विकिपिडिया
maiwiki
https://mai.wikipedia.org/wiki/%E0%A4%B8%E0%A4%AE%E0%A5%8D%E0%A4%AE%E0%A5%81%E0%A4%96_%E0%A4%AA%E0%A4%A8%E0%A5%8D%E0%A4%A8%E0%A4%BE
MediaWiki 1.46.0-wmf.23
first-letter
मेडिया
विशेष
वार्ता
प्रयोगकर्ता
प्रयोगकर्ता वार्ता
विकिपिडिया
विकिपिडिया वार्ता
फाइल
फाइल वार्ता
मेडियाविकि
मेडियाविकि वार्ता
आकृति
आकृति वार्ता
मद्दत
मद्दत वार्ता
श्रेणी
श्रेणी वार्ता
TimedText
TimedText talk
मोड्युल
मोड्युल वार्ता
Event
Event talk
नेपाल
0
1113
277561
276913
2026-04-12T13:03:24Z
~2026-22392-80
17119
277561
wikitext
text/x-wiki
{{मुख्य लेख चिन्ह}}
{{Infobox country
| conventional_long_name = सङ्घीय लोकतान्त्रिक गणतन्त्र नेपाल<br>Federal Democratic Republic of Nepal
| native_name = नेपाल
| common_name = नेपाल
| image_flag = Flag of Nepal.svg
| flag_border = no
| image_coat = Emblem of Nepal.svg
| symbol_type = राष्ट्रिय चिन्ह
| national_motto = जननी जन्मभूमिश्च स्वर्गादपि गरीयसी
| national_anthem = {{native phrase|ne|[[नेपालक राष्ट्रिय गान|सयौं थुँगा फूलका]]|italics=off}}<center>[[File:Sayaun Thunga Phool Ka (instrumental).ogg]]</center><br/>{{native phrase|mai|सौटा फूलक डाली|italics=off}}<br>
| image_map = Nepal (orthographic projection).svg
| image_map2= Map of Nepal (Political and Administrative).jpg
| official_languages = [[नेपाली]]
| regional_languages = [[नेपाल भाषा]], [[लिम्बू भाषा|लिम्बू]], [[सुनुवार भाषा|सुनुवार]], [[राई भाषा|राई]], [[मैथिली भाषा|मैथिली]], [[भोजपुरी भाषा|भोजपुरी]], [[अवधी भाषा|अवधी]], [[थारु भाषा|थारू]], [[गुरूङ भाषा|गुरुङ]], [[शेर्पा भाषा|सेर्पा]], [[तामाङ भाषा|तामाङ]], [[मगर भाषा|मगर]], [[किराँती भाषा|किराँत]]
| demonym = नेपाली, गोर्खाली
| capital = [[काठमाडौं]]
| latd=27 |latm=42 |latNS=N |longd=85 |longm=19 |longEW=E
| largest_city = राजधानी
| government_type = [[सङ्घीय गणतन्त्र|सङ्घीय]] [[संसदीय प्रणाली|संसदीय]] [[गणतन्त्र]]
| leader_title1 = [[नेपालक राष्ट्रपति|राष्ट्रपति]]
| leader_name1 = [[विद्या देवी भण्डारी]]
| leader_title2 = [[नेपालक उपराष्ट्रपति|उप राष्ट्रपति]]
| leader_name2 = [[नन्दकिशोर पुन]]
| leader_title3 = [[नेपालक प्रधानमन्त्री|प्रधानमन्त्री]]
| leader_name3 = [[शेरबहादुर देउवा]]
| leader_title4= [[नेपालक प्रतिनिधि सभा|सदनक प्रवक्ता]]
| leader_name4 = [[ओनसरी घर्तीमगर]]
| leader_title5 = [[नेपालक प्रधान न्यायधिश|प्रधान न्यायधिश]]
| leader_name5 = गोपाल पराजुली
| legislature = [[नेपालक प्रतिनिधि सभा|प्रतिनिधि सभा]]
| area_km2 = 147641.28
| area_sq_mi =
| area_rank = ९३अम
| percent_water = २.८
| population_census =२,६४,९४,५०४<ref name=pre-cen>{{cite web |title=National Population and Housing Census 2011 (National Report) |url=http://cbs.gov.np/wp-content/uploads/2012/11/National%20Report.pdf |publisher=Central Bureau of Statistics (Nepal) |accessdate=26 November 2012 |archive-date=18 April 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130418041642/http://cbs.gov.np/wp-content/uploads/2012/11/National%20Report.pdf |dead-url=yes }}</ref>
| population_census_year = २०६८
| population_estimate = ३,०६,६६,५९८
| population_estimate_year = २०२२
| population_estimate_rank = ४९अम
| population_density_km2 = १८४
| population_density_sq_mi = 518
| population_density_rank = ६२अम
| populationrank = ४०अम
| GDP_PPP_year = २०१२
| GDP_PPP = $४१.२२ बिलियन <ref name=indexmundi>{{cite web|url=http://www.indexmundi.com/nepal/economy_profile.html |title=Nepal Economy Profile 2013 |publisher=Indexmundi.com |date= |accessdate=20 December 2013}}</ref>
| GDP_PPP_rank =
| GDP_PPP_per_capita = $१,२००<ref name=indexmundi/>
| GDP_PPP_per_capita_rank =
| GDP_nominal = {{nowrap|$१९२.९२१ बिलियन<ref name=imf2>{{cite web |url=http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2012/01/weodata/weorept.aspx?pr.x=46&pr.y=13&sy=2009&ey=2012&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=558&s=NGDPD%2CNGDPDPC%2CPPPGDP%2CPPPPC%2CLP&grp=0&a= |title=Nepal |publisher=International Monetary Fund |accessdate=20 April 2012}}</ref>}}
| GDP_nominal_rank =
| GDP_nominal_year = २०१२
| GDP_nominal_per_capita = $७४३<ref name=imf2/>
| GDP_nominal_per_capita_rank =
| Gini_year = २०१०
| Gini_change = <!--increase/decrease/steady-->
| Gini = ३२.८ <!--number only-->
| Gini_ref = <ref name="wb-gini">{{cite web |url=http://data.worldbank.org/indicator/SI.POV.GINI/ |title=Gini Index |publisher=World Bank |accessdate=2 March 2011}}</ref>
| Gini_rank =
| HDI_year = २०१३ <!--Please use the year to which the HDI data refers, not the publication year-->
| HDI_change = increase <!--increase/decrease/steady-->
| HDI = ०.४६३ <!--number only-->
| HDI_ref = <ref name="The Kathmandu Post">{{cite news|title=Human Development Report 2013 : Nepal’s ranking unchanged at 157|url=http://ekantipur.com/2013/03/15/headlines/Human-Development-Report-2013--Nepals-ranking-unchanged-at-157/368478/|accessdate=15 March 2013|newspaper=The Kathmandu Post|date=15 March 2013|archive-date=25 February 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140225224938/http://www.ekantipur.com/2013/03/15/headlines/Human-Development-Report-2013--Nepals-ranking-unchanged-at-157/368478/|dead-url=yes}}</ref><ref>{{cite web|title=hdr_2013_statistical_tables|url=https://docs.google.com/spreadsheet/pub?key=0AhORuxOwZhGydExmNFA3ai1XcWktUXpxeDNwMnlCX0E&output=html|work=The Guardian UK|accessdate=15 March 2013}}</ref>
| HDI_rank = १५७अम
| FSI = ९३००.६ {{decrease}} -19
| FSI_year = २००७
| FSI_rank = पहिल
| FSI_category = Alert
