Fambolena trôpikaly

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="mg">
  <siteinfo>
    <sitename>Wikipedia</sitename>
    <dbname>mgwiki</dbname>
    <base>https://mg.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Fandraisana</base>
    <generator>MediaWiki 1.46.0-wmf.22</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">Rakitra</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">Manokana</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">Dinika</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">Mpikambana</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">Dinika amin'ny mpikambana</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">Wikipedia</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">Dinika amin'ny Wikipedia</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">Sary</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">Dinika amin'ny sary</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">MediaWiki</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">Dinika amin'ny MediaWiki</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">Endrika</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">Dinika amin'ny endrika</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">Fanoroana</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">Dinika amin'ny fanoroana</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">Sokajy</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">Dinika amin'ny sokajy</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">Module</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">Discussion module</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>Fambolena trôpikaly</title>
    <ns>0</ns>
    <id>38908</id>
    <revision>
      <id>1134194</id>
      <parentid>1099130</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T07:35:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Thelezifor</username>
        <id>15140</id>
      </contributor>
      <comment>Nanatsara votoatiny</comment>
      <origin>1134194</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="25816" sha1="h106geebbmjzakk66hv45i09rtp2kkb" xml:space="preserve">[[Sary:Cuba_canna_da_zucchero.jpg|thumb|ankavanana|Fambolena fary|347x347px]]

Ny '''fambolena trôpikaly''' dia fomba [[fambolena]] manokana amin' ny faritra mafana sy mando eto amin' ny [[Tany|planeta]]. Mampiavaka azy ny fisian' ny karazam-boly maro, manomboka amin’ ny [[voamadinika]] toy ny [[vary]] sy ny [[katsaka]] ka hatramin’ ny voankazo trôpikaly toy ny [[manga]] sy [[mananasy]], ary koa ny voly fanondrana toy ny [[Kafe (voany)|kafe]] sy [[kakaô]]. 

Mila teknika fambolena mifanaraka amin' izany ny [[nofon-tany]] trôpikaly, izay matetika tsy dia mahavokatra loatra sy mora simban' ny [[fikao-tany]]. Miatrika fanamby ihany koa ny fambolena trôpikaly, toy ny fitantanana ny [[rano]], ny ady amin' ny [[bibikely mpanimba]] sy ny aretina ary ny fiarovana ny [[Zavamananaina|karazan-javamananaina]].

Betsaka kokoa ny olona mamelon-tena amin’ ny fambolena trôpikaly noho ny asa hafa rehetra eto amin' izao tontolo izao. Mpamboly tsy manangona ambim-bokatra sady mipetraka amin' ny faritra trôpikaly nyy ankabeazan' ireto olona iret.o Mamboly voly fihinana ho an' ny fandaniana anatiny no tanjon’ ny fambolena trôpikaly, kanefa misy toerana mamoaka voly fanondrana ohatra ([[menaka palma]], [[paraky]], [[siramamy]], sns). 

Rehefa misy firesahana momba ny tany trôpikaly, dia tsara raha ampiasaina ny teny mahafao-be mba hamondronana ny faritra manana [[Toetanin-jana-pehin-tany|toetany]] mitovitovy (ohatra: habetsahan’ ny [[orana]], toetoetry ny tontolo ivelomana, karazan-tany, sns). Ny teny fampiasa matetika dia ahitana ny hoe faritra trôpikaly mando ([[alamorana]]), trôpikaly maina ([[tany efitra]] sy tany karankaina), na faritra anjakan' ny [[varatraza]] (toerana misy vanim-potoana be orana/maina voafetra). Ilana ireo teny voafaritra ireo rehefa mandinika ny fambolena satria raha misy teknika fambelona mandaitra amin' ny toetany ankiray, dia tokony handaitra amin' ny toerana hafa manana toetany mitovitovy amin' izany, na dia any amin' ny faritra hafa amin' ny [[Tany]] aza ireo toerana ireo. 
[[Sary:തേങ്ങാ പിരിക്കൽ.jpg|vignette|Fiotazana [[voaniho]] any [[Kerala]], [[India]], amin' ny fampiasana fitaovam-pianihana voaniho ([[Fiteny anglisy|anglisy]]: ''coconut tree climber'').]]
Matetika tsy mety amin' ny fambolena an-tany trôpikaly nyy teknika ampiasaina any amin' ny faritra manana [[toetany antonony|toetany antonon.]]&lt;nowiki/&gt;a Tamin' ny tapany faharoa an' ny taonjato faha-20 dia betsaka ny andrana maka tahaka ny fomba fambolena mahomby avy amin' ny faritra manana toetany antonony. Tsy mandaitra anefa izany noho ny toetany sy ny karazana [[Nofon-tany|tany]] ary ny fitsipiky ny fananan-tany izay samihafa any amin' ny faritra trôpikaly. 

Nony nandaitra ireo fomba fambolena ireo dia nanasoa ny mpamboly manana tany malalaka, satria miorina amin' ny famokarana lehibe ny teknikan' ny fambolena amin' ny tany manana [[toetany antonony]]. Matetika manangona tany mamokatra ny mpanam-bola na orinasa ary voailikilika ho any amin' ny tany tsy mamokatra ny mpamboly mandinika. 

== Revôlisiôna Maitso ==
Anarana nomena ny tetikasa fanatsarana fambolena mahomby indrindrina hatramin' izao any amin' ny faritra trôpikaly ny hoe &quot;[[Revôlisiôna Maitso]]&quot;. Ny tanjony dia ny hanatsara ny [[katsaka]] sy ny [[vary]] ary ny karazana [[voamadinika]] amin' ny alalan' ny fanovana ny karazan-javamaniry volena mba hahazoana vokatra bebe kokoa nefa amin' ny ezaka mitovy.  

Ankoatra izany, nanatsara ny fomba fambolena tsotra, indrindra ho an' ny [[Fambolem-bary|mpamboly vary]], ny Revôlisiôna Maitso. Vokatr' izany dia be kokoa ny fitomboan' ny vokatry ny fambolena raha ampitahaina amin' ny fitomboan' ny mponina – nihabetsaka ny famokarana isaky ny mponina isan-taona taorian' ny taona 1950, indrindraindrindra tany [[Azia]] izay mitana ny laharana voalohany. Anisan' ny lafiny mahatalanjona ny maro momba ny Revôlisiôna Maitso ny vidiny: 100 tapitrisa [[dôlara]] tamin' ny taona 1990. 

Nisy lesoka ny Revôlisiôna Maitso: na dia nanome vokatra betsaka kokoa aza ny voly, dia niharan' ny aretina kokoa izy ireo, satria tsy izany no zava-dehibe indrindra tamin' ilay fandaharan' asa. Mba hamahana ity olana ity miaraka amin' ny fomba fiasa amin' ny fambolena madinika kokoa, dia misy ny fahalianana lehibe amin' ny fanaovana Revôlisiôna Maitso faharoa ankehitriny, mifototra amin' ny fomba fambolena maharitra sy miompana amin' ny [[tantsaha]] (madinika) mahazo famatsiana ara-bola voafetra. 

== Fampitomboan-taranaka ny zavamaniry ==
[[Sary:E cotinifolia cotinoides ies4.jpg|vignette|213x213px|Taho vonona hatao [[tsato-boly]]]]
Maro ny zavamaniry trôpikaly fihinana no miely amin' ny alalan' ny [[fanaovana tsatoboly]]. Ilaina ny [[Vihim-boa|vihin-javamaniry]] mba hiaro ny tsimoka amin' ny [[ririnina]] mangatsiaka na amin' ny toetany sarotra toy ny [[haintany]]. Amin' ny toetany mety amin' ny fanirian' ny zavamaniry mandritra ny taona anefa, dia matetika tsara kokoa ny fampitomboan-taranaka ny zavamaniry (ankoatry ny fampiasana voa) toy ny fampiasana [[taho]] na [[faka]]. Raha ialana ny dingan’ ny vihy, dia afaka manafaingana ny tsingerin' ny fitomboan-taranaka ny zavamaniry. Na eo aza izany, na iza na iza dia mbola afaka mamboly voly trôpikaly, ohatra, [[voankazo]], avy amin' ny vihy. Mba hanatanterahana izany dia tsara ny mampiasa teknika manokana fampitsimohana vihy haingana kokoa.

== Fiarovana ampiasain' ny zavamaniry ==
Nizaka tsindry maro mifanohitra nandritra ny fivoarana miandalana ([[evôlisiôna]]) ny [[zavamaniry]]: nilaina ny fisarihana ny biby mpamindra [[vovobony]] sy mpitsinjara vihin-javamaniry, sy fanamaivana ny fahasimbana ateraky ny biby mpihinana ahitra. Betsaka ny zavamaniry (trôpikaly) mampiasa poizina (tôksinina) mba hiarovany tena.
[[Sary:Feuille de manioc du Bénin.jpg|vignette|278x278px|Ravi-mangahazo (misy [[Sianida|sianiora]])]]
Mamokatra [[sianiora]] (na [[sianida]]) amin' ny fotoana ihinanana azy raha tsy hoe voakarakara mba hanesorana na hampihenana ny sianida ao aminy ny [[mangahazo]], iray amin' ny voly trôpikaly fanao sakafo manan-danja indrindra.
[[Sary:Ricinus March 2010-1.jpg|vignette|235x235px|[[Kinana]] (misy [[risinina]]) ]]
Be [[ôksalata]] (akora mamatotra [[kalsiôma]] mba hamorona [[Vatokely ao amin' ny voa|vatokely]] ao amin' ny [[Voa (taovam-biby)|voa]]) ny Ny zavamaniry hafa; loharanon' ny [[risinina]], izay anisan' ny poizina mahery indrindra amin' izay misy, ny [[kinana]] (''[[Ricinus communis]]''); ary misy [[levôdôpa]] 3,1&amp;nbsp;% hatramin' ny 6,1&amp;nbsp;%, izay mety ho poizina raha betsaka be, ny [[takilodambo]] na [[agy]] (''[[Mucuna pruriens]]''). Lava ny lisitry ny zavamaniry misy poizina, saingy tsy midika foana hoe misy ny zavamaniry tokony hohalavirina manokana ny fisian' ny poizina; efa misy amin' ny ankamaroan' ny vondrom-piarahamonina samihafa ny fahalalana ilaina mba hahatonga ny zavamaniry misy poizina ho azo ampiasaina.

== Rakotra ==
Fariparitana amin' ny alalan' ny filazana ny fatran' ny [[nitrôzenina]] na [[azôta]] (N) sy ny an' ny [[fôsfôro]] (P) ary ny an' ny [[pôtasiôma]] (K) ny [[Zezika|zezibazaha]] anaty kitapo; ny nitrôzenina na azôta no fangaro be indrindra amin' ny zezika eny amin' ny tsena. 

Kely ny [[ôksizenina]] ao amin' ny [[rivotra]] ary ny nitrôzenina na azôta no mpiorina betsaka indrindra ao. Ny taharo misy azôta no singa mamorona ny [[prôteinina]] izay miseho amin' ny endrika nofo ao amin' ny [[biby mampinono]] fa [[tambatsela]] kosa ao amin' ny [[zavamaniry]]. Raha betsaka ny tahan' ny azôta ao anatin' ny [[Nofon-tany|tany]] dia haingana kokoa ny fitomboan' ny zavamaniry. Ny [[voamaina]] dia vondrona zavamaniry miara-miasa amin' ny [[bakteria]] (rizôbia) ao amin' ny tany amin' ny famikirana ny azôta na nitrôzenina avy amin' ny rivotra mba ho azo ampiasaina sy apetraka ao amin' ny nofon-tany mba hahafahan' ny zavamaniry hafa mampiasa izany. Mora avadika ho voly lehibe kokoa azo otazana ny haro misy azôta apetraky ny voamaina ao anaty tany Na izany aza, ny fanadihadiana momba ny fitomboan' ny [[Hazo (zavamaniry)|hazo]] any amin' ny tany mafana dia manohitra an' io filazana io, izay mampiseho fa misy ifandraisany amin' ny fitomboana mihena ny hazo mpamikitra azôta. 
[[Sary:Mucuna-pruriens-fruit.jpg|vignette|239x239px|[[Takilodambo]] na [[agy]] (''Mucuna pruriens'')]]
Ny [[zezika maitso]] dia zavamaniry volena mba manatsara ny tany, anafoananana ny fiparitahan' ny ahi-dratsy, mampiadana ny [[fikao-tany]], ary mampitombo ny tahan' ny azôta ao anatin' ny tany rehefa mamboly voamaina. Ny [[takilodambo]] na [[agy]] (''[[Mucuna pruriens]]'') no karazana zezika maitso be mpampiasa indrindra, satria mamokatra rakotra matevina amin' ny alalan' ny vahy sy ny ravina izay manempotra ny [[Ahidratsy|ahi-dratsy]] sy mampiditra azôta ao anatin' ny tany. Mahazaka [[haintany]] sy tany tsy dia lonaka loatra ary tany be asidra ihany koa ny takilodambo.  
[[Sary:Canava1.jpg|vignette|181x181px|[[Jangala]] na [[voavahibe]] (''Canavalia ensiformis'')]]
Azo asolo ny takilodambo na agy koa ny [[antaka]] (''[[Lablab purpureus]]'') sy ny [[jangala]] na [[voavahibe]] (''[[Canavalia ensiformis]]'') ary ny [[vahitsaramaso]] (''[[Phaseolus coccineus]]'') any amin' ny haambo mihoatra ny 500 m. Rehefa mahatratra [[santimetatra]] maro ny hatevin' ny firakotry ny zezika maitso dia kapaina sy tapatapahina madinika ny vahy. Izany dia ahazoana fako matevina eo ambonin' ny nofon-tany izay manakana ny fitomboan' ny ahi-dratsy sady manampy otrikaina izay ilain' ny tany. Ambolena mivantana ao anatin' io fako io ny [[katsaka]] na ny voly hafa. 

Be mpampiasa ny teknikan' ny [[Rakotra (fambolena)|rakotra]] any [[Meksika]] Atsimo sy any [[Goatemala]] ary any [[Hôndorasy]]; ary taona maromaro tato ho ato izay no nanomboka nahafantaran' ny maro io fanao io  tany amin' ny faritra mafana toa an' i [[Brezila]] sy i [[Afrika Afovoany]]. Any amin' ny toerana mampiasa azy dia niato ny [[Tavy (fambolena)|tavy]] sady nahafahan' ny tantsaha mampiasa ny tany iray tsy tapaka mandritra ny taona maro. 

Nandray anjara lehibe tamin' ny fikarohana ny vokatry ny zezika fako sy ny voly rakotra fanao any amin' ny tany mafana ny Oniversiten' i Cornell. 

== Fanondrahana ==

=== Fanondrahana madinika ===
Amin' ny ankamaroan' ny faritra trôpikaly dia ampy ny [[Rotsa-drano|rotsak' orana]] mba hamelona ny voly fihinan' ny mponina; mety tsy ho avy ara-potoana foana na amin' ny fotoana mety amin' ny fambolena anefa ny [[orana]]. Fanamby tsy ankijanona ny fampiasana ranon' orana betsaka indrindra araka izay azo atao.  

Olana lehibe indrindra amin' ny &lt;u&gt;fambolena amin' ny faritra maina&lt;/u&gt; ny rano. Afaka mamboly amin' ny [[tany efitra]] ny mpamboly rehefa afaka manangona sy mitahiry rano tsy miteraka fandaniam-bola loatra. Amin' ny toerana maina rehefa avy ny orana dia matetika betsaka ny rano entiny, nefa tsy afaka mitroka izany rano betsaka izany ny tany maina. Be loatra ny rano mikoriana ety ambonin' ny tany izay tokony hosakanana sy hotehirizina. 

Mampiasa teknika [[fitarihan-drano]] môderina mitovitovy amin' ny teknika misy amin' ny tany manana [[toetany antonony]] (ohatra ny fitarihan-drano atete any [[Israely]]) ny mpamboly goavana amin' ny tany trôpikaly.

=== Lavaka fitahirizan-drano ===
Anisan' ny fomba fahazoana rano tsotra indrindra ny lavaka fitahirizan-drano mitovy habe amin' ny kovetabe fandroana eny an-tsaha sy manemitra ny fanambaniny amin' ny takelaka [[plastika]] ny mpamboly mba hamoriana ranon' [[orana]]. Rehefa tonga ny [[main-tany]] dia mbola manana rano hanondrahana ny voliny ny mpamboly. Tena mahasoa ity teknika ity amin' ny toerana be [[tendrombohitra]] satria mibosasaka vetivety ny ranon' orana eny ([[riaka]]).

Amin' ny taona misy [[Rotsa-drano|rotsak' orana]] ara-dalàna, dia mety haharitra volana maromaro kokoa ny fotoana fambolena noho ny fisian' ny lavaka fitahirizan-drano. Ohatra, raha dimy volana ny fotoana fambolena ary maniry mandritry ny telo na efa-bolana ny voly tena fanaon' ny mpamboly mba hampitombo azy, dia mety ho ampy ny fotoana hamboleny voly hafa fanampiny raha misy ny volana iray ambiny. Amin' ny fotoan' ny [[haintany]] dia azo atao ny manangona ny ranon' orana  izay misy ho ao anaty lavaka mba hiantoka ny rano ilain' ny volin' ny tantsaha. 

=== Fanondrahana atete amin' ny sihoa ===
Ahitana [[fantsona]] mivoaka avy ao amin' ny fanambaniny sady misy lavaka madinika maro ny fanondrahana rano atete amin' ny [[sihoa]] mihantona amin' ny tsatòka. Rehefa feno ny sihoa dia midina ao anatin' ny fantsona ny rano ary mivoaka amin' ireo lavaka ireo ka manondraka ny voly. Ara-panandramana dia ilaina ny rano 40 [[litatra]] isan' andro isaky ny zavamaniry 100, kanefa samy hafa ny filan' ny voly isan-karazany. 

=== Paompin-drano voizin-tongotra ===
[[Sary:Musoke Deo MDK-MUSO. A SIMPLE PEDAL-WATER PUMP USED IN URBAN &amp; RURAL POOR COMMUNITIES.jpg|vignette|Paompin-drano voizin-tongotra]]
Mampiasa ny herin' olombelona (herim-batana) mba hanaingana [[rano]] avy amin' ny halalina fito [[metatra]] fara fahakeliny ny [[paompin-drano voizin-tongotra]] (misy pedaly). Fitaovana voizin-tongotra ny pedaly izay ahafahana manetsika milina, dia ny paompy izany. Mitovy asa amin' ny paompy misy [[môtera]] ity paompy voizin-tongotra ity kanefa mora vidy kokoa sady tsy mila [[akoranafo]] hampandehanana azy, satria tarihin' ny vesatry ny vatana sy ny hozatry ny tongotry ny mpivoy. Mety manainga rano dimy hatramin' ny fito metatra toratelo avy amin' ny lava-drano manana halalina hatramin' ny fito metatra, mandritra ny adiny iray izy, ary azo ampiasaina koa hisintonana rano avy amin' ny [[farihy]] na [[renirano]]. Matetika vita eo an-toerana ny paompy voizin-tongotra satria tsotra sy tsy mandany vola firy ny fanamboarana azy. 

Karazana paompy mitroka izay noforonina tamin’ ny fiandohan’ ny taompolo 1980 tany [[Bangladesy]] ny paompy voizin-tongotra. Paompy mampiasa tsindry, izay fanovan' ilay paompy voalohany ny ankamaron' ny paompy voizin-tongotra vita ao [[Afrika]] fa tsara kokoa noho ny paompy voizin-tongotra tsotra (mitroka) satria manosika rano amin’ ny alalan' ny tsindry. Ny tombontsoan' ny paompy voizin-tongotra mampiasa tsindry dia mahay mipaompy rano miakatra na hatramin' ny toerana lavitra, na hamenoana fitehirizan-drano amin' ny toerana somary avo 

== Fanarahamaso ny bibikely ==
=== Fihodinan' ny voly ===
Fanalahidin' ny ady atao amin' ny [[zavamananaina mpanimba]] ([[bibikely]], sns) any amin' ny faritra trôpikaly ny [[fihodinan' ny voly]]. Raha karazam-boly tokana ihany no miverimberina amin' ny tany iray, dia mora ny hitomboan' ny bibikely sy ny [[aretina]] mamely ity karazam-boly ity, izay tsy ho azo fehezina, ka hampihena izaitsizy ny vokatry ny famblena. 

Ny endrika mora indrindra amin' ny fifandimbiasan' ny karazam-boly dia izay farany tsotra: tsy mamboly karazam-boly iray indroa miantoana amin' ny toerana iray. Izany dia mampijanona ny tsingerin' ny [[Ahidratsy|ahi-dratsy]], ny bibikely ary ny aretina manimba ny voly fihinana. Ny fifandimbiasana dia ampiasaina mba hisorohana, na farafaharatsiny hifehezana, ny karazam-bibikely maro, sady mba hampihenana kokoa ny fiankinan-dohan' ny [[tantsaha]] amin' ny [[fanafody famonoana bibikely]]. Matetika ny fifandimbiasan' ny voly no hany fomba tsy mandany vola azo atao amin' ny fampihenana ny fahasimbana vokatry ny bibikely sy ny aretina. 

Mandaitra ny fifandimbiasan’ ny voly raha toa ka misy voly iray tsy mahazaka indrindra ny bibikely mpanimba na aretina ka soloana amin' ny voly tsy andairan' ireo bibikely na aretina manokana ireo. Samy manana ny bibikely mpanimba miaraka miny ny voly fihinana tsirairay. Rehefa maniry ny voly vaovao dia maty mosarena ny bibikely sady foana ny aretina izay mamely ny voly teo aloha. Noho izany dia ela ny elanelan' ny fotoana fiotazana ny voly voalohany sy ny fambolena azy indray, ary azo antoka ny fihavitsian' ny bibikely na aretina manimba azy. 

Ny tombontsoa azo amin' ny fampifandimbiasana ny voly, ankoatra izany, dia ny fanatsarany ny tany, satria matetika samy hafa ny [[mineraly]] ampiasain' ny voly ka tsy mora reraka ny tany. Hanaisotra ny [[otrikaina]] ilain' io voly manokana io hiala avy amin' ny [[nofon-tany]] ny fambolena karazam-boly tokana amin' ny toerana iray tsy miova. Mampihena ny tsindry mihatra amin' ny tany ny fifindrana amin' ny karazam-boly hafa. Raha mampiasa [[zezika maitso]] ny mpamboly ao anatin' ny fifandimbiasan' ny voly dia mety hihatsara mihitsy ny kalitaon' ny nofon-tany. 

== Ny fangejana lehibe ==
=== Ririnina matimaty ===
Matimaty ny [[ririnina]] amin' ny faritra trôpikaly ary tsy misy [[fanala]], [[oram-panala]], sy [[ranomandry]], ka mampitombo foana ny bibikely mandritra ny taona. Amin' ny tany tsy trôpikaly dia maty ny ankabeazan' ny bibikely amin' ny ririnina (satria mangatsiaka loatra ary tsy misy sakafo hohaniny) ka rehefa tonga ny [[lohataona]] dia miverina mitsiry ny zavamaniry ary vitsy ny bibikely, izay hany tombontsoa ho an' ny zavamaniry any. Aty amin' ny tany trôpikaly anefa, rehefa maniry ny voly dia efa misy bibikely sahady sady noana (satria tsy maty mandritra ny ririnina izy ireo). 

