Èropa

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="mad">
  <siteinfo>
    <sitename>Wikipedia</sitename>
    <dbname>madwiki</dbname>
    <base>https://mad.wikipedia.org/wiki/Tan%C3%A8yan</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.15</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">Mèḍia</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">Spesial</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">Pakanḍhâ'ân</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">Pangangghuy</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">Pakanḍhâ'ânna pangangghuy</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">Wikipèḍia</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">Pakanḍhâ'ânna Wikipèḍia</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">Bhengkek</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">Pakanḍhâ'ânna bhengkek</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">MèḍiaWiki</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">Pakanḍhâ'ânna MèḍiaWiki</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">Cèṭa'an</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">Pakanḍhâ'ânna cèṭa'an</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">Bhântowan</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">Pakanḍhâ'ânna bhântowan</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">Bhângsa</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">Pakanḍhâ'ânna bhângsa</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">Modul</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">Pembicaraan Modul</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Acara</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Pembicaraan Acara</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>Èropa</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2115</id>
    <revision>
      <id>65708</id>
      <parentid>42014</parentid>
      <timestamp>2026-08-16T16:25:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rèng anè</username>
        <id>4736</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* */</comment>
      <origin>65708</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5456" sha1="f4xz5xez9bqnmptpb01nytauhoafa11" xml:space="preserve">'''Èropa''' mongghu gèologis bân gèografis panèka aropa'aghi semenanjung otabâ dhârâdhân sè tamaso' ka ḍâlem bilâjâ [[Asia]], namong pandudu' ta' anḍâ' mon èkoca' kalabân orèng Asia bân lebbi bhunga bilâjâna èkoca' kalabân Benua Èropa. Pamèsa'an benua panèka èsebbhâbaghi pabhidhâ'ân bhudhâjâ tor adhât.&lt;ref&gt;Anjani, Anastasia. &quot;I[https://www.detik.com/edu/detikpedia/d-5698540/ini-alasan-eropa-dan-asia-dianggap-sebagai-benua-yang-berbeda ni Alasan Eropa dan Asia Dianggap sebagai Benua yang Berbeda] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230604032749/https://www.detik.com/edu/detikpedia/d-5698540/ini-alasan-eropa-dan-asia-dianggap-sebagai-benua-yang-berbeda |date=2023-06-04 }}&quot;. aksès 2023-06-04.&lt;/ref&gt; Bâtes bun ḍâjâ panèka [[Saghârâ Arktik]], bun bârâ' panèka [[Saghârâ Atlantik]], bân bâtes bun lao' panèka [[Tasè' Tengnga]]. Anapon bâtes bun tèmor ghi' ta' ètemmo keteranganna sebbhâb pamèsa'an benua panèka masalah kebudayaan.

Benua otabâ dhârâdhân panèka èsebbhutaghi dhâddhi benua palèng kènè' kapèng ḍuwâ' salastarèna [[Australia]] kalabân lowas bilâjâ 10.355.000 km². Mon èbitong ḍâri jumlah pandudu', benua panèka palèng bânnya' kapèng tello' (è bâbâna [[Asia]] bân [[Afrika]]) kalabân 747,6 juta orèng è taon 2020 otabâ paḍâ kalabân saperbâllu'ân pandudu' bhumè.&lt;ref&gt;Lukyani, Lulu. [https://www.kompas.com/sains/read/2021/10/13/140200923/urutan-benua-dari-yang-terbesar-hingga-yang-terkecil?page=all &quot;Urutan Benua dari yang Terbesar hingga yang Terkecil&quot;.] kompas.com. 2022-10-25. aksès 2023-06-04.&lt;/ref&gt; Mon mongghu astronomis, teppa' benua Èropa panèka è 35° Lintang Ḍâjâ – 71° Lintang Ḍâjâ bân 9° Bujur Bârâ' – 66° Bujur Tèmor.

== Sajhârâ ==
Èropa andi' sajhârâ kabudayaan bân èkonomi sè lanjhâng èmolaèn dâri Palaeolitik&lt;ref&gt;Harbani, Rahma. &quot;[https://www.detik.com/edu/detikpedia/d-6326160/paleolitikum-masa-saat-masyarakat-purba-hidup-nomaden Paleolitikum, Masa saat Masyarakat Purba Hidup Nomaden&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230604034137/https://www.detik.com/edu/detikpedia/d-6326160/paleolitikum-masa-saat-masyarakat-purba-hidup-nomaden |date=2023-06-04 }}. detik.com. 2022-10-03. aksès 2023-06-04&lt;/ref&gt;. Pangghiyân palèng akhèr ètemmo è Monte Poggiolo, Italiya dâri bhâtoan ghâbâyân tanang sè ampon èrèken ngangghuy karbon omora sa jhâu 800.000 taon lambâ’ dhâddhi bhuktè pentèng.

Parmolaan kabudayaan dèmokratik&lt;ref&gt;Rachman, Ani.

Budaya Dèmokrasi: [https://www.kompas.com/skola/read/2023/01/18/200000669/budaya-demokrasi-pengertian-jenis-prinsip-dan-contohnya?page=all &quot;Pengertian, Jenis, Prinsip, dan Contohnya&quot;]. kompas.com. 2023-01-18. aksès 2023-06-04&lt;/ref&gt; sareng individuwalistik Bârâ' segghut èkoca’ asala dâri Yunani kona, maskè bâdâ pangaro laèn, akadhi Krèsten, sè torot andhil dâlem panyebaran konsèp akadhi èglitariyanisme, bân kauniversalan hokom.

