Ralaimongo Jean

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="mg">
  <siteinfo>
    <sitename>Wikipedia</sitename>
    <dbname>mgwiki</dbname>
    <base>https://mg.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Fandraisana</base>
    <generator>MediaWiki 1.46.0-wmf.21</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">Rakitra</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">Manokana</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">Dinika</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">Mpikambana</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">Dinika amin'ny mpikambana</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">Wikipedia</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">Dinika amin'ny Wikipedia</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">Sary</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">Dinika amin'ny sary</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">MediaWiki</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">Dinika amin'ny MediaWiki</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">Endrika</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">Dinika amin'ny endrika</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">Fanoroana</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">Dinika amin'ny fanoroana</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">Sokajy</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">Dinika amin'ny sokajy</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">Module</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">Discussion module</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>Ralaimongo Jean</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2624</id>
    <revision>
      <id>1133645</id>
      <parentid>1123005</parentid>
      <timestamp>2026-03-29T12:29:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Thelezifor</username>
        <id>15140</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Nanalehibe sary</comment>
      <origin>1133645</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4894" sha1="e7p8dx7zrz6m20aiho5kbnppn3ji5sg" xml:space="preserve">{{Infobox olona|anarana=Ralaimongo Jean|teraka=O4 oktobra 1884|toerana=Ikalamavony Fianarantsoa|maty=1944|firenena=Madagasikara|asa=Mpanao pôlitika ( MPITOLONA)|image=Michel_Randria_1948.png (155 × 225 pixels, file size: 39 KB, MIME type: image/png)}}
'''Jean Ralaimongo''' (1895-1944) dia mpikatroka [[pôlitika]] [[malagasy]], [[Fanindrahindram-pirenena|nasiônalista]] sady [[Framasôneria|framasô]] izay nandray anjara tamin' ny fananganana ny ''Ligue française pour l'accession des indigènes de Madagascar aux droits des citoyens français'' ny taona 1920. Izy no ho filohany.

== Tantaram-piainany ==
Teraka tamin' ny 4 Ôktôbra 1884 tao Ikalamavony Fianarantsoa i Jean Ralaimongo. Tamin’ ny fahazazany dia nianatra tao amin' ny Esti izy ary niditra ho mpiasa an-trano tao amina fianakaviana frantsay iray ary nentina tany [[Frantsa]] izay nampianarana azy sy nahazoany mari-pahaizana amin' ny fanabeazana fototra izay tokony hahafahany mampianatra eto Madagasikara. Rehefa niverina teto izy dia nisy zavatra roa nisakana azy tsy hiasa: tsy nomena azy asa maha mpampianatra azy noho ny tsy nahazoany ny fitoviana amin' ny asa izay tokony hahafahany miasa ao amin' ny minisiteran' ny Ministère de l'Instruction Publique. ary naleon-dRalaimongo, tamin' ity fotoan-tsarotra ara-jeôpôlitika ity, niditra tao amin' ny tafika frantsay tamin' ny taona 1914 mba hiaro ny taniny amin' ny fandrahonan' ny [[Empira Alemàna]].

Rehefa tafaverina tany Frantsa izy dia lasa nanakaiky kokoa ny olona miady amin' ny [[fanjanahantany]] (ny [[Vy Vato Sakelika]] na VVS) sy ireo solontena mafana fo indrindra, toa an' i [[Ho Chi Minh]] izay namany sy ilay mpahay toekarena [[Charles Gide]] izay nitondra azy ho fanohanana ny Ligue des Droits de l'Homme izay nahazoan-dRalaimongo aingam-panahy amin' ny fananganana ny Ligue pour l'Accession des Malgaches à la Citoyenneté Française. Tao amin' ity fikambanana ity i Jean Ralaimongo no niditra an-tsehatra amin' ny tolona ara-pôlitika, tamin' ny alalan' ny gazetiny nitondra ny lohateny hoe ''Opinion'', hatramin' ny taona 1920 ka hatramin' ny 1939, nanameloka ny fanararaotana izy ary nitaky an' i Madagasikara ho departemanta frantsay ampitan-dranomasina ([[Fiteny frantsay|frantsay]]: ''département d'Outre-mer'') sy nitaky ho an' ny Malagasy rehetra ny [[zom-pirenena frantsay]] tahaka ny izay olona teraka ao amin' ny tanim-pirenena. Ny tolona nataony dia niainga indrindra amin' ny fiheverana fa ny fanakambanana an' i Madagasikara amin' i Frantsa dia tokony hahatonga ny Malagasy rehetra hatsangana ho olom-pirenena frantsay tsy misy avakavaka toy ny nametrahan' ny Repoblika Frantsay an' i Madagasikara nanomboka tamin' ny 13 Nôvambra 1899 izay niaraka amin' ny satan' ny [[Indigénat]] izay napetrany koa tao [[Cochinchine]], tao [[Nouvelle-Calédonie]], tao [[Senegaly]], tao [[Afrika Andrefana Frantsay]] manontolo, tao [[Afrika Ekoatôrialy Frantsay]], tao [[Tôgô]] ary tao [[Kamerona]].

Nisy rafitra nampidirin’ny Frantsay hametrahana komity roa izay ho solontena ho an’ny vahoaka, saingy tsy nanana fahefana ireo olona ireo. Nantsoina hoe Délégations Économiques et Financières ireo komity ireo ary fandresena ho an-dRalaimongo, saingy nitarika azy ireo mafy ny fitondrana, niady hevitra tamin’ny mpanjanaka sy tsy niraharaha ny Malagasy. Mampalahelo izany satria zara raha nahazo traikefa momba ny demokrasia ny mponina

Tamin'ny 1929, mpanao fihetsiketsehana 3&amp;nbsp;000 no nitsangana taorian'ny fivoriana tao amin'ny sinema tamin'ny 19 Mey izay nandrenesan'izy ireo ny lahatenin'i Paul Dussac. Nitangorona nanodidina ny biraon’ny Governemanta tao [[Antananarivo]] izy ireo ary nirongo hazo sy saina mena. Tamin'ny fotoana nahatongavan'ny governora jeneraly Léon Cayla, ny famoretana nataon'ny polisy dia nahatonga ireo mpitarika ny fihetsiketsehana tamin'ny 19 May. Niezaka nampitombo ny isan'ny fangatahana zom-pirenena frantsay ny jeneraly vaovao saingy mbola ambany dia ambany, ary tsy ampy amin'ny fitakian'ny mpanao fihetsiketsehana ny fanaovana naturalisation faobe.

Ralaimongo sy [[Joseph Ravoahangy]] dia notanana am-ponja vonjimaika ny taona 1930, ary tsy nahazo famotsoran-keloka raha tsy tamin’ny 1936.

== Rehefa afaka izany ==
Maty tamin'ny 1944 i Ralaimongo ary tamin'ny faran'ny [[Ady Lehibe Faharoa]] vao navelan'ny Fitondrana Frantsay hanana endrika demokrasia. Tamin’ny faran’ny taona 1945 dia olona roa no nofidian’ny Malagasy hisolo tena azy ireo tany [[Paris]]. Ireo dia [[Joseph Raseta]] sy [[Joseph Ravoahangy]]. Samy nanolo-tena ho an'i Madagasikara amin'izao fotoana izao izy ireo.

Tamin'ny 29 martsa 1947 dia nampitsahatra ny fikomiana teto Madagasikara ny Frantsay. Tombanana ho 80&amp;nbsp;000 no maty, fa ny tombantombana taty aoriana dia nametraka ny isa ho 11&amp;nbsp;000.

Nahazo ny fahaleovantenany i Madagasikara tamin'ny 26 Jona 1960.


[[Sokajy:Politika ao Madagasikara]]</text>
      <sha1>e7p8dx7zrz6m20aiho5kbnppn3ji5sg</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1133646</id>
      <parentid>1133645</parentid>
      <timestamp>2026-03-29T12:35:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Thelezifor</username>
        <id>15140</id>
      </contributor>
      <comment>Nanitsy tsipelina</comment>
      <origin>1133646</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4971" sha1="lttsut0pypvq4gipcrtfcjzm7c4uq9n" xml:space="preserve">{{Infobox olona|anarana=Ralaimongo Jean|teraka=O4 oktobra 1884|toerana=Ikalamavony Fianarantsoa|maty=1944|firenena=Madagasikara|asa=Mpanao pôlitika ( MPITOLONA)|image=Michel_Randria_1948.png (155 × 225 pixels, file size: 39 KB, MIME type: image/png)}}
'''Jean Ralaimongo''' dia mpikatroka [[pôlitika]] [[malagasy]], [[Fanindrahindram-pirenena|nasiônalista]] sady [[Framasôneria|framasô]] izay nandray anjara tamin' ny fananganana ny ''Ligue française pour l'accession des indigènes de Madagascar aux droits des citoyens français'' ny taona 1920. Izy no ho filohany. Teraka tamin' ny Teraka tamin' ny 4 Ôktôbra 1884 izy ary maty tamin' ny taona 1944.

== Tantaram-piainany ==
Teraka tamin' ny 4 Ôktôbra 1884 tao Ikalamavony Fianarantsoa i Jean Ralaimongo. Tamin’ ny fahazazany dia nianatra tao amin' ny Esti izy ary niditra ho mpiasa an-trano tao amina fianakaviana frantsay iray ary nentina tany [[Frantsa]] izay nampianarana azy sy nahazoany mari-pahaizana amin' ny fanabeazana fototra izay tokony hahafahany mampianatra eto Madagasikara. Rehefa niverina teto izy dia nisy zavatra roa nisakana azy tsy hiasa: tsy nomena azy asa maha mpampianatra azy noho ny tsy nahazoany ny fitoviana amin' ny asa izay tokony hahafahany miasa ao amin' ny minisiteran' ny Ministère de l'instruction publique. Naleon-dRalaimongo, tamin' ity fotoan-tsarotra ara-jeôpôlitika ity, niditra tao amin' ny tafika frantsay tamin' ny taona 1914 mba hiaro ny taniny amin' ny fandrahonan' ny [[Empira Alemàna]].

Rehefa tafaverina tany Frantsa izy dia lasa nanakaiky kokoa ny olona miady amin' ny [[fanjanahantany]] (ny [[Vy Vato Sakelika]] na VVS) sy ireo solontena mafana fo indrindra, toa an' i [[Ho Chi Minh]] izay namany sy ilay mpahay toekarena [[Charles Gide]] izay nitondra azy ho fanohanana ny Ligue des Droits de l'Homme izay nahazoan-dRalaimongo aingam-panahy amin' ny fananganana ny Ligue pour l'Accession des Malgaches à la Citoyenneté Française. Tao amin' ity fikambanana ity i Jean Ralaimongo no niditra an-tsehatra amin' ny tolona ara-pôlitika, tamin' ny alalan' ny gazetiny nitondra ny lohateny hoe ''Opinion'', hatramin' ny taona 1920 ka hatramin' ny 1939, nanameloka ny fanararaotana izy ary nitaky an' i Madagasikara ho departemanta frantsay ampitan-dranomasina ([[Fiteny frantsay|frantsay]]: ''département d'Outre-mer'') sy nitaky ho an' ny Malagasy rehetra ny [[zom-pirenena frantsay]] tahaka ny izay olona teraka ao amin' ny tanim-pirenena. Ny tolona nataony dia niainga indrindra amin' ny fiheverana fa ny fanakambanana an' i Madagasikara amin' i Frantsa dia tokony hahatonga ny Malagasy rehetra hatsangana ho olom-pirenena frantsay tsy misy avakavaka toy ny nametrahan' ny Repoblika Frantsay an' i Madagasikara nanomboka tamin' ny 13 Nôvambra 1899 izay niaraka amin' ny satan' ny [[Indigénat]] izay napetrany koa tao [[Cochinchine]], tao [[Nouvelle-Calédonie]], tao [[Senegaly]], tao [[Afrika Andrefana Frantsay]] manontolo, tao [[Afrika Ekoatôrialy Frantsay]], tao [[Tôgô]] ary tao [[Kamerona]].

Nisy rafitra nampidirin’ny Frantsay hametrahana komity roa izay ho solontena ho an’ny vahoaka, saingy tsy nanana fahefana ireo olona ireo. Nantsoina hoe Délégations économiques et financières ireo komity ireo ary fandresena ho an-dRalaimongo, saingy nitarika azy ireo mafy ny fitondrana, niady hevitra tamin’ny mpanjanaka sy tsy niraharaha ny Malagasy. Mampalahelo izany satria zara raha nahazo traikefa momba ny demôkrasia ny mponina

Tamin'ny 1929, mpanao fihetsiketsehana 3&amp;nbsp;000 no nitsangana taorian'ny fivoriana tao amin'ny sinema tamin' ny 19 Mey izay nandrenesan'izy ireo ny lahatenin' i Paul Dussac. Nitangorona nanodidina ny biraon' ny Governemanta tao [[Antananarivo]] izy ireo ary nirongo hazo sy saina mena. Tamin'ny fotoana nahatongavan'ny governora jeneraly Léon Cayla, ny famoretana nataon'ny polisy dia nahatonga ireo mpitarika ny fihetsiketsehana tamin'ny 19 May. Niezaka nampitombo ny isan'ny fangatahana zom-pirenena frantsay ny jeneraly vaovao saingy mbola ambany dia ambany, ary tsy ampy amin'ny fitakian'ny mpanao fihetsiketsehana ny fanaovana naturalisation faobe.

Ralaimongo sy i [[Joseph Ravoahangy]] dia notanana am-ponja vonjimaika tamin' ny taona 1930, ary tsy nahazo famotsoran-keloka raha tsy tamin’ny 1936.

== Rehefa afaka izany ==
Maty tamin'ny 1944 i Ralaimongo ary tamin'ny faran'ny [[Ady Lehibe Faharoa]] vao navelan'ny Fitondrana Frantsay hanana endrika demokrasia. Tamin’ny faran’ny taona 1945 dia olona roa no nofidian’ny Malagasy hisolo tena azy ireo tany [[Paris]]. Ireo dia [[Joseph Raseta]] sy [[Joseph Ravoahangy]]. Samy nanolo-tena ho an'i Madagasikara amin'izao fotoana izao izy ireo. Tamin'ny 29 martsa 1947 dia nampitsahatra ny fikomiana teto Madagasikara ny Frantsay. Tombanana ho 80&amp;nbsp;000 no maty, fa ny tombantombana taty aoriana dia nametraka ny isa ho 11&amp;nbsp;000. Nahazo ny fahaleovantenany i Madagasikara tamin'ny 26 Jona 1960.
[[Sokajy:Politika ao Madagasikara]]</text>
      <sha1>lttsut0pypvq4gipcrtfcjzm7c4uq9n</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1133648</id>
      <parentid>1133646</parentid>
      <timestamp>2026-03-29T13:18:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Thelezifor</username>
        <id>15140</id>
      </contributor>
      <comment>Jereo koa</comment>
      <origin>1133648</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5120" sha1="9dxorce9gdbz3plhmmls2l9ez2tdt7e" xml:space="preserve">{{Infobox olona|anarana=Ralaimongo Jean|teraka=O4 oktobra 1884|toerana=Ikalamavony Fianarantsoa|maty=1944|firenena=Madagasikara|asa=Mpanao pôlitika ( MPITOLONA)|image=Michel_Randria_1948.png (155 × 225 pixels, file size: 39 KB, MIME type: image/png)}}
'''Jean Ralaimongo''' dia mpikatroka [[pôlitika]] [[malagasy]], [[Fanindrahindram-pirenena|nasiônalista]] sady [[Framasôneria|framasô]] izay nandray anjara tamin' ny fananganana ny ''Ligue française pour l'accession des indigènes de Madagascar aux droits des citoyens français'' ny taona 1920. Izy no ho filohany. Teraka tamin' ny Teraka tamin' ny 4 Ôktôbra 1884 izy ary maty tamin' ny taona 1944.

== Tantaram-piainany ==
Teraka tamin' ny 4 Ôktôbra 1884 tao Ikalamavony Fianarantsoa i Jean Ralaimongo. Tamin’ ny fahazazany dia nianatra tao amin' ny Esti izy ary niditra ho mpiasa an-trano tao amina fianakaviana frantsay iray ary nentina tany [[Frantsa]] izay nampianarana azy sy nahazoany mari-pahaizana amin' ny fanabeazana fototra izay tokony hahafahany mampianatra eto Madagasikara. Rehefa niverina teto izy dia nisy zavatra roa nisakana azy tsy hiasa: tsy nomena azy asa maha mpampianatra azy noho ny tsy nahazoany ny fitoviana amin' ny asa izay tokony hahafahany miasa ao amin' ny minisiteran' ny Ministère de l'instruction publique. Naleon-dRalaimongo, tamin' ity fotoan-tsarotra ara-jeôpôlitika ity, niditra tao amin' ny tafika frantsay tamin' ny taona 1914 mba hiaro ny taniny amin' ny fandrahonan' ny [[Empira Alemàna]].

Rehefa tafaverina tany Frantsa izy dia lasa nanakaiky kokoa ny olona miady amin' ny [[fanjanahantany]] (ny [[Vy Vato Sakelika]] na VVS) sy ireo solontena mafana fo indrindra, toa an' i [[Ho Chi Minh]] izay namany sy ilay mpahay toekarena [[Charles Gide]] izay nitondra azy ho fanohanana ny Ligue des Droits de l'Homme izay nahazoan-dRalaimongo aingam-panahy amin' ny fananganana ny Ligue pour l'Accession des Malgaches à la Citoyenneté Française. Tao amin' ity fikambanana ity i Jean Ralaimongo no niditra an-tsehatra amin' ny tolona ara-pôlitika, tamin' ny alalan' ny gazetiny nitondra ny lohateny hoe ''Opinion'', hatramin' ny taona 1920 ka hatramin' ny 1939, nanameloka ny fanararaotana izy ary nitaky an' i Madagasikara ho departemanta frantsay ampitan-dranomasina ([[Fiteny frantsay|frantsay]]: ''département d'Outre-mer'') sy nitaky ho an' ny Malagasy rehetra ny [[zom-pirenena frantsay]] tahaka ny izay olona teraka ao amin' ny tanim-pirenena. Ny tolona nataony dia niainga indrindra amin' ny fiheverana fa ny fanakambanana an' i Madagasikara amin' i Frantsa dia tokony hahatonga ny Malagasy rehetra hatsangana ho olom-pirenena frantsay tsy misy avakavaka toy ny nametrahan' ny Repoblika Frantsay an' i Madagasikara nanomboka tamin' ny 13 Nôvambra 1899 izay niaraka amin' ny satan' ny [[Indigénat]] izay napetrany koa tao [[Cochinchine]], tao [[Nouvelle-Calédonie]], tao [[Senegaly]], tao [[Afrika Andrefana Frantsay]] manontolo, tao [[Afrika Ekoatôrialy Frantsay]], tao [[Tôgô]] ary tao [[Kamerona]].

Nisy rafitra nampidirin’ny Frantsay hametrahana komity roa izay ho solontena ho an’ny vahoaka, saingy tsy nanana fahefana ireo olona ireo. Nantsoina hoe Délégations économiques et financières ireo komity ireo ary fandresena ho an-dRalaimongo, saingy nitarika azy ireo mafy ny fitondrana, niady hevitra tamin’ny mpanjanaka sy tsy niraharaha ny Malagasy. Mampalahelo izany satria zara raha nahazo traikefa momba ny demôkrasia ny mponina

Tamin'ny 1929, mpanao fihetsiketsehana 3&amp;nbsp;000 no nitsangana taorian'ny fivoriana tao amin'ny sinema tamin' ny 19 Mey izay nandrenesan'izy ireo ny lahatenin' i Paul Dussac. Nitangorona nanodidina ny biraon' ny Governemanta tao [[Antananarivo]] izy ireo ary nirongo hazo sy saina mena. Tamin'ny fotoana nahatongavan'ny governora jeneraly Léon Cayla, ny famoretana nataon'ny polisy dia nahatonga ireo mpitarika ny fihetsiketsehana tamin'ny 19 May. Niezaka nampitombo ny isan'ny fangatahana zom-pirenena frantsay ny jeneraly vaovao saingy mbola ambany dia ambany, ary tsy ampy amin'ny fitakian'ny mpanao fihetsiketsehana ny fanaovana naturalisation faobe.

Ralaimongo sy i [[Joseph Ravoahangy]] dia notanana am-ponja vonjimaika tamin' ny taona 1930, ary tsy nahazo famotsoran-keloka raha tsy tamin’ny 1936.

== Rehefa afaka izany ==
Maty tamin'ny 1944 i Ralaimongo ary tamin'ny faran'ny [[Ady Lehibe Faharoa]] vao navelan'ny Fitondrana Frantsay hanana endrika demokrasia. Tamin’ny faran’ny taona 1945 dia olona roa no nofidian’ny Malagasy hisolo tena azy ireo tany [[Paris]]. Ireo dia [[Joseph Raseta]] sy [[Joseph Ravoahangy]]. Samy nanolo-tena ho an'i Madagasikara amin'izao fotoana izao izy ireo. Tamin'ny 29 martsa 1947 dia nampitsahatra ny fikomiana teto Madagasikara ny Frantsay. Tombanana ho 80&amp;nbsp;000 no maty, fa ny tombantombana taty aoriana dia nametraka ny isa ho 11&amp;nbsp;000. Nahazo ny fahaleovantenany i Madagasikara tamin'ny 26 Jona 1960.

== Jereo koa ==

* [[Ravoahangy-Andrianavalona Joseph|Joseph Ravoahangy]]
* [[Raseta Joseph Delphin|Joseph Raseta]]
* [[Ny Avana Ramanantoanina]] 

[[Sokajy:Politika ao Madagasikara]]</text>
      <sha1>9dxorce9gdbz3plhmmls2l9ez2tdt7e</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1133656</id>
      <parentid>1133648</parentid>
      <timestamp>2026-03-29T14:05:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Thelezifor</username>
        <id>15140</id>
      </contributor>
      <comment>/* Jereo koa */ Rohy anatiny</comment>
      <origin>1133656</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5170" sha1="l1rwyb3o1fk0ta0tto2xj9ada6vdueg" xml:space="preserve">{{Infobox olona|anarana=Ralaimongo Jean|teraka=O4 oktobra 1884|toerana=Ikalamavony Fianarantsoa|maty=1944|firenena=Madagasikara|asa=Mpanao pôlitika ( MPITOLONA)|image=Michel_Randria_1948.png (155 × 225 pixels, file size: 39 KB, MIME type: image/png)}}
'''Jean Ralaimongo''' dia mpikatroka [[pôlitika]] [[malagasy]], [[Fanindrahindram-pirenena|nasiônalista]] sady [[Framasôneria|framasô]] izay nandray anjara tamin' ny fananganana ny ''Ligue française pour l'accession des indigènes de Madagascar aux droits des citoyens français'' ny taona 1920. Izy no ho filohany. Teraka tamin' ny Teraka tamin' ny 4 Ôktôbra 1884 izy ary maty tamin' ny taona 1944.

== Tantaram-piainany ==
Teraka tamin' ny 4 Ôktôbra 1884 tao Ikalamavony Fianarantsoa i Jean Ralaimongo. Tamin’ ny fahazazany dia nianatra tao amin' ny Esti izy ary niditra ho mpiasa an-trano tao amina fianakaviana frantsay iray ary nentina tany [[Frantsa]] izay nampianarana azy sy nahazoany mari-pahaizana amin' ny fanabeazana fototra izay tokony hahafahany mampianatra eto Madagasikara. Rehefa niverina teto izy dia nisy zavatra roa nisakana azy tsy hiasa: tsy nomena azy asa maha mpampianatra azy noho ny tsy nahazoany ny fitoviana amin' ny asa izay tokony hahafahany miasa ao amin' ny minisiteran' ny Ministère de l'instruction publique. Naleon-dRalaimongo, tamin' ity fotoan-tsarotra ara-jeôpôlitika ity, niditra tao amin' ny tafika frantsay tamin' ny taona 1914 mba hiaro ny taniny amin' ny fandrahonan' ny [[Empira Alemàna]].

Rehefa tafaverina tany Frantsa izy dia lasa nanakaiky kokoa ny olona miady amin' ny [[fanjanahantany]] (ny [[Vy Vato Sakelika]] na VVS) sy ireo solontena mafana fo indrindra, toa an' i [[Ho Chi Minh]] izay namany sy ilay mpahay toekarena [[Charles Gide]] izay nitondra azy ho fanohanana ny Ligue des Droits de l'Homme izay nahazoan-dRalaimongo aingam-panahy amin' ny fananganana ny Ligue pour l'Accession des Malgaches à la Citoyenneté Française. Tao amin' ity fikambanana ity i Jean Ralaimongo no niditra an-tsehatra amin' ny tolona ara-pôlitika, tamin' ny alalan' ny gazetiny nitondra ny lohateny hoe ''Opinion'', hatramin' ny taona 1920 ka hatramin' ny 1939, nanameloka ny fanararaotana izy ary nitaky an' i Madagasikara ho departemanta frantsay ampitan-dranomasina ([[Fiteny frantsay|frantsay]]: ''département d'Outre-mer'') sy nitaky ho an' ny Malagasy rehetra ny [[zom-pirenena frantsay]] tahaka ny izay olona teraka ao amin' ny tanim-pirenena. Ny tolona nataony dia niainga indrindra amin' ny fiheverana fa ny fanakambanana an' i Madagasikara amin' i Frantsa dia tokony hahatonga ny Malagasy rehetra hatsangana ho olom-pirenena frantsay tsy misy avakavaka toy ny nametrahan' ny Repoblika Frantsay an' i Madagasikara nanomboka tamin' ny 13 Nôvambra 1899 izay niaraka amin' ny satan' ny [[Indigénat]] izay napetrany koa tao [[Cochinchine]], tao [[Nouvelle-Calédonie]], tao [[Senegaly]], tao [[Afrika Andrefana Frantsay]] manontolo, tao [[Afrika Ekoatôrialy Frantsay]], tao [[Tôgô]] ary tao [[Kamerona]].

Nisy rafitra nampidirin’ny Frantsay hametrahana komity roa izay ho solontena ho an’ny vahoaka, saingy tsy nanana fahefana ireo olona ireo. Nantsoina hoe Délégations économiques et financières ireo komity ireo ary fandresena ho an-dRalaimongo, saingy nitarika azy ireo mafy ny fitondrana, niady hevitra tamin’ny mpanjanaka sy tsy niraharaha ny Malagasy. Mampalahelo izany satria zara raha nahazo traikefa momba ny demôkrasia ny mponina

Tamin'ny 1929, mpanao fihetsiketsehana 3&amp;nbsp;000 no nitsangana taorian'ny fivoriana tao amin'ny sinema tamin' ny 19 Mey izay nandrenesan'izy ireo ny lahatenin' i Paul Dussac. Nitangorona nanodidina ny biraon' ny Governemanta tao [[Antananarivo]] izy ireo ary nirongo hazo sy saina mena. Tamin'ny fotoana nahatongavan'ny governora jeneraly Léon Cayla, ny famoretana nataon'ny polisy dia nahatonga ireo mpitarika ny fihetsiketsehana tamin'ny 19 May. Niezaka nampitombo ny isan'ny fangatahana zom-pirenena frantsay ny jeneraly vaovao saingy mbola ambany dia ambany, ary tsy ampy amin'ny fitakian'ny mpanao fihetsiketsehana ny fanaovana naturalisation faobe.

Ralaimongo sy i [[Joseph Ravoahangy]] dia notanana am-ponja vonjimaika tamin' ny taona 1930, ary tsy nahazo famotsoran-keloka raha tsy tamin’ny 1936.

== Rehefa afaka izany ==
Maty tamin'ny 1944 i Ralaimongo ary tamin'ny faran'ny [[Ady Lehibe Faharoa]] vao navelan'ny Fitondrana Frantsay hanana endrika demokrasia. Tamin’ny faran’ny taona 1945 dia olona roa no nofidian’ny Malagasy hisolo tena azy ireo tany [[Paris]]. Ireo dia [[Joseph Raseta]] sy [[Joseph Ravoahangy]]. Samy nanolo-tena ho an'i Madagasikara amin'izao fotoana izao izy ireo. Tamin'ny 29 martsa 1947 dia nampitsahatra ny fikomiana teto Madagasikara ny Frantsay. Tombanana ho 80&amp;nbsp;000 no maty, fa ny tombantombana taty aoriana dia nametraka ny isa ho 11&amp;nbsp;000. Nahazo ny fahaleovantenany i Madagasikara tamin'ny 26 Jona 1960.

== Jereo koa ==

* [[Ravoahangy-Andrianavalona Joseph|Joseph Ravoahangy]]
* [[Raseta Joseph Delphin|Joseph Raseta]]
* [[Ny Avana Ramanantoanina]]
* [[Rabemananjara Jacques|Jacques Rabemananjara]] 

[[Sokajy:Politika ao Madagasikara]]</text>
      <sha1>l1rwyb3o1fk0ta0tto2xj9ada6vdueg</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1133658</id>
      <parentid>1133656</parentid>
      <timestamp>2026-03-29T14:44:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Thelezifor</username>
        <id>15140</id>
      </contributor>
      <comment>Nanitatra ny teny fampidirana</comment>
      <origin>1133658</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5641" sha1="a7u3etfu7xult1yap1fa9h2p2csio2p" xml:space="preserve">{{Infobox olona|anarana=Ralaimongo Jean|teraka=O4 oktobra 1884|toerana=Ikalamavony Fianarantsoa|maty=1944|firenena=Madagasikara|asa=Mpanao pôlitika ( MPITOLONA)|image=Michel_Randria_1948.png (155 × 225 pixels, file size: 39 KB, MIME type: image/png)}}
'''Ralaimongo Jean''' dia mpampianatra sy maikatroka [[pôlitika]] [[Malagasy (vahoaka)|malagasy]], [[Fanindrahindram-pirenena|nasiônalista]] sady [[Framasôneria|framasô]] izay nandray anjara tamin' ny fananganana ny ''Ligue française pour l'accession des indigènes de Madagascar aux droits des citoyens français'' ny taona 1920. Izy no ho filohany. Teraka tamin' ny Teraka tamin' ny 4 Ôktôbra 1884 izy ary maty tamin' ny taona 1944. Nisongadina izy taorian' ny fitakiany ny hanomezan' ny fanjakana frantsay ny [[zom-pirenena frantsay]] ny [[Malagasy (vahoaka)|Malagasy]]. Anisan' ny fitakiany koa ny hahalasa departemanta frantsay an' i [[Madagasikara]] ka hahatonga ny Nosy ho anisan' i [[Frantsa]]. Nanjary nalaza izy taorian' ny fihetsiketsehana izay nahavory olona 3&amp;nbsp;000 taorian' ny lahateny nataony tao amin' ny sinema tamin' ny taona 1929.

== Tantaram-piainany ==
Teraka tamin' ny 4 Ôktôbra 1884 tao [[Ikalamavony]] [[Fianarantsoa]] i Jean Ralaimongo. Tamin’ ny fahazazany dia nianatra tao amin' ny Esti izy ary niditra ho mpiasa an-trano tao amina fianakaviana frantsay iray ary nentina tany [[Frantsa]] izay nampianarana azy sy nahazoany mari-pahaizana amin' ny fanabeazana fototra izay tokony hahafahany mampianatra eto [[Madagasikara]]. Rehefa niverina teto izy dia nisy zavatra roa nisakana azy tsy hiasa: tsy nomena azy asa maha mpampianatra azy noho ny tsy nahazoany ny fitoviana amin' ny asa izay tokony hahafahany miasa ao amin' ny minisiteran' ny Ministère de l'instruction publique. Naleon-dRalaimongo, tamin' ity fotoan-tsarotra ara-jeôpôlitika ity, niditra tao amin' ny tafika frantsay tamin' ny taona 1914 mba hiaro ny taniny amin' ny fandrahonan' ny [[Empira Alemàna]].

Rehefa tafaverina tany Frantsa izy dia lasa nanakaiky kokoa ny olona miady amin' ny [[fanjanahantany]] (ny [[Vy Vato Sakelika]] na VVS) sy ireo solontena mafana fo indrindra, toa an' i [[Ho Chi Minh]] izay namany sy ilay mpahay toekarena [[Charles Gide]] izay nitondra azy ho fanohanana ny Ligue des droits de l'Homme izay nahazoan-dRalaimongo aingam-panahy amin' ny fananganana ny Ligue pour l'accession des Malgaches à la citoyenneté française. Tao amin' ity fikambanana ity i Jean Ralaimongo no niditra an-tsehatra amin' ny tolona ara-pôlitika, tamin' ny alalan' ny gazetiny nitondra ny lohateny hoe ''Opinion'', hatramin' ny taona 1920 ka hatramin' ny 1939, nanameloka ny fanararaotana izy ary nitaky an' i Madagasikara ho departemanta frantsay ampitan-dranomasina ([[Fiteny frantsay|frantsay]]: ''département d'Outre-mer'') sy nitaky ho an' ny Malagasy rehetra ny [[zom-pirenena frantsay]] tahaka ny izay olona teraka ao amin' ny tanim-pirenena. Ny tolona nataony dia niainga indrindra amin' ny fiheverana fa ny fanakambanana an' i Madagasikara amin' i Frantsa dia tokony hahatonga ny Malagasy rehetra hatsangana ho olom-pirenena frantsay tsy misy avakavaka toy ny nametrahan' ny Repoblika Frantsay an' i Madagasikara nanomboka tamin' ny 13 Nôvambra 1899 izay niaraka amin' ny satan' ny [[Indigénat]] izay napetrany koa tao [[Cochinchine]], tao [[Nouvelle-Calédonie]], tao [[Senegaly]], tao [[Afrika Andrefana Frantsay]] manontolo, tao [[Afrika Ekoatôrialy Frantsay]], tao [[Tôgô]] ary tao [[Kamerona]].

Nisy rafitra nampidirin’ny Frantsay hametrahana komity roa izay ho solontena ho an’ny vahoaka, saingy tsy nanana fahefana ireo olona ireo. Nantsoina hoe Délégations économiques et financières ireo komity ireo ary fandresena ho an-dRalaimongo, saingy nitarika azy ireo mafy ny fitondrana, niady hevitra tamin’ny mpanjanaka sy tsy niraharaha ny Malagasy. Mampalahelo izany satria zara raha nahazo traikefa momba ny demôkrasia ny mponina

Tamin'ny 1929, mpanao fihetsiketsehana 3&amp;nbsp;000 no nitsangana taorian'ny fivoriana tao amin'ny sinema tamin' ny 19 Mey izay nandrenesan'izy ireo ny lahatenin' i Paul Dussac. Nitangorona nanodidina ny biraon' ny Governemanta tao [[Antananarivo]] izy ireo ary nirongo hazo sy saina mena. Tamin'ny fotoana nahatongavan'ny governora jeneraly [[Léon Cayla]], ny famoretana nataon'ny polisy dia nahatonga ireo mpitarika ny fihetsiketsehana tamin'ny 19 May. Niezaka nampitombo ny isan'ny fangatahana zom-pirenena frantsay ny jeneraly vaovao saingy mbola ambany dia ambany, ary tsy ampy amin'ny fitakian'ny mpanao fihetsiketsehana ny fanaovana naturalisation faobe. Ralaimongo sy i [[Joseph Ravoahangy]] dia notanana am-ponja vonjimaika tamin' ny taona 1930, ary tsy nahazo famotsoran-keloka raha tsy tamin’ny 1936.

== Rehefa afaka izany ==
Maty tamin'ny taona 1944 Ralaimongo ary tamin'ny faran'ny [[Ady Lehibe Faharoa]] vao navelan'ny Fitondrana Frantsay hanana endrika [[demôkrasia]] ny fitondrana ny Malagasy. Tamin’ny faran’ny taona 1945 dia olona roa no nofidin'ny Malagasy hisolo tena azy ireo tany [[Paris]]: i [[Joseph Raseta]] sy i [[Joseph Ravoahangy]]. Samy nanolo-tena ho an'i Madagasikara izy ireo. Tamin'ny 29 Marsa 1947 dia nampitsahatra ny fikomiana teto Madagasikara ny Frantsay. Tombanana ho 80&amp;nbsp;000 no maty, fa ny tombantombana taty aoriana dia nametraka ny isa ho 11&amp;nbsp;000. Nahazo ny fahaleovantenany i Madagasikara tamin'ny 26 Jona 1960.

== Jereo koa ==

* [[Ravoahangy-Andrianavalona Joseph|Joseph Ravoahangy]]
* [[Raseta Joseph Delphin|Joseph Raseta]]
* [[Ny Avana Ramanantoanina]]
* [[Rabemananjara Jacques|Jacques Rabemananjara]] 

[[Sokajy:Politika ao Madagasikara]]</text>
      <sha1>a7u3etfu7xult1yap1fa9h2p2csio2p</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1133659</id>
      <parentid>1133658</parentid>
      <timestamp>2026-03-29T15:07:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Thelezifor</username>
        <id>15140</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>1133659</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5641" sha1="ay5zedwxmvkhx3a7haitxg5rlxzi8qy" xml:space="preserve">{{Infobox olona|anarana=Ralaimongo Jean|teraka=O4 oktobra 1884|toerana=Ikalamavony Fianarantsoa|maty=1944|firenena=Madagasikara|asa=Mpanao pôlitika ( MPITOLONA)|image=Michel_Randria_1948.png (155 × 225 pixels, file size: 39 KB, MIME type: image/png)}}
'''Ralaimongo Jean''' dia mpampianatra sy mpikatroka [[pôlitika]] [[Malagasy (vahoaka)|malagasy]], [[Fanindrahindram-pirenena|nasiônalista]] sady [[Framasôneria|framasô]] izay nandray anjara tamin' ny fananganana ny ''Ligue française pour l'accession des indigènes de Madagascar aux droits des citoyens français'' ny taona 1920. Izy no ho filohany. Teraka tamin' ny Teraka tamin' ny 4 Ôktôbra 1884 izy ary maty tamin' ny taona 1944. Nisongadina izy taorian' ny fitakiany ny hanomezan' ny fanjakana frantsay ny [[zom-pirenena frantsay]] ny [[Malagasy (vahoaka)|Malagasy]]. Anisan' ny fitakiany koa ny hahalasa departemanta frantsay an' i [[Madagasikara]] ka hahatonga ny Nosy ho anisan' i [[Frantsa]]. Nanjary nalaza izy taorian' ny fihetsiketsehana izay nahavory olona 3&amp;nbsp;000 taorian' ny lahateny nataony tao amin' ny sinema tamin' ny taona 1929.

== Tantaram-piainany ==
Teraka tamin' ny 4 Ôktôbra 1884 tao [[Ikalamavony]] [[Fianarantsoa]] i Jean Ralaimongo. Tamin’ ny fahazazany dia nianatra tao amin' ny Esti izy ary niditra ho mpiasa an-trano tao amina fianakaviana frantsay iray ary nentina tany [[Frantsa]] izay nampianarana azy sy nahazoany mari-pahaizana amin' ny fanabeazana fototra izay tokony hahafahany mampianatra eto [[Madagasikara]]. Rehefa niverina teto izy dia nisy zavatra roa nisakana azy tsy hiasa: tsy nomena azy asa maha mpampianatra azy noho ny tsy nahazoany ny fitoviana amin' ny asa izay tokony hahafahany miasa ao amin' ny minisiteran' ny Ministère de l'instruction publique. Naleon-dRalaimongo, tamin' ity fotoan-tsarotra ara-jeôpôlitika ity, niditra tao amin' ny tafika frantsay tamin' ny taona 1914 mba hiaro ny taniny amin' ny fandrahonan' ny [[Empira Alemàna]].

Rehefa tafaverina tany Frantsa izy dia lasa nanakaiky kokoa ny olona miady amin' ny [[fanjanahantany]] (ny [[Vy Vato Sakelika]] na VVS) sy ireo solontena mafana fo indrindra, toa an' i [[Ho Chi Minh]] izay namany sy ilay mpahay toekarena [[Charles Gide]] izay nitondra azy ho fanohanana ny Ligue des droits de l'Homme izay nahazoan-dRalaimongo aingam-panahy amin' ny fananganana ny Ligue pour l'accession des Malgaches à la citoyenneté française. Tao amin' ity fikambanana ity i Jean Ralaimongo no niditra an-tsehatra amin' ny tolona ara-pôlitika, tamin' ny alalan' ny gazetiny nitondra ny lohateny hoe ''Opinion'', hatramin' ny taona 1920 ka hatramin' ny 1939, nanameloka ny fanararaotana izy ary nitaky an' i Madagasikara ho departemanta frantsay ampitan-dranomasina ([[Fiteny frantsay|frantsay]]: ''département d'Outre-mer'') sy nitaky ho an' ny Malagasy rehetra ny [[zom-pirenena frantsay]] tahaka ny izay olona teraka ao amin' ny tanim-pirenena. Ny tolona nataony dia niainga indrindra amin' ny fiheverana fa ny fanakambanana an' i Madagasikara amin' i Frantsa dia tokony hahatonga ny Malagasy rehetra hatsangana ho olom-pirenena frantsay tsy misy avakavaka toy ny nametrahan' ny Repoblika Frantsay an' i Madagasikara nanomboka tamin' ny 13 Nôvambra 1899 izay niaraka amin' ny satan' ny [[Indigénat]] izay napetrany koa tao [[Cochinchine]], tao [[Nouvelle-Calédonie]], tao [[Senegaly]], tao [[Afrika Andrefana Frantsay]] manontolo, tao [[Afrika Ekoatôrialy Frantsay]], tao [[Tôgô]] ary tao [[Kamerona]].

Nisy rafitra nampidirin’ny Frantsay hametrahana komity roa izay ho solontena ho an’ny vahoaka, saingy tsy nanana fahefana ireo olona ireo. Nantsoina hoe Délégations économiques et financières ireo komity ireo ary fandresena ho an-dRalaimongo, saingy nitarika azy ireo mafy ny fitondrana, niady hevitra tamin’ny mpanjanaka sy tsy niraharaha ny Malagasy. Mampalahelo izany satria zara raha nahazo traikefa momba ny demôkrasia ny mponina

Tamin'ny 1929, mpanao fihetsiketsehana 3&amp;nbsp;000 no nitsangana taorian'ny fivoriana tao amin'ny sinema tamin' ny 19 Mey izay nandrenesan'izy ireo ny lahatenin' i Paul Dussac. Nitangorona nanodidina ny biraon' ny Governemanta tao [[Antananarivo]] izy ireo ary nirongo hazo sy saina mena. Tamin'ny fotoana nahatongavan'ny governora jeneraly [[Léon Cayla]], ny famoretana nataon'ny polisy dia nahatonga ireo mpitarika ny fihetsiketsehana tamin'ny 19 May. Niezaka nampitombo ny isan'ny fangatahana zom-pirenena frantsay ny jeneraly vaovao saingy mbola ambany dia ambany, ary tsy ampy amin'ny fitakian'ny mpanao fihetsiketsehana ny fanaovana naturalisation faobe. Ralaimongo sy i [[Joseph Ravoahangy]] dia notanana am-ponja vonjimaika tamin' ny taona 1930, ary tsy nahazo famotsoran-keloka raha tsy tamin’ny 1936.

== Rehefa afaka izany ==
Maty tamin'ny taona 1944 Ralaimongo ary tamin'ny faran'ny [[Ady Lehibe Faharoa]] vao navelan'ny Fitondrana Frantsay hanana endrika [[demôkrasia]] ny fitondrana ny Malagasy. Tamin’ny faran’ny taona 1945 dia olona roa no nofidin'ny Malagasy hisolo tena azy ireo tany [[Paris]]: i [[Joseph Raseta]] sy i [[Joseph Ravoahangy]]. Samy nanolo-tena ho an'i Madagasikara izy ireo. Tamin'ny 29 Marsa 1947 dia nampitsahatra ny fikomiana teto Madagasikara ny Frantsay. Tombanana ho 80&amp;nbsp;000 no maty, fa ny tombantombana taty aoriana dia nametraka ny isa ho 11&amp;nbsp;000. Nahazo ny fahaleovantenany i Madagasikara tamin'ny 26 Jona 1960.

== Jereo koa ==

* [[Ravoahangy-Andrianavalona Joseph|Joseph Ravoahangy]]
* [[Raseta Joseph Delphin|Joseph Raseta]]
* [[Ny Avana Ramanantoanina]]
* [[Rabemananjara Jacques|Jacques Rabemananjara]] 

[[Sokajy:Politika ao Madagasikara]]</text>
      <sha1>ay5zedwxmvkhx3a7haitxg5rlxzi8qy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Rabemananjara Jacques</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2909</id>
    <revision>
      <id>1133654</id>
      <parentid>1115101</parentid>
      <timestamp>2026-03-29T13:42:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Thelezifor</username>
        <id>15140</id>
      </contributor>
      <comment>Nanisy sary</comment>
      <origin>1133654</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2850" sha1="f5nga7q9bavyx756cp0vaz8m7uz7d09" xml:space="preserve">[[Sary:Jacques Rabemananjara 001.png|vignette|377x377px|Rabemananjara Jacques]]
'''Rabemananjara Jacques''' dia avara-pianarana sy pôeta ary mpanao pôlitika malagasy. Teraka tao [[Mangabe]], [[Maroantsetra]] tamin' ny 13 Jiona [[1913]] izy ary nodimandry tamin' ny [[2 Aprily]] [[2005]] tao [[Frantsa]] tamin'ny faha-92 taonany. Nobeazina tamin'ny finoana katôlika izy, ary nanohy fianarana teny amin'ny sekoly ambony mpanomana ho pretra tao [[Antananarivo]] raha nihevitra hanolo-tena ho pretra ny taona 1927-1935. Niova lalana anefa izy ka lasa nirona tany amin'ny asa birao. Tamin'ny taona 1935 no nanombohany nirona betsaka tamin'ny pôlitika sy ny literatiora.

Ny taona 1939 izy dia nalefa nisolo tena an'i [[Madagasikara]] tamin'ny fankalazana ny [[Revolisiona Frantsay]] tany [[Paris]]y. Noho ny ady mbola nafana tamin'io fotoana io dia tsy afaka nody izy ary nijanona tany hatramin'ny taona 1946. Tafiditra niasa tamin'ny Ministeran'ny Zanatany izy, ary nahazo ny zom-pirenena frantsay. Afaka nanohy fianarana tao amin'ny [[Sorbonne]] koa izy ka nahazoany ny diplaoma ambony momba ny Soratra.Tamin'io fotoana io no nifankahalalany tamin'i [[Léopold Sédar Senghor]] sy [[Alioun Diop]].

Tamin'ny taona 1946 no nahalalany an' ny dokotera [[RASETA Joseph Delphin|Raseta]] sy [[RAVOAHANGY-ANDRIANAVALONA Joseph|Ravoahangy]] ary tamin'izany no nitsimoka ny fananganana ny antoko [[Mouvement démocratique de la rénovation malgache]] (MDRM) izay nitana anjara toerana lehibe teo amin'ny tantaram-pirenena malagasy.

== Ny asa sorany ==

=== Tononkalo ===
* ''Sur les marches du soir,''  1940
* ''Rites millénaires,''  1955
* ''Antsa,''  1956
* ''Lamba,''  1956
* ''Antidotes,'' 1961
* ''Les ordalies, sonnets d'outre-temps,''  1972
* ''Œuvres complètes'', 1972
* ''Thrènes d'avant l'aurore : Madagascar,''  1985
* ''Rien qu'encens et filigranes,''  1987

=== Ny boky navoakany ===
* ''Témoignage malgache et nationalisme,'' 1956
* ''Nationalisme et problèmes malgaches,''  1958

== Jereo koa ==
'''Mpanao pôlitika'''

* [[Raseta Joseph]]

* [[Ravoahangy-Andrianavalona Joseph|Ravohangy Joseph]]

'''Mpanoratra'''
* [[David Jaomanoro]]

* [[Jean-Joseph Rabearivelo]]
* [[Jacques Rabemananjara]]
* [[Jean-Luc Raharimanana]]
* [[Michèle Rakotoson]]

* [[Dox (Jean Verdi Salomon Razakandrainy)|Dox]]
* [[Naivoharison Patrick Ramanmonjisoa]]

* [[Lucien Xavier Michel Andrianarahinjaka|Lucien Xavier Michel-Andrianarahinjaka]]

* [[Esther Nirina]]

* [[Hajasoa Vololona Picard]]
* [[Charlotte-Arrisoa Rafenomanjato]]
* [[Pastora Rahajason]]
* [[Elie Rajaonarison]]
* [[Ny Avana Ramanantoanina]]
* [[Flavien Ranaivo]]
* [[Esther Razana]]
* [[Samuel Ratany]]

* [[Lisitry ny mpanoratra malagasy]]
{{DEFAULTSORT:Rabemananjara, Jacques}}
[[Sokajy:Mpanoratra malagasy]]
[[Sokajy:Teraka tamin'ny taona 1913]]
[[Sokajy:Maty tamin'ny taona 2005]]</text>
      <sha1>f5nga7q9bavyx756cp0vaz8m7uz7d09</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ambondrombe</title>
    <ns>0</ns>
    <id>166300</id>
    <revision>
      <id>1133663</id>
      <parentid>1132419</parentid>
      <timestamp>2026-03-29T15:50:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-96630-1</username>
        <id>38575</id>
      </contributor>
      <comment>Nanitsy hadisoam-pitendrena</comment>
      <origin>1133663</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7694" sha1="exmbt8bob0x9qt01q91178fje7kf5jm" xml:space="preserve">{{Infobox tanàna|anarana=Ambondrombe|sary=Ambondrombe.jpg|fanjakana=malagasy|faritany=Fianarantsoa}}

'''Ambondrombe''' dia tendrombohitra mirefy 1&amp;nbsp;936 m ambonin' ny haabon' ny ranomasina&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;&lt;small&gt;&quot;[https://peakvisor.com/peak/ambondrombe.html? Ambondrombe]&quot;, ''peakvisor.com''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;, izay toerana masina eto [[Madagasikara]], araka ny finoana sy fomban-drazana malagasy, amin' ny maha toeram-pialofana ara-panahy ho an' ny [[ambiroa]]&lt;nowiki/&gt;n' ny maty azy&lt;ref&gt;&lt;small&gt;&quot;[https://www.urlaub-auf-madagaskar.com/en/the-environment-of-fianarantsoa-and-ambalavao-from-a-tourists-viewpoint/ The surroundings of Fianarantsoa and Ambalavao from a tourist point of view]&quot;, ''www.urlaub-auf-madagaskar.com''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&lt;small&gt;&quot;[https://lifeofgaia.com/the-sacred-ambondrombe-hill-in-madagascar/?srsltid=AfmBOoq5g-JysYS2PlXFd1uY-61ZG3Cb7d4m7UkRQlqzByZwuEW1gdoS&amp; The Sacred Ambondrombe Hill in Madagascar]&quot;, ''lifeofgaia.com''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;, Ity tendrombohitra ity dia hita ao amin' ny [[Distrikan'Ambalavao|distrikan']] [[Distrikan'Ambalavao|Ambalavao]], ao amin' ny faritra [[Faritra Matsiatra Ambony|Matsiatra Ambony]]&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;&lt;small&gt;&quot;[https://www.madaliving.com/post/ambondrombe-the-place-of-the-living-dead? Ambondrombe: The Place Of The Living Dead]&quot;, ''www.madaliving.com''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;. Manan-danja ara-jeôgrafia sy ara-kolontsaina io toerana io&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;. Voamariky ny ozona sy ny finoana ary ny fifandraisana amin' ny zavaboary ny tantaran' Ambondrombe&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;.