=== Tany asidra ===
Matetika ny tany amin’ ny faritra trôpikaly be orana dia be [[asidra]] sy kely [[mineraly]]; vetivety ny fahalovan' ny akora ôrganika noho ny [[maripana]] ambony sy ny [[hamandoana]] ary ny [[orana]] mivatravatra. Ny oram-be, indrindraindrindra ny orana [[varatraza]], dia manala ny mineraly ao anatin' ny tany.

Ny [[viraty]] no karazana [[metaly]] be indrindra ao anatin' ny [[kokon' ny tany]]. Misy viraty ao anatin’ ny tany na aiza na aiza sy amin' ny [[toetany]] rehetra. Rehefa amin’ ny endrika azo levonina ny viraty dia poizina ho an' ny zavamaniry satria manimba ny [[faka]], kanefa, tsy azo levonina izy amin' ny tany manana [[pH]] evanevana (tsy asidra) sy [[alkalinina]]. Miankina amin' ny tahan' ny asidra ny [[Halonaka|halonaky]] ny tany, ary raha be ny asidra amin' ny tany dia be ny viraty lasa poizina; any amin' ny faritra misy pH latsaka ambanin' ny 5, ny viraty dia lasa levona ary afaka miditra amin' ny fakan' ny zavamaniry ka miangona ao. 

Ny ampahatelon' ny tany trôpikaly eo ho eo no asidra loatra ka tsy ahafahan' ny voly fihinana tsy teratany ho velona. Ireo tany trôpikaly be asidra ireo dia tany azo ambolena midadasika indrindra sy tsy misy mpitrandraka eto an-tany, koa noho izany, ny fampiasana bebe kokoa ireo tany ireo hamokarana dia tena zava-dehibe amin' ny fampitomboana ny famatsiana sakafo maneran-tany. 

Araka ny voalazan' ny [[Winrock International]] dia &quot;81&amp;nbsp;% amin’ ny tany trôpikaly be orana any [[Amerika Latina]], 56&amp;nbsp;% aty [[Afrika]] sy 38&amp;nbsp;% any [[Azia]] dia tany asidra&quot;&lt;ref&gt;&lt;small&gt;&quot;[https://web.archive.org/web/20050407132715/http://www.winrock.org/forestry/FACTPUB/AIS_web/AIS10.html Selecting and testing nitrogen fixing trees for acid soils]&quot;. Arsiva tamin' ny 07/04/2005.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;.

Amin' ny fambolena ara-barotra dia toherina amin' ny alalan' ny fampiasana [[Sokay (akora)|sokay]] ny poizin' ny viraty mba hamonoana ny asidra anatin' ny tany sy tsy hahafahan' ny viraty miasa. Tsy manam-bola hividiana sokay anefa ny mpamboly madinika sy mahantra ka mionona amin' ny fanaovana [[Tavy (fambolena)|tavy]]. Mamela [[lavenona]] eo ambon' ny tany ny zavamaniry nodorana. Ity lavenona ity dia hampiheba ny asidran' ny tany ka hahazoana hamboly voly fihinana. Mihaasidra miandalana ny tany ary afaka taona vitsivitsy tsy maintsy hifindra handoro tany vaovao ny mpamboly. 

Ny lokon' ny tany amin' ny toerana mando dia vokatry ny fiaboana [[ôksizenina]] tao anaty tany, ka ny tany mena dia vokatry ny fiaboana ôksizenin' ny [[vy]] ary ny tany mavo dia vokatry ny fiaboana ôksizenin’ ny [[viraty]]. 

=== Fahasirana ===
Ny fahasiran' ny tany dia zava-mitranga ara-boajanahary amin’ ny tany maina satria tsy ampy ny ranon' orana tokony hifaoka ny [[sira]] any ambany sy any ivelan’ ny faritry ny fakan’ ny zavamaniry. Matetika mampitombo ny fahasiran’ ny tany ny fitarihan-drano satria ny rano avy amin’ ny renirano sy fantsakana dia be sira kokoa noho ny ranon' orana. Mitombo ny sira anatin’ ny tany rehefa mietona ny ranom-pitarihan-drano akain’ ny faritry ny velaran-tany. Ny olan’ ny fambolena amin’ ny tany maina dia tsy maintsy ampiasaina ny teknikan’ ny fitarihan-drano mba hampitomboana ny fahasiran’ ny tany. 

=== Zavamaniry sarotiny amin' ny halavan' ny andro ===
Mandritra ny [[fahavaratra]] dia lava kokoa ny fahazavan’ ny andro ary mifanohitra amin’ ny [[ririnina]] izay fohy kokoa ny fahazavan’ ny andro. Amin’ ny toerana akainin’ ny [[Fehibe|Ekoatera]], miavaka kely fotsiny ny halavan’ ny fahazavan’ ny andro ary any amin’ ny Ekoatera, tsy miova mihitsy ny halavan’ ny fahazavan’ ny andro (adiny 12 sy ≈7 minitra isan-andro). Kanefa amin’ ny toerana tena lehibe na kely ny [[laharam-pehintany]], miavaka be ny halavan’ ny fahazavan’ ny andro amin’ ny fahavaratra sy ny ririnina. Ohatra, any [[Helsinki]], [[Finlandy|Finlanda]], dia ny fahazavan’ ny andro lava indrindra amin’ ny fahavaratra dia maharitra 18 ora sy 55 minitra ary 53 segondra. Ny andro fohy indrindra amin’ ny ririnina dia maharitra 5 ora sy 48 minitra ary 57 segondra.

Misy zavamaniry mila fotoam-pahazavana lava ary tsy maintsy handray ora maromaro amin’ ny fahazavana isan’ andro alohan‘ ny hitsiriany, hamelanany, na hamokarany [[voankazo]]. Raha tsy ampy ny fahazavana dia mety tsy hahavita hampitombo taranaka izy satria tsy mahavita voa. Ohatra izany, indraidray tsy mamokatra loatra amin’ ny tany tropikaly ny voly famboly avy any amin’ ny tany tsy trôpikaly. 

=== Fikapana ny ala trôpikaly mba hamokarana sakafo ===
[[Sary:Palm plants.jpg|thumb|ankavanana|Fambolena [[palma fanaova-menaka]] any [[Indônezia]]]]
Amin’ ny tany trôpikaly, indrindra i [[Indônezia]] sy ny firenen’ i [[Azia Atsimo-Atsinanana]], dia betsaka ny ala kapaina isan-taona mba hamokarana zavatra fihinana. Ohatra anakiroa dia ny tany fambolena palma menaka any Indônezia sy ny fambolena [[vary]] an-tanety ampisaina ny teknika tavy any Azia Atsimo-Atsinanana. Manampy amin’ ny fitomboan’ ny hafanan’ izao tontolo izao izany (misarika [[Etona karbônika|etona kabônika]] rehefa velona ny hazo ary manafaka azy rehefa maty) ary mampihena ny fanavahana biôlôjika.
 
=== Kely ny fampiasam-bola aty Afrika, izay mangeja ny fanondranana ny voly trôpikaly ===
Amin’ ny toerana trôpikaly sasany (indrindraindrindra aty [[Afrika]]), vitsy ny orinasa mivarotra voly fihinana amin’ ny mpamatsy ara-barotra ngeza be. Mazava ity zava-miseho ity rehefa miditra any amina tsena izylay (“supermarché amin’ ny [[Fiteny frantsay|teny frantsay]]) aty amin’ ny [[firenena an-dalam-pandrosoana]] (oh: Afrika); satria saika ny vokatra fihinana rehetra dia avy amina orinasa avy any ivelany. 

Vokatr' izany, tsy mahalafo mihitsy (ny ankabeazan’ ny voly) na mahalafo kelikely (ohatra ny [[papay]], ny [[goavy]], ny [[manga]], ny [[kakaô]], sns, ny karazana voly hovidian’ ny orinasa vazaha) ny voly trôpikaly ([[anana]], [[voamadinika]], [[voankazo]]), kanefa lafo ny vidiny amin’ ny tsena eorôpeana (satria kely ny famorakana sy betsaka ny fangatahana vokatra vaovao).

Any amin’ ny tsena tsotra anatiny (tsy tsena izylay), afaka mahita ireto vokatra ireto ny mpividy ka araka ny fotoany sy ny faritra misy azy. Matetika amin’ ireo toerana ireo, ambany ny vidin’ ny vokatra ary kely kokoa ny tombontsoa azon’ ny mpamboly noho izay azon’ ny any andafy. 

=== Fisiana voly fihinana eorôpeana amin' ny vidiny mora ===
Any amin’ ny [[Vondrona Eorôpeana]] sy any [[Etazonia]] dia manome vola ho an’ ny mpamokatra voly fihinana sy mpiompy ny fanjakana. Misy vokatra mora kokoa amin’ ireny firenena mandroso ireny noho ny any amin’ ny [[firenena an-dalam-pandrosoana]] (ohatra, akoho). 

== Voly mpamaky lay ==
Zavamaniry ambolena amin’ ny tany simba (ohatra amin’ ny tany be lavaka na tany nanomboka ho lasa [[tany efitra]]) ny voly mpamaky lay. Ny tanjon’ ny fambolena ny voly mpamaky lay dia tsy natao hamokatra voly fihinana na voly fanondrana fa hanatsara sy hanome aina ny tany ka rehefa avy eo dia azo ambolena voly isan-karazana. Ny [[Voamaina|legiominezy]] (izay zavamaniry mamindra [[nitrôzenina]] nba azôta amin’ ny tany) no be mampiasa. 

== Fotoan' ny maitso ahitra ==
Ny [[fotoan' ny maitso ahitra]] dia ilay fotoana eo enelanelan’ ny fahalanian’ ny tahirin-bokatra avy amin’ ny fijinjana farany sy ny fijinjana manaraka. Na dia amin’ ny taona ara-dalàna aza dia mampihena ny sakafo hohaniny ny fianakaviana maromaro amin’ ity fotoana ity. Tonga matetika ny fotoanan’ ny maitso ahitra amin’ ny fiandohan’ ny fanetsana na aoriana kely. Noho izany, mianjady ny mpamboly ny tsy fahampian-tsakafo amin’ ny fotoana tokony hanaovany ireo asany mafy indrindra. 

Fomba iray analefahana ny vokatry ny fotoanan’ ny hanoanana dia ny fambolena voly mamokatra mandava-taona, toy ny akondro amin’ ny toerana lena sy ny [[mangahazo]] amin’ ny toerana maina. Ohatra iray, ny fianakaviana manana tsirin’ [[Akondro (maniry)|akondro]] folo mamokatra mandritra ny fotoanan’ ny hanoanana dia tsy tokony hijaly loatra. Azo heverina ny fambolena [[vomanga]], pitipoa voromailala, sy [[ananambo]] ny mpamboly. 

== Voly trôpikaly mahazatra ==
Ireto ny voly trôpikaly famboly:
* [[Papay]]
* [[Fingotra]]
* [[Voaniho|Voanio]]
* [[Akondro]]
* [[Palma fanaova-menaka]]
* [[Mangahazo]]
* [[Katsaka]] 
* [[Vary]]
* [[Ampemba]]
* [[Ôrza]]
* [[Varimbazaha]]
* [[Vomanga]]
* [[Saonjo]]
* [[Oviala]]
* [[Paraky]]
* [[Fary]]
* [[Tsaramaso mena]]
* [[Sôza|Sôzà]]
* [[Dite (zavamaniry)|Dite]]
* [[Landy]]
* [[Kafe (zavamaniry)|Kafe]]
* [[Kakaô]]
* [[Voaroy]]

== Loharano sy fanamarihana ==</text>
      <sha1>h106geebbmjzakk66hv45i09rtp2kkb</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1134199</id>
      <parentid>1134194</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T09:09:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Thelezifor</username>
        <id>15140</id>
      </contributor>
      <comment>/* Voly trôpikaly mahazatra */ Lisitry ny voly</comment>
      <origin>1134199</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="26593" sha1="a5aic63xdrjbd46dzntbm95es2usqgr" xml:space="preserve">[[Sary:Cuba_canna_da_zucchero.jpg|thumb|ankavanana|Fambolena fary|347x347px]]

Ny '''fambolena trôpikaly''' dia fomba [[fambolena]] manokana amin' ny faritra mafana sy mando eto amin' ny [[Tany|planeta]]. Mampiavaka azy ny fisian' ny karazam-boly maro, manomboka amin’ ny [[voamadinika]] toy ny [[vary]] sy ny [[katsaka]] ka hatramin’ ny voankazo trôpikaly toy ny [[manga]] sy [[mananasy]], ary koa ny voly fanondrana toy ny [[Kafe (voany)|kafe]] sy [[kakaô]]. 

Mila teknika fambolena mifanaraka amin' izany ny [[nofon-tany]] trôpikaly, izay matetika tsy dia mahavokatra loatra sy mora simban' ny [[fikao-tany]]. Miatrika fanamby ihany koa ny fambolena trôpikaly, toy ny fitantanana ny [[rano]], ny ady amin' ny [[bibikely mpanimba]] sy ny aretina ary ny fiarovana ny [[Zavamananaina|karazan-javamananaina]].

Betsaka kokoa ny olona mamelon-tena amin’ ny fambolena trôpikaly noho ny asa hafa rehetra eto amin' izao tontolo izao. Mpamboly tsy manangona ambim-bokatra sady mipetraka amin' ny faritra trôpikaly nyy ankabeazan' ireto olona iret.o Mamboly voly fihinana ho an' ny fandaniana anatiny no tanjon’ ny fambolena trôpikaly, kanefa misy toerana mamoaka voly fanondrana ohatra ([[menaka palma]], [[paraky]], [[siramamy]], sns). 

Rehefa misy firesahana momba ny tany trôpikaly, dia tsara raha ampiasaina ny teny mahafao-be mba hamondronana ny faritra manana [[Toetanin-jana-pehin-tany|toetany]] mitovitovy (ohatra: habetsahan’ ny [[orana]], toetoetry ny tontolo ivelomana, karazan-tany, sns). Ny teny fampiasa matetika dia ahitana ny hoe faritra trôpikaly mando ([[alamorana]]), trôpikaly maina ([[tany efitra]] sy tany karankaina), na faritra anjakan' ny [[varatraza]] (toerana misy vanim-potoana be orana/maina voafetra). Ilana ireo teny voafaritra ireo rehefa mandinika ny fambolena satria raha misy teknika fambelona mandaitra amin' ny toetany ankiray, dia tokony handaitra amin' ny toerana hafa manana toetany mitovitovy amin' izany, na dia any amin' ny faritra hafa amin' ny [[Tany]] aza ireo toerana ireo. 
[[Sary:തേങ്ങാ പിരിക്കൽ.jpg|vignette|Fiotazana [[voaniho]] any [[Kerala]], [[India]], amin' ny fampiasana fitaovam-pianihana voaniho ([[Fiteny anglisy|anglisy]]: ''coconut tree climber'').]]
Matetika tsy mety amin' ny fambolena an-tany trôpikaly nyy teknika ampiasaina any amin' ny faritra manana [[toetany antonony|toetany antonon.]]&lt;nowiki/&gt;a Tamin' ny tapany faharoa an' ny taonjato faha-20 dia betsaka ny andrana maka tahaka ny fomba fambolena mahomby avy amin' ny faritra manana toetany antonony. Tsy mandaitra anefa izany noho ny toetany sy ny karazana [[Nofon-tany|tany]] ary ny fitsipiky ny fananan-tany izay samihafa any amin' ny faritra trôpikaly.

Nony nandaitra ireo fomba fambolena ireo dia nanasoa ny mpamboly manana tany malalaka, satria miorina amin' ny famokarana lehibe ny teknikan' ny fambolena amin' ny tany manana [[toetany antonony]]. Matetika manangona tany mamokatra ny mpanam-bola na orinasa ary voailikilika ho any amin' ny tany tsy mamokatra ny mpamboly mandinika. 

== Revôlisiôna Maitso ==
Anarana nomena ny tetikasa fanatsarana fambolena mahomby indrindrina hatramin' izao any amin' ny faritra trôpikaly ny hoe &quot;[[Revôlisiôna Maitso]]&quot;. Ny tanjony dia ny hanatsara ny [[katsaka]] sy ny [[vary]] ary ny karazana [[voamadinika]] amin' ny alalan' ny fanovana ny karazan-javamaniry volena mba hahazoana vokatra bebe kokoa nefa amin' ny ezaka mitovy.  

Ankoatra izany, nanatsara ny fomba fambolena tsotra, indrindra ho an' ny [[Fambolem-bary|mpamboly vary]], ny Revôlisiôna Maitso. Vokatr' izany dia be kokoa ny fitomboan' ny vokatry ny fambolena raha ampitahaina amin' ny fitomboan' ny mponina – nihabetsaka ny famokarana isaky ny mponina isan-taona taorian' ny taona 1950, indrindraindrindra tany [[Azia]] izay mitana ny laharana voalohany. Anisan' ny lafiny mahatalanjona ny maro momba ny Revôlisiôna Maitso ny vidiny: 100 tapitrisa [[dôlara]] tamin' ny taona 1990. 

Nisy lesoka ny Revôlisiôna Maitso: na dia nanome vokatra betsaka kokoa aza ny voly, dia niharan' ny aretina kokoa izy ireo, satria tsy izany no zava-dehibe indrindra tamin' ilay fandaharan' asa. Mba hamahana ity olana ity miaraka amin' ny fomba fiasa amin' ny fambolena madinika kokoa, dia misy ny fahalianana lehibe amin' ny fanaovana Revôlisiôna Maitso faharoa ankehitriny, mifototra amin' ny fomba fambolena maharitra sy miompana amin' ny [[tantsaha]] (madinika) mahazo famatsiana ara-bola voafetra. 

== Fampitomboan-taranaka ny zavamaniry ==
[[Sary:E cotinifolia cotinoides ies4.jpg|vignette|213x213px|Taho vonona hatao [[tsato-boly]]]]
Maro ny zavamaniry trôpikaly fihinana no miely amin' ny alalan' ny [[fanaovana tsatoboly]]. Ilaina ny [[Vihim-boa|vihin-javamaniry]] mba hiaro ny tsimoka amin' ny [[ririnina]] mangatsiaka na amin' ny toetany sarotra toy ny [[haintany]]. Amin' ny toetany mety amin' ny fanirian' ny zavamaniry mandritra ny taona anefa, dia matetika tsara kokoa ny fampitomboan-taranaka ny zavamaniry (ankoatry ny fampiasana voa) toy ny fampiasana [[taho]] na [[faka]]. Raha ialana ny dingan’ ny vihy, dia afaka manafaingana ny tsingerin' ny fitomboan-taranaka ny zavamaniry. Na eo aza izany, na iza na iza dia mbola afaka mamboly voly trôpikaly, ohatra, [[voankazo]], avy amin' ny vihy. Mba hanatanterahana izany dia tsara ny mampiasa teknika manokana fampitsimohana vihy haingana kokoa.

== Fiarovana ampiasain' ny zavamaniry ==
Nizaka tsindry maro mifanohitra nandritra ny fivoarana miandalana ([[evôlisiôna]]) ny [[zavamaniry]]: nilaina ny fisarihana ny biby mpamindra [[vovobony]] sy mpitsinjara vihin-javamaniry, sy fanamaivana ny fahasimbana ateraky ny biby mpihinana ahitra. Betsaka ny zavamaniry (trôpikaly) mampiasa poizina (tôksinina) mba hiarovany tena.
[[Sary:Feuille de manioc du Bénin.jpg|vignette|278x278px|Ravi-mangahazo (misy [[Sianida|sianiora]])]]
Mamokatra [[sianiora]] (na [[sianida]]) amin' ny fotoana ihinanana azy raha tsy hoe voakarakara mba hanesorana na hampihenana ny sianida ao aminy ny [[mangahazo]], iray amin' ny voly trôpikaly fanao sakafo manan-danja indrindra.
[[Sary:Ricinus March 2010-1.jpg|vignette|235x235px|[[Kinana]] (misy [[risinina]]) ]]
Be [[ôksalata]] (akora mamatotra [[kalsiôma]] mba hamorona [[Vatokely ao amin' ny voa|vatokely]] ao amin' ny [[Voa (taovam-biby)|voa]]) ny Ny zavamaniry hafa; loharanon' ny [[risinina]], izay anisan' ny poizina mahery indrindra amin' izay misy, ny [[kinana]] (''[[Ricinus communis]]''); ary misy [[levôdôpa]] 3,1&amp;nbsp;% hatramin' ny 6,1&amp;nbsp;%, izay mety ho poizina raha betsaka be, ny [[takilodambo]] na [[agy]] (''[[Mucuna pruriens]]''). Lava ny lisitry ny zavamaniry misy poizina, saingy tsy midika foana hoe misy ny zavamaniry tokony hohalavirina manokana ny fisian' ny poizina; efa misy amin' ny ankamaroan' ny vondrom-piarahamonina samihafa ny fahalalana ilaina mba hahatonga ny zavamaniry misy poizina ho azo ampiasaina.

== Rakotra ==
Fariparitana amin' ny alalan' ny filazana ny fatran' ny [[nitrôzenina]] na [[azôta]] (N) sy ny an' ny [[fôsfôro]] (P) ary ny an' ny [[pôtasiôma]] (K) ny [[Zezika|zezibazaha]] anaty kitapo; ny nitrôzenina na azôta no fangaro be indrindra amin' ny zezika eny amin' ny tsena. 

Kely ny [[ôksizenina]] ao amin' ny [[rivotra]] ary ny nitrôzenina na azôta no mpiorina betsaka indrindra ao. Ny taharo misy azôta no singa mamorona ny [[prôteinina]] izay miseho amin' ny endrika nofo ao amin' ny [[biby mampinono]] fa [[tambatsela]] kosa ao amin' ny [[zavamaniry]]. Raha betsaka ny tahan' ny azôta ao anatin' ny [[Nofon-tany|tany]] dia haingana kokoa ny fitomboan' ny zavamaniry. Ny [[voamaina]] dia vondrona zavamaniry miara-miasa amin' ny [[bakteria]] (rizôbia) ao amin' ny tany amin' ny famikirana ny azôta na nitrôzenina avy amin' ny rivotra mba ho azo ampiasaina sy apetraka ao amin' ny nofon-tany mba hahafahan' ny zavamaniry hafa mampiasa izany. Mora avadika ho voly lehibe kokoa azo otazana ny haro misy azôta apetraky ny voamaina ao anaty tany Na izany aza, ny fanadihadiana momba ny fitomboan' ny [[Hazo (zavamaniry)|hazo]] any amin' ny tany mafana dia manohitra an' io filazana io, izay mampiseho fa misy ifandraisany amin' ny fitomboana mihena ny hazo mpamikitra azôta. 
[[Sary:Mucuna-pruriens-fruit.jpg|vignette|239x239px|[[Takilodambo]] na [[agy]] (''Mucuna pruriens'')]]
Ny [[zezika maitso]] dia zavamaniry volena mba manatsara ny tany, anafoananana ny fiparitahan' ny ahi-dratsy, mampiadana ny [[fikao-tany]], ary mampitombo ny tahan' ny azôta ao anatin' ny tany rehefa mamboly voamaina. Ny [[takilodambo]] na [[agy]] (''[[Mucuna pruriens]]'') no karazana zezika maitso be mpampiasa indrindra, satria mamokatra rakotra matevina amin' ny alalan' ny vahy sy ny ravina izay manempotra ny [[Ahidratsy|ahi-dratsy]] sy mampiditra azôta ao anatin' ny tany. Mahazaka [[haintany]] sy tany tsy dia lonaka loatra ary tany be asidra ihany koa ny takilodambo.  
[[Sary:Canava1.jpg|vignette|181x181px|[[Jangala]] na [[voavahibe]] (''Canavalia ensiformis'')]]
Azo asolo ny takilodambo na agy koa ny [[antaka]] (''[[Lablab purpureus]]'') sy ny [[jangala]] na [[voavahibe]] (''[[Canavalia ensiformis]]'') ary ny [[vahitsaramaso]] (''[[Phaseolus coccineus]]'') any amin' ny haambo mihoatra ny 500 m. Rehefa mahatratra [[santimetatra]] maro ny hatevin' ny firakotry ny zezika maitso dia kapaina sy tapatapahina madinika ny vahy. Izany dia ahazoana fako matevina eo ambonin' ny nofon-tany izay manakana ny fitomboan' ny ahi-dratsy sady manampy otrikaina izay ilain' ny tany. Ambolena mivantana ao anatin' io fako io ny [[katsaka]] na ny voly hafa. 