| sovereignty_type = [[नेपालक इतिहास|ऐतिहासिक चरणसभ]]
| established_event1 = {{nowrap|एकिकरण}}
| established_date1 = वि.सं. १८२५ आसिन ११
| established_event2 = प्रजातन्त्र घोषणा
| established_date2 = वि.सं. २००७ फागुन ७
| established_event3 = {{nowrap|गणतन्त्र घोषणा}}
| established_date3 = वि.सं. २०६३ जेठ १५
| currency = [[रुपैयाँ]]
| currency_code = रू
| time_zone = [[नेपालक प्रमाणिक समय]]
| utc_offset = +०५:४५
| drives_on = बामा
| calling_code = +९७७
| cctld = .np
}}
'''नेपाल''' ({{IPAc-en|audio=En-us-Nepal.ogg|n|ə|ˈ|p|ɔː|l}};<ref>{{OED|Nepal}}</ref> {{transl|ne|{{Audio|Nepal.ogg|''Nepāl''|help=no}}}} {{Lang-en|Federal Democratic Republic of Nepal}}), आधिकारिक नाम: '''सङ्घीय लोकतान्त्रिक गणतन्त्र नेपाल'''<ref>{{cite web|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/np.html|title=CIA – The World Factbook|publisher=Cia.gov|accessdate=5 December 2012|archive-date=24 December 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181224211111/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/np.html|dead-url=yes}}</ref> एक [[दक्षिण एसिया|दक्षिण एसियाली]] [[भूपरिवेष्ठित राष्ट्र|भूपरिवेष्ठित]] [[हिमालय|हिमाली]] राष्ट्र छी। एकर भौगोलिक अक्षांश २६ डिग्री २२ मिनेटसँ ३० डिग्री २७ मिनेट उत्तर आ ८० डिग्री ४ मिनेटसँ ८८ डिग्री १२ मिनेट पूर्वी देशान्तरधरि फैलल अछि। एकर कूल क्षेत्रफल १,४७,१८१ वर्ग किलोमिटर अछि। ई क्षेत्रफल [[पृथ्वी]]क कूल क्षेत्रफलक ०.०३% आ [[एसिया|एसिया महादेश]]क ०.३% छी। [[लण्डन]] स्थित ग्रीनवीच मिनटाइमसँ पूर्वमे रहल [[गौरीशङ्कर हिमालय]]क नजदिक भऽ गेल ८६ डिग्री १५ मिनट पूर्वी देशान्तरक आधार मानि [[नेपालक प्रमाणिक समय]] ५ घण्टा ४५ मिनेट आगा मानल जाइत अछि।
नेपालमे [[नेपालक प्रदेशसभ|७ प्रदेश]] आ [[नेपालक जिलासभ|७७ जिला]] आ ७४४ [[स्थानीय तह]] रहल अछि जहिमे ४ [[महानगरपालिका]], १३ [[उपमहानगरपालिका]], २४६ [[नगरपालिका]] आ ४८१ [[गाउँपालिका]] रहल अछि।<ref name="kathmandupost.ekantipur.com">{{cite web|author=Post Report |url=http://kathmandupost.ekantipur.com/news/2017-03-15/744-new-local-units-come-into-effect.html |title=744 new local units come into effect - General - The Kathmandu Post |publisher=Kathmandupost.ekantipur.com |date= |accessdate=23 April 2017}}</ref><ref>{{cite news|title=स्थानीय तह कार्यान्वयनमा|url=http://www.nagariknews.com/news/15819/|accessdate=२८ फागुन २०७३|publisher=[[नागरिक दैनिक]]|date=२८ फागुन २०७३}}</ref><ref name="गाउँपालिका र नगरपालिका (सूची)">{{cite news|title=गाउँपालिका र नगरपालिका कुन जिलामा कति? (सूची)|url=http://lokaantar.com/taja_samachar/2084|accessdate=२३ पौष २०७३|publisher=लोकान्तर|date=२३ पौष २०७३|ref=http://lokaantar.com/taja_samachar/2084}}</ref><ref name="अब ७६६ स्थानीय तह">{{cite news|title=अब ७६६ स्थानीय तह|url=http://kantipur.ekantipur.com/news/2017-05-26/20170525210136.html|work=- राजेश मिश्र|publisher=[[कान्तिपुर दैनिक]]|date=१२ जेठ २०७४|ref=http://kantipur.ekantipur.com/news/2017-05-26/20170525210136.html|access-date=2017-08-08|archive-date=2017-09-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20170903115749/http://kantipur.ekantipur.com/news/2017-05-26/20170525210136.html|dead-url=yes}}</ref> नेपालक पूर्वी सीमा [[मेची नदी]]सँ पश्चिमी सीमा [[महाकाली नदी]]धरिक कूल लम्बाई ८८५ किलोमिटर अछि। उत्तरसँ दक्षिण तरफक चौडाई मुदा एक समान नै अछि। पूर्वी भागसँ पश्चिमी भाग कनिक चौडा अछि। तहिना मध्य भाग कनि खुम्चल अछि। नेपालक अधिकतम चौडाई २४१ किलोमिटर आ न्युनतम चौडाई १४५ किलोमिटर रहल अछि। यसर्थ नेपालक सरदर चौडाई १९३ किलोमिटर रहल अछि। नेपालक उत्तरमे [[चीन]]क स्वशासित क्षेत्र [[तिब्बत]] अछि तँ दक्षिण, पूर्व आ पश्चिममे [[भारत]] अवस्थित अछि। नेपालक ८०% सँ बेसी नागरिक [[हिन्दू धर्म|हिन्दू]] धर्म मानैत अछि जे विश्वमे सभसँ बेसी प्रतिशत हिन्दू धर्मावलम्बी भेल राष्ट्र सेहो छी। हिन्दू धर्म छोडि बौद्ध, मुस्लिम, किरात आदि धर्म माननिहार लोकनि सेहो एतय बसोबास करैत अछि। एकटा छोट सन क्षेत्रक लेल नेपालक भौगोलिक विविधता बहुतेक उल्लेखनीय रहल अछि। एतय [[तराई]]क उष्ण फाँटसँ ठण्डा [[हिमालय]]क शृङ्खला अवस्थित अछि। संसारक सभसँ पैग १४ हिमश्रृङ्खलामे सँ ८ टा नेपालमे रहल अछि, एहिमे सँ संसारक सर्वोच्च शिखर [[सगरमाथा]] एक छी। नेपालक मुख्य शहर आ राजधानी [[काठमाण्डौ]] छी। [[काठमाडौं जिला|काठमाडौं]], [[ललितपुर जिला|ललितपुर]] आ [[भक्तपुर जिला|भक्तपुर]]के [[काठमाडौं उपत्यका]] कहल जाइत अछि। आन मुख्य शहर सभमे [[भरतपुर उपमहानगरपालिका|भरतपुर]], [[बिराटनगर उपमहानगरपालिका|बिराटनगर]], [[भैरहवा]], [[वीरगञ्ज]], [[जनकपुर उपमहानगरपालिका|जनकपुर]], [[पोखरा लेखनाथ महानगरपालिका|पोखरा]], [[नेपालगञ्ज नगरपालिका|नेपालगञ्ज]], [[धनगढी नगरपालिका|धनगढी]], [[राजविराज नगरपालिका|राजविराज]] आ [[महेन्द्रनगर नगरपालिका|महेन्द्रनगर]] अवैत अछि। नेपाल शब्दक उत्पतिक सम्बन्धमे कोनो ठोस प्रमाण तँ उपलब्ध नै अछि, मुदा एक प्रसिद्ध विश्वास अनुसार मरिची ॠषिक पुत्र 'ने' मुनिद्वारा पालन भेल स्थानक रूपमे एतौका नाम नेपाल रहल गेल अछि।
निरन्तर रूपमे राजा-रजौटा सभक अधीनमे रहि सम्पन्न इतिहास रहल, अखन नेपाल कहि चिन्हल जाइवला ई खण्ड वि.सं. २०४६ सालक आन्दोलन पश्चात् संवैधानिक राजतन्त्रक नीति अवलम्बन केनए छल।
== इतिहास ==
{{Main|नेपालक इतिहास}}
हिमाल क्षेत्रमे लोकसभ लगभग ९००० बर्षसँ बैस रहल [[काठमाडौं उपत्यका]]क प्राचिन इतिहाससँ पुष्टी भेल अछि। सम्भवत: भोट-बर्मेली मूलक लोकसभ नेपालमे २,५०० वर्ष आगा बसोबास करैत छल।<ref name=Library_of_Congress>{{cite web | title= A Country Study: Nepal | work=Federal Research Division, [[Library of Congress]] | url=http://memory.loc.gov/frd/cs/nptoc.html | accessdate=September 23, 2005 }}</ref>