== Jeôgrafia ==
Ambondrombe dia [[tendrombohitra]] mirefy 1&amp;nbsp;936 m ambonin' ny haabon' ny ranomasina&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;, ao amin' ny kaominina [[Ambohimahamasina]], ao amin' ny [[Distrikan'Ambalavao|distrikan']] [[Distrikan'Ambalavao|Ambalavao]], ao amin' ny faritra [[Faritra Matsiatra Ambony|Matsiatra Ambony]], ao amin' ny [[Faritanin' i Fianarantsoa|faritanin']] [[Faritanin' i Fianarantsoa|i Fianarantsoa]]&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;. Tokony 40 km ao atsinanan' [[Ambalavao]], amin' ny lalana mankany [[Ikongo]], ity tendrombohitra avo ity. Eo amin' ny roa andro eo no faharetan' ny dia an-tongotra miala eo Ambalavao mankany Ambondrombe. Saron-javona lava izy io, ka tsy hita mihitsy ny tampony raha avy aty ivelany.

Rakotra ala mikitroka ny ampahany be amin' Ambondrombe ankehitriny. Toerana arovana izy noho ny fisian' ny ala sy ny karazam-biby sy karazan-javamaniry maro ao aminy. Manana anjara toerana eo amin' ny [[Fizahàn-tany|fizahan-tany]] sy ny [[fiompiana]] sy ary ny [[fambolena]] koa izy noho ny fisian' ny renirano efatra lehibe mipoitra avy aminy: i Mananatanana ([[sakelidrano]]&lt;nowiki/&gt;n' i [[Mangoky]]), i [[Sandrananta|Sandranata]], i [[Matitanana]], ary i Sahandrato.

== Kolontsaina momba an' Ambondrombe ==

=== Lovantsofina momba ny fiavian' ny anarany ===
==== Ny anarana hoe ''Iratsy'' ====
Atao hoe ''Iratsy'' ny anaran' Ambondrombe. Araka ny fitantarana dia nisy mpanjaka atao hoe Randriamitelimbolamena sy ny vadiny  sy Raongivolamena izay nanorim-ponenana teo amin' io vohitra io. Nanan-janaka vavy izy ireo, dia Raotovolamena. Misy [[Honahona|ranovory]] ny eo amin' ny ilany atsimo-atsinanana an-tampon' io tendrombohitra io, izay naniriana [[Vondrona (zavamaniry)|vondrona]] maro dia maro. Very tao amin' ireo vondrona ireo ilay zanaka vavin' ny mpanjaka. Nanontaniana ny anakandriamahalala ([[Ombiasa|mpimasy]]) teny Ampitarafa. Mila mamono omby mainty ny mpanjaka ary arotsaka ao amin' ilay ranovory ny ran' omby. Tsy nipoitra anefa Raotovolamena. Tsy zakan' ilay andriambavy ny tsy fahitana an-janany ka nanozona izy fa vohitra ratsy io vohitra io: izay no nahatonga an' Ambondrombe hantsoina koa hoe ''Iratsy''. Noho ny alahelony an-janany hipetra-drery eny Ambondrombe na Iratsy, dia nanozona Raongivolamena fa ny [[avelo]]&lt;nowiki/&gt;n' ny olona rehetra izay mahatazana io vohitra io dia tsy maintsy mandalo eny avokoa.

==== Lovantsofina hafa ====
Araka ny fitantarana dia nipetraka tao Ambondrombe ny mpanjaka antsoina hoe Ivasiafotsy, avy any Imoro, any atsinanana, niaraka amin' ny mpanara-dia azy sy [[Ombiasa|ombiasy]] [[Anakara|atemoro anakara]]. Rehefa afaka kelikely taty aoriana anefa dia nahatsikaritra setroka avy any Imoro izy, izay tsy tiany satria ninoany fa atahorana handrava ny ala ny afo. Izany no nahatonga azy hiteny hoe: &quot;Tsy te hitoetra eto aho fa ratsy ity tanàna ity&quot;. Nanomboka teo ny laza ratsin' Ambondrombe.

==== Ny anarana hoe ''Ambondrombe'' ====
Atao hoe ''Ambondrombe'' io toerana io, hoy [[Michel Randria]], satria any no fivoriam-be na fonenana iombonan' ny rehetra any an-koatra rahatrizay maty ka miala eto an-tany&lt;ref&gt;&lt;small&gt;Randria Michel, ''Foto-teny malagasy'', 1968, p.34.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;. &quot;Lasa vahoakan' Ambondrombe&quot; no fiteny tranainy indrindra raha nilaza ny olona nody mandry ny Gasy,fa tsy &quot;lasan' [[Andriamanitra ao amin' ny kristianisma|Andriamanitra]]&quot; na &quot;nantsoin' ny [[Andriamanitra Ray|Ray]] hody any aminy&quot;. Nanafika tany atsimo [[Radama Voalohany|Radama I]], dia maty indrindra teo Ambondrombe ny ankamaroan' ny miaramila anjatony niaraka aminy. Rehefa tafaverina ny sisa velona dia nilaza fa mbola hihaona amin' ny havany any Ambondrombe izy ireo rahatrizay, izany no nolazainy ho fampiononana ny havan' ny maty.

=== Finoana momba an' Ambondrombe ===
Araka ny lovantsofina dia ny [[Vazimba]] sy ny [[Dimanga]] no nonina teny Ambondrombe fahiny. Araka ny finoana dia mankany Ambondrombe ny [[Fanahin' ny vatana|fanahy]] na [[ambiroa]] rehefa maty. Na andro na alina dia andrenesana feon' olona, ​​akoho maneno, dobok' amponga, feon-tsodina, omby mitrena, vehivavy mitoto vary, horakoraka maro samihafa, tomanin-jaza, ary [[tafondro]] sy [[basy]] mipoahaka ny eny, hoy ny mponina manodidina. Misy koa ny fambara, toy ny tomany, heno eny Ambondrombe, izay manambara tranga toy ny fahafatesana ao amin' ny tanàna manodidina.

Mba hahatongavan' ny ambiroan' ny olona haingana any Ambondrombe dia asian' ny fianakaviana vola vy ny ao ambavan' ny razana. Iny vola iny no omen' ny ambiroan' ilay razana ny ambiroan' ny borizany sy ny an' ny andevo mifanena aminy mba hitondra azy any.

Misy mpiandry vavahady ny eny, izay mitazona ny fanalahidin' Ambondrombe sy mandray ny ambiroa rehetra. Mivahiny telo taona ao ny ambiroa vao izay lasa etona ka mifangaro amin' ny  [[zavona]] manarona an' Ambondrombe. Misy rihana telo ny zavon' Ambondrombe. Mivahiny taona iray isaky rihana ny ambiroa. Afaka mirenireny etsy sy eroa, mitsidika ny fianakaviany (amin' ny alalan' ny tsindrimandry) na ny fasana nandevenana ny vatany, ny ambiroa mandra-pahavitan' ny fivahinianana telo taona.

=== Fanamarinana ny zava-misy ===

==== I  Latimer Rangers ====
Ny mpanao gazety [[Latimer Rangers]], izay nitety an' i [[Madagasikara]], dia nanandrana nanamarina ny fitantarana momba an' Ambondrombe tamin' ny fianihana ilay tendrombohitra niaraka amin' ny fanampian' ny mponina teo an-toerana sady nandray feo teny. Nohamafisiny ny fisian' ny tabataba amin' ny alina, toy ny [[amponga]] sy ny fitrenan' ny omby, izay azony nalaim-peo. Tsy tafakatra teny an-tampony anefa izy noho ny tahotry ny mpitari-dalana azy teny an-toerana, izay tsy nety nandany ny alina teny an-tampony noho ny finoana sy ny fombafomba mifandray amin' io toerana io&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;.

== Zavamaniry sy biby ary fizahan-tany ==

=== Zavamaniry sy biby ===

==== Zavamaniry ====

==== Biby ====

=== Fizahan-tany ===

== Jereo koa ==

* [[Andrebabe]]
* [[Madirovalo]] - [[Adamalandy]]

* [[Ambohimahamasina]]
* [[Fiainana aorian' ny fahafatesana]]
* [[Ambiroa]] - [[Avelo]] - [[Matoatoa]] - [[Angatra]] 
* [[Lolo vokatra|Lolovokatra]]
* [[Fanahin' ny vatana]]
* [[Fanahy]]

== Loharano sy fanamarihana ==
[[Sokajy:Kolontsaina malagasy]]</text>
      <sha1>exmbt8bob0x9qt01q91178fje7kf5jm</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1133664</id>
      <parentid>1133663</parentid>
      <timestamp>2026-03-29T15:52:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-96630-1</username>
        <id>38575</id>
      </contributor>
      <comment>Nanitsy hadisoam-pitendrena</comment>
      <origin>1133664</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7664" sha1="mn3t7qbxb0tpaxr54nqup0d62cp7fvg" xml:space="preserve">{{Infobox tanàna|anarana=Ambondrombe|sary=Ambondrombe.jpg|fanjakana=malagasy|faritany=Fianarantsoa}}

'''Ambondrombe''' dia tendrombohitra mirefy 1&amp;nbsp;936 m ambonin' ny haabon' ny ranomasina&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;&lt;small&gt;&quot;[https://peakvisor.com/peak/ambondrombe.html? Ambondrombe]&quot;, ''peakvisor.com''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;, izay toerana masina eto [[Madagasikara]], araka ny finoana sy fomban-drazana malagasy, amin' ny maha toeram-pialofana ara-panahy ho an' ny [[ambiroa]]&lt;nowiki/&gt;n' ny maty azy&lt;ref&gt;&lt;small&gt;&quot;[https://www.urlaub-auf-madagaskar.com/en/the-environment-of-fianarantsoa-and-ambalavao-from-a-tourists-viewpoint/ The surroundings of Fianarantsoa and Ambalavao from a tourist point of view]&quot;, ''www.urlaub-auf-madagaskar.com''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&lt;small&gt;&quot;[https://lifeofgaia.com/the-sacred-ambondrombe-hill-in-madagascar/?srsltid=AfmBOoq5g-JysYS2PlXFd1uY-61ZG3Cb7d4m7UkRQlqzByZwuEW1gdoS&amp; The Sacred Ambondrombe Hill in Madagascar]&quot;, ''lifeofgaia.com''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;, Ity tendrombohitra ity dia hita ao amin' ny [[Distrikan'Ambalavao|distrikan']] [[Distrikan'Ambalavao|Ambalavao]], ao amin' ny faritra [[Faritra Matsiatra Ambony|Matsiatra Ambony]]&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;&lt;small&gt;&quot;[https://www.madaliving.com/post/ambondrombe-the-place-of-the-living-dead? Ambondrombe: The Place Of The Living Dead]&quot;, ''www.madaliving.com''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;. Manan-danja ara-jeôgrafia sy ara-kolontsaina io toerana io&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;. Voamariky ny ozona sy ny finoana ary ny fifandraisana amin' ny zavaboary ny tantaran' Ambondrombe&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;.

== Jeôgrafia ==
Ambondrombe dia [[tendrombohitra]] mirefy 1&amp;nbsp;936 m ambonin' ny haabon' ny ranomasina&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;, ao amin' ny kaominina [[Ambohimahamasina]], ao amin' ny [[Distrikan'Ambalavao|distrikan']] [[Distrikan'Ambalavao|Ambalavao]], ao amin' ny faritra [[Faritra Matsiatra Ambony|Matsiatra Ambony]], ao amin' ny [[Faritanin' i Fianarantsoa|faritanin']] [[Faritanin' i Fianarantsoa|i Fianarantsoa]]&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;. Tokony 40 km ao atsinanan' [[Ambalavao]], amin' ny lalana mankany [[Ikongo]], ity tendrombohitra avo ity. Eo amin' ny roa andro eo no faharetan' ny dia an-tongotra miala eo Ambalavao mankany Ambondrombe. Saron-javona lava izy io, ka tsy hita mihitsy ny tampony raha avy aty ivelany.

Rakotra ala mikitroka ny ampahany be amin' Ambondrombe ankehitriny. Toerana arovana izy noho ny fisian' ny ala sy ny karazam-biby sy karazan-javamaniry maro ao aminy. Manana anjara toerana eo amin' ny [[Fizahàn-tany|fizahan-tany]] sy ny [[fiompiana]] sy ary ny [[fambolena]] koa izy noho ny fisian' ny renirano efatra lehibe mipoitra avy aminy: i Mananatanana ([[sakelidrano]]&lt;nowiki/&gt;n' i [[Mangoky]]), i [[Sandrananta|Sandranata]], i [[Matitanana]], ary i Sahandrato.

== Kolontsaina momba an' Ambondrombe ==

=== Ny anarany ===
==== Ny anarana hoe ''Iratsy'' ====
Atao hoe ''Iratsy'' ny anaran' Ambondrombe. Araka ny fitantarana dia nisy mpanjaka atao hoe Randriamitelimbolamena sy ny vadiny  sy Raongivolamena izay nanorim-ponenana teo amin' io vohitra io. Nanan-janaka vavy izy ireo, dia Raotovolamena. Misy [[Honahona|ranovory]] ny eo amin' ny ilany atsimo-atsinanana an-tampon' io tendrombohitra io, izay naniriana [[Vondrona (zavamaniry)|vondrona]] maro dia maro. Very tao amin' ireo vondrona ireo ilay zanaka vavin' ny mpanjaka. Nanontaniana ny anakandriamahalala ([[Ombiasa|mpimasy]]) teny Ampitarafa. Mila mamono omby mainty ny mpanjaka ary arotsaka ao amin' ilay ranovory ny ran' omby. Tsy nipoitra anefa Raotovolamena. Tsy zakan' ilay andriambavy ny tsy fahitana an-janany ka nanozona izy fa vohitra ratsy io vohitra io: izay no nahatonga an' Ambondrombe hantsoina koa hoe ''Iratsy''. Noho ny alahelony an-janany hipetra-drery eny Ambondrombe na Iratsy, dia nanozona Raongivolamena fa ny [[avelo]]&lt;nowiki/&gt;n' ny olona rehetra izay mahatazana io vohitra io dia tsy maintsy mandalo eny avokoa.

==== Lovantsofina hafa ====
Araka ny fitantarana dia nipetraka tao Ambondrombe ny mpanjaka antsoina hoe Ivasiafotsy, avy any Imoro, any atsinanana, niaraka amin' ny mpanara-dia azy sy [[Ombiasa|ombiasy]] [[Anakara|antemoro anakara]]. Rehefa afaka kelikely taty aoriana anefa dia nahatsikaritra setroka avy any Imoro izy, izay tsy tiany satria ninoany fa atahorana handrava ny ala ny afo. Izany no nahatonga azy hiteny hoe: &quot;Tsy te hitoetra eto aho fa ratsy ity tanàna ity&quot;. Nanomboka teo ny laza ratsin' Ambondrombe.

==== Ny anarana hoe ''Ambondrombe'' ====
Atao hoe ''Ambondrombe'' io toerana io, hoy [[Michel Randria]], satria any no fivoriam-be na fonenana iombonan' ny rehetra any an-koatra rahatrizay maty ka miala eto an-tany&lt;ref&gt;&lt;small&gt;Randria Michel, ''Foto-teny malagasy'', 1968, p.34.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;. &quot;Lasa vahoakan' Ambondrombe&quot; no fiteny tranainy indrindra raha nilaza ny olona nody mandry ny Gasy,fa tsy &quot;lasan' [[Andriamanitra ao amin' ny kristianisma|Andriamanitra]]&quot; na &quot;nantsoin' ny [[Andriamanitra Ray|Ray]] hody any aminy&quot;. Nanafika tany atsimo [[Radama Voalohany|Radama I]], dia maty indrindra teo Ambondrombe ny ankamaroan' ny miaramila anjatony niaraka aminy. Rehefa tafaverina ny sisa velona dia nilaza fa mbola hihaona amin' ny havany any Ambondrombe izy ireo rahatrizay, izany no nolazainy ho fampiononana ny havan' ny maty.

=== Finoana momba an' Ambondrombe ===
Araka ny lovantsofina dia ny [[Vazimba]] sy ny [[Dimanga]] no nonina teny Ambondrombe fahiny. Araka ny finoana dia mankany Ambondrombe ny [[Fanahin' ny vatana|fanahy]] na [[ambiroa]] rehefa maty. Na andro na alina dia andrenesana feon' olona, ​​akoho maneno, dobok' amponga, feon-tsodina, omby mitrena, vehivavy mitoto vary, horakoraka maro samihafa, tomanin-jaza, ary [[tafondro]] sy [[basy]] mipoahaka ny eny, hoy ny mponina manodidina. Misy koa ny fambara, toy ny tomany, heno eny Ambondrombe, izay manambara tranga toy ny fahafatesana ao amin' ny tanàna manodidina.

Mba hahatongavan' ny ambiroan' ny olona haingana any Ambondrombe dia asian' ny fianakaviana vola vy ny ao ambavan' ny razana. Iny vola iny no omen' ny ambiroan' ilay razana ny ambiroan' ny borizany sy ny an' ny andevo mifanena aminy mba hitondra azy any.

Misy mpiandry vavahady ny eny, izay mitazona ny fanalahidin' Ambondrombe sy mandray ny ambiroa rehetra. Mivahiny telo taona ao ny ambiroa vao izay lasa etona ka mifangaro amin' ny  [[zavona]] manarona an' Ambondrombe. Misy rihana telo ny zavon' Ambondrombe. Mivahiny taona iray isaky rihana ny ambiroa. Afaka mirenireny etsy sy eroa, mitsidika ny fianakaviany (amin' ny alalan' ny tsindrimandry) na ny fasana nandevenana ny vatany, ny ambiroa mandra-pahavitan' ny fivahinianana telo taona.

=== Fanamarinana ny zava-misy ===

==== I  Latimer Rangers ====
Ny mpanao gazety [[Latimer Rangers]], izay nitety an' i [[Madagasikara]], dia nanandrana nanamarina ny fitantarana momba an' Ambondrombe tamin' ny fianihana ilay tendrombohitra niaraka amin' ny fanampian' ny mponina teo an-toerana sady nandray feo teny. Nohamafisiny ny fisian' ny tabataba amin' ny alina, toy ny [[amponga]] sy ny fitrenan' ny omby, izay azony nalaim-peo. Tsy tafakatra teny an-tampony anefa izy noho ny tahotry ny mpitari-dalana azy teny an-toerana, izay tsy nety nandany ny alina teny an-tampony noho ny finoana sy ny fombafomba mifandray amin' io toerana io&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;.

== Zavamaniry sy biby ary fizahan-tany ==

=== Zavamaniry sy biby ===

==== Zavamaniry ====

==== Biby ====

=== Fizahan-tany ===

== Jereo koa ==

* [[Andrebabe]]
* [[Madirovalo]] - [[Adamalandy]]

* [[Ambohimahamasina]]
* [[Fiainana aorian' ny fahafatesana]]
* [[Ambiroa]] - [[Avelo]] - [[Matoatoa]] - [[Angatra]] 
* [[Lolo vokatra|Lolovokatra]]
* [[Fanahin' ny vatana]]
* [[Fanahy]]

== Loharano sy fanamarihana ==
[[Sokajy:Kolontsaina malagasy]]</text>
      <sha1>mn3t7qbxb0tpaxr54nqup0d62cp7fvg</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1133665</id>
      <parentid>1133664</parentid>
      <timestamp>2026-03-29T15:53:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-96630-1</username>
        <id>38575</id>
      </contributor>
      <comment>Nanitsy hadisoam-pitendrena</comment>
      <origin>1133665</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7665" sha1="i9cs16yyipgn73urln3mnhenug7t6yi" xml:space="preserve">{{Infobox tanàna|anarana=Ambondrombe|sary=Ambondrombe.jpg|fanjakana=malagasy|faritany=Fianarantsoa}}

'''Ambondrombe''' dia tendrombohitra mirefy 1&amp;nbsp;936 m ambonin' ny haabon' ny ranomasina&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;&lt;small&gt;&quot;[https://peakvisor.com/peak/ambondrombe.html? Ambondrombe]&quot;, ''peakvisor.com''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;, izay toerana masina eto [[Madagasikara]], araka ny finoana sy fomban-drazana malagasy, amin' ny maha toeram-pialofana ara-panahy ho an' ny [[ambiroa]]&lt;nowiki/&gt;n' ny maty azy&lt;ref&gt;&lt;small&gt;&quot;[https://www.urlaub-auf-madagaskar.com/en/the-environment-of-fianarantsoa-and-ambalavao-from-a-tourists-viewpoint/ The surroundings of Fianarantsoa and Ambalavao from a tourist point of view]&quot;, ''www.urlaub-auf-madagaskar.com''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&lt;small&gt;&quot;[https://lifeofgaia.com/the-sacred-ambondrombe-hill-in-madagascar/?srsltid=AfmBOoq5g-JysYS2PlXFd1uY-61ZG3Cb7d4m7UkRQlqzByZwuEW1gdoS&amp; The Sacred Ambondrombe Hill in Madagascar]&quot;, ''lifeofgaia.com''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;, Ity tendrombohitra ity dia hita ao amin' ny [[Distrikan'Ambalavao|distrikan']] [[Distrikan'Ambalavao|Ambalavao]], ao amin' ny faritra [[Faritra Matsiatra Ambony|Matsiatra Ambony]]&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;&lt;small&gt;&quot;[https://www.madaliving.com/post/ambondrombe-the-place-of-the-living-dead? Ambondrombe: The Place Of The Living Dead]&quot;, ''www.madaliving.com''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;. Manan-danja ara-jeôgrafia sy ara-kolontsaina io toerana io&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;. Voamariky ny ozona sy ny finoana ary ny fifandraisana amin' ny zavaboary ny tantaran' Ambondrombe&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;.

== Jeôgrafia ==
Ambondrombe dia [[tendrombohitra]] mirefy 1&amp;nbsp;936 m ambonin' ny haabon' ny ranomasina&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;, ao amin' ny kaominina [[Ambohimahamasina]], ao amin' ny [[Distrikan'Ambalavao|distrikan']] [[Distrikan'Ambalavao|Ambalavao]], ao amin' ny faritra [[Faritra Matsiatra Ambony|Matsiatra Ambony]], ao amin' ny [[Faritanin' i Fianarantsoa|faritanin']] [[Faritanin' i Fianarantsoa|i Fianarantsoa]]&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;. Tokony 40 km ao atsinanan' [[Ambalavao]], amin' ny lalana mankany [[Ikongo]], ity tendrombohitra avo ity. Eo amin' ny roa andro eo no faharetan' ny dia an-tongotra miala eo Ambalavao mankany Ambondrombe. Saron-javona lava izy io, ka tsy hita mihitsy ny tampony raha avy aty ivelany.

Rakotra ala mikitroka ny ampahany be amin' Ambondrombe ankehitriny. Toerana arovana izy noho ny fisian' ny ala sy ny karazam-biby sy karazan-javamaniry maro ao aminy. Manana anjara toerana eo amin' ny [[Fizahàn-tany|fizahan-tany]] sy ny [[fiompiana]] sy ary ny [[fambolena]] koa izy noho ny fisian' ny renirano efatra lehibe mipoitra avy aminy: i Mananatanana ([[sakelidrano]]&lt;nowiki/&gt;n' i [[Mangoky]]), i [[Sandrananta|Sandranata]], i [[Matitanana]], ary i Sahandrato.

== Kolontsaina momba an' Ambondrombe ==

=== Ny anarany ===
==== Ny anarana hoe ''Iratsy'' ====
Atao hoe ''Iratsy'' ny anaran' Ambondrombe. Araka ny fitantarana dia nisy mpanjaka atao hoe Randriamitelimbolamena sy ny vadiny  sy Raongivolamena izay nanorim-ponenana teo amin' io vohitra io. Nanan-janaka vavy izy ireo, dia Raotovolamena. Misy [[Honahona|ranovory]] ny eo amin' ny ilany atsimo-atsinanana an-tampon' io tendrombohitra io, izay naniriana [[Vondrona (zavamaniry)|vondrona]] maro dia maro. Very tao amin' ireo vondrona ireo ilay zanaka vavin' ny mpanjaka. Nanontaniana ny anakandriamahalala ([[Ombiasa|mpimasy]]) teny Ampitarafa. Mila mamono omby mainty ny mpanjaka ary arotsaka ao amin' ilay ranovory ny ran' omby. Tsy nipoitra anefa Raotovolamena. Tsy zakan' ilay andriambavy ny tsy fahitana an-janany ka nanozona izy fa vohitra ratsy io vohitra io: izay no nahatonga an' Ambondrombe hantsoina koa hoe ''Iratsy''. Noho ny alahelony an-janany hipetra-drery eny Ambondrombe na Iratsy, dia nanozona Raongivolamena fa ny [[avelo]]&lt;nowiki/&gt;n' ny olona rehetra izay mahatazana io vohitra io dia tsy maintsy mandalo eny avokoa.

==== Lovantsofina hafa ====
Araka ny fitantarana dia nipetraka tao Ambondrombe ny mpanjaka antsoina hoe Ivasiafotsy, avy any Imoro, any atsinanana, niaraka amin' ny mpanara-dia azy sy [[Ombiasa|ombiasy]] [[Anakara|antemoro anakara]]. Rehefa afaka kelikely taty aoriana anefa dia nahatsikaritra setroka avy any Imoro izy, izay tsy tiany satria ninoany fa atahorana handrava ny ala ny afo. Izany no nahatonga azy hiteny hoe: &quot;Tsy te hitoetra eto aho fa ratsy ity tanàna ity&quot;. Nanomboka teo ny laza ratsin' Ambondrombe.

==== Ny anarana hoe ''Ambondrombe'' ====
Atao hoe ''Ambondrombe'' io toerana io, hoy [[Michel Randria]], satria any no fivoriam-be na fonenana iombonan' ny rehetra any an-koatra rahatrizay maty ka miala eto an-tany&lt;ref&gt;&lt;small&gt;Randria Michel, ''Foto-teny malagasy'', 1968, p.34.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;. &quot;Lasa vahoakan' Ambondrombe&quot; no fiteny tranainy indrindra raha nilaza ny olona nody mandry ny Gasy, fa tsy &quot;lasan' [[Andriamanitra ao amin' ny kristianisma|Andriamanitra]]&quot; na &quot;nantsoin' ny [[Andriamanitra Ray|Ray]] hody any aminy&quot;. Nanafika tany atsimo [[Radama Voalohany|Radama I]], dia maty indrindra teo Ambondrombe ny ankamaroan' ny miaramila anjatony niaraka aminy. Rehefa tafaverina ny sisa velona dia nilaza fa mbola hihaona amin' ny havany any Ambondrombe izy ireo rahatrizay, izany no nolazainy ho fampiononana ny havan' ny maty.

=== Finoana momba an' Ambondrombe ===
Araka ny lovantsofina dia ny [[Vazimba]] sy ny [[Dimanga]] no nonina teny Ambondrombe fahiny. Araka ny finoana dia mankany Ambondrombe ny [[Fanahin' ny vatana|fanahy]] na [[ambiroa]] rehefa maty. Na andro na alina dia andrenesana feon' olona, ​​akoho maneno, dobok' amponga, feon-tsodina, omby mitrena, vehivavy mitoto vary, horakoraka maro samihafa, tomanin-jaza, ary [[tafondro]] sy [[basy]] mipoahaka ny eny, hoy ny mponina manodidina. Misy koa ny fambara, toy ny tomany, heno eny Ambondrombe, izay manambara tranga toy ny fahafatesana ao amin' ny tanàna manodidina.

Mba hahatongavan' ny ambiroan' ny olona haingana any Ambondrombe dia asian' ny fianakaviana vola vy ny ao ambavan' ny razana. Iny vola iny no omen' ny ambiroan' ilay razana ny ambiroan' ny borizany sy ny an' ny andevo mifanena aminy mba hitondra azy any.

Misy mpiandry vavahady ny eny, izay mitazona ny fanalahidin' Ambondrombe sy mandray ny ambiroa rehetra. Mivahiny telo taona ao ny ambiroa vao izay lasa etona ka mifangaro amin' ny  [[zavona]] manarona an' Ambondrombe. Misy rihana telo ny zavon' Ambondrombe. Mivahiny taona iray isaky rihana ny ambiroa. Afaka mirenireny etsy sy eroa, mitsidika ny fianakaviany (amin' ny alalan' ny tsindrimandry) na ny fasana nandevenana ny vatany, ny ambiroa mandra-pahavitan' ny fivahinianana telo taona.

=== Fanamarinana ny zava-misy ===

==== I  Latimer Rangers ====
Ny mpanao gazety [[Latimer Rangers]], izay nitety an' i [[Madagasikara]], dia nanandrana nanamarina ny fitantarana momba an' Ambondrombe tamin' ny fianihana ilay tendrombohitra niaraka amin' ny fanampian' ny mponina teo an-toerana sady nandray feo teny. Nohamafisiny ny fisian' ny tabataba amin' ny alina, toy ny [[amponga]] sy ny fitrenan' ny omby, izay azony nalaim-peo. Tsy tafakatra teny an-tampony anefa izy noho ny tahotry ny mpitari-dalana azy teny an-toerana, izay tsy nety nandany ny alina teny an-tampony noho ny finoana sy ny fombafomba mifandray amin' io toerana io&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;.

== Zavamaniry sy biby ary fizahan-tany ==

=== Zavamaniry sy biby ===

==== Zavamaniry ====

==== Biby ====

=== Fizahan-tany ===

== Jereo koa ==

* [[Andrebabe]]
* [[Madirovalo]] - [[Adamalandy]]

* [[Ambohimahamasina]]
* [[Fiainana aorian' ny fahafatesana]]
* [[Ambiroa]] - [[Avelo]] - [[Matoatoa]] - [[Angatra]] 
* [[Lolo vokatra|Lolovokatra]]
* [[Fanahin' ny vatana]]
* [[Fanahy]]

== Loharano sy fanamarihana ==
[[Sokajy:Kolontsaina malagasy]]</text>
      <sha1>i9cs16yyipgn73urln3mnhenug7t6yi</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1133666</id>
      <parentid>1133665</parentid>
      <timestamp>2026-03-29T15:57:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-96630-1</username>
        <id>38575</id>
      </contributor>
      <comment>Nanitsy hadisoam-pitendrena</comment>
      <origin>1133666</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7666" sha1="r23uksji22wc39ys1jxkkoyw3p82i53" xml:space="preserve">{{Infobox tanàna|anarana=Ambondrombe|sary=Ambondrombe.jpg|fanjakana=malagasy|faritany=Fianarantsoa}}

'''Ambondrombe''' dia tendrombohitra mirefy 1&amp;nbsp;936 m ambonin' ny haabon' ny ranomasina&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;&lt;small&gt;&quot;[https://peakvisor.com/peak/ambondrombe.html? Ambondrombe]&quot;, ''peakvisor.com''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;, izay toerana masina eto [[Madagasikara]], araka ny finoana sy fomban-drazana malagasy, amin' ny maha toeram-pialofana ara-panahy ho an' ny [[ambiroa]]&lt;nowiki/&gt;n' ny maty azy&lt;ref&gt;&lt;small&gt;&quot;[https://www.urlaub-auf-madagaskar.com/en/the-environment-of-fianarantsoa-and-ambalavao-from-a-tourists-viewpoint/ The surroundings of Fianarantsoa and Ambalavao from a tourist point of view]&quot;, ''www.urlaub-auf-madagaskar.com''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&lt;small&gt;&quot;[https://lifeofgaia.com/the-sacred-ambondrombe-hill-in-madagascar/?srsltid=AfmBOoq5g-JysYS2PlXFd1uY-61ZG3Cb7d4m7UkRQlqzByZwuEW1gdoS&amp; The Sacred Ambondrombe Hill in Madagascar]&quot;, ''lifeofgaia.com''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;, Ity tendrombohitra ity dia hita ao amin' ny [[Distrikan'Ambalavao|distrikan']] [[Distrikan'Ambalavao|Ambalavao]], ao amin' ny faritra [[Faritra Matsiatra Ambony|Matsiatra Ambony]]&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;&lt;small&gt;&quot;[https://www.madaliving.com/post/ambondrombe-the-place-of-the-living-dead? Ambondrombe: The Place Of The Living Dead]&quot;, ''www.madaliving.com''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;. Manan-danja ara-jeôgrafia sy ara-kolontsaina io toerana io&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;. Voamariky ny ozona sy ny finoana ary ny fifandraisana amin' ny zavaboary ny tantaran' Ambondrombe&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;.

== Jeôgrafia ==
Ambondrombe dia [[tendrombohitra]] mirefy 1&amp;nbsp;936 m ambonin' ny haabon' ny ranomasina&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;, ao amin' ny kaominina [[Ambohimahamasina]], ao amin' ny [[Distrikan'Ambalavao|distrikan']] [[Distrikan'Ambalavao|Ambalavao]], ao amin' ny faritra [[Faritra Matsiatra Ambony|Matsiatra Ambony]], ao amin' ny [[Faritanin' i Fianarantsoa|faritanin']] [[Faritanin' i Fianarantsoa|i Fianarantsoa]]&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;. Tokony 40 km ao atsinanan' [[Ambalavao]], amin' ny lalana mankany [[Ikongo]], ity tendrombohitra avo ity. Eo amin' ny roa andro eo no faharetan' ny dia an-tongotra miala eo Ambalavao mankany Ambondrombe. Saron-javona lava izy io, ka tsy hita mihitsy ny tampony raha avy aty ivelany.

Rakotra ala mikitroka ny ampahany be amin' Ambondrombe ankehitriny. Toerana arovana izy noho ny fisian' ny ala sy ny karazam-biby sy karazan-javamaniry maro ao aminy. Manana anjara toerana eo amin' ny [[Fizahàn-tany|fizahan-tany]] sy ny [[fiompiana]] sy ary ny [[fambolena]] koa izy noho ny fisian' ny renirano efatra lehibe mipoitra avy aminy: i Mananatanana ([[sakelidrano]]&lt;nowiki/&gt;n' i [[Mangoky]]), i [[Sandrananta|Sandranata]], i [[Matitanana]], ary i Sahandrato.

== Kolontsaina momba an' Ambondrombe ==

=== Ny anarany ===
==== Ny anarana hoe ''Iratsy'' ====
Atao hoe ''Iratsy'' ny anaran' Ambondrombe. Araka ny fitantarana dia nisy mpanjaka atao hoe Randriamitelimbolamena sy ny vadiny  sy Raongivolamena izay nanorim-ponenana teo amin' io vohitra io. Nanan-janaka vavy izy ireo, dia Raotovolamena. Misy [[Honahona|ranovory]] ny eo amin' ny ilany atsimo-atsinanana an-tampon' io tendrombohitra io, izay naniriana [[Vondrona (zavamaniry)|vondrona]] maro dia maro. Very tao amin' ireo vondrona ireo ilay zanaka vavin' ny mpanjaka. Nanontaniana ny anakandriamahalala ([[Ombiasa|mpimasy]]) teny Ampitarafa. Mila mamono omby mainty ny mpanjaka ary arotsaka ao amin' ilay ranovory ny ran' omby. Tsy nipoitra anefa Raotovolamena. Tsy zakan' ilay andriambavy ny tsy fahitana an-janany ka nanozona izy fa vohitra ratsy io vohitra io: izay no nahatonga an' Ambondrombe hantsoina koa hoe ''Iratsy''. Noho ny alahelony an-janany hipetra-drery eny Ambondrombe na Iratsy, dia nanozona Raongivolamena fa ny [[avelo]]&lt;nowiki/&gt;n' ny olona rehetra izay mahatazana io vohitra io dia tsy maintsy mandalo eny avokoa.

==== Lovantsofina hafa ====
Araka ny fitantarana dia nipetraka tao Ambondrombe ny mpanjaka antsoina hoe Ivasiafotsy, avy any Imoro, any atsinanana, niaraka amin' ny mpanara-dia azy sy [[Ombiasa|ombiasy]] [[Anakara|antemoro anakara]]. Rehefa afaka kelikely taty aoriana anefa dia nahatsikaritra setroka avy any Imoro izy, izay tsy tiany satria ninoany fa atahorana handrava ny ala ny afo. Izany no nahatonga azy hiteny hoe: &quot;Tsy te hitoetra eto aho fa ratsy ity tanàna ity&quot;. Nanomboka teo ny laza ratsin' Ambondrombe.

==== Ny anarana hoe ''Ambondrombe'' ====
Atao hoe ''Ambondrombe'' io toerana io, hoy [[Michel Randria]], satria any no fivoriam-be na fonenana iombonan' ny rehetra any an-koatra rahatrizay maty ka miala eto an-tany&lt;ref&gt;&lt;small&gt;Randria Michel, ''Foto-teny malagasy'', 1968, p.34.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;. &quot;Lasa vahoakan' Ambondrombe&quot; no fiteny tranainy indrindra raha nilaza ny olona nody mandry ny Gasy, fa tsy &quot;lasan' [[Andriamanitra ao amin' ny kristianisma|Andriamanitra]]&quot; na &quot;nantsoin' ny [[Andriamanitra Ray|Ray]] hody any aminy&quot;. Nanafika tany atsimo [[Radama Voalohany|Radama I]], dia maty indrindra teo Ambondrombe ny ankamaroan' ny miaramila anjatony niaraka aminy. Rehefa tafaverina ny sisa velona dia nilaza fa mbola hihaona amin' ny havany any Ambondrombe izy ireo rahatrizay, izany no nolazainy ho fampiononana ny havan' ny maty.

=== Finoana momba an' Ambondrombe ===
Araka ny lovantsofina dia ny [[Vazimba]] sy ny [[Dimanga]] no nonina teny Ambondrombe fahiny. Araka ny finoana dia mankany Ambondrombe ny [[Fanahin' ny vatana|fanahy]] na [[ambiroa]] rehefa maty. Na andro na alina dia andrenesana feon' olona, ​​akoho maneno, dobok' amponga, feon-tsodina, omby mitrena, vehivavy mitoto vary, horakoraka maro samihafa, tomanin-jaza, ary [[tafondro]] sy [[basy]] mipoaka ny eny, hoy ny mponina manodidina. Misy koa ny [[fambara]], toy ny tomany, heno eny Ambondrombe, izay manambara tranga toy ny fahafatesana ao amin' ny tanàna manodidina.

Mba hahatongavan' ny ambiroan' ny olona haingana any Ambondrombe dia asian' ny fianakaviana vola vy ny ao ambavan' ny razana. Iny vola iny no omen' ny ambiroan' ilay razana ny ambiroan' ny borizany sy ny an' ny andevo mifanena aminy mba hitondra azy any.

Misy mpiandry vavahady ny eny, izay mitazona ny fanalahidin' Ambondrombe sy mandray ny ambiroa rehetra. Mivahiny telo taona ao ny ambiroa vao izay lasa etona ka mifangaro amin' ny [[zavona]] manarona an' Ambondrombe. Misy rihana telo ny zavon' Ambondrombe. Mivahiny taona iray isaky rihana ny ambiroa. Afaka mirenireny etsy sy eroa, mitsidika ny fianakaviany (amin' ny alalan' ny tsindrimandry) na ny fasana nandevenana ny vatany, ny ambiroa mandra-pahavitan' ny fivahinianana telo taona.

=== Fanamarinana ny zava-misy ===

==== I  Latimer Rangers ====
Ny mpanao gazety [[Latimer Rangers]], izay nitety an' i [[Madagasikara]], dia nanandrana nanamarina ny fitantarana momba an' Ambondrombe tamin' ny fianihana ilay tendrombohitra niaraka amin' ny fanampian' ny mponina teo an-toerana sady nandray feo teny. Nohamafisiny ny fisian' ny tabataba amin' ny alina, toy ny [[amponga]] sy ny fitrenan' ny omby, izay azony nalaim-peo. Tsy tafakatra teny an-tampony anefa izy noho ny tahotry ny mpitari-dalana azy teny an-toerana, izay tsy nety nandany ny alina teny an-tampony noho ny finoana sy ny fombafomba mifandray amin' io toerana io&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;.

== Zavamaniry sy biby ary fizahan-tany ==

=== Zavamaniry sy biby ===

==== Zavamaniry ====

==== Biby ====

=== Fizahan-tany ===

== Jereo koa ==

* [[Andrebabe]]
* [[Madirovalo]] - [[Adamalandy]]

* [[Ambohimahamasina]]
* [[Fiainana aorian' ny fahafatesana]]
* [[Ambiroa]] - [[Avelo]] - [[Matoatoa]] - [[Angatra]] 
* [[Lolo vokatra|Lolovokatra]]
* [[Fanahin' ny vatana]]
* [[Fanahy]]

== Loharano sy fanamarihana ==
[[Sokajy:Kolontsaina malagasy]]</text>
      <sha1>r23uksji22wc39ys1jxkkoyw3p82i53</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Endrika:Infobox olona</title>
    <ns>10</ns>
    <id>189011</id>
    <revision>
      <id>1133644</id>
      <parentid>1103507</parentid>
      <timestamp>2026-03-29T12:28:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Thelezifor</username>
        <id>15140</id>
      </contributor>
      <origin>1133644</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2756" sha1="0hgojda5qmy87nr8nd1a9hsjnf0x4kc" xml:space="preserve">{| align=&quot;right&quot; width=&quot;14%&quot; style=&quot;border: 1px solid #AAA;background-color: #F8F8F8;color: black;margin: 0.2em 0 0.2em 1em;font-family:Century Gothic;padding: 0.5em;float: right;clear: right; text-align:left;&quot;
|
|-
| style=&quot;background:#fcfcfc;&quot; align=&quot;center&quot; colspan=2 | &lt;big&gt;'''{{#if: {{{anarana|}}} |{{{anarana|}}}|{{BASEPAGENAME}}}}'''&lt;/big&gt;&lt;br&gt;
{| border=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;2&quot; cellspacing=&quot;0&quot;
|- 
|{{#if: {{#property:P18}} |
{{!}} 
{{!}} [[File:{{#property:P18}}|300px]]
}}
|}
|-
|style=&quot;background:#e5fdfa; color:#01083b; font-size:9px; text-shadow:#6FAA59 5px 5px 5px;font-family:Arial,Helvetica,sans-serif;font-weight:bold; border-radius:4px; border:1px solide #0000ff; padding:3px;&quot; align=&quot;center&quot; colspan=2 |&lt;big&gt;&lt;big&gt;Ankapobeny&lt;/big&gt;&lt;/big&gt;&lt;br&gt; 
|-
| '''[[Anarana]]''' || {{#if: {{{anarana|}}} | {{#ifexist: [[ {{{anarana}}} ]] | [[ {{{anarana}}} ]] | {{{anarana}}} }} | ''Tsy fantatra''}}
{{#if: {{{anarana|}}} |
{{!-}}
}}
|-
| '''[[Teraka]]''' || {{#if: {{{teraka|}}} | {{{teraka}}} | ''Tsy fantatra'' }}
|-
| '''[[Toerana]]''' || {{#if: {{{toerana|}}} | {{{toerana}}} | ''-'' }}
{{#if:{{{maty|}}} |
{{!-}}
{{!}} '''[[Maty]]''' {{!!}} {{{maty}}} 
|}}
|-
|style=&quot;background:#e5fdfa; color:#01083b; font-size:9px; text-shadow:#6FAA59 5px 5px 5px;font-family:Arial,Helvetica,sans-serif; border-radius:4px; font-weight:bold;border:1px solide #0000ff; padding:3px;&quot; align=&quot;center&quot; colspan=2 |&lt;big&gt;&lt;big&gt;Fiaviana sy ny andraikitra&lt;/big&gt;&lt;/big&gt;&lt;br&gt; 
|-
{{#if:{{{firenena|}}} |
{{!-}}
{{!}} '''[[Firenena]]''' {{!!}} {{{firenena}}} 
|}}
{{#if:{{{karazana|}}} |
{{!-}}
{{!}} '''[[Karazana]]''' {{!!}} {{{karazana}}} 
|}}
|-
| '''[[Asa]] :''' || {{#if: {{{asa|}}} | {{formatnum:{{{asa}}}}}| ''Tsy fantatra'' }}
{{#if:{{{asa hafa|}}} |
{{!-}}
{{!}} '''[[Asa hafa]]''' {{!!}} {{{asa hafa}}} 
|}}
|-
{{#if:{{{taona niasana|}}} |
{{!-}}
{{!}} '''[[Taona niasana]]''' {{!!}} {{{taona niasana}}} 
|}}
|-
|style=&quot;background:#e5fdfa; color:#01083b; font-size:9px;text-shadow:#6FAA59 5px 5px 5px; font-family:Arial,Helvetica,sans-serif; border-radius:4px;font-weight:bold;border:1px solide #0000ff; padding:3px;&quot; align=&quot;center&quot; colspan=2 |&lt;big&gt;&lt;big&gt;Fiainana manokana&lt;/big&gt;&lt;/big&gt;&lt;br&gt;
|-
{{#if:{{{seha-pitiavana|}}} |
{{!-}}
{{!}} '''[[Seha-pitiavana]]''' {{!!}} {{{seha-pitiavana}}} 
|}}
{{#if:{{{tranokala|}}} |
{{!-}}
{{!}} '''[[Tranokala]]''' {{!!}} {{{tranokala}}} 
|}}
|-
|style=&quot;background:#ebe4e4; color:#00ef73;text-shadow:##ffaa00 5px 5px 5px ;  font-size:8px; font-family:Century Gothic; border-radius:2px; border:1px solide #0000ff; padding:1px;&quot; align=&quot;right&quot; colspan=2 |
|-
|}&lt;!--
--&gt;
[[Sokajy:Olona]]&lt;includeonly&gt;{{Wikidata image|1={{{image|}}}{{{sary|}}} }}&lt;/includeonly&gt;&lt;noinclude&gt;
{{clr}}
{{cadre|bleu|/documentation}}
[[Sokajy:infobox]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>0hgojda5qmy87nr8nd1a9hsjnf0x4kc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Gerhard Schröder</title>
    <ns>0</ns>
    <id>189464</id>
    <revision>
      <id>1133678</id>
      <parentid>1089523</parentid>
      <timestamp>2026-03-29T23:45:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HarryWurst</username>
        <id>36292</id>
      </contributor>
      <origin>1133678</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1097" sha1="0xtntex1og4nzqliol40q4za3pfe3vv" xml:space="preserve">{{infobox olona
|sary= Gerhard Schröder (cropped).jpg
|anarana=Gerhard Schröder
|teraka=7 Aprily 1944
|maty= 
|firenena={{Alemaina}}
|mpiaraka=
|asa=

* [[mpanao politika]]
* [[mpanao asa soratra]]
|taona niasàna=
}}
'''Gerhard Schröder''' dia mpanao politika, mpanao asa soratra mizaka ny zom-pirenen'i [[Alemaina]] teraka ny 7 Aprily 1944 tao [[Mossenberg-Wöhren]], [[Alemaina]].

Izy no [[Praiminisitra|praiminisitry]] (''Chancelier'') an'ny Repoblika Federalin'i {{Alemaina}} nanomboka ny 27 Oktobra 1998 ka hatramin'ny 22. Novambra 2005.

Schröder dia praiminisitra tany {{Niedersachsen}} teo aloha nanomboka tamin'ny 1990 ka hatramin'ny 1998.

==Ny fiainany manokana==
Ny vadiny dia [[Eva Schubach]] (1968-1972), [[Anne Taschenmacher]] (1972-1983), Hiltrud Schwetje 1984-1997), [[Doris Schröder-Köpf]] (1997-2018) sy [[So-yeon Schröder-Kim]] (2018). Ny rahalahiny sy/na ny rahavaviny dia Lothar Vosseler. 