Be mpampiasa ny teknikan' ny [[Rakotra (fambolena)|rakotra]] any [[Meksika]] Atsimo sy any [[Goatemala]] ary any [[Hôndorasy]]; ary taona maromaro tato ho ato izay no nanomboka nahafantaran' ny maro io fanao io  tany amin' ny faritra mafana toa an' i [[Brezila]] sy i [[Afrika Afovoany]]. Any amin' ny toerana mampiasa azy dia niato ny [[Tavy (fambolena)|tavy]] sady nahafahan' ny tantsaha mampiasa ny tany iray tsy tapaka mandritra ny taona maro. 

Nandray anjara lehibe tamin' ny fikarohana ny vokatry ny zezika fako sy ny voly rakotra fanao any amin' ny tany mafana ny Oniversiten' i Cornell. 

== Fanondrahana ==

=== Fanondrahana madinika ===
Amin' ny ankamaroan' ny faritra trôpikaly dia ampy ny [[Rotsa-drano|rotsak' orana]] mba hamelona ny voly fihinan' ny mponina; mety tsy ho avy ara-potoana foana na amin' ny fotoana mety amin' ny fambolena anefa ny [[orana]]. Fanamby tsy ankijanona ny fampiasana ranon' orana betsaka indrindra araka izay azo atao.  

Olana lehibe indrindra amin' ny &lt;u&gt;fambolena amin' ny faritra maina&lt;/u&gt; ny rano. Afaka mamboly amin' ny [[tany efitra]] ny mpamboly rehefa afaka manangona sy mitahiry rano tsy miteraka fandaniam-bola loatra. Amin' ny toerana maina rehefa avy ny orana dia matetika betsaka ny rano entiny, nefa tsy afaka mitroka izany rano betsaka izany ny tany maina. Be loatra ny rano mikoriana ety ambonin' ny tany izay tokony hosakanana sy hotehirizina. 

Mampiasa teknika [[fitarihan-drano]] môderina mitovitovy amin' ny teknika misy amin' ny tany manana [[toetany antonony]] (ohatra ny fitarihan-drano atete any [[Israely]]) ny mpamboly goavana amin' ny tany trôpikaly.

=== Lavaka fitahirizan-drano ===
Anisan' ny fomba fahazoana rano tsotra indrindra ny lavaka fitahirizan-drano mitovy habe amin' ny kovetabe fandroana eny an-tsaha sy manemitra ny fanambaniny amin' ny takelaka [[plastika]] ny mpamboly mba hamoriana ranon' [[orana]]. Rehefa tonga ny [[main-tany]] dia mbola manana rano hanondrahana ny voliny ny mpamboly. Tena mahasoa ity teknika ity amin' ny toerana be [[tendrombohitra]] satria mibosasaka vetivety ny ranon' orana eny ([[riaka]]).

Amin' ny taona misy [[Rotsa-drano|rotsak' orana]] ara-dalàna, dia mety haharitra volana maromaro kokoa ny fotoana fambolena noho ny fisian' ny lavaka fitahirizan-drano. Ohatra, raha dimy volana ny fotoana fambolena ary maniry mandritry ny telo na efa-bolana ny voly tena fanaon' ny mpamboly mba hampitombo azy, dia mety ho ampy ny fotoana hamboleny voly hafa fanampiny raha misy ny volana iray ambiny. Amin' ny fotoan' ny [[haintany]] dia azo atao ny manangona ny ranon' orana  izay misy ho ao anaty lavaka mba hiantoka ny rano ilain' ny volin' ny tantsaha. 

=== Fanondrahana atete amin' ny sihoa ===
Ahitana [[fantsona]] mivoaka avy ao amin' ny fanambaniny sady misy lavaka madinika maro ny fanondrahana rano atete amin' ny [[sihoa]] mihantona amin' ny tsatòka. Rehefa feno ny sihoa dia midina ao anatin' ny fantsona ny rano ary mivoaka amin' ireo lavaka ireo ka manondraka ny voly. Ara-panandramana dia ilaina ny rano 40 [[litatra]] isan' andro isaky ny zavamaniry 100, kanefa samy hafa ny filan' ny voly isan-karazany. 

=== Paompin-drano voizin-tongotra ===
[[Sary:Musoke Deo MDK-MUSO. A SIMPLE PEDAL-WATER PUMP USED IN URBAN &amp; RURAL POOR COMMUNITIES.jpg|vignette|Paompin-drano voizin-tongotra]]
Mampiasa ny herin' olombelona (herim-batana) mba hanaingana [[rano]] avy amin' ny halalina fito [[metatra]] fara fahakeliny ny [[paompin-drano voizin-tongotra]] (misy pedaly). Fitaovana voizin-tongotra ny pedaly izay ahafahana manetsika milina, dia ny paompy izany. Mitovy asa amin' ny paompy misy [[môtera]] ity paompy voizin-tongotra ity kanefa mora vidy kokoa sady tsy mila [[akoranafo]] hampandehanana azy, satria tarihin' ny vesatry ny vatana sy ny hozatry ny tongotry ny mpivoy. Mety manainga rano dimy hatramin' ny fito metatra toratelo avy amin' ny lava-drano manana halalina hatramin' ny fito metatra, mandritra ny adiny iray izy, ary azo ampiasaina koa hisintonana rano avy amin' ny [[farihy]] na [[renirano]]. Matetika vita eo an-toerana ny paompy voizin-tongotra satria tsotra sy tsy mandany vola firy ny fanamboarana azy. 

Karazana paompy mitroka izay noforonina tamin’ ny fiandohan’ ny taompolo 1980 tany [[Bangladesy]] ny paompy voizin-tongotra. Paompy mampiasa tsindry, izay fanovan' ilay paompy voalohany ny ankamaron' ny paompy voizin-tongotra vita ao [[Afrika]] fa tsara kokoa noho ny paompy voizin-tongotra tsotra (mitroka) satria manosika rano amin’ ny alalan' ny tsindry. Ny tombontsoan' ny paompy voizin-tongotra mampiasa tsindry dia mahay mipaompy rano miakatra na hatramin' ny toerana lavitra, na hamenoana fitehirizan-drano amin' ny toerana somary avo 

== Fanarahamaso ny bibikely ==
=== Fihodinan' ny voly ===
Fanalahidin' ny ady atao amin' ny [[zavamananaina mpanimba]] ([[bibikely]], sns) any amin' ny faritra trôpikaly ny [[fihodinan' ny voly]]. Raha karazam-boly tokana ihany no miverimberina amin' ny tany iray, dia mora ny hitomboan' ny bibikely sy ny [[aretina]] mamely ity karazam-boly ity, izay tsy ho azo fehezina, ka hampihena izaitsizy ny vokatry ny famblena. 

Ny endrika mora indrindra amin' ny fifandimbiasan' ny karazam-boly dia izay farany tsotra: tsy mamboly karazam-boly iray indroa miantoana amin' ny toerana iray. Izany dia mampijanona ny tsingerin' ny [[Ahidratsy|ahi-dratsy]], ny bibikely ary ny aretina manimba ny voly fihinana. Ny fifandimbiasana dia ampiasaina mba hisorohana, na farafaharatsiny hifehezana, ny karazam-bibikely maro, sady mba hampihenana kokoa ny fiankinan-dohan' ny [[tantsaha]] amin' ny [[fanafody famonoana bibikely]]. Matetika ny fifandimbiasan' ny voly no hany fomba tsy mandany vola azo atao amin' ny fampihenana ny fahasimbana vokatry ny bibikely sy ny aretina. 

Mandaitra ny fifandimbiasan’ ny voly raha toa ka misy voly iray tsy mahazaka indrindra ny bibikely mpanimba na aretina ka soloana amin' ny voly tsy andairan' ireo bibikely na aretina manokana ireo. Samy manana ny bibikely mpanimba miaraka miny ny voly fihinana tsirairay. Rehefa maniry ny voly vaovao dia maty mosarena ny bibikely sady foana ny aretina izay mamely ny voly teo aloha. Noho izany dia ela ny elanelan' ny fotoana fiotazana ny voly voalohany sy ny fambolena azy indray, ary azo antoka ny fihavitsian' ny bibikely na aretina manimba azy. 

Ny tombontsoa azo amin' ny fampifandimbiasana ny voly, ankoatra izany, dia ny fanatsarany ny tany, satria matetika samy hafa ny [[mineraly]] ampiasain' ny voly ka tsy mora reraka ny tany. Hanaisotra ny [[otrikaina]] ilain' io voly manokana io hiala avy amin' ny [[nofon-tany]] ny fambolena karazam-boly tokana amin' ny toerana iray tsy miova. Mampihena ny tsindry mihatra amin' ny tany ny fifindrana amin' ny karazam-boly hafa. Raha mampiasa [[zezika maitso]] ny mpamboly ao anatin' ny fifandimbiasan' ny voly dia mety hihatsara mihitsy ny kalitaon' ny nofon-tany. 

== Ny fangejana lehibe ==
=== Ririnina matimaty ===
Matimaty ny [[ririnina]] amin' ny faritra trôpikaly ary tsy misy [[fanala]], [[oram-panala]], sy [[ranomandry]], ka mampitombo foana ny bibikely mandritra ny taona. Amin' ny tany tsy trôpikaly dia maty ny ankabeazan' ny bibikely amin' ny ririnina (satria mangatsiaka loatra ary tsy misy sakafo hohaniny) ka rehefa tonga ny [[lohataona]] dia miverina mitsiry ny zavamaniry ary vitsy ny bibikely, izay hany tombontsoa ho an' ny zavamaniry any. Aty amin' ny tany trôpikaly anefa, rehefa maniry ny voly dia efa misy bibikely sahady sady noana (satria tsy maty mandritra ny ririnina izy ireo). 

=== Tany asidra ===
Matetika ny tany amin’ ny faritra trôpikaly be orana dia be [[asidra]] sy kely [[mineraly]]; vetivety ny fahalovan' ny akora ôrganika noho ny [[maripana]] ambony sy ny [[hamandoana]] ary ny [[orana]] mivatravatra. Ny oram-be, indrindraindrindra ny orana [[varatraza]], dia manala ny mineraly ao anatin' ny tany.

Ny [[viraty]] no karazana [[metaly]] be indrindra ao anatin' ny [[kokon' ny tany]]. Misy viraty ao anatin’ ny tany na aiza na aiza sy amin' ny [[toetany]] rehetra. Rehefa amin’ ny endrika azo levonina ny viraty dia poizina ho an' ny zavamaniry satria manimba ny [[faka]], kanefa, tsy azo levonina izy amin' ny tany manana [[pH]] evanevana (tsy asidra) sy [[alkalinina]]. Miankina amin' ny tahan' ny asidra ny [[Halonaka|halonaky]] ny tany, ary raha be ny asidra amin' ny tany dia be ny viraty lasa poizina; any amin' ny faritra misy pH latsaka ambanin' ny 5, ny viraty dia lasa levona ary afaka miditra amin' ny fakan' ny zavamaniry ka miangona ao. 

Ny ampahatelon' ny tany trôpikaly eo ho eo no asidra loatra ka tsy ahafahan' ny voly fihinana tsy teratany ho velona. Ireo tany trôpikaly be asidra ireo dia tany azo ambolena midadasika indrindra sy tsy misy mpitrandraka eto an-tany, koa noho izany, ny fampiasana bebe kokoa ireo tany ireo hamokarana dia tena zava-dehibe amin' ny fampitomboana ny famatsiana sakafo maneran-tany. 

Araka ny voalazan' ny [[Winrock International]] dia &quot;81&amp;nbsp;% amin’ ny tany trôpikaly be orana any [[Amerika Latina]], 56&amp;nbsp;% aty [[Afrika]] sy 38&amp;nbsp;% any [[Azia]] dia tany asidra&quot;&lt;ref&gt;&lt;small&gt;&quot;[https://web.archive.org/web/20050407132715/http://www.winrock.org/forestry/FACTPUB/AIS_web/AIS10.html Selecting and testing nitrogen fixing trees for acid soils]&quot;. Arsiva tamin' ny 07/04/2005.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;.

Amin' ny fambolena ara-barotra dia toherina amin' ny alalan' ny fampiasana [[Sokay (akora)|sokay]] ny poizin' ny viraty mba hamonoana ny asidra anatin' ny tany sy tsy hahafahan' ny viraty miasa. Tsy manam-bola hividiana sokay anefa ny mpamboly madinika sy mahantra ka mionona amin' ny fanaovana [[Tavy (fambolena)|tavy]]. Mamela [[lavenona]] eo ambon' ny tany ny zavamaniry nodorana. Ity lavenona ity dia hampiheba ny asidran' ny tany ka hahazoana hamboly voly fihinana. Mihaasidra miandalana ny tany ary afaka taona vitsivitsy tsy maintsy hifindra handoro tany vaovao ny mpamboly. 

Ny lokon' ny tany amin' ny toerana mando dia vokatry ny fiaboana [[ôksizenina]] tao anaty tany, ka ny tany mena dia vokatry ny fiaboana ôksizenin' ny [[vy]] ary ny tany mavo dia vokatry ny fiaboana ôksizenin’ ny [[viraty]]. 

=== Fahasirana ===
Ny fahasiran' ny tany dia zava-mitranga ara-boajanahary amin’ ny tany maina satria tsy ampy ny ranon' orana tokony hifaoka ny [[sira]] any ambany sy any ivelan’ ny faritry ny fakan’ ny zavamaniry. Matetika mampitombo ny fahasiran’ ny tany ny fitarihan-drano satria ny rano avy amin’ ny renirano sy fantsakana dia be sira kokoa noho ny ranon' orana. Mitombo ny sira anatin’ ny tany rehefa mietona ny ranom-pitarihan-drano akain’ ny faritry ny velaran-tany. Ny olan’ ny fambolena amin’ ny tany maina dia tsy maintsy ampiasaina ny teknikan’ ny fitarihan-drano mba hampitomboana ny fahasiran’ ny tany. 

=== Zavamaniry sarotiny amin' ny halavan' ny andro ===
Mandritra ny [[fahavaratra]] dia lava kokoa ny fahazavan’ ny andro ary mifanohitra amin’ ny [[ririnina]] izay fohy kokoa ny fahazavan’ ny andro. Amin’ ny toerana akainin’ ny [[Fehibe|Ekoatera]], miavaka kely fotsiny ny halavan’ ny fahazavan’ ny andro ary any amin’ ny Ekoatera, tsy miova mihitsy ny halavan’ ny fahazavan’ ny andro (adiny 12 sy ≈7 minitra isan-andro). Kanefa amin’ ny toerana tena lehibe na kely ny [[laharam-pehintany]], miavaka be ny halavan’ ny fahazavan’ ny andro amin’ ny fahavaratra sy ny ririnina. Ohatra, any [[Helsinki]], [[Finlandy|Finlanda]], dia ny fahazavan’ ny andro lava indrindra amin’ ny fahavaratra dia maharitra 18 ora sy 55 minitra ary 53 segondra. Ny andro fohy indrindra amin’ ny ririnina dia maharitra 5 ora sy 48 minitra ary 57 segondra.

Misy zavamaniry mila fotoam-pahazavana lava ary tsy maintsy handray ora maromaro amin’ ny fahazavana isan’ andro alohan‘ ny hitsiriany, hamelanany, na hamokarany [[voankazo]]. Raha tsy ampy ny fahazavana dia mety tsy hahavita hampitombo taranaka izy satria tsy mahavita voa. Ohatra izany, indraidray tsy mamokatra loatra amin’ ny tany tropikaly ny voly famboly avy any amin’ ny tany tsy trôpikaly. 

=== Fikapana ny ala trôpikaly mba hamokarana sakafo ===
[[Sary:Palm plants.jpg|thumb|ankavanana|Fambolena [[palma fanaova-menaka]] any [[Indônezia]]]]
Amin’ ny tany trôpikaly, indrindra i [[Indônezia]] sy ny firenen’ i [[Azia Atsimo-Atsinanana]], dia betsaka ny ala kapaina isan-taona mba hamokarana zavatra fihinana. Ohatra anakiroa dia ny tany fambolena palma menaka any Indônezia sy ny fambolena [[vary]] an-tanety ampisaina ny teknika tavy any Azia Atsimo-Atsinanana. Manampy amin’ ny fitomboan’ ny hafanan’ izao tontolo izao izany (misarika [[Etona karbônika|etona kabônika]] rehefa velona ny hazo ary manafaka azy rehefa maty) ary mampihena ny fanavahana biôlôjika.
 
=== Kely ny fampiasam-bola aty Afrika, izay mangeja ny fanondranana ny voly trôpikaly ===
Amin’ ny toerana trôpikaly sasany (indrindraindrindra aty [[Afrika]]), vitsy ny orinasa mivarotra voly fihinana amin’ ny mpamatsy ara-barotra ngeza be. Mazava ity zava-miseho ity rehefa miditra any amina tsena izylay (“supermarché amin’ ny [[Fiteny frantsay|teny frantsay]]) aty amin’ ny [[firenena an-dalam-pandrosoana]] (oh: Afrika); satria saika ny vokatra fihinana rehetra dia avy amina orinasa avy any ivelany. 

Vokatr' izany, tsy mahalafo mihitsy (ny ankabeazan’ ny voly) na mahalafo kelikely (ohatra ny [[papay]], ny [[goavy]], ny [[manga]], ny [[kakaô]], sns, ny karazana voly hovidian’ ny orinasa vazaha) ny voly trôpikaly ([[anana]], [[voamadinika]], [[voankazo]]), kanefa lafo ny vidiny amin’ ny tsena eorôpeana (satria kely ny famorakana sy betsaka ny fangatahana vokatra vaovao).

Any amin’ ny tsena tsotra anatiny (tsy tsena izylay), afaka mahita ireto vokatra ireto ny mpividy ka araka ny fotoany sy ny faritra misy azy. Matetika amin’ ireo toerana ireo, ambany ny vidin’ ny vokatra ary kely kokoa ny tombontsoa azon’ ny mpamboly noho izay azon’ ny any andafy. 

=== Fisiana voly fihinana eorôpeana amin' ny vidiny mora ===
Any amin’ ny [[Vondrona Eorôpeana]] sy any [[Etazonia]] dia manome vola ho an’ ny mpamokatra voly fihinana sy mpiompy ny fanjakana. Misy vokatra mora kokoa amin’ ireny firenena mandroso ireny noho ny any amin’ ny [[firenena an-dalam-pandrosoana]] (ohatra, akoho). 

== Voly mpamaky lay ==
Zavamaniry ambolena amin’ ny tany simba (ohatra amin’ ny tany be lavaka na tany nanomboka ho lasa [[tany efitra]]) ny voly mpamaky lay. Ny tanjon’ ny fambolena ny voly mpamaky lay dia tsy natao hamokatra voly fihinana na voly fanondrana fa hanatsara sy hanome aina ny tany ka rehefa avy eo dia azo ambolena voly isan-karazana. Ny [[Voamaina|legiominezy]] (izay zavamaniry mamindra [[nitrôzenina]] nba azôta amin’ ny tany) no be mampiasa. 

== Fotoan' ny maitso ahitra ==
Ny [[fotoan' ny maitso ahitra]] dia ilay fotoana eo enelanelan’ ny fahalanian’ ny tahirin-bokatra avy amin’ ny fijinjana farany sy ny fijinjana manaraka. Na dia amin’ ny taona ara-dalàna aza dia mampihena ny sakafo hohaniny ny fianakaviana maromaro amin’ ity fotoana ity. Tonga matetika ny fotoanan’ ny maitso ahitra amin’ ny fiandohan’ ny fanetsana na aoriana kely. Noho izany, mianjady ny mpamboly ny tsy fahampian-tsakafo amin’ ny fotoana tokony hanaovany ireo asany mafy indrindra. 

Fomba iray analefahana ny vokatry ny fotoanan’ ny hanoanana dia ny fambolena voly mamokatra mandava-taona, toy ny akondro amin' ny toerana lena sy ny [[mangahazo]] amin' ny toerana maina. Ohatra iray, ny fianakaviana manana tsirin' [[Akondro (maniry)|akondro]] folo mamokatra mandritra ny fotoanan' ny hanoanana dia tsy tokony hijaly loatra. Azo heverina ny fambolena [[vomanga]], pitipoa voromailala, sy [[ananambo]] ny mpamboly. 

== Voly trôpikaly mahazatra ==
Ireto ny voly trôpikaly famboly:

* [[Akondro (zavamaniry)|Akondro]] (''Musa acuminata,'' ''Musa balbisiana'', sns)
* Ampemba (''[[Sorghum bicolor]]'')
* [[Dite (zavamaniry)|Dite]] (''Camellia sinensis'')
* [[Fary]] (''[[Saccharum officinarum]]'' sns)
* [[Hazompingotra]] (''Hevea brasiliensis'')
* [[Coffea|Kafe]] (''Coffea arabica,'' ''Coffea canephora'')
* [[Kakaô (zavamaniry)|Kakaô]] (''Theobroma cacao'')
* [[Katsaka]] (''Zea mays'')
* [[Mananasy]] (''Ananas comosus'')
* [[Manga (zavamaniry)|Manga]] (''Mangifera indica'')
* [[Mangahazo]] (''Manihot esculenta'')
* [[Mile]] (isan-karazany)
* [[Ovy famboly]] (''Dioscorea rotundata'', ''[[Dioscorea alata]]'', ''Dioscorea trifida,'' sns)
* [[Palma fanaova-menaka]] (''Elaeis guineensis'')
* [[Papay]] (''Carica papaya'')
* [[Paraky (zavamaniry)|Paraky]] (''Nicotiana tabacum'')
* [[Saonjo]] (''Colocasia esculenta'')
* [[Sôza|Sôzà]] (''Glycine max'')
* [[Tsaramaso]] (''Phaseolus vulgaris'')
* [[Varimbazaha]] (''Triticum'')
* [[Vary]] (''[[Oryza sativa]]'', ''[[Oryza glaberrima]]'')
* [[Vary ôrza]] (''Hordeum vulgare'')
* [[Voanemba]] (''Vigna unguiculata'')
* [[Voanio]] (''Cocos nucifera'')
* [[Vomanga]] (''Ipomoea batatas'')

== Loharano sy fanamarihana ==</text>
      <sha1>a5aic63xdrjbd46dzntbm95es2usqgr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Faritanin'i Amnat Charoen</title>
    <ns>0</ns>
    <id>175230</id>
    <revision>
      <id>1134190</id>
      <parentid>814102</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T00:03:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SpinnerLaserzthe2nd</username>
        <id>24525</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>([[c:GR|GR]])  [[File:Flag of Amnat Charoen Province.png]] → [[File:Flag of Amnat Charoen province.svg]]</comment>
      <origin>1134190</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2883" sha1="5gxal49dk8oh0qzm0k8n5frp3q1ta1m" xml:space="preserve">{{coord|15|54|5|N|104|37|22|E|type:adm1st_region:TH|display=title}}
{{Infobox settlement
| name                    = Faritanin'i Amnat Charoen
| native_name             = อำนาจเจริญ
| native_name_lang        = th
| settlement_type         = [[Faritany]]
| image_skyline           = 
| image_alt               = 
| image_caption           = 
| nickname                = 
| motto                   = 
| image_seal              = Seal Amnatcharoen.png
| image_flag              = Flag of Amnat Charoen province.svg
| image_map               = Thailand Amnat Charoen locator map.svg
| mapsize                 = frameless
| map_alt                 = 
| map_caption             = Ny Faritanin'i Amnat Charoen
| latd                    = 15
| latm                    = 54
| lats                    = 5
| latNS                   = N
| longd                   = 104
| longm                   = 37
| longs                   = 22
| longEW                  = E
| subdivision_type        = [[Lisitry ny firenena|Firenena]]
| subdivision_name        = {{THA}}
| seat_type               = [[Renivohitra]]
| seat                    = [[Tanànan'i Amnat Charoen]]
| leader_party            = 
| leader_title            = Governora
| leader_name             = Sirirat Chum-uppakan
| leader_title1           = Governora Solombavambahoaka
| leader_name1            = 
| area_footnotes          = 
| area_total_km2          = 3,161.2
| area_rank               = Faha-60
| elevation_footnotes     = 
| elevation_m             = 
| population_footnotes    = 
| population_total        = 375,380&lt;ref name=DOPA-20141231&gt;{{cite web|title=Population of the Kingdom| 
url=http://stat.bora.dopa.go.th/stat/pk/pk_57.pdf|website=Department of Provincial Affairs (DOPA) Thailand| accessdate=19 Mar 2015|language=Thai|date=2014-12-31}}&lt;/ref&gt;
| population_as_of        = 2014
| population_rank         = Faha-63
| population_density_km2  = auto
| population_density_rank = Faha-40
| population_demonym      = 
| population_note         = 
| timezone1               = [[UTC+07:00|ICT]]
| utc_offset1             = +7
| iso_code                = [[ISO 3166-2:TH|TH-37]]
| website                 = {{URL|amnatcharoen.go.th}}
| footnotes               = 
| area_code_type          = 
| area_code               = (+66) 44
}}
'''Faritanin&amp;#39;i Amnat Charoen''' (amin'ny [[fiteny tailandey]] : ''อำนาจเจริญ'') dia faritany ao [[Tailandy]].
Ny renivohiny dia [[Tanànan'i Amnat Charoen]].
Ny isam-poniny dia 372241 mponina.

