົມວິທານຂັ້ນໜຶ່ງແລະໜ່ວຍອະນຸກົມວິທານໜ່ວຍໜຶ່ງໃນການຈຳແນກ[[ສິ່ງມີຊີວິດ]]ໃນທາງວິທະຍາສາດ ຢູ່ລະຫວ່າງຂັ້ນ[[ຟີລຳ]]ແລະຂັ້ນ[[ອັນດັບ (ຊີວະສາດ)|ອັນດັບ]] ໃຊ້ແບ່ງສ່ວນຍ່ອຍຂອງຟີລຳຫຼືຟີລຳຍ່ອຍອອກເປັນກຸ່ມຍ່ອຍລົງມາ ເຊິ່ງສາມາດເຫັນເປັນຮູບປະທຳຊັດເຈນຂຶ້ນ ແຕ່ຍັງຖືເປັນມຸມກວ້າງໆ ເຊັ່ນ [[ສັດລ້ຽງລູກດ້ວຍນ້ຳນົມ|ຊັ້ນສັດລ້ຽງລູກດ້ວຍນ້ຳນົມ]] (Mammalia), [[ສັດປີກ|ຊັ້ນນົກ]] (Aves), [[ແມງໄມ້|ຊັ້ນແມງໄມ້]] (Insecta), [[ສັດເຄິ່ງນ້ຳເຄິ່ງບົກ|ຊັ້ນສັດເຄິ່ງນ້ຳເຄິ່ງບົກ]] (Amphibia), [[ປາກະດູກອ່ອນ|ຊັ້ນປາກະດູກອ່ອນ]] (Chondrichthyes). ຊື່ຂອງຊັ້ນໃຊ້ພາສາລາແຕງ, ແລະໃນພືດຈະລົງປັດໄຈດ້ວຍ -opsida ເຊັ່ນ [[ພືດໃບລ້ຽງຄູ່|ຊັ້ນພືດໃບລ້ຽງຄູ່]] (Magnoli'''opsida''') ແລະ[[ພືດໃບລ້ຽງດ່ຽວ|ຊັ້ນພືດໃບລ້ຽງດ່ຽວ]] (Lili'''opsida'''), ສ່ວນໃນໂຄຣມາລວີໂອລາຕາລົງປັດໄຈວ່າ -phyceae ເຊັ່ນ Agaricomycetes ເປັນຊັ້ນເຫັດຊັ້ນໜຶ່ງ, ແລະແບັກທີເຣຍລົງປັດໄຈ -ia, ສ່ວນໃນສັດບໍ່ພົບການລົງປັດໄຈເປັນຫຼັກມາດຕະຖານ. [[ໝວດ:ຊີວະສາດ]] 2pgqayilxbtb9n9g2ar9lp32kd5sflh 0 24869 127478 2026-04-18T16:14:05Z Aefgh3962 7598 Aefgh3962 ຍ້າຍໜ້າ [[ແບັກທີເຣັຍ]] ໄປ [[ແບັກທີເຣຍ]] 127478 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[ແບັກທີເຣຍ]] k52zrhd8m6x8na1ayscc67xp0s534h8 0 24870 127479 2026-04-18T16:32:58Z Aefgh3962 7598 ສ້າງໜ້າດ້ວຍ "'''ຄວາມຕາຍ''' ຫຼື '''ການເສຍຊີວິດ''' ແມ່ນການສິ້ນສຸດຂອງ[[ຊີວິດ]] ແລະ ການເຮັດໜ້າທີ່ທາງຊີວະພາບ. ປະກົດການທົ່ວໄປທີ່ນຳມາເຊິ່ງຄວາມຕາຍ ໄດ້ແກ່: [[ໄວສູງອາຍຸ|ຄວາມຊະລາ]], ການລ່າເຫຍື່ອ|ການຖ..." 127479 wikitext text/x-wiki '''ຄວາມຕາຍ''' ຫຼື '''ການເສຍຊີວິດ''' ແມ່ນການສິ້ນສຸດຂອງ[[ຊີວິດ]] ແລະ ການເຮັດໜ້າທີ່ທາງຊີວະພາບ. ປະກົດການທົ່ວໄປທີ່ນຳມາເຊິ່ງຄວາມຕາຍ ໄດ້ແກ່: [[ໄວສູງອາຍຸ|ຄວາມຊະລາ]], [[ການລ່າເຫຍື່ອ|ການຖືກລ່າ]], [[ການຂາດສານອາຫານ]], [[ພະຍາດ|ໂລກໄພໄຂ້ເຈັບ]], [[ການຂ້າຕົວຕາຍ]], [[ຄາດຕະກຳ]], [[ຄວາມອຶດຫິວ]], [[ພາວະຂາດນ້ຳ|ການຂາດນ້ຳ]] ແລະ [[ອຸປະຕິເຫດ]] ຫຼື [[ການບາດເຈັບ]]ພາຍໃນຮ່າງກາຍ. ຮ່າງກາຍ ຫຼື ສົບຂອງສິ່ງທີ່ມີຊີວິດຈະເລີ່ມເນົ່າເປື່ອຍໃນບໍ່ດົນຫຼັງຈາກເສຍຊີວິດ. ຄວາມຕາຍຖືວ່າເປັນໂອກາດທີ່ເສົ້າສະຫຼົດໃຈ ຫຼື ບໍ່ໜ້າຍິນດີຢ່າງໜຶ່ງ, ເຊິ່ງເກີດມາຈາກຄວາມຜູກພັນ ຫຼື ຄວາມຮັກທີ່ມີຕໍ່ບຸກຄົນທີ່ເສຍຊີວິດນັ້ນ. ສາເຫດການຕາຍທີ່ພົບເລື້ອຍທີ່ສຸດແມ່ນ [[ພະຍາດຫົວໃຈ ແລະ ຫຼອດເລືອດ|ພະຍາດຫົວໃຈ]], ຖັດມາແມ່ນ [[ໂລກຫຼອດເລືອດສະໝອງ]] ແລະ ໂລກກ່ຽວກັບເສັ້ນເລືອດໃນສະໝອງ, ແລະ ລຳດັບທີສາມແມ່ນ ພາວະຕິດເຊື້ອໃນລະບົບທາງເດີນຫາຍໃຈຕອນລຸ່ມ.<ref>{{cite web|url=http://www.who.int/mediacentre/factsheets/fs310/en/index.html |publisher=[[World Health Organization|WHO]] |title=The top 10 causes of death |date=June 2011 |accessdate=16 October 2012}}</ref> == ອ້າງອີງ == {{ລາຍການອ້າງອີງ}} [[ໝວດ:ຄວາມຕາຍ]] 42bqv0cpht58bgjq59ovxo405dpazqs 127480 127479 2026-04-18T16:33:57Z Aefgh3962 7598 127480 wikitext text/x-wiki '''ຄວາມຕາຍ''' ຫຼື '''ການເສຍຊີວິດ''' ແມ່ນການສິ້ນສຸດຂອງ[[ຊີວິດ]] ແລະ ການເຮັດໜ້າທີ່ທາງຊີວະພາບ. ປະກົດການທົ່ວໄປທີ່ນຳມາເຊິ່ງຄວາມຕາຍ ໄດ້ແກ່: [[ໄວສູງອາຍຸ|ຄວາມຊະລາ]], [[ການລ່າເຫຍື່ອ|ການຖືກລ່າ]], [[ການຂາດສານອາຫານ]], [[ພະຍາດ|ໂລກໄພໄຂ້ເຈັບ]], [[ການຂ້າຕົວຕາຍ]], [[ຄາດຕະກຳ]], [[ຄວາມອຶດຫິວ]], [[ພາວະຂາດນ້ຳ|ການຂາດນ້ຳ]] ແລະ [[ອຸປະຕິເຫດ]] ຫຼື [[ການບາດເຈັບ]]ພາຍໃນຮ່າງກາຍ. ຮ່າງກາຍ ຫຼື ສົບຂອງສິ່ງທີ່ມີຊີວິດຈະເລີ່ມເນົ່າເປື່ອຍໃນບໍ່ດົນຫຼັງຈາກເສຍຊີວິດ. ຄວາມຕາຍຖືວ່າເປັນໂອກາດທີ່ເສົ້າສະຫຼົດໃຈ ຫຼື ບໍ່ໜ້າຍິນດີຢ່າງໜຶ່ງ, ເຊິ່ງເກີດມາຈາກຄວາມຜູກພັນ ຫຼື ຄວາມຮັກທີ່ມີຕໍ່ບຸກຄົນທີ່ເສຍຊີວິດນັ້ນ. ສາເຫດການຕາຍທີ່ພົບເລື້ອຍທີ່ສຸດແມ່ນ [[ພະຍາດຫົວໃຈ ແລະ ຫຼອດເລືອດ|ພະຍາດຫົວໃຈ]], ຖັດມາແມ່ນ [[ພະຍາດຫຼອດເລືອດສະໝອງ]] ແລະ ພະຍາດກ່ຽວກັບເສັ້ນເລືອດໃນສະໝອງ, ແລະ ລຳດັບທີສາມແມ່ນ ພາວະຕິດເຊື້ອໃນລະບົບທາງເດີນຫາຍໃຈຕອນລຸ່ມ.