ईशापूर्व १५०० दिस [[इन्डो-आर्यन]] जातिक लोकसभ उपत्यका प्रवेश केनए छल। ईशापूर्वक १००० दिस छोट छोट राज्यसभ आ राज्यसङ्गठनसभ बनल। [[गौतम बुद्ध|सिद्धार्थ गौतम]] (ईशापूर्व ५६३–४८३) एहिने एक वंश, [[शाक्य]] वंशक [[राजकुमार]] छल, जे अपन राजकाज त्याग करि [[तपस्वी]] जीवन पसन्द करि [[बुद्ध]] कहि विश्व प्रसिद्ध भेल।
ईशापूर्वको २५० धरि, ई क्षेत्र उत्तर भारतक [[मौर्य साम्राज्य]]क प्रभावमे रहल आ बादमे चारम शताब्दीमे गुप्त साम्राज्यक अधीनस्थ राज्य भऽ गेल। योई क्षेत्रमे ५अम शताब्दीक उत्तरार्द्धमे आबि [[लिच्छवी वंश|लिच्छवीसभ]] राज्य केलक। ८आम शताब्दीक उत्तरार्धमे लिच्छवीवंश अस्त होमए लागल आ सन् ८७९ सँ नेवार युगक उदय भेल, तथापि ओसभक नियन्त्रणमे देशक कतेक विस्तार भेल छल एकर यकिन नै अछि। ११अम शताब्दीक उत्तरार्द्धमे दक्षिण भारतसँ आएल चालुक्य साम्राज्यक प्रभावमे नेपालक दक्षिणी भूभाग आबि गेल। चालुक्यसभक प्रभावमे ओ समय चलिआएल बुद्ध धर्मक बदला एतयक राजासभ [[हिन्दू धर्म|हिन्दू]] धर्मक समर्थन करै लागल आ नेपालमे हिन्दू धर्म तरफक धार्मिक परिवर्तन होमए लागल।
[[File:Patan temples.jpg|250px|left|पाटनक हिन्दू मन्दिर, तीन प्राचीन राज्यमे सँ एकक राजधानी]]
[[File:RaniOfNepal1920.jpg|250px|thumb|सन् १९२० दिसक नेपाली राजसंस्था]]
१३अम शताब्दीक पूर्वार्द्धमा [[संस्कृत]] शब्द '''मल्ल''' उपनाम भेल नायकसभक उदय होमए लागल। प्रारम्भमे ओसभ सत्ता उदयमान केलक, मुदा ओकरबाद २०० वर्षधरि राजासभ अपन शक्ति एकजुट करवाक काम मात्र केलक। १४अम शताब्दीक उत्तरार्धमे देशक बहुतेक भागसभ एकीकृत राज्यक अधीनमे आएल। मुदा ई एकीकरण छोट समयधरि मात्र टिकल: वि.सं. १४८२ मे [[यक्ष मल्ल]]क समयमे अपन पुत्रसभक अंशबण्डामे [[काठमाडौं उपत्यका]]क तीन राज्यमे विभाजन करवाक निर्णयबाद ई राज्य तीन भागमे विभाजित भऽ गेल - [[काठमाडौं]], [[ललितपुर उपमहानगरपालिका|पाटन]] आ [[भक्तपुर|भादगाउँ]] – जकर बीचमे शताब्दिधरि खिचातानी आ दुश्मनी रहिरहल छल।
वि.सं. १७६५ मे, [[गोरखा जिला|गोरखा]]क राजा [[पृथ्वीनारायण शाह]] बहुत कम हतियार आ सहयोग जुटाए नजदिकी राज्यसभ, (खासकरि लम्जुङ्ग, कास्की आ तनहूँ)क तटस्थता अपन पक्षमे उपयोग करैमे सफल भेलाकबाद देश एकीकरणक निम्ति आगा बढल। बहुतेक रक्तरञ्जित युद्ध पश्चात्, ओ ३ वर्षबाद [[काठमाडौं उपत्यका]]के विशाल नेपाल भितर एकीकरण करिक अभियानमे सफलता प्राप्त केलक। तथापि ओ तत्कालीन राजा [[जयप्रकाश मल्ल]] राज्य करिरहल काठमाडौं राज्यके जितैक लेल कोनो युद्ध नै करऽ पडल। वास्तवमे, तखन [[इन्द्रजात्रा]] पर्वमे काठमाडौं उपत्यकाक सम्पूर्ण जनतासभ जात्रा मनाए रहल छल जब पृथ्वी नारायण शाह अपन सेनासभ सहित खास कोनो मेहनतबिना उपत्यकाके कब्जा करि अपने बैस जात्रा चलाए साँस्कृतिक सम्मानक अवधारणा प्रस्तुत केनए छल। तहिना नेपाल एकीकरणक सिलसिलामे सम्पूर्ण छोट राज्यसभ जितलाकबाद पूर्वमे रहल किरात लिम्बूवान राज्य पहुँचल [[लिम्बु जाति|लिम्बू]]वान राज्यमे १७ बेरधरि हमला करि वि.सं १८३१ भादो २२ मे [[लिम्बूवान]]क केन्द्रीय राजधानी [[विजयपुर]]मे लालमोहर सहित तम्रपत्रमे लिखत सन्धि भेल छल। ई नव नेपालक जन्मक आधारशिला तय केनए छल।
[[तिब्बत]]सँ हिमाली मार्गक नियन्त्रणक लेल भेल विवाद आ ओकर पश्चातक युद्धमे [[जनबादी गणतन्त्र चीन|चीन]] तिब्बतक सहायताक लेल अएलाकबाद नेपाल पाछा हटल छल। नेपालक सीमामे रहल नजदिकक छोट-छोट राज्यसभ हडपि लेला कारण आरम्भ भेल [[ब्रिटिस इस्ट इण्डिया कम्पनी]]संगक दुश्मनीक कारण रक्तरञ्जित [[नेपाल अङ्ग्रेज युद्ध|एङ्गलो-नेपाल युद्ध (१८१४–१६)]] भेल, जहिमे नेपाल वर्तमानक सीमा रक्षा करैमे सफल भेल मुदा [[महाकाली नदी]]क पश्चिमक अपन क्षेत्रसभ परित्याग करऽ पडल। ओ क्षेत्रसभमे वर्तमान भारतक [[उत्तराखण्ड]] राज्य आ वर्तमान [[हिमाचल प्रदेश|हिमाञ्चल प्रदेश]]क बहुतेक पञ्जाबी पहाडी राज्यसभ अवस्थित अछि। अपन स्वाधीनताक लेल नेपालद्वारा इस्ट इण्डिया कम्पनिसँ [[सुगौली सन्धि]] करि तराईक किछ भूभाग आ एक तिहाइसँ बेसी भूभाग सहित [[सिक्किम]], [[दार्जीलिङ]] परित्याग करऽ पडल। काङ्गडाधरि पहुँचल नेपाली आ सतलजसँ टिस्टाधरिक [[विशाल नेपाल]] [[मेची अञ्चल|मेची]] आ [[महाकाली अञ्चल|महाकाली]]मे सीमित भऽ गेल, मुदा तकरबाद वि.सं. १८६० मे प्रथम राणा प्रधानमन्त्री [[जङ्गबहादुर राणा]]सँ खुसी भऽ अङ्ग्रेजद्वारा नेपालके [[राप्ती अञ्चल|राप्ती]]सँ [[महाकाली अञ्चल|महाकाली]]धरिक तराई वापस करि देनए छल।
[[राज परिवार]] बीचक गुटबन्दीक कारण युद्धक बाद अस्थायित्व कायम भेल। सन् १८४६ मे शासन करिरहल रानीक सेनानायक [[जंगबहादुर राणा|जङ्गबहादुर राणा]]के सत्ताविमुख करवाक षड्यन्त्रक खुलासा भेलाक कारण [[कोत पर्व|कोतपर्व]] भेल छल। हतियारधारी सेना आ रानीप्रति बफादार भाई-भारदारसभबीच शीतयुद्ध भेलासँ देशक सयन राजखलक, भारदारसभ आ रजौटासभक हत्या भेल छल। जङ्गबहादुर जितलाकबाद [[राणा खानदान]] सुरू केलक आ [[राणा शासन]] लागू केलक। राजाके नाममात्रमे सीमित कएल गेल आ प्रधानमन्त्री पदके शक्तिशाली आ वंशाणुगत बनाएल गेल। राणासभ पूर्णनिष्ठासँ ब्रिटिससभक पक्षमे छल आ ब्रिटिससभके सन् १८५७ के [[सिपोई रिबेलियन]] (प्रथम भारतीय स्वतन्त्रता सङ्ग्राम), आ पाछा दुनू [[विश्व युद्ध]]मे सहायता केनए छल। सन् १९२३ मे [[संयुक्त अधिराज्य]] आ नेपालबिच आधिकारिक रूपमे मित्रताक सम्झौतामे हस्ताक्षर भेल, जहिमे नेपालक स्वतन्त्रताके संयुक्त अधिराज्य स्विकार केनए छल।
== भाषा ==
नेपालमे सभटा भाषाके राष्ट्रिय भाषाके मान्यता प्राप्त अछि। [[नेपाली भाषा|नेपाली]] सरकारी कामकाजमे सेहो उपयोग होएत अछि। एकर साथ नेपालमे [[नेपाल भाषा]], [[लिम्बू भाषा|लिम्बू]], [[सुनुवार भाषा|सुनुवार]], [[राई भाषा|राई]], [[मैथिली भाषा|मैथिली]], [[भोजपुरी भाषा|भोजपुरी]], [[अवधी भाषा|अवधी]], [[थारु भाषा|थारू]], [[गुरूङ् भाषा|गुरुङ]], [[शेर्पा भाषा|सेर्पा]], [[तामाङ भाषा|तामाङ]], [[मगर भाषा|मगर]], [[मारवाडी भाषा|मारवाडी]], [[डोटेली भाषा|डोटेली]] आदि भाषा सेहो बोल्ल जाएत अछि। भाषाविज्ञानक आधार में देखला पर [[नेपाली भाषा]] के उत्पति [[भारोपेली भाषा परिवार]] के शतम् शाखा सँ विकसित आर्य-इरानी शाखा के आर्यली संस्कृत सँ विकसित भेल अछि।
== प्रशासनिक विभाजन ==
[[फाइल:Nepal zones.svg|thumb|नेपालके प्रशासनिक विभाजन]]
नेपाल १४ [[नेपालक अञ्चलसभ|अञ्चल]], ७५ [[नेपालक जिलासभ|जिला]] आर ५ [[नेपालक विकास क्षेत्रसभ|विकास क्षेत्र]]मे विभाजित करल गेल अछि। नेपालमे रहल ५ [[नेपालक विकास क्षेत्रसभ|विकास क्षेत्र]] आर १४ [[नेपालके अञ्चलसभ|अञ्चल]]सभ निम्नलिखित अछि :-