== Jeografia ==
&lt;!-- Ny toerana avo indrindra ao amin'ilay faritany dia manana haavo  metatra. --&gt;

Ny faritr'ora dia GMT+7.

== Références ==
{{Reflist}}

== Rohy ivelany ==
{{commonscat|Amnat Charoen Province|Tanànan'i Amnat Charoen}}
*  {{Official website|amnatcharoen.go.th|Sehatra ofisialy}}

{{vangovango|Tailandy}}

[[sokajy:Faritany any Tailandy]]</text>
      <sha1>5gxal49dk8oh0qzm0k8n5frp3q1ta1m</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Dinika amin'ny mpikambana:Thelezifor</title>
    <ns>3</ns>
    <id>240209</id>
    <revision>
      <id>1134193</id>
      <parentid>1134177</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T06:31:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Thelezifor</username>
        <id>15140</id>
      </contributor>
      <comment>/* Naranty pejy fandraisana */ Valiny</comment>
      <origin>1134193</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="33438" sha1="9ncitnxcht7im8hse0h46t230ay32c4" xml:space="preserve">== Valiny:Vandalisme ao amin'ny pejy &quot;Vavolombelon'i Jehovah&quot; ==
(nadika avy tamin'ny pejin-dresako)

Salama Tompoko.
Namorona ny pejy hoe [[Vavolombelon'i Jehovah]] aho. Nifototra tamin'ny fandikana sy famintinana ny hita ao amin'ny Wikipedia frantsay sy anglisy ilay izy fa tsy nankiniko amin'ny fahalalako fotsiny an'ilay fikambanana. Ny mampalahelo ahy anefa dia nisy namafa sy nanolo zavatra hafa ny ampahany be tamin'izay nosoratako, izay heveriko fa tsy manaja ny atao hoe tsy fiandaniana. Ny hampahafantatra anareo mpiandraikitra ny fisian'izany no anoratako eto. Mangataka sosokevitra sy fanampiana aho mba tsy hampisy conflit na guerre d'édition matetika momba io pejy io sy ny hafa koa.
Misaotra tompoko. --[[Mpikambana:Thelezifor|Thelezifor]] ([[Dinika amin'ny mpikambana:Thelezifor|resaka]]) 20 Novambra 2017 à 01:42 (UTC)
: Miarahaba anao Thelezifor,
: Misaotra anao tonga mandray anjara eto amin'ny Wikipedia Malagasy. Raha ny hitako dia ny mpikamnbana [[mpikambana:Roberalimanana|Roberalimanana]] no namafafa ny ampahan'ny fandraisan'anjaranao teo amin'ny pejy momba ny [[vavolombelon'i Jehovah|Vavolombelon'i Jehovah]]. Nanampy zavatra maromaro izy kanefa dia nanala fehintsoratra maro dia maro ihany koa [https://mg.wikipedia.org/w/index.php?title=Vavolombelon%27i_Jehovah&amp;type=revision&amp;diff=808935&amp;oldid=808773]. Tsy very mandrakizay ny fiovana nataonao teo amin'ilay pejy fa mbola azo averina. [https://mg.wikipedia.org/w/index.php?title=Vavolombelon%27i_Jehovah&amp;oldid=808773 Ity] ny fiovàna nataonao farany. Rehefa malala-dalaka ny fotoako dia hamerina izay banga aho (amin'ny Sabotsy na Alahady). Mila anontaniana ihany koa i Roberalimanana momba ny antony nanesorany ny fehintsoratra sasany. 
: Mba tsy hisian'ny guerre d'edition dia tsara ny manampy ny tsiahy (reference, citation, source) miaraka amin'ilay dikanteny. Amin'izay dia mamporisika izay mpandray anjara mandalo hitazona ny fanambarana fantam-piaviana. — &lt;b&gt;&lt;span style=&quot;border:1px solid #74CC66;padding:1px 3px;font-family:Verdana,sans-serif;&quot;&gt;[[Mpikambana:Jagwar|&lt;font color=&quot;#CC6666&quot;&gt;Jagwar]]&lt;/font&gt;&lt;/span&gt;&lt;/b&gt;&lt;small&gt;[[User talk:Jagwar|grr...]] [mailto:rado.kaontywiki(at)gmail.com mailaka]&lt;/small&gt; 21 Novambra 2017 à 21:14 (UTC)

== Mahakasika ilay fanovana nataoko tamin'ny Pejy Vavolombelon'i Jehovah ==

Misaotra anao tsy nisalasala niteny ahy.
Mahakasika ny pejy Vavolombelon’i Jehovah izay novaiko aloha ny hevitra resahiko eto.
Tsy vavolombelon’i Jehovah aho nefa itako tsy dia mahafinaritra loatra ny fomba nilazan'ilay teo aloha ny mahakasika ny Vavolombelon’i Jehovah tao, tsy dia diso loatra akory ny sasany amin’ireo voalaza, ary itako tena niezaka ianao nanao azy, fa amin’ny ankapobeny dia tsy ampy be dia be, tsy dia misy zavatra tsara koa voatantara, sady itako misy somary tsy mety ny fomba nilazana ny hevitra sasany. 
Ohatra hoe ny  vavolombelon’I Jehovah nipoitra avy amin’ny protestantisma sy ny adventisma dia tsy marina. Ny eo ambany lohateny hoe:”finoan’ny vavolombelon’I Jehovah” koa tompoko dia marobe koa no tokon’ny ahitsy sy ampiana.
Na iza na iza vavolombelon’i Jehovah malagasy hamaky anazy io izay mihoatra ny 138 470 eto madagasikara, dia tsy ho faly na oviana na oviana amin’izany fomba firesaka toy ny misy fankahalana izany. Izay tsy miresaka afatsy ny lafiratsiny. Ary mety haniry hanova io fomba filaza io daholo. Handray anjara ao amin’ny Wikipedia.
Raha te ahalala ny momba ahy sy ny tantarako ianao, dia iza no tsaratsara kokoa anontanianao mahakasika izany ? Tsy iza fa tsy maintsy ny tenako ihany. Raha tsy tia ahy ianao na amin’ny olona tsy tia ahy no angalanao hevitra dia mety ho ny zavatra ratsy mahakasika ahy ihany no azonao sy voatantaranao. Raha te-ahalala momba ny vavolombelon’I Jehovah àry ianao, anisan’izany ny tantarany na ny finoany, dia iza no tsaratsara kokoa afaka hanome valiny mahafa-po? tsy iza fa ny vavolombelon’I Jehovah ihany sa tsy izany? Avy amin’ny bokiny izany fa tsy ny avy amin’ny boky hafa na teny inona izany na teny inona.
Ny tantaran’ny vavolombelon’i Jehovah nalaiko dia tao anatin’ny boky misy tantaran’ny vavolombelon’i Jehovah, mitondra ny lohateny hoe: “Vavolombelon’i Jehovah, mpitory ny fanjakan’Andriamanitra”, misy pejy 750, natonta tamin’ny 2005, nanomboka tamin’ny pejy faha 42 hatramin’ny pejy faha 119 no nangalako hevitra. Ny finoan’ny vavolombelon’i Jehovah dia nalaiko tamin’ny boky: “Ny Vavolombelon’i Jehovah—Iza moa Izy Ireo? Inona no Inoany? Natao printy tamin’ny 2011, pejy faha 12 hatramin’ny pejy faha 14 no nalaiko, sy ny boky “Fandresen-dahatra”, natao printy tamin’ny 2011, pejy faha 407 hatramin’ny pejy faha 415. Ireo antontan’isa dia nalaiko avy amin’ny Diarin’ny Vavolombelon’I Jehovah natao printy tamin’ny Janoary 2017, pejy faha 177 hatramin’ny pejy faha 192. Nosoratan’ny vavolombelon’i Jehovah(Watchtower Bible and Tract Society of New York, Inc., Wallkill, New York, U.S.A) daholo ireo, Ny sary dia nataoko copie avy amin’ny www.jw.org, sary nahazahoan-dalana daholo, izay tsy an’iza fa tranokalan’ny Vavolombelon’i Jehovah ihany, nikirizako ary tao anatin’ny andro maromaro no nanaovako azy, nataoko tao anaty fichier word ny sasany avy eo nataoko copie tao amin’ny Wikipedia. 
Ny mahakasika ny hoe avy amin’ny jw.org ireo teny nolazaiko dia mety marina satria ireo boky notanisaiko ireo dia hita ao amin’ny www.jw.org ny sasany ary ao amin’ny wol.jw.org ny sasany ary mety ho hita any amin’ny site hafa koa toy ny watchtowerwayback.org ny sary sy ny boky hafa.
Nataoko io mba ho feno kokoa ny fanazavana mahakasika ny vavolombelon’i Jehovah fa tsy ireo zavatra ratsy ihany no noresahina mba hanomezana fahafahampo ny Malagasy indrindra ireo vavolombelon’I Jehovah sy ireo mianatra aminy izay tena mazoto amin’ny fanaovana fikarohana amin’ny internet amin’izao andro izao. 
Ny ankabeazan’ireo voalaza teo aloha mahakasika ny vavolombelon’I Jehovah dia voalaza ao amin’ilay hevitra vaovao nataoko ihany fa nalamina, natao mazava tsara, sady natao feno kokoa ny fanazavana. Ka tsy ny ratsy ihany no voaresaka fa ny tsara koa. Ka tsy haiko raha mahazo rariny aho amin’izany tompoko, mbola tokon’ny hanohy izy iny aho, anisan’izany ny famenoana ny bibliographies sy ny rohy hafa fa mbola tsy vitako ilay izy.
Raisiko foana aloha ny sosokevitra sy ny fanakianana fa tiako kokoa raha ny tombotsoan’ny maro no jerena. Izay tsara no ataontsika.
Misaotra indrindra tompoko.

== Manaiky sosokevitra mitombina nefa tsy hanafina izay tokony ho fantatra ==

Miarahaba ny mpamaky sy an'i Roberalimanana.
Nanafintohina anao ny zavatra voasoratro. Tsy ny fanaratsiana na iza na iza anefa no tanjoko. Raha ny mikasika ny nipoiran'ny VJ dia marina ny tsikera nataonao satria tsy milaza ny tenany ho nivoaka avy amina antokom-pivavahana efa nisy talohany ny VJ. Novako ny andalana momba izany. Fahalalana sy fampahalalana no atao eto amin'ny Wikipedia, ka izay zavatra fantatra rehetra azo tohanana amin'ny alalan'ny loharano (sources) dia azo lazaina fa tsy ijerena izay mety ho tafintohina na izay tsy ho faly. Ireo &quot;faminaniana tsy tanteraka&quot; dia zavatra nisy tokoa izay tsy fanendrikendrehana fa zavatra nataon'ireo mpitarika ny VJ; nivoaka avy ao anatiny izany fa tsy avy aty ivelany. Ny Fiangonana katolika dia mba nanana ny azy (&quot;indulgence&quot;, sns.) nefa tsy miezaka mamafa ny tantara.
Raha ny amin'ny zavatra tsara momba ny VJ izay tsy voalaza dia heveriko fa mahalaza izany ny pejy maro momba ny fivavahana kristiana, afa-tsy hoe milaza ny tenany ho tsy kristian y VJ.Ny zavatra mampiavaka ny VJ no tokony ho ao.--[[Mpikambana:Thelezifor|Thelezifor]] ([[Dinika amin'ny mpikambana:Thelezifor|resaka]]) 13 Desambra 2017 à 09:44 (UTC)

== Translation request ==
Hello! May I ask you for a translation of the phrase '''Automatic refresh''' into {{#language:mg}}? Thanks [[Mpikambana:-XQV-|-XQV-]] ([[Dinika amin'ny mpikambana:-XQV-|resaka]]) 20 Jiona 2018 à 20:42 (UTC)

Hello XQV! &quot;Automatic refresh&quot; can be translated to &quot;Fanavaozana mandeha ho azy&quot; or &quot;Fanavaoza-mandeha ho azy&quot;.--[[Mpikambana:Thelezifor|Thelezifor]] ([[Dinika amin'ny mpikambana:Thelezifor|resaka]]) 27 Jiona 2018 à 08:28 (UTC)

== Salama tompoko sy tonga soa! ==
{{tonga soa}}
----
Je continue en français et en anglais car je ne suis pas encore capable de vraiment m'exprimer en malgache :)

N'hésitez pas à signaler sur votre [[Mpikambana:Thelezifor|page utilisateur]] les langues que vous parlez en utilisant les modèles {{tlp|Babel}} : {{tlp|Babel|mg|en-4|fr}} par exemple.

Bonnes contributions et encore merci pour votre participation ! -- [[User:Alno|AlNo]] [[User talk:Alno|(resaho)]] 20 Septambra 2019 à 09:03 (UTC)
----
I continue in French and in English as I'm not really able to speak Malagasy yet :)

Feel free to tell us which languages you know on your [[Mpikambana:Thelezifor|user oage]] by using {{tlp|Babel}} templates: e.g. {{tlp|Babel|mg|en-4|fr}}.

Enjoy contributing and thanks again for your participation! -- [[User:Alno|AlNo]] [[User talk:Alno|(resaho)]] 20 Septambra 2019 à 09:03 (UTC)

== Reminder: Community Insights Survey ==

&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;

'''Share your experience in this survey'''

Hi {{PAGENAME}},

A couple of weeks ago, we invited you to take the Community Insights Survey. It is the Wikimedia Foundation’s annual survey of our global communities. We want to learn how well we support your work on wiki. We are 10% towards our goal for participation. If you have not already taken the survey, you can help us reach our goal! '''Your voice matters to us.'''

Please take 15 to 25 minutes  to '''[https://wikimedia.qualtrics.com/jfe/form/SV_0pSrrkJAKVRXPpj?Target=CI2019List(meafwps,act5) give your feedback through this survey]'''.  It is available in various languages.

This survey is hosted by a third-party and [https://foundation.wikimedia.org/wiki/Community_Insights_2019_Survey_Privacy_Statement governed by this privacy statement] (in English).

Find [[m:Community Insights/Frequent questions|more information about this project]]. [mailto:surveys@wikimedia.org Email us] if you have any questions, or if you don't want to receive future messages about taking this survey.

Sincerely,
&lt;/div&gt; [[User:RMaung (WMF)|RMaung (WMF)]] 20 Septambra 2019 à 18:58 (UTC)
&lt;!-- Message envoyé par User:RMaung (WMF)@metawiki en utilisant la liste à https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=CI2019List(meaf_wps,act5)&amp;oldid=19397738 --&gt;

== Reminder: Community Insights Survey ==

&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;

'''Share your experience in this survey'''

Hi {{PAGENAME}},

There are only a few weeks left to take the Community Insights Survey! We are 30% towards our goal for participation. If you have not already taken the survey, you can help us reach our goal!
With this poll, the Wikimedia Foundation gathers feedback on how well we support your work on wiki. It only takes 15-25 minutes to complete, and it has a direct impact on the support we provide.

Please take 15 to 25 minutes  to '''[https://wikimedia.qualtrics.com/jfe/form/SV_0pSrrkJAKVRXPpj?Target=CI2019List(meafwps,act5) give your feedback through this survey]'''.  It is available in various languages.

This survey is hosted by a third-party and [https://foundation.wikimedia.org/wiki/Community_Insights_2019_Survey_Privacy_Statement governed by this privacy statement] (in English).

Find [[m:Community Insights/Frequent questions|more information about this project]]. [mailto:surveys@wikimedia.org Email us] if you have any questions, or if you don't want to receive future messages about taking this survey.

Sincerely,
&lt;/div&gt; [[User:RMaung (WMF)|RMaung (WMF)]] 4 Oktobra 2019 à 15:28 (UTC)
&lt;!-- Message envoyé par User:RMaung (WMF)@metawiki en utilisant la liste à https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=CI2019List(meaf_wps,act5)&amp;oldid=19432342 --&gt;

== Endrika:Disney theatrical animated features ==

Hello, can you possibly look at all the articles listed in [[Endrika:Disney theatrical animated features]] and check for errors? There is some abuse going around on these articles, such as redirecting them to [[Walt Disney]] (the producer of the movies listed that came from ''Snow White and the Seven Dwarfs'' all the way to ''The Jungle Book''). I also came across English language text in the article about ''[[Lady and the Tramp]]''. I used the older revision in Malagasy to fix the article about ''Cinderella'', which was a redirect to the article about Walt Disney. This is the known vandal [[en:WP:LTA/BF101|Bambifan101]]. While Bambifan has good taste in animated movies and other types of entertainment for families, he has known to do destructive things in these articles. One of them is adding English language text in non-English language projects, such as this Wikipedia in Malagasy. We all hoped Bambifan would someday grow up, but he's still known to do destructive damage across countless projects. Help is needed from native speakers of each language to correct the damage done by Bambifan. Either there shouldn't be the English text in Lady and the Tramp, or it should receive a proper translation into Malagasy. Other articles don't have inappropriate content, but still need to be expanded or improved. Much of them are too short. So, what should be done about the English language text in Lady and the Tramp? Should it be reverted, removed, or translated? I would recommend the translation, but whatever is the best you can do should be the option. [[Manokana:Fandraisan'anjara/2600:1700:53F0:AD70:6C1A:9D0:5C:E160|2600:1700:53F0:AD70:6C1A:9D0:5C:E160]] 13 Jolay 2020 à 16:08 (UTC)

:I just updated that template. Also, I have to confess, this and the first post here and both Bambifan himself speaking. The other vandal redirecting pages is another user, but I'm not sure who. Also, I can revert the English text in Lady and the Tramp, but then it's too short and desires expanding. So, what can be done about it? [[Manokana:Fandraisan'anjara/2600:1700:53F0:AD70:1DB9:6BFB:4584:F35D|2600:1700:53F0:AD70:1DB9:6BFB:4584:F35D]] 25 Febroary 2021 à 20:54 (UTC)

== We sent you an e-mail ==

Hello {{PAGENAME}},

Really sorry for the inconvenience. This is a gentle note to request that you check your email. We sent you a message titled &quot;The Community Insights survey is coming!&quot;. If you have questions, email surveys@wikimedia.org. 

You can [[:m:Special:Diff/20479077|see my explanation here]].

[[Mpikambana:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Dinika amin'ny mpikambana:MediaWiki message delivery|resaka]]) 25 Septambra 2020 à 18:53 (UTC)
&lt;!-- Message envoyé par User:Samuel (WMF)@metawiki en utilisant la liste à https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Samuel_(WMF)/Community_Insights_survey/other-languages&amp;oldid=20479295 --&gt;

== Great job on the Valanaretin'ny coronavirus eto Madagasikara article ==

Hello Mpikambana:Thelezifor,

My name is Wil and I'm a wikipedia editor from New York City. I noticed the great job you did on the Valanaretin'ny coronavirus eto Madagasikara article! I'm co-hosting a COVID-19 edit-a-thon/translate-a-thon and we are hoping to translate and publish the first four paragraphs of the [[EN:COVID-19_pandemic_in_New_York_City|COVID-19_pandemic_in_New_York_City]] article into Malagasy on the .mg wikipedia. Would you be able to help? We have a very small budget to pay translators. Let me know if you or someone you know might be interested. 

You can see the goals of the online event [[en:Wikipedia:Meetup/NYC/SureWeCan4|NYC COVID-19: Environmental Justice in Public Health edit-a-thon]]. Please join us, it is happening on Sat, Nov 21nd, 2020 - 11am-1pm (E.S.T). 

Have a great day,
--[[Mpikambana:Wil540 art|Wil540 art]] ([[Dinika amin'ny mpikambana:Wil540 art|resaka]]) 2 Novambra 2020 à 16:36 (UTC)

== Tsofoka ==

Salama, Tompoko ! Mpianatra aho ka mba manontany anareo hoe inona daholo ny tsofoka misy. Raha fantatrareo dia mba fenoy ilay pejy mahakasika ny tsofoka azafady. Misaotra betsaka ! [[Manokana:Fandraisan'anjara/197.158.119.100|197.158.119.100]] 5 Jiona 2022 à 17:28 (UTC)

:Misaotra anao tamin' ny fanontaniana fa nanosika amin' ny fanohizana ny fanoratana momba ny [[tsofoka]] izany. [[Mpikambana:Thelezifor|Thelezifor]] ([[Dinika amin'ny mpikambana:Thelezifor|resaka]]) 7 Jiona 2022 à 13:00 (UTC)

== Vaovao ny taona  ==

mirary taona soa sy mahafinaritra r'ise! Ao amin'ny wiki fr no tena misy ny asako, dia faly mahafantatra. https://fr.wikipedia.org/wiki/Utilisateur:Peacekeeper44 [[Mpikambana:Peacekeeper44|Peacekeeper44]] ([[Dinika amin'ny mpikambana:Peacekeeper44|resaka]]) 16 Janoary 2023 à 01:52 (UTC)

:Miarahaba anao koa amin' izao taombaovao izao. Faly miresaka aminao koa sady mirary soa ho anao. [[Mpikambana:Thelezifor|Thelezifor]] ([[Dinika amin'ny mpikambana:Thelezifor|resaka]]) 16 Janoary 2023 à 09:09 (UTC)
:@[[Mpikambana:Peacekeeper44|Peacekeeper44]] Salama tompoko, mankasitraka. [[Mpikambana:Chirocca77|Chirocca77]] ([[Dinika amin'ny mpikambana:Chirocca77|resaka]]) 7 Oktobra 2024 à 20:44 (UTC)
== Shrek ==
&quot;Shrek&quot; existe-t-il en malgache?, je me demande!