== Jereo koa ==

{{commonscat}}
[[sokajy:Mpanao politika alemana]]
[[sokajy:mpanao asa soratra alemà]]
[[sokajy:Teraka tamin'ny taona 1944]]

[[Sokajy:Praiminisitry alemana]]</text>
      <sha1>0xtntex1og4nzqliol40q4za3pfe3vv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Frederick the Great</title>
    <ns>0</ns>
    <id>189485</id>
    <revision>
      <id>1133667</id>
      <parentid>1125909</parentid>
      <timestamp>2026-03-29T23:18:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HarryWurst</username>
        <id>36292</id>
      </contributor>
      <origin>1133667</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2176" sha1="f7v7cj025v3krk1hm3io96vjtkpmre7" xml:space="preserve">{{infobox olona
|sary= Friedrich Zweite Alt.jpg
|anarana=Frederick the Great
|teraka=24 Janoary 1712
|maty=17 Aogositra 1786
|firenena={{Empira Alemana}}, {{Prosia}}
|mpiaraka=
|asa=

* [[mpanoratra]]
* [[mpanao asa soratra]]
|taona niasàna=
}}
''Frederick II'', ''Lehibe'' (teraka ny 24 Janoary 1712 tao [[Berlin]]; maty ny 17 Aogositra 1786 tao [[Potsdam]]), fantatra amin'ny anarana hoe &quot;Alter Fritz&quot;, dia Mpanjaka tao [[Prosia]] nanomboka tamin'ny 1740, Mpanjakan'i Prosia nanomboka tamin'ny 1772, ary Margrave avy any [[Brandenburg]] nanomboka tamin'ny 1740, ka lasa iray amin'ireo Mpifidy ny [[Empira Masina Rômana Jermanika|Empira Masina Romana]]. Anisan'ny tarana-mpanjaka Hohenzollern izy.

Ny Ady Silesiana telo nataony tamin'i [[Aotrisy]] mba hifehezana an'i [[Silesia]] dia nitarika ho amin'ny Fanjakana Roa Alemana. Taorian'ny ady farany tamin'ireo, ny Ady Fito Taona (1756–1763), dia natsangana ho firenena fahadimy lehibe tao amin'ny pentarkia Eoropeana i Prosia, niaraka tamin'i [[Frantsa]], [[Fanjakana Mitambatra]], [[Aotrisy]] ary [[Rosia]]. Tamin'ny 1772, nanamafy io sata io i Frederick tamin'ny alàlan'ny fahazoana faritany bebe kokoa, tamin'ity indray mitoraka ity dia tamin'ny fandaniana an'i [[Polonia]], izay namoy an'i [[Prosia Andrefana]].

==Ny fiainany manokana==
I Frederick William I of Prussia no rainy. Ny vadiny dia Elisabeth Christine of Brunswick-Wolfenbüttel-Bevern. Ny rahalahiny sy/na ny rahavaviny dia Anna Amalia, Abbess of Quedlinburg, Louisa Ulrika of Prussia, Princess Sophia Dorothea of Prussia, Princess Philippine Charlotte of Prussia, Princess Friederike Luise of Prussia, Wilhelmine of Prussia, Margravine of Brandenburg-Bayreuth, Prince Augustus Ferdinand of Prussia, Prince Henry of Prussia, Prince Augustus William of Prussia. 

== Jereo koa ==
* [[Biôgrafia]]

===Rohy ivelany===
* Ao amin'i Freebase: [https://www.freebase.com/m/0pf3k] {{Wayback|url=https://www.freebase.com/m/0pf3k |date=20150411115237 }}

[[sokajy:Biôgrafia]]
{{vangovango}}
[[sokajy:mpanoratra alemà]]
[[sokajy:mpanao asa soratra alemà]]
[[sokajy:Teraka tamin'ny taona 1712]]
[[sokajy:Maty tamin'ny taona 1786]]
[[Sokajy:Mpanjakan'i Prosia]]</text>
      <sha1>f7v7cj025v3krk1hm3io96vjtkpmre7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1133668</id>
      <parentid>1133667</parentid>
      <timestamp>2026-03-29T23:19:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HarryWurst</username>
        <id>36292</id>
      </contributor>
      <origin>1133668</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2013" sha1="e6e5dbppcckseemdsu8pqttri5ased1" xml:space="preserve">{{infobox olona
|sary= Friedrich Zweite Alt.jpg
|anarana=Frederick the Great
|teraka=24 Janoary 1712
|maty=17 Aogositra 1786
|firenena={{Empira Alemana}}, {{Prosia}}
|mpiaraka=
|asa=

* [[mpanoratra]]
* [[mpanao asa soratra]]
|taona niasàna=
}}
''Frederick II'', ''Lehibe'' (teraka ny 24 Janoary 1712 tao [[Berlin]]; maty ny 17 Aogositra 1786 tao [[Potsdam]]), fantatra amin'ny anarana hoe &quot;Alter Fritz&quot;, dia Mpanjaka tao [[Prosia]] nanomboka tamin'ny 1740, Mpanjakan'i Prosia nanomboka tamin'ny 1772, ary Margrave avy any [[Brandenburg]] nanomboka tamin'ny 1740, ka lasa iray amin'ireo Mpifidy ny [[Empira Masina Rômana Jermanika|Empira Masina Romana]]. Anisan'ny tarana-mpanjaka Hohenzollern izy.

Ny Ady Silesiana telo nataony tamin'i [[Aotrisy]] mba hifehezana an'i [[Silesia]] dia nitarika ho amin'ny Fanjakana Roa Alemana. Taorian'ny ady farany tamin'ireo, ny Ady Fito Taona (1756–1763), dia natsangana ho firenena fahadimy lehibe tao amin'ny pentarkia Eoropeana i Prosia, niaraka tamin'i [[Frantsa]], [[Fanjakana Mitambatra]], [[Aotrisy]] ary [[Rosia]]. Tamin'ny 1772, nanamafy io sata io i Frederick tamin'ny alàlan'ny fahazoana faritany bebe kokoa, tamin'ity indray mitoraka ity dia tamin'ny fandaniana an'i [[Polonia]], izay namoy an'i [[Prosia Andrefana]].

==Ny fiainany manokana==
I Frederick William I of Prussia no rainy. Ny vadiny dia Elisabeth Christine of Brunswick-Wolfenbüttel-Bevern. Ny rahalahiny sy/na ny rahavaviny dia Anna Amalia, Abbess of Quedlinburg, Louisa Ulrika of Prussia, Princess Sophia Dorothea of Prussia, Princess Philippine Charlotte of Prussia, Princess Friederike Luise of Prussia, Wilhelmine of Prussia, Margravine of Brandenburg-Bayreuth, Prince Augustus Ferdinand of Prussia, Prince Henry of Prussia, Prince Augustus William of Prussia. 

== Jereo koa ==

{{commonscat|Friedrich II of Prussia}}
[[sokajy:mpanoratra alemà]]
[[sokajy:mpanao asa soratra alemà]]
[[sokajy:Teraka tamin'ny taona 1712]]
[[sokajy:Maty tamin'ny taona 1786]]
[[Sokajy:Mpanjakan'i Prosia]]</text>
      <sha1>e6e5dbppcckseemdsu8pqttri5ased1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1133670</id>
      <parentid>1133668</parentid>
      <timestamp>2026-03-29T23:28:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HarryWurst</username>
        <id>36292</id>
      </contributor>
      <origin>1133670</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2487" sha1="3fvakbrlb3453mowtx8ycjfxkz7wb0e" xml:space="preserve">{{infobox olona
|sary= Friedrich Zweite Alt.jpg
|anarana=Frederick the Great
|teraka=24 Janoary 1712
|maty=17 Aogositra 1786
|firenena={{Empira Alemana}}, {{Prosia}}
|mpiaraka=
|asa=

* [[mpanoratra]]
* [[mpanao asa soratra]]
|taona niasàna=
}}
''Frederick II'', ''Lehibe'' (teraka ny 24 Janoary 1712 tao [[Berlin]]; maty ny 17 Aogositra 1786 tao [[Potsdam]]), fantatra amin'ny anarana hoe &quot;Alter Fritz&quot;, dia Mpanjaka tao [[Prosia]] nanomboka tamin'ny 1740, Mpanjakan'i Prosia nanomboka tamin'ny 1772, ary Margrave avy any [[Brandenburg]] nanomboka tamin'ny 1740, ka lasa iray amin'ireo Mpifidy ny [[Empira Masina Rômana Jermanika|Empira Masina Romana]]. Anisan'ny tarana-mpanjaka Hohenzollern izy.

Ny Ady Silesiana telo nataony tamin'i [[Aotrisy]] mba hifehezana an'i [[Silesia]] dia nitarika ho amin'ny Fanjakana Roa Alemana. Taorian'ny ady farany tamin'ireo, ny Ady Fito Taona (1756–1763), dia natsangana ho firenena fahadimy lehibe tao amin'ny pentarkia Eoropeana i Prosia, niaraka tamin'i [[Frantsa]], [[Fanjakana Mitambatra]], [[Aotrisy]] ary [[Rosia]]. Tamin'ny 1772, nanamafy io sata io i Frederick tamin'ny alàlan'ny fahazoana faritany bebe kokoa, tamin'ity indray mitoraka ity dia tamin'ny fandaniana an'i [[Polonia]], izay namoy an'i [[Prosia Andrefana]].

==Ny fiainany manokana==
I Frederick William I of Prussia no rainy. Ny vadiny dia Elisabeth Christine of Brunswick-Wolfenbüttel-Bevern. Ny rahalahiny sy/na ny rahavaviny dia Anna Amalia, Abbess of Quedlinburg, Louisa Ulrika of Prussia, Princess Sophia Dorothea of Prussia, Princess Philippine Charlotte of Prussia, Princess Friederike Luise of Prussia, Wilhelmine of Prussia, Margravine of Brandenburg-Bayreuth, Prince Augustus Ferdinand of Prussia, Prince Henry of Prussia, Prince Augustus William of Prussia. 


== Mpanjakan'i Prosia ==
{|border=&quot;1&quot; align=&quot;center&quot; style=&quot;border: 10px solid #0; background-color:#FFFFFF&quot;
|-align=&quot;center&quot; bgcolor=&quot;DDEEFF&quot;
!nodimbiasany
![[Sary:Flag of the Kingdom of Prussia (1701-1750).png|40px]] Mpanjakan'i [[Prosia]] 
!mpandimby
|-align=&quot;center&quot; 
|  [[Friedrich Wilhelm I (Prosia)|Friedrich Wilhelm I]] &lt;br/&gt; 1713-1740||  [[Frederick the Great]]&lt;br/&gt;1740–1786  ||    [[Friedlich Wilhem II (Prosia)]]&lt;br/&gt;1786- 1797 || 
|-bgcolor=&quot;#DDEEFF&quot;
|-
|}

== Jereo koa ==

{{commonscat|Friedrich II of Prussia}}
[[sokajy:mpanoratra alemà]]
[[sokajy:mpanao asa soratra alemà]]
[[sokajy:Teraka tamin'ny taona 1712]]
[[sokajy:Maty tamin'ny taona 1786]]
[[Sokajy:Mpanjakan'i Prosia]]</text>
      <sha1>3fvakbrlb3453mowtx8ycjfxkz7wb0e</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1133671</id>
      <parentid>1133670</parentid>
      <timestamp>2026-03-29T23:30:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HarryWurst</username>
        <id>36292</id>
      </contributor>
      <comment>/* Ny fiainany manokana */</comment>
      <origin>1133671</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2522" sha1="hqvcpa6vk5irt6xw5ls077w7tal0ey2" xml:space="preserve">{{infobox olona
|sary= Friedrich Zweite Alt.jpg
|anarana=Frederick the Great
|teraka=24 Janoary 1712
|maty=17 Aogositra 1786
|firenena={{Empira Alemana}}, {{Prosia}}
|mpiaraka=
|asa=

* [[mpanoratra]]
* [[mpanao asa soratra]]
|taona niasàna=
}}
''Frederick II'', ''Lehibe'' (teraka ny 24 Janoary 1712 tao [[Berlin]]; maty ny 17 Aogositra 1786 tao [[Potsdam]]), fantatra amin'ny anarana hoe &quot;Alter Fritz&quot;, dia Mpanjaka tao [[Prosia]] nanomboka tamin'ny 1740, Mpanjakan'i Prosia nanomboka tamin'ny 1772, ary Margrave avy any [[Brandenburg]] nanomboka tamin'ny 1740, ka lasa iray amin'ireo Mpifidy ny [[Empira Masina Rômana Jermanika|Empira Masina Romana]]. Anisan'ny tarana-mpanjaka Hohenzollern izy.

Ny Ady Silesiana telo nataony tamin'i [[Aotrisy]] mba hifehezana an'i [[Silesia]] dia nitarika ho amin'ny Fanjakana Roa Alemana. Taorian'ny ady farany tamin'ireo, ny Ady Fito Taona (1756–1763), dia natsangana ho firenena fahadimy lehibe tao amin'ny pentarkia Eoropeana i Prosia, niaraka tamin'i [[Frantsa]], [[Fanjakana Mitambatra]], [[Aotrisy]] ary [[Rosia]]. Tamin'ny 1772, nanamafy io sata io i Frederick tamin'ny alàlan'ny fahazoana faritany bebe kokoa, tamin'ity indray mitoraka ity dia tamin'ny fandaniana an'i [[Polonia]], izay namoy an'i [[Prosia Andrefana]].

==Ny fiainany manokana==
I [[Friedrich Wilhelm I (Prosia)|Friedrich Wilhelm I avy any Prosia]] no rainy. Ny vadiny dia Elisabeth Christine of Brunswick-Wolfenbüttel-Bevern. Ny rahalahiny sy/na ny rahavaviny dia Anna Amalia, Abbess of Quedlinburg, Louisa Ulrika of Prussia, Princess Sophia Dorothea of Prussia, Princess Philippine Charlotte of Prussia, Princess Friederike Luise of Prussia, Wilhelmine of Prussia, Margravine of Brandenburg-Bayreuth, Prince Augustus Ferdinand of Prussia, Prince Henry of Prussia, Prince Augustus William of Prussia.

== Mpanjakan'i Prosia ==
{|border=&quot;1&quot; align=&quot;center&quot; style=&quot;border: 10px solid #0; background-color:#FFFFFF&quot;
|-align=&quot;center&quot; bgcolor=&quot;DDEEFF&quot;
!nodimbiasany
![[Sary:Flag of the Kingdom of Prussia (1701-1750).png|40px]] Mpanjakan'i [[Prosia]] 
!mpandimby
|-align=&quot;center&quot; 
|  [[Friedrich Wilhelm I (Prosia)|Friedrich Wilhelm I]] &lt;br/&gt; 1713-1740||  [[Frederick the Great]]&lt;br/&gt;1740–1786  ||    [[Friedlich Wilhem II (Prosia)]]&lt;br/&gt;1786- 1797 || 
|-bgcolor=&quot;#DDEEFF&quot;
|-
|}

== Jereo koa ==

{{commonscat|Friedrich II of Prussia}}
[[sokajy:mpanoratra alemà]]
[[sokajy:mpanao asa soratra alemà]]
[[sokajy:Teraka tamin'ny taona 1712]]
[[sokajy:Maty tamin'ny taona 1786]]
[[Sokajy:Mpanjakan'i Prosia]]</text>
      <sha1>hqvcpa6vk5irt6xw5ls077w7tal0ey2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Leopold von Ranke</title>
    <ns>0</ns>
    <id>197960</id>
    <revision>
      <id>1133673</id>
      <parentid>733888</parentid>
      <timestamp>2026-03-29T23:41:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HarryWurst</username>
        <id>36292</id>
      </contributor>
      <origin>1133673</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="477" sha1="1bkfkhpqhghz3o20dimph7wa34jhd9o" xml:space="preserve">{{infobox olona
|sary= 
|anarana=Leopold von Ranke
|teraka=21 Desambra 1795
|maty=23 Mey 1886
|firenena={{Alemaina}}, {{Prosia}}
|mpiaraka=
|asa=
* [[mpanao asa soratra]]
|taona niasàna=
}}
'''Leopold von Ranke''' dia mpanao asa soratra mizaka ny zom-pirenen'i [[Alemaina]] teraka ny 21 Desambra 1795 ary maty ny 23 Mey 1886 tao [[Berlin]]

== Jereo koa ==

{{commonscat}}
[[sokajy:mpanao asa soratra]]
[[sokajy:Teraka tamin'ny taona 1795]]
[[sokajy:Maty tamin'ny taona 1886]]</text>
      <sha1>1bkfkhpqhghz3o20dimph7wa34jhd9o</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1133674</id>
      <parentid>1133673</parentid>
      <timestamp>2026-03-29T23:42:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HarryWurst</username>
        <id>36292</id>
      </contributor>
      <origin>1133674</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="484" sha1="cqltvmn87gxniwyyb088fob54g3yxa6" xml:space="preserve">{{infobox olona
|sary= 
|anarana=Leopold von Ranke
|teraka=21 Desambra 1795
|maty=23 Mey 1886
|firenena={{Alemaina}}, {{Prosia}}
|mpiaraka=
|asa=
* [[mpanao asa soratra]]
|taona niasàna=
}}
'''Leopold von Ranke''' dia mpanao asa soratra mizaka ny zom-pirenen'i [[Alemaina]] teraka ny 21 Desambra 1795 ary maty ny 23 Mey 1886 tao [[Berlin]]

== Jereo koa ==

{{commonscat}}
[[sokajy:mpanao asa soratra alemà]]
[[sokajy:Teraka tamin'ny taona 1795]]
[[sokajy:Maty tamin'ny taona 1886]]</text>
      <sha1>cqltvmn87gxniwyyb088fob54g3yxa6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Willy Brandt</title>
    <ns>0</ns>
    <id>198607</id>
    <revision>
      <id>1133675</id>
      <parentid>1124226</parentid>
      <timestamp>2026-03-29T23:43:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HarryWurst</username>
        <id>36292</id>
      </contributor>
      <origin>1133675</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1521" sha1="oo87l9xq51uigwwr6v262x6s37nvta4" xml:space="preserve">{{infobox olona
|sary= 
|anarana=Willy Brandt
|teraka=18 Desambra 1913
|maty=8 Oktobra 1992
|firenena={{Alemaina}}
|mpiaraka=
|asa=

* [[mpanao politika alemana]]
* [[mpanao asa soratra]]
* [[mpanoratra ny tantaran'ny fiainany]]
|taona niasàna=
}}
[[File:Bundesarchiv B 145 Bild-F057884-0009, Willy Brandt.jpg|thumb|Willy Brandt (1980)]]

'''Willy Brandt''' dia mpanao politika alemana, mpanao asa soratra, mpanoratra ny tantaran'ny fiainany mizaka ny zom-pirenen'i [[Alemaina]] teraka ny 18 Desambra 1913 tao [[Lübeck]], ary maty ny 8 Oktobra 1992

Izy no praiminisitry (Chancelier) an'ny Repoblika Federalin'i  {{Alemaina}} nanomboka ny 1969 ka hatramin'ny 1974.

== Praiminisitry ny Alemaina ==
{|border=&quot;1&quot; align=&quot;center&quot; style=&quot;border: 10px solid #0; background-color:#FFFFFF&quot;
|-align=&quot;center&quot; bgcolor=&quot;DDEEFF&quot;
!nodimbiasany
![[Sary:Flag_of_Germany.svg|40px]] Praiminisitry ny [[Alemaina]] faha-4
!mpandimby
|-align=&quot;center&quot; 
|[[Ludwig Erhard]]&lt;br/&gt; 1963-1969 ||  [[Willy Brandt]]&lt;br/&gt; 1969-1974   || [[Helmut Schmidt]]&lt;br/&gt; 1974-1982   &lt;br/&gt;
|-bgcolor=&quot;#DDEEFF&quot;
|-
|}

==Ny fiainany manokana==
Ny vadiny dia Brigitte Seebacher, Rut Brandt, Anna Carlotta Thorkildsen. Ny zanany dia Peter Brandt, Lars Brandt, Matthias Brandt. 
== Jereo koa ==

{{commonscat}}
[[sokajy:mpanao politika alemana]]
[[sokajy:mpanao asa soratra alemà]]
[[sokajy:mpanoratra ny tantaran'ny fiainany]]
[[sokajy:Teraka tamin'ny taona 1913]]
[[sokajy:Maty tamin'ny taona 1992]]
[[Sokajy:Praiminisitry alemana]]
[[Sokajy:Loka Nobel alemainy]]</text>
      <sha1>oo87l9xq51uigwwr6v262x6s37nvta4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Raseta Joseph</title>
    <ns>0</ns>
    <id>230039</id>
    <revision>
      <id>1133650</id>
      <parentid>1100999</parentid>
      <timestamp>2026-03-29T13:20:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Thelezifor</username>
        <id>15140</id>
      </contributor>
      <comment>Jereo koa</comment>
      <origin>1133650</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3851" sha1="65x4wsib8c1py4w3zeil1781uhugexk" xml:space="preserve">'''Raseta Joseph Delphin''' dia mpitari-tolona malagasy, niady tamin'ny fanjanahantany, anisan'ireo namorona ny antoko [[Mouvement démocratique de la rénovation malgache|M.D.R.M]].

== Ny Tantarany ==

=== Ny fiaviany sy ny fianarany ===
Teraka tao [[Marovoay]] , faritanin'i [[Mahajanga]] ny faha-9 Desambra 1886. Zanak'i Razaka Seta (Tsimahafotsy) dekan-d[[Rainilaiarivony]], Praiministra, ary notendreny ho governora hiahy ny fitrandrahana volamenam-panjakana tao [[Maevatanana]].

Niditra nianatra tao amin'ny kolejy quakers [[FFMA Faravohitra]] ary nifindra tao ao amin'ny [[Kolejy Masindahy Joseph Ambodin'Andohalo]]. Tafiditra ho mpianatra mpitsabo ta amin'ny sekoly fianarana ho mpitsabon'Antananarivo ny taona 1903 ary nahazo ny mari-pahaizana naha-mpitsabo tamin'ny taona 1908.

=== Ny niatombohany nitolona ===
Teo anelanelan'ny taona 1908 ka hatramin'ny taona 1922, dia nafindra toerana matetika, ka ny taona 1922, dia tao Ambositra ary niditra ho mpikambana tao amin'ny fikambanana [[Vy Vato Sakelika]]. Io taona io ihany, dia nametra-pialana tsy ho mpiasam-panjakana ary nanorim-ponenena tany Taoliara sy niasa ho an'ny tenany tany. Ny taona 1925, dia niara-nitolona tamin-dRalaimongo hanafoanana ny Indigénat.

Ny taona 1933, dia niditra ho mpikambana tao amin'ny «ligue anti-impérialiste et anti-communiste» notarihin'i [[JOURDAIN Francis|Jourdain Francis]].
Ny taona 1937, dia niara-namorona tamin-dry [[RALAIMONGO Jean|Ralaimongo]] sy [[DUSSAC Paul|Dussac Paul]] ny antoko kaominista malagasy, antoko nofoanan'ny mpanjanatany ny taona 1939.
Ny volana mey 1939, dia nilatsaka hofidina tao amin'ny Conseil Supérieur des Colonies.
Ny Jona 1940, dia nanohana ny antso nataon'i de Gaulle.
Ny faha-9 Aprily 1941, dia nosamborina ary notanana tao [[Moramanga]] ary novotsorana ny taona 1943. Voafidy ho mpanolotsain'ny tananan'i [[Toliara]] io taona io ihany.

=== MDRM sy ny raharaha 29 Martsa 1947 ===
Teo anelanelan'ny taona 1945 -1946, dia voafidy in-telo ho solombavambahoakan'i Madagasikara tao amin'ny Antenimiera mpamolavola sy ny Antenimieram-pirenena frantsay. Iray tamin'ireo mpamorona ny antoko [[Mouvement démocratique de la rénovation malgache|M.D.R.M]] tao [[Paris|Parisy]] rehefa avy nanatrika ny fivorian'ny Firenena mikambana tany London, ary voafidy ho filohan'ny M.D.R.M.

Mbola tany Parisy izy no nipoaka ny «raharaha [[29 Martsa 1947]]» ary ny faha-6 Jona 1946 izy vao nosamborina rehefa avy nalana taminy ny zo maha-solombavambahoaka azy, ary naverina taty an-tanindrazana, ka nahibo am-ponja tetsy [[Antanimora]]. Voaheloka ho faty tamin'ilay fitsarana makotroka natao tetsy [[Andafiavaratra]] ny faha-4 Oktobra 1948 ary natao sesitany tany [[Mohéli]] ([[Comores]]) avy eo dia nafindra tany [[Calvi]] ([[Kôrsa|Nosy Corse]]). Nahazo fanalefahan-tsazy ny taona 1955 noho ny antony fahasalamana.

Nitsoaka mangingina hody aty an-tanindrazana, ary voasambotra tao [[Djibouti]] ka naverina tany Frantsa ny faha-9 Jolay 1959.

=== Ny fodiany an-tanindrazana sy ny niafarany ===
Ny volana Jolay taona 1960 vao navela hody malalaka tato an-tanindrazana niaraka tamin'ireo solombavambahoaka 2 hafa, kanefa, nandà ny hiara-miasa tamin'i  [[Tsiranana Philibert|Tsiranana]] sy ny governemanta notarihiny. Namorona ny antoko [[MADAGASIKARA SAMBATRA|Madagasikara Sambatra]] ary voafidy ho solombavambahoan'Antananarivo.

Nilatsaka hofidiana ho filohan'ny Repoblika nifaninana tamin'i TsirananaA ny taona 1965, kanefa tsy lany.

Tahaka an-d[[RAKOTONIRAINY Joseph|Rakotonirainy Joseph]] ihany, dia sahirana teo amin'ny fiainana ihany koa tamin'ny tanin'andro harivany ary maty tamin'ny taona 1978.

== Jereo koa ==

* [[Ralaimongo Jean|Jean Ralaimongo]]
* [[Ravoahangy-Andrianavalona Joseph|Joseph Ravoahangy]]
* [[Ny Avana Ramanantoanina]] 

= Loharano =
Ilaitangena, ''Feon'ny Merina'', lah. faha-162, 11 Jolay 1997.</text>
      <sha1>65x4wsib8c1py4w3zeil1781uhugexk</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1133652</id>
      <parentid>1133650</parentid>
      <timestamp>2026-03-29T13:36:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Thelezifor</username>
        <id>15140</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>nanova ny anaran'i [[Raseta Joseph Delphin]] ho [[Raseta Joseph]] i Thelezifor</comment>
      <origin>1133650</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3851" sha1="65x4wsib8c1py4w3zeil1781uhugexk" xml:space="preserve">'''Raseta Joseph Delphin''' dia mpitari-tolona malagasy, niady tamin'ny fanjanahantany, anisan'ireo namorona ny antoko [[Mouvement démocratique de la rénovation malgache|M.D.R.M]].

== Ny Tantarany ==

=== Ny fiaviany sy ny fianarany ===
Teraka tao [[Marovoay]] , faritanin'i [[Mahajanga]] ny faha-9 Desambra 1886. Zanak'i Razaka Seta (Tsimahafotsy) dekan-d[[Rainilaiarivony]], Praiministra, ary notendreny ho governora hiahy ny fitrandrahana volamenam-panjakana tao [[Maevatanana]].

Niditra nianatra tao amin'ny kolejy quakers [[FFMA Faravohitra]] ary nifindra tao ao amin'ny [[Kolejy Masindahy Joseph Ambodin'Andohalo]]. Tafiditra ho mpianatra mpitsabo ta amin'ny sekoly fianarana ho mpitsabon'Antananarivo ny taona 1903 ary nahazo ny mari-pahaizana naha-mpitsabo tamin'ny taona 1908.

=== Ny niatombohany nitolona ===
Teo anelanelan'ny taona 1908 ka hatramin'ny taona 1922, dia nafindra toerana matetika, ka ny taona 1922, dia tao Ambositra ary niditra ho mpikambana tao amin'ny fikambanana [[Vy Vato Sakelika]]. Io taona io ihany, dia nametra-pialana tsy ho mpiasam-panjakana ary nanorim-ponenena tany Taoliara sy niasa ho an'ny tenany tany. Ny taona 1925, dia niara-nitolona tamin-dRalaimongo hanafoanana ny Indigénat.

Ny taona 1933, dia niditra ho mpikambana tao amin'ny «ligue anti-impérialiste et anti-communiste» notarihin'i [[JOURDAIN Francis|Jourdain Francis]].
Ny taona 1937, dia niara-namorona tamin-dry [[RALAIMONGO Jean|Ralaimongo]] sy [[DUSSAC Paul|Dussac Paul]] ny antoko kaominista malagasy, antoko nofoanan'ny mpanjanatany ny taona 1939.
Ny volana mey 1939, dia nilatsaka hofidina tao amin'ny Conseil Supérieur des Colonies.
Ny Jona 1940, dia nanohana ny antso nataon'i de Gaulle.
Ny faha-9 Aprily 1941, dia nosamborina ary notanana tao [[Moramanga]] ary novotsorana ny taona 1943. Voafidy ho mpanolotsain'ny tananan'i [[Toliara]] io taona io ihany.

=== MDRM sy ny raharaha 29 Martsa 1947 ===
Teo anelanelan'ny taona 1945 -1946, dia voafidy in-telo ho solombavambahoakan'i Madagasikara tao amin'ny Antenimiera mpamolavola sy ny Antenimieram-pirenena frantsay. Iray tamin'ireo mpamorona ny antoko [[Mouvement démocratique de la rénovation malgache|M.D.R.M]] tao [[Paris|Parisy]] rehefa avy nanatrika ny fivorian'ny Firenena mikambana tany London, ary voafidy ho filohan'ny M.D.R.M.

Mbola tany Parisy izy no nipoaka ny «raharaha [[29 Martsa 1947]]» ary ny faha-6 Jona 1946 izy vao nosamborina rehefa avy nalana taminy ny zo maha-solombavambahoaka azy, ary naverina taty an-tanindrazana, ka nahibo am-ponja tetsy [[Antanimora]]. Voaheloka ho faty tamin'ilay fitsarana makotroka natao tetsy [[Andafiavaratra]] ny faha-4 Oktobra 1948 ary natao sesitany tany [[Mohéli]] ([[Comores]]) avy eo dia nafindra tany [[Calvi]] ([[Kôrsa|Nosy Corse]]). Nahazo fanalefahan-tsazy ny taona 1955 noho ny antony fahasalamana.

Nitsoaka mangingina hody aty an-tanindrazana, ary voasambotra tao [[Djibouti]] ka naverina tany Frantsa ny faha-9 Jolay 1959.

=== Ny fodiany an-tanindrazana sy ny niafarany ===
Ny volana Jolay taona 1960 vao navela hody malalaka tato an-tanindrazana niaraka tamin'ireo solombavambahoaka 2 hafa, kanefa, nandà ny hiara-miasa tamin'i  [[Tsiranana Philibert|Tsiranana]] sy ny governemanta notarihiny. Namorona ny antoko [[MADAGASIKARA SAMBATRA|Madagasikara Sambatra]] ary voafidy ho solombavambahoan'Antananarivo.

Nilatsaka hofidiana ho filohan'ny Repoblika nifaninana tamin'i TsirananaA ny taona 1965, kanefa tsy lany.

Tahaka an-d[[RAKOTONIRAINY Joseph|Rakotonirainy Joseph]] ihany, dia sahirana teo amin'ny fiainana ihany koa tamin'ny tanin'andro harivany ary maty tamin'ny taona 1978.

== Jereo koa ==

* [[Ralaimongo Jean|Jean Ralaimongo]]
* [[Ravoahangy-Andrianavalona Joseph|Joseph Ravoahangy]]
* [[Ny Avana Ramanantoanina]] 

= Loharano =
Ilaitangena, ''Feon'ny Merina'', lah. faha-162, 11 Jolay 1997.</text>
      <sha1>65x4wsib8c1py4w3zeil1781uhugexk</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1133655</id>
      <parentid>1133652</parentid>
      <timestamp>2026-03-29T14:04:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Thelezifor</username>
        <id>15140</id>
      </contributor>
      <comment>Nanisy sary</comment>
      <origin>1133655</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4502" sha1="rzudzf8su02ywr3bla1m9hw4ga6utii" xml:space="preserve">[[Sary:Raseta Joseph.png|vignette|446x446px|Raseta Joseph]]
'''Raseta Joseph Delphin''' dia avara-pianarana, mpitsabo, mpanao pôlitika, mpitari-tolona malagasy, niady tamin' ny fanjanahantany, anisan' ireo namorona ny antoko [[Mouvement démocratique de la rénovation malgache]] (M.D.R.M.) niaraka tamin' i [[Ravoahangy-Andrianavalona Joseph|Joseph Ravoahangy-Andrianavalona]] sy i [[Rabemananjara Jacques|Jacques Rabemananjara]]. Teraka tamin' ny 9 Desambra 1886 tao [[Marovoay]] izy ary maty tamin' ny 5 Oktobra 1979 tao [[Antananarivo]].

== Ny tantarany ==

=== Ny fiaviany sy ny fianarany ===
Teraka tao [[Marovoay]], faritanin'i [[Mahajanga]] tamin' ny 9 Desambra 1886 i Raseta Joseph Delphin. Zanak'i Razaka Seta ([[Tsimahafotsy]]) dekàn-d[[Rainilaiarivony]] praiministra, ary notendreny ho governora hiahy ny fitrandrahana volamenam-panjakana tao [[Maevatanana]].

Niditra nianatra tao amin'ny kolejin' ny [[Koakerisma|Quakers]] [[FFMA Faravohitra]] izy ary nifindra tao ao amin'ny [[Kolejy Masindahy Joseph Ambodin'Andohalo]]. Tafiditra ho mpianatra mpitsabo tao amin'ny sekoly fianarana ho mpitsabon'Antananarivo izy tamin' ny taona 1903 ary nahazo ny mari-pahaizana maha mpitsabo tamin'ny taona 1908.

=== Ny niatombohany nitolona ===
Teo anelanelan'ny taona 1908 sy ny taona 1922, dia nafindra toerana matetika, ka tamin' ny taona 1922, dia tao [[Ambositra]] ary niditra ho mpikambana tao amin'ny [[Vy Vato Sakelika]]. Tamin' io taona io ihany, dia nametra-pialana tsy ho mpiasam-panjakana ary nanorim-ponenena tany [[Toliara]] sy niasa ho an'ny tenany tany izy. Tamin' ny taona 1925, dia niara-nitolona tamin-d[[Ralaimongo Jean|Ralaimongo]] hanafoanana ny [[Indigénat]] izy.

Tamin' ny taona 1933, dia niditra ho mpikambana tao amin'ny ''Ligue anti-impérialiste et anti-communiste'' notarihin'i [[JOURDAIN Francis|Jourdain Francis]] izy. Tamin' ny taona 1937, dia niara-namorona tamin-dry Ralaimongo sy [[DUSSAC Paul|Dussac Paul]] ny antoko kôminista malagasy, antoko nofoanan'ny mpanjanatany tamn' ny taona 1939, izy. Tamin' ny volana Mey 1939, dia nilatsaka hofidina tao amin'ny Conseil Supérieur des Colonies izy. Tamin' ny Jona 1940, dia nanoina ny antso nataon'i [[Charles de Gaulle|De Gaulle]].
Tamin' ny 9 Avrily 1941 izy dia nosamborina ary notanana am-ponja tao [[Moramanga]] ary navotsotra tamin' ny taona 1943. Voafidy ho mpanolotsain'ny tananan'i [[Toliara]] io taona io ihany izy.

=== MDRM sy ny raharaha 29 Marsa 1947 ===
Teo anelanelan'ny taona 1945 sy 1946, dia voafidy intelo ho solombavambahoakan'i Madagasikara tao amin'ny Antenimiera mpamolavola sy ny Antenimieram-pirenena frantsay izy. Iray tamin'ireo mpamorona ny antoko [[Mouvement démocratique de la rénovation malgache]] (M.D.R.M) tao [[Paris]] izy rehefa avy nanatrika ny fivorian'ny [[Firenena Mikambana]] tany [[London]], ary voafidy ho filohan'ny M.D.R.M.

Mbola tany Paris izy no nipoaka ny &quot;raharaha 29 Martsa 1947&quot; ary tamin' ny 6 Jona 1946 izy vao nosamborina rehefa avy nalana taminy ny zo maha-solombavambahoaka azy, ary naverina taty an-tanindrazana, ka nahiboka  tao amin' ny fonjan' Antanimora. Voaheloka ho faty tamin'ilay fitsarana makotroka natao tao [[Andafiavaratra]] tamin' ny 4 Oktobra 1948 izy ary natao sesitany tany [[Mwali|Mohéli]] ([[Kômôro]]) avy eo dia nafindra tany [[Calvi]] ([[Kôrsa|nosy Corse]]). Nahazo fanalefahan-tsazy izy tamin' ny taona 1955 noho ny antony fahasalamana. Nitsoaka mangingina hody aty an-tanindrazana, ary voasambotra tao [[Djibouti]] ka naverina tany Frantsa izy tamin' ny 9 Jolay 1959.

=== Ny fodiany an-tanindrazana sy ny niafarany ===
Tamin' ny volana Jolay 1960 izy vao navela hody malalaka aty an-tanindrazana niaraka tamin'ny solombavambahoaka roa hafa, kanefa nandà ny hiara-miasa tamin'i  [[Tsiranana Philibert|Tsiranana]] sy ny governemanta notarihiny. Namorona ny antoko [[MADAGASIKARA SAMBATRA|Madagasikara Sambatra]] ary voafidy ho solombavambahoan'Antananarivo izy. Nilatsaka hofidiana ho filohan'ny Repoblika nifaninana tamin'i Tsiranana izy tamin' ny taona 1965, kanefa tsy lany.

Tahaka an-d[[RAKOTONIRAINY Joseph|Rakotonirainy Joseph]] ihany, dia sahirana teo amin'ny fiainana ihany koa izy tamin'ny taona faramparany niainany ary maty tamin'ny taona 1978.

== Jereo koa ==

* [[Ralaimongo Jean|Jean Ralaimongo]]
* [[Ravoahangy-Andrianavalona Joseph|Joseph Ravoahangy]]
* [[Ny Avana Ramanantoanina]] 
* [[Rabemananjara Jacques|Jacques Rabemananjara]] 

= Loharano =
Ilaitangena, ''Feon'ny Merina'', lah. faha-162, 11 Jolay 1997.</text>
      <sha1>rzudzf8su02ywr3bla1m9hw4ga6utii</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ravoahangy-Andrianavalona Joseph</title>
    <ns>0</ns>
    <id>230042</id>
    <revision>
      <id>1133647</id>
      <parentid>1073931</parentid>
      <timestamp>2026-03-29T13:17:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Thelezifor</username>
        <id>15140</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Nandamina lahatsoratra</comment>
      <origin>1133647</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4944" sha1="p2fdtzth3r0kxmfttbodz6g182x9ja0" xml:space="preserve">'''Ravoahangy-Andrianavalona Joseph''' dia Malagasy nizaka ny [[zom-pirenena frantsay]], mpanao pôlitika sy mpitsabo. Teraka tamin' ny 28 Oktobra 1893 tao [[Fianarantsoa]] ary maty tamin' ny 21 Aogositra 1970 tao [[Antananarivo]]. Mpikambana ao amin' ny Antenimieram-pirenena frantsay izy nanomboka amin' ny 21 Oktobra 1945 ka hatramin' ny 10 Jona 1946, tao amin' ny Antenimieram-pirenena mpanorina (''Assemblée nationale constituante'') faha-2 tamin' ny 2 Jona 1946 hatramin' ny 27 Novambra 1946 ary tao amin' ny Antenimieram-pirenena amin' ny fe-potoam-piasana voalohany tamin' ny 10 Novambra 1946 ka hatramin' ny 4 Jolay 1951.

Mpitari-tolona niady tamin' ny [[fanjanahantany]] izy ary anisan' ireo namorona ny antoko [[Vy Vato Sakelika]] (V.V.S.) sy ny [[Mouvement démocratique de la rénovation malgache]] (M.D.R.M.).

= Ny tantarany =
=== Ny fiaviany sy ny fianarany ===
Teraka tao [[Fianarantsoa]] tamin' ny 28 Oktobra 1893 i Ravoahangy. Zana-dRakotonavalona Joël sy Ramanantenasoa Rose (samy avy amin' ny firazanana [[Andriamasinavalona]]). Nanaraka ny ambaratonga voalohany tamina sekoly samihafa tao [[Fianarantsoa]] izy. Nanohy ny fianarany tao amin' ny sekoly [[Le Myre de Vilers]] ao Antananarivo izy ary afa-panadinana ho mpianatra mpitsabo tamin' ny taona 1912. 

=== Ny niatombohany nitolona ===
Ny taona 1913, dia anisan' ireo izay namorona ny [[Vy Vato Sakelika]] (V.V.S.) Ravoahangy ary nosamborina noho izany tamin' ny taona 1915. Voaheloka hiasa an-terivozona mandra-pahafatiny izy tamin' ny 18 Febroary 1916 (fitsarana natao tao [[Andafiavaratra]]) ary nalefa sesitany tany [[Mayotte]]. Nohalefahina ho [[asa an-terivozona]] mandritra ny 15 taona izany saziny izany nefa nofoanana mihitsy tamin' ny taona 1922. Niverina nanohy ny fianarany ho mpitsabo izy ary tafavoaka ho mpitsabo herintaona taty aoriana. Rehefa mpitsabo izy dia niditra tao amin' ny [[A.M.I]] ary notendrena hiasa any [[Toliara]] hatramin' ny taona 1927. Rehefa tapitra ny fifanekena nataony tamin' ny fanjakana, dia lasa nakany [[Antsiranana|Diégo]] &quot;hiara-miasa&quot; tamin-d[[Ralaimongo Jean|Ralaimongo]], kanefa dia voarara tsy nahazo manao ny asan' ny mpitsabo tany amin' io toerana io izy.

Izy sy i [[Dussac Paul]] no niara-nanohy ny famoahana ny gazety ''[[L'Opinion]]'', rehefa naiditra am-ponja Ralaimongo tamin' ny taona 1928, ka lafin-kevitra roa lehibe no nitoloman'izy ireo tamin'izany, dia ny fanafoanana ny &quot;[[indigénat]]&quot; sy ny fanafoanana ny lalàna naha-zanatany frantsay an' i [[Madagasikara]] tamin' ny 6 Aogositra 1896 mba ho fananganana ny fanjakan' i Madagasikara.

Tamin' ny 29 Mey 1929, na dia tsy nandray anjara mivantana amin'ny hetsika natao aza Ravoahangy, dia tsy navela handia faritany tao [[Maintirano]] nandritra ny 5 taona, kanefa mbola nanohy ny fanoratana an-gazety ihany. Hoy izy tao amin'ny lahatsoratra navoakany tao amin'ny gazety ''L'Opinion'' tamin' ny 24 Septambra 1934: &quot;Takinay hatrany ny fahaleovantenan' i Madagasikara&quot;.

Niverina teto [[Antananarivo]] tamin' ny taona 1936 sy niara-namorona tamin-dRalaimongo sy i Dussac Paul ny gazety ''[[La Nation Malgache]]'' sy ''[[Le Prolétariat malgache]]'' izy ary anisan' ny namorona ny hetsika sendikaly voalohany. Tamin' ny taona 1939, tamin' ny fiandohan'ny [[Ady Lehibe Faharoa|Ady lehibe faha-II]], dia niato tsy nanao pôlitika Ravoahangy, kanefa izany dia tsy nahasakana ny fanjakana tamin' izany fotoana izany (akaiky an' i Vichy) hanao fisavana matetika ny tokantranony izany. Voafidy ho mpanolotsainan' ny Tananan' Antananarivo tamin' ny taona 1945 izy, nefa nofoanana izany, vokatry ny fanamelohana samihafa azony hatramin' ny taona 1916. Na izany aza dia voafidy ho [[solombavambahoaka]] tao amin' ny [[Antenimiera mpamolavola]] tany Frantsa ny volana Novambra ary mbola voafidy hitana io toerana io ihany na tamin' ny volana Jona na tamin' ny voalana Novambra 1946.

=== Ny M.D.R.M sy ny raharaha 29 Martsa 1947 ===
Tamin' ny taona 1946, dia anisan' ireo niara-namorona ny antoko ''[[Mouvement démocratique de la rénovation malgache]]'' (M.D.R.M.) . Voaheloka ho faty noho ny raharaha 29 Marsa 1947 araka ny fitsarana natao teo Andafiavaratra izy, nefa izany sazy izany dia nivadika ho figadrana mandra-pahafaty anaty faritra voambina tamin' ny taona 1949, ka nahiboka tany [[Mwali]] ao [[Kômôro]] izy ary nafindra tany [[Calvi]] (nosy [[Corse]]) avy eo. Nampanao &quot;Tsia&quot; tamin' ny [[fitsapan-kevi-bahoaka]] natao tamin' ny 28 Septambra 1958 izy. Rehefa tafaverina teto an-tanindrazana izy, dia voafidy ho solombavambahoakan' Antananarivo tamin' ny 4 Septambra 1960.

=== Ny niafarany ===
Tamin' ny taona 1961 dia niditra ho mpikambana ao amin' ny [[Parti social démocrate malgache]] (PSD) izy ary voatendry ho ministra na minisi-panjakana hatramin' ny fotoana nahafatesany tamin' ny 21 Aogositra 1970, ary nalevina am-boninahitra sy nisaonan' i [[Madagasikara]].

= Loharano =

* Ilaitangena, ''Feon' ny Merina'' lah. faha-163, 18 Jolay 1997.</text>
      <sha1>p2fdtzth3r0kxmfttbodz6g182x9ja0</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1133649</id>
      <parentid>1133647</parentid>
      <timestamp>2026-03-29T13:19:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Thelezifor</username>
        <id>15140</id>
      </contributor>
      <comment>Jereo koa</comment>
      <origin>1133649</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5073" sha1="00vp32a16qpwuc5mcmdkore310gqxxz" xml:space="preserve">'''Ravoahangy-Andrianavalona Joseph''' dia Malagasy nizaka ny [[zom-pirenena frantsay]], mpanao pôlitika sy mpitsabo. Teraka tamin' ny 28 Oktobra 1893 tao [[Fianarantsoa]] ary maty tamin' ny 21 Aogositra 1970 tao [[Antananarivo]]. Mpikambana ao amin' ny Antenimieram-pirenena frantsay izy nanomboka amin' ny 21 Oktobra 1945 ka hatramin' ny 10 Jona 1946, tao amin' ny Antenimieram-pirenena mpanorina (''Assemblée nationale constituante'') faha-2 tamin' ny 2 Jona 1946 hatramin' ny 27 Novambra 1946 ary tao amin' ny Antenimieram-pirenena amin' ny fe-potoam-piasana voalohany tamin' ny 10 Novambra 1946 ka hatramin' ny 4 Jolay 1951.

Mpitari-tolona niady tamin' ny [[fanjanahantany]] izy ary anisan' ireo namorona ny antoko [[Vy Vato Sakelika]] (V.V.S.) sy ny [[Mouvement démocratique de la rénovation malgache]] (M.D.R.M.).

= Ny tantarany =
=== Ny fiaviany sy ny fianarany ===
Teraka tao [[Fianarantsoa]] tamin' ny 28 Oktobra 1893 i Ravoahangy. Zana-dRakotonavalona Joël sy Ramanantenasoa Rose (samy avy amin' ny firazanana [[Andriamasinavalona]]). Nanaraka ny ambaratonga voalohany tamina sekoly samihafa tao [[Fianarantsoa]] izy. Nanohy ny fianarany tao amin' ny sekoly [[Le Myre de Vilers]] ao Antananarivo izy ary afa-panadinana ho mpianatra mpitsabo tamin' ny taona 1912. 

=== Ny niatombohany nitolona ===
Ny taona 1913, dia anisan' ireo izay namorona ny [[Vy Vato Sakelika]] (V.V.S.) Ravoahangy ary nosamborina noho izany tamin' ny taona 1915. Voaheloka hiasa an-terivozona mandra-pahafatiny izy tamin' ny 18 Febroary 1916 (fitsarana natao tao [[Andafiavaratra]]) ary nalefa sesitany tany [[Mayotte]]. Nohalefahina ho [[asa an-terivozona]] mandritra ny 15 taona izany saziny izany nefa nofoanana mihitsy tamin' ny taona 1922. Niverina nanohy ny fianarany ho mpitsabo izy ary tafavoaka ho mpitsabo herintaona taty aoriana. Rehefa mpitsabo izy dia niditra tao amin' ny [[A.M.I]] ary notendrena hiasa any [[Toliara]] hatramin' ny taona 1927. Rehefa tapitra ny fifanekena nataony tamin' ny fanjakana, dia lasa nakany [[Antsiranana|Diégo]] &quot;hiara-miasa&quot; tamin-d[[Ralaimongo Jean|Ralaimongo]], kanefa dia voarara tsy nahazo manao ny asan' ny mpitsabo tany amin' io toerana io izy.

Izy sy i [[Dussac Paul]] no niara-nanohy ny famoahana ny gazety ''[[L'Opinion]]'', rehefa naiditra am-ponja Ralaimongo tamin' ny taona 1928, ka lafin-kevitra roa lehibe no nitoloman'izy ireo tamin'izany, dia ny fanafoanana ny &quot;[[indigénat]]&quot; sy ny fanafoanana ny lalàna naha-zanatany frantsay an' i [[Madagasikara]] tamin' ny 6 Aogositra 1896 mba ho fananganana ny fanjakan' i Madagasikara.