Kakaisaran Romawi&lt;ref&gt;Hadi Subroto, Lukman. [https://www.kompas.com/stori/read/2022/01/06/143000279/kerajaan-romawi--sejarah-raja-raja-dan-keruntuhan?page=all &quot;Kerajaan Romawi: Sejarah, Raja-raja, dan Keruntuhan&quot;]. kompas.com. 2022-01-06. aksès 2023-06-04&lt;/ref&gt; abâgi bânuwa panèka dhâddhi bilajâh Rhine bân bilajâh Danube pan-ponapan abhâd. Sabâb panoronan Kakaisaran Romawi, Èropa ngarassaaghi kamajhuwân sè èkenal kalabân Jhâman Migrasi. Periyode panèka èkenal kalabân [[Jhâman Kapettengan]] sampè’ ka Rènaisans. È dâlem bekto panèka, kompolan monastik takancèng neng [[Irlandiya]], bân tatapèna è tempat lâèn majhâghâ bân makompol kalabân ngastètè èlmo-èlmo sè ampon ètolès sabelluma. Rènaisans bân to-karatoan anyar anandhâaghi molaèna periode temmoan, èksplorasi, bân ongghâna pangataoan ilmiyah. Neng abhâd sè kap-15, Portugis dhâddhi awal panemmoan, pas ètoro’è bân Spanyol. Teros [[Prancis]], [[Bâlândhâ]], bân [[Britaniya Rajâ]] noro’ agabung dâlem majhâghâ kakaisaran koloniyal rajâ kalabân kakoasaan sè lèbâr è Afrika, Amèrika, bân Asiya.

Salastarèna masa panemuan, konsep-konsep demokrasi molae a pangaro neng Éropa. Bennyak muncul cem macemah parjuangan sè padâh tojjhuèn ngaolle kamardhikaan, tarotama èpon è Prancis, pas è kenal kalabân Revolusi Prancis&lt;ref&gt;Yulianti, Cicin. [https://www.detik.com/edu/detikpedia/d-6380400/revolusi-prancis-sejarah-dan-pengaruhnya-bagi-indonesia &quot;Revolusi Prancis: Sejarah dan Pengaruhnya Bagi Indonesia&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230604041645/https://www.detik.com/edu/detikpedia/d-6380400/revolusi-prancis-sejarah-dan-pengaruhnya-bagi-indonesia |date=2023-06-04 }}. detik.com. 2022-11-01. aksès 2023-06-04.&lt;/ref&gt;. Hal ka’dintoh dhâddhih sabâb ka ghriyungan rajâh neng Èropa polanah ide-ide revolusioner sè tersebar ka salanjhânga benua. Kabangkitennah demokrasi ka’dintoh dhâddhih sabâb a tambânah tekanan neng Èropa salaèn dhâri tensi-tensi sè ampon bâdâh sabellumah sabâb parsaèngan è Dunia Baru. Dhâri sadhâjanah parsaèngan, sè palèng terkennal ka’dintoh saat Napoleon Bonaparte a rebbhu’ kakoasaan bèn majhâgâh Kakaisaran Prancis sè ghâgghâr tak abit dhâri bâktoh ghânikah. Salastarena kadhâddhiyan-kadhâddhiyan ka’dintoh, Èropa jân stabil ghân ni’-sakoni’ namong rèkarèh dhâri konsep sè lajuh jhughân ghâgghâr.

[[Bhângsa:Èropa| ]]</text>
      <sha1>f4xz5xez9bqnmptpb01nytauhoafa11</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>65709</id>
      <parentid>65708</parentid>
      <timestamp>2026-08-17T10:09:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rèng anè</username>
        <id>4736</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Sajhârâ */</comment>
      <origin>65709</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5674" sha1="rosopg18jlsemsmaa6ur1ebtt2q3dir" xml:space="preserve">'''Èropa''' mongghu gèologis bân gèografis panèka aropa'aghi semenanjung otabâ dhârâdhân sè tamaso' ka ḍâlem bilâjâ [[Asia]], namong pandudu' ta' anḍâ' mon èkoca' kalabân orèng Asia bân lebbi bhunga bilâjâna èkoca' kalabân Benua Èropa. Pamèsa'an benua panèka èsebbhâbaghi pabhidhâ'ân bhudhâjâ tor adhât.&lt;ref&gt;Anjani, Anastasia. &quot;I[https://www.detik.com/edu/detikpedia/d-5698540/ini-alasan-eropa-dan-asia-dianggap-sebagai-benua-yang-berbeda ni Alasan Eropa dan Asia Dianggap sebagai Benua yang Berbeda] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230604032749/https://www.detik.com/edu/detikpedia/d-5698540/ini-alasan-eropa-dan-asia-dianggap-sebagai-benua-yang-berbeda |date=2023-06-04 }}&quot;. aksès 2023-06-04.&lt;/ref&gt; Bâtes bun ḍâjâ panèka [[Saghârâ Arktik]], bun bârâ' panèka [[Saghârâ Atlantik]], bân bâtes bun lao' panèka [[Tasè' Tengnga]]. Anapon bâtes bun tèmor ghi' ta' ètemmo keteranganna sebbhâb pamèsa'an benua panèka masalah kebudayaan.