Misy ve ny &quot;Shrek&quot; amin'ny teny malagasy?, manontany tena aho!

Does &quot;Shrek&quot; exist in Malagasy?, I wonder! 1 Aprily 2023 à 16:14 (UTC)

== Translation request ==
Hi. I am sorry to bother you with this but I would like to ask you whether you could please translate this to Malagasy?
&lt;poem&gt;
Lingua Franca Nova (“Elefen”) is a language designed to be particularly simple, consistent, and easy to learn for international communications. It has a number of positive qualities:
* 1. It has a limited number of phonemes. It sounds similar to Italian or Spanish.
* 2. It is phonetically spelled. No child should have to spend years learning irregularities.
* 3. It has a completely regular grammar, similar to the world’s creoles.
* 4. It has a limited and completely regular set of productive affixes for routine word derivation.
* 5. It has well-defined rules for word order, in keeping with many major languages.
* 6. Its vocabulary is strongly rooted in modern Romance languages. These languages are themselves widespread and influential, plus they have contributed the major part of English vocabulary
* 7. It is designed to be naturally accepting of Latin and Greek technical neologisms, the de facto “world standard”.
* 8. It is designed to seem relatively “natural” to those who are familiar with Romance languages, without being any more difficult for others to learn.
* We hope you like Elefen!
&lt;/poem&gt;
Thanks for your help. — [[Mpikambana:Caro de Segeda|Caro de Segeda]] ([[Dinika amin'ny mpikambana:Caro de Segeda|resaka]]) 6 Jiona 2023 à 06:01 (UTC)

:Bonjour !
:Voici la traduction que vous avez demandée. Je vous remercie de me faire découvrir cette merveilleuse langue.
:''Ny Lingua Franca Nova (“Elefen”) dia fiteny natao ho tsotra indrindra sy tsy miovaova ary mora ianarana ho an' ny fifandraisana iraisam-pirenena. Manana toetra tsara maromaro izy io:''
:''1. Voafetra ny isan' ny feon-teny. Mitovitovy amin' ny fiteny italiana na espaniôla ny feony.''
:''2. Soratana amin’ ny litera iray ny feo iray. Tsy misy ankizy tokony handany taona maro amin’ ny fianarana ny zavatra tsy manara-dalàna.''
:''3. Manana fitsipi-pitenenana manara-dalàna tanteraka izy io, mitovitovy amin' ny fiteny kreôla maneran-tany.''
:''4. Manana andiana tsirinteny mamokatra voafetra isa manara-dalàna tanteraka ho an'ny fampisampanan-teny mahazatra izy.''
:''5. Misy fitsipika voafaritra tsara momba ny filaharan’ny teny, mifanaraka amin’ny fiteny lehibe maro.''
:''6. Mifototra mafy amin'ny fiteny rômanina môderina ny voambolany. Ireo fiteny ireo dia miely patrana sy manan-piantraikany, ary nandray anjara amin’ny ampahany lehibe amin' ny voambolana anglisy''
:''7. Natao hanaiky hoazy ny teny teknika vaovao avy amin’ny fiteny latinina sy grika izy, izay “fenitra maneran-tany”.''
:''8. Natao ho toa “voajanahary” ho an’ireo zatra ny fiteny rômanina izy, nefa tsy sarotra amin’ny hafa ny hianatra azy.'' [[Mpikambana:Thelezifor|Thelezifor]] ([[Dinika amin'ny mpikambana:Thelezifor|resaka]]) 15 Jiona 2023 à 09:24 (UTC)
::Merci :) [[Mpikambana:Caro de Segeda|Caro de Segeda]] ([[Dinika amin'ny mpikambana:Caro de Segeda|resaka]]) 12 Septambra 2023 à 12:10 (UTC)
::@[[Mpikambana:Thelezifor|Thelezifor]] mankasitraka [[Mpikambana:Chirocca77|Chirocca77]] ([[Dinika amin'ny mpikambana:Chirocca77|resaka]]) 27 Desambra 2024 à 17:49 (UTC)

== Thank you for being a medical contributors! ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
{| style=&quot;background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;&quot;
|rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;vertical-align: middle; padding: 5px;&quot; | [[File:Wiki Project Med Foundation logo.svg|130px]]
|style=&quot;font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;&quot; |'''The 2024 Cure Award''' 
|-
| style=&quot;vertical-align: middle; padding: 3px;&quot; |In 2024 you '''[[mdwiki:WikiProjectMed:WikiProject_Medicine/Stats/Top_medical_editors_2024_(all)|were one of the top medical editors in your language]]'''. Thank you from [[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med]] for helping bring free, complete, accurate, up-to-date health information to the public. We really appreciate you and the vital work you do! 

Wiki Project Med Foundation is a [[meta:Wikimedia_thematic_organizations|thematic organization]] whose mission is to improve our health content. '''[[meta:Wiki_Project_Med#People_interested|Consider joining for 2025]]''', there are no associated costs.

Additionally one of our primary efforts revolves around translating health content. We invite you to '''[https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/index.php try our new workflow]''' if you have not already. Our dashboard automatically [https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/leaderboard.php collects statistics] of your efforts and we are working on [https://mdwiki.toolforge.org/fixwikirefs.php tools to automatically improve formating].
|}

Thanks again :-)  -- [[mdwiki:User:Doc_James|&lt;span style=&quot;color:#0000f1&quot;&gt;'''Doc James'''&lt;/span&gt;]] along with the rest of the team at '''[[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med Foundation]]''' 26 Janoary 2025 à 06:24 (UTC)
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message envoyé par User:Doc James@metawiki en utilisant la liste sur https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Top_Other_Language_Editors_2024&amp;oldid=28172893 --&gt;

== Accents malgache ==

Hey, les accents que tu mets partout, ça nerve gravement: car on ne peut plus mettre un # REDIRECT sur les pages, surtout quand tu les a mis dans le titre de la page.

La langue malgache est pauvre en accents, UNIQUEMENT quand il y a des mots d' '''ambigüité''' ils sont utilisé
ex.: lalana = route, chemin    et ''lalàna &quot; = loi

Mais tu les colles partout, ex: [[Pentekôsta]], c'est [[Pentekosta]]
voir: [https://motmalgache.org/bins/bcvx?n=648&amp;w=Pentekoty Mots malgache]
ou dans les journaux (quotidien): ex.: https://midi-madagasikara.mg/sambava-fiarabe-nitrongy-taxi-bajaj-tovolahy-iray-18-taona-maty-tsy-tra-drano/

Une explication de la langue malgache tu trouveras aussi ici: Malgache: https://fr.wikipedia.org/wiki/Malgache#%C3%89criture_et_prononciation

Donc, tous ses accents sont à enlever.....  et certains mots tu a meme mis 3 accents, ex: '''Ôrtôdôksia''' ça ne fait absolumment aucun sense. Il n'y a pas un mots ''embigûité'' avec [[Ortodoxia]], non, et pourquoi tripler ?

===
Est ce qu'il y a encore une autre personne qui redige la wikipedia malgache (oups, aussi le 'w' n'esiste pas, ''vikipedia.....'')? J'ai l'impression qu'il y a que 2 personnes, non.?
Salut
[[Manokana:Fandraisan'anjara/41.213.235.225|41.213.235.225]] 9 Mey 2025 à 03:41 (UTC)

:Hey, les accents que tu mets partout, ça nerve gravement: car on ne peut plus mettre un # REDIRECT sur les pages, surtout quand tu les a mis dans le titre de la page.
:La langue malgache est pauvre en accents, UNIQUEMENT quand il y a des mots d' '''ambigüité''' ils sont utilisé ex.: lalana = route, chemin et ''lalàna &quot; = loi''
:Mais tu les colles partout, ex: [[Pentekôsta]], c'est [[Pentekosta]] voir: [https://motmalgache.org/bins/bcvx?n=648&amp;w=Pentekoty Mots malgache] ou dans les journaux (quotidien): ex.: https://midi-madagasikara.mg/sambava-fiarabe-nitrongy-taxi-bajaj-tovolahy-iray-18-taona-maty-tsy-tra-drano/
:Une explication de la langue malgache tu trouveras aussi ici: Malgache: https://fr.wikipedia.org/wiki/Malgache#%C3%89criture_et_prononciation
:Donc, tous ses accents sont à enlever..... et certains mots tu a meme mis 3 accents, ex: '''Ôrtôdôksia''' ça ne fait absolumment aucun sense. Il n'y a pas un mots ''embigûité'' avec [[Ortodoxia]], non, et pourquoi tripler ?
:Salama Tompoko
:Tsy fantatro na ilay olona nanoratra an' io lahatsoratra eo ambony io ity IP ity: [[Manokana:Fandraisan'anjara/41.213.235.225|41.213.235.225]] 
:Fa izao ny valin' io fanamarihana io:
:'''Voalohany'''
:Teny vahiny nohagasina ny ankamaroan' ny teny ahitana ô. Efa nieritreritra ny momba io olana io aho nefa nanapa-kevitra satria betsaka ny literatiora malagasy ahitana an' izany. Tsy fanavahana [[tsindrimpeo]] (''accent tonique'') fotsiny ny tendro (''accent écrit''). Mahay manonona ny feo /o/ ny Malagasy ary mahay manavaka ny /o/ sy ny /u/, tsy araka ny mety holazain' ny mpanoratra sasany. Io voalohany io soratana amin' ny hoe ô (/o/) fa ny faharoa kosa o (/u/) tsy misy [[tendro satroka]] (''accent circonflexe'').
:'''Faharoa'''
:Efa betsaka ny boky voasoratra mampiasa ny hoe ô. Vakio ny [[Baiboly katôlika amin' ny teny malagasy]] na ny literatiora katôlika amin' ny teny malagasy fa mampiasa an' io, raha tsy hitanisa afa-tsy ireo. Ohatra: Deoterônômy. 
:Tsy adala ireo raiamandreny nandika ny Baiboly katôlika ankehitriny mampiasa azy io fa misy antony: mahay manonona sy manavaka ny /o/ sy ny /u/ ny Malagasy ka tokony hosoratana araka ny tokony hahamarina kokoa ny fanononana azy ny teny iray.  Jereo koa ny ao amin' ny [[Baiboly Dikanteny Iombonana Eto Madagasikara|Baiboly DIEM]]. Ohatra: Eksôdy. Betsaka ny ohatra azo aseho eto fa santionany ireo.
:Mety hiteny ianao hoe &quot;Fa angaha ny Baiboly no manome ny fitsipika fanoratana ny teny malagasy?&quot;.
:Valiny:
:Ny fomba fanoratana ny teny malagasy ao amin' ny Baiboly tokoa no môdely hatramin' ny voalohany amin' ny fanoratana ny teny malagasy ka mbola azo heverina fa hazoniny izany mandraka ankehitriny. 
:'''Fahatelo'''
:La langue malgache est pauvre en accents, UNIQUEMENT quand il y a des mots d' '''ambigüité''' ils sont utilisé ex.: lalana = route, chemin et ''lalàna &quot; = loi''
:Mais tu les colles partout, ex: [[Pentekôsta]], c'est [[Pentekosta]] voir: [https://motmalgache.org/bins/bcvx?n=648&amp;w=Pentekoty Mots malgache] ou dans les journaux (quotidien): ex.: https://midi-madagasikara.mg/sambava-fiarabe-nitrongy-taxi-bajaj-tovolahy-iray-18-taona-maty-tsy-tra-drano/
:Tsy marina izany.
:Jereo ity ao amin' ny '''[https://motmalgache.org/bins/bcvx?n=648&amp;w=Pentekoty ''Mots malgache'']''' ity fanazavana momba ny fampiasana ny ô ity: ''[http://tenymalagasy.org/bins/teny2?w=%C3%B4 '''O''']'' .
:'''Fahefatra'''
:Na dia tsy mifangaro amin' ny teny hafa aza ny mahôgo, ny ''sôma'', ny ''tôlatôka'', ny ''bôjo'', sns (izay heveriko fa samy voan-teny malagasy avokoa) dia ilaina ny manoratra hoe ô mba hahamarina ny fanononana.
:'''Fahadimy'''
:Ny Wikipedia dia sehatra mivelatra natao hampahafantarana ny zava-misy, tsy ny eto Madagasikara na momba ny Malagasy ihany, fa mankany ivelany sy momba ny kolontsaina vahiny koa. Koa safidy tsara kokoa ny tonga dia manoratra hoe ô (raha /o/ no tokony hanononana azy) fa tsy hiandrasana teny hafa mety hiteraka fampifangaroam-panononana aminy (vokatry ny fanagasiana) vao izay hanova indray. 
:'''Fahenina'''
:Mety ahoana ny fanagasiana ny hoe ''[[:fr:Homoousia|Homoousia]]'' sy ny mety hanononan' ny Malagasy izany raha tsy ampiasaina ny ô ? Raha manam-potoana aho dia handika an' io lahatsoratra io amin' ny teny malagasy ka tsy maintsy ho toy izao ny hanoratako azy:
:''[[Hômôosia]]'' fa tsy ''Homoosia'' mba hahafantarana avy hatrany ny tokony ho fanononana azy: /homousia/ fa tsy /humuusia/ na /homoosia/. Raha ''homoosia'' araka ny itiavanao azy tokoa moa no hosoratana dia ahoana ny hahafantarana fa toy izao na toy izao no tokony hanononana ny ny o ?
:Ahoana moa no hahaizan' ny Malagasy fa ny anaran' ity vorona efa lany tamingana ity dia tokony ho tononina hoe /dodo/ fa tsy /dudu/ raha tsy ampiasaina ny ô? (''[[dôdô]]'').
:'''Fahafito'''
:Hey, les accents que tu mets partout, ça nerve gravement: car on ne peut plus mettre un # REDIRECT sur les pages, surtout quand tu les a mis dans le titre de la page.
:Mais tu les colles partout, ex: [[Pentekôsta]], c'est [[Pentekosta]] voir: ....
:Ny teny tsy mitovy fanoratra indrindra no amoiasana ny REDIRECT. Sarotra ve ny manoratra hoe #FIHODINANA&lt;nowiki&gt;[[Pentekôsta]]&lt;/nowiki&gt; ?
:Fa avy aiza ny REDIRECT eto amin' ity ohatra ity: 
:Tsy tsara ny mandainga. 
:'''Fahavalo'''
:La langue malgache est pauvre en accents, UNIQUEMENT quand il y a des mots d' '''ambigüité''' ils sont utilisé ex.: lalana = route, chemin et ''lalàna &quot; = loi''
:Hanoratra amin' ny teny frantsay amin' izay aho hamaranako azy.
:Ce n'est pas seulement la langue malgache, appauvrie jusque dans ses accents écrits, mais aussi le peuple malgache lui-même qui a été appauvri — et cela dans de nombreux domaines : économique, culturel, et bien d'autres encore. J’ignore si l’auteur des critiques précédentes fait partie de ceux qui acceptent cet appauvrissement artificiel. [[Mpikambana:Thelezifor|Thelezifor]] ([[Dinika amin'ny mpikambana:Thelezifor|resaka]]) 9 Mey 2025 à 09:52 (UTC)

== Fampidirana Info-box sy fanovana lohateny ==

Salama tompoko, 

Miezaka manatsara miandalana ny fandikan-teny ilay lahatsoratra hetsi-panoherana 2025 iny aho fa misy Info-box ilay ao amin'ny teny frantsay dia somary sahirana aho mbola tsy mahafehy tsara ilay Info-box raha mba azonao atao. Misy ilay sary iny koa efa nesoriko satria sary tsy tena izy dia nosoloiko sary vaovao nalaiko manokana. Ilay lohateny koa ohatrany diso, tsy aiko ny manova azy sao mba hainao, Mankasitraka indrindra  [[Mpikambana:Raveloaritiana Mamisoa|Raveloaritiana Mamisoa]] ([[Dinika amin'ny mpikambana:Raveloaritiana Mamisoa|resaka]]) 24 Oktobra 2025 à 06:08 (UTC)

:Salama Tompoko
:Misaotra anao tamn' ny fanovana ny sary. Raha hanova lohateny dia io amin' ny zorony ambony ankavanana misy soratra hoe &quot;Fitaovana&quot; io no misy fanovana lohateny. Tsindrio ny eo dia hiseho eo ny hoe &quot;Hanolo anarana&quot;.  [[Mpikambana:Thelezifor|Thelezifor]] ([[Dinika amin'ny mpikambana:Thelezifor|resaka]]) 24 Oktobra 2025 à 08:39 (UTC)

== Help ==

Hello, I recently created [[Fandripahana ny Gaza|this]] article. Can you help me improve it? You said I know English. [[Mpikambana:جودت|جودت]] ([[Dinika amin'ny mpikambana:جودت|resaka]]) 22 Febroary 2026 à 17:57 (UTC)

:Hello. Thank you for your trust. When I saw your message, I realized I needed to inform Malagasy speakers about the reality of what is happening in the Gaza Strip. I have just translated the article &quot;Gaza Genocide&quot; into Malagasy and modified the title to conform to Malagasy grammar. [[Mpikambana:Thelezifor|Thelezifor]] ([[Dinika amin'ny mpikambana:Thelezifor|resaka]]) 23 Febroary 2026 à 05:46 (UTC)

== Translation request ==

Hello, Thelezifor. 

Can you translate and upload the articles  [[:en:Bazardüzü]] and [[:en:Campi Flegrei]] in Malagasy Wikipedia? 

Yours sincerely, [[Mpikambana:Kurcke|Kurcke]] ([[Dinika amin'ny mpikambana:Kurcke|resaka]]) 15 Martsa 2026 à 10:38 (UTC)

:Hello  [[Mpikambana:Kurcke|Kurcke]]. Yes, I can translate the articles you mentioned when I have time. [[Mpikambana:Thelezifor|Thelezifor]] ([[Dinika amin'ny mpikambana:Thelezifor|resaka]]) 15 Martsa 2026 à 11:49 (UTC)

== Naranty pejy fandraisana ==
Miarahaba anao, 
na dia zandrinao lavitra aza aho amin'ny fikirakirana ny wikipedia dia nataoko ho andraikitra ny nandranty ny lahatsoratrao Michèle Rakotoson ho eo amin'ny pejy fandraisana na dia mbola eo ambany aza ilay izy. Mankasitraka indrindra fa voadika tsara ilay lahatsoratra.
Manaraka izany dia tsara mijery izay lahatsoratra rehetra mendrika ny ho aranty tahaka io isika fa rehefa namadibadika aho dia tsy miova loatra ny lohahevitra mivoaka eo amin'ny pejy fandraisana eo tao anatin'ny taona maro nisian'ny takelaka teny malagasy.
Mirary soa ho anao.
[[Mpikambana:ZoAndriamifidisoa|ZoAndriamifidisoa]] ([[Dinika amin'ny mpikambana:ZoAndriamifidisoa|resaka]]) 2 Aprily 2026 à 09:51 (UTC)

:Salama Tompoko.
:Misaotra anao tamin' ny fanoloanao ilay lahatsoratra naranty tao amin' ny pejy fandraisana. Zava-dehibe raha misy mpikambana mandray anjara, tsy amin' ny fanoratana fotsiny, fa amin' ny fandaminana koa.  Ny tenako moa dia miezaka mandika teny na mamorona lahatsoratra vaovao tanteraka (raha tsy misy amin' ny teny hafa ilay lahatsoratra na raha tsy mahafa-po na tsy mifanandrify amin' ny mpamaky malagasy ny efa misy amn' ny teny hafa, indrindra ny mahakasika ny zava-misy eto Madagasikara. Ny mbola banga amin' io lahatsoratra nosafidinao io dia ny loharano. Mankasitraka. [[Mpikambana:Thelezifor|Thelezifor]] ([[Dinika amin'ny mpikambana:Thelezifor|resaka]]) 3 Aprily 2026 à 06:31 (UTC)</text>
      <sha1>9ncitnxcht7im8hse0h46t230ay32c4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Alahadin' ny Sampan-kazo</title>
    <ns>0</ns>
    <id>265665</id>
    <revision>
      <id>1134191</id>
      <parentid>1133711</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T06:16:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Thelezifor</username>
        <id>15140</id>
      </contributor>
      <comment>Nanitatra votoatiny</comment>
      <origin>1134191</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4552" sha1="9myfxr1afk9lhk7hstc6hpar1x4mt2j" xml:space="preserve">[[Sary:Giotto di Bondone - No. 26 Scenes from the Life of Christ - 10. Entry into Jerusalem - WGA09206.jpg|vignette|313x313px|''Fidiran'i Jesoa ao Jerosalema'', sary nataon'i Giotto di Bondone, taona 1304 - 1306]]
Ny '''Alahadin' ny Sampan-kazo''' na '''Alahadin' ny Sampan-drofia''' ao amin' ny [[tetiandro litorjika kristiana]] dia ny Alahady mialoha ny [[Alahadin' ny Paska]] sady fidirana ao amin' ny [[Herinandro Masina]]. Fety kristiana miovaova daty izy io.

Ahatsiarovana zava-nitranga roa ny Alahadin' ny Sampan-kazo: ny voalohany dia

ny fidiran' i [[Jesoa]] amin' ny fomba manetriketrika toy ny mpandresy tao [[Jerosalema]] izay nihobian' ny vahoaka azy tamin' ny fanofahofana sampan-drofia sady namelaran' izy ireo lamba mba hodiaviny, izay tantaraina ao amin' ny [[Filazantsara kanônika]] efatrae ao amin' ny [[Testamenta Vaovao]] ao amin'ny [[Baiboly]]; ny faharoa dia ny Fiaretan' i Kristy sy ny fijaliany teo amin' ny hazo fijaliana, izany no iantsoana io fahatsiarovana io ankehitriny hoe &quot;fankalazana ny Sampan-kazo sy ny Fiaretana&quot; na &quot;fankalazana ny Sampan-drofia sy ny Pasiona&quot;.

Hatramin' ny [[Kônsily Vatikàna II]] no niantsoana azy io hoe &quot;Alahadin' ny Sampan-kazo&quot;. Taloha sy tamin' ny endrika [[Konsily tao Tridentio|tridentina]]&lt;nowiki/&gt;n' ny fombam-pivavahana rômana dia natao hoe &quot;Alahady faharoa amin' ny Pasiona&quot; na &quot;Alahadin' ny Sampan-kazo&quot; izy.

Avy amin' ny sampan' ny zavamaniry mitovy fianakaviana amin' ny [[Raphia|rofia]] (izany hoe ny [[Antrendry (zavamaniry)|antrendry]]) izay nahofahofan' ny vahoaka hiarahaba sy hanomezam-boninahitra an' i Jesoa Kristy rehefa niditra tao an-tanàna no niavian' ny anaran' io fety io. Manamarika ny andro voalohany amin' ny [[Herinandro Masina]] ny Alahadin' ny Sampan-kazo. Ao amin' ny [[Kristianisma Tandrefana|kristianisma tandrefana]] dia io no fiandohan' ny herinandro farany amin' ny [[Karemy]], vanim-potoana manetriketrika alohan' ny Paska. Ao amin' ny kristianisma tatsinanana kosa dia manomboka aorian' ny famaranana ny [[Karemy Lehibe]] ny Herinandro Masina.