* '''[[पूर्वाञ्चल विकास क्षेत्र]]'''
** [[कोशी अञ्चल|कोशी]]
** [[मेची अञ्चल|मेची]]
** [[सगरमाथा अञ्चल|सगरमाथा]]
* '''[[मध्यमाञ्चल विकास क्षेत्र]]'''
** [[बागमती अञ्चल|बागमती]]
** [[जनकपुर अञ्चल|जनकपुर]]
** [[नारायणी अञ्चल|नारायणी]]
* '''[[पश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्र]]'''
** [[धवलागिरी अञ्चल|धवलागिरी]]
** [[गण्डकी अञ्चल|गण्डकी]]
** [[लुम्बिनी अञ्चल|लुम्बिनी]]
* '''[[मध्य-पश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्र|मध्य-पश्चिमाञ्चल]]'''
** [[भेरी अञ्चल|भेरी]]
** [[कर्णाली अञ्चल|कर्णाली]]
** [[राप्ती अञ्चल|राप्ती]]
* '''[[सुदुर-पश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्र|सुदूर-पश्चिमाञ्चल]]'''
** [[महाकाली अञ्चल|महाकाली]]
** [[सेती अञ्चल|सेती]]
== नेपालके नदीसभ ==
* [[मेची अञ्चल|मेची]]
* [[कोशी अञ्चल|कोशी]]
* [[बागमती अञ्चल|बागमती]]
* [[नारायणी अञ्चल|नारायणी]]
* [[गण्डकी अञ्चल|गण्डकी]](गण्डक नदी)
* [[महाकाली अञ्चल|महाकाली]]
== सन्दर्भ सामग्रीसभ ==
{{reflist}}
== बाह्य जडीसभ ==
{{sisterlinks|Nepal|नेपाल}}
== एहो सभ देखी ==
{{एसियाक देशसभ}}
{{नेपालक जिलासभ}}
[[श्रेणी:एसियाक देशसभ]]
b41jgcxfofhzllzbg2sgoasugwvm72r
पोखरा लेखनाथ महानगरपालिका
0
1205
277562
276294
2026-04-12T13:05:52Z
~2026-22392-80
17119
277562
wikitext
text/x-wiki
{{Featured article}}
{{Infobox settlement
|official_name = पोखरा लेखनाथ महानगरपालिका
|other_name = Pokhara Lekhnath Metropolitan City
|native_name =
|nickname =
|settlement_type = [[महानगरपालिका]]
|motto = {{lang-ne|सफा पोखरा; हरियो पोखरा}}
<!-- images and maps -->
| image_skyline =File:Pokhara at dawn.jpg
| image_caption = (बामा सँ) शीर्ष: [[तालबाराही मन्दिर]], [[फेवा ताल]]मे रहल नावसभ; केन्द्र: पोखरा सँ देखल गेल [[अन्नपूर्ण हिमालय]] शृङ्खलाक दृश्य; नीचा: [[विन्ध्यवासिनी मन्दिर]], पोखरा शहर, [[विश्व शान्ति स्तूप]]
|imagesize = 300px
|image_flag =
|image_seal =
|image_map =
|mapsize =
|map_caption =
|pushpin_map = Nepal<!-- the name of a location map as per http://en.wikipedia.org/wiki/Template:Location_map -->
|pushpin_label_position = bottom
|pushpin_map_caption = नेपालक नक्सामे पोखराक स्थान
|pushpin_mapsize = 300px
<!-- Location -->
|subdivision_type = देश
|subdivision_name = {{flag|नेपाल}}
|subdivision_type1 = [[नेपालक प्रदेशसभ|प्रदेश]]
|subdivision_name1 = [[गण्डकी प्रदेश]]
|subdivision_type2 = [[नेपालक जिलासभ|जिला]]
|subdivision_name2 = [[कास्की जिला]]
|subdivision_type3 = [[साक्षरता दर]]
|subdivision_name3 = {{increase}} ८३% <span style="color:#fc5;"> उच्च</span>
<!-- Politics -->
|government_footnotes =
|government_type =
|leader_title = मेयर
|leader_name = मानबहादुर जिसी
|leader_title1 = उपमेयर<!-- for places with, say, both a mayor and a city manager -->
|leader_name1 = पुष्पा गुरुङ
|established_title = स्थापना
|established_date = २७ [[फागुण]] २०७३
<!-- Area -->
|unit_pref = <!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired-->
|area_footnotes =
|area_total_km2 = 464.24 <!-- ALL fields dealing with a measurements are subject to automatic unit conversion-->
|area_water_km2 = 4.4
|area_total_sq_mi =
<!-- Population -->
|population_as_of = [[२०११ नेपाल जनगणना|राष्ट्रिय जनगणना २०६८]]
|population_footnotes =
|population_note =
|population_total = 414141
|population_density_km2 = auto
|population_blank1_title = जातीयता
|population_blank1 = [[खस]] ([[ब्राह्मण]], [[क्षेत्री]], [[ठकुरी]], [[गुरुङ]], [[मगर जाति|मगर]], [[नेवार]], [[थकाली]]
|population_blank2_title = [[धर्म|धर्मावलम्बी]]
|population_blank2 = [[हिन्दू धर्म]], [[बुद्ध धर्म]]
<!-- General information -->
|timezone = [[नेपालक प्रमाणिक समय]]
|utc_offset = +५:४५
|timezone_DST =
|utc_offset_DST =
|latd = 28
|latm = 15
|lats = 50
|latNS = N
|longd = 83
|longm = 58
|longs = 20
|longEW = E
|coordinates_display = inline,title
|coordinates_type = type:adm3rd_region:NP_source:unmaps-enwiki
|elevation_footnotes = <!--for references: use <ref> tags-->
|elevation_max_m = १७४०
|elevation_min_m = ८२७
<!-- Area/postal codes & others -->
|postal_code_type = पोस्टल कोड
|postal_code = ३३७००, ३३७०२, ३३७०४, ३३७०६, ३३७०८, ३३७१३
|area_code = +९७७-६१
|blank_name = केन्द्र
|blank_info = साविक [[पोखरा उपमहानगरपालिका|पोखरा]]क [[कार्यालय]]
|website = {{URL|http://pokharamun.gov.np/|पोखरा लेखनाथ महानगरपालिका}}
|footnotes =
}}
'''पोखरा लेखनाथ महानगरपालिका''' [[नेपाल]]क [[गण्डकी प्रदेश]] स्थित [[कास्की जिला]]मे रहल महानगरपालिका आ प्रादेशिक राजधानी छी।<ref>{{Cite web |url=https://myrepublica.nagariknetwork.com/news/44979/ |title=Province 4 is now Gandaki Province, Pokhara to remain capital |last=Republica |website=My Republica |language=अङ्ग्रेजी |access-date=2019-12-29 }}{{Dead link|date=October 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> वि.सं. २०५२ माघ १८ गते [[उपमहानगरपालिका]] घोषित [[पोखरा]]केँ [[सङ्घीय मामिला तथा स्थानीय विकास मन्त्रालय]]द्वारा वि.सं. २०७३ फागुन २७ गते [[महानगरपालिका]] घाेषणा कएल गेल छल।<ref>{{cite news|title=७ सय ४४ स्थानीय तह कार्यान्वयनमा|url=http://kantipur.ekantipur.com/news/2017-03-10/20170310123842.html|accessdate=२७ फाल्गुन २०७३|publisher=[[कान्तिपुर दैनिक]]|date=२७ फाल्गुन २०७३|archive-date=2017-05-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20170501094627/http://kantipur.ekantipur.com/news/2017-03-10/20170310123842.html|dead-url=yes}}</ref><ref>{{cite news|title=एउटै प्रदेशमा तीन महानगरपालिका|url=http://setopati.com/raajneeti/65580/|accessdate=९ चैत २०७३|publisher=[[सेतोपाटी]]|date=९ चैत २०७३|archive-date=2017-03-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20170326161605/http://setopati.com/raajneeti/65580/|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite news|title=यी हुन् अब बन्ने ४ महानगरपालिका र १२ उप-महानगरपालिका|url=http://setopati.com/raajneeti/59770/|accessdate=१२ पौष २०७३|publisher=[[सेतोपाटी]]|date=१२ पौष २०७३|archive-date=2017-05-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20170517030818/http://setopati.com/raajneeti/59770/|url-status=dead}}</ref> ई महानगरपालिकाका कूल क्षेत्रफल ४६४.२४ वर्ग किलोमिटर रहल अछि तहिना कूल [[जनसंख्या|जनसङ्ख्या]] ४,१४,१४१ रहल अछि।<ref>{{cite news|title=अब नेपालमा तीनवटा महानगरपालिका|url=http://setopati.com/raajneeti/56351/|accessdate=२३ कात्तिक २०७३|publisher=[[सेतोपाटी]]|date=२३ कात्तिक २०७३|archive-date=2017-04-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20170422033954/http://setopati.com/raajneeti/56351|url-status=dead}}</ref> महानगरपालिकाक केन्द्र साबिक [[पोखरा उपमहानगरपालिका]] कार्यालय राखल गेल अछि ।<ref name="नयाँ नेपाल">{{cite web|title=सात प्रदेशको नयाँ नेपाल|url=http://www.onlinekhabar.com/2015/01/231233/|publisher=[[अनलाईनखबर]]|accessdate=२०७१ माघ ५|ref=http://www.onlinekhabar.com/2015/01/231233/}}</ref><ref name="७४४ स्थानीय तह">{{cite news|title=स्थानीय निकाय भङ्ग, अधिकारसम्पन्न ७४४ स्थानीय तह क्रियाशील|url=http://setopati.com/raajneeti/64740/|accessdate=२८ फाल्गुण २०७३|publisher=[[सेतोपाटी]]|date=२८ फाल्गुण २०७३|ref=http://setopati.com/raajneeti/64740/|archive-date=2017-05-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20170518193518/http://setopati.com/raajneeti/64740/|url-status=dead}}</ref> पाेखरा लेखनाथ महानगरपालिका, [[पोखरा उपमहानगरपालिका]], [[लेखनाथ नगरपालिका]], [[मौजा]], [[चापाकोट]], [[भदौरे तमागी]]क (३,९) वडासभ, [[कास्कीकोट]], [[माझठाना]]क (१,४,९) वडासभ [[कालीका, कास्की|कालिका]]क (१,५) वडासभ आ [[पुरन्चौर]] [[गाउँ विकास समिति]] मिलाए कुल ३३ टा [[वडा]]मे विभाजित अछि।<ref>{{cite news|title=पोखरा लेखनाथ महानगरपालिकाद्वारा औपचारिक रुपमा काम सुरू|url=http://setopati.com/raajneeti/64888/|accessdate=३० फागुन २०७३|publisher=[[सेतोपाटी]]|date=३० फागुन २०७३|archive-date=2017-03-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20170316174250/http://setopati.com/raajneeti/64888/|url-status=dead}}</ref> पोखरा लेखनाथ महानगरपालिकाक [[पूर्व|पूर्वी सिमाना]]मे [[मादी गाउँपालिका]] आ [[रूपा गाउँपालिका]], [[पश्चिम]]मे [[अन्नपूर्ण गाउँपालिका, कास्की|अन्नपूर्ण गाउँपालिका]], [[पर्वत जिला|पर्वत]] आ [[स्याङ्जा जिला]] तहिना एकर [[उत्तर|उत्तरी सिमाना]]मे [[माछापुच्छ्रे गाउँपालिका]] आ [[मादी गाउँपालिका]] तथा [[दक्षिण]]मे [[स्याङ्जा जिला|स्याङ्जा]] आ [[तनहुँ जिला]] रहल अछि।<ref name="गाउँपालिका वा नगरपालिका">{{cite web|title=हेर्नुहोस्, तपाईं कुन गाउँपालिका वा नगरपालिकामा पर्नुभयो?|url=http://setopati.com/raajneeti/64651/|publisher=[[सेतोपाटी]]|accessdate=फाल्गुन २०७३|ref=http://setopati.com/raajneeti/64651/|archive-date=2017-03-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20170312170008/http://setopati.com/raajneeti/64651/|url-status=dead}}</ref><ref name="गाउँपालिका र नगरपालिका (सूची)">{{cite news|title=गाउँपालिका र नगरपालिका कुन जिलामा कति? (सूची)|url=http://lokaantar.com/taja_samachar/2084|accessdate=२३ पौष २०७३|publisher=लोकान्तर|date=२३ पौष २०७३|ref=http://lokaantar.com/taja_samachar/2084}}</ref><ref>{{cite news|title=कास्कीमा स्थानीय तह पुनःसंरचना कार्यान्वयन|url=http://www.nagariknews.com/news/16273/|accessdate=०५ चैत २०७३|publisher=[[नागरिक दैनिक]]|date=०५ चैत २०७३}}</ref>
पोखरा लेखनाथ महानगरपालिका [[पोखरा उपत्यका]]मे अवस्थित [[नेपाल]]क अत्यन्त रमणीय स्थानक रूपमे परिचित अछि। पोखरा शहर नेपाल क पैग शहरसभमे सँ एक छी।<ref>{{cite news|title=देशकै ठूलो महानगर पोखरामा मेयर र उपमेयर को-को बन्दैछन्|url=http://setopati.com/raajneeti/67635/|accessdate=८ वैशाख २०७४|publisher=[[सेतोपाटी]]|date=८ वैशाख २०७४|archive-date=2017-04-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20170427072737/http://setopati.com/raajneeti/67635/|dead-url=yes}}</ref> तहि कारण पोखराकेँ नेपालक एक महत्वपूर्ण पर्यटकीय स्थलक रूपमे लेल जाइत अछि। एतय रहल महत्पूर्ण स्थानसभमे [[फेवा ताल]], [[महेन्द्र गुफा]], [[पातले छाँगो]], [[सराङकोट]], [[गुप्तेश्वर महादेव गुफा]] आदि अछि । [[पोखरा]] [[नेपाल]]क [[प्रदेश नं. ४|गोर्खा प्रदेश]]क [[कास्की जिला]]मे अवस्थित अछि । ई [[शहर]] [[कास्की जिला]]क [[जिला]] [[सदरमुकाम]]क संगे [[प्रदेश नं. ४|गोर्खा प्रदेश]]क सदरमुकाम सेहो छी।
==भूगोल==
पोखरा लेखनाथ महानगरपालिका [[पोखरा उपत्यका]]क उत्तर पूर्वी कोनामे अवस्थित अछि। [[धौलागिरी हिमालय]], [[अन्नपूर्ण हिमालय|अन्नपूर्ण]] आ [[मनास्लु हिमालय|मनास्लु]] [[हिमालय|श्रृङ्खला]], ८००० मिटरसँ उच्च हिमालयसभ सेहो एतयसँ देखल जा सकैत अछि। [[फेवा ताल|फेवाताल]] पोखराक सौन्दर्य आओर बेसी बढेनाए अछि। पोखरा नेपालक सबसँ बेसी [[वर्षा]] होमएवाला ठाम छी। एतय [[पाताले छाँगो]], [[महेन्द्र गुफा]] आ [[गुप्तेश्वर गुफा]] जका पर्यटकीय स्थलसभ अछि। [[माछापुच्छ्रे हिमालय]]क मनोरम दृष्य सेहो एतयसँ देखल जा सकैत अछि।
==इतिहास==
वर्तमान नेपाल एकीकरण होमएसँ पूर्व [[पोखरा]] कास्की राज्य अन्तर्गत छल। ऐतिहासिक [[कास्कीकोट]] [[उपत्यका]]क उत्तरी छोरमे अवस्थित अछि। [[पृथ्वीनारायण शाह|पृथ्वी नारायण शाह]]क मझिला पुत्र नायव [[बहादुर शाह]]क समयमे [[पोखरा उपत्यका]] वर्तमान नेपालमे मिलाएल गेल अछि।
==जनसङ्ख्या==