<ref>{{cite web|url=http://www.who.int/mediacentre/factsheets/fs310/en/index.html |publisher=[[World Health Organization|WHO]] |title=The top 10 causes of death |date=June 2011 |accessdate=16 October 2012}}</ref> == ອ້າງອີງ == {{ລາຍການອ້າງອີງ}} [[ໝວດ:ຄວາມຕາຍ]] 64gujxd1wow4qjmij3rocwd13ox0ksz 0 24871 127481 2026-04-18T17:39:48Z Aefgh3962 7598 ສ້າງໜ້າດ້ວຍ "'''ອະນູຊີວະສາດ''' ຫຼື '''ຊີວະສາດລະດັບໂມເລກຸນ''' ({{langx|en|molecular biology|italic=no}}) ແມ່ນການສຶກສາກ່ຽວກັບໂຄງສ້າງ ແລະ ການເຮັດວຽກຂອງໜ່ວຍພັນທຸກຳໃນລະດັບ[[ໂມເລກຸນ]], ເປັນສາຂາວິຊາທີ່ຄາບກ່ຽວກັນລະຫວ່າ..." 127481 wikitext text/x-wiki '''ອະນູຊີວະສາດ''' ຫຼື '''ຊີວະສາດລະດັບໂມເລກຸນ''' ({{langx|en|molecular biology|italic=no}}) ແມ່ນການສຶກສາກ່ຽວກັບໂຄງສ້າງ ແລະ ການເຮັດວຽກຂອງໜ່ວຍພັນທຸກຳໃນລະດັບ[[ໂມເລກຸນ]], ເປັນສາຂາວິຊາທີ່ຄາບກ່ຽວກັນລະຫວ່າງ[[ຊີວະສາດ]]ແລະ[[ເຄມີສາດ]], ໂດຍສະເພາະສາຂາ[[ພັນທຸສາດ]]ແລະ[[ຊີວະເຄມີ]]. ອະນູຊີວະສາດເນັ້ນໜັກໃສ່ການສຶກສາການພົວພັນລະຫວ່າງລະບົບຕ່າງໆ ພາຍໃນຈຸລັງ, ເຊິ່ງລວມມີການພົວພັນລະຫວ່າງການສັງເຄາະ[[ດີເອັນເອ]], [[ອາຣ໌ເອັນເອ]] ແລະ [[ໂປຣຕີນ]], ລວມເຖິງວ່າຂະບວນການເຫຼົ່ານີ້ຖືກຄວບຄຸມແນວໃດ. == ເບິ່ງຕື່ມ == * [[ຊີວະເຄມີ]] * [[ພັນທຸສາດ]] [[ໝວດ:ອະນູຊີວະສາດ]] 1kv3m7fufjvp0hihb467db0eatc8ro7 14 24872 127482 2026-04-18T17:42:50Z Aefgh3962 7598 ສ້າງໜ້າດ້ວຍ "{{cat main}} [[ໝວດ:ຊີວະເຄມີ]] [[ໝວດ:ຊີວະສາດ]]" 127482 wikitext text/x-wiki {{cat main}} [[ໝວດ:ຊີວະເຄມີ]] [[ໝວດ:ຊີວະສາດ]] 7dhjtpy708r0vaq3d5durw97dhmrcvy 0 24873 127484 2026-04-18T17:52:50Z Aefgh3962 7598 Aefgh3962 ຍ້າຍໜ້າ [[RNA]] ໄປ [[ອາຣ໌ເອັນເອ]] 127484 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[ອາຣ໌ເອັນເອ]] 46otnmvjw0n8t5zcwrzc0zvvcw7iwp8 0 24874 127486 2026-04-18T18:02:24Z Aefgh3962 7598 