Benua otabâ dhârâdhân panèka èsebbhutaghi dhâddhi benua palèng kènè' kapèng ḍuwâ' salastarèna [[Australia]] kalabân lowas bilâjâ 10.355.000 km². Mon èbitong ḍâri jumlah pandudu', benua panèka palèng bânnya' kapèng tello' (è bâbâna [[Asia]] bân [[Afrika]]) kalabân 747,6 juta orèng è taon 2020 otabâ paḍâ kalabân saperbâllu'ân pandudu' bhumè.&lt;ref&gt;Lukyani, Lulu. [https://www.kompas.com/sains/read/2021/10/13/140200923/urutan-benua-dari-yang-terbesar-hingga-yang-terkecil?page=all &quot;Urutan Benua dari yang Terbesar hingga yang Terkecil&quot;.] kompas.com. 2022-10-25. aksès 2023-06-04.&lt;/ref&gt; Mon mongghu astronomis, teppa' benua Èropa panèka è 35° Lintang Ḍâjâ – 71° Lintang Ḍâjâ bân 9° Bujur Bârâ' – 66° Bujur Tèmor.

== Sajhârâ ==
Èropa anḍi' sajhârâ kabhudhâjâ'ân bân èkonomi sè lanjhâng èmolaè ḍâri Palèolitik.&lt;ref&gt;Harbani, Rahma. &quot;[https://www.detik.com/edu/detikpedia/d-6326160/paleolitikum-masa-saat-masyarakat-purba-hidup-nomaden Paleolitikum, Masa saat Masyarakat Purba Hidup Nomaden&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230604034137/https://www.detik.com/edu/detikpedia/d-6326160/paleolitikum-masa-saat-masyarakat-purba-hidup-nomaden |date=2023-06-04 }}. detik.com. 2022-10-03. aksès 2023-06-04&lt;/ref&gt; Pangghiyân palèng akhèr ètemmo è [[Monte Poggiolo]], [[Italia]], ḍâri bâtowan ghâbâyân tanang sè ampon èrèken ngangghuy karbon bân omorra sajhâu 800.000 taon lambâ' sè madhâddhiyaghi bhuktè sè pentèng.

Parmola'an kabhudhâjâ'ân dèmokratik&lt;ref&gt;Rachman, Ani.

Budaya Dèmokrasi: [https://www.kompas.com/skola/read/2023/01/18/200000669/budaya-demokrasi-pengertian-jenis-prinsip-dan-contohnya?page=all &quot;Pengertian, Jenis, Prinsip, dan Contohnya&quot;]. kompas.com. 2023-01-18. aksès 2023-06-04&lt;/ref&gt; sareng individualistik Bârâ' segghut èkoca' asalla ḍâri [[Yunani kona]], makkè bâḍâ pangaro laèn, akadhi [[Kakrèstenan|Krèsten]], sè torot andil ḍâlem panyebbhârân konsèp akadhi èglitarianisme, bân keuniversalan hokom.

[[Kekaisaran Romawi]]&lt;ref&gt;Hadi Subroto, Lukman. [https://www.kompas.com/stori/read/2022/01/06/143000279/kerajaan-romawi--sejarah-raja-raja-dan-keruntuhan?page=all &quot;Kerajaan Romawi: Sejarah, Raja-raja, dan Keruntuhan&quot;]. kompas.com. 2022-01-06. aksès 2023-06-04&lt;/ref&gt; abâgi benua panèka dhâddhi [[Songay Rhein|wilayah Rhein]] bân [[Songay Donau|wilayah Donau]] pan-ponapan abhâd. Sebbhâb panoronan [[Kekaisaran Romawi]], Èropa ngarassa'aghi kamajhuwân sè èkennal kalabân Jhâman Migrasi. Pèriode panèka èkennal kalabân [[Jhâman Kapettengan]] sampè' ka [[Rènaisans]]. È ḍâlem bâkto panèka, kompolan monastik takancèng neng [[Rèpublik Irlanḍia|Irlandia]], bân tatapèna è kennengan laèn majhâghâ bân makompol kalabân ngastètè mo-èlmo sè ampon ètolès sabellumma. [[Rènaisans]] bân to-karatowan anyar ananḍhâ'aghi molaèna pèriode temmowan, èksplorasi, bân ongghâna pangataowan ilmiah. Neng abhâd ka-15, [[Portugal|Portugis]] dhâddhi awwâl panemmowan, pas ètoro'è bân [[Spanyol]]. Terros [[Prancis]], [[Bâlândhâ]], bân [[Britania Raya|Britania Rajâ]] noro' agâbung ḍâlem majhâghâ kekaisaran kolonial rajâ kalabân kakobâssa'an sè lèbâr è [[Afrika]], [[Amèrika]], bân [[Asia]].