Amin' ny ankamaroan' ny fombam-pivavahana kristianina, ny Alahadin' ny Sampan-drofia dia ankalazaina amin' ny alalan' ny tsodrano sy ny fizarana sampana palmie (na sampan' ny hazo misy eo an-toerana), izay maneho ny sampan-drofia naparitaky ny vahoaka teo anoloan' i Jesoa Kristy rehefa niditra an' i Jerosalema izy. Ireny sampana palmie ireny indraindray dia tenomina hanana endrika [[Lakroa|vokovoko]]. Ny fahasarotana amin' ny fahitana palmie any amin' ny faritra manana toetany tsy ahafahan' ireo zavamaniry ireo mivelona dia nahatonga ny fanoloana azy ireo amin' ny sampan' ny hazo maniry any amin' ireo faritra ireo, anisan' izany ny ''Buxus sempervirens'', (''box'' amin' ny [[Fiteny anglisy|teny anglisy]] fa ''buis'' amin' ny [[Fiteny frantsay|teny frantsay]]) ny ''[[Olea europaea]]'' ([[Ôliva (zavamaniry)|ôliva]]), ny zavamaniry ao amin' ny vondron-karazana ''[[Salix]]'' ([[hazomalahelo]]) sy ''[[Taxus]]'' (''yew'' amin' ny [[Fiteny anglisy|teny anglisy]] fa ''if'' amin' ny [[Fiteny frantsay|teny frantsay]]).

Fiangonana maro amin' ny antokom-pinoana kristianina mahazatra, anisan' izany ny [[Kristianisma ôrtôdôksa|Ôrtôdôksa]], ny [[Eglizy Katôlika Rômanina|Katôlika]], ny [[Loteranisma|Loterana]], ny [[Fiangonana Môraviana|Môraviana]], ny [[Kalvinisma|Nohavaozina]], [[Anglikanisma|Anglikana]] ary ny [[Metôdisma|Metôdista]], dia mizara sampana palmie amin' ny mpino ao aminy mandritra ny litorjian' ny Alahadin' ny Sampan-drofia. Entin' ny Kristiana any an-tranony izy ireny, izay matetika nahazo tso-drano avy amin' ny mpitondra fivavahana, ary ahantony eo akaikin' ny zavakanto kristiana (indrindra fa ny [[lakroa]]) na tehiriziny ao amin' ny Baiboliny na ao amin' ny bokim-bavaka isan' andro. Amin' ny andro alohan' ny [[Karemy]] amin' ny taona manaraka, ao amin' ny [[Kristianisma Tandrefana|kristianisma tandrefana]], fantatra amin' ny anarana hoe Karnavaly na Talata Matavy, matetika ny fiangonana dia mametraka harona ao amin' ny narteksa mba hanangonana ireo palmie ireo, izay dorana amin' ny fomba amin' ny Talata Matavy mba hahazoana lavenona hampiasaina amin' ny ampitson' io, amin' ny [[Alarobian' ny Lavenona]], izay andro voalohan' ny Karemy. Ao amin' ny [[Kristianisma Tatsinanana|kristianisma tatsinanana]], izay tsy misy ny Alarobian' ny Lavenona, dia mahazatra ny mamerina ny palma amin' ny Alahadin' ny Sampan-drofia manaraka alohan' ny handraisana sampam-palma vaovao.

== Jereo koa ==
* [[Kalandrie litorjika katôlika rômanina]]

* [[Hôsana]]</text>
      <sha1>9myfxr1afk9lhk7hstc6hpar1x4mt2j</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1134192</id>
      <parentid>1134191</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T06:17:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Thelezifor</username>
        <id>15140</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>1134192</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4551" sha1="dzmdxqpdg4c9j6q3vfvfguqrpdmv6x8" xml:space="preserve">[[Sary:Giotto di Bondone - No. 26 Scenes from the Life of Christ - 10. Entry into Jerusalem - WGA09206.jpg|vignette|313x313px|''Fidiran'i Jesoa ao Jerosalema'', sary nataon'i Giotto di Bondone, taona 1304 - 1306]]
Ny '''Alahadin' ny Sampan-kazo''' na '''Alahadin' ny Sampan-drofia''' ao amin' ny [[tetiandro litorjika kristiana]] dia ny Alahady mialoha ny [[Alahadin' ny Paska]] sady fidirana ao amin' ny [[Herinandro Masina]]. Fety kristiana miovaova daty izy io.

Ahatsiarovana zava-nitranga roa ny Alahadin' ny Sampan-kazo: ny voalohany dia ny fidiran' i [[Jesoa]] amin' ny fomba manetriketrika toy ny mpandresy tao [[Jerosalema]] izay nihobian' ny vahoaka azy tamin' ny fanofahofana sampan-drofia sady namelaran' izy ireo lamba mba hodiaviny, izay tantaraina ao amin' ny [[Filazantsara kanônika]] efatrae ao amin' ny [[Testamenta Vaovao]] ao amin'ny [[Baiboly]]; ny faharoa dia ny Fiaretan' i Kristy sy ny fijaliany teo amin' ny hazo fijaliana, izany no iantsoana io fahatsiarovana io ankehitriny hoe &quot;fankalazana ny Sampan-kazo sy ny Fiaretana&quot; na &quot;fankalazana ny Sampan-drofia sy ny Pasiona&quot;.

Hatramin' ny [[Kônsily Vatikàna II]] no niantsoana azy io hoe &quot;Alahadin' ny Sampan-kazo&quot;. Taloha sy tamin' ny endrika [[Konsily tao Tridentio|tridentina]]&lt;nowiki/&gt;n' ny fombam-pivavahana rômana dia natao hoe &quot;Alahady faharoa amin' ny Pasiona&quot; na &quot;Alahadin' ny Sampan-kazo&quot; izy.

Avy amin' ny sampan' ny zavamaniry mitovy fianakaviana amin' ny [[Raphia|rofia]] (izany hoe ny [[Antrendry (zavamaniry)|antrendry]]) izay nahofahofan' ny vahoaka hiarahaba sy hanomezam-boninahitra an' i Jesoa Kristy rehefa niditra tao an-tanàna no niavian' ny anaran' io fety io. Manamarika ny andro voalohany amin' ny [[Herinandro Masina]] ny Alahadin' ny Sampan-kazo. Ao amin' ny [[Kristianisma Tandrefana|kristianisma tandrefana]] dia io no fiandohan' ny herinandro farany amin' ny [[Karemy]], vanim-potoana manetriketrika alohan' ny Paska. Ao amin' ny kristianisma tatsinanana kosa dia manomboka aorian' ny famaranana ny [[Karemy Lehibe]] ny Herinandro Masina.

Amin' ny ankamaroan' ny fombam-pivavahana kristianina, ny Alahadin' ny Sampan-drofia dia ankalazaina amin' ny alalan' ny tsodrano sy ny fizarana sampana palmie (na sampan' ny hazo misy eo an-toerana), izay maneho ny sampan-drofia naparitaky ny vahoaka teo anoloan' i Jesoa Kristy rehefa niditra an' i Jerosalema izy. Ireny sampana palmie ireny indraindray dia tenomina hanana endrika [[Lakroa|vokovoko]]. Ny fahasarotana amin' ny fahitana palmie any amin' ny faritra manana toetany tsy ahafahan' ireo zavamaniry ireo mivelona dia nahatonga ny fanoloana azy ireo amin' ny sampan' ny hazo maniry any amin' ireo faritra ireo, anisan' izany ny ''Buxus sempervirens'', (''box'' amin' ny [[Fiteny anglisy|teny anglisy]] fa ''buis'' amin' ny [[Fiteny frantsay|teny frantsay]]) ny ''[[Olea europaea]]'' ([[Ôliva (zavamaniry)|ôliva]]), ny zavamaniry ao amin' ny vondron-karazana ''[[Salix]]'' ([[hazomalahelo]]) sy ''[[Taxus]]'' (''yew'' amin' ny [[Fiteny anglisy|teny anglisy]] fa ''if'' amin' ny [[Fiteny frantsay|teny frantsay]]).

Fiangonana maro amin' ny antokom-pinoana kristianina mahazatra, anisan' izany ny [[Kristianisma ôrtôdôksa|Ôrtôdôksa]], ny [[Eglizy Katôlika Rômanina|Katôlika]], ny [[Loteranisma|Loterana]], ny [[Fiangonana Môraviana|Môraviana]], ny [[Kalvinisma|Nohavaozina]], [[Anglikanisma|Anglikana]] ary ny [[Metôdisma|Metôdista]], dia mizara sampana palmie amin' ny mpino ao aminy mandritra ny litorjian' ny Alahadin' ny Sampan-drofia. Entin' ny Kristiana any an-tranony izy ireny, izay matetika nahazo tso-drano avy amin' ny mpitondra fivavahana, ary ahantony eo akaikin' ny zavakanto kristiana (indrindra fa ny [[lakroa]]) na tehiriziny ao amin' ny Baiboliny na ao amin' ny bokim-bavaka isan' andro. Amin' ny andro alohan' ny [[Karemy]] amin' ny taona manaraka, ao amin' ny [[Kristianisma Tandrefana|kristianisma tandrefana]], fantatra amin' ny anarana hoe Karnavaly na Talata Matavy, matetika ny fiangonana dia mametraka harona ao amin' ny narteksa mba hanangonana ireo palmie ireo, izay dorana amin' ny fomba amin' ny Talata Matavy mba hahazoana lavenona hampiasaina amin' ny ampitson' io, amin' ny [[Alarobian' ny Lavenona]], izay andro voalohan' ny Karemy. Ao amin' ny [[Kristianisma Tatsinanana|kristianisma tatsinanana]], izay tsy misy ny Alarobian' ny Lavenona, dia mahazatra ny mamerina ny palma amin' ny Alahadin' ny Sampan-drofia manaraka alohan' ny handraisana sampam-palma vaovao.

== Jereo koa ==
* [[Kalandrie litorjika katôlika rômanina]]

* [[Hôsana]]</text>
      <sha1>dzmdxqpdg4c9j6q3vfvfguqrpdmv6x8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wikipedia:Sary/Sarin'ny anio/14 Jiona 2025</title>
    <ns>4</ns>
    <id>268488</id>
    <revision>
      <id>1134186</id>
      <parentid>983360</parentid>
      <timestamp>2026-04-02T13:59:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>CommonsDelinker</username>
        <id>112</id>
      </contributor>
      <comment>Replacing 2013_Ahmanson_Cup_Regatta_yacht_Zapata_II_b_photo_D_Ramey_Logan_-_edit.jpg with [[File:ZAPATA_II_a_50'_Classic_Yacht_built_by_CALKINS_-_AMERICAN_MARINE_and_delivered_in_1964_in_the_2013_Ahmanson_Cup_Regatta_photo_Don_Ramey_Logan.jpg]] (by [[:c:U</comment>
      <origin>1134186</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="165" sha1="7ya9y3swftsns5pchyzdgz46j3c7ep7" xml:space="preserve">{{sariherinandro|ZAPATA II a 50' Classic Yacht built by CALKINS - AMERICAN MARINE and delivered in 1964 in the 2013 Ahmanson Cup Regatta photo Don Ramey Logan.jpg|}}</text>
      <sha1>7ya9y3swftsns5pchyzdgz46j3c7ep7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wikipedia:Sary/Sarin'ny anio/18 Mey 2029</title>
    <ns>4</ns>
    <id>269931</id>
    <revision>
      <id>1134187</id>
      <parentid>984805</parentid>
      <timestamp>2026-04-02T13:59:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>CommonsDelinker</username>
        <id>112</id>
      </contributor>
      <comment>Replacing 2013_Ahmanson_Cup_Regatta_yacht_Zapata_II_b_photo_D_Ramey_Logan_-_edit.jpg with [[File:ZAPATA_II_a_50'_Classic_Yacht_built_by_CALKINS_-_AMERICAN_MARINE_and_delivered_in_1964_in_the_2013_Ahmanson_Cup_Regatta_photo_Don_Ramey_Logan.jpg]] (by [[:c:U</comment>
      <origin>1134187</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="165" sha1="7ya9y3swftsns5pchyzdgz46j3c7ep7" xml:space="preserve">{{sariherinandro|ZAPATA II a 50' Classic Yacht built by CALKINS - AMERICAN MARINE and delivered in 1964 in the 2013 Ahmanson Cup Regatta photo Don Ramey Logan.jpg|}}</text>
      <sha1>7ya9y3swftsns5pchyzdgz46j3c7ep7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Manga (zavamaniry)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>279308</id>
    <revision>
      <id>1134196</id>
      <parentid>1127609</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T08:16:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Thelezifor</username>
        <id>15140</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>nanova ny anaran'i [[Manga (maniry)]] ho [[Manga (zavamaniry)]] i Thelezifor</comment>
      <origin>1127609</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1555" sha1="a8oz6w4f4rack2xzfx6ywqswbzk901d" xml:space="preserve">[[Sary:Mangifera indica old.JPG|vignette|Manga maniry an-tanàn-dehibe ao [[La Réunion]]|372x372px]]
Ny '''manga''' dia [[zavamaniry]], [[hazo]] fihinam-boa volena maro any amin' ny faritra manana [[toetanin-jana-pehin-tany]] mba hahazoana voany maro rantsana, misy voany be nofony. Ao amin' ny fianakaviana ''[[Anacardiaceae]]'' ity zavamaniry ity. Ny anarany ara-tsiansa dia '''''Mangifera indica''' L.''

Hazo mety hahatratra haavo 25 hatramin' ny 40 m ny manga. Mety hahatratra 10 m hatramin' ny 20 m eo ho eo ny savaivo azony alofana. Mety hahatratra 300 taona ny manga ary mbola mety hamokatra foana izy amin' izany taonany izany. Mety hidina 6 m any amban' ny tany ny fakan' ny manga. Maitso ny lokon' ny raviny izay manana halava 15 hatramin' ny 35 sm, sy ambainy 6 hatramin' ny 16 sm.
[[Sary:Alphonso mango.jpg|vignette|246x246px|Manga (voany)]]
Hazo avy any amin' ny faritra atsinana any [[India]] sy avy any [[Birmania]] ny manga. Nampidirin' ny [[Arabo (vahoaka)|Arabo]] taty [[Afrika]] ary nampidirin' ny [[Pôrtogaly|Pôrtogey]] tao [[Brezila|Brezily]] ny manga tamin' ny taonjato faha-16. Volena betsaka any amin' ny firenena manana [[toetanin-jana-pehin-tany]] ny manga nanomboka tamin' ny taonjato faha-17, indrindra taty Afrika, tao [[La Réunion]], tao [[Maorisy]], tao [[Seisely]], tany [[Antilia]] ary tany Brezily.

== Jereo koa ==

* [[Manga]]
* [[Paiso]]
* [[Paoma]]
* [[Litisia]]
* [[Akondro (maniry)|Akondro]]
* [[Antrendry (zavamaniry)|Antrendry]]
* [[Zavôka]]&lt;br /&gt;
{{reflist}}
[[Sokajy:Hazo fihinam-boa]]
[[Sokajy:Voankazo]]</text>
      <sha1>a8oz6w4f4rack2xzfx6ywqswbzk901d</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Sôza</title>
    <ns>0</ns>
    <id>282108</id>
    <revision>
      <id>1134195</id>
      <parentid>1129736</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T08:07:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Thelezifor</username>
        <id>15140</id>
      </contributor>
      <comment>Nanitsy tsipelina</comment>
      <origin>1134195</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3432" sha1="366ciouoh3srpkqmt9whd7ljtrdby58" xml:space="preserve">[[Sary:So 3.jpg|vignette|343x343px|Sôza]]
Ny '''sôza''' na '''sôja''' dia [[zavamaniry]] maniry isan-taona, mitovitovy amin' ny [[tsaramaso]], ambolena hahazoana an' ilay voany misy [[menaka]], avy any [[Azia Atsinanana]], nefa volena betsaka manerana izao tontolo izao. Ny sôza, izay atao amin' ny anarana ara-tsiansa hoe '''''Glycine max''''', dia ao amin' ny fianakaviana ''[[Leguminosae]]'' (na ''[[Fabaceae]]'').

Ny sôza dia zavamaniry misy tsibolobolo, mijoro, mirefy 60 sm hatramin' ny 100 sm ny haavony, mitambatra tsitelotelo amin' ny tahokely ny raviny, misy voniny kely miloko fotsy na mavo, ary misy pepany misy voany iray hatramin' ny efatra.[[Sary:Soybeans.jpg|vignette|331x331px|Sôza: endrika ankapobeny]]
Mahatratra ny fahalehibeazany ny sôza eo anelanelan' ny 90 sy 150 andro aorian' ny fambolena azy. Mivadika mavo ny raviny avy eo, ary mihintsana ary lasa mivolontakatra haingana ny pepa rehefa maina. Ny voany, saika boribory, miloko mavo tanora na mainty na volontakatra na maitso, dia misy [[menaka]] 20 % sy [[prôteinina]] 40 %.

Ny sôza, izay voly tranainy be any any [[Azia Andrefana]] ([[Repoblika Entim-Bahoakan' i Sina|Sina]] sy [[Japàna|Japana]] ary [[Kôrea]]) dia nampidirina tany [[Etazonia]] tamin' ny fiandohan' ny taonjato faha-19 ary nambolena hohanina. Ny ankamaroan' ny karazana ambolena any [[Eorôpa]] ankehitriny dia nohatsaraina tany Etazonia noho ny fandrosoan' io firenena io amin' ny fambolena sôza.
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
| colspan=&quot;4&quot; |'''&lt;small&gt;Famokarana voan-tsôja (taonina)&lt;/small&gt;'''

'''&lt;small&gt;Angona avy amin’ny FAOSTAT (FAO)&lt;/small&gt;'''
|-
|'''&lt;small&gt;Firenena&lt;/small&gt;'''
|'''&lt;small&gt;2014&lt;/small&gt;'''
|'''&lt;small&gt;2016&lt;/small&gt;'''
|'''&lt;small&gt;2017&lt;/small&gt;'''
|-
|'''&lt;small&gt;[[Etazonia]]&lt;/small&gt;'''
|&lt;small&gt;106 877 870&lt;/small&gt;
|&lt;small&gt;116 920 300&lt;/small&gt;
|&lt;small&gt;119 518 490&lt;/small&gt;
|-
|'''&lt;small&gt;[[Brezily]]&lt;/small&gt;'''
|&lt;small&gt;86 760 520&lt;/small&gt;
|&lt;small&gt;96 394 820&lt;/small&gt;
|&lt;small&gt;114 599 168&lt;/small&gt;
|-
|'''&lt;small&gt;[[Arjentina|Arzentina]]&lt;/small&gt;'''
|&lt;small&gt;53 397 715&lt;/small&gt;
|&lt;small&gt;58 799 258&lt;/small&gt;
|&lt;small&gt;54 971 626&lt;/small&gt;
|-
|'''&lt;small&gt;[[Repoblika Entim-Bahoakan' i Sina|Sina]]&lt;/small&gt;'''
|&lt;small&gt;12 155 173&lt;/small&gt;
|&lt;small&gt;12 791 955&lt;/small&gt;
|&lt;small&gt;13 152 688&lt;/small&gt;
|-
|'''&lt;small&gt;[[India]]&lt;/small&gt;'''
|&lt;small&gt;10 374 000&lt;/small&gt;
|&lt;small&gt;13 159 000&lt;/small&gt;
|&lt;small&gt;10 981 000&lt;/small&gt;
|-
|'''&lt;small&gt;[[Paragoay]]&lt;/small&gt;'''
|&lt;small&gt;9 975 000&lt;/small&gt;
|&lt;small&gt;9 163 030&lt;/small&gt;
|&lt;small&gt;10 478 000&lt;/small&gt;
|-
|'''&lt;small&gt;[[Vondrona Eorôpeana]]&lt;/small&gt;'''
|&lt;small&gt;1 859 126&lt;/small&gt;
|&lt;small&gt;2 473 742&lt;/small&gt;
|&lt;small&gt;2 667 769&lt;/small&gt;
|-
|'''&lt;small&gt;Maneran-tany&lt;/small&gt;'''
|&lt;small&gt;306 207 046&lt;/small&gt;
|&lt;small&gt;335 508 753&lt;/small&gt;
|&lt;small&gt;352 643 548&lt;/small&gt;
|}
Ny vokatra roa mifototra amin' ny sôza dia ny lafarinina sôza sy ny menaka sôza. Ny menaka dia ampiasaina amin' ny sakafo, na manta na efa nisy fanomanana, ary ampiasaina koa amin' ny indostria (loko, verny, sns).

Any amin' ny firenena izay tsy ampy prôteinina ny sakafo dia mitombo ny fampiasana ny lafarinina sôza amin' ny sakafon' olombelona, fa any amin' ny firenena mandroso kosa dia io no famenon-tsakafo misy prôteinina ho an' ny biby. Ampiasaina amin' ny sakafom-biby koa ny faikan' ny sôza avy nanesorana menaka.

== Jereo koa ==

* ''[[Glycine]]''
* [[Voamaina]]
* [[Voanjobory]]
* [[Tsaramaso]]
* [[Tsiasisa]]
* [[Kabaro]]
* [[Voanemba]]

[[Sokajy:Fambolena]]
[[Sokajy:Zavamaniry]]</text>
      <sha1>366ciouoh3srpkqmt9whd7ljtrdby58</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Mile</title>
    <ns>0</ns>
    <id>282455</id>
    <revision>
      <id>1134198</id>
      <parentid>1096988</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T08:56:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Thelezifor</username>
        <id>15140</id>
      </contributor>
      <comment>Nanitatra votoatiny</comment>
      <origin>1134198</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2560" sha1="qij6vkss0j95kbiwn365s8pu0oocsk0" xml:space="preserve">[[Sary:Millet séché 2011.jpg|vignette|365x365px|Mile]]Ny '''mile''' dia karazana zavamaniry maromaro amin' ny fianakaviana ''[[Poaceae]]''. Ireo dia [[voamadinika]], misy voa kely dia kely, volena hatao sakafo, maniry indrindra any amin' ny faritra manana toetrandro maina, indrindra any [[Afrika]] sy any [[Azia]].
Tsy mitaky fikarakarana be sy mahatanty ny toetry ny tany kokoa noho ny [[ampemba]] mahazatra, ireo karazana ampemba ireo dia mety tsara amin' ny faritra manana toetany antonony na mafana sy maina izay tsy misy orana afa-tsy amin' ny fotoana fohy.
== Kazazana fantatra indrindra ==
Ny mile fanatra indrindra, izay ao amin' ny foko sy vondron-karazana samihafa, dia ireto:

* ''[[Cenchrus]]'' 
** ''Cenchrus americanus''
* ''[[Coix]]''
** ''[[Coix lacryma-jobi]]'' (atao amin' ny [[Fiteny malagasy|teny malagasy]] hoe: ''pikopiko'', ''tsilaimbery'', ''tsimaromana'', ''vakamaniry'')
* ''[[Digitaria]]'' (ny karazana sasany dia atao amin' ny teny malagasy hoe: ''ahipalana'', ''[[fandropalana]]'', ''volonondry'', sns)
** ''Digitaria compacta''
** ''Digitaria exilis''
** ''Digitaria iburua''
** ''Digitaria sanguinalis''
*''[[Echinochloa]]''
**''Echinochloa crus-galli'' (ahibary, ahidrano, karanga, osaosa,  tsimparifarifotsy, tsimparifary);
**''Echinochloa esculenta''
** ''Echinochloa frumentacea''
** ''Echinochloa stagnina'' (ahibary, ahidrano, farimanga, karanga, tsimparifarimanga, tsimparifarimena, tsimparifary).