Aefgh3962 ຍ້າຍໜ້າ [[ປະໂລເຕອິນ]] ໄປ [[ໂປຣຕີນ]] 127486 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[ໂປຣຕີນ]] enizz7zse9c5w5xb79thov0kk0z7ysh 0 24875 127489 2026-04-18T18:21:16Z Aefgh3962 7598 Aefgh3962 ຍ້າຍໜ້າ [[ນິນໂ ມັຣິນັ]] ໄປ [[ນີໂນສະລາຟ ມາຣີນາ]] 127489 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[ນີໂນສະລາຟ ມາຣີນາ]] kl8ttuxtemybxkfays8iqbx1n67jr0v 0 24876 127492 2026-04-18T18:29:26Z Aefgh3962 7598 Aefgh3962 ຍ້າຍໜ້າ [[ກະໂລໂມຊົມ]] ໄປ [[ໂຄຣໂມໂຊມ]] 127492 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[ໂຄຣໂມໂຊມ]] 0dv0fqtnoie661izjd0t771lmfymmhj 0 24877 127494 2026-04-18T18:48:55Z Aefgh3962 7598 ສ້າງໜ້າດ້ວຍ "[[ຮູບ:DNA Structure+Key+Labelled.pn NoBB.png|thumb|right|340px|ໂຄງສ້າງ[[ກຽວຄູ່ອາຊິດນິວຄລີອິກ|ກຽວຄູ່]]ດີເອັນເອ]] '''ອາຊິດດີອອກຊີໄຣໂບນິວຄລີອິກ''' ({{langx|en|deoxyribonucleic acid|italic=no}}) ຫຼືຫຍໍ້ເປັນ '''ດີເອັນເອ''' ແມ່ນ[[ອາຊິດນິວຄລີອິກ]]ທີ..." 127494 wikitext text/x-wiki [[ຮູບ:DNA Structure+Key+Labelled.pn NoBB.png|thumb|right|340px|ໂຄງສ້າງ[[ກຽວຄູ່ອາຊິດນິວຄລີອິກ|ກຽວຄູ່]]ດີເອັນເອ]] '''ອາຊິດດີອອກຊີໄຣໂບນິວຄລີອິກ''' ({{langx|en|deoxyribonucleic acid|italic=no}}) ຫຼືຫຍໍ້ເປັນ '''ດີເອັນເອ''' ແມ່ນ[[ອາຊິດນິວຄລີອິກ]]ທີ່ມີຄຳສັ່ງພັນທຸກຳເຊິ່ງຖືກໃຊ້ໃນພັດທະນາການແລະການເຮັດໜ້າທີ່ຂອງສິ່ງມີຊີວິດທຸກຊະນິດເທົ່າທີ່ຊາບ (ຍົກເວັ້ນ[[ອາຣ໌ເອັນເອໄວຣັສ]]). ສ່ວນຂອງດີເອັນເອເຊິ່ງບັນຈຸຂໍ້ມູນພັນທຸກຳນີ້ເອີ້ນວ່າ [[ຢີນ]]. ທຳນອງດຽວກັນ [[ລຳດັບດີເອັນເອ]]ອື່ນໆ ມີຄວາມມຸ່ງໝາຍດ້ານໂຄງສ້າງ ຫຼືກ່ຽວຂ້ອງກັບການຄວບຄຸມການໃຊ້ຂໍ້ມູນພັນທຸກຳນີ້. ດີເອັນເອ, [[ອາຣ໌ເອັນເອ]] ແລະ[[ໂປຣຕີນ]]ເປັນໜຶ່ງໃນສາມ[[ມາໂຄຣໂມເລກຸນ]]ຫຼັກທີ່ສຳຄັນໃນສິ່ງມີຊີວິດທຸກຊະນິດທີ່ຊາບ. ດີເອັນເອປະກອບດ້ວຍພໍລິເມີສອງສາຍຍາວປະກອບຈາກໜ່ວຍຍ່ອຍ ເອີ້ນວ່າ [[ນິວຄລີໂອໄທ]] ໂດຍມີແກນກາງເປັນນ້ຳຕານແລະໝູ່ຟອສເຟດເຊື່ອມຕໍ່ກັນດ້ວຍພັນທະເອສເທີ. ທັງສອງສາຍນີ້ຈັດລຽງໃນທິດທາງກົງກັນຂ້າມ, ຈຶ່ງເປັນ antiparallel. ນ້ຳຕານແຕ່ລະຕົວມີໂມເລກຸນໜຶ່ງໃນສີ່ຊະນິດເກາະຢູ່ ຄື ນິວຄລີໂອເບສ, ຫຼືເອີ້ນສັ້ນໆ ວ່າ ເບສ. ລຳດັບຂອງນິວຄລີໂອເບສທັງສີ່ຊະນິດນີ້ຕາມແກນກາງທີ່ເຂົ້າລະຫັດຂໍ້ມູນພັນທຸກຳ. ຂໍ້ມູນນີ້ອ່ານໂດຍໃຊ້ລະຫັດພັນທຸກຳ, ເຊິ່ງກຳນົດລຳດັບຂອງ[[ອາຊິດອາມິໂນ]]ໃນໂປຣຕີນ. ລະຫັດນີ້ຖືກອ່ານໂດຍການຄັດລອກດີເອັນເອເປັນອາຊິດນິວຄລີອິກອາຣ໌ເອັນເອທີ່ກ່ຽວຂ້ອງໃນຂະບວນການທີ່ເອີ້ນວ່າ [[ການຖອດລະຫັດ (ພັນທຸສາດ)|ການຖອດລະຫັດ]]. ດີເອັນເອພາຍໃນຈຸລັງມີການຈັດລະບຽບເປັນໂຄງສ້າງຍາວ ເອີ້ນວ່າ [[ໂຄຣໂມໂຊມ]]. ລະຫວ່າງ[[ການແບ່ງຈຸລັງ]] ໂຄຣໂມໂຊມເຫຼົ່ານີ້ຖືກຄັດລອກໃນຂະບວນການ[[ການຈຳລອງດີເອັນເອ]] ເຮັດໃຫ້ແຕ່ລະຈຸລັງມີຊຸດໂຄຣໂມໂຊມທີ່ສົມບູນຂອງຕົວເອງ. ສິ່ງມີຊີວິດ[[ຢູກາຣີໂອດ]] ([[ສັດ]], [[ພືດ]], [[ເຫັດລາ]] ແລະ[[ໂພຣທິສຕ໌]]) ເກັບດີເອັນເອສ່ວນຫຼາຍໄວ້ໃນ[[ນິວຄລຽສຂອງຈຸລັງ|ນິວຄລຽສ]] ແລະດີເອັນເອບາງສ່ວນຢູ່ໃນ[[ອໍແກເນລ]] ເຊັ່ນ [[ໄມໂທຄອນເດຣຍ]]ແລະ[[ຄລໍໂຣພລາສ]]. ໃນທາງກົງຂ້າມ, [[ໂປຄາຣິໂອດ]] ([[ແບັກທີເຣຍ]]ແລະ[[ອາຣ໌ເຄຍ]]) ເກັບດີເອັນເອໄວ້ສະເພາະໃນ[[ໄຊໂຕພລາຊຶມ]]. ໃນໂຄຣໂມໂຊມ, ໂປຣຕີນ[[ໂຄຣມາຕິນ]] ເຊັ່ນ [[ຮິສໂຕນ]] ບີບອັດແລະຈັດຮູບແບບຂອງດີເອັນເອ. ໂຄງສ້າງບີບອັດເຫຼົ່ານີ້ນຳປະຕິສຳພັນລະຫວ່າງດີເອັນເອກັບໂປຣຕີນອື່ນ, ຊ່ວຍຄວບຄຸມສ່ວນຂອງດີເອັນເອທີ່ຈະຖືກຖອດລະຫັດ. [[ໝວດ:ພັນທຸສາດ]] 76dn5ozp3p91ooty9mnee9lsbxnbhjc 0 24878 127495 2026-04-18T19:08:39Z Aefgh3962 7598 ສ້າງໜ້າດ້ວຍ "'''ການຈຳລອງດີເອັນເອ''' ({{langx|en|DNA replication|italic=no}}) ຄືກະບວນການທີ່ຈຸລັງຄັດລອກສານພັນທຸກຳໃນຮູບດີເອັນເອເພື່ອໃຫ້ໄດ້ໂມເລກຸລດີເອັນເອຊຸດໃໝ່ສຳລັບການຖ່າຍທອດໄປຍັງຈຸລັງລູກ, ເຊິ່ງເປັນຂັ້ນ..." 127495 wikitext text/x-wiki '''ການຈຳລອງດີເອັນເອ''' ({{langx|en|DNA replication|italic=no}}) ຄືກະບວນການທີ່ຈຸລັງຄັດລອກສານພັນທຸກຳໃນຮູບດີເອັນເອເພື່ອໃຫ້ໄດ້ໂມເລກຸລດີເອັນເອຊຸດໃໝ່ສຳລັບການຖ່າຍທອດໄປຍັງຈຸລັງລູກ, ເຊິ່ງເປັນຂັ້ນຕອນພື້ນຖານກ່ອນການແບ່ງຈຸລັງແລະມີຄວາມສຳຄັນຕໍ່ການຄົງຢູ່ຂອງຂໍ້ມູນພັນທຸກຳໃນສິ່ງມີຊີວິດທຸກໂດເມນ ລວມເຖິງແບັກທີເຣຍ ອາຣ໌ເຄຍ ແລະຢູກາຣີໂອດ.