पोखरा लेखनाथ महानगरपालिकाक जनसङ्ख्या ४,१४,१४१ अछि।<ref>{{cite news|title=पोखरा मुलुककै ठूलो महानगर|url=http://kantipur.ekantipur.com/news/2017-03-12/20170312080047.html|accessdate=२९ फाल्गुन २०७३|publisher=[[कान्तिपुर दैनिक]]|date=२९ फाल्गुन २०७३|archive-date=2017-05-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20170501035012/http://kantipur.ekantipur.com/news/2017-03-12/20170312080047.html|dead-url=yes}}</ref> ५ दशमलव ४६ [[प्रतिशत]] जनसङ्ख्या वृद्धि रहल ई ठामक जनसङ्ख्या वृद्धिदर अधिराज्यमे सर्वाधिक अछि । सन् २०११ क तथ्याङ्क अनुसार एतय [[बाहुन]] २२ दशमलव ८३ प्रतिशत, [[गुरुङ जाति|गुरुङ]] २१ दशमलव ६२ प्रतिशत, [[मगर जाति|मगर]] ८ दशमलव २० प्रतिशत, [[क्षेत्री]] १५ दशमलव ३५, [[दलित]] ८ दशमलव ७१ प्रतिशत रहल अछि । एतय [[नेवार जाति|नेवार]], [[मुसलमान]], [[तामाङ जाति|तामाङ]], [[थकाली जाति|थकाली]] आदि जनजाति बसोबास करैत अछि।<ref name="नेपालको राष्ट्रिय जनगणना">{{cite news|title=नेपालको राष्ट्रिय जनगणना २०६८|url=http://cbs.gov.np/image/data/Population/VDC-Municipality%20in%20detail/40%20Kaski_VDCLevelReport.pdf|accessdate=२०७२ मंसिर २४|agency=नेपाल सरकार|publisher=[[राष्ट्रिय योजना आयोग]]|date=२०७२ मंसिर २४|ref=केन्द्रीय तथ्याङ्क विभाग|archive-date=2017-05-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20170517021917/http://cbs.gov.np/image/data/Population/VDC-Municipality%20in%20detail/40%20Kaski_VDCLevelReport.pdf|dead-url=yes}}</ref> परम्परागत कामकाज व्यवसाय वाहेक बाहर काज करि आयल लोक आ लाहुरेसभक बसोबास बेसी भेला कारण पोखराके नेपालक महग शहर सेहो कहल जाइत अछि।<ref name="pkrcost">[http://ekendraonline.com/nepal/cost-living-index-nepal/ Cost of Living Index in Nepal - Statistics & Graphs of Nepalese Citizen's Economic Power] | साभार मिति २०१४-०३-१८ |</ref>
==पर्यटकीय स्थलसभ==
[[File:Fewa Lake of Pokhara.jpg|thumb|right|फेवा ताल]]
पोखरा तथा लेखनाथक मुख्य व्यवसाय [[पर्यटन]] छी। पोखरा लेखनाथ महानगरपालिकामे [[विन्ध्यवासिनी मन्दिर]], [[धर्मशाला]], बुद्धविहार, मैत्री चैत्य तथा राधाकृष्ण मन्दिर, [[भद्रकाली मन्दिर]], [[शोभा भगवती मन्दिर]], सिद्धेश्वर महादेव, पुष्करेश्वर शिव मन्दिर, राम मन्दिर, केदारेश्वर मन्दिर, शिवहरि मन्दिर तथा नमोबौद्ध गुम्बा आदि ऐतिहासिक तथा धार्मिक पर्यटकीय स्थलसभ रहल अछि तहिना [[सेती नदी]]क गल्छी, [[चमेरे गुफा]], [[पाताले छाँगो]], [[महेन्द्र गुफा]], [[गुप्तेश्वर गुफा]] आदि एतय रहल प्राकृतिक पर्यटकीय स्थलसभ छी।<ref>{{cite web|url=http://ddckaski.gov.np/page-dharmik,%20yetihasik%20tatha%20paryetakiya%20chetra|title=धार्मीक, ऐतिहासीक तथा पर्यटकीय स्थलहरू|publisher='''कास्की जिल्ला विकास समिति'''|access-date=2017-07-26|archive-date=2010-08-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20100801220110/http://www.ddckaski.gov.np/page-dharmik,%20yetihasik%20tatha%20paryetakiya%20chetra|dead-url=yes}}</ref> एतय रहल रमणीय [[ताल]]सभ आ [[सेतीगण्डकी]] हिमाली छायाँ तथा झरनासभ प्रमुख पर्यटकीय आकर्षण छी । [[फेवा ताल|फेवाताल]]क पानिमे [[माछापुच्छ्रे हिमालय]]क छाँया तथा [[बेगनास ताल|बेगनास]]मे कएल जाइवाला नौका बिहार आकर्षक अछि । संगे [[अन्नपूर्ण पदमार्ग]] एहि ठामसँ आरम्भ होइत अछि ।<ref>{{cite news|title=मर्नुअघि घुम्नै पर्ने नेपालका १० ठाउँहरू|url=http://www.nepalipatra.com/news/trend/nepal-and-beautiful-places/17603|accessdate=२६ चैत २०७३|publisher=नेपालीपत्र|date=२६ चैत २०७३|archive-date=2017-04-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20170412020133/http://www.nepalipatra.com/news/trend/nepal-and-beautiful-places/17603|dead-url=yes}}</ref>
==शिक्षा तथा स्वास्थ्य==
पोखरा लेखनाथ महानगरपालिका पश्चिम नेपालक प्रमुख [[शिक्षा]] तथा [[स्वास्थ्य]] केन्द्र सेहो छी। नेपालक प्रख्यात [[पृथ्वी नारायण क्याम्पस]], जनप्रिय क्याम्पस, [[पोखरा विश्वविद्यालय]] तथा अन्य क्यापस तथा [[विद्यालय]] रहल पोखरामे [[पोखरा क्षेत्रीय अस्पताल]], [[मणिपाल शिक्षण अस्पताल]] सहित बहुतेक स्वास्थ्य संस्था रहल अछि।<ref>{{cite news|title=मणिपाल शिक्षण अस्पताल प्रसंग|url=http://karnalikhabar.com/news/20355.html|accessdate=२०७४ बैशाख १६|publisher=Karnalikhabar|date=२०७४ बैशाख १६|archive-date=2017-04-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20170430125437/http://karnalikhabar.com/news/20355.html|dead-url=yes}}</ref>
==राजमार्ग==
पोखरा उपत्यका पूर्वमे [[पृथ्वी राजमार्ग]]क माध्यमसँ मध्य पहाडी क्षेत्र, [[काठमाडौं उपत्यका]] मध्य दक्षिणक [[चितवन जिला]] तथा [[पूर्व-पश्चिम राजमार्ग]] नेपालक तराइसँ जुड़ल अछि तँ [[सिद्धार्थ राजमार्ग]] पोखराके पश्चिम तराई आ किछ पहाडी जिलासँ तथा [[धवलागिरी राजमार्ग]] पश्चिम-उत्तरी [[पहाडी प्रदेश (नेपाल)|पहाडी]] आ [[हिमाली प्रदेश (नेपाल)|हिमाली]] क्षेत्रसँ जोडने अछि।
==सञ्चार==
== नगर प्रशासन ==
==चित्र दीर्घा==
<gallery mode=packed>
Pokhara23.JPG|पोखरा शहर
Pame, Pokhara.jpg|पोखराक फाँट मैदानमे रहल घोडासभ
Phewa taal Pokhara.jpg|फेवा ताल
Phewa lake and Pokhara city.jpg|फेवा ताल आ पोखरा शहर
</gallery>
==सन्दर्भ सामाग्रीसभ==
{{reflist|2}}
==बाह्य जडीसभ==
*[http://pokharamun.gov.np/?language=ne|पोखरा लेखनाथ महानगरपालिका] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201126145822/https://pokharamun.gov.np/?language=ne%7C%E0%A4%AA%E0%A5%8B%E0%A4%96%E0%A4%B0%E0%A4%BE |date=2020-11-26 }}
{{Commonscat|Pokhara|पोखरा}}
==एहो सभ देखी==
{{कास्की जिलाक स्थानीय तहसभ}}
[[श्रेणी:नेपालक महानगरपालिकासभ]]
[[श्रेणी:नेपालक मुख्य स्थानसभ]]
[[श्रेणी:पर्यटकीय स्थलसभ]]
fafopazvtgobm97uvjm03fp6cbs9y9s
त्रिभुवन विश्वविद्यालय
0
18907
277559
269337
2026-04-12T13:00:28Z
~2026-22392-80
17119
277559
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox university
|name = त्रिभुवन विश्वविद्यालय</br>Tribhuvan University
|image_name = File:Tribhuvan University of Nepal-IMG 9517.JPG
|image_size =
|caption = [[त्रिभुवन विश्वविद्यालय]] लोको