Tamin' ny 29 Mey 1929, na dia tsy nandray anjara mivantana amin'ny hetsika natao aza Ravoahangy, dia tsy navela handia faritany tao [[Maintirano]] nandritra ny 5 taona, kanefa mbola nanohy ny fanoratana an-gazety ihany. Hoy izy tao amin'ny lahatsoratra navoakany tao amin'ny gazety ''L'Opinion'' tamin' ny 24 Septambra 1934: &quot;Takinay hatrany ny fahaleovantenan' i Madagasikara&quot;.

Niverina teto [[Antananarivo]] tamin' ny taona 1936 sy niara-namorona tamin-dRalaimongo sy i Dussac Paul ny gazety ''[[La Nation Malgache]]'' sy ''[[Le Prolétariat malgache]]'' izy ary anisan' ny namorona ny hetsika sendikaly voalohany. Tamin' ny taona 1939, tamin' ny fiandohan'ny [[Ady Lehibe Faharoa|Ady lehibe faha-II]], dia niato tsy nanao pôlitika Ravoahangy, kanefa izany dia tsy nahasakana ny fanjakana tamin' izany fotoana izany (akaiky an' i Vichy) hanao fisavana matetika ny tokantranony izany. Voafidy ho mpanolotsainan' ny Tananan' Antananarivo tamin' ny taona 1945 izy, nefa nofoanana izany, vokatry ny fanamelohana samihafa azony hatramin' ny taona 1916. Na izany aza dia voafidy ho [[solombavambahoaka]] tao amin' ny [[Antenimiera mpamolavola]] tany Frantsa ny volana Novambra ary mbola voafidy hitana io toerana io ihany na tamin' ny volana Jona na tamin' ny voalana Novambra 1946.

=== Ny M.D.R.M sy ny raharaha 29 Martsa 1947 ===
Tamin' ny taona 1946, dia anisan' ireo niara-namorona ny antoko ''[[Mouvement démocratique de la rénovation malgache]]'' (M.D.R.M.) . Voaheloka ho faty noho ny raharaha 29 Marsa 1947 araka ny fitsarana natao teo Andafiavaratra izy, nefa izany sazy izany dia nivadika ho figadrana mandra-pahafaty anaty faritra voambina tamin' ny taona 1949, ka nahiboka tany [[Mwali]] ao [[Kômôro]] izy ary nafindra tany [[Calvi]] (nosy [[Corse]]) avy eo. Nampanao &quot;Tsia&quot; tamin' ny [[fitsapan-kevi-bahoaka]] natao tamin' ny 28 Septambra 1958 izy. Rehefa tafaverina teto an-tanindrazana izy, dia voafidy ho solombavambahoakan' Antananarivo tamin' ny 4 Septambra 1960.

=== Ny niafarany ===
Tamin' ny taona 1961 dia niditra ho mpikambana ao amin' ny [[Parti social démocrate malgache]] (PSD) izy ary voatendry ho ministra na minisi-panjakana hatramin' ny fotoana nahafatesany tamin' ny 21 Aogositra 1970, ary nalevina am-boninahitra sy nisaonan' i [[Madagasikara]].

== Jereo koa ==

* [[Ralaimongo Jean|Jean Ralaimongo]]
* [[Raseta Joseph Delphin|Joseph Raseta]]
* [[Ny Avana Ramanantoanina]] 

= Loharano =

* Ilaitangena, ''Feon' ny Merina'' lah. faha-163, 18 Jolay 1997.</text>
      <sha1>00vp32a16qpwuc5mcmdkore310gqxxz</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1133657</id>
      <parentid>1133649</parentid>
      <timestamp>2026-03-29T14:18:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Thelezifor</username>
        <id>15140</id>
      </contributor>
      <comment>Nanisy sary</comment>
      <origin>1133657</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5272" sha1="alxawjdfsjymx66vqca7h90ses6c3nf" xml:space="preserve">[[Sary:Ravoahangy-Andrianavalona Joseph.png|vignette|429x429px|Ravoahangy-Andrianavalona Joseph]]
'''Ravoahangy-Andrianavalona Joseph''' dia Malagasy nizaka ny [[zom-pirenena frantsay]], mpanao pôlitika sy mpitsabo. Teraka tamin' ny 28 Oktobra 1893 tao [[Fianarantsoa]] ary maty tamin' ny 21 Aogositra 1970 tao [[Antananarivo]]. Mpikambana ao amin' ny Antenimieram-pirenena frantsay izy nanomboka amin' ny 21 Oktobra 1945 ka hatramin' ny 10 Jona 1946, tao amin' ny Antenimieram-pirenena mpanorina (''Assemblée nationale constituante'') faha-2 tamin' ny 2 Jona 1946 hatramin' ny 27 Novambra 1946 ary tao amin' ny Antenimieram-pirenena amin' ny fe-potoam-piasana voalohany tamin' ny 10 Novambra 1946 ka hatramin' ny 4 Jolay 1951. Mpitari-tolona niady tamin' ny [[fanjanahantany]] izy ary anisan' ireo namorona ny antoko [[Vy Vato Sakelika]] (V.V.S.) sy ny [[Mouvement démocratique de la rénovation malgache]] (M.D.R.M.) niaraka amin' i [[Raseta Joseph|Joseph Raseta]] sy  i [[Rabemananjara Jacques|Jacques Rabemananjara]].

= Ny tantarany =
=== Ny fiaviany sy ny fianarany ===
Teraka tao [[Fianarantsoa]] tamin' ny 28 Oktobra 1893 i Ravoahangy. Zana-dRakotonavalona Joël sy Ramanantenasoa Rose (samy avy amin' ny firazanana [[Andriamasinavalona]]). Nanaraka ny ambaratonga voalohany tamina sekoly samihafa tao [[Fianarantsoa]] izy. Nanohy ny fianarany tao amin' ny sekoly [[Le Myre de Vilers]] ao Antananarivo izy ary afa-panadinana ho mpianatra mpitsabo tamin' ny taona 1912. 

=== Ny niatombohany nitolona ===
Ny taona 1913, dia anisan' ireo izay namorona ny [[Vy Vato Sakelika]] (V.V.S.) Ravoahangy ary nosamborina noho izany tamin' ny taona 1915. Voaheloka hiasa an-terivozona mandra-pahafatiny izy tamin' ny 18 Febroary 1916 (fitsarana natao tao [[Andafiavaratra]]) ary nalefa sesitany tany [[Mayotte]]. Nohalefahina ho [[asa an-terivozona]] mandritra ny 15 taona izany saziny izany nefa nofoanana mihitsy tamin' ny taona 1922. Niverina nanohy ny fianarany ho mpitsabo izy ary tafavoaka ho mpitsabo herintaona taty aoriana. Rehefa mpitsabo izy dia niditra tao amin' ny [[A.M.I]] ary notendrena hiasa any [[Toliara]] hatramin' ny taona 1927. Rehefa tapitra ny fifanekena nataony tamin' ny fanjakana, dia lasa nakany [[Antsiranana|Diégo]] &quot;hiara-miasa&quot; tamin-d[[Ralaimongo Jean|Ralaimongo]], kanefa dia voarara tsy nahazo manao ny asan' ny mpitsabo tany amin' io toerana io izy.

Izy sy i [[Dussac Paul]] no niara-nanohy ny famoahana ny gazety ''[[L'Opinion]]'', rehefa naiditra am-ponja Ralaimongo tamin' ny taona 1928, ka lafin-kevitra roa lehibe no nitoloman'izy ireo tamin'izany, dia ny fanafoanana ny &quot;[[indigénat]]&quot; sy ny fanafoanana ny lalàna naha-zanatany frantsay an' i [[Madagasikara]] tamin' ny 6 Aogositra 1896 mba ho fananganana ny fanjakan' i Madagasikara.

Tamin' ny 29 Mey 1929, na dia tsy nandray anjara mivantana amin'ny hetsika natao aza Ravoahangy, dia tsy navela handia faritany tao [[Maintirano]] nandritra ny 5 taona, kanefa mbola nanohy ny fanoratana an-gazety ihany. Hoy izy tao amin'ny lahatsoratra navoakany tao amin'ny gazety ''L'Opinion'' tamin' ny 24 Septambra 1934: &quot;Takinay hatrany ny fahaleovantenan' i Madagasikara&quot;.

Niverina teto [[Antananarivo]] tamin' ny taona 1936 sy niara-namorona tamin-dRalaimongo sy i Dussac Paul ny gazety ''[[La Nation Malgache]]'' sy ''[[Le Prolétariat malgache]]'' izy ary anisan' ny namorona ny hetsika sendikaly voalohany. Tamin' ny taona 1939, tamin' ny fiandohan'ny [[Ady Lehibe Faharoa|Ady lehibe faha-II]], dia niato tsy nanao pôlitika Ravoahangy, kanefa izany dia tsy nahasakana ny fanjakana tamin' izany fotoana izany (akaiky an' i Vichy) hanao fisavana matetika ny tokantranony izany. Voafidy ho mpanolotsainan' ny Tananan' Antananarivo tamin' ny taona 1945 izy, nefa nofoanana izany, vokatry ny fanamelohana samihafa azony hatramin' ny taona 1916. Na izany aza dia voafidy ho [[solombavambahoaka]] tao amin' ny [[Antenimiera mpamolavola]] tany Frantsa ny volana Novambra ary mbola voafidy hitana io toerana io ihany na tamin' ny volana Jona na tamin' ny voalana Novambra 1946.

=== Ny M.D.R.M sy ny raharaha 29 Martsa 1947 ===
Tamin' ny taona 1946, dia anisan' ireo niara-namorona ny antoko ''[[Mouvement démocratique de la rénovation malgache]]'' (M.D.R.M.) . Voaheloka ho faty noho ny raharaha 29 Marsa 1947 araka ny fitsarana natao teo Andafiavaratra izy, nefa izany sazy izany dia nivadika ho figadrana mandra-pahafaty anaty faritra voambina tamin' ny taona 1949, ka nahiboka tany [[Mwali]] ao [[Kômôro]] izy ary nafindra tany [[Calvi]] (nosy [[Corse]]) avy eo. Nampanao &quot;Tsia&quot; tamin' ny [[fitsapan-kevi-bahoaka]] natao tamin' ny 28 Septambra 1958 izy. Rehefa tafaverina teto an-tanindrazana izy, dia voafidy ho solombavambahoakan' Antananarivo tamin' ny 4 Septambra 1960.

=== Ny niafarany ===
Tamin' ny taona 1961 dia niditra ho mpikambana ao amin' ny [[Parti social démocrate malgache]] (PSD) izy ary voatendry ho ministra na minisi-panjakana hatramin' ny fotoana nahafatesany tamin' ny 21 Aogositra 1970, ary nalevina am-boninahitra sy nisaonan' i [[Madagasikara]].

== Jereo koa ==

* [[Ralaimongo Jean|Jean Ralaimongo]]
* [[Raseta Joseph Delphin|Joseph Raseta]]
* [[Ny Avana Ramanantoanina]] 

= Loharano =

* Ilaitangena, ''Feon' ny Merina'' lah. faha-163, 18 Jolay 1997.</text>
      <sha1>alxawjdfsjymx66vqca7h90ses6c3nf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Raseta</title>
    <ns>0</ns>
    <id>231232</id>
    <redirect title="Raseta Joseph" />
    <revision>
      <id>1133679</id>
      <parentid>1000296</parentid>
      <timestamp>2026-03-30T00:01:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xqbot</username>
        <id>802</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Rôbô : mamaha olam-pihodinana mankany amin'i [[Raseta Joseph]]</comment>
      <origin>1133679</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="29" sha1="lm6mnhugnd9zhpa9zgm4wbdaigxvj48" xml:space="preserve">#FIHODINANA [[Raseta Joseph]]</text>
      <sha1>lm6mnhugnd9zhpa9zgm4wbdaigxvj48</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Vy Vato Sakelika</title>
    <ns>0</ns>
    <id>243498</id>
    <revision>
      <id>1133642</id>
      <parentid>1133641</parentid>
      <timestamp>2026-03-29T12:10:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Thelezifor</username>
        <id>15140</id>
      </contributor>
      <comment>Nanisy sary</comment>
      <origin>1133642</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12443" sha1="sk0ni0alyozimot0abrlhkne3tkuppn" xml:space="preserve">[[Sary:Flag of VVS 002.png|vignette|344x344px|Sainan' ny VVS]]
Ny '''Vy Vato Sakelika''', izay hafohezina amin' ny hoe '''V. V. S.''' na '''V.V.S.''' na '''VVS''', dia [[fikambanana miafina]] [[Fanindrahindram-pirenena|mpanindrahindra firenena]] (nasiônalista) naorin' ny avara-pianarana merina teto Madagasikara, indrindra ny mpianatra mpitsabo maromaro&lt;ref name=&quot;:4&quot;&gt;&lt;small&gt;Michelle Zancarini-Fournel, &quot;Être en guerre (1914-1920)&quot;, ''Les luttes et les rêves : Une histoire populaire de la France de 1685 à nos jours'', Paris, Éditions La Découverte, 2016, 995 p., chap. 13, p. 560&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;, tamin' ny taona 1913 mba hanetsika ny [[fitiavan-tanindrazana]] sy hanentana ny fikomiana hanoherana ny fanjakazakan' ny mpanjanatany frantsay teto amin' ny Nosy. Nenjehin' ny fahefana mpanjanatany frantsay ilay fikambanana tamin' ny taona 1915. Niisa 223 no voasambotra tamin' ny mpikambana tao ary 41 no naiditra am-ponja ka 8 mandra-pahafatiny. Maro ny mpikambana niditra tao amin' ny tafika frantsay sy nandray anjara tamin' ny [[Ady Lehibe Voalohany]] mba hialana amin' ny fanenjehana&lt;ref name=&quot;:4&quot; /&gt;. I [[Ralaimongo Jean|Jean Ralaimongo]], i [[Ravoahangy-Andrianavalona Joseph|Joseph Ravoahangy]], i [[Raseta Joseph Delphin|Joseph Raseta]] ary i [[Ny Avana Ramanantoanina]] no olona nalaza tao amin' ny tolona nataon' ny VVS.

== Tantara ==

=== Zava-nisy mialoha ===
Niteraka fikomiana maro nanoherana ny [[Frantsa|Frantsay]], fantatra amin ' ny anarana hoe [[Menalamba]], ny fanjanahana ny [[Fanjakan' Imerina|Fanjakan']] [[Fanjakan' Imerina|i Madagasikara]] nanomboka tamin' ny taona 1896. Nampangaina ho tompon' antoka tamin' izany ny mpanjakavavy [[Ranavalona III]] sy i [[Rainilaiarivony]] vadiny sady praiminisitra ary ny vondrona tandapa vitsivitsy. Maty notifirina i [[Rainandriamampandry]] (ben' ny tanànan' i [[Toamasina]]) sy ny maro hafa, fa natao sesitany kosa ny mpanjakavavy sy ny praiminisitra. Nesorina tamin' ny olona ambony merina sady prôtestanta, izay tao amin' ny sarangan' ny mpitondra teto amin' ny firenena, ny tombontsoan' izy ireo manokana sy ny fananany. Nisy fikomiana maro mitovy amin' izany koa nipoaka tany amin' ny faritra hafa teto amin' ny Nosy nandritra ny folo taona voalohany nanjakazakan' ny mpanjanaka.

=== Fananganana ny VVS ===
Nampiray ity tambajotran' ny fianakaviana merina prôtestanta matanjaka ity hanohitra ny manam-pahefana mpanjanaka ny famonoana sy ny fanenjehana ny olona ambony merina. Anisan' ny voalohany namoaka lahatsoratra nanandratra ny filamatra nasiônalista ny mpitandrina prôtestanta [[Ravelojaona (mpitandrina)|Ravelojaona]]. Anisan' ny sangan' asany voalohany sy nahataona olona maro indrindra ny lahatsoratra maromaro navoaka tao amin' ny andian-dahatsoratra mitondra ny lohateny hoe &quot;Le Japon et les Japonais&quot; izay nidera ny fahombiazan' ny fiarahan' ny fomban-drazana sy ny fomba môderina tamin' ny [[vanim-potoana Meiji]]&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;&lt;small&gt;Boahen, Adu (1990). ''[https://books.google.mg/books?id=YKy_YzYeIjoC&amp;redir_esc=y General History of Africa VII: Africa Under Colonial Domination]''. Paris: UNESCO, p. 117.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;.

Fotoana fohy taorian' ny namoahana ireo lahatsoratra ireo, tamin' ny Jolay 1913 dia nisy mpianatra fito tao amin' ny sekolin' ny mpitsabo tao Antananarivo&lt;ref&gt;&lt;small&gt;Boahen, Adu (1990). ''[https://books.google.mg/books?id=YKy_YzYeIjoC&amp;redir_esc=y General History of Africa VII: Africa Under Colonial Domination]''. Paris: UNESCO, p. 115.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt; (antsoina ankehitriny hoe ''Centre hospitalier universitaire Joseph Ravoahangy Andrianavalona'') nanangana ny fikambanana [[Fanindrahindram-pirenena|nasiônalista]] malagasy voalohany teto Madagasikara, dia ny fikambanana miafina Vy Vato Sakelika&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;&lt;small&gt;Ellis, Stephen; Rajaonah, Faranirina (1998). ''[https://books.google.mg/books?id=jgWNe5XBpzYC&amp;redir_esc=y L'insurrection des menalamba: une révolte à Madagascar, 1895-1898]''. Paris: Karthala Editions, pp. 231–232.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;. Vetivety dia nahasarika mpikambana marobe teo amin' ny kilasy samihafan' ny mpiasa ilay fikambanana, anisan' izany ny mpiasa birao sy ny mpiasan' ny trano fivarotana ary ny mpampianatra teny amin' ny sekoly ambaratonga fototra&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;. Anisan' ny mpikambana koa ny [[pôeta]] sy ny [[mpanao gazety]] ary ny mpitondra fivavahana&lt;ref&gt;&lt;small&gt;Benjamina Ramanantsoa Ramarcel, ''[https://theses.fr/1986PA070022 Les sociétés Secrètes Nationalistes à Madagascar dans la première moitié du 20ème Siècle : V.V.S (Vy, Vato, Sakelika) 1913-1915]'', Paris, soutenance en 1986 (Arsiva), Fintina&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;.

Araka izany, ny olona ambony merina teo aloha no mpikambana fototra ao amin' ny VVS tamin' ny fiantombohany&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;. Na dia niseho ho fikambanana ara-kolontsaina aza indraindray ilay vondrona&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;&lt;small&gt;Thomas, Martin (2005). ''[https://books.google.mg/books?id=xlD0JS16w9oC&amp;redir_esc=y The French Empire Between the Wars: Imperialism, Politics and Society]''. Manchester, U.K.: Manchester University Press, p. 81.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;, dia nampiasa ny gazetim-pirenena izy mba hiantso ny vahoaka hanao sorona ny tenany ho an' ny fahafahana sy ny hasin' ny [[tanindrazana]]&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;.

=== Famoretana ny VVS ===
Rehefa niditra an-tsehatra tamin' ny [[Ady Lehibe I]] i Frantsa, dia nihevitra fa fanalam-baraka tsy azo leferina ireo antsoana manidrahidra firenena (nasiônalista) ireo&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;. Nihamafy ny pôlitikan' ny Frantsay manoloana ny VVS izay noravana tamin' ny taona 1915 taorian' ny tsaho momba ny firaisana tsikombakomba hanohitra ny fanjakana&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;&lt;small&gt;Oliver, Roland; Fage, John Donnelly; Sanderson, G.N. (1985). ''[https://books.google.mg/books?id=xh-QcHRG3OwC&amp;redir_esc=y The Cambridge History of Africa]''. Vol. 6. Cambridge, U.K.: Cambridge University Press, p. 396.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;. Mpikambana maro no nosamborina ary voaheloka hanao [[asa an-terivozona]]&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;. Olona 223 no nosamborina, ka ny 41 voasazy higadra an-tranomaizina (anisan' izany 8 izay voaheloka higadra mandra-pahafatiny)&lt;ref name=&quot;:4&quot; /&gt; ary nakatona ny sekolin' ny mpitsabo.

Nafahana izy ireo amin' ny farany tamin' ny taona 1918&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt; ary navela heloka tamin' ny taona 1922&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;. Niharan' ny famoretana mahery vaika nataon' ny manampahefana mpanjanaka ny mpikambana ao amin' ny VVS. Nisy ny nalefa tany amin' ny fonjan' i [[Nosy Lava]] (nosy kely any atsimo-andrefana). Nesorina tamin' ny toerany ao amin' ny governemanta na nomelohina hanao asa an-tery vozona ny sasany. Voarara ny VVS tamin' ny fiandohan' ny taona 1916 ary nakatona ny gazety iray an' ny mpanohana ny VVS&lt;ref&gt;&lt;small&gt;Randrianja, Solofo (6–10 December 2005). &quot;[https://codesria.org/IMG/pdf/randrianja.pdf Quelques réflexions d'historien sur le nationalisme académique]&quot; (PDF). ''XIth CODESRIA General Assembly, Fourth Parallel Working Session''. Maputo, Mozambique. [https://web.archive.org/web/20210505080744/http://www.codesria.org/IMG/pdf/randrianja.pdf Arsiva (PDF)] tamin' ny 5 Mey 2021.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;. Nanery ny adihevitra am-pahibemaso momba ny fanindrahndran-pirenena sy ny fitovian-jo ho an' ny Malagasy izany valin-kafatra henjana izany, ka nitarika ho amin' ny firoboroboan' ny hetsika nasiônalista manerana ny Nosy izay nihoatra ny fisaratsarahana ara-poko na ara-pinoana na ara-piaviana&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;. Maro amin' izy ireo no niray hina ka niaraka tamin' i [[Ralaimongo Jean|Jean Ralaimongo]], mpitarika ny VVS teo aloha izay nitarika ny tolona ho amin' ny fampitovian-jo ho an' ny Malagasy&lt;ref&gt;&lt;small&gt;Oliver, Roland; Fage, John Donnelly; Sanderson, G.N. (1985). ''[https://books.google.mg/books?id=xh-QcHRG3OwC&amp;redir_esc=y The Cambridge History of Africa]''. Vol. 6. Cambridge, U.K.: Cambridge University Press, p. 397.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;.

Na dia fohy aza ny fotoana nisian' ny VVS. dia nametraka ny fototry ny nasiônalisma malagasy ankehitriny ity fikambanana ity ary nisy fiantraikany tamin' ny hetsika nandritra ny vanim-potoanane teo anelanelan' ny [[Ady Lehibe Voalohany|Ady lehibe I]] sy ny [[Ady Lehibe Faharoa|Ady Lehibe II]].

== Fitarihana sy tanjona ==
=== Fitarihana ny hetsika ===
I [[Ralaimongo Jean|Jean Ralaimongo]], i [[Ravoahangy-Andrianavalona Joseph|Joseph Ravoahangy]], i [[Raseta Joseph Delphin|Joseph Raseta]], ary i [[Ny Avana Ramanantoanina]] no olona nalaza tao amin' ny VVS.

Mpampianatra teraka tamin' ny tana 1885 i Jean Ralaimongo, tsy mpitarika mivantana ny VVS; anisan' ny taranaka nasiônalista nanohy ny tolona pôlitika taorian' ny naharavan' ny ilay hetsika izy.

Dokotera i Joseph Ravoahangy, teraka tamin' ny taona 1893 tao [[Fianarantsoa]], ​​mpiara-manorina ny antoko [[Mouvement démocratique de la rénovation malgache]] (MDRM) taorian' ny [[Ady Lehibe Faharoa|Ady Lehibe II]].

Dokotera i Joseph Raseta, teraka tamin' ny 9 Desambra 1886 tany [[Marovoay]], izay lasa mpitarika ny hetsiky ny mpitaky fahaleovantena koa taty aoriana ary nandray anjara tamin' ny fananganana ny MDRM niaraka amin-d[[Ravoahangy-Andrianavalona Joseph|Ravoahangy]].

Pôeta sy mpanoratra boky ary mpanoratra tantara an-tsehatra i [[Ny Avana Ramanantoanina]], teraka tamin' ny taona 1891; nampiasa literatiora sy ny tononkalo izy mba hitsikerana ny fanjanahantany frantsay; rehefa hitan' ny mpanjanaka frantsay ny V.V.S. dia natao sesitany tany [[Mayotte]] izy.

=== Tanjona ===
Ny tanjon' ny VVS dia ny hiaro ny kolontsaina malagasy, hiady amin' ny tsy rariny ataon' ny mpanjanatany, hanamafy ny firaisankin' ny [[Malagasy (vahoaka)|Malagasy]], hampiroborobo ny fitiavan-tanindrazana, hanafaka an' i [[Madagasikara]] amin' ny fanjakazakan' ny Frantsay, ary hanafaka azy koa amin' ny fanjanahantany. 

Na dia tsy naharitra ela aza ity hetsika ity (1913-1916) dia nisy fiantraikany lehibe teo amin' ny tolona ho an' ny fahaleovantenan' i Madagasikara&lt;ref&gt;&lt;small&gt;&quot;[https://fr.scribd.com/document/825535921/expo-VVS Histoire du mouvement V.V.S à Madagascar]&quot;, ''fr.sribd.com'' (notsidihina tamin' ny 7 Mars 2026)&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;. Mifanohitra amin' ny filazan' ny besinimaro ny tena fomba fiasany izay tsy nampiasa herisetra fa nampiely hevitra [[Fanindrahindram-pirenena|manindrahindra firenena]] (nasiônalista) tamin' ny alalan' ny trakta sy gazety miafina.

== Jereo koa ==

* [[Mouvement Démocratique de la Rénovation Malgache|Mouvement démocratique de la rénovation malgache]]
*[[Antoko pôlitika malagasy]]
*[[Pôlitika eto Madagasikara]]
*[[Fanindrahindram-pirenena|Fanindrahindram-pirenana]] na [[Fanindrahindram-pirenena|nasiônalisma]]
*[[Fitiavan-tanindrazana]]

== Fanovozan-kevitra ==

* Boahen, Adu (1990). ''General History of Africa VII: Africa Under Colonial Domination''. Paris: UNESCO. &lt;nowiki&gt;ISBN 9780852550977&lt;/nowiki&gt;.
* Coquery-Vidrovitch, Catherine&amp;nbsp;(1986-01-01).&amp;nbsp;''Les sociétés secrètes nationalistes à Madagascar dans la première moitié du XXème siècle : V.V.S. (Vy Vato Sakelika) 1913-1915, PA.NA.MA (Parti National Socialiste Malgache) 1941-1947, JINY (Jeunesse nationaliste) 1943-1947''. Paris 7.&amp;nbsp;Notsidihina tamin' ny 24 Febroary 2024.
* Ellis, Stephen; Rajaonah, Faranirina (1998). ''L'insurrection des menalamba: une révolte à Madagascar, 1895-1898''. Paris: Karthala Editions. &lt;nowiki&gt;ISBN 9782865377961&lt;/nowiki&gt;.
* Helen Chapin Metz, ed. ''Madagascar: A Country Study''. Washington: GPO for the Library of Congress, 1994.
* Oliver, Roland; Fage, John Donnelly; Sanderson, G.N. (1985). ''The Cambridge History of Africa''. Vol. 6. Cambridge, U.K.: Cambridge University Press. &lt;nowiki&gt;ISBN 978-0-521-22803-9&lt;/nowiki&gt;.
* Randrianja, Solofo (6–10 December 2005). &quot;Quelques réflexions d'historien sur le nationalisme académique&quot; (PDF). ''XIth CODESRIA General Assembly, Fourth Parallel Working Session''. Maputo, Mozambique.
* Ravoahangy-Andrianavalona, Josette Randriamandimby&amp;nbsp;(1978).&amp;nbsp;''La V.V.S., Vy, Vato, Sakelika (Fer, Pierre, Ramification): contribution à l'étude sur l'origine du nationalisme malgache''.&amp;nbsp; Notsidihina tamin' ny 24 Febroary 2024.
* Ralaimihoatra, Edouard. &quot;Quelques aspects de la VVS&quot;. ''Bulletin de l’Académie malgache'', N.S., 1971, t. 49, fasc. 2, p. 113—16.
* Thomas, Martin (2005). ''The French Empire Between the Wars: Imperialism, Politics and Society''. Manchester, U.K.: Manchester University Press. &lt;nowiki&gt;ISBN 9780719065187&lt;/nowiki&gt;.
* UNESCO, &quot;Gisèle Rabesahala pedagogical unit 1 | Women&quot;. ''UNESCO''. Notsidihina tamin' ny 24 Febroary 2024.

== Loharano sy fanamarihana ==</text>
      <sha1>sk0ni0alyozimot0abrlhkne3tkuppn</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1133643</id>
      <parentid>1133642</parentid>
      <timestamp>2026-03-29T12:16:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Thelezifor</username>
        <id>15140</id>
      </contributor>
      <comment>Nanampy sary</comment>
      <origin>1133643</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12496" sha1="rmwdijfp6f5vgfzbz94snjlkj2y9zy4" xml:space="preserve">[[Sary:Flag of VVS 002.png|vignette|344x344px|Sainan' ny VVS]]
Ny '''Vy Vato Sakelika''', izay hafohezina amin' ny hoe '''V. V. S.''' na '''V.V.S.''' na '''VVS''', dia [[fikambanana miafina]] [[Fanindrahindram-pirenena|mpanindrahindra firenena]] (nasiônalista) naorin' ny avara-pianarana merina teto Madagasikara, indrindra ny mpianatra mpitsabo maromaro&lt;ref name=&quot;:4&quot;&gt;&lt;small&gt;Michelle Zancarini-Fournel, &quot;Être en guerre (1914-1920)&quot;, ''Les luttes et les rêves : Une histoire populaire de la France de 1685 à nos jours'', Paris, Éditions La Découverte, 2016, 995 p., chap. 13, p. 560&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;, tamin' ny taona 1913 mba hanetsika ny [[fitiavan-tanindrazana]] sy hanentana ny fikomiana hanoherana ny fanjakazakan' ny mpanjanatany frantsay teto amin' ny Nosy. Nenjehin' ny fahefana mpanjanatany frantsay ilay fikambanana tamin' ny taona 1915. Niisa 223 no voasambotra tamin' ny mpikambana tao ary 41 no naiditra am-ponja ka 8 mandra-pahafatiny.
[[Sary:Flag of VVS 003.png|vignette|Sainan' ny VVS]]
Maro ny mpikambana niditra tao amin' ny tafika frantsay sy nandray anjara tamin' ny [[Ady Lehibe Voalohany]] mba hialana amin' ny fanenjehana&lt;ref name=&quot;:4&quot; /&gt;. I [[Ralaimongo Jean|Jean Ralaimongo]], i [[Ravoahangy-Andrianavalona Joseph|Joseph Ravoahangy]], i [[Raseta Joseph Delphin|Joseph Raseta]] ary i [[Ny Avana Ramanantoanina]] no olona nalaza tao amin' ny tolona nataon' ny VVS.

== Tantara ==

=== Zava-nisy mialoha ===
Niteraka fikomiana maro nanoherana ny [[Frantsa|Frantsay]], fantatra amin ' ny anarana hoe [[Menalamba]], ny fanjanahana ny [[Fanjakan' Imerina|Fanjakan']] [[Fanjakan' Imerina|i Madagasikara]] nanomboka tamin' ny taona 1896. Nampangaina ho tompon' antoka tamin' izany ny mpanjakavavy [[Ranavalona III]] sy i [[Rainilaiarivony]] vadiny sady praiminisitra ary ny vondrona tandapa vitsivitsy. Maty notifirina i [[Rainandriamampandry]] (ben' ny tanànan' i [[Toamasina]]) sy ny maro hafa, fa natao sesitany kosa ny mpanjakavavy sy ny praiminisitra. Nesorina tamin' ny olona ambony merina sady prôtestanta, izay tao amin' ny sarangan' ny mpitondra teto amin' ny firenena, ny tombontsoan' izy ireo manokana sy ny fananany. Nisy fikomiana maro mitovy amin' izany koa nipoaka tany amin' ny faritra hafa teto amin' ny Nosy nandritra ny folo taona voalohany nanjakazakan' ny mpanjanaka.

=== Fananganana ny VVS ===
Nampiray ity tambajotran' ny fianakaviana merina prôtestanta matanjaka ity hanohitra ny manam-pahefana mpanjanaka ny famonoana sy ny fanenjehana ny olona ambony merina. Anisan' ny voalohany namoaka lahatsoratra nanandratra ny filamatra nasiônalista ny mpitandrina prôtestanta [[Ravelojaona (mpitandrina)|Ravelojaona]]. Anisan' ny sangan' asany voalohany sy nahataona olona maro indrindra ny lahatsoratra maromaro navoaka tao amin' ny andian-dahatsoratra mitondra ny lohateny hoe &quot;Le Japon et les Japonais&quot; izay nidera ny fahombiazan' ny fiarahan' ny fomban-drazana sy ny fomba môderina tamin' ny [[vanim-potoana Meiji]]&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;&lt;small&gt;Boahen, Adu (1990). ''[https://books.google.mg/books?id=YKy_YzYeIjoC&amp;redir_esc=y General History of Africa VII: Africa Under Colonial Domination]''. Paris: UNESCO, p. 117.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;.

Fotoana fohy taorian' ny namoahana ireo lahatsoratra ireo, tamin' ny Jolay 1913 dia nisy mpianatra fito tao amin' ny sekolin' ny mpitsabo tao Antananarivo&lt;ref&gt;&lt;small&gt;Boahen, Adu (1990). ''[https://books.google.mg/books?id=YKy_YzYeIjoC&amp;redir_esc=y General History of Africa VII: Africa Under Colonial Domination]''. Paris: UNESCO, p. 115.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt; (antsoina ankehitriny hoe ''Centre hospitalier universitaire Joseph Ravoahangy Andrianavalona'') nanangana ny fikambanana [[Fanindrahindram-pirenena|nasiônalista]] malagasy voalohany teto Madagasikara, dia ny fikambanana miafina Vy Vato Sakelika&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;&lt;small&gt;Ellis, Stephen; Rajaonah, Faranirina (1998). ''[https://books.google.mg/books?id=jgWNe5XBpzYC&amp;redir_esc=y L'insurrection des menalamba: une révolte à Madagascar, 1895-1898]''. Paris: Karthala Editions, pp. 231–232.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;. Vetivety dia nahasarika mpikambana marobe teo amin' ny kilasy samihafan' ny mpiasa ilay fikambanana, anisan' izany ny mpiasa birao sy ny mpiasan' ny trano fivarotana ary ny mpampianatra teny amin' ny sekoly ambaratonga fototra&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;. Anisan' ny mpikambana koa ny [[pôeta]] sy ny [[mpanao gazety]] ary ny mpitondra fivavahana&lt;ref&gt;&lt;small&gt;Benjamina Ramanantsoa Ramarcel, ''[https://theses.fr/1986PA070022 Les sociétés Secrètes Nationalistes à Madagascar dans la première moitié du 20ème Siècle : V.V.S (Vy, Vato, Sakelika) 1913-1915]'', Paris, soutenance en 1986 (Arsiva), Fintina&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;.

Araka izany, ny olona ambony merina teo aloha no mpikambana fototra ao amin' ny VVS tamin' ny fiantombohany&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;. Na dia niseho ho fikambanana ara-kolontsaina aza indraindray ilay vondrona&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;&lt;small&gt;Thomas, Martin (2005). ''[https://books.google.mg/books?id=xlD0JS16w9oC&amp;redir_esc=y The French Empire Between the Wars: Imperialism, Politics and Society]''. Manchester, U.K.: Manchester University Press, p. 81.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;, dia nampiasa ny gazetim-pirenena izy mba hiantso ny vahoaka hanao sorona ny tenany ho an' ny fahafahana sy ny hasin' ny [[tanindrazana]]&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;.

=== Famoretana ny VVS ===
Rehefa niditra an-tsehatra tamin' ny [[Ady Lehibe I]] i Frantsa, dia nihevitra fa fanalam-baraka tsy azo leferina ireo antsoana manidrahidra firenena (nasiônalista) ireo&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;. Nihamafy ny pôlitikan' ny Frantsay manoloana ny VVS izay noravana tamin' ny taona 1915 taorian' ny tsaho momba ny firaisana tsikombakomba hanohitra ny fanjakana&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;&lt;small&gt;Oliver, Roland; Fage, John Donnelly; Sanderson, G.N. (1985). ''[https://books.google.mg/books?id=xh-QcHRG3OwC&amp;redir_esc=y The Cambridge History of Africa]''. Vol. 6. Cambridge, U.K.: Cambridge University Press, p. 396.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;. Mpikambana maro no nosamborina ary voaheloka hanao [[asa an-terivozona]]&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;. Olona 223 no nosamborina, ka ny 41 voasazy higadra an-tranomaizina (anisan' izany 8 izay voaheloka higadra mandra-pahafatiny)&lt;ref name=&quot;:4&quot; /&gt; ary nakatona ny sekolin' ny mpitsabo.

Nafahana izy ireo amin' ny farany tamin' ny taona 1918&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt; ary navela heloka tamin' ny taona 1922&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;. Niharan' ny famoretana mahery vaika nataon' ny manampahefana mpanjanaka ny mpikambana ao amin' ny VVS. Nisy ny nalefa tany amin' ny fonjan' i [[Nosy Lava]] (nosy kely any atsimo-andrefana). Nesorina tamin' ny toerany ao amin' ny governemanta na nomelohina hanao asa an-tery vozona ny sasany. Voarara ny VVS tamin' ny fiandohan' ny taona 1916 ary nakatona ny gazety iray an' ny mpanohana ny VVS&lt;ref&gt;&lt;small&gt;Randrianja, Solofo (6–10 December 2005). &quot;[https://codesria.org/IMG/pdf/randrianja.pdf Quelques réflexions d'historien sur le nationalisme académique]&quot; (PDF). ''XIth CODESRIA General Assembly, Fourth Parallel Working Session''. Maputo, Mozambique. [https://web.archive.org/web/20210505080744/http://www.codesria.org/IMG/pdf/randrianja.pdf Arsiva (PDF)] tamin' ny 5 Mey 2021.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;. Nanery ny adihevitra am-pahibemaso momba ny fanindrahndran-pirenena sy ny fitovian-jo ho an' ny Malagasy izany valin-kafatra henjana izany, ka nitarika ho amin' ny firoboroboan' ny hetsika nasiônalista manerana ny Nosy izay nihoatra ny fisaratsarahana ara-poko na ara-pinoana na ara-piaviana&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;. Maro amin' izy ireo no niray hina ka niaraka tamin' i [[Ralaimongo Jean|Jean Ralaimongo]], mpitarika ny VVS teo aloha izay nitarika ny tolona ho amin' ny fampitovian-jo ho an' ny Malagasy&lt;ref&gt;&lt;small&gt;Oliver, Roland; Fage, John Donnelly; Sanderson, G.N. (1985). ''[https://books.google.mg/books?id=xh-QcHRG3OwC&amp;redir_esc=y The Cambridge History of Africa]''. Vol. 6. Cambridge, U.K.: Cambridge University Press, p. 397.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;.

Na dia fohy aza ny fotoana nisian' ny VVS. dia nametraka ny fototry ny nasiônalisma malagasy ankehitriny ity fikambanana ity ary nisy fiantraikany tamin' ny hetsika nandritra ny vanim-potoanane teo anelanelan' ny [[Ady Lehibe Voalohany|Ady lehibe I]] sy ny [[Ady Lehibe Faharoa|Ady Lehibe II]].

== Fitarihana sy tanjona ==
=== Fitarihana ny hetsika ===
I [[Ralaimongo Jean|Jean Ralaimongo]], i [[Ravoahangy-Andrianavalona Joseph|Joseph Ravoahangy]], i [[Raseta Joseph Delphin|Joseph Raseta]], ary i [[Ny Avana Ramanantoanina]] no olona nalaza tao amin' ny VVS.

Mpampianatra teraka tamin' ny tana 1885 i Jean Ralaimongo, tsy mpitarika mivantana ny VVS; anisan' ny taranaka nasiônalista nanohy ny tolona pôlitika taorian' ny naharavan' ny ilay hetsika izy.

Dokotera i Joseph Ravoahangy, teraka tamin' ny taona 1893 tao [[Fianarantsoa]], ​​mpiara-manorina ny antoko [[Mouvement démocratique de la rénovation malgache]] (MDRM) taorian' ny [[Ady Lehibe Faharoa|Ady Lehibe II]].

Dokotera i Joseph Raseta, teraka tamin' ny 9 Desambra 1886 tany [[Marovoay]], izay lasa mpitarika ny hetsiky ny mpitaky fahaleovantena koa taty aoriana ary nandray anjara tamin' ny fananganana ny MDRM niaraka amin-d[[Ravoahangy-Andrianavalona Joseph|Ravoahangy]].

Pôeta sy mpanoratra boky ary mpanoratra tantara an-tsehatra i [[Ny Avana Ramanantoanina]], teraka tamin' ny taona 1891; nampiasa literatiora sy ny tononkalo izy mba hitsikerana ny fanjanahantany frantsay; rehefa hitan' ny mpanjanaka frantsay ny V.V.S. dia natao sesitany tany [[Mayotte]] izy.

=== Tanjona ===
Ny tanjon' ny VVS dia ny hiaro ny kolontsaina malagasy, hiady amin' ny tsy rariny ataon' ny mpanjanatany, hanamafy ny firaisankin' ny [[Malagasy (vahoaka)|Malagasy]], hampiroborobo ny fitiavan-tanindrazana, hanafaka an' i [[Madagasikara]] amin' ny fanjakazakan' ny Frantsay, ary hanafaka azy koa amin' ny fanjanahantany. 

Na dia tsy naharitra ela aza ity hetsika ity (1913-1916) dia nisy fiantraikany lehibe teo amin' ny tolona ho an' ny fahaleovantenan' i Madagasikara&lt;ref&gt;&lt;small&gt;&quot;[https://fr.scribd.com/document/825535921/expo-VVS Histoire du mouvement V.V.S à Madagascar]&quot;, ''fr.sribd.com'' (notsidihina tamin' ny 7 Mars 2026)&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;. Mifanohitra amin' ny filazan' ny besinimaro ny tena fomba fiasany izay tsy nampiasa herisetra fa nampiely hevitra [[Fanindrahindram-pirenena|manindrahindra firenena]] (nasiônalista) tamin' ny alalan' ny trakta sy gazety miafina.

== Jereo koa ==

* [[Mouvement Démocratique de la Rénovation Malgache|Mouvement démocratique de la rénovation malgache]]
*[[Antoko pôlitika malagasy]]
*[[Pôlitika eto Madagasikara]]
*[[Fanindrahindram-pirenena|Fanindrahindram-pirenana]] na [[Fanindrahindram-pirenena|nasiônalisma]]
*[[Fitiavan-tanindrazana]]

== Fanovozan-kevitra ==

* Boahen, Adu (1990). ''General History of Africa VII: Africa Under Colonial Domination''. Paris: UNESCO. &lt;nowiki&gt;ISBN 9780852550977&lt;/nowiki&gt;.
* Coquery-Vidrovitch, Catherine&amp;nbsp;(1986-01-01).&amp;nbsp;''Les sociétés secrètes nationalistes à Madagascar dans la première moitié du XXème siècle : V.V.S. (Vy Vato Sakelika) 1913-1915, PA.NA.MA (Parti National Socialiste Malgache) 1941-1947, JINY (Jeunesse nationaliste) 1943-1947''. Paris 7.&amp;nbsp;Notsidihina tamin' ny 24 Febroary 2024.
* Ellis, Stephen; Rajaonah, Faranirina (1998). ''L'insurrection des menalamba: une révolte à Madagascar, 1895-1898''. Paris: Karthala Editions. &lt;nowiki&gt;ISBN 9782865377961&lt;/nowiki&gt;.
* Helen Chapin Metz, ed. ''Madagascar: A Country Study''. Washington: GPO for the Library of Congress, 1994.
* Oliver, Roland; Fage, John Donnelly; Sanderson, G.N. (1985). ''The Cambridge History of Africa''. Vol. 6. Cambridge, U.K.: Cambridge University Press. &lt;nowiki&gt;ISBN 978-0-521-22803-9&lt;/nowiki&gt;.
* Randrianja, Solofo (6–10 December 2005). &quot;Quelques réflexions d'historien sur le nationalisme académique&quot; (PDF). ''XIth CODESRIA General Assembly, Fourth Parallel Working Session''. Maputo, Mozambique.
* Ravoahangy-Andrianavalona, Josette Randriamandimby&amp;nbsp;(1978).&amp;nbsp;''La V.V.S., Vy, Vato, Sakelika (Fer, Pierre, Ramification): contribution à l'étude sur l'origine du nationalisme malgache''.&amp;nbsp; Notsidihina tamin' ny 24 Febroary 2024.
* Ralaimihoatra, Edouard. &quot;Quelques aspects de la VVS&quot;. ''Bulletin de l’Académie malgache'', N.S., 1971, t. 49, fasc. 2, p. 113—16.
* Thomas, Martin (2005). ''The French Empire Between the Wars: Imperialism, Politics and Society''. Manchester, U.K.: Manchester University Press. &lt;nowiki&gt;ISBN 9780719065187&lt;/nowiki&gt;.
* UNESCO, &quot;Gisèle Rabesahala pedagogical unit 1 | Women&quot;. ''UNESCO''. Notsidihina tamin' ny 24 Febroary 2024.

== Loharano sy fanamarihana ==</text>
      <sha1>rmwdijfp6f5vgfzbz94snjlkj2y9zy4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Alahadin' ny Sampan-kazo</title>
    <ns>0</ns>
    <id>265665</id>
    <revision>
      <id>1133710</id>
      <parentid>1049017</parentid>
      <timestamp>2026-03-30T09:54:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Thelezifor</username>
        <id>15140</id>
      </contributor>
      <comment>Rohy anatiny</comment>
      <origin>1133710</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1396" sha1="gqwdz9j4srjtdblapxq4tmwllbwyo9y" xml:space="preserve">[[Sary:Giotto di Bondone - No. 26 Scenes from the Life of Christ - 10. Entry into Jerusalem - WGA09206.jpg|vignette|313x313px|''Fidiran'i Jesoa ao Jerosalema'', sary nataon'i Giotto di Bondone, taona 1304 - 1306]]
Ny '''Alahadin' ny Sampan-kazo''' na '''Alahadin' ny Sampan-drofia''' ao amin' ny [[tetiandro litorjika kristiana]] dia ny Alahady mialoha ny [[Alahadin' ny Paska]] sady fidirana ao amin'ny [[Herinandro Masina]].

Ahatsiarovana zava-nitranga roa ny Alahadin' ny Sampan-kazo: ny voalohany dia ny fidiran' i Jesoa amin' ny fomba manetriketrika tao [[Jerosalema]] izay nihobian' ny vahoaka azy tamin' ny fanofahofana sampan-drofia sady namelaran' izy ireo lamba mba handalovany, izay tantaraina ao amin' ny [[Evanjely|Evanjely efatra]] ao amin'ny [[Testamenta Vaovao]] ao amin'ny [[Baiboly]]; ny faharoa dia ny Fiaretan' i Kristy sy ny fijaliany teo amin' ny hazo fijaliana, izany no iantsoana io fahatsiarovana io ankehitriny hoe &quot;fankalazana ny Sampan-kazo sy ny Fiaretana&quot; na &quot;fankalazana ny Sampan-drofia sy ny Pasiona&quot;.

Hatramin' ny [[Kônsily Vatikàna II]] no niantsoana azy io hoe &quot;Alahadin' ny Sampan-kazo&quot;. Taloha sy tamin' ny endrika [[Konsily tao Tridentio|tridentina]]&lt;nowiki/&gt;n' ny fombam-pivavahana rômana dia natao hoe &quot;Alahady faharoa amin' ny Pasiona&quot; na &quot;Alahadin' ny Sampan-kazo&quot; izy.

== Jereo koa ==

* [[Kalandrie litorjika katôlika rômanina]]

* [[Hôsana]]</text>
      <sha1>gqwdz9j4srjtdblapxq4tmwllbwyo9y</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1133711</id>
      <parentid>1133710</parentid>
      <timestamp>2026-03-30T09:56:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Thelezifor</username>
        <id>15140</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>1133711</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1396" sha1="slpdafx44jowa7b6ev8egr86nsf8tv1" xml:space="preserve">[[Sary:Giotto di Bondone - No. 26 Scenes from the Life of Christ - 10. Entry into Jerusalem - WGA09206.jpg|vignette|313x313px|''Fidiran'i Jesoa ao Jerosalema'', sary nataon'i Giotto di Bondone, taona 1304 - 1306]]
Ny '''Alahadin' ny Sampan-kazo''' na '''Alahadin' ny Sampan-drofia''' ao amin' ny [[tetiandro litorjika kristiana]] dia ny Alahady mialoha ny [[Alahadin' ny Paska]] sady fidirana ao amin' ny [[Herinandro Masina]].

Ahatsiarovana zava-nitranga roa ny Alahadin' ny Sampan-kazo: ny voalohany dia ny fidiran' i Jesoa amin' ny fomba manetriketrika tao [[Jerosalema]] izay nihobian' ny vahoaka azy tamin' ny fanofahofana sampan-drofia sady namelaran' izy ireo lamba mba hodiaviny, izay tantaraina ao amin' ny [[Evanjely|Evanjely efatra]] ao amin' ny [[Testamenta Vaovao]] ao amin'ny [[Baiboly]]; ny faharoa dia ny Fiaretan' i Kristy sy ny fijaliany teo amin' ny hazo fijaliana, izany no iantsoana io fahatsiarovana io ankehitriny hoe &quot;fankalazana ny Sampan-kazo sy ny Fiaretana&quot; na &quot;fankalazana ny Sampan-drofia sy ny Pasiona&quot;.