Salastarèna masa panemmowan, konsèp-konsèp dèmokrasi molaè apangaro neng Èropa. Bânnya' mujud cem-macemma perjuangan sè paḍâ tojjhuwân ngaollè kamardhika'an, tarotamaèpon è [[Prancis]], pas èkennal kalabân [[Rèvolusi Prancis]].&lt;ref&gt;Yulianti, Cicin. [https://www.detik.com/edu/detikpedia/d-6380400/revolusi-prancis-sejarah-dan-pengaruhnya-bagi-indonesia &quot;Revolusi Prancis: Sejarah dan Pengaruhnya Bagi Indonesia&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230604041645/https://www.detik.com/edu/detikpedia/d-6380400/revolusi-prancis-sejarah-dan-pengaruhnya-bagi-indonesia |date=2023-06-04 }}. detik.com. 2022-11-01. aksès 2023-06-04.&lt;/ref&gt; Hal ka'ḍinto dhâddhi sebbhâb kaghriyungan rajâ neng Èropa polana idè-idè rèvolusionèr sè tasebbhâr ka salanjhângnga benua. Kebangkitanna dèmokrasi ka'ḍinto dhâddhi sebbhâb atambâna tekanan neng Èropa salaèn ḍâri tènsi-tènsi sè ampon bâḍâ sabellumma sebbhâb parsaèngan è [[Dunia Baru]]. Ḍâri sadhâjâna parsaèngan, sè palèng terkennal ka'ḍinto saat [[Napoleon Bonaparte]] arebbhu' kakobâssa'an bân majhâgâ [[Kekaisaran Prancis]] sè ghâgghâr ta' abit ḍâri bâkto ghânèka. Salastarèna dhi-kadhâddhiyân ka'ḍinto, Èropa jân stabil ghân nè'-sakonnè' namong rè-karè ḍâri konsèp sè laju jhughân ghâgghâr.
[[Bhângsa:Èropa| ]]</text>
      <sha1>rosopg18jlsemsmaa6ur1ebtt2q3dir</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>65710</id>
      <parentid>65709</parentid>
      <timestamp>2026-08-17T10:10:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rèng anè</username>
        <id>4736</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Bilâjâ → wilayah</comment>
      <origin>65710</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5671" sha1="p14bvqlsdfxh1yf1sl592a4uvj08w1m" xml:space="preserve">'''Èropa''' mongghu gèologis bân gèografis panèka aropa'aghi semenanjung otabâ dhârâdhân sè tamaso' ka ḍâlem wilayah [[Asia]], namong pandudu' ta' anḍâ' mon èkoca' kalabân orèng Asia bân lebbi bhunga wilayahna èkoca' kalabân Benua Èropa. Pamèsa'an benua panèka èsebbhâbaghi pabhidhâ'ân bhudhâjâ tor adhât.&lt;ref&gt;Anjani, Anastasia. &quot;I[https://www.detik.com/edu/detikpedia/d-5698540/ini-alasan-eropa-dan-asia-dianggap-sebagai-benua-yang-berbeda ni Alasan Eropa dan Asia Dianggap sebagai Benua yang Berbeda] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230604032749/https://www.detik.com/edu/detikpedia/d-5698540/ini-alasan-eropa-dan-asia-dianggap-sebagai-benua-yang-berbeda |date=2023-06-04 }}&quot;. aksès 2023-06-04.&lt;/ref&gt; Bâtes bun ḍâjâ panèka [[Saghârâ Arktik]], bun bârâ' panèka [[Saghârâ Atlantik]], bân bâtes bun lao' panèka [[Tasè' Tengnga]]. Anapon bâtes bun tèmor ghi' ta' ètemmo keteranganna sebbhâb pamèsa'an benua panèka masalah kebudayaan.

Benua otabâ dhârâdhân panèka èsebbhutaghi dhâddhi benua palèng kènè' kapèng ḍuwâ' salastarèna [[Australia]] kalabân lowas wilayah 10.355.000 km². Mon èbitong ḍâri jumlah pandudu', benua panèka palèng bânnya' kapèng tello' (è bâbâna [[Asia]] bân [[Afrika]]) kalabân 747,6 juta orèng è taon 2020 otabâ paḍâ kalabân saperbâllu'ân pandudu' bhumè.&lt;ref&gt;Lukyani, Lulu. [https://www.kompas.com/sains/read/2021/10/13/140200923/urutan-benua-dari-yang-terbesar-hingga-yang-terkecil?page=all &quot;Urutan Benua dari yang Terbesar hingga yang Terkecil&quot;.] kompas.com. 2022-10-25. aksès 2023-06-04.&lt;/ref&gt; Mon mongghu astronomis, teppa' benua Èropa panèka è 35° Lintang Ḍâjâ – 71° Lintang Ḍâjâ bân 9° Bujur Bârâ' – 66° Bujur Tèmor.

== Sajhârâ ==
Èropa anḍi' sajhârâ kabhudhâjâ'ân bân èkonomi sè lanjhâng èmolaè ḍâri Palèolitik.&lt;ref&gt;Harbani, Rahma. &quot;[https://www.detik.com/edu/detikpedia/d-6326160/paleolitikum-masa-saat-masyarakat-purba-hidup-nomaden Paleolitikum, Masa saat Masyarakat Purba Hidup Nomaden&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230604034137/https://www.detik.com/edu/detikpedia/d-6326160/paleolitikum-masa-saat-masyarakat-purba-hidup-nomaden |date=2023-06-04 }}. detik.com. 2022-10-03. aksès 2023-06-04&lt;/ref&gt; Pangghiyân palèng akhèr ètemmo è [[Monte Poggiolo]], [[Italia]], ḍâri bâtowan ghâbâyân tanang sè ampon èrèken ngangghuy karbon bân omorra sajhâu 800.000 taon lambâ' sè madhâddhiyaghi bhuktè sè pentèng.

Parmola'an kabhudhâjâ'ân dèmokratik&lt;ref&gt;Rachman, Ani.

Budaya Dèmokrasi: [https://www.kompas.com/skola/read/2023/01/18/200000669/budaya-demokrasi-pengertian-jenis-prinsip-dan-contohnya?page=all &quot;Pengertian, Jenis, Prinsip, dan Contohnya&quot;]. kompas.com. 2023-01-18. aksès 2023-06-04&lt;/ref&gt; sareng individualistik Bârâ' segghut èkoca' asalla ḍâri [[Yunani kona]], makkè bâḍâ pangaro laèn, akadhi [[Kakrèstenan|Krèsten]], sè torot andil ḍâlem panyebbhârân konsèp akadhi èglitarianisme, bân keuniversalan hokom.