|motto = समग्र शिक्षाक विकास
|established = वि.स. २०१६ साल
|type = [[पब्लिक विद्यालय|पब्लिक]] [[सहशिक्षा]]
|endowment =
|chancellor = [[नेपालक प्रधानमन्त्रीसभ|नेपालक प्रधानमन्त्री]]
|vice_chancellor = [[हीरा बहादुर महर्जन]]
|chairman =
|faculty = ७,०४९ प्राध्यापकीय सङ्काय<br />५,६०७ अन्य सङ्काय <ref name="Tribhuvan University">{{Cite web |url=http://www.tribhuvan-university.edu.np/home/tribhuvan.htm |title=Tribhuvan University |access-date=2016-12-10 |archive-date=2007-10-06 |archive-url=https://archive.is/20071006012638/http://www.tribhuvan-university.edu.np/home/tribhuvan.htm |dead-url=yes }}</ref>
|students = ६,०४,४३७ <ref>{{cite web|url=http://tribhuvan-university.edu.np/about-us/|title=Tribhuvan university|access-date=2016-12-10|archive-date=2018-09-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20180903001952/http://tribhuvan-university.edu.np/about-us|dead-url=yes}}</ref>
|city = [[कीर्तिपुर नगरपालिका|कीर्तिपुर]], [[काठमाडौँ]],
|country = [[नेपाल]]
|campus =[[कीर्तिपुर नगरपालिका|कीर्तिपुर]]
|website = [http://www.tribhuvan-university.edu.np त्रिभुवन विश्वविद्यालय]
}}
'''त्रिभुवन विश्वविद्यालय''' वा '''टियु''' (अङ्ग्रेजी : '''Tribhuvhan University''' वा '''TU''') [[नेपाल]]क पुरान, पैग विश्वविद्यालय तथा उच्च शिक्षाक लेल [[नेपाल]]क पहिल राष्ट्रिय शैक्षिक संस्था सेहो छी। ई विश्वविद्यालयक केन्द्रीय कार्यालय [[कीर्तिपुर नगरपालिका|कीर्तिपुर]] [[काठमाडौँ]]मे अछि।
ई विश्वविद्यालय ३०४२–५–२ रोपनी क्षेत्रफलमे फैलल अछि। त्रिभुवन विश्वविद्यालय अन्तर्गत पाँचटा प्राविधिक शैक्षिक संस्था आ चारिटा साधारण सङ्काय सञ्चालित अछि। ई पचासटा प्राविधिक शीर्षकमे प्रमाण–पत्र तहके शिक्षा द रहल अछि ताहिना १०७९ शीर्षकमे स्नातक तथा १ हजार शीर्षकमे स्नातकोत्तर शीर्षकमे शिक्षा प्रदान करि रहल अछि। एकर साथ ई विद्यावारिधिक लेल समेत विभिन्न शीर्षकमे प्राविधिक तथा सङ्कायस्तरीय शिक्षा द रहल अछि। त्रिभुवन विश्वविद्यालय अन्तर्गत ९३१ टा निजी क्याम्पससभ सम्बन्धन लेनए अछि।
सन् २०१३–१४ धरि एहिमे ६,०४,४३७ विद्यार्थीसभ विभिन्न शैक्षिक तहमे अध्ययनरत अछि । त्रिभुवन विश्वविद्यालयमे ७,९६६ अध्यापन सङ्काय अछि। त्रिभुवन विश्वविद्यालयमे १५,१९६ कर्मचारी कार्यरत अछि। [[कृषि तथा पशु विज्ञान अध्ययन संस्थान|कृषि तथा पशु विज्ञान]], [[वन विज्ञान अध्ययन संस्थान|वन विज्ञान]], [[इन्जिनियरिङ अध्ययन संस्थान|इन्जिनियरिङ]], [[विज्ञान तथा प्रविधि अध्ययन संस्थान|विज्ञान तथा प्रविधि]], [[चिकित्साशास्त्र अध्ययन संस्थान|चिकित्साशास्त्र]], [[समाजविज्ञान]], [[भूगर्भशास्त्र]] [[मानवशास्त्र]], [[व्यवस्थापन]], [[शिक्षाशास्त्र]], कानून तथा मानविकिमे ई विश्वविद्यालय शिक्षा प्रदान करि रहल अछि। ३८ केन्द्रीय विभाग समेत करि ई विश्वविद्यालयक ६० आङ्गिक क्याम्पस रहल अछि।
==इतिहास==
[[File:TU building.jpg|thumb|200px|right|त्रिभुवन विश्वविद्यालय]]
==सन्दर्भ सामग्रीसभ==
{{सन्दर्भसूची}}
==बाह्य जडीसभ==
==एहो सभ देखी==
{{नेपालक विश्वविद्यालयसभ}}
[[श्रेणी:नेपालक विश्वविद्यालयसभ]]
tkjn2gi3nfvl9f82gpqtpajvzki038n
काठमाडौं विश्वविद्यालय
0
22131
277560
268000
2026-04-12T13:02:04Z
~2026-22392-80
17119
277560
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox University
|name = काठमाडौं विश्वविद्यालय</br>Kathmandu University
|native_name = काठमाडौं विश्वविद्यालय
|native_name_lang = ne
|motto = नेतृत्वक लेल गुणस्तरिय शिक्षा
|image =File:Kathmandu University.jpg
|caption =
|established = वि.स. २०४८ साल
|type = [[निजी विश्वविद्यालय|निजी]]
|chancellor = [[नेपालक प्रधानमन्त्रीसभ|नेपालक प्रधानमन्त्री]]
|city = [[धुलिखेल नगरपालिका|धुलिखेल]], [[काभ्रेपलाञ्चोक जिला]]
|website = {{URL|ku.edu.np}}
|vice_chancellor= प्रा. डा. राम कान्त मकाजु श्रेष्ठ
|students= १५,०००
}}
'''काठमाडौं विश्वविद्यालय''' वा '''केयु''' (अङ्ग्रेजी : '''Kathmandu University''' वा '''KU''') [[नेपाल]]क एक निजी स्रोत आर साधनसँ सञ्चालित सामुदायिक [[नेपालका विश्वविद्यालयसभक सूची|विश्वविद्यालय]] छी । ई विश्वविद्यालय [[काभ्रेपलाञ्चोक जिला|काभ्रे जिला]]क [[धुलिखेल नगरपालिका|धुलिखेल]]म अवस्थित अछि। सन् १९९१ क डिसेम्बरम स्थापित [[नेपाल]]क पहिल निजी स्रोत आर साधनसँ सञ्चालित सामुदायिक विश्वविद्यालयका मुख्य भवन धुलिखेलम रहल तहिना अन्य क्याम्पस तथा सम्बन्धन प्राप्त क्याम्पस देशक अन्य भागम सेहो अछि । [[मानविकी]], [[व्यवस्थापन]], [[वाणिज्य]], [[विज्ञान]], [[चिकित्साशास्त्र]], इन्जिनियरिङ बहत रास ई विश्वविद्यालयम पढाई होएत अछि । हाल काठमाडौं विश्वविद्यालयम १५,००० धरि विद्यार्थी अध्ययनरत अछि।
==विद्यालय==
काठमाडौं विश्वविद्यालय कला, विज्ञान आर विद्यालयसभक माध्यम प्रबन्धनक विभिन्न धारासभम गुणस्तरीय शिक्षा प्रदान करावैत अछि।
# [http://ku.edu.np/arts/ कलाक विद्यालय] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170101093111/http://ku.edu.np/arts/ |date=2017-01-01 }}
# [http://www.kusoed.edu.np/ शिक्षा विद्यालय] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170115211211/http://kusoed.edu.np/ |date=2017-01-15 }}
# [http://www.ku.edu.np/eng/ विद्यालय अफ इन्जिनियरिङ]
# विद्यालयको प्रबन्धन
# [http://www.kusms.edu.np/ मेडिकल साइन्सेज विद्यालय (KUSMS, पूर्व केयुएमएसक रूपम जानल जाएत् अछि)]
# विज्ञानक विद्यालय
[[श्रेणी:शिक्षा]]
[[श्रेणी:नेपालक विश्वविद्यालयसभ]]
==सन्दर्भ सामग्रीसभ==
{{reflist}}
==बाह्य जडीसभ==
==एहो सभ देखी==
{{नेपालक विश्वविद्यालयसभ}}
[[श्रेणी:नेपाल]]
tedesgiqvl4x0sut54zsmyao1necgc8
अखिल भारतीय धानुक एकता महासंघ
0
48427
277566
277459
2026-04-13T11:03:44Z
~2026-22613-86
17124
Information correction
277566
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox organization
| name = अखिल भारतीय धानुक एकता महासंघ
| native_name = Akhil Bhartiya Dhanuk Ekta Mahasangh
| abbreviation = ABDEM
| type = सामाजिक संगठन
| headquarters = फरीदाबाद