* ''[[Eleusine]]''
** ''[[Eleusine coracana]]'' (izay atao amin' ny teny malagasy hoe ''tsimpimpina'', toy ny karazana maro ao amin' ny ''Eleusine'')

* ''[[Eragrostis]]''
** ''[[Eragrostis tef]]'' (atao amin' ny teny malagasy hoe ''tefy'')

* ''[[Brachiaria]]''
** ''[[Brachiaria deflexa]]'' (anisan' ny atao amin' ny teny malagasy hoe ''[[ahipody]]'' na ''ahipotsy'')
* ''[[Panicum]]''
** ''Panicum hirticaule'' 
** ''Panicum miliaceum'' 
** ''Panicum sumatrense'' 
* ''[[Paspalum]]''
** ''Paspalum scrobiculatum''
* ''[[Pennisetum]]''
** ''Pennisetum glaucum''
* ''[[Setaria]]''
** ''Setaria italica''
*''[[Sorghum]]''
**''Sorghum bicolor''

* ''[[Spodiopogon]]''
** ''Spodiopogon formosanus''

* ''[[Urochloa]]''
** ''Urochloa deflexa''
** ''Urochloa ramosa''

== Jereo koa ==

* ''[[Poaceae]]''

* [[Vary]]

* [[Varimbazaha]]

* [[Ampemby]]

* [[Ampembimbazaha]]

*''[[Coix]]'' - ''[[Eleusine]]'' - ''[[Eragrostis]] -'' ''[[Brachiaria]]'' ''-'' ''[[Digitaria]]'' - ''[[Echinochloa]]'' - ''[[Panicum]] -'' ''[[Paspalum]]'' ''-'' ''[[Pennisetum]]'' ''-'' ''[[Setaria]]'' - ''[[Spodiopogon]]'' ''-'' ''[[Urochloa]] -''</text>
      <sha1>qij6vkss0j95kbiwn365s8pu0oocsk0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Mohammad Mosadegh</title>
    <ns>0</ns>
    <id>282747</id>
    <revision>
      <id>1134185</id>
      <parentid>1108125</parentid>
      <timestamp>2026-04-02T12:54:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Amhmr</username>
        <id>39157</id>
      </contributor>
      <origin>1134185</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2665" sha1="595stpvji5q4qvrl66xbd46bdl3s52x" xml:space="preserve">[[Sary:Dr Mohammad Mosaddeq.jpg|vignette|360x360px|Mohammad Mosadegh]]
I '''Mohammad Mosadegh''' dia mpanao pôlitika iraniana. Tamin' ny naha [[shah]] an' i [[Mohammad Reza Pahlavi]] dia praiminisitra indroa tao [[Iràna]]n izy tamin' ny taona 1951 hatramin' ny 1952, ary tamin' ny taona 1952 hatramin' ny 1953 naharava ny governemanta notarihiny tamin' ny fanonganam-panjakana nataon' i [[Etazonia]] sy ny [[Fanjakana Mitambatra]].

Teraka tamin' ny 16 Jona 1882 tao [[Teheran]] any Iràna izy ary maty tamin' ny 5 Marsa 1967 tao [[Ahmadabad]] any Iràna ihany. Nianatra tao amin' ny sekoly fianarana siansa pôlitika ([[Fiteny frantsay|frantsay]]: ''Institut des sciences politiques'') tany [[Paris]]. Nanomboka nanokana ny tenany amin' ny raharaham-pirenena izy nanomboka tamin' ny taona 1906 tamin' ny naha mpiasan' ny Minisiteran' ny Fitantanam-bola azy, saingy nandao ity toerana ity izy mba hianatra lalàna tany [[Soisa]]. Nody tany Teheran izy tamin' ny taona 1914 ary nitana toerana samihafa tao amin' ny governemanta. Tamin' ny 1923 sy tamin' ny 1925 dia voafidy ao amin' ny ''Majlis'', Antenimieram-pirenenan' i [[Iràna]], izy.

Tamin' ny taona 1927 dia nanohitra ny fitondrana jadon' i [[Reza Shah]], izay shah ao Iràna izy avy eo niato tsy nanao pôlitika. Nanohy ny asany ara-pôlitika izy tamin' ny taona 1943, rehefa nahazo toerana ao amin' ny Majlis. Vetivety dia lasa mpitarika ny firaisankina parlemanteran' ireo vondrona nasiônalista izy, vondrona izay nanohitra tamim-pahombiazana ny fifanarahana momba ny [[solitany]] ho an' ny [[Firaisana Sôvietika]] any avaratr' i Iràna. Lasa praiminisitra tamin' ny 29 Avrily 1951 izy, ary naneho fomba fijery henjana manoloana ny fifandonana tamin' i [[Britaina Lehibe]] momba ny fakàna an-keriny ny renivolan' ny orinasa Anglo-Iranian Oil Company.

Nipoitra nandritra ny enim-bolana voalohany tamin' ny taona 1953 ny fanoheran’ ny mpomba ny mpanjaka ny governemanta notarihiny, ary tamin' ny 15 Aogositra dia naongan' i [[Mohammad Reza Shah]] izy. Nihantsy ny shah i Mossadegh izay nijanona teo amin' ny toerany, raha nandositra kosa i Mohammad Reza Shah. Tamin' ny 19 Aogositra anefa dia nahazo vahana indray ny tafika mpomba ny mpanjaka izay notohanan' ny [[Central Intelligence Agency]] (CIA) ka nisambotra azy. Notsarain' ny tribonaly miaramila i Mosadegh ary voaheloka higadra telo taona noho ny famadihana nataony. Nanomboka tamin’ izay dia tsy nandray anjara amin’ ny raharaham-pirenena intsony izy.

== Jereo koa ==

* [[Tantaran' i Iràna]]

[[Sokajy:Mpanao politika iràna]]
[[Sokajy:Praiminisitra Iràna]]
[[sokajy:Teraka tamin'ny taona 1882]]
[[sokajy:Maty tamin'ny taona 1967]]</text>
      <sha1>595stpvji5q4qvrl66xbd46bdl3s52x</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Rabarioelina Ndriana</title>
    <ns>0</ns>
    <id>283601</id>
    <revision>
      <id>1134182</id>
      <parentid>1134169</parentid>
      <timestamp>2026-04-02T12:18:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-96630-1</username>
        <id>38575</id>
      </contributor>
      <comment>Nandamina lahatsoratra</comment>
      <origin>1134182</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="47511" sha1="30gywxpqrs84p5bradecnd6tladsxf7" xml:space="preserve">{{Infobox olona|anarana=Rabarioelina Ndriana|teraka=1963|firenena=Madagasikara|asa=Mpahay tantara|asa hafa=Mpikaroka
Teôlôjiana|sary=Rabarioelina Ndriana01}}
[[Sary:Ndriana Rabarioelina01.png|ankavia|vignette|Ndriana Rabarioelina]]
I '''Ndriana''' '''Rabarioelina''' dia [[Teôlôjia|teôlôjiana]] [[Prôtestantisma eto Madagasikara|prôtestanta malagasy]], teraka tamin' ny taona 1963, ao amin' ny fokon' [[andriana]] [[merina]] avy ao [[Ambohimalaza]], ao [[Antananarivo]], renivohitr' i [[Madagasikara]]. Zanaky ny profesora sy dokotera Lala Rabarioelina, izay nodimandry tamin' ny taona 2023 teo amin' ny faha-93 taonany, izy&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;&lt;small&gt;&quot;[https://tanikomadagascar.com/2023/02/18/faculte-de-medecine-dantananarivo-deces-du-professeur-lala-rabarioelina/ Faculté de médecine d’Antananarivo – Décès du professeur Lala Rabarioelina]&quot;, ''Taniko Madagasikara'', publié le 18 février 2023, mis à jour le 16 septembre 2024,&lt;/small&gt; &lt;/ref&gt;. Milaza izy fa voahosotra sy nohamasinina ho Mpanjakan' Imerina sy Mpanjakan' i Madagasikara tamin' ny taona 2015 ary miasa amin' ny tokony hamerenana ny [[Fanjakan' Imerina|Fanjakan' i Madagasikara]] indray&lt;ref name=&quot;:6&quot;&gt;&lt;small&gt;&quot;[https://www.koolsaina.com/royaume-de-madagascar-monarchie-interview-ndriana-rabarioelina-ibc-television/#comments Les solutions proposées par Ndriana Rabarioelina à travers le retour à la monarchie]&quot;,  ''www.koolsaina.com''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;&lt;small&gt;&quot;[https://www.youtube.com/watch?v=CnzKEvBocnA&amp;t=1s Les solutions proposées par Ndriana Rabarioelina à travers le retour à la monarchie]&quot; (Video),  ''Youtube''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&lt;small&gt;[[FANJAKAN’ I MADAGASIKARA|Fanjakan' i Madagasikara]], ''mg.wikipedia.org''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;.

Indreto koa ny lafin-javatra ahafantarana azy: nianatra fiteny maro (anisan' izany ny [[Fiteny hebreo|teny hebreo]]), manana maripahaizana dôktôrà roa momba ny [[teôlôjia]] tany [[Etazonia]]. Nianatra nitendry [[gitara klasika]] koa izy&lt;ref&gt;&lt;small&gt;[https://conservatoire-cnsmm-madagascar.blogspot.com/2021/06/ndriana-rabarioelina-travel-with.html?utm_source=chatgpt.com Pr. Dr. Ndriana Rabarioelina: &quot;...Travel with the classical guitar ...&quot;], Conservatoire National Supérieur de Musique de Madagascar, 4 juin 2021.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;.

Nanohanana tsangan-kevitra nampitondrainy ny lohateny hoe ''[[Biblical Relations between Israel and Madagascar]]'' izy&lt;ref&gt;&lt;small&gt;&quot;[https://stalcuinhouseseminary.academia.edu/RevDrNdrianaRABARIOELINA?utm_source=chatgpt.com Prince Dr. Ndriana Rabarioelina]&quot;, ''stalcuinhouseseminary.academia.edu''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;, izay miompana amin' ny fifandraisana ara-[[Baiboly]] eo amin' i [[Fanjakan' i Israely (mitambatra)|Israely]] sy i [[Madagasikara]], ary koa amin' ny niandohan' ny olombelona, ​​ka nikarohany ny fifandraisan' ny [[sivilizasiôna]] maro fahiny sy ny [[Tantaran' i Madagasikara|tantara malagasy]]. Filoha mpanorina sy mpikambana ao amin' ny ''Royal Academy of Sciences of Madagascar'' izy&lt;ref name=&quot;:8&quot; /&gt;.

== Zotram-piainany ==

=== Ny ray aman-dreniny ===
Teraka tamin' ny taona 1963 izy, zanaky ny profesora Lala Rabarioelina sy Rajerison Victorine&lt;ref&gt;&lt;small&gt;&quot;[https://gw.geneanet.org/taniko?lang=es&amp;n=rabarioelina&amp;p=ndriana Ndriana Rabarioelina]&quot;, ''gw.geneanet.org''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;, izay samy [[andriana]]&lt;ref&gt;&lt;small&gt;&quot;[https://mpanjaka-madagasikara.blogspot.com/2020/12/tantaran-ny-andriana-eto-madagasikara.html? Tantaran' ny Andriana eto madagasikara]&quot;, ''mpanjaka-madagasikara.blogspot.com''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;. I Lala Rabarioelina dia Docteur en Médecine (nianatra tany amin' ny Faculté de Médecine de [[Montpellier]]), mpandidy (major du Concours de chirurgie tany [[Frantsa]]), Professeur Agrégé de Chirurgie Générale (Paris, Frantsa), Professeur Emérite de l'Université (Oniversiten' i Madagasikara), Grand Chancelier de l'Ordre National de Madagascar&lt;ref&gt;&lt;small&gt;&quot;[https://tanikomadagascar.com/2023/02/18/faculte-de-medecine-dantananarivo-deces-du-professeur-lala-rabarioelina/ Faculté de médecine d’Antananarivo – Décès du professeur Lala Rabarioelina]&quot;, ''tanikomadagascar.com''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;. Rajerison Victorine renin' i Ndriana Rabarioelina kosa dia manana ny diplôma ambony amin' ny haizaitra (diplôme de Haute Couture de Paris).  

=== Ny fianarana norantoviny ===
Nahazo ny diplôma ''baccalauréat série C'' ([[matematika]] sy [[fizika]]) tao amin' ny [[Académie d' Aix-Marseille]] ('''''[[:fr:Académie_d'Aix-Marseille|fr]]''''') tany [[Frantsa]] izy, sy ny ''Licence en Théologie'' ary nahavita ''Master en Théologie'' tao amin' ny [[Faculté Libre de Théologie Réformée na Faculté Jean-Calvin]] ('''''[[:fr:Faculté_Jean-Calvin|fr]]''''') tao Aix-en-Provence any [[Frantsa]].

Nandalina fitantanana orinasa tao amin' ny [[Ecole Supérieure de Commerce de Paris]] (ESCP-Senior, Paris, 1994) ('''''[[:fr:ESCP_Business_School|fr]]''''') ary nandalim-pahaizana momba ny [[vatosoa]] tao amin' ny [[Gemological Institute of America]] (GIA, 2003, 2005) ('''''[[:en:Gemological_Institute_of_America|en]]''''') ary laharana voalohany mikasika ny [[diamondra]] tamin' ny mpiara-mianatra aminy.

[[Teôlôjia|Teôlôjiana]] i Ndriana Rabarioelina&lt;ref&gt;&lt;small&gt;&quot;[https://stalcuinhouseseminary.academia.edu/RevDrNdrianaRABARIOELINA? Prince Dr. Ndriana Rabarioelina]&quot;, S''t Alcuin House Seminary Academia''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt; sady mpikaroka tantara koa&lt;ref name=&quot;:9&quot;&gt;&lt;small&gt;&quot;[https://royal-academy-of-madagascar.blogspot.com/2017/11/iii-members-of-royal-academy-of.html Some members of the Royal Academy of Science of Madagascar]&quot;, ''royal-academy-of-madagascar.blogspot.com''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;. Nanao fikarohana izy ka nahazo ny diplôma ''PhD in Theology'' tamin' ny fanohanany ny [[tsangan-kevitra]] hoe &quot;''[[Biblical Relations between Israel and Madagascar]]''&quot; na &quot;Ny fifandraisana ara-Baiboly eo amin' i Israely sy i Madagasikara&quot; (''PhD'', Doctoral Dissertation, Saint Alcuin House Theological Seminary, USA, 2010, 458 pejy) mikasika ny &quot;Tantara miafin' i Madagasikara nandritra ny telo arivo taona mahery&quot; ary nahazo ny diplôma ''Doctor of Theology''  tamin' ny fanohanany ny [[tsangan-kevitra]] mitondra ny lohateny hoe &quot;''[[Madagascar in the Last Vestiges of the Birthplace of Humanity]]''&quot; na &quot;I Madagasikara, ao amin' ny sisa tavela amin' ny toerana nahaterahan' ny olombelona&quot; (''D.Theol''., Doctoral Dissertation, Saint Alcuin House Seminary, USA, 2016, 638 pejy) mikasika ny &quot;Tantara miafin' i Madagasikara nandritra ny enina arivo taona mahery&quot;.

Nianatra sy nampitaha tenim-pirenena mihoatra ny roa ambin' ny folo koa izy ([[Fiteny malagasy|malagasy]], [[Fiteny hebreo|hebreo]], [[Fiteny arameana|arameana]], [[Fiteny grika|grika]], [[Fiteny anglisy|anglisy]], [[Fiteny alemàna|alemana]], [[Fiteny tamily taloha|tamily tranainy]], [[Fiteny sanskrity|sanskrity]], [[Fiteny someriana|someriana]], [[Fiteny malaiô-pôlineziana|malaiô-pôlineziana]], [[Vondrom-piteny amerindiana|amerindiana]], [[Fiteny aty Afrika|afrikana]], sns)&lt;ref name=&quot;:9&quot; /&gt;.

Anisan' ny mpampianatra azy:  

* ny Profesora [[Pierre Berthoud]] (FLTR, [[Aix-en-Provence]], [[Frantsa]]), manam-pahaizana manokana momba ny [[Testamenta Taloha]];
* ny Profesora [[Peter R. Jones]] (Harvard, Princeton, [[Etazonia]]), manampahaizana momba ny [[Testamenta Vaovao]];
* ny Profesora Jean Marc Daumas de Cornilhac (FLTR, Aix-en-Provence, Frantsa) momba ny [[Fiteny hebreo|teny hebreo]] sy ny [[Tantaran' ny kristianisma|tantaram-piangonana]];
* ny Profesora Maurice Carrez (FTP, [[Paris]], Frantsa) momba ny [[Fiteny grika|teny grika]] sy ny [[Testamenta Vaovao]];
* ny Profesora Edmund Clowney ([[Westminster, Kalifornia|Westminster]], WTS, Etazonia) momba ny [[teôlôjia biblika]];
* ny Profesora Roger Greenway (Westminster, WTS, Etazonia), momba ny [[World Missiology|World Missiolog]]&lt;nowiki/&gt;[[World Missiology|y]];
* ny Profesora Jean Brun (Oniversite, Dijon) momba ny [[filôzôfia kristiana]];
* ny Profesora Pierre Courthial (FLTR, Aix-en-Provence, Frantsa) momba ny [[teôlôjia pratika]] sy ny [[apôlôjetika]];
* ny Profesora Olivier Clément (Institut Orthodoxe Saint Serge, Paris, Frantsa) momba ny [[teôlôjia ôrtôdôksa]];
* ary ny Profesora [[Pierre Chaunu]], manampahaizana momba ny [[Tantara]], mpikambana ao amin' ny Institut, Filohan' ny Académie des Sciences Morales et Politiques, Paris, Frantsa.

=== Raiamandreny mpiahy ===
Nilaza ho nahazo teny fikasana avy amin' Andriamanitra sy tsodrano avy amin' ny raiamandreny ara-panahy izy, dia ireto: ny mpitandrina [[Daniel Ratefy]]&lt;ref&gt;&lt;small&gt;Ny mpitandrina [[Daniel Ratefy]], mpanorina ny [[Fiangonana Protestanta Malagasy aty Andafy]] (FPMA) tao [[Montpellier]] tamin' ny taona 1946, mpiaraka nanorina ny [[Fiangonan' i Jesoa Kristy eto Madagasikara]] (FJKM) tamin' ny taona 1968, mpiaraka nanorina ny [[Fiombonan' ny Fiangonana Kristiana eto Madagasikara]] (FFKM) teny Ambohimalaza, Antananarivo, tamin' ny taona 1950, efa tonian' ny Fiombonan' ny Fiangonana Protestanta eto Madagasikara (FFPM) tamin' ny taona 1986-1992, solontenan' i Madagasikara tamin' ny fanorenana ny [[Filankevitra Ekiomenikan' ny Fiangonana|Filankevitry ny Fiangonana eran-Tany]] na [[Filankevitra Ekiomenikan' ny Fiangonana|World Council of Churches]] (WCC) tany [[Amsterdam]] tamin' ny taona 1947-1948.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt; (taona 1981), ny mpitandrina Razafindrakoto Gabriel (taona 1986), i Mama [[Volahavana Germaine]]&lt;ref&gt;&lt;small&gt;I Mama [[Volahavana Germaine]] (na Nenilava), mpiandry zokiolona (1941), raiamandreny nanorina ny [[Tobilehibe Ankaramalaza]] tamin' ny taona 1941, izay miombona amin' ny FFPM, efa nihaona tamin' i [[Olav V]], mpanjakan' i [[Nôrvezy]], tany amin' ny Lapan' Andriamanjaka tany [[Oslo]] any tamin' ny taona 1973, mpitory Filazantsara, mpiahy marary sy kamboty ary olona sahirana an-jatony, izay heverin' ny ao amin' ny hetsika [[Fifohazana (kristianisma malagasy)|Fifohazana]] ho mpaminany. ary mahay tenim-pirenena roa ambin' ny folo.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt; (taona 1996), ny kardinaly [[Armand Gaétan Razafindratandra]]&lt;ref&gt;&lt;small&gt;Ny kardinaly [[Armand Gaétan Razafindratandra|Armand Gaetan Razafindratandra]], ao amin' ny [[Eglizy Katôlika Apôstôlika Rômanina (Madagasikara)|Eglizy Katôlika Apôstôlika Rômanina]] (EKAR) eto Madagasikara, mpiaraka nanorina ny Fiombonan' ny Fiangonana Kristiana eto Madagasikara (FFKM) tao Ambohimalaza tamin' ny taona 1950.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt; (taona 2007), i Mama Ravolazaimanga Bernadette (taona 2009), i Mama Rasoazanakolona Hèlene (taona 2012), i Dada Manase (taona 2018) ao anatin' ny [[Fiangonana Loterana Malagasy]], ny [[Fiangonan' i Jesoa Kristy eto Madagasikara]]&lt;ref name=&quot;:5&quot;&gt;[http://royal-house-of-madagascar.blogspot.com/ &lt;small&gt;http://royal-house-of-madagascar.blogspot.com/&lt;/small&gt;]&lt;/ref&gt;. Anisan' ny raiamandrany mpiahy azy koa ny mpitandrina [[Daniel Ralibera]]&lt;ref&gt;&lt;small&gt;Ny mpitandrina [[Daniel Ralibera]], mpitandrina FJKM Ambavahadimitafo, mpampianatra tantaram-piangonana (FTP) ao Antananarivo, mpiaraka nanorina ny FJKM tamin' ny taona 1968, mpiaraka nanorina ny FFKM tao Ambohimalaza tamin' ny taona 1950, mpiaraka nanorina ofisialy ny FPMA tany Paris tamin' ny taona 1959.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt; sy ny profesora [[Albert Rakoto Ratsimamanga]]&lt;ref&gt;&lt;small&gt;I [[Albert Rakoto Ratsimamanga]], Docteur en Médecine, Docteur ès Sciences, ambasadaoron' i Madagasikara tamin' ny taona 1960-1972, manampahaizana, tale amin' ny Centre National de Recherche Scientifique (CNRS) any [[Paris]], akademisiana amin' ny firenena maro, mpikambana ao amin' ny Institut any Paris, ary nahazo loka siantifika iraisam-pirenena maro.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;.  

=== Anjara toerany teo amin' ny fiangonana ===
I Ndriana Rabarioelina dia kristiana prôtestanta. [[Fifohazana (kristianisma malagasy)|Mpiandry]] izy nanomboka amin' ny taona 1991, zanaky ny [[Tobilehibe Ankaramalaza]] ([[Fiombonan' ny Fiangonana Kristiana eto Madagasikara|FFPM]]). Izy dia efa filohan' ny [[Fiangonana Protestanta Malagasy aty Andafy]] (FPMA Aix-Marseille)&lt;ref&gt;&lt;small&gt;Ny [[Fiangonana Protestanta Malagasy aty Andafy]] (FPMA Aix-Marseille) tamin' ny taona 1986-1988, izay mpikambana ao amin' ny [[Fikambanana Mampiely Baiboly Malagasy|Fikambanana Mampiely Baiboly]] eto Madagasikara (FMBM), ao amin' ny [[Fédération protestante de France]] (FPF), ao amin' ny [[Alliance nationale des églises luthériennes de France]] (ANELF), ao amin' ny [[Lutheran World Federation]] (WLF), ao amin' ny [[Alliance réformée mondiale]] (ARM) ary ao amin' ny [[Conseil oecuménique de églises]] (COE).&lt;/small&gt;   &lt;/ref&gt; tamin' ny taona 1986-1988.   

Izy no nahitana ny Lycée Gardanne, Département Bouche-du-Rhône, Région Provence (PACA), izay toerana nanaovana ny Fivoriambe Isankerintaona Fifohazana voalohany teo anivon' ny Fiangonana Protestanta Malagasy aty Andafy (FPMA, 1989).  