[[Kekaisaran Romawi]]&lt;ref&gt;Hadi Subroto, Lukman. [https://www.kompas.com/stori/read/2022/01/06/143000279/kerajaan-romawi--sejarah-raja-raja-dan-keruntuhan?page=all &quot;Kerajaan Romawi: Sejarah, Raja-raja, dan Keruntuhan&quot;]. kompas.com. 2022-01-06. aksès 2023-06-04&lt;/ref&gt; abâgi benua panèka dhâddhi [[Songay Rhein|wilayah Rhein]] bân [[Songay Donau|wilayah Donau]] pan-ponapan abhâd. Sebbhâb panoronan [[Kekaisaran Romawi]], Èropa ngarassa'aghi kamajhuwân sè èkennal kalabân Jhâman Migrasi. Pèriode panèka èkennal kalabân [[Jhâman Kapettengan]] sampè' ka [[Rènaisans]]. È ḍâlem bâkto panèka, kompolan monastik takancèng neng [[Rèpublik Irlanḍia|Irlandia]], bân tatapèna è kennengan laèn majhâghâ bân makompol kalabân ngastètè mo-èlmo sè ampon ètolès sabellumma. [[Rènaisans]] bân to-karatowan anyar ananḍhâ'aghi molaèna pèriode temmowan, èksplorasi, bân ongghâna pangataowan ilmiah. Neng abhâd ka-15, [[Portugal|Portugis]] dhâddhi awwâl panemmowan, pas ètoro'è bân [[Spanyol]]. Terros [[Prancis]], [[Bâlândhâ]], bân [[Britania Raya|Britania Rajâ]] noro' agâbung ḍâlem majhâghâ kekaisaran kolonial rajâ kalabân kakobâssa'an sè lèbâr è [[Afrika]], [[Amèrika]], bân [[Asia]].

Salastarèna masa panemmowan, konsèp-konsèp dèmokrasi molaè apangaro neng Èropa. Bânnya' mujud cem-macemma perjuangan sè paḍâ tojjhuwân ngaollè kamardhika'an, tarotamaèpon è [[Prancis]], pas èkennal kalabân [[Rèvolusi Prancis]].&lt;ref&gt;Yulianti, Cicin. [https://www.detik.com/edu/detikpedia/d-6380400/revolusi-prancis-sejarah-dan-pengaruhnya-bagi-indonesia &quot;Revolusi Prancis: Sejarah dan Pengaruhnya Bagi Indonesia&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230604041645/https://www.detik.com/edu/detikpedia/d-6380400/revolusi-prancis-sejarah-dan-pengaruhnya-bagi-indonesia |date=2023-06-04 }}. detik.com. 2022-11-01. aksès 2023-06-04.&lt;/ref&gt; Hal ka'ḍinto dhâddhi sebbhâb kaghriyungan rajâ neng Èropa polana idè-idè rèvolusionèr sè tasebbhâr ka salanjhângnga benua. Kebangkitanna dèmokrasi ka'ḍinto dhâddhi sebbhâb atambâna tekanan neng Èropa salaèn ḍâri tènsi-tènsi sè ampon bâḍâ sabellumma sebbhâb parsaèngan è [[Dunia Baru]]. Ḍâri sadhâjâna parsaèngan, sè palèng terkennal ka'ḍinto saat [[Napoleon Bonaparte]] arebbhu' kakobâssa'an bân majhâgâ [[Kekaisaran Prancis]] sè ghâgghâr ta' abit ḍâri bâkto ghânèka. Salastarèna dhi-kadhâddhiyân ka'ḍinto, Èropa jân stabil ghân nè'-sakonnè' namong rè-karè ḍâri konsèp sè laju jhughân ghâgghâr.
[[Bhângsa:Èropa| ]]</text>
      <sha1>p14bvqlsdfxh1yf1sl592a4uvj08w1m</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Carmen (Panèmbhâng)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>19497</id>
    <revision>
      <id>65706</id>
      <parentid>65170</parentid>
      <timestamp>2026-08-16T14:19:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-44906-46</username>
        <id>5491</id>
      </contributor>
      <origin>65706</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6382" sha1="qu42wpll59h0srchhnoickjzj3rmca7" xml:space="preserve">{{infobox orang}}'''Nyoman Ayu Carmenita''' ( lahèr 28 Maret 2006 ), è kènnal bènya' oreng kadhâddiyân nyama '''Carmen,''' sala sèttong panèmbhâng ḍâri Bali, Indonesia.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Nyoman Ayu Carmenita - Wikikutip bahasa Indonesia |url=https://id.wikiquote.org/wiki/Nyoman_Ayu_Carmenita |access-date=2026-07-26 |website=id.wikiquote.org |language=id}}&lt;/ref&gt;  Satèya, Carmen ka dhâddiyèn kompolan ni'bini' ''Korea'' ''Selata''n sè andi' nyama Hearts2Hearts è bâbâna SM Entertainment.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=17 Januari 2025 {{!}} 17.02 WIB |title=Serba-serbi Hearts2Hearts, Girl Group SM Entertainment yang Dijadwalkan Debut Februari |url=https://www.tempo.co/teroka/serba-serbi-hearts2hearts-girl-group-sm-entertainment-yang-dijadwalkan-debut-februari-1195442 |access-date=2026-07-26 |website=Tempo |language=id}}&lt;/ref&gt; Carmen èkennal polana ḍhâddi ''idola K-Pop'' sè nomèr sèttong dâri Indonesia sè debut è bâbâna sala sèttong lèmbâgâ hiburan rajâ è ''Korea'' ''Selata''n, bân ka ḍhâḍdiyân panèmbhâng bini' sè kapèng lema' dâri Indonesia sè ''sukses'' è ''industri K-Pop''. Carmen molaè latèan è SM Entertainment è taon 2023.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Prasetya |first=Margareta Okta |title=Nyoman, Idola Kpop, dan Ketenaran |url=https://news.detik.com/kolom/d-7896149/nyoman-idola-kpop-dan-ketenaran |access-date=2026-07-26 |website=detiknews |language=id-ID}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Carmen, Idola Pertama dari Indonesia yang Berhasil Masuk di SM Entertainment |url=https://www.cumicumi.com/articles/viral/6784d6bdd0c283c9890583fd/carmen-idola-pertama-dari-indonesia-yang-berhasil-debut-di-sm-entertainment-dari-indonesia- |access-date=2026-07-26 |website=www.cumicumi.com}}&lt;/ref&gt;