Hatramin' ny [[Kônsily Vatikàna II]] no niantsoana azy io hoe &quot;Alahadin' ny Sampan-kazo&quot;. Taloha sy tamin' ny endrika [[Konsily tao Tridentio|tridentina]]&lt;nowiki/&gt;n' ny fombam-pivavahana rômana dia natao hoe &quot;Alahady faharoa amin' ny Pasiona&quot; na &quot;Alahadin' ny Sampan-kazo&quot; izy.

== Jereo koa ==

* [[Kalandrie litorjika katôlika rômanina]]

* [[Hôsana]]</text>
      <sha1>slpdafx44jowa7b6ev8egr86nsf8tv1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Voanio</title>
    <ns>0</ns>
    <id>278775</id>
    <revision>
      <id>1133661</id>
      <parentid>1122215</parentid>
      <timestamp>2026-03-29T15:31:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-96630-1</username>
        <id>38575</id>
      </contributor>
      <comment>Nanitsy hadisoam-pitendrena</comment>
      <origin>1133661</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2363" sha1="6nlq6vkemrenznwr6t0baneppy0l9gf" xml:space="preserve">{{Boaty ny taksônômia
| sary = Cocotier.jpg
| image_caption = Ravina sy voam-boaniho
| regnum = [[Plantae]]
| unranked_divisio = [[Angiospermae]]
| unranked_classis = [[Mônôkotiledôna]]
| unranked_subclassis = [[Commelinidae]]
| ordo = [[Arecales]]
| familia = [[Arecaceae]]
| genus = '''''Cocos'''''
| species = '''''C. nucifera'''''
}}
Ny '''voanio''' na '''voaniho''' dia [[hazo]] fihinam-boa miely amin’ ny faritra manana [[toetanin-jana-pehin-tany]] eto amin’ izao tontolo izao. Ny voaniho dia anisan' ny fianakavian' ny hazo palma (''[[Arecaceae]]'') ary izy ihany no hany karazana miaina ao amin' ilay vondron-karazana '''''Cocos'''''. '''''Cocos nucifera''''' no anarana ara-tsiansany.

== Endriky ny voanio ==

=== Ny vatany sy ny raviny ===
[[Sary:Cocos nucifera plantation in continental India (Nagesh).jpg|vignette|Voaniho]]
Miendrika [[varingarina]] manana savaivo 45 sm izy ary mety mahatratra 30 m ny haavony. eny amin' ny tampony no misy ny raviny misandrahaka entin' ny tahon-draviny miisa 20 any ho any, maniry miakatra avy eo mibiloka mianambany, izay manana halava eo anelanelan’ ny 3 m sy 4,5&amp;nbsp;m.

=== Ny voany ===
[[Sary:Coconut_4.jpg|thumb|Voam-boaniho mbola kely]]Ny voany dia maniry mitangorona miisa 10 hatramin’ ny mihoatra ny 20. Mirefy 30&amp;nbsp;sm eo ho eo ny voan’ ny voaniho rehefa lehibe. Miendrika boribory lavalava izany sady misy hodiny mafy toy ny vato voafono hodiny matevina be tsiratsiraka.

== Fampiasana ny voanio ==

=== Fampiasana ny voany ===
[[Sary:Coconut face (2201055109).jpg|vignette|Voam-boaniho voala hodiny]]
Miloko fotsy sady mitahiry menaka azo hanina na anaovana zavatra hafa ([[savony]], [[labozia]]) ny nofom-boany poaka aty ao anatin’ izany hodiny izany. Ao anatin’ io nofony fihinana io dia misy ranony toy ny ronono sady mamimamy. Sakafo mahavelona ny nofom-boan’ ny voaniho any amin’ ireo faritra aniriany eto amin’ izao tontolo izao. Azo anamboarana doberam-boanio ny nofom-boany.

=== Fampiasana ny taova hafa ===
[[Sary:Coconut trunk.jpg|thumb|left|Vatan' ny voanio]]Azo anamboarana rindrina, tafo, tsihy, harona, satroka, sahafa, sns ny ravim-boanio maina. Ny tsiraka amin’ ny hodim-boan’ ny voaniho dia azo anamboarana tady sady azo aparitaka amin’ ny zaridaina hampahazo rivotra ny nofon-tany.

== Jereo koa ==

* [[Antrendry (zavamaniry)|Antrendry]]
* [[Rofia]]</text>
      <sha1>6nlq6vkemrenznwr6t0baneppy0l9gf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Antrendry (zavamaniry)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>279299</id>
    <revision>
      <id>1133660</id>
      <parentid>1100476</parentid>
      <timestamp>2026-03-29T15:28:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-96630-1</username>
        <id>38575</id>
      </contributor>
      <comment>Nanitsy hadisoam-pitendrena</comment>
      <origin>1133660</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3876" sha1="1ayr8n2ga0qsf6c9bbj585786d6b1a2" xml:space="preserve">[[Sary:Phoenix dactylifera2.jpg|vignette|382x382px|Antrendry]]
Ny '''antrendry''' dia [[zavamaniry]] ao amin' ny fianakaviana ''[[Arecaceae]]'', any amin’ ny faritra manana [[toetanin-jana-pehin-tany]] avy any [[Afrika Avaratra]] sy avy any [[Azia Atsimo-Atsinanana]] ary any [[India]], volena manerana izao tontolo izao any amin' ny faritra manana toetany mafana sy maina. '''''Phoenix dactylifera''','' ny anarana ara-tsiansan’ ny antrendry. Mahazaka [[hatsiaka]] (hatramin' ny - 12° C) sy [[haintany]] ny antrendry.

== Toetoetran' ny antrendry ==

=== Ny fototr' antrendry ===
Miavaka amin’ ny [[zavamaniry]] hafa ny antrendry noho ny fananany vatana mahitsy sady lava mahatratra 15 m hatramin’ ny 30 m, sy ny fananany [[Ravina (zavamaniry)|ravina]] mivondrona toy ny volom-borona manodidina ny izany vatany izany.
[[Sary:דקל תמר מצוי חתך גזע דמוי עץ (3).jpg|vignette|187x187px|Vatan' antrendry nofiraina]]
Lehibe ny raviny izay miloko maitso mavana, miraikitra amin’ ny vatany amin' ny alalan’ ny taho-dravina afovoany, sady mivelatra sady manana halava maharatra 3 m hatramin' ny 7 m.

=== Ny vonin' ny antrendry ===
Mety ho lahy na vavy ny fototr’ antrendry iray, ka ny fototr’ antrendry lahy no misy ny [[lahim-bony]], fa ny fototr' antrendry vavy no mitondra ny [[vavim-bony]]. Afaka 6 hatramin' ny 8 taona anefa vao fantatra raha lahy na vavy ny fototr' antrendry iray. Ny rivotra no miantoka ny fitondrana ny lahim-bony eny amin' ny vavimbony, nefa azo tapahina ny vonin’ ny antrendry lahy raha mbola tsy matoy dia ahantona eny amin’ ny vonin’ ny antrendry vavy mba hahamora ny fitsimohan' ny voan’ antrendry.

=== Ny voan' antrendry ===
[[Sary:Dates on date palm.jpg|vignette|261x261px|[[Antrendry (voany)|Voan' antrendry]]]]
[[Sary:Phoenix (botanical) финики.jpg|vignette|175x175px|Voan' antrendry masaka]]
Ny fitambaran’ ny [[Voankazo|voa]]&lt;nowiki/&gt;n’ ny fototr’ antrendry iray mandritra ny iray taona dia mety mahatratra 270 kg. Amin’ ny  fahavalo taonany ny antrendry dia manomboka misy voany, tonga lehibe izy amin’ ny fahatelompolo taona ary tsy antitra raha tsy any amin’ ny fahazato taonany any ho any. Ny antrendry vavy iray dia mety ahitana vondrom-boany maro ary ny tsirairay amin' izany dia ahitana voany miisa 200 hatramin’ ny 1&amp;nbsp;000, izay mety milanja hatrany amin’ ny 12 kg.

== Karazana manakaiky azy ==
[[Sary:Arcoiris en el Palmeral de Elche.jpg|vignette|185x185px|Alan' antrendry]]
Maro ny karazan-javamaniry mitovitovy amin' ny antrendry ''Phoenix dactylifera'' ka anisan' izany:

* ''Phoenix sylvestris'' (antrendry mamy)
* ''Phoenix eylanica'' (antrendry manga)
* ''Phoenix roebelenii'' (antrendry zeny)

* ''Phoenix canariensis'' (antrendrin' i Canaria)
* ''Phoenix theophrasti'' (antrendrin' i Teôfrasta)
* ''Phoenix atlantica'' (antrendrin' i Kapvera)

== Ny fampiasana ny antrendry ==

=== Ny voany ===
Ny voan’ antrendry dia famenon-tsakafo mahavelona any amin’ ny faritr’ i [[Afrika Avaratra]] sy any [[Iràna]] ary any [[Arabia]]. Misy [[siramamy]] ny 58 % sy [[lipida]] ny 2 %n’ ny voan’ antrendry sady ahitana [[prôteinina]] sy [[sira mineraly]] koa. Ny antrendry mamy dia volena any [[India]] mba hahazoana ranony izay andrahoina mba hahazoana siramamy; raha tsy andrahoina izany dia ahazoana zava-pisotro na [[divay]] na [[toaka]].

=== Ny vatany sy ny raviny ===
Ny tahon-draviny dia azo rarena na zairina hanamboarana [[harona]], [[sahafa]], [[tsihy]], [[kidoro]], [[kitapo]], sns. Ny [[Tsiraka|tsiratsiraka]] amin’ ny raviny dia azo anamboarana [[tady]]. Ny antrendry koa dia volena mba hatao haingon-tanàna any amin' ny faritra mangatsiaka loatra ka tsy afaka mahamasaka ny voany. Misy koa ny antrendry zeny izay volen’ ny olona anaty trano hatao haingon-trano.

== Jereo koa ==

* ''[[Phoenix]]'' 

* [[Voaniho]]
*[[Antrendry (voany)]]</text>
      <sha1>1ayr8n2ga0qsf6c9bbj585786d6b1a2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>RASETA Joseph Delphin</title>
    <ns>0</ns>
    <id>279487</id>
    <redirect title="Raseta Joseph" />
    <revision>
      <id>1133680</id>
      <parentid>1000277</parentid>
      <timestamp>2026-03-30T00:01:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xqbot</username>
        <id>802</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Rôbô : mamaha olam-pihodinana mankany amin'i [[Raseta Joseph]]</comment>
      <origin>1133680</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="29" sha1="lm6mnhugnd9zhpa9zgm4wbdaigxvj48" xml:space="preserve">#FIHODINANA [[Raseta Joseph]]</text>
      <sha1>lm6mnhugnd9zhpa9zgm4wbdaigxvj48</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Joseph Raseta</title>
    <ns>0</ns>
    <id>281551</id>
    <redirect title="Raseta Joseph" />
    <revision>
      <id>1133681</id>
      <parentid>1042911</parentid>
      <timestamp>2026-03-30T00:01:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xqbot</username>
        <id>802</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Rôbô : mamaha olam-pihodinana mankany amin'i [[Raseta Joseph]]</comment>
      <origin>1133681</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="29" sha1="lm6mnhugnd9zhpa9zgm4wbdaigxvj48" xml:space="preserve">#FIHODINANA [[Raseta Joseph]]</text>
      <sha1>lm6mnhugnd9zhpa9zgm4wbdaigxvj48</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ny Avana Ramanantoanina</title>
    <ns>0</ns>
    <id>286868</id>
    <revision>
      <id>1133651</id>
      <parentid>1124698</parentid>
      <timestamp>2026-03-29T13:21:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Thelezifor</username>
        <id>15140</id>
      </contributor>
      <comment>Jereo koa</comment>
      <origin>1133651</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4115" sha1="ea8sutqb1z9v193cy5ajycv9bf14s2z" xml:space="preserve">I '''Ny Avana Ramanantoanina''' (1891–1940) dia [[pôeta]] sy mpanoratra [[tantara an-tsehatra]]. Anisan' ny mpanoratra malaza indrindra teto [[Madagasikara]] izy, nalaza tamin' ny [[tononkalo]]&lt;nowiki/&gt;ny, ary koa ny tantara nosoratany. Nanoratra tamin' ny andron' ny [[Empira Mpanjanaka Frantsay|fanjanahantany]] izy ary heverina ho mpanoratra malagasy voalohany nandefa hafatra ara-pôlitika ao anatin' ny asasorany. Nanoratra tamin' ny [[Fiteny malagasy|teny malagasy]] indrindra izy. Niaraka tamin' i [[Jean-Joseph Rabearivelo]], izay lazaina fa pôeta afrikana voalohany nanoratra araka ny fanao tandrefana, Ramanantoanina dia nanakiana mafy ny fahefana mpanjanaka frantsay. Mpikambana tao amin' ny fikambanana [[Fanindrahindram-pirenena|nasiônalista]] miafina [[Vy Vato Sakelika]] (VVS) izy, ary natao sesitany tany [[Mayotte]] any [[Tamba-nosin' i Kômôro|Kômôro]] rehefa noraran' ny mpanjanatany frantsay ilay fikambanana tamin' ny taona 1917. Voarara ny asasorany noho izany ary tsy naverina navoaka raha tsy tamin' ny taompolo 1980 teto Madagasikara. Vokatra izany dia tsy dia fatatra loatra teo amin' ny tontolon' ny literatiora iraisam-pirenena ny asasorany raha mitaha amin' ny an-dRabearivelo.

Ramanantoanina dia teraka tamin' ny taona 1891 tao Ambatofotsy, tanàna ambanivohitr' [[Antananarivo]], ao amin' ny faritra afovoan' i Madagasikara, tao amin' ny fianakavian' ny aristôkrasia merina taloha izay rava tamin' ny fanjanahantany frantsay tamin' ny taona 1896. Rehefa vita ny fianarany tao amin' ny sekoly tsy miankina [[Prôtestantisma|prôtestanta]], Ramanantoanina dia nanomboka nanoratra sy namoaka ny sanganasany tamin' ny gazety literatiora maromaro teo an-toerana teo amin' ny faha-16 taonany tamin' ny anarana hoe ''Ny Avana''. Nanomboka nalaza izy tamin' ny famoahany voalohany ny ''Chant de fiancailles'' (&quot;Hiran' ny fifamofoana&quot;) tamin' ny taona 1907.

Ramanantoanina dia anisan' ny andiana pôeta malagasy voalohany nanandrana namolavola rafitra sy teôria momba ny [[tononkalo]] amin' ny [[Fiteny malagasy|teny malagasy]], izay nantsoin' ny taranaka mpanotra malagasy taty aoriana hoe ''Ny Mpanoratra zokiny''. Nahazo aingam-panahy avy amin' ny ''[[hainteny]]'' asasorany, izay nampiditra toetra filamatra amin' ny endrika toy ny &quot;embona&quot; sy &quot;hanina&quot; ao anatin' ny tononkalony ho fitaovana ho enti-mampiroborobo ny firaisan' ny samy [[Malagasy (vahoaka)|Malagasy]] sy hamporisihana ny fiverenana amin' ny soatoavina nentin-drazana.

Rehefa niverina avy tany an-tsesitany tany [[Tamba-nosin' i Kômôro|Kômôro]] izy tamin' ny taona 1922 dia nesorina taminy ny fahafahana hahazo asa be karama ao amin' ny governemanta mpanjanaka, fa afaka mahazo fivelomana antonony kosa tao amin' ny trano fivarotam-boky tao an-drenivohitra. Ny asasorany nandritra io vanim-potoana io dia nanjary nitombo hatrany tamin' ny fivoizana ny lohahevitra momba ny fahadisoam-panantenana. Nanangana hetsika ara-literatiora antsoina hoe ''Mitady ny Very'' izy, ary tamin' ny 5 Aogositra 1931 dia namoaka gazety ara-li

Taorian' ny fahaleovantena tamin' ny taona 1960 dia nampidirina teto amin' ny firenena ny asasorany ho porofon' ny fitiavan-tanindrazana nananan' ny Malagasy avara-pianarana tao Antananarivo nandritra ny fanjanahantany. Misy lalana mitondra ny anarany ny ao Antananarivo.

== Jereo koa ==

* [[Ralaimongo Jean|Jean Ralaimongo]]
* [[Ravoahangy-Andrianavalona Joseph|Joseph Ravoahangy]]
* [[Raseta Joseph Delphin|Joseph Raseta]]

* [[David Jaomanoro]]

* [[Jean-Joseph Rabearivelo]]
* [[Jacques Rabemananjara]]
* [[Jean-Luc Raharimanana]]
* [[Michèle Rakotoson]]

* [[Dox (Jean Verdi Salomon Razakandrainy)|Dox]]
* [[Naivoharison Patrick Ramanmonjisoa]]

* [[Lucien Xavier Michel Andrianarahinjaka|Lucien Xavier Michel-Andrianarahinjaka]]

* [[Esther Nirina]]

* [[Hajasoa Vololona Picard]]
* [[Charlotte-Arrisoa Rafenomanjato]]
* [[Pastora Rahajason]]
* [[Elie Rajaonarison]]
* [[Flavien Ranaivo]]
* [[Esther Razana]]
* [[Samuel Ratany]]

* [[Lisitry ny mpanoratra malagasy]]

[[sokajy:mpanoratra malagasy]]
[[sokajy:Teraka tamin'ny taona 1891]]
[[sokajy:Maty tamin'ny taona 1940]]</text>
      <sha1>ea8sutqb1z9v193cy5ajycv9bf14s2z</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Olaf Scholz</title>
    <ns>0</ns>
    <id>290123</id>
    <revision>
      <id>1133677</id>
      <parentid>1101505</parentid>
      <timestamp>2026-03-29T23:44:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HarryWurst</username>
        <id>36292</id>
      </contributor>
      <origin>1133677</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1377" sha1="899pq0u68b5z6ymxhf4vf49mnqwzaeu" xml:space="preserve">[[File:Olaf Scholz 2024.jpg|thumb|Olaf Scholz]]

'''Olaf Scholz''' dia mpanao politika, mpanao politika mizaka ny zom-pirenen'i {{Alemaina}} teraka ny 14 Jiona 1958 tao [[Osnabrück]] Izy no praiminisitra fahasivy an'ny [[Repoblika Federalin' i Alemaina]] nanomboka tamin'ny Desambra 2021-Desambra 2024.

Izy dia Senatera ho an'ny atitany ao [[Hamburg]] tamin'ny Mey ka hatramin'ny Oktobra 2001, Minisitry ny Asa sy ny Raharaha Sosialy ao amin'ny Repoblika Federalin'i Alemaina nanomboka tamin'ny Novambra 2007 ka hatramin'ny Oktobra 2009, Ben'ny tanànan'i Hamburg voalohany tamin'ny Martsa 2011 ka hatramin'ny Martsa 2018 ary avy eo ny Minisitry ny Federaly. Fitantanam-bola sy ara-bola mandra-pifidy azy ho Chancellor Vice Chancellor ao amin'ny Repoblika Federalin'i Alemaina

== Praiminisitr' Alemaina ==
{|border=&quot;1&quot; align=&quot;center&quot; style=&quot;border: 10px solid #0; background-color:#FFFFFF&quot;
|-align=&quot;center&quot; bgcolor=&quot;DDEEFF&quot;
!nodimbiasany
![[Sary:Flag_of_Germany.svg|40px]] Praiminisitr' [[Alemaina]] faha-09
!mpandimby
|-align=&quot;center&quot; 
| [[Angela Merkel]]&lt;br/&gt; 2005-2021   || [[Olaf Scholz]]&lt;br/&gt; 2021-2025  || [[Friedrich Merz]]&lt;br/&gt; 2025-  &lt;br/&gt;
|-bgcolor=&quot;#DDEEFF&quot;
|-
|}


[[sokajy:Mpanao politika alemana|Scholz]]
[[sokajy:mpanao asa soratra alemà]]
[[sokajy:Teraka tamin'ny taona 1958]]
[[Sokajy:Praiminisitry alemana|Scholz]]
[[sokajy:Ben'ny tanàna alemana|Scholz]]</text>
      <sha1>899pq0u68b5z6ymxhf4vf49mnqwzaeu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Lingoza</title>
    <ns>0</ns>
    <id>290553</id>
    <revision>
      <id>1133662</id>
      <parentid>1100464</parentid>
      <timestamp>2026-03-29T15:37:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-96630-1</username>
        <id>38575</id>
      </contributor>
      <comment>Nanitsy hadisoam-pitendrena</comment>
      <origin>1133662</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1980" sha1="lxhizsyl5gwcujs1msm4ahfv9kwhprp" xml:space="preserve">[[Sary:Aframomum angustifolium fruit.jpg|vignette|438x438px|Lingoza (Aframomum angustifolium) miaraka amin’ ny voany, any akaikin’ i Bandundu (Repoblika Demôkratikan’ i Kôngô).]]
Ny '''lingoza''' na '''longoza''' dia karazan-javamaniry mamony, ao amin' ny fianakaviana ''[[Zingiberaceae]]''. '''''Aframomum angustifolium''''' no anarany ara-tsiansa. Miparitaka be any amin’ ny tany trôpikaly atsy [[Afrika]] sy eto [[Madagasikara]] sy ao amin' ny nosy [[Maskareina (tamba-nosy)|Maskarena]] ity zavamaniry ity. Ampiasaina ho zava-manitra amin' ny sakafo sy fanafody maro ny vihim-boany sy ny voany. Iray fianakaviana amin' ny [[sakamalao]] sy ny [[tamotamo]] ity zavamaniry ity.

== Faritra aniriany ==
Ny lingoza no karazana miparitaka be indrindra amin' ny vondron-karazana ''[[Aframomum]]''. Hita eto [[Madagasikara]] sy ao amin' ny nosy [[Maskareina (tamba-nosy)|Maskarena]] ary manerana an’ i [[Afrika]] trôpikaly, hatrany [[Kôtidivoara]] ka hatrany [[Sodàna Atsimo]] sy [[Môzambika]] izy io.

== Fampiasana azy ==
[[Sary:Longoza Anivorano-Nord Madagascar 01.jpg|vignette|Lingoza maniry any Anivorano Avaratra ([[Madagasikara]])]]
Ampiasaina betsaka ho zava-manitra sy amin' ny fitsaboana ny nofom-boan' ny lingoza, izay manana tsiro somary mafanafana. Any [[Nizerià]] dia kapohina sy atao tady famatorana [[Ampemba|ampemby]] ny tahony, ary ataon' ny vahoaka [[Igede (vahoaka)|Igede]] zava-manitra ny fakany ([[rizôma]]). Any amin' ny [[Repoblika Demôkratikan' i Kôngô]] dia tsakoina ny voany mba hatao fanafody kankana. Any [[Liberià]] dia ampiasaina mba hanamaivanana ny fanaintainana aorian' ny fiterahana ny fototry ny lingoza. Mandeha ihany koa ny fikarohana momba ny fiasan' ny lingoza izay manohitra ny [[fahanterana]] amin' ny alalan' ny fampiasana ny vihim-boany: manana hery manavao ny tamba-tsela ny vihim-boany mainty hita ao amin' ny voany mena efa masaka tsara.

== Jereo koa ==

* [[Sakamalao]] na [[Sakamalao|sakaitany]]

* [[Tamotamo]]</text>
      <sha1>lxhizsyl5gwcujs1msm4ahfv9kwhprp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Emilson Daniel Andriamalala</title>
    <ns>0</ns>
    <id>290950</id>
    <revision>
      <id>1133712</id>
      <parentid>1117952</parentid>
      <timestamp>2026-03-30T10:16:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-96630-1</username>
        <id>38575</id>
      </contributor>
      <comment>Nanitsy hadisoam-pitendrena</comment>
      <origin>1133712</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3600" sha1="fxtwiocgtddio18feaqqxsjjfapd75f" xml:space="preserve">
{{Infobox olona|anarana=Tsiferana Emilison Daniel Andriamalala|teraka=22 oktobra 1916|toerana=Toamasina|maty=25 may 1975|firenena=Madagasikara|asa=Mpanoratra
Pôeta|imag
( E. D.A)|asa hafa=Mpampianatra
Akademisianina|image=https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Emilson_Daniel_ANDRIAMALALA.jpg}}

I '''Andriamalala Emilson Daniel Tsiferana''' dia mpanoratra, pôeta, mpampianatra ary akademisiana, izay heverina ho rain' ny realisma malagasy. Fantatra indrindra amin' ny anarana hoe: '''E. D. Andriamalala''' na '''E.D.A''' izy.

== Fiainana manokana ==
Andriamalala Emilison Daniel Tsiferana no tena anarany. Teraka tamin'ny 22 oktobra 1916 tao [[Toamasina]]. Zanak'i Razafitsiferana Randimby sy Razafinirina Marguerite. Nanambady an.dRamialinoro Berthe izy. Niteraka telo amby folo mianadahy izy ireo. Ny 25 may 1979 no nodimandry tao Itaosy i E.D.A.&lt;ref&gt;https://poetawebs.e-monsite.com/pages/sorapiainana/page-54-1.html&lt;/ref&gt;

== Mpanoratra ==
Fantatra amin' ny soniany ED Andriamalala ity mpanoratra ity, izay anisan' ny olo-malaza amin' ny [[Literatiora malagasy|literatiora]] [[Literatiora malagasy|malagasy]]. Niorina mafy tao anatin' ny [[fiarahamonina malagasy]] ny sanganasany, izay nitrandraka lohahevitra toy ny maha Malagasy, ny [[Kolontsaina malagasy|kolontsaina]] [[Kolontsaina malagasy|malagasy]] ary ny [[Tantaran' i Madagasikara|tantaran' ny fireneny malagasy]]. Nanomboka ny maha mpanoratra azy izy tamin' ny famoahana [[tononkalo]] tao amin' ny [[gazety]] isan-karazany toa ny ''Takavira''. Taorian' izay, teo anelanelan' ny taona 1958 sy 1960, dia namoaka tantara fohy tao amin' ny gazetiboky toy ''Ny Nosy Manontolo'', ''Dingana'', ''Fanasina'' ary ''Hehy'' izy.

Manolotra fisaintsainana filôzôfika momba ny fisainan' ny Malagasy nandritra [[Zanatanin' i Madagasikara sy ny tany miankina|fanjanahantany]]. ny tantara foronina nosoratany tamin' ny teny malagasy. Samy hita tamin' ny asasorany ny [[ohabolana]] sy ny [[angano]] ary ny [[voambolana]] malagasy tranainy. Anisan' ny tantara noforoniny ny ''Fofombadiko'' (1954, nahazo ny Loka Akbaraly) sy ny ''Hetraketraka'' (1963) ary ''Ilay Vohitry ny Nofy'' (1970, Loka avy amin' ny Minisiteran' ny Fanabeazana), izay tafiditra ao amin' ny fandaharam-pampianarana ankapobeny eto Madagasikara.

Niresaka momba ny [[fanagasiana]] i Emilson Daniel Andriamalala tao amin' ny boky mitondra ny lohateny hoe ''[[Ny Fanagasiana]]'', izay nivoaka tamin' ny taona 1974. Amin' ity asasoratra ity dia namaritra ny fanagasiana ho fampifanarahana amin' ny toetra sy fisainana malagasy izy, ka nandroso lohahevitra telo, dia ny fanagasiana ny fampianarana sy ny fanagasiana ny toekarena ary ny fanagasiana ny toetsaina.

Ankoatra ny tantara noforoniny dia nanoratra tantara an-tsehatra sy andrana an-dahatsoratra ary lahatsoratra fohy i Andriamalala, ka azo lazaina fa nitondra anjara biriky lehibe teo amin' ny literatiora sy ny [[kolontsaina malagasy]]. Zava-baovao tamin' izany fotoana izany ny fomba fanoratrany, izay niavaka noho ny fisian' ny fitantarana anaty fitantarana.

Nisy tamin' ny sanganasany ny nadika amin' ny [[Fiteny frantsay|teny frantsay]], indrindra fa ny ''Ma promise'' tamin' ny taona 2020 sy ny ''Le hameau des rêves'' tamin' ny 2023, nadikan' i Johary Ravaloson.&lt;ref&gt;1-&lt;nowiki&gt;https://www.indigo-lemag.com/le-centenaire-de-la-naissance-de-ed-andriamalala-celebre/&lt;/nowiki&gt;&lt;/ref&gt;

== Loharano ==
1-https://www.indigo-lemag.com/le-centenaire-de-la-naissance-de-ed-andriamalala-celebre/

2-https://poetawebs.e-monsite.com/pages/sorapiainana/page-54-1.html
== Jereo koa ==
* [[Fanagasiana]]

* ''[[Ny Fanagasiana]]''</text>
      <sha1>fxtwiocgtddio18feaqqxsjjfapd75f</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Maria Theresia</title>
    <ns>0</ns>
    <id>292079</id>
    <revision>
      <id>1133672</id>
      <parentid>1125313</parentid>
      <timestamp>2026-03-29T23:40:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HarryWurst</username>
        <id>36292</id>
      </contributor>
      <origin>1133672</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1488" sha1="b9pt59159tbt61u592lae4pemmd0sjf" xml:space="preserve">{{infobox olona
|sary= 
|anarana=Maria Theresia
|teraka=13 Mey 1717
|maty=29 Novambra 1780
|firenena= {{Aotrisy}}
|mpiaraka=
|asa=

|taona niasàna=
}}
'''Maria Theresia''' avy any {{Aotrisy}} (13 Mey 1717 tao [[Vienna]]; † 29 Novambra 1780 tao Vienna) dia andriambavy avy amin'ny Tranon'i [[Habsburg]]. Ny Archdochess of [[Aotrisy]] sy  Mpanjaka, izay nanjaka tamin'ny 1740 ka hatramin'ny nahafatesany, ankoatra ny hafa. avy any [[Hôngria]] (miaraka amin'i [[Kroasia]]) sy [[Bohemia]] dia iray amin'ireo mpanjaka nanan-kery indrindra tamin'izany fotoana izany

==Ny fiainany manokana==
I [[Karl VI., Emperora Romana Masina|Charles VI, Emerora Romana Masina]] no rainy. Ny vadiny dia [[Franz I. Stephan (Aotrisy)|Franz I. Stephan]]. Ny zanany dia Archduchess Maria Elisabeth of Austria, Archduchess Maria Anna of Austria, Archduchess Maria Carolina of Austria, [[Joseph II, Emperora Romana Masina|Joseph II]], Maria Christina, Duchess of Teschen, Archduchess Maria Elisabeth of Austria, Archduke Charles Joseph of Austria, Archduchess Maria Amalia of Austria, Leopold II, Holy Roman Emperor, Archduchess Maria Johanna Gabriela of Austria, Archduchess Maria Josepha of Austria, Maria Carolina of Austria, Ferdinand, Duke of Breisgau, Marie Antoinette, Archduke Maximilian Francis of Austria, Archduchess Maria Carolina of Austria. 

== Jereo koa ==
[[sokajy:Teraka tamin'ny taona 1717]]
[[sokajy:Maty tamin'ny taona 1780]]
[[Sokajy:Habsburg]]
[[Sokajy:Emperora Masina Romana Jermanika]]</text>
      <sha1>b9pt59159tbt61u592lae4pemmd0sjf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Iharilanto patrick Andriamangatiana</title>
    <ns>0</ns>
    <id>293417</id>
    <revision>
      <id>1133719</id>
      <parentid>1105493</parentid>
      <timestamp>2026-03-30T11:16:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-96630-1</username>
        <id>38575</id>
      </contributor>
      <comment>Nanitsy hadisoam-pitendrena</comment>
      <origin>1133719</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3789" sha1="80jokwdmpvz0omc3h2ouo75vw7r9qol" xml:space="preserve">{{Infobox olona|anarana=Iharilanto Patrick Andriamangatiana|teraka=16 may 1955|toerana=Mitsinjo Mahanjanga|firenena=Madagasikara|asa=Mpanoratra|asa hafa=Mpampianatra}}

== Fiainany ==
'''Iharilanto Patrick Andriamangatiana''' na '''I.P.A''' dia mpampianatra sy mpanoratra teraka tamin'ny 16 may 1955 tao Mitsinjo [[Mahajanga]], zanak'i Razafindrakoto David sy Razanamanga Victoire. Ny raibeny sy ny renibeny avy amin-drainy no nitaiza azy. Vao folo taona izy dia efa nahavaky ny [[Baiboly amin' ny teny malagasy|Baiboly]] manontolo. Ny taona [[1984]] izy no nanambady.

==== Fianarany ====
•Sekoly ambaratonga voalohany: Sekoly Protestanta Ankadimbahoaka, Ecole Chretienne Ambatomitsangana.

•Sekoly ambaratonga faharoa: Lise [[Tsiranana Philibert|Philibert Tsiranana]] Mahajanga, Lisea Maoderina Ampefiloha Antananarivo, Lise [[Jean-Joseph Rabearivelo|Jean Joseph Rabearivelo]], ary ny taona [[1974]] izy no nahazo ny mari-pahaizana bakalorea lettres sy filôzôfia.

•Ambaratonga ambony: Ny taona 1978 izy no nahazo ny lisansa teny aman-tsoratra malagasy, [[Oniversiten' Antananarivo|oniversiten'Antananarivo]] Madagasikara, Sampana Teny sy Haisoratra ary Riba malagasy. Nandalina ny [[literatiora frantsay]] sy ny antropolojia ary ny fandikana litera.

==== Asany ====
-1975: nampianatra ny taranja malagasy tao amin'ny lise [[Moramanga]].

-1979-1987: nampianatra malagasy-frantsay-filôzôfia tao amin'ny Lise sy Kolejy Maranatha Moramanga.

1987: nampianatra ny taranja malagasy amin'ny lise Andoharanofotsy.&lt;ref&gt;https://fr.scribd.com/document/473627924/VAKIVAKIM-PIAINANA-pdf&lt;/ref&gt;


== Fiainany ny kanto ==

===Fikambanana misy azy ===
1993: mpikambana ao amin'ny: F.M.M.R (Fikambanana Malagasy Mandala ny Riba).

1996: Niditra ho mpikambana tao amin'ny [[Havatsa-UPEM|HAVATSA UPEM]].

2002: voaray ho mpikambana tao amin'ny [[Akademia Malagasy]] sokajy voalohany

Mpikambana tao amin'ny [[Faribolana Sandratra]]

===Ny maha mpanoratra azy ===

===== Asa sorany amin'ny teny frantsay =====
-1970: nanomboka nanoratra izy raha vao dimy amby folo taona monja

-1978: L'epithaphe d'un maître: sombintantara voafantina tamin'ny fifaninana andiany fahadimy : &quot;la meilleur nouvelle de langue française RFI-ACCT (Agence de Coopération culturelle et technique)

-1984: La fuite de Dzangôa, sombin-tantara nahazo ny  loka lehibe nataon'ny mpitsara andiany faharoa tamin'ny fifaninana andiany fahavalo: &quot;la langue française (RFI-ACCT)

===== Ny asa sorany tamin'ny teny malagasy =====
-1988: nandray anjara tamin'ny &quot;Amboaran'ny Hariva&quot; RTM antsan-tononkalo

-1991: &quot;Tantara sy Ako&quot; tamin'ny fifaninana loka Ny Avana Ramanantoanina, edisiona lora BMOI

-1997: Sombin-tantara sy Ako (Amboaran-tononkalo kely)

-Felan-tatamo: boky kely tamin'ny fankalazana ny fahadimy amby efapolo ny [[Havatsa-UPEM|HAVATSA UPEM]]

1995: Vakivakim-piainana : tantara foronina nahazo ny loka voalohany tamin'ny fifaninana tantara foronina nampanaovin'ny fikambanan'ny Pôeta sy ny Mpanoratra Malagasy na UPEM.

-1985: Do miverina (tantara foronina)

-1985: Mody sary mihetsika  ( tantara an-tsehatra)

1986: ilay vatsy famatsiana (tantara an'onjam-peo nolalaovina tao amin'ny radiô Don Bosco).

2000:   Hamy (Amboaran-tsombin-tantara, faribolana)

2001: Onjam-pilafila (tantara foronina, faribolana)

2003: Lonam-bolana (Amboaran-tonokalo)

2007: Sarobabay (Amboaran-tsombin-tantara)

-Tononkalo, hainteny, sombin-tantara nivoaka  tao amin'ny gazetim-piangonana.&lt;ref&gt;http://plateforme.education.mg/bibliotheque-numerique/course/view.php?id=522&lt;/ref&gt;


== Loharano ==
1•https://fr.scribd.com/document/841722351/Iharilanto-Patrick-ANDRIAMANGATIANA

2•http://plateforme.education.mg/bibliotheque-numerique/course/view.php?id=522

3•https://www.sudoc.abes.fr/cbs/DB=2.1//SRCH?IKT=12&amp;TRM=120075032</text>
      <sha1>80jokwdmpvz0omc3h2ouo75vw7r9qol</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1133720</id>
      <parentid>1133719</parentid>
      <timestamp>2026-03-30T11:17:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-96630-1</username>
        <id>38575</id>
      </contributor>
      <comment>Nametraka lohatenim-pizarana</comment>
      <origin>1133720</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3788" sha1="19vymo8opj4lxga4qcl1fdj3a1r906z" xml:space="preserve">{{Infobox olona|anarana=Iharilanto Patrick Andriamangatiana|teraka=16 may 1955|toerana=Mitsinjo Mahanjanga|firenena=Madagasikara|asa=Mpanoratra|asa hafa=Mpampianatra}}

'''Iharilanto Patrick Andriamangatiana''' na '''I.P.A''' dia mpampianatra sy mpanoratra teraka tamin'ny 16 may 1955 tao Mitsinjo [[Mahajanga]], zanak'i Razafindrakoto David sy Razanamanga Victoire. Ny raibeny sy ny renibeny avy amin-drainy no nitaiza azy. Vao folo taona izy dia efa nahavaky ny [[Baiboly amin' ny teny malagasy|Baiboly]] manontolo. Ny taona [[1984]] izy no nanambady.

==Fiainany==

==== Fianarany ====
•Sekoly ambaratonga voalohany: Sekoly Protestanta Ankadimbahoaka, Ecole Chretienne Ambatomitsangana.

•Sekoly ambaratonga faharoa: Lise [[Tsiranana Philibert|Philibert Tsiranana]] Mahajanga, Lisea Maoderina Ampefiloha Antananarivo, Lise [[Jean-Joseph Rabearivelo|Jean Joseph Rabearivelo]], ary ny taona [[1974]] izy no nahazo ny mari-pahaizana bakalorea lettres sy filôzôfia.

•Ambaratonga ambony: Ny taona 1978 izy no nahazo ny lisansa teny aman-tsoratra malagasy, [[Oniversiten' Antananarivo|oniversiten'Antananarivo]] Madagasikara, Sampana Teny sy Haisoratra ary Riba malagasy. Nandalina ny [[literatiora frantsay]] sy ny antropolojia ary ny fandikana litera.

==== Asany ====
-1975: nampianatra ny taranja malagasy tao amin'ny lise [[Moramanga]].

-1979-1987: nampianatra malagasy-frantsay-filôzôfia tao amin'ny Lise sy Kolejy Maranatha Moramanga.

1987: nampianatra ny taranja malagasy amin'ny lise Andoharanofotsy.&lt;ref&gt;https://fr.scribd.com/document/473627924/VAKIVAKIM-PIAINANA-pdf&lt;/ref&gt;


== Fiainany ny kanto ==

===Fikambanana misy azy ===
1993: mpikambana ao amin'ny: F.M.M.R (Fikambanana Malagasy Mandala ny Riba).

1996: Niditra ho mpikambana tao amin'ny [[Havatsa-UPEM|HAVATSA UPEM]].

2002: voaray ho mpikambana tao amin'ny [[Akademia Malagasy]] sokajy voalohany

Mpikambana tao amin'ny [[Faribolana Sandratra]]

===Ny maha mpanoratra azy ===

===== Asa sorany amin'ny teny frantsay =====
-1970: nanomboka nanoratra izy raha vao dimy amby folo taona monja

-1978: L'epithaphe d'un maître: sombintantara voafantina tamin'ny fifaninana andiany fahadimy : &quot;la meilleur nouvelle de langue française RFI-ACCT (Agence de Coopération culturelle et technique)

-1984: La fuite de Dzangôa, sombin-tantara nahazo ny  loka lehibe nataon'ny mpitsara andiany faharoa tamin'ny fifaninana andiany fahavalo: &quot;la langue française (RFI-ACCT)

===== Ny asa sorany tamin'ny teny malagasy =====
-1988: nandray anjara tamin'ny &quot;Amboaran'ny Hariva&quot; RTM antsan-tononkalo

-1991: &quot;Tantara sy Ako&quot; tamin'ny fifaninana loka Ny Avana Ramanantoanina, edisiona lora BMOI

-1997: Sombin-tantara sy Ako (Amboaran-tononkalo kely)

-Felan-tatamo: boky kely tamin'ny fankalazana ny fahadimy amby efapolo ny [[Havatsa-UPEM|HAVATSA UPEM]]

1995: Vakivakim-piainana : tantara foronina nahazo ny loka voalohany tamin'ny fifaninana tantara foronina nampanaovin'ny fikambanan'ny Pôeta sy ny Mpanoratra Malagasy na UPEM.

-1985: Do miverina (tantara foronina)

-1985: Mody sary mihetsika  ( tantara an-tsehatra)

1986: ilay vatsy famatsiana (tantara an'onjam-peo nolalaovina tao amin'ny radiô Don Bosco).

2000:   Hamy (Amboaran-tsombin-tantara, faribolana)

2001: Onjam-pilafila (tantara foronina, faribolana)

2003: Lonam-bolana (Amboaran-tonokalo)

2007: Sarobabay (Amboaran-tsombin-tantara)

-Tononkalo, hainteny, sombin-tantara nivoaka  tao amin'ny gazetim-piangonana.&lt;ref&gt;http://plateforme.education.mg/bibliotheque-numerique/course/view.php?id=522&lt;/ref&gt;


== Loharano ==
1•https://fr.scribd.com/document/841722351/Iharilanto-Patrick-ANDRIAMANGATIANA

2•http://plateforme.education.mg/bibliotheque-numerique/course/view.php?id=522

3•https://www.sudoc.abes.fr/cbs/DB=2.1//SRCH?IKT=12&amp;TRM=120075032</text>
      <sha1>19vymo8opj4lxga4qcl1fdj3a1r906z</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Jean-Luc Raharimanana</title>
    <ns>0</ns>
    <id>294058</id>
    <revision>
      <id>1133718</id>
      <parentid>1124695</parentid>
      <timestamp>2026-03-30T11:06:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-96630-1</username>
        <id>38575</id>
      </contributor>
      <comment>Nanitsy hadisoam-pitendrena</comment>
      <origin>1133718</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10814" sha1="fadolfbl48bu3gqdwjkn45miis2m1ss" xml:space="preserve">{{Infobox olona|anarana=Jean-Luc Raharimanana|teraka=26 jona 1967
|toerana=[[Antananarivo]]
|firenena={{Madagasikara}}
|asa=Mpanoratra|image=Jean Luc Raharimanana.jpg}}

I '''Jean-Luc Raharimanana''' dia mpanoratra mpanoratra [[Malagasy (vahoaka)|malagasy]] amin'ny [[Fiteny frantsay|teny frantsay]] sy amin' ny [[Fiteny malagasy|teny malagasy]], mpanoratra tantara foronina, mpanoratra [[lahatsoratra]] fanadihadihana ary [[Pôeta|poeta]], mpanoratra tantara an-tsehatra, tantara an-kira, ary [[mpanantontosa]] ihany koa izy.&lt;ref&gt;https://www.babelio.com/auteur/-Raharimanana/37205&lt;/ref&gt; Teraka tamin'ny 26 jona 1967 tao [[Antananarivo]], 

== Fiainany manokana ==

Teraka tamin'ny taona [[1967]], tao Antananarivo. Tamin'ny faharoa amby roapolo taonany i Jean-Luc Raharimanana, dia nahazo ny lokan'ny tantara foronina fohy izay tsara indrindra amin'ny teny frantsay (nataon'ny RFI, ACCT ary Le Monde), niala an'i [[Madagasikara]] ary nifindra monina any [[Frantsa]] , noho ny saram-pianarana azony tamin'ny fanomezana. Herintaona taty aoriana, dia nahazo ny lokan'i Tchikaya U Tam'si ho an'ny tetra ifaninanan'ny [[Afrikana (vahoaka)|Afrikana]] (nataon'ny RFI).&lt;ref&gt;https://taoravao.com/index.php/bio/raharimanana&lt;/ref&gt;

Mpanao [[zavakanto]] miara-dalana amin'ny ady ho amin'ny fahamarinana, mandà ny fankahalana izy,manokana ny fotoanany amin'ny fanoratana, ny fisaintsainana ary ny teatra ihany koa izy. Mpilalao teny izy, manodina ny hevitra ao anatiny mandra-pidoboky ny feony ao amin'ny fon'ny mpamaky, mampitombina ny fahatsiarovana ao amin'ny vatana ary manolotra hatsarana amin'ny [[Fiteny (heviny mivelatra)|fiteny]] sy [[soratra]].

Nanoratra [[boky]] valo ambin'ny folo izy, ahitana [[tononkalo]], [[sombin-tantara]], [[tantara foronina]], ary mpandray anjara amin'ny fanoratana boky iombonana. Tamin'ny taona 1998, nahazo ny loka lehibe tamin'ny [[Haisoratra|literatiora]] teto [[Madagasikara]] (ADELF) noho ny boky &quot;Rêves sous le linceul&quot; izy, ary tamin'ny taona 2011, dia nahazo loka tamin'ny tononkalo tao amin'ny &quot;Salon du livre insulaire d'Ouessant&quot; tamin'ilay boky &quot;Les Cauchemars de gecko.

Na dia miresaka [[herisetra]] sy tantara mampahory aza, dia ahitany hatrany ny hatsaran'ny [[Tontolo iainana|tontolo ianana,]] amin'ny fahaizany manoratra miaraka amin'ny hafanam-po sy poetika.

Manana anjara toerana lehibe  amin'ny asany ny teatra. Mpanoratra tantara an-tsehatra sy [[angano]] ara-mozika maro izy, ary izy ihany no mitondra ireo [[lahatsoratra]] eny an-tsehatra.

Nanangana ny kaompania SoaZara izy tamin'ny taona 2014, izay manambatra ny mpanoratra teatra, ny mpitendry [[zavamaneno]], ny mpamokatra lahatsary ary ny mpandihy. Tamin'ny taona 2018, dia natao manerana an'i [[Frantsa]] ny asany: &quot;Parfois le vide&quot;, izay nodokafan'ny mpitsikera be dia be.

Miaraka amin'ny [[tambajotra]] Afrique 37, any [[Indre-et-Loire|Indri-et-Loire]], nandray anjara tamin'ny fananganana ny &quot;Festival Plumes d'Afrique&quot; tamin'ny taona 2022 izy, izay mpanolotra feo ara-javakanto, adihevitra, fihaonambe, fampirantiana, fampisehoana, fandefasana horonantsary, ary tetikasa sekoly momba ny fanehoana ara-[[Haisoratra|literatiora]] sy ara[[Kolontsaina|-kolontsaina]] avy amin'ny [[firenena]] miteny frantsay eto [[Afrika]].

Talen'ny tahiry &quot;Fragments&quot; ao amin'ny &quot;éditions&quot; Vents d'Ailleurs&quot; izy, ankoatra ny famoahana boky sy famoronana amin'ny sehatry ny teatra. Mpampianatra sy mpandika teny koa izy, ka manao fizahantany manerana izao tontolo izao mahakasika ny soratra sy ny literatiora . Mandray anjara amin'ny hetsika ara-kolontsaina maro samihafa izy, manome andian-dresadresaka, mitarika masterclass, ary mitantana atrikasa fanoratana miaraka amin'ireo andrim-panjakana sy teatra momba ny teny frantsay sy ny tontolo frantsay.