<ref name="AlbertsMBoC2002">{{cite book |last1=Alberts |first1=Bruce |last2=Johnson |first2=Alexander |last3=Lewis |first3=Julian |last4=Raff |first4=Martin |last5=Roberts |first5=Keith |last6=Walter |first6=Peter |year=2002 |title=Molecular Biology of the Cell |edition=4th |publisher=Garland Science |chapter=DNA Replication Mechanisms |chapter-url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK26850/ |access-date=2025-12-28}}</ref><ref name="ODonnell2013">{{cite journal |last1=O'Donnell |first1=Michael |last2=Langston |first2=Lance |last3=Stillman |first3=Bruce |year=2013 |title=Principles and concepts of DNA replication in bacteria, archaea, and eukarya |journal=Cold Spring Harbor Perspectives in Biology |volume=5 |issue=7 |pages=a010108 |doi=10.1101/cshperspect.a010108 |pmc=3685895 |pmid=23818497 |url=https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC3685895/}}</ref> ໂດຍທົ່ວໄປການຈຳລອງດີເອັນເອເກີດຂຶ້ນໃນລັກສະນະ '''ການຈຳລອງເຄິ່ງອະນຸລັກ''' (semiconservative replication) ຄືດີເອັນເອທີ່ໄດ້ໃໝ່ແຕ່ລະໂມເລກຸນປະກອບດ້ວຍສາຍເດີມໜຶ່ງສາຍແລະສາຍທີ່ສັງເຄາະໃໝ່ໜຶ່ງສາຍ ອາໄສຫຼັກການເຂົ້າຄູ່ຂອງບາເຊີ (base pairing) ເພື່ອກຳນົດລຳດັບນິວຄລີໂອໄທຂອງສາຍໃໝ່ຈາກສາຍແມ່ແບບ.