Carmen partama è kènnal lebet ''trailer'' debut nèng kompolan paraban anyar SM Entertainment iyâ arèya Hearts2Hearts.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Muktisari |first=Sierra Ayuningtyas |title=Potret Carmen, Idol K-Pop Pertama dari Indonesia yang Debut di Girl Group SM Entertainment |url=https://www.beautynesia.id/life/potret-carmen-idol-k-pop-pertama-dari-indonesia-yang-debut-di-girl-group-sm-entertainment/b-300187 |access-date=2026-07-26 |website=life |language=id-ID}}&lt;/ref&gt; Trailer jiyè ètayangâghi nèng è ''konser'' ''SM entertainment, SMTOWN LIVE 2025'' è ''Gocheok Sky Dome, Seoul''. Carmen la sah ḍhâḍdi bâgièn ḍeri kompolan sè a nyama Hearts2Hearts. Anggotana Hearts2Hearts iyâ arèya Jiwoo, Juun, A-na, Yuha, I-an, Stella, Ye-on, bân carmen. Carmen arèya  sala sèttong anggota sè bènni ḍèri asli ''Korea''. Debut Hearts2Hearts ètandhai kalabân ngaloaraghi tèmbhâng sè èjudhul &quot;''The Chase''&quot; è are Sennin, 24 Februari 2025.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Carmen Resmi Jadi Idol SM Entertainment Pertama dari Indonesia, Teaser Perdana Tayang di SMTOWN LIVE 2025 - Cyber Tokoh |url=https://www.cybertokoh.com/entertainment/105414333516/carmen-resmi-jadi-idol-sm-entertainment-pertama-dari-indonesia-teaser-perdana-tayang-di-smtown-live-2025 |access-date=2026-07-26 |website=Carmen Resmi Jadi Idol SM Entertainment Pertama dari Indonesia, Teaser Perdana Tayang di SMTOWN LIVE 2025 - Cyber Tokoh |language=id}}&lt;/ref&gt;

Molaè awèl ''debut'', Carmen ngaollè ''respon'' bhâghus bân sokongan dâri masyarakat Indonesia, khusussè ḍèri sè lèbur ḍâ' ''K-Pop''. Kabâdâ'ânna Carmen nèng industri K-pop èangghep prestasi ghâbây Indonesia, polana ḍhâddi idola Indonesia sè kapèng sèttong sè bisa ''debut'' è ''SM Entertainment'', ''agensi hibura''n sè èkennal polana proses seleksi bân persaingan ketat sara marè bisa lulus bân debut.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Fimela.com |date=2025-01-13 |title=Siap Ramaikan Dunia K-Pop, Pesona Carmen Sang Idol asal Indonesia yang Debut di SM Entertainment |url=https://www.fimela.com/entertainment/read/5878754/siap-ramaikan-dunia-k-pop-pesona-carmen-sang-idol-asal-indonesia-yang-debut-di-sm-entertainment |access-date=2026-07-26 |website=fimela.com |language=id}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Liputan6.com |date=2025-02-09 |title=Netizen K-Pop Beri Respons Tak Terduga Soroti Antusias Fans Indonesia Rayakan Debut Carmen di SM |url=https://www.liputan6.com/hot/read/5914290/netizen-k-pop-beri-respons-tak-terduga-soroti-antusias-fans-indonesia-rayakan-debut-carmen-di-sm |access-date=2026-07-26 |website=liputan6.com |language=id}}&lt;/ref&gt; 