Tamin'ny volana septambra 2021, dia niara-nanorina ny &quot;Editions Project'Îles izy sy Nassuf Djailani.&lt;ref&gt;https://fr.wikipedia.org/wiki/Jean-Luc_Raharimanana&lt;/ref&gt;

==  Boky navoaka ==

* 2021:&quot;Tisser&quot;, [[Sombin-tantara|sombintantara]], &quot;Mémoire d'encrier&quot;,...
* 2018:&quot;Troi tresses&quot;, [[angano]] ho an'ny [[ankizy]], &quot;illustration de Griotte&quot;, &quot;Dodo Vole&quot;,...
* 2018:&quot;Revenir&quot;, [[tantara foronina]], &quot;Payot et Rivages&quot;,...
* 2015: &quot;Empreintes&quot;, [[tononkalo]], &quot;Vents d'ailleurs,..
* 2012: &quot;Enlancement&quot;, &quot;poesie(coffres des trois livres), &quot;Vents d'ailleurs&quot;,...ù
* 2013: &quot;Réedition de séparée de chaque titre (Des ruines, Obscena et il n'y a pas de pays)
* 2010: &quot;Les cauchemars du gecko&quot;, teatra, [[tononkalo]], &quot;Vents d'ailleurs&quot;,...
* 2008: Tsiaron'ny nofo (tonokalo amin'ny [[Fiteny malagasy|teny malagasy]], Editions K'A),...
* 2008: Za, tantara foronina, &quot;Philipe Rey&quot;,...
* 2008: &quot;Le prophète et le Président&quot;, teatra, &quot;Ndzé édition&quot;,...
* 2008,2014: [[Madagasikara]] 1947, &quot;essai&quot;, &quot;Vents d'ailleurs&quot;,..
* 2004: &quot;L'arbre anthropophage&quot;, &quot;Joëlle Losfeld&quot;,...
* 2001: &quot;Landisoa et les trois cailloux&quot;, &quot;Album jeunesse&quot;, [[sary]] nataon'i Andrianaivo Ravelona
* 2001: &quot;Nour&quot;, 1947, tantara foronina, &quot;Le serpent à plumes&quot;, navoaka tamin'ny &quot;Vents d'ailleurs&quot; 2017&lt;ref&gt;https://mg.globalvoices.org/2013/12/13/55715&lt;/ref&gt;
* 1998: &quot;Rêve sous le lincuel&quot;, [[sombin-tantara]], &quot;Le serpent à plumes&quot;, navoaka tamin'ny &quot;motifs&quot;,2004
* 1096: &quot;Lucarne&quot;, [[sombin-tantara]], &quot;Le serpent à plumes&quot;, navoakan'ny &quot;motifs&quot;, 1999.&lt;ref&gt;https://booknode.com/auteur/jean-luc-raharimanana/livres&lt;/ref&gt;

==  Boky misy sary ==

* &quot;Portraits d'insurgés&quot;, [[sary]] nalain'i Pierrot Men, &quot;Vents d'ailleurs, 2010&quot;
* &quot;Maiden Africa&quot;,sary nalain'i Pascal Grimaud, &quot;Trans photographique Press, 2009&quot;
* &quot;Le Bateau ivre. &quot;Histoire en terre malgache&quot;, sary nalain'i Pascal Grimaud, &quot;Images en manoeuvre,2003&quot;

== Tari-dalana ho amin'ny boky ==

* Vaovao farany avy amin'ny [[Frantsa]] sy [[Afrika]] (Françafrique), niarahana tamin'i Soeuf Elbadawi, Vents d'ailleurs,2003
* Vaovao farany mahakasika ny [[fanjanahantany]], Vents d'ailleurs, 2006,
* Fitarihana [[boky]] ara-mpitsarana sy sy akademika,
* &quot;[[Ny literatiora malagasy]]&quot;, ao amin'ny [[Gazetiboky|gazetyboky]]  Interculturel Francophonies, pejy 188, Lecce, Italia, 2001
* Mari-panondroana, [[Fiteny (heviny mivelatra)|fiteny]], ary fakana sary an-tsaina aty amin'ny [[Ranomasimbe Indiana]], ao amin'ny Interculturel Francophonies, pejy 303, Lecce, Italia, 2003
* &quot;[[Rabemananjara Jacques|Jacques Rabemananjara]]&quot;, ao amin'ny Interculturel ao amin'ny Francophonies, pejy 357, Lecce, Italia,2007
* Ny [[nosy]] [[Kômôro|kaomoro]], [[Haisoratra|literatiora]] amin'ny endrika nosy maro, niarahana nikarakara tamin'i Magali Nirina  Marson, ao amin'ny interculturel Francophonies, pejy 384, Lecce, 2011

==  Teatra famoronana ==

* 2018:&quot;Parfois le vide, [[lahatsoratra]], seho an-tsehatra ary fanantontosana nataon'ny mpanoratra ihany. [[Mozika]] nataon'i Tao Ravao sy Jean-Christophe Feldhandler, &quot;Flûte traversière: Géraldine Keller. Noforon'ny kaompania SoaZara, niarahana tamin'ny teatra &quot;Antoine vitez d'yvri-sur-Seine, le Tarmarc, Les Francophonies en Limousin, niaraka tamin'ny fanohanana avy amin'ny faritra centre, DRAC Centre, festival Plumes d'Afrique, sy ny faritra [[Île-de-France]].
* 2015: Indrana, hira niarahana amin'ilay koregrafia sy mpandihy Miguel Nosibor.
* Tetra d'Aubagne, Companie en Phase, CDNCCD  Chateauvallon, teatra Comoedia, La Distillerie d'Aubagne.
* 2014: Rano, rano, [[lahatsoratra]] sy [[seho an-tsehatra]] nataon'i [[Jean-Luc Raharimanana|Raharimanana]]. Noforonin'ny fikambanana SoaZara, fikambanana Notoire, natrehan'ny teatra les Bambous, tao Saint Benoît, [[La Réunion]].
* 2010: &quot;Des ruines&quot;,... Seho an-tsehatra nataon'i Thierry Bédard. Noforonina tao Athénor Scène Nomade, Nantes, tao Le Forum de Blanc-Mesnil, miaraka amin'ny vondrona Notoire/ de l'etranger(s). Nentina tao amin'ny &quot;Maison de la poésie  any [[Paris]] tamin'ny taona 2012.
* Obscena, seho an-tsehatra nataon'i Raharimanana sy niarahana taminy, niaraka tamin'ny mozikan'i Philipe Foch. Teatra Athénor, [[Saint-Nazaire]]/Nantes.
* Par la nuit, vakin-teny amin'ny feo sy sarimihetsika,/ ciné-performance nataony sy niarahan'i Raharimanana, mozika avy amin'i Tao-Ravao, tamin'ny  fampisehoana lehibe &quot;Contre-courant&quot;, nosy [[Barthelasse]], fampisehoana lehibe &quot;Avignon&quot;,ary koa fanokafana amin'ny fampisehoana lehibe iraisam-pirenena amin'ny sarimihetsika ao [[Rotterdam]], Opera-n'i Rotterdam, Latérit-Productin.2009
* Les Cauchemars de Gecko, seho an-tsehatra nataon'i Thiéry Bédard. Noforonina voalohany taminy fampisahoana lehibe &quot;Avignon&quot;, avy amin'ny vondrona Notoire/ de l'étranger(s).2009
* 1947: seho an-tsehatra nataon'i Thiéry Bédard. Noforonina voalohany tao amin'ny foibe ara-kolontsaina Albert Camus, [[Antananarivo]] [[Madagasikara]]. Vondrona Notoire / de l'étranger(s).2008
* Excuse et dires luminaires de Z, fampisehoana miaraka amin'ny vela-kevitra nataon'i Thiéry Bédard. Nofororonina voalohany tao [[Bonlieu-sur-Roubion|Bonlieu]], sehatra nasionaly, Annecy, miaraka amin'ny Notoire/ de l'étranger(s).2008&lt;ref&gt;https://ile-en-ile.org/raharimanana&lt;/ref&gt;

==  Loka sy mari-pankasitrahana ==

* 1987: Loka avy amin'ny [[tononkalo]] [[Jean-Joseph Rabearivelo|Jean Joseph Rabearivelo,]]
* 1989: Loka iraisam-pirenena &quot;tardivat&quot;, tamin'ny [[sombin-tantara]] frantsay tsara indrindra  (nattolotry ny RFI, ACCT, Le Monde),
* 1990: Loka Tchicaya U Tam'si tamin'ilay teatra [[Afrikana (vahoaka)|Afrikana]],
* 1998:  Loka lehibe ara-literatiora avy any [[Madagasikara]] (ADELF), noho ny asa mitondra ny lohateny hoe: &quot;Rêves sous lincuel&quot;
* 2011: Loka azo tamin'ny [[tononkalo]], avy amin'ny &quot;salon du livre insulaire&quot; tao Ouessant, noho ilay : &quot;Cauchemars du Gecko&quot;,
* 2018: Loka &quot;Jacques-Lacarrière&quot;, noho ny asa mitondra ny lohateny hoe: &quot;Revenir&quot;.&lt;ref&gt;[[:fr:Jean-Luc Raharimanana|https://fr.wikipedia.org/wiki/Jean-Luc_Raharimanana]]&lt;/ref&gt;

== Jereo koa ==

* [[David Jaomanoro]]

* [[Jean-Joseph Rabearivelo]]
* [[Jacques Rabemananjara]]
* [[Jean-Luc Raharimanana]]
* [[Michèle Rakotoson]]

* [[Dox (Jean Verdi Salomon Razakandrainy)|Dox]]
* [[Naivoharison Patrick Ramanmonjisoa]]

* [[Lucien Xavier Michel Andrianarahinjaka|Lucien Xavier Michel-Andrianarahinjaka]]

* [[Esther Nirina]]

* [[Hajasoa Vololona Picard]]
* [[Charlotte-Arrisoa Rafenomanjato]]
* [[Pastora Rahajason]]
* [[Elie Rajaonarison]]
* [[Ny Avana Ramanantoanina]]
* [[Flavien Ranaivo]]
* [[Esther Razana]]
* [[Samuel Ratany]]

* [[Lisitry ny mpanoratra malagasy]]

== Loharano azo anovozan-kevitra ==

* .https://fr.wikipedia.org/wiki/Jean-Luc_Raharimanana
* https://ile-en-ile.org/raharimanana
* https://www.babelio.com/auteur/-Raharimanana/37205.
* https://taoravao.com/index.php/bio/raharimanana
* https://booknode.com/auteur/jean-luc-raharimanana/livres
* https://mg.globalvoices.org/2013/12/13/55715

== Loharano sy fanamarihana ==

[[sokajy:Teraka tamin'ny taona 1967]]
[[sokajy:Mpanoratra malagasy]]</text>
      <sha1>fadolfbl48bu3gqdwjkn45miis2m1ss</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Suzy ANDRY</title>
    <ns>0</ns>
    <id>294152</id>
    <revision>
      <id>1133713</id>
      <parentid>1108247</parentid>
      <timestamp>2026-03-30T10:41:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-96630-1</username>
        <id>38575</id>
      </contributor>
      <comment>Nanitsy hadisoam-pitendrena</comment>
      <origin>1133713</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8348" sha1="na68z0ewsqv6q633iwdki1qpuerdd8h" xml:space="preserve">
{{Infobox olona|anarana=Suzy Andry|teraka=9 jolay 1909|toerana=Avaratr'Anjoma Analakely|maty=18 martsa 1991|firenena=Madagasikara|asa=Mpanoratra}}
Toy izao ny hafatra napetrak'i Suzy Andry ho an'ny mpanakanto ankehitriny:
&quot;Lova sarobidy no navelan'ny razantsika ho antsika toy ny: dinam-piarahamonina, fifankatiavana, firaisan-kina, fifanajana, fahalalam-pomba, fahatsorana. Aoka tsy atao tsirambina, ka lazaina ho efa lany andro. Efa misy fiheverana azo ary voninahitry ny [[Malagasy (vahoaka)|Malagasy]] sy reherehany anie ireo e!&quot;&lt;ref&gt;1.&lt;nowiki&gt;https://poetawebs.e-monsite.com/pages/sorapiainana/page-41-1.html&lt;/nowiki&gt;&lt;/ref&gt;
Teraka ny 9 jolay 1909 tao Avaratr'[[Anjoma]] [[Analakely]], ary nodimandry ny 18 martsa 1991 i Suzanne Georgine Ravaoseheno (SgR), izay misalotra ny anarana hoe Suzy Andry eo amin'ny sehatry ny fanoratana. Zanak'i Edouard Andrianjafitrimo na Stella, izay mpanoratra  tantara an-dapihazo, mpanoratra [[tononkalo]], mpamoron-kira ao amin'ny fihirana FFPM, mpanao [[gazety]] (''Ny Basivava'', ''Ny loharano'', ''Ny ranovelona'', ''Sakafontsaina'') sy Rasoamanantena izy. Taranaka Zazamarolahy avy any Manintona [[Marovatana]] izy avy amin'ny lafin-drainy, taranaka Andriamasinavalona avy any [[Itaosy]] kosa izy avy amin'ny lafin-dreniny. Talin'ny taona 1935 no nampakarin'ny dokotera Razafintsalama Job ho vady izy. Telo mirahavavy ny naterak'izy ireo dia Razanamaro Soariseheno Razafintsalama sy Nivo Razafintsalama ary Faravolona Razafintsalama.&lt;ref&gt;1.&lt;nowiki&gt;https://poetawebs.e-monsite.com/pages/sorapiainana/page-41-1.html&lt;/nowiki&gt;&lt;/ref&gt;

== Suzy Andry sy ny fianarana nataony ==
Nianatra tamin'ny sekolim-panjakana teny Ambanivahiny izy tamin'ny fahazazany. Taorian'izay dia nandrato fahalalana tamin'ny sekoly samy hafa i Suzy Andry.

•1919-1920: Nianatra tao amin'ny sekoly Misiona LMS

•1924-1929: Nianatra tao amin'ny sekoly Misiona MPF Ambatovenja ary nahazo ny mari-pahaizana C.E.S.D.E tamin'izany.

•1930: Nanohy ny fianarana ho mpampianatra tao amin'ny Ecole Normale M.P.F Ambavahadimitafo

•1931: Rehefa nivoaka ho mpampianatra tamin'ny taona 1930 i Suzy Andry dia nirotsaka an-tsehatra avy hatrany. Ny fanabeazana ny mpianatra tao amin'ny sekoly Misiona MPF Mangarivotra Mahajanga no nimasoany voalohany.

•1932-1962: Nanomboka nampiantra tao an-drenivohitra izy ary tao amin'ny Michelet Institution Vigny sy Collège Condorcet no nisahanany tamin'izany. Nanokatra sekolin-jaza madinika tao Antananarivo tamin'ny anarany izy ny 1954. Ny 1954-1961 no niandraikitra tanteraka ny &quot;Ecole privée de Tananarive&quot; ho an'ny tenany manokana i Suzy Andry.&lt;ref&gt;2.&lt;nowiki&gt;https://poetawebs.e-monsite.com/pages/fakafaka/suzy-andry-kalon-ny-fo-kalo-ao-anaty.html&lt;/nowiki&gt;&lt;/ref&gt;

==  Suzy Andry sy ny famoronana ==
Nanomboka nanoratra tao amin'ny gazety Akon'Iarivo i Suzy Andry ny 1929.
Nolovany tamin-drainy izay mpanoratra nanana ny naha izy azy ny fanoratana. Matetika dia tonga ho azy ny ventsom-pony arakaraka ny toe-javatra mitranga sy izay zava-miseho hitan'ny masony. Tsy misy fotoanany mantsy ny fitiavany manoratra hoy ihany izy mazàna ny bitsiky ny fo amam-panahy no manohina tsy satry, koa arakaraka ny hanairan'izany azy no hitozoany amin'io talenta io.
Olana nosedrainy teo amin'ny sehatry ny famoronana ny tsy nahafany namoaka boky na dia iray akory aza amin'ireo asa soratra noforoniny noho ny antony maro samihafa. Nanam-pikasana sy faniriana izy saingy tsy tontosa izany.
Ny 1931 dia namoaka [[pôezia|poezia]] tao amin'ny gazety Sakafontsaina izy ary niara-niasa tao nandritra ny taona 1932.

Ny 1936 kosa dia nanoratra tantara indray miseho, poezia, dinidinika, tafan'ny mpifankatia, poezia ho an'ny fiangonana araka ny vaninandro samihafa, ho an'ny lanonana araka ny fangatahan'ny olona isankarazany ary indrindra ho an'ny fifankatiavana araka ny fotoanany avy.

Nahazo ny laharana voalohany tamin'ny fifaninana nampanaovin-dramatoa Rajaofera sy ny mpampianatra tao amin'ny Collège Condorcet izy ny 1946 tamin'ny alalan'ilay tantara mitindra ny lohateny hoe: &quot;Rakitry ny fony&quot;. Ny 1946 dia naka an'eritreritra ilay tantara vahiny &quot;Cendrillon&quot; i Suzy Andry ary namorona mitovitovy amin'izany tamin'ny teny malagasy ary nomeny ny lohateny hoe: &quot;Ndavenona&quot;. Vita tononkalo mirindra hatramin'ny voalohany, ka hatramin'ny farany izany tantara izany. Nolalaovin'ny mpianatry ny Collège Condorcet tao amin'ny sehatra Ambatovinaky izany talohan'ny fiafaran'ny taom-pianarana tamin'io taona io ihany. Tiana ny manamarika fa efa fanaony ny manao tantara kely toy izany isan-taona.
Maro ireo tononkalony izay efa nivoaka tao amin'ny &quot;Madagascar Matin&quot;, toy ny Ry Zatovom-pireneko. Ny tanindrazako, Iarivo . Ny lambako, ny voloko lava...ary ny tantara indray miseho: &quot;Asanao&quot;.
Na dia efa fantatra aza ireo nanorina ny mpikambana Union des Poètes et Ecrivains Malgasy (U.P.E.M.) dia tsikaritra tamin'ny alalan'ny soratanan'i Suzy Andry fa anisan'ny nanorina izany izy  tamin'ny taona 1952.
Voafidy ho Tonian-dahatsoratra tao amin'ny &quot;Tatamo&quot;, gazetiboky navoakan'ny U.P.E.M. laharana 1 izy ny Jolay-Aogositra-Septambra 1953.
Ny 1956 dia voafidy ho tonian-dahatsoratry ny gazetin'ny Foyer Zazavavy i Suzy Andry. Mpamaky tononkalo mirindra tao amin'ny Radio Tananarive tao Antaninarenina tamin'izany izy, tao amin'ny Valihatorifolo sy ny Bitsiky ny Poety hatramin'ny niandohan'io, anjaran'ny U.P.E.M ary notontosain-dry ENER-LALANDY sy ry GRG. Nanao fanazavana ny amin'ny tononkira malagasy tao amin'ny gazetiboky &quot;Tatamo&quot;, lah. 7, tak. 37-46 izy ny 1959. Toy izao ny ampahany tamin'izany lahatsoratra izany.
&quot;Inona no atao hoe ''poésie''? Teny baiko tafiditra eto amintsika ka asa na misy teny tokana azo hilazana azy. Hilaza ny aminy aho saro-dazaina loatra anefa ny poésie na amin'ireo vazaha na amintsika Gasy. Nikaroka izay hahamora sy hahazoantsika azy izay hatrany aho, nefa teo am-pitadiavana azy aho dia niaiky fa tsy ny teniteny foana na izay rehetra miady rima, na ny rediredy akory dia azo lazaina ho poésie. Saro-dazaina ny poésie nefa mora raisina ny heviny satria fanomezana &quot;don&quot; izy, niara-niteraka tamin'ilay olona efa nateraka ho poety, kalo ao anaty, vetson'ny fo nalahatra ka nanjary tononkira mantsy ny poésie&quot;.
(...)
&quot;Maro karazana ny fomba fanoratana ny rima, ka ireny no arahina, isaky ny andininy na tsia: ohatra araka ny voasoratr'i Suzy Andry eto.

''Izao sisa no manontany''

''Izay lalana nombany!...''

''Zany fo izay mahatsiahy''

''Mampivetso ny fanahy!''

(Suzy Andry)

Io taona 1959 io ihany no nanaovany famelabelarana ny amin'ny dinidinika ambany tafon-trano tao amin'ny radio tamin'ny anjaran'ny vehivavy sakaiza.
Ny 1962-1970 dia niato kely tamin'ireo sehatra ireo izy fa niova lasy.
Nandany andraikitra tao amin'ny fikambanan'ny  UP.E.M indray izy rehefa tafaverina avy tany ivelany.
Ny 1984 no voafidy ho filoha lefitry ny fikambanana U.P.E.M izy ary nanohy nanoratra hatrany.
Nisy ny ezaka nataony nanatsarany ny talentany toy ny fifaneraserany tamin'ny olona noheveriny fa manana toetra mendrika na eo amin'ny fiaraha-miaina na fiarahamonina. Iniana atao ihany koa hoy izy ny firesahana  hanaovana resaka  somary tantara ary resaka ifamaliana amin'ireo tsy miraika. Miova hevitra sy resy lahatra ihany izy ny farany.

Marihina fa nahazo mari-boninahitra Chevalier de l'ordre national izy ny 20 Septambra 1986.&lt;ref&gt;2.&lt;nowiki&gt;https://poetawebs.e-monsite.com/pages/fakafaka/suzy-andry-kalon-ny-fo-kalo-ao-anaty.html&lt;/nowiki&gt;&lt;/ref&gt;

==  Suzy Andry, vehivavy pôeta tia tononkalo ==
Vehivavy tia mitantana ny tokantranony i Suzy Andry. Na dia maty vady mbola tanora aza izy dia nifototra tanteraka tamin'ny fitaizana ny zanany telo mirahavavy. Taty aoriana dia hita taratra teo amin' ny fikarakarana sy ny fikolokolona ny zafikeliny izany. Araka ny voalazan'i Andry Suzanne zafikeliny dia sady hentitra no be indrafo izy. Sarotiny amin'ny fahaiza-miainan'ny vehivavy, koa nampitainy tamin'ny taranany mandrakariva ny maha zava-dehibe ny fahalalam-pomba sy ny fahaizana manaja tena.

==  Loharanon-kevitra ==
•Revio Tatamo lah7. Janoary -febroery-martsa 1957

•Gazetin'ny sakaizan'ny Foyer Zazavavy 1956

•Minisiteran'ny Fanolokoloana sy ny Zavakanto revolisionera, 1984, &quot;Iza moa ianao&quot;.

1.https://poetawebs.e-monsite.com/pages/sorapiainana/page-41-1.html

2.https://poetawebs.e-monsite.com/pages/fakafaka/suzy-andry-kalon-ny-fo-kalo-ao-anaty.html</text>
      <sha1>na68z0ewsqv6q633iwdki1qpuerdd8h</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1133714</id>
      <parentid>1133713</parentid>
      <timestamp>2026-03-30T10:52:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-96630-1</username>
        <id>38575</id>
      </contributor>
      <comment>Nandamina lahatsoratra</comment>
      <origin>1133714</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8541" sha1="sf0g5r5iaejw78zne49cctwpl9cpbas" xml:space="preserve">
{{Infobox olona|anarana=Suzy Andry|teraka=9 jolay 1909|toerana=Avaratr'Anjoma Analakely|maty=18 martsa 1991|firenena=Madagasikara|asa=Mpanoratra}}
I '''Suzy Andry''' na '''Suzanne Georgine Ravaoseheno''' dia vehivavy malagasy mpanoratra sy pôeta, teraka tamin'ny 9 Jolay 1909 ary maty tamin'ny 18 Marsa 1991. 
== Fianakaviana ==
Zanak'i Edouard Andrianjafitrimo na Stella, izay mpanoratra  tantara an-dapihazo, mpanoratra [[tononkalo]], mpamoron-kira ao amin'ny fihirana FFPM, mpanao [[gazety]] (''Ny Basivava'', ''Ny loharano'', ''Ny ranovelona'', ''Sakafontsaina'') sy Rasoamanantena izy. Taranaka Zazamarolahy avy any Manintona [[Marovatana]] izy avy amin'ny lafin-drainy, taranaka Andriamasinavalona avy any [[Itaosy]] kosa izy avy amin'ny lafin-dreniny. Tamin'ny taona 1935 no nampakarin'ny dokotera Razafintsalama Job ho vady izy. Telo mirahavavy ny naterak'izy ireo dia Razanamaro Soariseheno Razafintsalama sy Nivo Razafintsalama ary Faravolona Razafintsalama.&lt;ref&gt;1.&lt;nowiki&gt;https://poetawebs.e-monsite.com/pages/sorapiainana/page-41-1.html&lt;/nowiki&gt;&lt;/ref&gt;

Teraka ny 9 jolay 1909 tao Avaratr'[[Anjoma]] [[Analakely]], ary nodimandry ny 18 martsa 1991 i Suzanne Georgine Ravaoseheno (SgR), izay misalotra ny anarana hoe Suzy Andry eo amin'ny sehatry ny fanoratana.

== Suzy Andry sy ny fianarana nataony ==
Nianatra tamin'ny sekolim-panjakana teny Ambanivahiny izy tamin'ny fahazazany. Taorian'izay dia nandrato fahalalana tamin'ny sekoly samy hafa i Suzy Andry.

•1919-1920: Nianatra tao amin'ny sekoly Misiona LMS

•1924-1929: Nianatra tao amin'ny sekoly Misiona MPF Ambatovenja ary nahazo ny mari-pahaizana C.E.S.D.E tamin'izany.

•1930: Nanohy ny fianarana ho mpampianatra tao amin'ny Ecole Normale M.P.F Ambavahadimitafo

•1931: Rehefa nivoaka ho mpampianatra tamin'ny taona 1930 i Suzy Andry dia nirotsaka an-tsehatra avy hatrany. Ny fanabeazana ny mpianatra tao amin'ny sekoly Misiona MPF Mangarivotra Mahajanga no nimasoany voalohany.

•1932-1962: Nanomboka nampiantra tao an-drenivohitra izy ary tao amin'ny Michelet Institution Vigny sy Collège Condorcet no nisahanany tamin'izany. Nanokatra sekolin-jaza madinika tao Antananarivo tamin'ny anarany izy ny 1954. Ny 1954-1961 no niandraikitra tanteraka ny &quot;Ecole privée de Tananarive&quot; ho an'ny tenany manokana i Suzy Andry.&lt;ref&gt;2.&lt;nowiki&gt;https://poetawebs.e-monsite.com/pages/fakafaka/suzy-andry-kalon-ny-fo-kalo-ao-anaty.html&lt;/nowiki&gt;&lt;/ref&gt;

==  Suzy Andry sy ny famoronana ==
Nanomboka nanoratra tao amin'ny gazety Akon'Iarivo i Suzy Andry ny 1929.
Nolovany tamin-drainy izay mpanoratra nanana ny naha izy azy ny fanoratana. Matetika dia tonga ho azy ny ventsom-pony arakaraka ny toe-javatra mitranga sy izay zava-miseho hitan'ny masony. Tsy misy fotoanany mantsy ny fitiavany manoratra hoy ihany izy mazàna ny bitsiky ny fo amam-panahy no manohina tsy satry, koa arakaraka ny hanairan'izany azy no hitozoany amin'io talenta io.
Olana nosedrainy teo amin'ny sehatry ny famoronana ny tsy nahafany namoaka boky na dia iray akory aza amin'ireo asa soratra noforoniny noho ny antony maro samihafa. Nanam-pikasana sy faniriana izy saingy tsy tontosa izany.
Ny 1931 dia namoaka [[pôezia|poezia]] tao amin'ny gazety Sakafontsaina izy ary niara-niasa tao nandritra ny taona 1932.

Ny 1936 kosa dia nanoratra tantara indray miseho, poezia, dinidinika, tafan'ny mpifankatia, poezia ho an'ny fiangonana araka ny vaninandro samihafa, ho an'ny lanonana araka ny fangatahan'ny olona isankarazany ary indrindra ho an'ny fifankatiavana araka ny fotoanany avy.

Nahazo ny laharana voalohany tamin'ny fifaninana nampanaovin-dramatoa Rajaofera sy ny mpampianatra tao amin'ny Collège Condorcet izy ny 1946 tamin'ny alalan'ilay tantara mitindra ny lohateny hoe: &quot;Rakitry ny fony&quot;. Ny 1946 dia naka an'eritreritra ilay tantara vahiny &quot;Cendrillon&quot; i Suzy Andry ary namorona mitovitovy amin'izany tamin'ny teny malagasy ary nomeny ny lohateny hoe: &quot;Ndavenona&quot;. Vita tononkalo mirindra hatramin'ny voalohany, ka hatramin'ny farany izany tantara izany. Nolalaovin'ny mpianatry ny Collège Condorcet tao amin'ny sehatra Ambatovinaky izany talohan'ny fiafaran'ny taom-pianarana tamin'io taona io ihany. Tiana ny manamarika fa efa fanaony ny manao tantara kely toy izany isan-taona.
Maro ireo tononkalony izay efa nivoaka tao amin'ny &quot;Madagascar Matin&quot;, toy ny Ry Zatovom-pireneko. Ny tanindrazako, Iarivo . Ny lambako, ny voloko lava...ary ny tantara indray miseho: &quot;Asanao&quot;.
Na dia efa fantatra aza ireo nanorina ny mpikambana Union des Poètes et Ecrivains Malgasy (U.P.E.M.) dia tsikaritra tamin'ny alalan'ny soratanan'i Suzy Andry fa anisan'ny nanorina izany izy  tamin'ny taona 1952.
Voafidy ho Tonian-dahatsoratra tao amin'ny &quot;Tatamo&quot;, gazetiboky navoakan'ny U.P.E.M. laharana 1 izy ny Jolay-Aogositra-Septambra 1953.
Ny 1956 dia voafidy ho tonian-dahatsoratry ny gazetin'ny Foyer Zazavavy i Suzy Andry. Mpamaky tononkalo mirindra tao amin'ny Radio Tananarive tao Antaninarenina tamin'izany izy, tao amin'ny Valihatorifolo sy ny Bitsiky ny Poety hatramin'ny niandohan'io, anjaran'ny U.P.E.M ary notontosain-dry ENER-LALANDY sy ry GRG. Nanao fanazavana ny amin'ny tononkira malagasy tao amin'ny gazetiboky &quot;Tatamo&quot;, lah. 7, tak. 37-46 izy ny 1959. Toy izao ny ampahany tamin'izany lahatsoratra izany.
&quot;Inona no atao hoe ''poésie''? Teny baiko tafiditra eto amintsika ka asa na misy teny tokana azo hilazana azy. Hilaza ny aminy aho saro-dazaina loatra anefa ny poésie na amin'ireo vazaha na amintsika Gasy. Nikaroka izay hahamora sy hahazoantsika azy izay hatrany aho, nefa teo am-pitadiavana azy aho dia niaiky fa tsy ny teniteny foana na izay rehetra miady rima, na ny rediredy akory dia azo lazaina ho poésie. Saro-dazaina ny poésie nefa mora raisina ny heviny satria fanomezana &quot;don&quot; izy, niara-niteraka tamin'ilay olona efa nateraka ho poety, kalo ao anaty, vetson'ny fo nalahatra ka nanjary tononkira mantsy ny poésie&quot;.
(...)
&quot;Maro karazana ny fomba fanoratana ny rima, ka ireny no arahina, isaky ny andininy na tsia: ohatra araka ny voasoratr'i Suzy Andry eto.

''Izao sisa no manontany''

''Izay lalana nombany!...''

''Zany fo izay mahatsiahy''

''Mampivetso ny fanahy!''

(Suzy Andry)

Io taona 1959 io ihany no nanaovany famelabelarana ny amin'ny dinidinika ambany tafon-trano tao amin'ny radio tamin'ny anjaran'ny vehivavy sakaiza.
Ny 1962-1970 dia niato kely tamin'ireo sehatra ireo izy fa niova lasy.
Nandany andraikitra tao amin'ny fikambanan'ny  UP.E.M indray izy rehefa tafaverina avy tany ivelany.
Ny 1984 no voafidy ho filoha lefitry ny fikambanana U.P.E.M izy ary nanohy nanoratra hatrany.
Nisy ny ezaka nataony nanatsarany ny talentany toy ny fifaneraserany tamin'ny olona noheveriny fa manana toetra mendrika na eo amin'ny fiaraha-miaina na fiarahamonina. Iniana atao ihany koa hoy izy ny firesahana  hanaovana resaka  somary tantara ary resaka ifamaliana amin'ireo tsy miraika. Miova hevitra sy resy lahatra ihany izy ny farany.

Marihina fa nahazo mari-boninahitra Chevalier de l'ordre national izy ny 20 Septambra 1986.&lt;ref&gt;2.&lt;nowiki&gt;https://poetawebs.e-monsite.com/pages/fakafaka/suzy-andry-kalon-ny-fo-kalo-ao-anaty.html&lt;/nowiki&gt;&lt;/ref&gt;

ttyyyyy

Toy izao ny hafatra napetrak'i Suzy Andry ho an'ny mpanakanto ankehitriny:
&quot;Lova sarobidy no navelan'ny razantsika ho antsika toy ny: dinam-piarahamonina, fifankatiavana, firaisan-kina, fifanajana, fahalalam-pomba, fahatsorana. Aoka tsy atao tsirambina, ka lazaina ho efa lany andro. Efa misy fiheverana azo ary voninahitry ny [[Malagasy (vahoaka)|Malagasy]] sy reherehany anie ireo e!&quot;&lt;ref&gt;1.&lt;nowiki&gt;https://poetawebs.e-monsite.com/pages/sorapiainana/page-41-1.html&lt;/nowiki&gt;&lt;/ref&gt;
==  Suzy Andry, vehivavy pôeta tia tononkalo ==
Vehivavy tia mitantana ny tokantranony i Suzy Andry. Na dia maty vady mbola tanora aza izy dia nifototra tanteraka tamin'ny fitaizana ny zanany telo mirahavavy. Taty aoriana dia hita taratra teo amin' ny fikarakarana sy ny fikolokolona ny zafikeliny izany. Araka ny voalazan'i Andry Suzanne zafikeliny dia sady hentitra no be indrafo izy. Sarotiny amin'ny fahaiza-miainan'ny vehivavy, koa nampitainy tamin'ny taranany mandrakariva ny maha zava-dehibe ny fahalalam-pomba sy ny fahaizana manaja tena.

==  Loharanon-kevitra ==
•Revio Tatamo lah7. Janoary -febroery-martsa 1957

•Gazetin'ny sakaizan'ny Foyer Zazavavy 1956

•Minisiteran'ny Fanolokoloana sy ny Zavakanto revolisionera, 1984, &quot;Iza moa ianao&quot;.

1.https://poetawebs.e-monsite.com/pages/sorapiainana/page-41-1.html

2.https://poetawebs.e-monsite.com/pages/fakafaka/suzy-andry-kalon-ny-fo-kalo-ao-anaty.html</text>
      <sha1>sf0g5r5iaejw78zne49cctwpl9cpbas</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1133715</id>
      <parentid>1133714</parentid>
      <timestamp>2026-03-30T10:54:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-96630-1</username>
        <id>38575</id>
      </contributor>
      <comment>Namafa soratra tsy ilaina.</comment>
      <origin>1133715</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8531" sha1="rfsql22c5jvqf6v8wgihwiopectwcar" xml:space="preserve">
{{Infobox olona|anarana=Suzy Andry|teraka=9 jolay 1909|toerana=Avaratr'Anjoma Analakely|maty=18 martsa 1991|firenena=Madagasikara|asa=Mpanoratra}}
I '''Suzy Andry''' na '''Suzanne Georgine Ravaoseheno''' dia vehivavy malagasy mpanoratra sy pôeta, teraka tamin'ny 9 Jolay 1909 ary maty tamin'ny 18 Marsa 1991. 
== Fianakaviana ==
Zanak'i Edouard Andrianjafitrimo na Stella, izay mpanoratra  tantara an-dapihazo, mpanoratra [[tononkalo]], mpamoron-kira ao amin'ny fihirana FFPM, mpanao [[gazety]] (''Ny Basivava'', ''Ny loharano'', ''Ny ranovelona'', ''Sakafontsaina'') sy Rasoamanantena izy. Taranaka Zazamarolahy avy any Manintona [[Marovatana]] izy avy amin'ny lafin-drainy, taranaka Andriamasinavalona avy any [[Itaosy]] kosa izy avy amin'ny lafin-dreniny. Tamin'ny taona 1935 no nampakarin'ny dokotera Razafintsalama Job ho vady izy. Telo mirahavavy ny naterak'izy ireo dia Razanamaro Soariseheno Razafintsalama sy Nivo Razafintsalama ary Faravolona Razafintsalama.&lt;ref&gt;1.&lt;nowiki&gt;https://poetawebs.e-monsite.com/pages/sorapiainana/page-41-1.html&lt;/nowiki&gt;&lt;/ref&gt;

Teraka ny 9 jolay 1909 tao Avaratr'[[Anjoma]] [[Analakely]], ary nodimandry ny 18 martsa 1991 i Suzanne Georgine Ravaoseheno (SgR), izay misalotra ny anarana hoe Suzy Andry eo amin'ny sehatry ny fanoratana.

== Suzy Andry sy ny fianarana nataony ==
Nianatra tamin'ny sekolim-panjakana teny Ambanivahiny izy tamin'ny fahazazany. Taorian'izay dia nandrato fahalalana tamin'ny sekoly samy hafa i Suzy Andry.

•1919-1920: Nianatra tao amin'ny sekoly Misiona LMS

•1924-1929: Nianatra tao amin'ny sekoly Misiona MPF Ambatovenja ary nahazo ny mari-pahaizana C.E.S.D.E tamin'izany.

•1930: Nanohy ny fianarana ho mpampianatra tao amin'ny Ecole Normale M.P.F Ambavahadimitafo

•1931: Rehefa nivoaka ho mpampianatra tamin'ny taona 1930 i Suzy Andry dia nirotsaka an-tsehatra avy hatrany. Ny fanabeazana ny mpianatra tao amin'ny sekoly Misiona MPF Mangarivotra Mahajanga no nimasoany voalohany.

•1932-1962: Nanomboka nampiantra tao an-drenivohitra izy ary tao amin'ny Michelet Institution Vigny sy Collège Condorcet no nisahanany tamin'izany. Nanokatra sekolin-jaza madinika tao Antananarivo tamin'ny anarany izy ny 1954. Ny 1954-1961 no niandraikitra tanteraka ny &quot;Ecole privée de Tananarive&quot; ho an'ny tenany manokana i Suzy Andry.&lt;ref&gt;2.&lt;nowiki&gt;https://poetawebs.e-monsite.com/pages/fakafaka/suzy-andry-kalon-ny-fo-kalo-ao-anaty.html&lt;/nowiki&gt;&lt;/ref&gt;

==  Suzy Andry sy ny famoronana ==
Nanomboka nanoratra tao amin'ny gazety Akon'Iarivo i Suzy Andry ny 1929.
Nolovany tamin-drainy izay mpanoratra nanana ny naha izy azy ny fanoratana. Matetika dia tonga ho azy ny ventsom-pony arakaraka ny toe-javatra mitranga sy izay zava-miseho hitan'ny masony. Tsy misy fotoanany mantsy ny fitiavany manoratra hoy ihany izy mazàna ny bitsiky ny fo amam-panahy no manohina tsy satry, koa arakaraka ny hanairan'izany azy no hitozoany amin'io talenta io.
Olana nosedrainy teo amin'ny sehatry ny famoronana ny tsy nahafany namoaka boky na dia iray akory aza amin'ireo asa soratra noforoniny noho ny antony maro samihafa. Nanam-pikasana sy faniriana izy saingy tsy tontosa izany.
Ny 1931 dia namoaka [[pôezia|poezia]] tao amin'ny gazety Sakafontsaina izy ary niara-niasa tao nandritra ny taona 1932.

Ny 1936 kosa dia nanoratra tantara indray miseho, poezia, dinidinika, tafan'ny mpifankatia, poezia ho an'ny fiangonana araka ny vaninandro samihafa, ho an'ny lanonana araka ny fangatahan'ny olona isankarazany ary indrindra ho an'ny fifankatiavana araka ny fotoanany avy.

Nahazo ny laharana voalohany tamin'ny fifaninana nampanaovin-dramatoa Rajaofera sy ny mpampianatra tao amin'ny Collège Condorcet izy ny 1946 tamin'ny alalan'ilay tantara mitindra ny lohateny hoe: &quot;Rakitry ny fony&quot;. Ny 1946 dia naka an'eritreritra ilay tantara vahiny &quot;Cendrillon&quot; i Suzy Andry ary namorona mitovitovy amin'izany tamin'ny teny malagasy ary nomeny ny lohateny hoe: &quot;Ndavenona&quot;. Vita tononkalo mirindra hatramin'ny voalohany, ka hatramin'ny farany izany tantara izany. Nolalaovin'ny mpianatry ny Collège Condorcet tao amin'ny sehatra Ambatovinaky izany talohan'ny fiafaran'ny taom-pianarana tamin'io taona io ihany. Tiana ny manamarika fa efa fanaony ny manao tantara kely toy izany isan-taona.
Maro ireo tononkalony izay efa nivoaka tao amin'ny &quot;Madagascar Matin&quot;, toy ny Ry Zatovom-pireneko. Ny tanindrazako, Iarivo . Ny lambako, ny voloko lava...ary ny tantara indray miseho: &quot;Asanao&quot;.
Na dia efa fantatra aza ireo nanorina ny mpikambana Union des Poètes et Ecrivains Malgasy (U.P.E.M.) dia tsikaritra tamin'ny alalan'ny soratanan'i Suzy Andry fa anisan'ny nanorina izany izy  tamin'ny taona 1952.
Voafidy ho Tonian-dahatsoratra tao amin'ny &quot;Tatamo&quot;, gazetiboky navoakan'ny U.P.E.M. laharana 1 izy ny Jolay-Aogositra-Septambra 1953.
Ny 1956 dia voafidy ho tonian-dahatsoratry ny gazetin'ny Foyer Zazavavy i Suzy Andry. Mpamaky tononkalo mirindra tao amin'ny Radio Tananarive tao Antaninarenina tamin'izany izy, tao amin'ny Valihatorifolo sy ny Bitsiky ny Poety hatramin'ny niandohan'io, anjaran'ny U.P.E.M ary notontosain-dry ENER-LALANDY sy ry GRG. Nanao fanazavana ny amin'ny tononkira malagasy tao amin'ny gazetiboky &quot;Tatamo&quot;, lah. 7, tak. 37-46 izy ny 1959. Toy izao ny ampahany tamin'izany lahatsoratra izany.
&quot;Inona no atao hoe ''poésie''? Teny baiko tafiditra eto amintsika ka asa na misy teny tokana azo hilazana azy. Hilaza ny aminy aho saro-dazaina loatra anefa ny poésie na amin'ireo vazaha na amintsika Gasy. Nikaroka izay hahamora sy hahazoantsika azy izay hatrany aho, nefa teo am-pitadiavana azy aho dia niaiky fa tsy ny teniteny foana na izay rehetra miady rima, na ny rediredy akory dia azo lazaina ho poésie. Saro-dazaina ny poésie nefa mora raisina ny heviny satria fanomezana &quot;don&quot; izy, niara-niteraka tamin'ilay olona efa nateraka ho poety, kalo ao anaty, vetson'ny fo nalahatra ka nanjary tononkira mantsy ny poésie&quot;.
(...)
&quot;Maro karazana ny fomba fanoratana ny rima, ka ireny no arahina, isaky ny andininy na tsia: ohatra araka ny voasoratr'i Suzy Andry eto.

''Izao sisa no manontany''

''Izay lalana nombany!...''

''Zany fo izay mahatsiahy''

''Mampivetso ny fanahy!''

(Suzy Andry)

Io taona 1959 io ihany no nanaovany famelabelarana ny amin'ny dinidinika ambany tafon-trano tao amin'ny radio tamin'ny anjaran'ny vehivavy sakaiza.
Ny 1962-1970 dia niato kely tamin'ireo sehatra ireo izy fa niova lasy.
Nandany andraikitra tao amin'ny fikambanan'ny  UP.E.M indray izy rehefa tafaverina avy tany ivelany.
Ny 1984 no voafidy ho filoha lefitry ny fikambanana U.P.E.M izy ary nanohy nanoratra hatrany.
Nisy ny ezaka nataony nanatsarany ny talentany toy ny fifaneraserany tamin'ny olona noheveriny fa manana toetra mendrika na eo amin'ny fiaraha-miaina na fiarahamonina. Iniana atao ihany koa hoy izy ny firesahana  hanaovana resaka  somary tantara ary resaka ifamaliana amin'ireo tsy miraika. Miova hevitra sy resy lahatra ihany izy ny farany.

Marihina fa nahazo mari-boninahitra Chevalier de l'ordre national izy ny 20 Septambra 1986.&lt;ref&gt;2.&lt;nowiki&gt;https://poetawebs.e-monsite.com/pages/fakafaka/suzy-andry-kalon-ny-fo-kalo-ao-anaty.html&lt;/nowiki&gt;&lt;/ref&gt;
Toy izao ny hafatra napetrak'i Suzy Andry ho an'ny mpanakanto ankehitriny:
&quot;Lova sarobidy no navelan'ny razantsika ho antsika toy ny: dinam-piarahamonina, fifankatiavana, firaisan-kina, fifanajana, fahalalam-pomba, fahatsorana. Aoka tsy atao tsirambina, ka lazaina ho efa lany andro. Efa misy fiheverana azo ary voninahitry ny [[Malagasy (vahoaka)|Malagasy]] sy reherehany anie ireo e!&quot;&lt;ref&gt;1.&lt;nowiki&gt;https://poetawebs.e-monsite.com/pages/sorapiainana/page-41-1.html&lt;/nowiki&gt;&lt;/ref&gt;
==  Suzy Andry, vehivavy pôeta tia tononkalo ==
Vehivavy tia mitantana ny tokantranony i Suzy Andry. Na dia maty vady mbola tanora aza izy dia nifototra tanteraka tamin'ny fitaizana ny zanany telo mirahavavy. Taty aoriana dia hita taratra teo amin' ny fikarakarana sy ny fikolokolona ny zafikeliny izany. Araka ny voalazan'i Andry Suzanne zafikeliny dia sady hentitra no be indrafo izy. Sarotiny amin'ny fahaiza-miainan'ny vehivavy, koa nampitainy tamin'ny taranany mandrakariva ny maha zava-dehibe ny fahalalam-pomba sy ny fahaizana manaja tena.

==  Loharanon-kevitra ==
•Revio Tatamo lah7. Janoary -febroery-martsa 1957

•Gazetin'ny sakaizan'ny Foyer Zazavavy 1956

•Minisiteran'ny Fanolokoloana sy ny Zavakanto revolisionera, 1984, &quot;Iza moa ianao&quot;.

1.https://poetawebs.e-monsite.com/pages/sorapiainana/page-41-1.html

2.https://poetawebs.e-monsite.com/pages/fakafaka/suzy-andry-kalon-ny-fo-kalo-ao-anaty.html</text>
      <sha1>rfsql22c5jvqf6v8wgihwiopectwcar</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ampamoizamaso (tononkalo)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>294154</id>
    <revision>
      <id>1133717</id>
      <parentid>1108253</parentid>
      <timestamp>2026-03-30T11:05:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-96630-1</username>
        <id>38575</id>
      </contributor>
      <comment>Nandamina lahatsoratra</comment>
      <origin>1133717</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1149" sha1="mrobxslzkqfnv65dq9lx8oooqi5wr9g" xml:space="preserve">Ity tononkalo mitondra ny lohateny hoe '''Ampamoizamaso''' ity dia noforonin'i [[Jean Narivony]].

==Votoatiny==
Toy izao ny votoatin'ilay tononkalo:


Tsy mba afaka ao an-tsaiko ilay havoana,

'Lay fihoarana, 'lay tany fisentoana;

Eo no fara-fitsinjovana an'Iarivo,

Eo ny dobon-dranomaso dia marivo.


Eo ny fo motebitebin'alahelo,

Ny zritreritra mandeha mamelovelo;

Eo ny sento dia miloatra ka tsy tana

Raha mitazana ny tany nialana.


Eny am-paravodilanitra eny, indro,

Toa havoana rakotr'ala mikirindro,

Elo rahona no eny mitatao,

Mahamalomaloka azy toy izao.


Mitampody indray ny lasa fa tsaroana,

Ka ny havana toa hita manoloana;

'Ndray miserana eo izany toa ankaso

'Zay mitranga hampirotsa-dranomaso!


Vetivety dia atao ny fara-jery,

'Zay no fara-topi-maso, hany hery;

Kanjo safotra izay mantsy ka mijoy,

Fa &quot;hilaozana tokoa ilay tsy foy!&quot;


O! ry vohitro malala, ry akany,

E! Mamoy anao ny maso ka tomany,

Fa ny foko raha sarahina handao,

Dia vao mainka koa mifototra aminao.


'''Jean NARIVONY'''

''(Amboara voafantina, tak.143-144'')

== '''Loharano''' ==
1.https://poetawebs.e-monsite.com/pages/fakafaka/page-39.html</text>
      <sha1>mrobxslzkqfnv65dq9lx8oooqi5wr9g</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Lasa (tonokalo)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>294351</id>
    <revision>
      <id>1133716</id>
      <parentid>1110638</parentid>
      <timestamp>2026-03-30T11:01:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-96630-1</username>
        <id>38575</id>
      </contributor>
      <comment>Nanatsara votoatiny</comment>
      <origin>1133716</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="922" sha1="i9bffvtbzz8j4rlgxmmg97bli4girbk" xml:space="preserve">
Ity tononkalo mitondra ny lohateny hoe '''Lasa''' ity dia nosoratan'i [[Dox]].

==Votoatiny==
Toy izao ny votoatin'ilay tononkalo:

Lasa izay ilay sombinaina, 'lay malala eram-po

Nantenaina hotezaina, iza ange no nanampo?

Amin'ny ananana azy mahafatifaty indrindra,

Vao mba mianatra miteny, vao mba mianatra mamindra!


Eny! lasa izy izay! Vao nanomboka hamololona

Kanjo izao ka naterina hodimandry an-tanin'olona...

Tsiahy sisa... Tsiahy resy, tsiahy ory sy tomany

Hamololona ao am-po... Izy efa vovon-tany!


Lasa izy, tsy hiverina amintsinka ety intsony...

Nangaihay teo isika! Nefa kosa indrisy onony,

Onony ny onjam-pahoriana mila hamefika ny fo!


Mamelovelo ao anaty ny faniriana tsy tanteraka 

Hanana azy hobeazina! Torovana ny fo niteraka!

Rotsio anefa ny alahelo hatory mora tsy hifoha!