| leader_title = राष्ट्रीय अध्यक्ष
| leader_name = भरत मंडल
| area_served = भारत
| focus = सामाजिक सशक्तिकरण, सांस्कृतिक संरक्षण, अधिकार
|स्थापना=03 सितंबर 2018}}
'''अखिल भारतीय धानुक एकता महासंघ''' (Akhil Bhartiya Dhanuk Ekta Mahasangh – '''ABDEM''')<ref>{{cite web |title=List of Society/Firm Issued NOC upto December 2023 – “Akhil Bhartiya Dhanuk Ekta Mahasangh” |website=Department of Consumer Affairs, Government of India |url=https://consumeraffairs.gov.in/public/upload/files/1707307908_NoC_Emblems_and_Names_December_2023_1733310732.pdf |format=PDF |access-date=2025-12-}}</ref>भारतक धानुक समुदाय लेल कार्य करय वाला एक अखिल भारतीय सामाजिक संगठन छी। ई संगठन समाजक एकता, सामाजिक सशक्तिकरण, सांस्कृतिक संरक्षण आ अधिकारक लेल जागरूकता फैलाबैत अछि। संगठनक राष्ट्रीय अध्यक्ष भरत '''मंडल''' छथि।<ref>{{cite web |title=राष्ट्रीय अध्यक्ष वीरेंद्र मंडल |website=Live Aaryaavart |url=https://www.liveaaryaavart.com/2025/08/N-mandal-dhanuk-samaj.html}}</ref>
22 मार्च 2026 से दृतय राष्ट्रीय अध्यक्ष भरत मंडल निर्वाचित हुए है<ref group="फेसबुक पेज से">https://www.facebook.com/share/p/17ntZLaHmG/</ref>
महासंघ समय-समय पर राष्ट्रीय आ प्रदेश स्तरीय बैठक, सम्मेलन आ सामाजिक कार्यक्रम आयोजित करैत अछि, जाहिमे संगठन विस्तार, सामाजिक उत्थान, शिक्षा, महिला सशक्तिकरण आ सांस्कृतिक विषय पर चर्चा होइत अछि।<ref>{{cite web |title=संगठन विस्तार पर चर्चा, धानुक एकता महासंघ की बैठक |website=दैनिक भास्कर |url=https://www.bhaskar.com/local/bihar/madhubani/news/all-india-dhanuk-ekta-federation-meeting-discussion-on-the-expansion-of-the-organization-129785723.html}}</ref><ref>{{cite web |title=प्रदेश स्तरीय बैठक में सामाजिक उत्थान पर ज़ोर |website=Antarkatha |url=https://antarkatha.com/2025/05/all-india-dhanuk-akta-mahasangh/}}</ref>
महासंघक तत्कालीन राष्ट्रीय महासचिव उदय मंडल द्वारा बिहारक प्रसिद्ध साहित्यकार '''फणीश्वरनाथ रेणु''' केँ भारतक सर्वोच्च नागरिक सम्मान '''भारत रत्न''' देबाक मांग सरकार सँ कएल गेल अछि।<ref>{{cite web |title=फणीश्वरनाथ रेणु को भारत रत्न देने की मांग |website=ETV Bharat |url=https://www.etvbharat.com/hindi/bihar/state/lakhisarai/demand-for-award-of-bharat-ratna-to-writer-phanishwar-nath-renu/bh20210411222358419}}</ref>
संगठन स्वतंत्रता सेनानी '''अमर शहीद रामफल मंडल''' केँ औपचारिक रूप सँ शहीदक दर्जा देबाक मांग सेहो उठौने अछि।<ref>{{cite web |title=अमर शहीद रामफल मंडल की शहादत दिवस मनाया गया |website=Live Hindustan |url=https://www.livehindustan.com/bihar/darbhanga/story-martyrdom-day-of-amar-shaheed-ramphal-mandal-celebrated-in-darbhanga-201724440252821.html}}</ref><ref>{{cite web |title=रामफल मंडल की जयंती पर श्रद्धांजलि |website=Live Hindustan |url=https://www.livehindustan.com/bihar/darbhanga/story-martyr-ramfal-mandal-39-s-birth-anniversary-celebrated-10628538.html}}</ref>
== गतिविधि ==
* संगठन विस्तार लेल नियमित बैठक आ सम्मेलन।<ref>{{cite web |title=धानुक एकता महासंघ की बैठक में संगठन विस्तार पर ज़ोर |website=दैनिक भास्कर |url=https://www.bhaskar.com/local/bihar/madhubani/news/in-the-meeting-of-dhanuk-ekta-mahasangh-emphasis-was-laid-on-expansion-of-the-organization-133396006.html}}</ref>
* सामाजिक, शैक्षणिक आ सांस्कृतिक कार्यक्रम।
* महिला सशक्तिकरण आ भाषा संरक्षण पर विशेष ज़ोर।<ref>{{cite web |title=महिला अधिकारों में भाषा की भूमिका पर ज़ोर |website=Live Hindustan |url=https://www.livehindustan.com/bihar/supaul/story-empowerment-through-hindi-all-india-dhanuk-unity-federation-meeting-highlights-importance-of-language-for-women-s-rights-201726169629580.html}}</ref>
== प्रदेश इकाइयाँ ==
* बिहार<ref>{{cite web |title=बिहार प्रदेश इकाई का पुनर्गठन |website=Gaam Ghar News |url=https://www.gaamgharnews.com/akhil-bhartiya-dhanuk-ekta-mahasangh-bihar-state-committee-announces-its-reorganization/}}</ref>
* दिल्ली<ref>{{cite web |title=दिल्ली प्रदेश समिति सूची |website=Antarkatha |url=https://daily.antarkatha.com/commity-3/}}</ref>
* राजस्थान
* गुजरात
* तेलंगाना (हैदराबाद)
* झारखंड
== संदर्भ ==
<references/>
6q79ta64fm6j6s221fbsj7s65e7diuy
प्रयोगकर्ता वार्ता:Sunia Marndi
3
48911
277563
2026-04-12T13:39:52Z
मैथिली विकिपिडिया स्वागतम
1653
नव प्रयोगकर्तासभके वार्ता पृष्ठमे [[आकृति:स्वागतम|स्वागतम सन्देश]] भेजल गेल
277563
wikitext
text/x-wiki
{{आकृति:स्वागतम|realName=|name=Sunia Marndi}}
-- [[प्रयोगकर्ता:मैथिली विकिपिडिया स्वागतम|मैथिली विकिपिडिया स्वागतम]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:मैथिली विकिपिडिया स्वागतम|वार्ता]]) १९:२४, १२ अप्रैल २०२६ (+0545)
2naqpbnf6qdagwd0oonxcq1b8blnpju
प्रयोगकर्ता वार्ता:Bikar
3
48912
277564
2026-04-12T19:50:07Z
मैथिली विकिपिडिया स्वागतम
1653
नव प्रयोगकर्तासभके वार्ता पृष्ठमे [[आकृति:स्वागतम|स्वागतम सन्देश]] भेजल गेल
277564
wikitext
text/x-wiki
{{आकृति:स्वागतम|realName=|name=Bikar}}
-- [[प्रयोगकर्ता:मैथिली विकिपिडिया स्वागतम|मैथिली विकिपिडिया स्वागतम]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:मैथिली विकिपिडिया स्वागतम|वार्ता]]) ०१:३५, १३ अप्रैल २०२६ (+0545)
pled9sj747zcgr2vrf290p86g4c2f72
प्रयोगकर्ता वार्ता:Mousemuffins
3
48913
277565
2026-04-13T04:15:30Z
मैथिली विकिपिडिया स्वागतम
1653
नव प्रयोगकर्तासभके वार्ता पृष्ठमे [[आकृति:स्वागतम|स्वागतम सन्देश]] भेजल गेल
277565
wikitext
text/x-wiki
{{आकृति:स्वागतम|realName=|name=Mousemuffins}}
-- [[प्रयोगकर्ता:मैथिली विकिपिडिया स्वागतम|मैथिली विकिपिडिया स्वागतम]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:मैथिली विकिपिडिया स्वागतम|वार्ता]]) १०:००, १३ अप्रैल २०२६ (+0545)
aiibo15orps9uchs6o73k0itw8b84r2