== Kaoḍhi'ân awwâl ==
Carmen èlahèrraghi bân èpa rajè nèng Bali sampè' aomor 15 taon. Carmen asakola è SMA [[Kakrèstenan|Kristen]] Harapan Bali sabellunna nerrossaghi ''homeschooling'' è ''Korea Selata''n.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Profil Carmen Hearts2Hearts, Idol Asal Bali Indonesia yang Lolos Audisi SM Entertainment Usai Menyanyikan 100 Lagu |url=https://www.grid.id/read/044391271/profil-carmen-hearts2hearts-idol-asal-bali-indonesia-yang-lolos-audisi-sm-entertainment-usai-menyanyikan-100-lagu |access-date=2026-07-26 |website=Grid.ID |language=id}}&lt;/ref&gt; Carmen panèka mored sè rajin bân berprestasi, bân ngaanḍi' bakat è biḍhâng a tèmbhâng, atari, amaèn gitar, drum band, piano, bân perna ajhâr biola. È taon 2018, Carmen mennang juara sèttong è acara lompat jhâu è acara atletik lompat tèngghi khusus rèng bini' è ''Pekan Olahraga Mahasiswa Bali''. È taon sè padâ,  a bhârèng kalompo'na sè anyama ''Ayu Bali Suara'', Carmen mènnang juara sèttong è lomba tari karnaval sè nampilaghi kabudâjâ'an Indonesia è ''Korea Selatan''.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Carmen Hearts2Hearts Ternyata Mantan Atlet Lompat Tinggi di Bali, Pern |url=https://kpopchart.net/blog-detail/4/carmen-hearts2hearts-ternyata-mantan-atlet-lompat-tinggi-di-bali-pernah-raih-prestasi-ini-495a0f4 |access-date=2026-07-26 |website=Kpop Chart Media {{!}} Leading K-POP Ecosystem |language=en}}&lt;/ref&gt;  Sala sèttong prestasi Carmen sè palèng bhâghus iyâ arèya bâkto mennang juara sèttong è lomba ''internasional Wonju Winter Dancing Carnival''  kaḍhâḍdiân musisi è ''Korea Selatan''.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=PejabatPublik |date=2025-11-29 |title=Bikin Bangga, Carmen Beri Sambutan Bahasa Indonesia di Mama Awards 2025 |url=https://pejabatpublik.com/2025/11/30/bikin-bangga-carmen-beri-sambutan-bahasa-indonesia-di-mama-awards-2025/ |access-date=2026-07-26 |website=PejabatPublik.com |language=id}}&lt;/ref&gt;

== Sombhèr ==
&lt;references /&gt;
{{Authority control}}
[[Bhângsa:Panyanyi Inḍonèsia]]</text>
      <sha1>qu42wpll59h0srchhnoickjzj3rmca7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>65707</id>
      <parentid>65706</parentid>
      <timestamp>2026-08-16T14:21:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-44906-46</username>
        <id>5491</id>
      </contributor>
      <origin>65707</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6384" sha1="huatxv1xy4kapa8g6uugy0afefpj5fr" xml:space="preserve">{{infobox orang}}

'''Nyoman Ayu Carmenita''' ( lahèr 28 Maret 2006 ), è kènnal bènya' oreng kadhâddiyân nyama '''Carmen,''' sala sèttong panèmbhâng ḍâri Bali, Indonesia.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Nyoman Ayu Carmenita - Wikikutip bahasa Indonesia |url=https://id.wikiquote.org/wiki/Nyoman_Ayu_Carmenita |access-date=2026-07-26 |website=id.wikiquote.org |language=id}}&lt;/ref&gt;  Satèya, Carmen ka dhâddiyèn kompolan ni'bini' ''Korea'' ''Selata''n sè andi' nyama Hearts2Hearts è bâbâna SM Entertainment.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=17 Januari 2025 {{!}} 17.02 WIB |title=Serba-serbi Hearts2Hearts, Girl Group SM Entertainment yang Dijadwalkan Debut Februari |url=https://www.tempo.co/teroka/serba-serbi-hearts2hearts-girl-group-sm-entertainment-yang-dijadwalkan-debut-februari-1195442 |access-date=2026-07-26 |website=Tempo |language=id}}&lt;/ref&gt; Carmen èkennal polana ḍhâddi ''idola K-Pop'' sè nomèr sèttong dâri Indonesia sè debut è bâbâna sala sèttong lèmbâgâ hiburan rajâ è ''Korea'' ''Selata''n, bân ka ḍhâḍdiyân panèmbhâng bini' sè kapèng lema' dâri Indonesia sè ''sukses'' è ''industri K-Pop''. Carmen molaè latèan è SM Entertainment è taon 2023.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Prasetya |first=Margareta Okta |title=Nyoman, Idola Kpop, dan Ketenaran |url=https://news.detik.com/kolom/d-7896149/nyoman-idola-kpop-dan-ketenaran |access-date=2026-07-26 |website=detiknews |language=id-ID}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Carmen, Idola Pertama dari Indonesia yang Berhasil Masuk di SM Entertainment |url=https://www.cumicumi.com/articles/viral/6784d6bdd0c283c9890583fd/carmen-idola-pertama-dari-indonesia-yang-berhasil-debut-di-sm-entertainment-dari-indonesia- |access-date=2026-07-26 |website=www.cumicumi.com}}&lt;/ref&gt;