DOX

''(Raki-malala, tak.2)''

== '''Loharano''' ==
https://poetawebs.e-monsite.com/pages/fakafaka/page-20.html</text>
      <sha1>i9bffvtbzz8j4rlgxmmg97bli4girbk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Sokajy:Prosia</title>
    <ns>14</ns>
    <id>294824</id>
    <revision>
      <id>1133669</id>
      <parentid>1114877</parentid>
      <timestamp>2026-03-29T23:19:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HarryWurst</username>
        <id>36292</id>
      </contributor>
      <origin>1133669</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="73" sha1="25stdtlaupn1hgin4xkkzehgyup1ykn" xml:space="preserve">[[Sokajy:Tantaran'i Alemaina]]
[[Sokajy:Empira Masina Rômana Jermanika]]</text>
      <sha1>25stdtlaupn1hgin4xkkzehgyup1ykn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Lisitry ny mpanoratra malagasy</title>
    <ns>0</ns>
    <id>294873</id>
    <revision>
      <id>1133685</id>
      <parentid>1115113</parentid>
      <timestamp>2026-03-30T05:16:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Thelezifor</username>
        <id>15140</id>
      </contributor>
      <comment>Nanitatra ny teny fampidirana</comment>
      <origin>1133685</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4452" sha1="7wrrsx5yta5s0nckqyvijuxm8mspexe" xml:space="preserve">Ny '''lisitry ny mpanoratra malagasy''' dia ahitana mpanoratra teratany malagasy tamin' ny vanim-potoana rehetra sy tamin' ny [[fiteny malagasy]] na tamin' ny [[fiteny vahiny]] ([[Fiteny frantsay|frantsay]], [[Fiteny anglisy|anglisy]], sns). Tsy feno ny lisitra fa hofenoina miandalana. Misy karazany roa ny lisitra aseho eto: lisitra manaraka abidy sy lisitra manaraka fotoana. Ao amin' ny lisitra manaraka abidy ([[abidy latina]] ahitana ny litera C sns) dia nosoratana araka ny filaharana mahazatra ny anaranan' ny mpanoratra, fa ao amin' ny lisitra manaraka fotoana kosa dia navondrona isaky ny folo taona (amin' ny ankapobeny) sy araka ny taona nahaterahany ny mpanoratra.

== Lisitra manaraka abidy ==

=== A - B - C ===

* [[Antoine de Padoue Rahajarizafy]] (1911-1974)
* [[Charles Renel]] (1866-1925)
* [[Charlotte Arisoa Rafenomanjato]] (1936–2008)
* [[Clarisse Ratsifandrihamanana]] (1926-)

=== D - E - F ===

* [[David Jaomanoro]] (1953– )
* [[Dox (mpanoratra)|Dox]] (1913-1978)
* [[Elie Rajaonarison]] (1951–2010)
* [[Elie-Charles Abraham]] '''([[:pt:Elie-Charles_Abraham|pt]])''' (1919– )
* [[Esther Nirina]] ([[Esther Ranirinaharitafika]]) (1932– )
* [[Esther Randriamamonjy]] (1933-)
* [[Esther Razanadrasoa]] (1892-1931)
* [[Fidelis Justin Rabetsimandranto]] (1907–1966)
* [[Flavien Ranaivo]] (1914– )

=== G - H - I ===

* [[Georges Andriamanantena]] (1923-2008), na ''Rado''
* [[Hajasoa Vololona Picard-Ravololonirina]] (1956–)
* [[Hary Rabary]]
* [[Henri Rahaingoson]] na Di (1938 - 2016)

=== J - K - L ===

* [[Rabemananjara Jacques|Jacques Rabemananjara]] (1913–2005 )
* [[Jean-Joseph Rabearivelo]] (1903–1937)
* [[Jean-Luc Raharimanana]] (1967– )
* [[Johary Ravaloson]] (1965-) (1965)
* [[Lucien Xavier Michel Andrianarahinjaka|Lucien Xavier Michel-Andrianarahinjaka]] (1929-1997)

=== M - N - O ===

* [[Marie Ranjanoro]] (1990-)
* [[Michèle Rakotoson]] (1948– )
* [[Naivoharisoa Patrick Ramamonjisoa]], na Naivo (1960-)
* [[Narcisse Randriamirado]] (1954-)
* [[Nestor Rabearizafy]] (1949-)
* [[Ny Avana Ramanantoanina]] (1891-1940)

=== P - Q - R ===

* [[Paul Rapatsalahy]] (1911-1988)
* [[Pierre Randrianarisoa]] (1932-2010)
* [[Rahajason]] (1897-1971)
* [[Raphaël Louis Rafiringa]] (1856-1919)
* [[Raymond William Rabemananjara]] (1913– )
* [[Régis Rajemisa Raolison|Régis Rajemisa-Raolison]] (1913– )
* [[Rodlish]] (1925- ?)

=== S - T - U ===

* [[Samuel Ratany]] (1901-1926)
* [[Sennen Andriamirado]] (1945-1997)
* [[Serge Henri Rodin]] (1949-2024)

=== V - X - Y - Z ===

* [[Victor Georges Andriananjason]] (1940– )

== Lisitra manaraka fotoana ==

=== 1800 ===

* [[Raphaël Louis Rafiringa]] (1856-1919)
* [[Charles Renel]] (1866-1925)
* [[Rodlish]] (1890-1930 ?)
* [[Ny Avana Ramanantoanina]] (1891-1940)
* [[Esther Razanadrasoa]] (1892-1931)
* [[Pastora Rahajason]] (1897-1971)

=== 1900 ===

* [[Samuel Ratany]] (1901-1926)
* [[Jean-Joseph Rabearivelo]] (1903–1937)
* [[Fidelis Justin Rabetsimandranto]] (1907–1966)

=== 1910 ===

* [[Paul Rapatsalahy]] (1911-1988)
* [[Antoine de Padoue Rahajarizafy]] (1911-1974)
* [[Raymond William Rabemananjara]] (1913– )
* [[Régis Rajemisa-Raolison]] (1913– )
* [[Rabemananjara Jacques|Jacques Rabemananjara]] (1913–2005)
* [[Dox (mpanoratra)|Dox]] (1913-1978) na Jean Verdi Salomon Razakandraina
* [[Flavien Ranaivo]] (1914– )
* [[Elie-Charles Abraham]] '''(pt)''' (1919– )

=== 1920 ===

* [[Georges Andriamanantena]] (1923-2008) na ''Rado''
* [[Clarisse Ratsifandrihamanana]] (1926-)
* [[Lucien Xavier Michel Andrianarahinjaka|Lucien Xavier Michel-Andrianarahinjaka]] (1929-1997)

=== 1930 ===

* [[Esther Nirina]] ([[Esther Ranirinaharitafika]]) (1932– )
* [[Henri Rahaingoson]] na Di (1938 - 2016)
* [[Pierre Randrianarisoa]] (1932-2010)
* [[Charlotte Arisoa Rafenomanjato]] (1936– )

=== 1940 ===

* [[Victor Georges Andriananjason]] (1940– )
* [[Sennen Andriamirado]] (1945-1997)
* [[Michèle Rakotoson]] (1948– )
* [[Nestor Rabearizafy]] (1949-)
* [[Serge Henri Rodin]] (1949-2024)

=== 1950 ===

* [[Narcisse Randriamirado]] (1950 ?)
* [[Élie Rajaonarison]] (1951–2010)
* [[David Jaomanoro]] (1953– )
* [[Hajasoa Vololona Picard-Ravololonirina]] (1956– )

=== 1960 ===

* [[Naivoharisoa Patrick Ramamonjisoa]], na Naivo (1960-)
* [[Johary Ravaloson]] (1965)
* [[Jean-Luc Raharimanana]] (1967– )

=== 1970 ===

* [[Esther Randriamamonjy]] (1980 ?)

== Jereo koa ==

* [[Literatioran' i Madagasikara]]</text>
      <sha1>7wrrsx5yta5s0nckqyvijuxm8mspexe</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1133692</id>
      <parentid>1133685</parentid>
      <timestamp>2026-03-30T06:22:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Thelezifor</username>
        <id>15140</id>
      </contributor>
      <comment>Nanisy sary</comment>
      <origin>1133692</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5020" sha1="sppriwyd4mde2uk04jp9wh78qfmeafh" xml:space="preserve">[[Sary:Jean-Joseph Rabearivelo en profil.jpg|vignette|428x428px|Jean-Joseph Rabearivelo]]
Ny '''lisitry ny mpanoratra malagasy''' dia ahitana mpanoratra teratany malagasy tamin' ny vanim-potoana rehetra sy tamin' ny [[fiteny malagasy]] na tamin' ny [[fiteny vahiny]] ([[Fiteny frantsay|frantsay]], [[Fiteny anglisy|anglisy]], sns). Tsy feno ny lisitra fa hofenoina miandalana. Misy karazany roa ny lisitra aseho eto: lisitra manaraka abidy sy lisitra manaraka fotoana. Ao amin' ny lisitra manaraka abidy ([[abidy latina]] ahitana ny litera C sns) dia nosoratana araka ny filaharana mahazatra ny anaranan' ny mpanoratra, fa ao amin' ny lisitra manaraka fotoana kosa dia navondrona isaky ny folo taona (amin' ny ankapobeny) sy araka ny taona nahaterahany ny mpanoratra. Anisan' ny mpanoratra be mpahalala i [[Clarisse Ratsifandrihamanana]] (1926–1987), i [[Dox]] (Jean Verdi Salomon Razakandraina, 1913-1978), i [[Emilson Daniel Andriamalala]] (1918–1979), [[Flavien Ranaivo]] (1914–1999), [[Jacques Rabemananjara]] (1913–2005), [[Jean-Joseph Rabearivelo]] (1901–1937), [[Jean-Luc Raharimanana]] (1967–), [[Michèle Rakotoson]] (1948–), [[Ny Avana Ramanantoanina]] (1891–1940) ary i [[Rado]] (Georges Andriamanantena, 1923–2008).

== Lisitra manaraka abidy ==

=== A - B - C ===

* [[Antoine de Padoue Rahajarizafy]] (1911-1974)
* [[Charles Renel]] (1866-1925)
* [[Charlotte Arisoa Rafenomanjato]] (1936–2008)
* [[Clarisse Ratsifandrihamanana]] (1926-)

=== D - E - F ===

* [[David Jaomanoro]] (1953– )
* [[Dox (mpanoratra)|Dox]] (1913-1978)
* [[Elie Rajaonarison]] (1951–2010)
* [[Elie-Charles Abraham]] '''([[:pt:Elie-Charles_Abraham|pt]])''' (1919– )
* [[Esther Nirina]] ([[Esther Ranirinaharitafika]]) (1932– )
* [[Esther Randriamamonjy]] (1933-)
* [[Esther Razanadrasoa]] (1892-1931)
* [[Fidelis Justin Rabetsimandranto]] (1907–1966)
* [[Flavien Ranaivo]] (1914– )

=== G - H - I ===

* [[Georges Andriamanantena]] (1923-2008), na ''Rado''
* [[Hajasoa Vololona Picard-Ravololonirina]] (1956–)
* [[Hary Rabary]]
* [[Henri Rahaingoson]] na Di (1938 - 2016)

=== J - K - L ===

* [[Rabemananjara Jacques|Jacques Rabemananjara]] (1913–2005 )
* [[Jean-Joseph Rabearivelo]] (1903–1937)
* [[Jean-Luc Raharimanana]] (1967– )
* [[Johary Ravaloson]] (1965-) (1965)
* [[Lucien Xavier Michel Andrianarahinjaka|Lucien Xavier Michel-Andrianarahinjaka]] (1929-1997)

=== M - N - O ===

* [[Marie Ranjanoro]] (1990-)
* [[Michèle Rakotoson]] (1948– )
* [[Naivoharisoa Patrick Ramamonjisoa]], na Naivo (1960-)
* [[Narcisse Randriamirado]] (1954-)
* [[Nestor Rabearizafy]] (1949-)
* [[Ny Avana Ramanantoanina]] (1891-1940)

=== P - Q - R ===

* [[Paul Rapatsalahy]] (1911-1988)
* [[Pierre Randrianarisoa]] (1932-2010)
* [[Rahajason]] (1897-1971)
* [[Raphaël Louis Rafiringa]] (1856-1919)
* [[Raymond William Rabemananjara]] (1913– )
* [[Régis Rajemisa Raolison|Régis Rajemisa-Raolison]] (1913– )
* [[Rodlish]] (1925- ?)

=== S - T - U ===

* [[Samuel Ratany]] (1901-1926)
* [[Sennen Andriamirado]] (1945-1997)
* [[Serge Henri Rodin]] (1949-2024)

=== V - X - Y - Z ===

* [[Victor Georges Andriananjason]] (1940– )

== Lisitra manaraka fotoana ==

=== 1800 ===

* [[Raphaël Louis Rafiringa]] (1856-1919)
* [[Charles Renel]] (1866-1925)
* [[Rodlish]] (1890-1930 ?)
* [[Ny Avana Ramanantoanina]] (1891-1940)
* [[Esther Razanadrasoa]] (1892-1931)
* [[Pastora Rahajason]] (1897-1971)

=== 1900 ===

* [[Samuel Ratany]] (1901-1926)
* [[Jean-Joseph Rabearivelo]] (1903–1937)
* [[Fidelis Justin Rabetsimandranto]] (1907–1966)

=== 1910 ===

* [[Paul Rapatsalahy]] (1911-1988)
* [[Antoine de Padoue Rahajarizafy]] (1911-1974)
* [[Raymond William Rabemananjara]] (1913– )
* [[Régis Rajemisa-Raolison]] (1913– )
* [[Rabemananjara Jacques|Jacques Rabemananjara]] (1913–2005)
* [[Dox (mpanoratra)|Dox]] (1913-1978) na Jean Verdi Salomon Razakandraina
* [[Flavien Ranaivo]] (1914– )
* [[Elie-Charles Abraham]] '''(pt)''' (1919– )

=== 1920 ===

* [[Georges Andriamanantena]] (1923-2008) na ''Rado''
* [[Clarisse Ratsifandrihamanana]] (1926-)
* [[Lucien Xavier Michel Andrianarahinjaka|Lucien Xavier Michel-Andrianarahinjaka]] (1929-1997)

=== 1930 ===

* [[Esther Nirina]] ([[Esther Ranirinaharitafika]]) (1932– )
* [[Henri Rahaingoson]] na Di (1938 - 2016)
* [[Pierre Randrianarisoa]] (1932-2010)
* [[Charlotte Arisoa Rafenomanjato]] (1936– )

=== 1940 ===

* [[Victor Georges Andriananjason]] (1940– )
* [[Sennen Andriamirado]] (1945-1997)
* [[Michèle Rakotoson]] (1948– )
* [[Nestor Rabearizafy]] (1949-)
* [[Serge Henri Rodin]] (1949-2024)

=== 1950 ===

* [[Narcisse Randriamirado]] (1950 ?)
* [[Élie Rajaonarison]] (1951–2010)
* [[David Jaomanoro]] (1953– )
* [[Hajasoa Vololona Picard-Ravololonirina]] (1956– )

=== 1960 ===

* [[Naivoharisoa Patrick Ramamonjisoa]], na Naivo (1960-)
* [[Johary Ravaloson]] (1965)
* [[Jean-Luc Raharimanana]] (1967– )

=== 1970 ===

* [[Esther Randriamamonjy]] (1980 ?)

== Jereo koa ==

* [[Literatioran' i Madagasikara]]</text>
      <sha1>sppriwyd4mde2uk04jp9wh78qfmeafh</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1133693</id>
      <parentid>1133692</parentid>
      <timestamp>2026-03-30T06:25:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Thelezifor</username>
        <id>15140</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>1133693</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5022" sha1="cbcg4h3x7zcprpr1ka7llvr5pac4kjy" xml:space="preserve">[[Sary:Jean-Joseph Rabearivelo en profil.jpg|vignette|428x428px|Jean-Joseph Rabearivelo]]
Ny '''lisitry ny mpanoratra malagasy''' dia ahitana mpanoratra teratany malagasy tamin' ny vanim-potoana rehetra sy tamin' ny [[fiteny malagasy]] na tamin' ny [[fiteny vahiny]] ([[Fiteny frantsay|frantsay]], [[Fiteny anglisy|anglisy]], sns). Tsy feno ny lisitra fa hofenoina miandalana. Misy karazany roa ny lisitra aseho eto: lisitra manaraka abidy sy lisitra manaraka fotoana. Ao amin' ny lisitra manaraka abidy ([[abidy latina]] ahitana ny litera C sns) dia nosoratana araka ny filaharana mahazatra ny anaranan' ny mpanoratra, fa ao amin' ny lisitra manaraka fotoana kosa dia navondrona isaky ny folo taona (amin' ny ankapobeny) sy araka ny taona nahaterahany ny mpanoratra. 

Anisan' ny mpanoratra be mpahalala i [[Clarisse Ratsifandrihamanana]] (1926–1987), i [[Dox]] (Jean Verdi Salomon Razakandraina, 1913-1978), i [[Emilson Daniel Andriamalala]] (1918–1979), [[Flavien Ranaivo]] (1914–1999), [[Jacques Rabemananjara]] (1913–2005), [[Jean-Joseph Rabearivelo]] (1901–1937), [[Jean-Luc Raharimanana]] (1967–), [[Michèle Rakotoson]] (1948–), [[Ny Avana Ramanantoanina]] (1891–1940) ary i [[Rado]] (Georges Andriamanantena, 1923–2008).

== Lisitra manaraka abidy ==

=== A - B - C ===

* [[Antoine de Padoue Rahajarizafy]] (1911-1974)
* [[Charles Renel]] (1866-1925)
* [[Charlotte Arisoa Rafenomanjato]] (1936–2008)
* [[Clarisse Ratsifandrihamanana]] (1926-)

=== D - E - F ===

* [[David Jaomanoro]] (1953– )
* [[Dox (mpanoratra)|Dox]] (1913-1978)
* [[Elie Rajaonarison]] (1951–2010)
* [[Elie-Charles Abraham]] '''([[:pt:Elie-Charles_Abraham|pt]])''' (1919– )
* [[Esther Nirina]] ([[Esther Ranirinaharitafika]]) (1932– )
* [[Esther Randriamamonjy]] (1933-)
* [[Esther Razanadrasoa]] (1892-1931)
* [[Fidelis Justin Rabetsimandranto]] (1907–1966)
* [[Flavien Ranaivo]] (1914– )

=== G - H - I ===

* [[Georges Andriamanantena]] (1923-2008), na ''Rado''
* [[Hajasoa Vololona Picard-Ravololonirina]] (1956–)
* [[Hary Rabary]]
* [[Henri Rahaingoson]] na Di (1938 - 2016)

=== J - K - L ===

* [[Rabemananjara Jacques|Jacques Rabemananjara]] (1913–2005 )
* [[Jean-Joseph Rabearivelo]] (1903–1937)
* [[Jean-Luc Raharimanana]] (1967– )
* [[Johary Ravaloson]] (1965-) (1965)
* [[Lucien Xavier Michel Andrianarahinjaka|Lucien Xavier Michel-Andrianarahinjaka]] (1929-1997)

=== M - N - O ===

* [[Marie Ranjanoro]] (1990-)
* [[Michèle Rakotoson]] (1948– )
* [[Naivoharisoa Patrick Ramamonjisoa]], na Naivo (1960-)
* [[Narcisse Randriamirado]] (1954-)
* [[Nestor Rabearizafy]] (1949-)
* [[Ny Avana Ramanantoanina]] (1891-1940)

=== P - Q - R ===

* [[Paul Rapatsalahy]] (1911-1988)
* [[Pierre Randrianarisoa]] (1932-2010)
* [[Rahajason]] (1897-1971)
* [[Raphaël Louis Rafiringa]] (1856-1919)
* [[Raymond William Rabemananjara]] (1913– )
* [[Régis Rajemisa Raolison|Régis Rajemisa-Raolison]] (1913– )
* [[Rodlish]] (1925- ?)

=== S - T - U ===

* [[Samuel Ratany]] (1901-1926)
* [[Sennen Andriamirado]] (1945-1997)
* [[Serge Henri Rodin]] (1949-2024)

=== V - X - Y - Z ===

* [[Victor Georges Andriananjason]] (1940– )

== Lisitra manaraka fotoana ==

=== 1800 ===

* [[Raphaël Louis Rafiringa]] (1856-1919)
* [[Charles Renel]] (1866-1925)
* [[Rodlish]] (1890-1930 ?)
* [[Ny Avana Ramanantoanina]] (1891-1940)
* [[Esther Razanadrasoa]] (1892-1931)
* [[Pastora Rahajason]] (1897-1971)

=== 1900 ===

* [[Samuel Ratany]] (1901-1926)
* [[Jean-Joseph Rabearivelo]] (1903–1937)
* [[Fidelis Justin Rabetsimandranto]] (1907–1966)

=== 1910 ===

* [[Paul Rapatsalahy]] (1911-1988)
* [[Antoine de Padoue Rahajarizafy]] (1911-1974)
* [[Raymond William Rabemananjara]] (1913– )
* [[Régis Rajemisa-Raolison]] (1913– )
* [[Rabemananjara Jacques|Jacques Rabemananjara]] (1913–2005)
* [[Dox (mpanoratra)|Dox]] (1913-1978) na Jean Verdi Salomon Razakandraina
* [[Flavien Ranaivo]] (1914– )
* [[Elie-Charles Abraham]] '''(pt)''' (1919– )

=== 1920 ===

* [[Georges Andriamanantena]] (1923-2008) na ''Rado''
* [[Clarisse Ratsifandrihamanana]] (1926-)
* [[Lucien Xavier Michel Andrianarahinjaka|Lucien Xavier Michel-Andrianarahinjaka]] (1929-1997)

=== 1930 ===

* [[Esther Nirina]] ([[Esther Ranirinaharitafika]]) (1932– )
* [[Henri Rahaingoson]] na Di (1938 - 2016)
* [[Pierre Randrianarisoa]] (1932-2010)
* [[Charlotte Arisoa Rafenomanjato]] (1936– )

=== 1940 ===

* [[Victor Georges Andriananjason]] (1940– )
* [[Sennen Andriamirado]] (1945-1997)
* [[Michèle Rakotoson]] (1948– )
* [[Nestor Rabearizafy]] (1949-)
* [[Serge Henri Rodin]] (1949-2024)

=== 1950 ===

* [[Narcisse Randriamirado]] (1950 ?)
* [[Élie Rajaonarison]] (1951–2010)
* [[David Jaomanoro]] (1953– )
* [[Hajasoa Vololona Picard-Ravololonirina]] (1956– )

=== 1960 ===

* [[Naivoharisoa Patrick Ramamonjisoa]], na Naivo (1960-)
* [[Johary Ravaloson]] (1965)
* [[Jean-Luc Raharimanana]] (1967– )

=== 1970 ===

* [[Esther Randriamamonjy]] (1980 ?)

== Jereo koa ==

* [[Literatioran' i Madagasikara]]</text>
      <sha1>cbcg4h3x7zcprpr1ka7llvr5pac4kjy</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1133699</id>
      <parentid>1133693</parentid>
      <timestamp>2026-03-30T08:19:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Thelezifor</username>
        <id>15140</id>
      </contributor>
      <comment>Rohy anatiny</comment>
      <origin>1133699</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5068" sha1="72lrqo8bu0tumjht5q5toizzd4tis8l" xml:space="preserve">[[Sary:Jean-Joseph Rabearivelo en profil.jpg|vignette|428x428px|Jean-Joseph Rabearivelo]]
Ny '''lisitry ny mpanoratra malagasy''' dia ahitana mpanoratra teratany malagasy tamin' ny vanim-potoana rehetra sy tamin' ny [[fiteny malagasy]] na tamin' ny [[fiteny vahiny]] ([[Fiteny frantsay|frantsay]], [[Fiteny anglisy|anglisy]], sns). Tsy feno ny lisitra fa hofenoina miandalana. Misy karazany roa ny lisitra aseho eto: lisitra manaraka abidy sy lisitra manaraka fotoana. Ao amin' ny lisitra manaraka abidy ([[abidy latina]] ahitana ny litera C sns) dia nosoratana araka ny filaharana mahazatra ny anaranan' ny mpanoratra, fa ao amin' ny lisitra manaraka fotoana kosa dia navondrona isaky ny folo taona (amin' ny ankapobeny) sy araka ny taona nahaterahany ny mpanoratra. 

Anisan' ny mpanoratra be mpahalala i [[Clarisse Ratsifandrihamanana]] (1926–1987), i [[Dox]] (Jean Verdi Salomon Razakandraina, 1913-1978), i [[Emilson Daniel Andriamalala]] (1918–1979), [[Flavien Ranaivo]] (1914–1999), [[Jacques Rabemananjara]] (1913–2005), [[Jean-Joseph Rabearivelo]] (1901–1937), [[Jean-Luc Raharimanana]] (1967–), [[Michèle Rakotoson]] (1948–), [[Ny Avana Ramanantoanina]] (1891–1940) ary i [[Rado]] (Georges Andriamanantena, 1923–2008).

== Lisitra manaraka abidy ==

=== A - B - C ===

* [[Antoine de Padoue Rahajarizafy]] (1911-1974)
* [[Charles Renel]] (1866-1925)
* [[Charlotte Arisoa Rafenomanjato]] (1936–2008)
* [[Clarisse Ratsifandrihamanana]] (1926-)

=== D - E - F ===

* [[David Jaomanoro]] (1953– )
* [[Dox (mpanoratra)|Dox]] (1913-1978)
* [[Elie Rajaonarison]] (1951–2010)
* [[Elie-Charles Abraham]] '''([[:pt:Elie-Charles_Abraham|pt]])''' (1919– )
* [[Esther Nirina]] ([[Esther Ranirinaharitafika]]) (1932– )
* [[Esther Randriamamonjy]] (1933-)
* [[Esther Razanadrasoa]] (1892-1931)
* [[Fidelis Justin Rabetsimandranto]] (1907–1966)
* [[Flavien Ranaivo]] (1914– )

=== G - H - I ===

* [[Georges Andriamanantena]] (1923-2008), na ''Rado''
* [[Hajasoa Vololona Picard-Ravololonirina]] (1956–)
* [[Hary Rabary]]
* [[Henri Rahaingoson]] na Di (1938 - 2016)

=== J - K - L ===

* [[Rabemananjara Jacques|Jacques Rabemananjara]] (1913–2005 )
* [[Jean-Joseph Rabearivelo]] (1903–1937)
* [[Jean-Luc Raharimanana]] (1967– )
* [[Johary Ravaloson]] (1965-) (1965)
* [[Lucien Xavier Michel Andrianarahinjaka|Lucien Xavier Michel-Andrianarahinjaka]] (1929-1997)

=== M - N - O ===

* [[Marie Ranjanoro]] (1990-)
* [[Michèle Rakotoson]] (1948– )
* [[Naivoharisoa Patrick Ramamonjisoa]], na Naivo (1960-)
* [[Narcisse Randriamirado]] (1954-)
* [[Nestor Rabearizafy]] (1949-)
* [[Ny Avana Ramanantoanina]] (1891-1940)

=== P - Q - R ===

* [[Paul Rapatsalahy]] (1911-1988)
* [[Pierre Randrianarisoa]] (1932-2010)
* [[Rahajason]] (1897-1971)
* [[Raphaël Louis Rafiringa]] (1856-1919)
* [[Raymond William Rabemananjara]] (1913– )
* [[Régis Rajemisa Raolison|Régis Rajemisa-Raolison]] (1913– )
* [[Rodlish]] (1925- ?)

=== S - T - U ===

* [[Samuel Ratany]] (1901-1926)
* [[Sennen Andriamirado]] (1945-1997)
* [[Serge Henri Rodin]] (1949-2024)

=== V - X - Y - Z ===

* [[Victor Georges Andriananjason]] (1940– )

== Lisitra manaraka fotoana ==

=== 1800 ===

* [[Raphaël Louis Rafiringa]] (1856-1919)
* [[Rodlish]] (1890-1930 ?)
* [[Ny Avana Ramanantoanina]] (1891-1940)
* [[Esther Razanadrasoa]] (1892-1931)
* [[Pastora Rahajason]] (1897-1971)

=== 1900 ===

* [[Samuel Ratany]] (1901-1926)
* [[Jean-Joseph Rabearivelo]] (1903–1937)
* [[Fidelis Justin Rabetsimandranto]] (1907–1966)

=== 1910 ===

* [[Paul Rapatsalahy]] (1911-1988)
* [[Antoine de Padoue Rahajarizafy]] (1911-1974)
* [[Raymond William Rabemananjara]] (1913– )
* [[Régis Rajemisa-Raolison]] (1913– )
* [[Rabemananjara Jacques|Jacques Rabemananjara]] (1913–2005)
* [[Dox (mpanoratra)|Dox]] (1913-1978) na Jean Verdi Salomon Razakandraina
* [[Flavien Ranaivo]] (1914– )
* [[Elie-Charles Abraham]] '''(pt)''' (1919– )

=== 1920 ===

* [[Georges Andriamanantena]] (1923-2008) na ''Rado''
* [[Clarisse Ratsifandrihamanana]] (1926-)
* [[Lucien Xavier Michel Andrianarahinjaka|Lucien Xavier Michel-Andrianarahinjaka]] (1929-1997)

=== 1930 ===

* [[Esther Nirina]] ([[Esther Ranirinaharitafika]]) (1932– )
* [[Henri Rahaingoson]] na Di (1938 - 2016)
* [[Pierre Randrianarisoa]] (1932-2010)
* [[Charlotte Arisoa Rafenomanjato]] (1936– )

=== 1940 ===

* [[Victor Georges Andriananjason]] (1940– )
* [[Sennen Andriamirado]] (1945-1997)
* [[Michèle Rakotoson]] (1948– )
* [[Nestor Rabearizafy]] (1949-)
* [[Serge Henri Rodin]] (1949-2024)

=== 1950 ===

* [[Narcisse Randriamirado]] (1950 ?)
* [[Élie Rajaonarison]] (1951–2010)
* [[David Jaomanoro]] (1953– )
* [[Hajasoa Vololona Picard-Ravololonirina]] (1956– )

=== 1960 ===

* [[Naivoharisoa Patrick Ramamonjisoa]], na Naivo (1960-)
* [[Johary Ravaloson]] (1965)
* [[Jean-Luc Raharimanana]] (1967– )

=== 1970 ===

* [[Esther Randriamamonjy]] (1980 ?)

== Jereo koa ==

* [[Literatioran' i Madagasikara]]
* Mpanoratra vahiny liana amin' i Madagasikara: [[Charles Renel]] (1866-1925)</text>
      <sha1>72lrqo8bu0tumjht5q5toizzd4tis8l</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1133701</id>
      <parentid>1133699</parentid>
      <timestamp>2026-03-30T08:20:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Thelezifor</username>
        <id>15140</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Lisitra manaraka abidy */</comment>
      <origin>1133701</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5036" sha1="67v7ngd7h25l6ik0ofjraj3wswv12q5" xml:space="preserve">[[Sary:Jean-Joseph Rabearivelo en profil.jpg|vignette|428x428px|Jean-Joseph Rabearivelo]]
Ny '''lisitry ny mpanoratra malagasy''' dia ahitana mpanoratra teratany malagasy tamin' ny vanim-potoana rehetra sy tamin' ny [[fiteny malagasy]] na tamin' ny [[fiteny vahiny]] ([[Fiteny frantsay|frantsay]], [[Fiteny anglisy|anglisy]], sns). Tsy feno ny lisitra fa hofenoina miandalana. Misy karazany roa ny lisitra aseho eto: lisitra manaraka abidy sy lisitra manaraka fotoana. Ao amin' ny lisitra manaraka abidy ([[abidy latina]] ahitana ny litera C sns) dia nosoratana araka ny filaharana mahazatra ny anaranan' ny mpanoratra, fa ao amin' ny lisitra manaraka fotoana kosa dia navondrona isaky ny folo taona (amin' ny ankapobeny) sy araka ny taona nahaterahany ny mpanoratra. 

Anisan' ny mpanoratra be mpahalala i [[Clarisse Ratsifandrihamanana]] (1926–1987), i [[Dox]] (Jean Verdi Salomon Razakandraina, 1913-1978), i [[Emilson Daniel Andriamalala]] (1918–1979), [[Flavien Ranaivo]] (1914–1999), [[Jacques Rabemananjara]] (1913–2005), [[Jean-Joseph Rabearivelo]] (1901–1937), [[Jean-Luc Raharimanana]] (1967–), [[Michèle Rakotoson]] (1948–), [[Ny Avana Ramanantoanina]] (1891–1940) ary i [[Rado]] (Georges Andriamanantena, 1923–2008).

== Lisitra manaraka abidy ==

=== A - B - C ===

* [[Antoine de Padoue Rahajarizafy]] (1911-1974)
* [[Charlotte Arisoa Rafenomanjato]] (1936–2008)
* [[Clarisse Ratsifandrihamanana]] (1926-)

=== D - E - F ===

* [[David Jaomanoro]] (1953– )
* [[Dox (mpanoratra)|Dox]] (1913-1978)
* [[Elie Rajaonarison]] (1951–2010)
* [[Elie-Charles Abraham]] '''([[:pt:Elie-Charles_Abraham|pt]])''' (1919– )
* [[Esther Nirina]] ([[Esther Ranirinaharitafika]]) (1932– )
* [[Esther Randriamamonjy]] (1933-)
* [[Esther Razanadrasoa]] (1892-1931)
* [[Fidelis Justin Rabetsimandranto]] (1907–1966)
* [[Flavien Ranaivo]] (1914– )

=== G - H - I ===

* [[Georges Andriamanantena]] (1923-2008), na ''Rado''
* [[Hajasoa Vololona Picard-Ravololonirina]] (1956–)
* [[Hary Rabary]]
* [[Henri Rahaingoson]] na Di (1938 - 2016)

=== J - K - L ===

* [[Rabemananjara Jacques|Jacques Rabemananjara]] (1913–2005 )
* [[Jean-Joseph Rabearivelo]] (1903–1937)
* [[Jean-Luc Raharimanana]] (1967– )
* [[Johary Ravaloson]] (1965-) (1965)
* [[Lucien Xavier Michel Andrianarahinjaka|Lucien Xavier Michel-Andrianarahinjaka]] (1929-1997)

=== M - N - O ===

* [[Marie Ranjanoro]] (1990-)
* [[Michèle Rakotoson]] (1948– )
* [[Naivoharisoa Patrick Ramamonjisoa]], na Naivo (1960-)
* [[Narcisse Randriamirado]] (1954-)
* [[Nestor Rabearizafy]] (1949-)
* [[Ny Avana Ramanantoanina]] (1891-1940)

=== P - Q - R ===

* [[Paul Rapatsalahy]] (1911-1988)
* [[Pierre Randrianarisoa]] (1932-2010)
* [[Rahajason]] (1897-1971)
* [[Raphaël Louis Rafiringa]] (1856-1919)
* [[Raymond William Rabemananjara]] (1913– )
* [[Régis Rajemisa Raolison|Régis Rajemisa-Raolison]] (1913– )
* [[Rodlish]] (1925- ?)

=== S - T - U ===

* [[Samuel Ratany]] (1901-1926)
* [[Sennen Andriamirado]] (1945-1997)
* [[Serge Henri Rodin]] (1949-2024)

=== V - X - Y - Z ===

* [[Victor Georges Andriananjason]] (1940– )

== Lisitra manaraka fotoana ==

=== 1800 ===

* [[Raphaël Louis Rafiringa]] (1856-1919)
* [[Rodlish]] (1890-1930 ?)
* [[Ny Avana Ramanantoanina]] (1891-1940)
* [[Esther Razanadrasoa]] (1892-1931)
* [[Pastora Rahajason]] (1897-1971)

=== 1900 ===

* [[Samuel Ratany]] (1901-1926)
* [[Jean-Joseph Rabearivelo]] (1903–1937)
* [[Fidelis Justin Rabetsimandranto]] (1907–1966)

=== 1910 ===

* [[Paul Rapatsalahy]] (1911-1988)
* [[Antoine de Padoue Rahajarizafy]] (1911-1974)
* [[Raymond William Rabemananjara]] (1913– )
* [[Régis Rajemisa-Raolison]] (1913– )
* [[Rabemananjara Jacques|Jacques Rabemananjara]] (1913–2005)
* [[Dox (mpanoratra)|Dox]] (1913-1978) na Jean Verdi Salomon Razakandraina
* [[Flavien Ranaivo]] (1914– )
* [[Elie-Charles Abraham]] '''(pt)''' (1919– )

=== 1920 ===

* [[Georges Andriamanantena]] (1923-2008) na ''Rado''
* [[Clarisse Ratsifandrihamanana]] (1926-)
* [[Lucien Xavier Michel Andrianarahinjaka|Lucien Xavier Michel-Andrianarahinjaka]] (1929-1997)

=== 1930 ===

* [[Esther Nirina]] ([[Esther Ranirinaharitafika]]) (1932– )
* [[Henri Rahaingoson]] na Di (1938 - 2016)
* [[Pierre Randrianarisoa]] (1932-2010)
* [[Charlotte Arisoa Rafenomanjato]] (1936– )

=== 1940 ===

* [[Victor Georges Andriananjason]] (1940– )
* [[Sennen Andriamirado]] (1945-1997)
* [[Michèle Rakotoson]] (1948– )
* [[Nestor Rabearizafy]] (1949-)
* [[Serge Henri Rodin]] (1949-2024)

=== 1950 ===

* [[Narcisse Randriamirado]] (1950 ?)
* [[Élie Rajaonarison]] (1951–2010)
* [[David Jaomanoro]] (1953– )
* [[Hajasoa Vololona Picard-Ravololonirina]] (1956– )

=== 1960 ===

* [[Naivoharisoa Patrick Ramamonjisoa]], na Naivo (1960-)
* [[Johary Ravaloson]] (1965)
* [[Jean-Luc Raharimanana]] (1967– )

=== 1970 ===

* [[Esther Randriamamonjy]] (1980 ?)

== Jereo koa ==

* [[Literatioran' i Madagasikara]]
* Mpanoratra vahiny liana amin' i Madagasikara: [[Charles Renel]] (1866-1925)</text>
      <sha1>67v7ngd7h25l6ik0ofjraj3wswv12q5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Sokajy:Mpanao asa soratra alemainy</title>
    <ns>14</ns>
    <id>296670</id>
    <revision>
      <id>1133676</id>
      <parentid>1124219</parentid>
      <timestamp>2026-03-29T23:44:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HarryWurst</username>
        <id>36292</id>
      </contributor>
      <comment>Pejy nofotsiana</comment>
      <origin>1133676</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="0" sha1="phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1" />
      <sha1>phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Adamalandy</title>
    <ns>0</ns>
    <id>298272</id>
    <revision>
      <id>1133721</id>
      <parentid>1132420</parentid>
      <timestamp>2026-03-30T11:21:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-96630-1</username>
        <id>38575</id>
      </contributor>
      <comment>Jereo koa</comment>
      <origin>1133721</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1352" sha1="2tcs8bwb6v0yc9ebepp66jq49k3smqs" xml:space="preserve">I '''Adamalandy''' dia zavaboary tantaraina ao amin' ny [[fedrà]] malagasy, izay voalaza fa [[bibilava]] goavana manana hery lehibe, monina ao amin' ny [[honahona]] any [[Madirovalo]], distrikan' [[Ambato-Boeny]]. Araka ny fitantatana dia manome harena sy fahasalamana ho an' izay mifanena aminy izy io, saingy mitaky fahanginana tsy filazalazana na amin' iza na amin' iza raha tsy te hahita loza mahatsiravina.

Bibibe mitahiry zava-miafina na fanahy mpiambina izy io, ka sady atahorana no hajaina. Milaza ny fitantarana fa manatateraka firarian-tsoa (fahasalamana, fanambinana) izy ho an' izay mifanena aminy ao amin' ny toerana be honahona misy azy. Izay olona nifanena aminy toy izany dia tsy tokony hanambara na oviana na oviana ny fisian' ilay bibilava na ny toerana misy azy, raha tsy izany dia hisy loza hahazo ny fianakaviany, araka ny voalazan' ny mponina eo an-toerana momba ny vahiny iray izay tsy nahatana ny tsiambaratelo.

Misy koa anefa ny mihevitra fa mety ho mpimasy mahery avy amin' ny fianakavian' ny mpanjaka [[Sakalava]] i Adamalandy. Ity fedrà ity dia miorim-paka ao amin' ny lovantsofina ao amin' ny [[Faritanin' i Mahajanga|faritanin']] [[Faritanin' i Mahajanga|i Mahajanga]] ka mitandrina dia mitandrina ny mponina eo akaikina honahona ao amin' ilay faritra.

== Jereo koa ==
*[[Ambondrombe]]
*[[Andrebabe]]
*[[Lolovokatra]]</text>
      <sha1>2tcs8bwb6v0yc9ebepp66jq49k3smqs</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wikipedia:Efemerida/25 Martsa</title>
    <ns>4</ns>
    <id>298456</id>
    <revision>
      <id>1133689</id>
      <parentid>1133331</parentid>
      <timestamp>2026-03-30T05:56:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ZoAndriamifidisoa</username>
        <id>36396</id>
      </contributor>
      <origin>1133689</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1522" sha1="mgj7ffbcy060icgtncibp5rxq545o4f" xml:space="preserve">* '''25 marsa 1965''': Tontosan'ireo mpandala ny zo sivily tao [[Etazonia]] notarihan'i [[Martin Luther King Jr.|Martin Luther King Jr]] ny diabe maharitra efatra andro amin'ny lalana mirefy 50 maily na 80 kilaometatra niainga tao an-tanànan'i [[Selma]] ka nipaka tao amin'ny Capitole tao [[Montgomery, Alabama|Montgomery]] tao Alabama, Etazonia. 

* '''25 marsa 1942''': Nahaterahan'i [[Aretha Franklin]], mpihira [[Afrikana-Amerikana]] mizaka ny zom-pirenen'i [[Etazonia|Etazonia.]] 

* '''25 marsa 1896''': (''Fanisana joliana ity fa 6 avrily kosa izy amin'ny fanisana gregoriana'') Fanokafana voalohany ny [[Lalao Olaimpika]] môderina, fisantarana andraikitra nataon'ilay [[Frantsay (vahoaka)|Frantsay]] [[Pierre de Coubertin]], notontosaina tao Athènes ho fahatsiarovana ilay lalao fahiny. Firenena 14 no nandray anjara tamin'izany Lalao olaimpika môderina voalohany izany ary 285 ireo atleta nandray anjara.

* '''25 marsa 1821''': Revolisiona [[Grika (vahoaka)|grika]] nahazoany fahaleovantena avy amin'ny Ampira Ottoman ka noraisiny ho fetin'ny fahaleovantenany. 

* '''25 marsa 1751''' no tsy nankalazan'ny tao amin'ny Fanjakan'i Firenena Mitambatra (GB) (ankoatra an'i Ekaosy) sy ny Ampira Britanika intsony ho Taombaovao fa nafindra ho 01 janoary izany taombaovao izany.