<ref name="MeselsonStahl1958">{{cite journal |last1=Meselson |first1=Matthew |last2=Stahl |first2=Franklin W. |year=1958 |title=The replication of DNA in Escherichia coli |journal=Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America |volume=44 |issue=7 |pages=671–682 |doi=10.1073/pnas.44.7.671 |pmc=528642 |pmid=16590258 |url=https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC528642/}}</ref><ref name="AlbertsMBoC2002" /> ການຈຳລອງເລີ່ມຈາກຕຳແໜ່ງສະເພາະເທິງຈີໂນມທີ່ເອີ້ນວ່າ '''ຕຳແໜ່ງກຳເນີດການຈຳລອງ''' (origin of replication) ເຊິ່ງໃນຢູກາຣີໂອດມັກມີຫຼາຍຕຳແໜ່ງຕໍ່ໂຄຣໂມໂຊມເພື່ອຮອງຮັບຂະໜາດຈີໂນມທີ່ໃຫຍ່ແລະການຈັດລະບຽບຂອງໂຄຣມາຕິນ ຂະນະທີ່ອົງປະກອບຫຼັກຂອງເຄື່ອງຈັກການຈຳລອງ (replisome) ແລະຫຼັກການເຮັດວຽກໂດຍລວມມີການອະນຸລັກໄວ້ໃນສິ່ງມີຊີວິດຫຼາຍກຸ່ມແມ້ລາຍລະອຽດຈະແຕກຕ່າງກັນ.<ref name="Prioleau2016">{{cite journal |last1=Prioleau |first1=Marie-Noëlle |last2=MacAlpine |first2=David M. |year=2016 |title=DNA replication origins—where do we begin? |journal=Genes & Development |volume=30 |issue=15 |pages=1683–1697 |doi=10.1101/gad.285114.116 |pmc=5002974 |pmid=27542827 |url=https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC5002974/}}</ref><ref name="ODonnell2013" /> ກະບວນການສິ້ນສຸດເມື່ອຮອຍແຍກການຈຳລອງ (replication forks) ທີ່ເຄື່ອນເຂົ້າຫາກັນມາບັນຈົບກັນ. ຂັ້ນຕອນດັ່ງກ່າວປະກອບດ້ວຍການສັງເຄາະສາຍດີເອັນເອເສັດສົມບູນ, ການຖອດປະກອບເຄື່ອງຈັກການຈຳລອງ ແລະການແຍກໂມເລກຸນດີເອັນເອລູກອອກຈາກກັນ.<ref name="DewarWalter2017">{{cite journal |last1=Dewar |first1=James M. |last2=Walter |first2=Johannes C. |year=2017 |title=Mechanisms of DNA replication termination |journal=Nature Reviews Molecular Cell Biology |volume=18 |issue=8 |pages=507–516 |doi=10.1038/nrm.2017.42 |pmc=6386472 |pmid=28537574 |url=https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC6386472/}}</ref> == ອ້າງອີງ == {{ລາຍການອ້າງອີງ}} [[ໝວດ:ອະນູຊີວະສາດ]] rk4uor2rpc9m6ioakrrv1vy8fy67awx