Carmen partama è kènnal lebet ''trailer'' debut nèng kompolan paraban anyar SM Entertainment iyâ arèya Hearts2Hearts.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Muktisari |first=Sierra Ayuningtyas |title=Potret Carmen, Idol K-Pop Pertama dari Indonesia yang Debut di Girl Group SM Entertainment |url=https://www.beautynesia.id/life/potret-carmen-idol-k-pop-pertama-dari-indonesia-yang-debut-di-girl-group-sm-entertainment/b-300187 |access-date=2026-07-26 |website=life |language=id-ID}}&lt;/ref&gt; Trailer jiyè ètayangâghi nèng è ''konser'' ''SM entertainment, SMTOWN LIVE 2025'' è ''Gocheok Sky Dome, Seoul''. Carmen la sah ḍhâḍdi bâgièn ḍeri kompolan sè a nyama Hearts2Hearts. Anggotana Hearts2Hearts iyâ arèya Jiwoo, Juun, A-na, Yuha, I-an, Stella, Ye-on, bân carmen. Carmen arèya  sala sèttong anggota sè bènni ḍèri asli ''Korea''. Debut Hearts2Hearts ètandhai kalabân ngaloaraghi tèmbhâng sè èjudhul &quot;''The Chase''&quot; è are Sennin, 24 Februari 2025.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Carmen Resmi Jadi Idol SM Entertainment Pertama dari Indonesia, Teaser Perdana Tayang di SMTOWN LIVE 2025 - Cyber Tokoh |url=https://www.cybertokoh.com/entertainment/105414333516/carmen-resmi-jadi-idol-sm-entertainment-pertama-dari-indonesia-teaser-perdana-tayang-di-smtown-live-2025 |access-date=2026-07-26 |website=Carmen Resmi Jadi Idol SM Entertainment Pertama dari Indonesia, Teaser Perdana Tayang di SMTOWN LIVE 2025 - Cyber Tokoh |language=id}}&lt;/ref&gt;

Molaè awèl ''debut'', Carmen ngaollè ''respon'' bhâghus bân sokongan dâri masyarakat Indonesia, khusussè ḍèri sè lèbur ḍâ' ''K-Pop''. Kabâdâ'ânna Carmen nèng industri K-pop èangghep prestasi ghâbây Indonesia, polana ḍhâddi idola Indonesia sè kapèng sèttong sè bisa ''debut'' è ''SM Entertainment'', ''agensi hibura''n sè èkennal polana proses seleksi bân persaingan ketat sara marè bisa lulus bân debut.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Fimela.com |date=2025-01-13 |title=Siap Ramaikan Dunia K-Pop, Pesona Carmen Sang Idol asal Indonesia yang Debut di SM Entertainment |url=https://www.fimela.com/entertainment/read/5878754/siap-ramaikan-dunia-k-pop-pesona-carmen-sang-idol-asal-indonesia-yang-debut-di-sm-entertainment |access-date=2026-07-26 |website=fimela.com |language=id}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Liputan6.com |date=2025-02-09 |title=Netizen K-Pop Beri Respons Tak Terduga Soroti Antusias Fans Indonesia Rayakan Debut Carmen di SM |url=https://www.liputan6.com/hot/read/5914290/netizen-k-pop-beri-respons-tak-terduga-soroti-antusias-fans-indonesia-rayakan-debut-carmen-di-sm |access-date=2026-07-26 |website=liputan6.com |language=id}}&lt;/ref&gt; 

== Kaoḍhi'ân awwâl ==
Carmen èlahèrraghi bân èpa rajè nèng Bali sampè' aomor 15 taon. Carmen asakola è SMA [[Kakrèstenan|Kristen]] Harapan Bali sabellunna nerrossaghi ''homeschooling'' è ''Korea Selata''n.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Profil Carmen Hearts2Hearts, Idol Asal Bali Indonesia yang Lolos Audisi SM Entertainment Usai Menyanyikan 100 Lagu |url=https://www.grid.id/read/044391271/profil-carmen-hearts2hearts-idol-asal-bali-indonesia-yang-lolos-audisi-sm-entertainment-usai-menyanyikan-100-lagu |access-date=2026-07-26 |website=Grid.ID |language=id}}&lt;/ref&gt; Carmen panèka mored sè rajin bân berprestasi, bân ngaanḍi' bakat è biḍhâng a tèmbhâng, atari, amaèn gitar, drum band, piano, bân perna ajhâr biola. È taon 2018, Carmen mennang juara sèttong è acara lompat jhâu è acara atletik lompat tèngghi khusus rèng bini' è ''Pekan Olahraga Mahasiswa Bali''. È taon sè padâ,  a bhârèng kalompo'na sè anyama ''Ayu Bali Suara'', Carmen mènnang juara sèttong è lomba tari karnaval sè nampilaghi kabudâjâ'an Indonesia è ''Korea Selatan''.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Carmen Hearts2Hearts Ternyata Mantan Atlet Lompat Tinggi di Bali, Pern |url=https://kpopchart.net/blog-detail/4/carmen-hearts2hearts-ternyata-mantan-atlet-lompat-tinggi-di-bali-pernah-raih-prestasi-ini-495a0f4 |access-date=2026-07-26 |website=Kpop Chart Media {{!}} Leading K-POP Ecosystem |language=en}}&lt;/ref&gt;  Sala sèttong prestasi Carmen sè palèng bhâghus iyâ arèya bâkto mennang juara sèttong è lomba ''internasional Wonju Winter Dancing Carnival''  kaḍhâḍdiân musisi è ''Korea Selatan''.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=PejabatPublik |date=2025-11-29 |title=Bikin Bangga, Carmen Beri Sambutan Bahasa Indonesia di Mama Awards 2025 |url=https://pejabatpublik.com/2025/11/30/bikin-bangga-carmen-beri-sambutan-bahasa-indonesia-di-mama-awards-2025/ |access-date=2026-07-26 |website=PejabatPublik.com |language=id}}&lt;/ref&gt;

== Sombhèr ==
&lt;references /&gt;
{{Authority control}}
[[Bhângsa:Panyanyi Inḍonèsia]]</text>
      <sha1>huatxv1xy4kapa8g6uugy0afefpj5fr</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>