* '''25 marsa''' no [[Fanambaràna tamin' i Maria ny hahaterahan' i Jesoa|Andron'ny Fanambaràna]], araka ny tarazo katôlika, nataon'ny [[Anjely]] Gabriela tamin'i Maria, fa hiteraka zazalahy izy ary [[Jesoa]] no hatao anaran'ny zaza.</text>
      <sha1>mgj7ffbcy060icgtncibp5rxq545o4f</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wikipedia:Efemerida/1 Aprily</title>
    <ns>4</ns>
    <id>298500</id>
    <revision>
      <id>1133682</id>
      <parentid>1133593</parentid>
      <timestamp>2026-03-30T03:43:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ZoAndriamifidisoa</username>
        <id>36396</id>
      </contributor>
      <origin>1133682</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="247" sha1="awblbdsiekh4a5lfb2s4cbbmdcygaqm" xml:space="preserve">'''Androany [[1 Aprily|1 avrily]]''' - '''[[Fetin'ny Lainga]]''' - '''[[Fetin'ny Repoblika Islamika iraniana]]''' :
[[File:Aprilsnar 2001.png|thumb|Fitapitaka fetin'ny lainga nanamarihana ny fanorenana ny Metro tao Copenhagen tamin'ny taona 2001]]</text>
      <sha1>awblbdsiekh4a5lfb2s4cbbmdcygaqm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Raseta Joseph Delphin</title>
    <ns>0</ns>
    <id>298511</id>
    <redirect title="Raseta Joseph" />
    <revision>
      <id>1133653</id>
      <timestamp>2026-03-29T13:36:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Thelezifor</username>
        <id>15140</id>
      </contributor>
      <comment>nanova ny anaran'i [[Raseta Joseph Delphin]] ho [[Raseta Joseph]] i Thelezifor</comment>
      <origin>1133653</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="29" sha1="lm6mnhugnd9zhpa9zgm4wbdaigxvj48" xml:space="preserve">#FIHODINANA [[Raseta Joseph]]</text>
      <sha1>lm6mnhugnd9zhpa9zgm4wbdaigxvj48</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wikipedia:Efemerida/2 Aprily</title>
    <ns>4</ns>
    <id>298512</id>
    <revision>
      <id>1133683</id>
      <timestamp>2026-03-30T04:37:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ZoAndriamifidisoa</username>
        <id>36396</id>
      </contributor>
      <comment>Pejy noforonina tamin'ny « '''Androany [[2 Aprily|02 avrily]]''' - '''Andro manerantany fampahafantarana ny Aotisma''' :  [[File:Organizador de Autismo en La Moneda.jpg|thumb|Fikarakarana fampahafantarana ny Aotisma eo anoloan'ny La Moneda, Santiago de Chile]] »</comment>
      <origin>1133683</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="233" sha1="gijkl86ku9tbvd6jqd4ol8e1hz9jwoj" xml:space="preserve">'''Androany [[2 Aprily|02 avrily]]''' - '''Andro manerantany fampahafantarana ny Aotisma''' : 
[[File:Organizador de Autismo en La Moneda.jpg|thumb|Fikarakarana fampahafantarana ny Aotisma eo anoloan'ny La Moneda, Santiago de Chile]]</text>
      <sha1>gijkl86ku9tbvd6jqd4ol8e1hz9jwoj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wikipedia:Efemerida/3 Aprily</title>
    <ns>4</ns>
    <id>298513</id>
    <revision>
      <id>1133684</id>
      <timestamp>2026-03-30T04:59:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ZoAndriamifidisoa</username>
        <id>36396</id>
      </contributor>
      <comment>Pejy noforonina tamin'ny « '''Androany [[3 Aprily|3 avrily]]''' :  [[File:Joseph Vissarionovich Stalin.svg|thumb|Joseph Vissarionovich Stalin]] * '''[[1922]]''' - '''[[Joseph Stalin|Joseph Staline]]''', nipetraka ho sekretera jeneralin'ny [[Kômonisma|Antoko Komonista]] ao amin'ny [[Firaisana Sovietika]] »</comment>
      <origin>1133684</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="278" sha1="4tyjggjwb18dl9g2j5yskp4xmx1kkls" xml:space="preserve">'''Androany [[3 Aprily|3 avrily]]''' : 
[[File:Joseph Vissarionovich Stalin.svg|thumb|Joseph Vissarionovich Stalin]]
* '''[[1922]]''' - '''[[Joseph Stalin|Joseph Staline]]''', nipetraka ho sekretera jeneralin'ny [[Kômonisma|Antoko Komonista]] ao amin'ny [[Firaisana Sovietika]]</text>
      <sha1>4tyjggjwb18dl9g2j5yskp4xmx1kkls</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wikipedia:Efemerida/4 Aprily</title>
    <ns>4</ns>
    <id>298514</id>
    <revision>
      <id>1133686</id>
      <timestamp>2026-03-30T05:21:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ZoAndriamifidisoa</username>
        <id>36396</id>
      </contributor>
      <comment>Pejy noforonina tamin'ny « '''Androany [[4 Aprily|4 avrily]]''' : [[File:Martin Luther King, Jr. and Lyndon Johnson (cropped).jpg|thumb|Martin Luther King, Jr. and Lyndon Johnson (cropped)]] * '''[[1949]]''' - Nahaterahan'ny '''OTAN''' - [[Fifanarahan' i Atlantika Avaratra|Fifanarahan'i Atlantika Avaratra]] - nosoniavin'ny firenena miisa 12  * '''[[1968]]''' - Nisy namono tao [[Memphis, Tennessee|Memphis]] ny pastora '''[[Martin Luther King|Martin Luther King Jr]]''' »</comment>
      <origin>1133686</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="444" sha1="pvg2c9d05m1o7j3nlibne2i92z073ua" xml:space="preserve">'''Androany [[4 Aprily|4 avrily]]''' :
[[File:Martin Luther King, Jr. and Lyndon Johnson (cropped).jpg|thumb|Martin Luther King, Jr. and Lyndon Johnson (cropped)]]
* '''[[1949]]''' - Nahaterahan'ny '''OTAN''' - [[Fifanarahan' i Atlantika Avaratra|Fifanarahan'i Atlantika Avaratra]] - nosoniavin'ny firenena miisa 12

* '''[[1968]]''' - Nisy namono tao [[Memphis, Tennessee|Memphis]] ny pastora '''[[Martin Luther King|Martin Luther King Jr]]'''</text>
      <sha1>pvg2c9d05m1o7j3nlibne2i92z073ua</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wikipedia:Efemerida/5 Aprily</title>
    <ns>4</ns>
    <id>298515</id>
    <revision>
      <id>1133687</id>
      <timestamp>2026-03-30T05:35:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ZoAndriamifidisoa</username>
        <id>36396</id>
      </contributor>
      <comment>Pejy noforonina tamin'ny « '''Androany [[5 Aprily|5 avrily]] - [[Fetin'ny Qingming]]''' :  [[File:Moai Rano raraku.jpg|thumb|Moai at Rano Raraku, Easter Island]] * '''[[1722]]''' - Nogadona tao [[Nosin' ny Paska|Nosin'ny Paska]] i [[Jakob Roggeveen]], [[Neerlandey (vahoaka)|Holandey]] mpihaza tany vaovao. »</comment>
      <origin>1133687</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="279" sha1="p2fezwe3cud95uqijser4c1tgxi73x9" xml:space="preserve">'''Androany [[5 Aprily|5 avrily]] - [[Fetin'ny Qingming]]''' : 
[[File:Moai Rano raraku.jpg|thumb|Moai at Rano Raraku, Easter Island]]
* '''[[1722]]''' - Nogadona tao [[Nosin' ny Paska|Nosin'ny Paska]] i [[Jakob Roggeveen]], [[Neerlandey (vahoaka)|Holandey]] mpihaza tany vaovao.</text>
      <sha1>p2fezwe3cud95uqijser4c1tgxi73x9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wikipedia:Efemerida/6 Aprily</title>
    <ns>4</ns>
    <id>298516</id>
    <revision>
      <id>1133688</id>
      <timestamp>2026-03-30T05:54:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ZoAndriamifidisoa</username>
        <id>36396</id>
      </contributor>
      <comment>Pejy noforonina tamin'ny « '''Androany [[6 Aprily|6 avrily]]''' : [[File:7 Belvedere Avenue, Oranjezicht, Cape Town.jpg|thumb|7 Belvedere Avenue, Oranjezicht, Le Cap]] * '''[[1652]]''' - Nananganan'i [[Jan van Riebeeck]] an'i '''[[Cape Town|Le Cap]]'''    * [[1896]] - Nanatanterahina voalohany ny '''[[Lalao Olaimpika|Lalao olaimpika]]''' tao Atena, firenena 14 no nandray anjara tamin'izany. (Fanisana gregôriana) »</comment>
      <origin>1133688</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="389" sha1="8vrrsxhr38u756rkbjy8up40a6nds83" xml:space="preserve">'''Androany [[6 Aprily|6 avrily]]''' :
[[File:7 Belvedere Avenue, Oranjezicht, Cape Town.jpg|thumb|7 Belvedere Avenue, Oranjezicht, Le Cap]]
* '''[[1652]]''' - Nananganan'i [[Jan van Riebeeck]] an'i '''[[Cape Town|Le Cap]]'''  

* [[1896]] - Nanatanterahina voalohany ny '''[[Lalao Olaimpika|Lalao olaimpika]]''' tao Atena, firenena 14 no nandray anjara tamin'izany. (Fanisana gregôriana)</text>
      <sha1>8vrrsxhr38u756rkbjy8up40a6nds83</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1133691</id>
      <parentid>1133688</parentid>
      <timestamp>2026-03-30T06:15:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ZoAndriamifidisoa</username>
        <id>36396</id>
      </contributor>
      <origin>1133691</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="575" sha1="1p405ucjnyjlwodfkf81kvf8bxrvs0m" xml:space="preserve">
'''Androany [[6 Aprily|6 avrily]]''' :
[[File:7 Belvedere Avenue, Oranjezicht, Cape Town.jpg|thumb|7 Belvedere Avenue, Oranjezicht, Le Cap]]
* '''[[1652]]''' - Nananganan'i [[Jan van Riebeeck]] an'i '''[[Cape Town|Le Cap]]'''  

* [[1896]] - Nanatanterahina voalohany ny '''[[Lalao Olaimpika|Lalao olaimpika]]''' tao Atena, firenena 14 no nandray anjara tamin'izany. (Fanisana gregôriana)

* '''[[1994]]''' - Nisy nitifitra ny voromby nitondra an'i '''[[Juvénal Habyarimana]]''', filohan'i [[Roanda|Rwandà]], sy '''[[Cyprien Ntaryamira]]''' filohan'i [[Borondy|Burundi]].</text>
      <sha1>1p405ucjnyjlwodfkf81kvf8bxrvs0m</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wikipedia:Efemerida/7 Aprily</title>
    <ns>4</ns>
    <id>298517</id>
    <revision>
      <id>1133690</id>
      <timestamp>2026-03-30T06:10:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ZoAndriamifidisoa</username>
        <id>36396</id>
      </contributor>
      <comment>Pejy noforonina tamin'ny « '''Androany [[7 Aprily|7 avrily]]''' :  [[File:Nyamata Memorial Site 13.jpg|thumb|Karandoha miranty ao amin'ny Mozea maneho ny famongotan-taranaka niseho tao amin'ny firenena.]] * '''[[1994]]''' - nanombohan'ny [[ady an-trano]] tao [[Roanda|Rwanda]], [[Famongoran-taranaka nahazo ny Totsy tao Roanda|nandripahana ny vahoaka Tutsi]] »</comment>
      <origin>1133690</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="331" sha1="9nk5lwe1mp2bsj7dhfwo8haet0201y3" xml:space="preserve">'''Androany [[7 Aprily|7 avrily]]''' : 
[[File:Nyamata Memorial Site 13.jpg|thumb|Karandoha miranty ao amin'ny Mozea maneho ny famongotan-taranaka niseho tao amin'ny firenena.]]
* '''[[1994]]''' - nanombohan'ny [[ady an-trano]] tao [[Roanda|Rwanda]], [[Famongoran-taranaka nahazo ny Totsy tao Roanda|nandripahana ny vahoaka Tutsi]]</text>
      <sha1>9nk5lwe1mp2bsj7dhfwo8haet0201y3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wikipedia:Efemerida/8 Aprily</title>
    <ns>4</ns>
    <id>298518</id>
    <revision>
      <id>1133694</id>
      <timestamp>2026-03-30T06:54:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ZoAndriamifidisoa</username>
        <id>36396</id>
      </contributor>
      <comment>Pejy noforonina tamin'ny « '''Androany [[8 Aprily|8 avrily]]''' :  [[File:Pablo picasso 1.jpg|thumb|Pablo Picasso 1962]] * '''[[1973]]''' - Nahafatesan'i '''[[Pablo Picasso]]''', mpanao hosodoko sy sary sokitra, malaza amin'ny Cubisme »</comment>
      <origin>1133694</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="207" sha1="5e8t4jzkvxz2njv2mudcpf2rx88bypr" xml:space="preserve">'''Androany [[8 Aprily|8 avrily]]''' : 
[[File:Pablo picasso 1.jpg|thumb|Pablo Picasso 1962]]
* '''[[1973]]''' - Nahafatesan'i '''[[Pablo Picasso]]''', mpanao hosodoko sy sary sokitra, malaza amin'ny Cubisme</text>
      <sha1>5e8t4jzkvxz2njv2mudcpf2rx88bypr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wikipedia:Efemerida/9 Aprily</title>
    <ns>4</ns>
    <id>298519</id>
    <revision>
      <id>1133695</id>
      <timestamp>2026-03-30T07:30:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ZoAndriamifidisoa</username>
        <id>36396</id>
      </contributor>
      <comment>Pejy noforonina tamin'ny « '''Androany [[9 Aprily|9 avrily]]''' :  '''[[1682]]''' - Tonga teo amin'ny vavaranon'i Mississipi i '''[[René-Robert Cavelier de La Salle]]''', mpihaza tany, nitaky ny faritany hitany ho lasan'i Frantsa ka nanome anarana izany ho [[Louisiana|Louisiana]] avy amin'ny anaran'ny mpanjaka ao Frantsa.  * '''[[1999]]''' - Maty nandritra ny fanonganam-panjakana miaramila tao [[Nizera|Nizera]] ny filohany [[Ibrahim Baré Maïnassara]]  '''[[2003]]''' - Azon'ny tafika... »</comment>
      <origin>1133695</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="588" sha1="177avvdzj7lhhkm7j2ec5cf4nxbspqd" xml:space="preserve">'''Androany [[9 Aprily|9 avrily]]''' :

'''[[1682]]''' - Tonga teo amin'ny vavaranon'i Mississipi i '''[[René-Robert Cavelier de La Salle]]''', mpihaza tany, nitaky ny faritany hitany ho lasan'i Frantsa ka nanome anarana izany ho [[Louisiana|Louisiana]] avy amin'ny anaran'ny mpanjaka ao Frantsa.

* '''[[1999]]''' - Maty nandritra ny fanonganam-panjakana miaramila tao [[Nizera|Nizera]] ny filohany [[Ibrahim Baré Maïnassara]]

'''[[2003]]''' - Azon'ny tafika iraisampirenena i [[Bagdad|Bagdad]] renivohitr' [[Iràka]], nanapitra ny fitondran'i '''[[Saddam Hussein|Saddam Hussein]]'''</text>
      <sha1>177avvdzj7lhhkm7j2ec5cf4nxbspqd</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1133702</id>
      <parentid>1133695</parentid>
      <timestamp>2026-03-30T08:22:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ZoAndriamifidisoa</username>
        <id>36396</id>
      </contributor>
      <origin>1133702</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="731" sha1="ol6fzmcexip7s8n5h808kv5ew7pcglb" xml:space="preserve">'''Androany [[9 Aprily|9 avrily]]''' :
[[File:Flag of Georgia.svg|thumb|Sainam-pirenen'i Georgia]]
* '''[[1682]]''' - Tonga teo amin'ny vavaranon'i Mississipi i '''[[René-Robert Cavelier de La Salle]]''', mpihaza tany, nitaky ny faritany hitany ho lasan'i Frantsa ka nanome anarana izany ho [[Louisiana|Louisiana]] avy amin'ny anaran'ny mpanjaka ao Frantsa.

* '''[[1991]]''' - Nanambara ny fahaleovantenany i '''[[Jeôrjia|Georgia]]''' 

* '''[[1999]]''' - Maty nandritra ny fanonganam-panjakana miaramila tao [[Nizera|Nizera]] ny filohany [[Ibrahim Baré Maïnassara]]

* '''[[2003]]''' - Azon'ny tafika iraisampirenena i [[Bagdad|Bagdad]] renivohitr' [[Iràka]], nanapitra ny fitondran'i '''[[Saddam Hussein|Saddam Hussein]]'''</text>
      <sha1>ol6fzmcexip7s8n5h808kv5ew7pcglb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Flavien Ranaivo</title>
    <ns>0</ns>
    <id>298520</id>
    <revision>
      <id>1133696</id>
      <timestamp>2026-03-30T07:58:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Thelezifor</username>
        <id>15140</id>
      </contributor>
      <comment>Pôeta sy mpanao gazety malagasy</comment>
      <origin>1133696</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1089" sha1="rrl52dgirpctkk0ah5smq0zhq9zx9ii" xml:space="preserve">I '''Flavien Ranaivo''' dia pôeta sy mpanao gazety malagasy, teraka tamin' ny 13 Mey 1914 tao [[Arivonimamo]] ary maty tamin' ny 20 Desambra 1999 tao [[Troyes]] ([[Frantsa]]). 

== Fiainany ==
Avy amin' ny fianakaviana [[andriana]] i Ranaivo, ary nifandray tamin' ny zavaboary izy nandritra ny ampahany be amin' ny androm-piainany. Ankoatry ny maha pôeta azy dia nitana toerana lehibe teo amin' ny maha olom-pirenena azy sy tao amin' ny governemanta.

== Fanoratana ==
Fantatr' i [[Léopold Sédar Senghor]] i Ranaivo. Niala tamin' ny fitaoman' ny fanaovana tononkalo frantsay izy ka nampifanaraka (na nandika mihitsy aza) ny tononkalo malagasy [[Hainteny|hain-teny]]. Voataonan' ny hira sy ny tononkalo malagasy, indrindra ny [[Hainteny|hain-teny]] ny sangan' asany. Indraindray mitovy amin' ny [[ankamantatra]] ny tononkalony fohy, manambatra vazivazy sy fahendrena, ohabolana sy tandindona.

== Sangan' asany ==

* ''L'ombre et le vent'' (1947)
* ''Mes chansons de toujours'' (1955)
* ''Le retour au bercail'' (1962)
* ''Littérature magache'' (1956)
* ''Images de Madagascar'' (1968)</text>
      <sha1>rrl52dgirpctkk0ah5smq0zhq9zx9ii</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1133697</id>
      <parentid>1133696</parentid>
      <timestamp>2026-03-30T08:01:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Thelezifor</username>
        <id>15140</id>
      </contributor>
      <comment>Jereo koa</comment>
      <origin>1133697</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1144" sha1="lnfeqpxy37y5c16sw16s9krfkrxlcle" xml:space="preserve">I '''Flavien Ranaivo''' dia pôeta sy mpanao gazety malagasy, teraka tamin' ny 13 Mey 1914 tao [[Arivonimamo]] ary maty tamin' ny 20 Desambra 1999 tao [[Troyes]] ([[Frantsa]]). 

== Fiainany ==
Avy amin' ny fianakaviana [[andriana]] i Ranaivo, ary nifandray tamin' ny zavaboary izy nandritra ny ampahany be amin' ny androm-piainany. Ankoatry ny maha pôeta azy dia nitana toerana lehibe teo amin' ny maha olom-pirenena azy sy tao amin' ny governemanta.

== Fanoratana ==
Fantatr' i [[Léopold Sédar Senghor]] i Ranaivo. Niala tamin' ny fitaoman' ny fanaovana tononkalo frantsay izy ka nampifanaraka (na nandika mihitsy aza) ny tononkalo malagasy [[Hainteny|hain-teny]]. Voataonan' ny hira sy ny tononkalo malagasy, indrindra ny [[Hainteny|hain-teny]] ny sangan' asany. Indraindray mitovy amin' ny [[ankamantatra]] ny tononkalony fohy, manambatra vazivazy sy fahendrena, ohabolana sy tandindona.

== Sangan' asany ==

* ''L'ombre et le vent'' (1947)
* ''Mes chansons de toujours'' (1955)
* ''Le retour au bercail'' (1962)
* ''Littérature magache'' (1956)
* ''Images de Madagascar'' (1968)

== Jereo koa ==

* [[Lisitry ny mpanoratra malagasy]]</text>
      <sha1>lnfeqpxy37y5c16sw16s9krfkrxlcle</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Elie-Charles Abraham</title>
    <ns>0</ns>
    <id>298521</id>
    <revision>
      <id>1133698</id>
      <timestamp>2026-03-30T08:17:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Thelezifor</username>
        <id>15140</id>
      </contributor>
      <comment>Pôeta malagasy</comment>
      <origin>1133698</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="977" sha1="rxz1y1fxjhut4cmh38dqg40gxnoa7qw" xml:space="preserve">I '''Elie-Charles Abraham''' dia pôeta malagasy sy mpanao soratra andrana, mpanoratra nalaza teo anelanelan' ny folo taompolo 1950 sy 1970. Teraka tamin' ny taona 1919 teto [[Madagasikara]] izy.

Nanoratra indrindra tamin' ny [[Fiteny frantsay|teny frantsay]] izy, nefa namoaka tononkalo amin' ny [[Fiteny malagasy|teny malagasy]]. Talen' ny gazetiboky momba ny haisoratra sy ny pôlitika amin' ny fiteny roa izy, dia ny ''Anivon' ny riaka'' — ''l’'île australe''o, izay natsangany niaraka amin' i [[Régis Rajemisa Raolison|Régis Rajemisa-Raolison]].

Mifototra amin' ny fomba fanoratra frantsay izay natao filamatra tamin' ny fotoan' androny ny asa sorany. Mampiasa singa avy amin' ny tantara sy etnôgrafia izy mba hiderana ny hakanton' ny Nosy, ary nanoritsoritra azy io ho toerana tsy misy olana ara-pôlitika sy ara-tsôsialy ary ara-toekarena, na dia ahitana lafiny malahelohelo koa aza amin' ny lafiny hafa.

== Jereo koa ==

* [[Lisitry ny mpanoratra malagasy]]</text>
      <sha1>rxz1y1fxjhut4cmh38dqg40gxnoa7qw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1133700</id>
      <parentid>1133698</parentid>
      <timestamp>2026-03-30T08:20:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Thelezifor</username>
        <id>15140</id>
      </contributor>
      <comment>Nanitsy tsipelina</comment>
      <origin>1133700</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="976" sha1="iivr2pfwppuelshycc52am8krlt7tmu" xml:space="preserve">I '''Elie-Charles Abraham''' dia pôeta malagasy sy mpanao soratra andrana, mpanoratra nalaza teo anelanelan' ny folo taompolo 1950 sy 1970. Teraka tamin' ny taona 1919 teto [[Madagasikara]] izy.

Nanoratra indrindra tamin' ny [[Fiteny frantsay|teny frantsay]] izy, nefa namoaka tononkalo amin' ny [[Fiteny malagasy|teny malagasy]]. Talen' ny gazetiboky momba ny haisoratra sy ny pôlitika amin' ny fiteny roa izy, dia ny ''Anivon' ny riaka'' — ''l’'île australe'', izay natsangany niaraka amin' i [[Régis Rajemisa Raolison|Régis Rajemisa-Raolison]].

Mifototra amin' ny fomba fanoratra frantsay izay natao filamatra tamin' ny fotoan' androny ny asa sorany. Mampiasa singa avy amin' ny tantara sy etnôgrafia izy mba hiderana ny hakanton' ny Nosy, ary nanoritsoritra azy io ho toerana tsy misy olana ara-pôlitika sy ara-tsôsialy ary ara-toekarena, na dia ahitana lafiny malahelohelo koa aza amin' ny lafiny hafa.

== Jereo koa ==

* [[Lisitry ny mpanoratra malagasy]]</text>
      <sha1>iivr2pfwppuelshycc52am8krlt7tmu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>David Jaomanoro</title>
    <ns>0</ns>
    <id>298522</id>
    <revision>
      <id>1133703</id>
      <timestamp>2026-03-30T08:40:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Thelezifor</username>
        <id>15140</id>
      </contributor>
      <comment>Mpampianatra sy mpanoratra malagasy</comment>
      <origin>1133703</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3224" sha1="9u00269xf2l1rwu0iluuyrrfdvf8135" xml:space="preserve">
I '''David Jaomanoro''' dia [[Malagasy (vahoaka)|Malagasy]], mpanoratra tantara fohy sy tantara tsangana ary tononkalo. Teraka tamin' ny 30 Desambra 1953 tao [[Anivorano Nord]] izy. Niasa tany [[Mayotte]] izy, ary maty tamin' ny 7 Desambra 2014.

== Mpanoratra ==
Nanoratra tononkalo izy hatrany amin' ny sekoly ambaratonga faharoa (kôlejy). Nampianatra tao [[Antsiranana]] nandritra ny 10 taona izy. Taorian' izay dia nianatra ny teny aman-tsoratra frantsay (''lettres françaises'') tao amin' ny École Normale Supérieure ao [[Antananarivo]] izy ary nahazo mari-pahaizana ''Diplôme d'études approfondies'' (DEA) momba ny literatiora ampitahaina miompana amin' ny angano nentim-paharazana malagasy tany amin' ny Oniversiten' i Limoges (Frantsa). Tamin' ny taona 1988 dia lasa mpampianatra [[Fiteny frantsay|teny frantsay]] tao Antsiranana izy.

Tamin' ny taona 1987, fony mbola mpianatra izy, dia nahazo loka momba ny tononkalo noho ny fanangonana kely nataony tsy mbola nivoaka: ''Quat'am's j'aime ça''. Taty aoriana, tamin' ny naha mpampianatra azy, dia nanoratra tantara an-tsehatra sy lahatsoratra mitsikera ny fiarahamonina momba ny sesitanin' ny [[Malagasy (vahoaka)|Malagasy]] sy [[Kômôro|Kômôrianina]] any Mayotte izy. Namoaka tantara fohy tao amin' ny gazetiboky sy tamin' ny boky iaraha-manoratra izy. Izy no lany ho ny Olo-malazan' ny Taona 1997 (''Homme de l'année 1997'') teto Madagasikara tamin' ny taona 1997 teo amin' ny taranja Zava-kanto sy Kolontsaina (Arts et Culture). Na izany aza dia tamin' ny taona 2006 vao nivoaka ny amboaran-tantara fohy voalohany nosoratany: ''Pirogue sur le vide''.

Ao amin' ny tohan-kevitra nataon' i Fara Lee Rabenarivo, dia voasokajy ho &quot;anisan' ny mpanoratra malaza tamin' ny taranaka farany&quot; i Jaomanoro.

Ny sasany amin' ny tantara fohy nosoratany dia nadikan' ilay mpandika teny neerlandey [[Marjolijn de Jager]] amin' ny teny anglisy.

== Sanhan' asa ==

* 1987 – ''Quatram's j'aime ça'', inédit.
* 1988 – ''Le dernier caïman'' (théâtre) inédit
* 1988 – ''J'ai marché dessus'' Radio France Internationale (&lt;abbr&gt;XVI&lt;sup&gt;e&lt;/sup&gt;&lt;/abbr&gt; concours théâtral interafricain), édition ronéotypé
* 1990 – ''La Retraite'', théâtre, éditions Promotion Théâtre, Carnières-Morlanwelz - rééd. 2006, Lansman, &lt;small&gt;(&lt;nowiki&gt;ISBN 2-87282-516-9&lt;/nowiki&gt;)&lt;/small&gt;
* 1991 – ''Docteur parvenu'', Les Carnets de l'exotisme
* 1992 – ''Funérailles d'un cochon et 13 autres nouvelles'' (collectif), Éditions Sepia, &lt;small&gt;(&lt;nowiki&gt;ISBN 978-2907888455&lt;/nowiki&gt;)&lt;/small&gt;
* 1997 – ''Joambilo'', Revue Noire
* 2006 – ''Pirogue sur le vide et autres nouvelles'', Éditions de l’Aube, &lt;small&gt;(&lt;nowiki&gt;ISBN 978-2752601797&lt;/nowiki&gt;)&lt;/small&gt;,,
* 2011 – ''Publics d’alphabétisation à Mayotte'', essai, Éditions universitaires européennes. &lt;small&gt;(&lt;nowiki&gt;ISBN 9786131587979&lt;/nowiki&gt;)&lt;/small&gt;
* 2013 – ''Le Mangeur de cactus'' (récit) Éditions L’Harmattan, &lt;small&gt;(&lt;nowiki&gt;ISBN 978-2336301877&lt;/nowiki&gt;)&lt;/small&gt;
* 2017 – ''Œuvres complètes : Poésie, Théâtre, Nouvelles'', éd. Dominique Ranaivoson, Éditions L’Harmattan, &lt;small&gt;(&lt;nowiki&gt;ISBN 9791033401254&lt;/nowiki&gt;)&lt;/small&gt;

== Jereo koa ==

* [[Lisitry ny mpanoratra malagasy]]</text>
      <sha1>9u00269xf2l1rwu0iluuyrrfdvf8135</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1133704</id>
      <parentid>1133703</parentid>
      <timestamp>2026-03-30T08:42:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Thelezifor</username>
        <id>15140</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Nanitsy tsipelina</comment>
      <origin>1133704</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3228" sha1="al3g4eihnzwcs4187hvgl6irr8tjcq0" xml:space="preserve">
I '''David Jaomanoro''' dia [[Malagasy (vahoaka)|Malagasy]], mpanoratra tantara fohy sy tantara tsangana ary tononkalo. Teraka tamin' ny 30 Desambra 1953 tao [[Anivorano Nord]] izy. Niasa tany [[Mayotte]] izy, ary maty tao tamin' ny 7 Desambra 2014.

== Mpanoratra ==
Nanoratra tononkalo izy hatrany amin' ny sekoly ambaratonga faharoa (kôlejy). Nampianatra tao [[Antsiranana]] nandritra ny 10 taona izy. Taorian' izay dia nianatra ny teny aman-tsoratra frantsay (''lettres françaises'') tao amin' ny École Normale Supérieure ao [[Antananarivo]] izy ary nahazo mari-pahaizana ''Diplôme d'études approfondies'' (DEA) momba ny literatiora ampitahaina miompana amin' ny angano nentim-paharazana malagasy tany amin' ny Oniversiten' i Limoges (Frantsa). Tamin' ny taona 1988 dia lasa mpampianatra [[Fiteny frantsay|teny frantsay]] tao Antsiranana izy.

Tamin' ny taona 1987, fony mbola mpianatra izy, dia nahazo loka momba ny tononkalo noho ny fanangonana kely nataony tsy mbola nivoaka: ''Quat'am's j'aime ça''. Taty aoriana, tamin' ny naha mpampianatra azy, dia nanoratra tantara an-tsehatra sy lahatsoratra mitsikera ny fiarahamonina momba ny sesitanin' ny [[Malagasy (vahoaka)|Malagasy]] sy [[Kômôro|Kômôrianina]] any Mayotte izy. Namoaka tantara fohy tao amin' ny gazetiboky sy tamin' ny boky iaraha-manoratra izy. Izy no lany ho ny Olo-malazan' ny Taona 1997 (''Homme de l'année 1997'') teto Madagasikara tamin' ny taona 1997 teo amin' ny taranja Zava-kanto sy Kolontsaina (Arts et Culture). Na izany aza dia tamin' ny taona 2006 vao nivoaka ny amboaran-tantara fohy voalohany nosoratany: ''Pirogue sur le vide''.

Ao amin' ny tohan-kevitra nataon' i Fara Lee Rabenarivo, dia voasokajy ho &quot;anisan' ny mpanoratra malaza tamin' ny taranaka farany&quot; i Jaomanoro.

Ny sasany amin' ny tantara fohy nosoratany dia nadikan' ilay mpandika teny neerlandey [[Marjolijn de Jager]] amin' ny teny anglisy.

== Sangan' asa ==

* 1987 – ''Quatram's j'aime ça'', inédit.
* 1988 – ''Le dernier caïman'' (théâtre) inédit
* 1988 – ''J'ai marché dessus'' Radio France Internationale (&lt;abbr&gt;XVI&lt;sup&gt;e&lt;/sup&gt;&lt;/abbr&gt; concours théâtral interafricain), édition ronéotypé
* 1990 – ''La Retraite'', théâtre, éditions Promotion Théâtre, Carnières-Morlanwelz - rééd. 2006, Lansman, &lt;small&gt;(&lt;nowiki&gt;ISBN 2-87282-516-9&lt;/nowiki&gt;)&lt;/small&gt;
* 1991 – ''Docteur parvenu'', Les Carnets de l'exotisme
* 1992 – ''Funérailles d'un cochon et 13 autres nouvelles'' (collectif), Éditions Sepia, &lt;small&gt;(&lt;nowiki&gt;ISBN 978-2907888455&lt;/nowiki&gt;)&lt;/small&gt;
* 1997 – ''Joambilo'', Revue Noire
* 2006 – ''Pirogue sur le vide et autres nouvelles'', Éditions de l’Aube, &lt;small&gt;(&lt;nowiki&gt;ISBN 978-2752601797&lt;/nowiki&gt;)&lt;/small&gt;,,
* 2011 – ''Publics d’alphabétisation à Mayotte'', essai, Éditions universitaires européennes. &lt;small&gt;(&lt;nowiki&gt;ISBN 9786131587979&lt;/nowiki&gt;)&lt;/small&gt;
* 2013 – ''Le Mangeur de cactus'' (récit) Éditions L’Harmattan, &lt;small&gt;(&lt;nowiki&gt;ISBN 978-2336301877&lt;/nowiki&gt;)&lt;/small&gt;
* 2017 – ''Œuvres complètes : Poésie, Théâtre, Nouvelles'', éd. Dominique Ranaivoson, Éditions L’Harmattan, &lt;small&gt;(&lt;nowiki&gt;ISBN 9791033401254&lt;/nowiki&gt;)&lt;/small&gt;

== Jereo koa ==

* [[Lisitry ny mpanoratra malagasy]]</text>
      <sha1>al3g4eihnzwcs4187hvgl6irr8tjcq0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wikipedia:Efemerida/10 Aprily</title>
    <ns>4</ns>
    <id>298523</id>
    <revision>
      <id>1133705</id>
      <timestamp>2026-03-30T09:08:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ZoAndriamifidisoa</username>
        <id>36396</id>
      </contributor>
      <comment>Pejy noforonina tamin'ny « '''Androany [[10 Aprily|10 avrily]]''' :  * '''[[1892]]''' — Nananganan'i '''[[José Martí]]''' ny [[Antoko Revolisionera Kiobàna]] ao [[Kiobà]].  * '''[[1970]]''' -  Nambaran'i [[Paul McCartney]] ny fisarahany ampahibemaso amin'ny tarika [[The Beatles]]. »</comment>
      <origin>1133705</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="260" sha1="m7kzfeivdt3h9gdft681o9txn5ufr61" xml:space="preserve">'''Androany [[10 Aprily|10 avrily]]''' :

* '''[[1892]]''' — Nananganan'i '''[[José Martí]]''' ny [[Antoko Revolisionera Kiobàna]] ao [[Kiobà]].

* '''[[1970]]''' -  Nambaran'i [[Paul McCartney]] ny fisarahany ampahibemaso amin'ny tarika [[The Beatles]].</text>
      <sha1>m7kzfeivdt3h9gdft681o9txn5ufr61</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1133706</id>
      <parentid>1133705</parentid>
      <timestamp>2026-03-30T09:08:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ZoAndriamifidisoa</username>
        <id>36396</id>
      </contributor>
      <origin>1133706</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="268" sha1="tny0rdo3s93utp8r3p2lx61eq1d7c3e" xml:space="preserve">'''Androany [[10 Aprily|10 avrily]]''' :

* '''[[1892]]''' — Nananganan'i '''[[José Martí]]''' ny [[Antoko Revolisionera Kiobàna]] ao [[Kiobà]].

* '''[[1970]]''' —  Nambaran'i '''[[Paul McCartney]]''' ny fisarahany ampahibemaso amin'ny tarika [[The Beatles]].</text>
      <sha1>tny0rdo3s93utp8r3p2lx61eq1d7c3e</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wikipedia:Efemerida/11 Aprily</title>
    <ns>4</ns>
    <id>298524</id>
    <revision>
      <id>1133707</id>
      <timestamp>2026-03-30T09:41:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ZoAndriamifidisoa</username>
        <id>36396</id>
      </contributor>
      <comment>Pejy noforonina tamin'ny « '''Androany [[11 Aprily|11 avrily]]''' :  [[File:Louis Pasteur (1822 - 1895), microbiologist and chemist Wellcome V0026980.jpg|thumb|Saritapak'i Louis Pasteur (1822-1895)]] * '''[[1865]]''' : Nametrahan'i '''[[Louis Pasteur]]''' ny ''brevet'' amin'ny fomba famanàna [[divay]] antsoina taty aoriana hoe '''''pasteurisation'''''.  * '''[[1899]]''' - Navotsotr'i '''[[Espaina]]''' ho an'i '''[[Etazonia]]''' i '''[[Pôrtô-Rikô|Pôrto-Rikô]]''', i '''[[Kiobà]]'''... »</comment>
      <origin>1133707</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="528" sha1="3qvdni6xnr7i1n80uo87im41pv3awu4" xml:space="preserve">'''Androany [[11 Aprily|11 avrily]]''' : 
[[File:Louis Pasteur (1822 - 1895), microbiologist and chemist Wellcome V0026980.jpg|thumb|Saritapak'i Louis Pasteur (1822-1895)]]
* '''[[1865]]''' : Nametrahan'i '''[[Louis Pasteur]]''' ny ''brevet'' amin'ny fomba famanàna [[divay]] antsoina taty aoriana hoe '''''pasteurisation'''''.

* '''[[1899]]''' - Navotsotr'i '''[[Espaina]]''' ho an'i '''[[Etazonia]]''' i '''[[Pôrtô-Rikô|Pôrto-Rikô]]''', i '''[[Kiobà]]''' ary i '''[[Filipina]]''' vokatry ny ady nifanaovan'ny roa tonta</text>
      <sha1>3qvdni6xnr7i1n80uo87im41pv3awu4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Michèle Rakotoson</title>
    <ns>0</ns>
    <id>298525</id>
    <revision>
      <id>1133708</id>
      <timestamp>2026-03-30T09:49:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Thelezifor</username>
        <id>15140</id>
      </contributor>
      <comment>Vehivavy malagasy mpanoratra</comment>
      <origin>1133708</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6807" sha1="fwoe8e0fgb1bboyzjuj2g2g3hlvqctw" xml:space="preserve">[[Sary:Michele Rakotoson.jpg|vignette]]
I '''Michèle Rakotoson''' dia vehivavy malagasy mpanoratra boky, mpanoratra tantara foronina am-boky, mpanoratra tantara tsangana, mpanao gazety, mpikatroka. Teraka tamin' ny 14 Jona 1948 tao [[Antananarivo]] izy. Namoaka tantara foronina sy tantara an-tsehatra manodidina ny folo amin' ny [[Fiteny malagasy|teny malagasy]] izy ary tompon' andraikitra tamin' lafiny haisoratra ao amin' ny ''[[Revue Noire]]'' tao [[Paris]].

== Tantaram-piainana ==
I Michèle Rakotoson dia teraka tamin' ny 14 Jona 1948 tao [[Antananarivo]]. Avy amin' ny fianakaviana madiotanana prôtestanta. Mpanao gazety ny rainy ary mpiandraikitra ny tranomboky ny reniny.

Nitodika tany amin' ny asa fanaovan-gazety sy ny famoronana tantara an-tsehatra ary ny fanoratana izy tatỳ aoriana. Nandray kolontsaina avy amin' ny [[prôtestantisma]] sy avy amin' ny [[koakerisma]] izy ka nianatra tao amin' ny lisea Jules Ferry tao Antananarivo. Lasa mpampianatra literatiora sy talen' ny lalao an-tsehatra teto Madagasikara izy saingy nandao ny firenena tamin' ny taona 1983 noho ny antony ara-pôlitika. Taty aoriana diai nifindra tany [[Paris]] izy ary nahazo ny mari-pahaizana DEA amin' ny sôsiôlôjia ary lasa mpikarakara hetsika literatiora tao amin' ny [[Radio France internationale|Radio France Internationale]]. Nanao ny asan' ny mpanao gazety tao amin' ny radio RFI sy France Culture ary koa tamin' ny fahitalavitra frantsay RFO sy iraisam-pirenena izy.

Tamin' ny faran' ny taona 2010 dia niverina teto Madagasikara i Michèle Rakotoson. Tamin' ny taona 2011, niara-niasa tamin' i [[Nicolas Vatomanga]] ( mpitsoka [[saksôfônina]] sy [[sodina]] amin' ny de [[jazz]]) sy tamin' ny tarika misy azy izy, ary nandray anjara mavitrika tamin' ny famolavolana hevitra vaovao: ny ''Slamjazz Projekt'' (&quot;Tetikasa Slam Jazz&quot;), endrika zavakanto vaovao mampiaraka ny tononkalo noforonina eo no ho eo (slam) sy ny mozika foronina eo no ho eo (jazz). Ity mpanoratra ity dia nandray anjara niraka amin' ny mpanakanto hafa tamin' ny tetikasa ara-kolontsaina maro eto an-toerana toy ny ''Slamjazz Projekt'' sy ny hetsika ''Bokiko''. Lasa mpiahy fikambanana malagasy maro koa izy.

Tamin' ny taona 2013 dia nahazo toeram-ponenana tao amin' ny Maison des auteurs et autrices des Francophonies. Tamin' ny taona 2016, izy no mpiahy ny La Dictée francophone, izay karakarain' ny France-Québec isan-taona ao anatin' ny Semaine de la langue française (&quot;Herinandron' ny teny frantsay&quot;).

== Hetsika ara-pikambanana ==
Mba hanohanana ny tanora mpanoratra malagasy sy hampiroboroboana ny famoaham-boky eto Madagasikara, dia nanangana ny tetikasa ''Bokiko'' i Michèle Rakotoson sy ny mpanonta [[Manantsoa Raparison]], izany diai fikambanan' ny mpisehatra ara-kolontsaina sy mpanoratra. Ity tetikasa ity, izay nanomboka tamin' ny taona 2008, dia mikarakara atrikasa fanoratana tarihin' ny matihanina, mamoaka sangan' asa, ary manomana andiam-piara mitondra boky mba hampanakaikezana bebe kokoa ny literatiora amin' ny  mponina. Ity tetikasa ity dia manohana ny tanora mpanoratra malagasy amin' ny fampiroboroboana ny sanganasany, ary koa amin' ny famoahana izany eto Madagasikara. Tao amin' ny tatitra momba ny fampirantiana natokana ho an' ny sanganasany dia nilaza i Michèle Rakotoson fa ny fanalahidin' ny fanoratana dia ny famakiana sy ny fisokafana amin' izao tontolo izao.

Izy dia mpiahy ny fikambanana malagasy maro, indrindra ny Nouvelle Génération Malgache (NGM) sy ny Hetsika Diaspora ary ny Respir. Tamin' ny taona 2002, izy no nitarika ny ekipan' ny seraseran' ny Comité démocratie à Madagascar (CIDDM). Mpanolo-tsaina tamin' ny fihetsiketsehana malagasy any [[Frantsa]] ihany koa izy.

== Fijerin' ny mpanoratra hafa ==
Nanokan-tena tamin' ny fanoratana ny tantaran' ny fireneny i Michèle Rakotoson ary namolavola ny foto-kevitra hoe &quot;mal insulaire&quot;, hevitra izay miresaka lohahevitra famakiana bantsilana toy ny [[fanjanahantany]], ny [[fanandevozana]], ary ny [[Ady Hova-Frantsay|diabe fanafihana an' i Madagasikara]]. I Thomas C. Spear, ao amin' ny tranokala ''Île en île'', dia milaza fa mijery indray ny lovantsofina sy ny fomba amam-panao izy, tsy hoe tsy misy fikomiana amin' ny filazana ny tsy rariny misy fanavakavahana ara-pirazanana sy ara-piarahamonina ao amin' ny firenena, ary ny fahapotehan' ny tontolo voajanahary misy azy.

I Karin Schwerdtner, mpampianatra ao amin' ny Université Western Ontario, dia nilaza tao amin' ny famakafakana nataony momba ny resadresaka nifanaovana tamin' i Michèle Rakotoson fa ny dia mavitra mamakivaky ny habaka sy ny fitadidiana dia manamarika tsara ny asa rehetra nataon' i Rakotoson, indrindra fa ny asa sorany an-dahatsoratra tsotra. Nomarihin' i Schwerdtner ihany koa fa tamin' ny alalan' ny fitantarany dia lavitra nataony, (''Juillet au pays: Chroniques d'un retour à Madagascar. Chroniques d'un retour à Madagascar et Passeport pour Antananarivo. Tana la belle'')'','' i Michèle Rakotoson dia nanadihady ny soritra navelan' ny fanandevozana sy ny fanjanahantany teto Madagasikara.

== Boky nosoratany ==

=== Tantara foronina ===

* ''Le Bain des reliques'', Paris, Karthala, 1988, 146 p.
* ''Elle, au printemps'', Saint-Maur, Éditions Sépia, coll. « Sépia poche », 1996, 122 p.
* ''Henoÿ, fragments en écorce'', Editions Luce Wilquin, coll. « Sméraldine », 2010, 123 p.
* ''Lalana'', Tour d'aigues, Ed. de l'Aube, coll. « Regards croisés », 2003, 198 p.
* ''Ambatomanga, le silence et la douleur'', Boulogne-Billancourt, Atelier des nomades, 2022, 267 p.

=== Fitantarana ===

* J''uillet au pays'', Bordeaux, Elytis, 2007, 202 p.
* ''Passeport pour Antananarivo : Tana la belle'', Bordeaux, Elytis, coll. « Visas », 2011.
* ''Madame à la campagne : chroniques malgaches'', Paris, Éditions Dodo vole, coll. « Dodo plumitif », dl 2015, 83 p.

=== Tantara fohy ===

* ''Dadabé et autres nouvelles'', Paris, Karthala, coll. « Lettres du Sud (Paris. 1983) », 1984, 100 p.

=== Literatiora ho an' ny ankizy ===

* ''Tovonay, l'enfant du Sud'', Saint-Maur-des-Fossés, Éd. Sépia, coll. « Sépia poche (Saint-Maur-des-Fossés) », dl 2010, 124 p.

=== Video ===

* ''Dolorosa'', Revue Noire (no 19)

=== Tantara an-tsehatra ===

* ''Sambany'', Paris, Radio-France internationale, 1979
* ''La maison morte et Un jour, ma mémoire'', Paris, Harmattan, coll. « Théâtre sud », 1991, 174 p.

* ''Le fripon de l'Océan Indien'', 2005

== Mari-boninahitra ==

* 2012: Grande médaille de la francophonie avy amin' ny Académie française;
* 2012 : Commandeur des Arts et des Lettres malgaches;
* 2023: Prix Orange du livre en Afrique noho ny fanoratany ny  ''Ambatomanga, Le silence et la douleur''.
* 2026: Chevalier de l’Ordre des Arts et des Lettres.

== Jereo koa ==

* [[Lisitry ny mpanoratra malagasy]]</text>
      <sha1>fwoe8e0fgb1bboyzjuj2g2g3hlvqctw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1133709</id>
      <parentid>1133708</parentid>
      <timestamp>2026-03-30T09:50:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Thelezifor</username>
        <id>15140</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>1133709</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6835" sha1="5kn0jwcaq86q8wj4mywz468yt7qn979" xml:space="preserve">[[Sary:Michele Rakotoson.jpg|vignette|Sarin' i Michèle Rakotoson]]
I '''Michèle Rakotoson''' dia vehivavy malagasy mpanoratra boky, mpanoratra tantara foronina am-boky, mpanoratra tantara tsangana, mpanao gazety, mpikatroka. Teraka tamin' ny 14 Jona 1948 tao [[Antananarivo]] izy. Namoaka tantara foronina sy tantara an-tsehatra manodidina ny folo amin' ny [[Fiteny malagasy|teny malagasy]] izy ary tompon' andraikitra tamin' lafiny haisoratra ao amin' ny ''[[Revue Noire]]'' tao [[Paris]].

== Tantaram-piainana ==
I Michèle Rakotoson dia teraka tamin' ny 14 Jona 1948 tao [[Antananarivo]]. Avy amin' ny fianakaviana madiotanana prôtestanta. Mpanao gazety ny rainy ary mpiandraikitra ny tranomboky ny reniny.

Nitodika tany amin' ny asa fanaovan-gazety sy ny famoronana tantara an-tsehatra ary ny fanoratana izy tatỳ aoriana. Nandray kolontsaina avy amin' ny [[prôtestantisma]] sy avy amin' ny [[koakerisma]] izy ka nianatra tao amin' ny lisea Jules Ferry tao Antananarivo. Lasa mpampianatra literatiora sy talen' ny lalao an-tsehatra teto Madagasikara izy saingy nandao ny firenena tamin' ny taona 1983 noho ny antony ara-pôlitika. Taty aoriana diai nifindra tany [[Paris]] izy ary nahazo ny mari-pahaizana DEA amin' ny sôsiôlôjia ary lasa mpikarakara hetsika literatiora tao amin' ny [[Radio France internationale|Radio France Internationale]]. Nanao ny asan' ny mpanao gazety tao amin' ny radio RFI sy France Culture ary koa tamin' ny fahitalavitra frantsay RFO sy iraisam-pirenena izy.

Tamin' ny faran' ny taona 2010 dia niverina teto Madagasikara i Michèle Rakotoson. Tamin' ny taona 2011, niara-niasa tamin' i [[Nicolas Vatomanga]] ( mpitsoka [[saksôfônina]] sy [[sodina]] amin' ny de [[jazz]]) sy tamin' ny tarika misy azy izy, ary nandray anjara mavitrika tamin' ny famolavolana hevitra vaovao: ny ''Slamjazz Projekt'' (&quot;Tetikasa Slam Jazz&quot;), endrika zavakanto vaovao mampiaraka ny tononkalo noforonina eo no ho eo (slam) sy ny mozika foronina eo no ho eo (jazz). Ity mpanoratra ity dia nandray anjara niraka amin' ny mpanakanto hafa tamin' ny tetikasa ara-kolontsaina maro eto an-toerana toy ny ''Slamjazz Projekt'' sy ny hetsika ''Bokiko''. Lasa mpiahy fikambanana malagasy maro koa izy.

Tamin' ny taona 2013 dia nahazo toeram-ponenana tao amin' ny Maison des auteurs et autrices des Francophonies. Tamin' ny taona 2016, izy no mpiahy ny La Dictée francophone, izay karakarain' ny France-Québec isan-taona ao anatin' ny Semaine de la langue française (&quot;Herinandron' ny teny frantsay&quot;).

== Hetsika ara-pikambanana ==
Mba hanohanana ny tanora mpanoratra malagasy sy hampiroboroboana ny famoaham-boky eto Madagasikara, dia nanangana ny tetikasa ''Bokiko'' i Michèle Rakotoson sy ny mpanonta [[Manantsoa Raparison]], izany diai fikambanan' ny mpisehatra ara-kolontsaina sy mpanoratra. Ity tetikasa ity, izay nanomboka tamin' ny taona 2008, dia mikarakara atrikasa fanoratana tarihin' ny matihanina, mamoaka sangan' asa, ary manomana andiam-piara mitondra boky mba hampanakaikezana bebe kokoa ny literatiora amin' ny  mponina. Ity tetikasa ity dia manohana ny tanora mpanoratra malagasy amin' ny fampiroboroboana ny sanganasany, ary koa amin' ny famoahana izany eto Madagasikara. Tao amin' ny tatitra momba ny fampirantiana natokana ho an' ny sanganasany dia nilaza i Michèle Rakotoson fa ny fanalahidin' ny fanoratana dia ny famakiana sy ny fisokafana amin' izao tontolo izao.

Izy dia mpiahy ny fikambanana malagasy maro, indrindra ny Nouvelle Génération Malgache (NGM) sy ny Hetsika Diaspora ary ny Respir. Tamin' ny taona 2002, izy no nitarika ny ekipan' ny seraseran' ny Comité démocratie à Madagascar (CIDDM). Mpanolo-tsaina tamin' ny fihetsiketsehana malagasy any [[Frantsa]] ihany koa izy.

== Fijerin' ny mpanoratra hafa ==
Nanokan-tena tamin' ny fanoratana ny tantaran' ny fireneny i Michèle Rakotoson ary namolavola ny foto-kevitra hoe &quot;mal insulaire&quot;, hevitra izay miresaka lohahevitra famakiana bantsilana toy ny [[fanjanahantany]], ny [[fanandevozana]], ary ny [[Ady Hova-Frantsay|diabe fanafihana an' i Madagasikara]]. I Thomas C. Spear, ao amin' ny tranokala ''Île en île'', dia milaza fa mijery indray ny lovantsofina sy ny fomba amam-panao izy, tsy hoe tsy misy fikomiana amin' ny filazana ny tsy rariny misy fanavakavahana ara-pirazanana sy ara-piarahamonina ao amin' ny firenena, ary ny fahapotehan' ny tontolo voajanahary misy azy.

I Karin Schwerdtner, mpampianatra ao amin' ny Université Western Ontario, dia nilaza tao amin' ny famakafakana nataony momba ny resadresaka nifanaovana tamin' i Michèle Rakotoson fa ny dia mavitra mamakivaky ny habaka sy ny fitadidiana dia manamarika tsara ny asa rehetra nataon' i Rakotoson, indrindra fa ny asa sorany an-dahatsoratra tsotra. Nomarihin' i Schwerdtner ihany koa fa tamin' ny alalan' ny fitantarany dia lavitra nataony, (''Juillet au pays: Chroniques d'un retour à Madagascar. Chroniques d'un retour à Madagascar et Passeport pour Antananarivo. Tana la belle'')'','' i Michèle Rakotoson dia nanadihady ny soritra navelan' ny fanandevozana sy ny fanjanahantany teto Madagasikara.

== Boky nosoratany ==

=== Tantara foronina ===

* ''Le Bain des reliques'', Paris, Karthala, 1988, 146 p.
* ''Elle, au printemps'', Saint-Maur, Éditions Sépia, coll. « Sépia poche », 1996, 122 p.
* ''Henoÿ, fragments en écorce'', Editions Luce Wilquin, coll. « Sméraldine », 2010, 123 p.
* ''Lalana'', Tour d'aigues, Ed. de l'Aube, coll. « Regards croisés », 2003, 198 p.
* ''Ambatomanga, le silence et la douleur'', Boulogne-Billancourt, Atelier des nomades, 2022, 267 p.

=== Fitantarana ===

* J''uillet au pays'', Bordeaux, Elytis, 2007, 202 p.
* ''Passeport pour Antananarivo : Tana la belle'', Bordeaux, Elytis, coll. « Visas », 2011.
* ''Madame à la campagne : chroniques malgaches'', Paris, Éditions Dodo vole, coll. « Dodo plumitif », dl 2015, 83 p.

=== Tantara fohy ===

* ''Dadabé et autres nouvelles'', Paris, Karthala, coll. « Lettres du Sud (Paris. 1983) », 1984, 100 p.

=== Literatiora ho an' ny ankizy ===

* ''Tovonay, l'enfant du Sud'', Saint-Maur-des-Fossés, Éd. Sépia, coll. « Sépia poche (Saint-Maur-des-Fossés) », dl 2010, 124 p.

=== Video ===

* ''Dolorosa'', Revue Noire (no 19)

=== Tantara an-tsehatra ===

* ''Sambany'', Paris, Radio-France internationale, 1979
* ''La maison morte et Un jour, ma mémoire'', Paris, Harmattan, coll. « Théâtre sud », 1991, 174 p.

* ''Le fripon de l'Océan Indien'', 2005

== Mari-boninahitra ==

* 2012: Grande médaille de la francophonie avy amin' ny Académie française;
* 2012 : Commandeur des Arts et des Lettres malgaches;
* 2023: Prix Orange du livre en Afrique noho ny fanoratany ny  ''Ambatomanga, Le silence et la douleur''.
* 2026: Chevalier de l’Ordre des Arts et des Lettres.

== Jereo koa ==

* [[Lisitry ny mpanoratra malagasy]]</text>
      <sha1>5kn0jwcaq86q8wj4mywz468yt7qn979</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>