== Ny tsangan-keviny ==

=== Jiosy na Israelita ny Malagasy ===
Ny fikarohana nahazoan' i Ndriana Rabarioelina ny diplôma ''PhD in Theology'' dia mitondra ny lohateny hoe ''[[Biblical Relations between Israel and Madagascar]]'' (&quot;Fifandraisana ara-Baiboly eo amin' i Israely sy i Madagasikara&quot;)&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;&lt;small&gt;&quot;[https://www.deliremadagascar.com/conference-internationale-sur-les-origines-juives-a-madagascar/ Conférence internationale sur les origines juives à Madagascar]&quot;, in [https://www.deliremadagascar.com/ deliremadagascar.com]&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;. Izany [[tsangan-kevitra]] izany dia anohanany ny maha [[Jiosy]] na Jody ny [[Malagasy]].
Ny mpitandrina [[Ravelojaona (mpitandrina)|Ravelojaona]] no efa nanoratra fa [[Jiosy]] ny [[Malagasy (vahoaka)|Malagasy]] (1909). Taty aoriana dia nanamafy izany i Mama [[Volahavana Germaine]] (1941). Manaraka, ilay misiônera [[lazarista]] atao hoe Rev. Père [[Joseph Briant]] (1946) dia niezaka nanamarina fa avy amin' ny [[Fiteny hebreo|teny hebreo]] ny [[Fiteny malagasy|teny malagasy]] ary nanamafy koa fa Jiosy ny Malagasy ny Rev. Dr. [[Roger Andriatsiratahina]] (1976) sy ny mpitandrina [[Ratefy Tolotra]] (1979) &lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;&lt;small&gt;Rabarioelina, Ndriana (Rev. Dr.) (2011), &quot;''Biblical Relations between Israel and Madagascar''&quot;, États-Unis, 2010.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;. Ny filazan' i Rev. Père Joseph Briant fa nisy koa ny andiam-pifidrà-monina jiosy mankaty Madagasikara -- ka ny voalohany tamin' ireo fifindrà-monina ireo dia tamin' ny andron' i [[Sôlômôna]], manodidina ny taona 900 tal. J.K. -- dia nohamafisin' ny Pastora Tolotra Ratefy (1976) sy Pr. Dr. Ndriana Rabarioelina (2010) tao amin' ny fikarohana ara-teôlôjia sy ara-tantara nataon' izy ireo nandritra ny efapolo taona mahery&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;. 

=== Madagasikara: fanjakà-mpanjaka teôkratika sy kristôkratika ===
Anisan' ny tohanan' i Ndriana Rabarioelina koa ny tokony hahatonga an' i Madagasikara ho fanjakana [[Teôkrasia|teôkratika]] sy [[Kristôkrasia|kristôkratika]], sady hiverenana amin' ny fanjaka-mpanjaka manandratra indray ny rafitra ara-piarahamonina sy ara-pôlitika mankato an' [[Andriamanitra (tokana)|Andriamanitra]] sy manaja ny [[soatoavina]] malagasy, ary ny fandravana ny rafitra [[Repoblika|repoblikana]] napetraky ny mpanjanantany tandrefana&lt;ref&gt;&lt;small&gt;&quot;[[FANJAKAN’ I MADAGASIKARA|Fanjakan' i Madagasikara]]&quot; in ''[https://mg.wikipedia.org/ mg.wikipedia.org]''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&lt;small&gt;&quot;[http://www.midi-madagasikara.mg/index.php/component/content/article/5-societe/2933-declaration--les-malagasy-descendants-de-juifs Déclaration : Les Malagasy, descendants de juifs]&quot; in ''[https://midi-madagasikara.mg/ midi-madagasikara.mg]''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&lt;small&gt;&quot;[http://www.tonga-soa.com/for/ecrire.php3?nume=3949&amp;repid=31423&amp;th= Déclaration: les Malagasy dscendants des juifs] {{Wayback|url=http://www.tonga-soa.com/for/ecrire.php3?nume=3949&amp;repid=31423&amp;th= |date=20230430172043 }}&quot;, in ''[http://www.tonga-soa.com/ tonga-soa.com] {{Wayback|url=http://www.tonga-soa.com/ |date=20250616035827 }}''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;. Tsy mijanona ho tsangan-kevitra fotsiny ny famerenana ny fitondra-mpanjaka fa raha [[andriana]] na printsy fotsiny i Ndriana Rabarioelina tany am-panombohana dia narahiny fanambaràna ho Mpanjaka izany&lt;ref&gt;&lt;small&gt;&quot;[http://royal-house-of-madagascar.blogspot.com/2019/ Royal house of Madagascar]&quot;, in [http://royal-house-of-madagascar.blogspot.com/ royal-house-of-madagascar.blogspot.com/]&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;.  

=== Avy amin' ny teny hebreo ny teny malagasy ===
Izao koa no anisan' ny hevitra tohanany: ny [[fiteny malagasy]] dia avy amin' ny [[fiteny hebreo]], ny [[kolontsaina malagasy]] dia avy amin' ny [[Jodaisma|kolontsaina jiosy]], ary nisy ny fifindrà-monina jiosy nankaty [[Madagasikara]], izay toherin' ny manam-pahaizana maro&lt;ref&gt;&lt;small&gt;Sophie Goedefroit et Albert Roca (2021), &quot;[https://publicacions.antropologia.cat/quaderns/article/download/371/199/1378 La &quot;plus belle énigme du monde&quot; ne veut pas être résolue. Le besoin de mémoire multiple à Madagascar]&quot;, ''publicacions.antropologia.cat''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;.

Nisy ny Fihaonana iraisam-pirenena mikasika ny Fiaviana Jiosy eto Madagasikara na ''Conférence Internationale sur les Origines Juives à Madagascar'' izay niarahan' ny Profesora [[Tudor Parfitt]] (Tale mpanorina ny Centre for Jewish Studies, SOAS, University of London, Academician, [[Fanjakana Mitambatra|United Kingdom]]) sy ny Pastora [[Ratefy Tolotra|Tolotra Ratefy]] (filoham-boninahitry ny Royal Academy of Sciences of Madagascar) ary ny Pr. Dr. Ndriana Rabarioelina (Filoha Mpanorina ny Royal Academy of Sciences of Madagascar), teo anatrehan' ny [[Raby]] dimy avy any [[Etazonia]], [[Kanada]], [[Marôka]], [[Frantsa]] ary [[Aostralia]], tao [[Antananarivo]] tamin' ny volana Mey 2017.&lt;ref name=&quot;:8&quot;&gt;&lt;small&gt;Royal Academy of Sciences of Madagascar, 2017.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;

== Mpanjakan' Imerina sy mpanjakan' i Madagasikara ==

=== Ny fototry ny fanjakany ===

==== Taranaka mpanjaka ====
Nilaza i Ndriana Rabarioelina fa avy amin' ny mpanjaka [[Andriantomara]], ny mpanjaka [[Andrianerinerina]] Lahimatoan' Imerina, ny mpanjaka [[Andriamanelo]], ny mpanjaka [[Ralambo]], ny mpanjaka [[Andriantompokoindrindra]] Lahimatoan' Imerina, Tompon' ny Tranomanara, Tranofohiloha, Tranomasina, izay nolovany avy amin' ny razambeny mpanjaka [[Andriamamilazabe]], sy avy amin' ny mpanjaka [[Andrianjaka]] namorona ny [[Rova Manjakamiadana|Rovan' Antananarivo]], ny mpanjaka [[Andriantsitakatrandriana]], ny mpanjaka [[Andriantsimitoviaminandriandehibe]] ary ny mpanjaka [[Andrianampoinimerina]]. Ny ''Geneanet'' no ahitana tetiarana momba an' i Ndriana Rabarioelina&lt;ref&gt;&lt;small&gt;&quot;[[Ndriana Rabarioelina]]&quot;, ''Geneanet''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;.  

Araka ny voalazan' i Ndriana Rabarioelina dia izao ny hafatry ny mpanjaka razambeny:  &lt;blockquote&gt;An' [[Andriamanelo]] ny Alakamisy ary an' [[Andriamananintany]] ny Zoma. Raha manary fanjakana ny Terak' Andriamananintany dia miverina amin' Andriamanelo ny fanjakana. Vokany: ny hafatra napetraky ny Masina Mpanjaka [[Ralambo]] sy [[Andriantompokoindrindra]] ary [[Andrianjaka]] izay nisy fifanarahana fito dia manjaka aloha Andriantompokoindrindra avy amin' Andriamanelo, avy eo manjaka [[Andrianjaka]] avy amin' [[Andriamananintany]], ary ny Andriandahy avy amin' ny Terak' Andrianjaka manana reny mivantana [[Andriantompokoindrindra (foko)|Andriantompokoindrindra]] (foko) ihany no mahazo manjaka sy mahazo Tranomasina. Ny [[Ranavalona|vehi]][[Rasoherina|vavy]] tsy mahazo manjaka. Ary rehefa tsy manaja na very fanjakana ny Terak' Andrianjaka dia miverina amin' Andriantompokoindrindra Lahimatoan' Imerina, avy amin' Andriamanelo, ny fanjakana. (Ndriana Rabarioelina)   &lt;/blockquote&gt;Nambarany fa &quot;avy amin' ny Mpanjaka Mpisorona [[Andriantompokoindrindra]] Lahimatoan' Imerina mivantana sady avy amin' ny Masina Mpanjaka [[Andrianjaka]] ary avy amin' ny Masina Mpanjaka [[Andrianampoinimerina]] eto Madagasikara izy&quot;. Ity fanambaràna ity dia singa fototra amin' ny maha-izy azy sy ny hetsika ataony.  

==== Tendry avy amin' Andriamanitra ====
Araka ny voalazan' i Ndriana Rabarioelina hatrany dia [[Mpaminany malagasy|mpaminany]] miisa fito, raiamandreny andriana sy ireo zokiolona fotsy volo amin' ny tany, raiamandreny ara-panahy (ny Pastora [[Daniel Ratefy]] avy ao [[Ambohimalaza]], ny Pastor Razafindrakoto Gabriel avy ao [[Antanamalaza]], i [[Volahavana Germaine|Mama Volahavana Germaine]] avy amin' ny [[Tobilehibe Ankaramalaza|Toby Ankaramalaza]], i Dada Manasé avy amin' ny Toby Ankaramalaza, ny Andriambavy Rasoazanakolona Hélène na Mamafara avy amin' ny [[Toby Namahanambasy]] Imerinatsimo, ny Kardinaly [[Armand Gaétan Razafindratandra]] avy ao Ambohimalaza, ny Andriambavy Ravolazaimanga Bernadette&lt;ref&gt;&lt;small&gt;Ravolazaimanga Bernadette dia voalaza fa mpiandry ao amin' ny hetsika [[Fifohazana (kristianisma malagasy)|fifohazana]] FJKM sy FLM. Anisan' ny olona manana vina kristiana ho an' i Madagasikara manontolo izy ary miasa ho amin' izany, satria araka ny finoany diaho lasa ivon' ny [[fitoriana ny filazantsara]] maneran-tany i Madagasikara.&lt;/small&gt;  &lt;/ref&gt; avy amin' ny [[Toby Itaitso]]) no nampilazain' [[Andriamanitra (tokana)|Andriamanitra]] mialoha nanomboka ny taona 1981, ny maha mpanjaka mpandova fanjakana sy nanome tsodrano an' i Ndriana Rabarioelina.   

=== Ny fanjakany ===

==== Fiantombohan' ny fanjakany ====
Araka ny filazana nataony ihany dia tamin' ny volana Septambra 2015 no voalazany fa nanosorana sy nanamasinina azy ho mpanjaka tamin' ny lanonana ara-panahy teny [[Ambohidrabiby]] Hasin' Imerina, toerana manan-danja teo amin' ny tantaran’ ny [[Lisitry ny mpanjaka merina|mpanjaka merina sy mpanjaka eto Madagasikara]]. Nisy fahazavana avy any an-danitra nidina sy nipetraka naharitra ela teo aminy, ary &quot;fahazavana avo zato heny noho ny fahazavan' ny [[masoandro]]&quot; niposaka vao maraina avy any atsinanana tamin' io fotoana fanosorana mpanjaka sy fitsofandrano azy io teny Ambohidrabiby Hasin' Imerina, izay mariky ny &quot;fanatrehan' Andriamanitra sy ny fankatoavany ary ny fitahiany&quot;. 

Na dia teo aza izany fanosorana izany dia efa taty amin' ny taona 2020 no nahenoana ny maha mpanjaka azy, raha andriana na printsy no nahalalana azy hatramin' izay.

Izy dia nanorina ny Fianakaviamben' ny Andriana Merina, ny Fianakaviamben' ny Andriana eto Madagasikara, ny Fianakaviamben' ny Mpanjaka eto Madagasikara, ny Fiombonamben' ny Ampanjaka eto Madagasikara ary niaraka nanorina ny fiombonamben' ny Taranaka Andriana Miray eto Madagasikara (TAMIMA) niaraka tamin' ny mpitandrina [[Ratefy Tolotra|Tolotra Ratefy]] taorian' ny 06 Novambra 1995.

==== Ny anaram-boninahitra entiny ====
Izao ny anaram-boninahitra isalorany amin' ny maha mpanjaka azy, izay matetika adika amin' ny tenim-pirenena samihafa: &quot;''Mpanjaka, avy amin' ny Lahimatoan' Imerina, Lehiben' ny Fianakaviamben' ny Andriana Merina, Lehiben' ny Fianakaviamben' ny Mpanjaka eto Madagasikara''&quot;.

==== Mbola mitaky ny tena fanjakana ====
Na dia efa voahosotra sy nohamasinina ho mpanjaka aza i Ndriana Rabarioelina dia mbola miasa momba ny hamerenana ny [[Fanjakan' Imerina|Fanjakan' i Madagasikara]] sy ny handravana ny Repoblikan' i Madagasikara, izay lazainy fa naorin' ny mpanjanatany frantsay, mba hametrahany ny fanjakana [[Teôkrasia|teôkratika]] sy [[Kristôkrasia|kristôkratika]].

=== Fidirana an-tsehatra amin' ny raharaham-pirenena ===
I Ndriana Rabarioelina dia nahazo fiofanana pôlitika nandritra ny dimy taona (1995-2000) tamin' ny Andriana Blaise Rabetafika, ambasadaoron' i Madagasikara tany amin' ny [[Firenena Mikambana]] (ONU)&lt;ref&gt;&lt;small&gt;Ny Andriana Blaise Rabetafika dia ambasadaoron' i Madagasikara tany amin' ny [[Firenena Mikambana]] (ONU) sady zokiolona indrindra amin' ireo ambasadaoro erantany (1969-1992) tao amin' ny Firenena Mikambana, efa filohan' ny [[Filankevi-Pilaminan' ny Firenena Mikambana|Filankevitry ny Fandriampahalemana]] indroa (1985,1986) tao amin' ny Firenena Mikambana ary efa nahazo ny &quot;Prix International Mercure d'Or&quot; izay natokana ho an' ny filoham-pirenena avo lenta indrindra sy olona sangany sy mendrika indrindra eran-tany&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;. Koa mandray anjara momba ny raharaha [[Pôlitika eto Madagasikara|pôlitika]] sy [[Fiarahamonina malagasy|sôsialy]] eto Madagasikara izy.

Nanome toromarika stratejika ara-tafika tamin' ny Ministry ny Fiarovam-pirenena sy jeneraly miisa folo izy hampitsaharana ny [[ady an-trano]] niaraka amin' ny basy aman-tafondro sy ny hanavotana ny takalonaina sivily an-jatony sy hamonjena ny vahoaka an-tapitrisa nijaly tamin' ny raharaha 2002.

Nanohitra ny tsy fanarahan-dalàna sy ny [[Hosoka amin' ny fifidianana|hala-bato]] goavana ary nanao [[fampielezan-kevitra]] ho an' ny &quot;Tsia&quot; tamin' ny [[fitsapan-kevi-bahoaka]] tamin' ny taona 2010.

Nisakana ny fanotofana [[tanimbary]] arivo hektara mahery tamin' ny kaominina miisa enina ([[Ambohitrimanjaka]], [[Ambohidrapeto]], [[Fiombonana]], [[Ankadimanga]], [[Anosibe Zaivola]], [[Itaosy]]) ary niaro ny tantsaha enina alina mahery voan' ny tsindray hazo lena sy nampijalina. Ireo tanimbary ireo dia mirefy arivo hektara, mamelona vahoaka enina hetsy mahery eto [[Antananarivo]] sy ny manodidina. Nanoro hevitra izy mba hakisaka amin' ny toerana hafa ny [[tetikasa Tanamasoandro]] (2019)&lt;ref&gt;&lt;small&gt;Fanambarana, Television MATV, 18 Oktobra 2019.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;.

Nanome hevitra mba handanian' ny [[Antenimierandoholona (Madagasikara)|Antenimierandoholona]] ny [[volavolan-dalàna]] manamafy fa an' i Madagasikara ny [[Nosy Miparitaka|nosy]] dimy manodidina an' i Madagasikara ([[Bassas da India]], [[Nosy Europa|Europa]], [[Nosy Glorieuses|Glorioso]], [[Juan de Nova]], [[Nosy Tromelin|Tromelin]]). Ramatoa Arlette Ramaroson, mpitsara iraisam-pirenena&lt;ref&gt;&lt;small&gt;Ramatoa Arlette Ramaroson dia mpitsara iraisam-pirenena (TPI Rwanda, TPI Yogoslavia)&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;, sy ny mpiaradia manampahaizana no nandrafitra ilay volavolan-dalàna ary nankatoavina sy nolanian' ny Antenimierandoholona tamin' ny 18 Desambra 2020.

== Ny zava-bitany ==

=== Ny boky nosoratany ===
Amin' ny asasorany dia ireto no azo tanisaina:

* ''[[Biblical Relations between Israel and Madagascar]]'' (2010)&lt;ref name=&quot;:4&quot;&gt;&lt;small&gt;&quot;[https://royal-academy-of-madagascar.blogspot.com/2017/11/iii-members-of-royal-academy-of.html Some members of the Royal Academy of Sciences of Madagascar]&quot;, ''Royal Academy of Sciences of Madagascar''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;;
* ''[[The King and High Priest Andriantompokoindrindra]]'' (2012)&lt;ref name=&quot;:4&quot; /&gt;;
* ''[[The New Kingdom of Madagascar]]'' (2014)&lt;ref name=&quot;:4&quot; /&gt;;
* ''[[Madagascar in the Last Vestiges of the Birthplace of Humanity]]'' (2016)&lt;ref name=&quot;:4&quot; /&gt;.

Ireo boky ireo dia maneho ny fahavononany hikaroka ny fifandraisan' ny [[Tantaran' i Madagasikara|tantara malagasy]] sy ny ara-panahy ary ny sivilizasiôna fahiny&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:5&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:4&quot; /&gt;&lt;ref&gt;&lt;small&gt;&quot;[https://royal-house-of-madagascar.blogspot.com/2012/07/interview-du-prince-rev-dr-ndriana.html? Interview de S.A.R. le Prince Rev. Dr. Ndriana Rabarioelina: &quot; La christocratie est la solution durable de l'Eternel pour Madagascar]&quot;, ''Royal House of Madagascar'', 26 juillet 2012.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;.

=== Ny zavatra natsangany ===

==== Momba ny hira sy mozika ====
Mpitendry [[gitara klasika]] iraisam-pirenena i Ndriana Rabarioelina sady lehiben' ôrkesitra. Izy no filoha mpanorina ny fikambanana ''Conservatoire National Supérieur de Musique de Madagascar'' (ONG-CNSMM) sy ny ''Orchestre Philharmonique Amontana,'' nanomboka tamin' ny taona 1996'','' izay natao hanomezam-boninahitra an' Andriamanitra, mpamorona ny Lanitra sy ny Tany, sy hanomezana lanja ny haimozika malagasy avo lenta, ary efa nanao fampisehoana maro, anisan' izany ny fampisehoana impito ny ''oratorio'' &quot;''Messiah''&quot; ([[George Frideric Handel|G.F. Hande]]&lt;nowiki/&gt;l) amin' ny [[Fiteny malagasy|teny malagasy]] niaraka amin' ny mpihira miisa 90 ao amin' ny antoko mpihira Zanak' Ambohimalaza (ZAMA) sy mpitendry mozika iraisam-pirenena miisa 20, ny &quot;''Messe en Si mineur''&quot; ([[Johann Sebastian Bach|J.S. Bach]]) niaraka tamin' ny ''CNSMM Choir'' sy ny ''Orchestre Philharmonique Amontana'', ary ny &quot;Haleloia&quot; (G.F. Handel) niaraka tamin' ny antoko mpihira malagasy maro izay nisy mpihira niisa 600 teo anoloan' ny Lapan' ny Tanàna Antananarivo&lt;ref name=&quot;:4&quot; /&gt;&lt;ref&gt;&lt;small&gt;&quot;[https://conservatoire-cnsmm-madagascar.blogspot.com/2020/05/blog-post_17.html Maestro Étienne Ramboatiana (1930-2007): Orchestra for Orchestra for 40 Guitars]&quot;,&lt;/small&gt; &lt;small&gt;''Conservatoire National Supérieur de Musique de Madagascar''.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&lt;small&gt;&quot;[https://conservatoire-cnsmm-madagascar.blogspot.com/2011/01/realisations-du-conservatoire-cnsmm.html? Achievements of the Superior Royal Conservarory of Music in Madagascar - CNSMM]&quot;, ''Conservatoire National Supérieur de Musique de Madagascar''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;.

Filoha mpanorina ny ''Festival International de Musique Classique'' voalohany teto Madagasikara, nanomboka tamin' ny taona 1998, ary nikarakara [[kônseritra]] ampolony maro, izay nandraisan' ny mpitendry zavamaneno anjara avy eto [[Madagasikara]], any [[Etazonia]], any [[Alemaina]], [[Fanjakana Mitambatra|United Kingdom]], [[Frantsa]], [[Nôrvezy]], [[Brezila]], [[Italia]], [[Rosia]], [[Afrika Atsimo]], nosy [[La Réunion|La Reunion]] sy firenena hafa.

Filoha mpanorina ny ''Festival International de Jazz'' ''à Madagascar'', izay nanao fampisehoana mihoatra ny zato ary nandraisan' ny mpitendry zavamaneno anjara avy eto Madagasikara, Etazonia, Alemana, [[Soisa]], [[Belzika]], United Kingdom, Nôrvezy, Brezila, Italia, [[Afrika Atsimo]], Frantsa, nosy La Reunion, nosy [[Maorisy]] sy firenena hafa.

==== Akademia ====
Filoha mpanorina ny ''International Royal Academy of Theology'' i Ndriana Rabarioelina nanomboka tamin' ny taona 2010, izay misy manampahaizana mikasika ny [[teôlôjia]] eto Madagasikara sy maneran-tany. Filoha mpanorina ny ''Royal Academy of Sciences of Madagascar'' koa izy nanomboka tamin' ny taona 2016, izay misy Malagasy manampahaizana amin' ny taranja maro (teôlôjia, siansa teôrika, siansa ampiharina, kolontsaina sy haikanto, siansa mikasika ny olombelona, tantara sy lalàna ary pôlitika, siansan' ny fampandrosoana).

=== Ny blaogy ampiasainy ===
Ity ny topimaso momba ny [[blaogy]] na [[vohikala]] izay anehoan' i Ndriana Rabarioelina tsy tapaka ny tenany. Ireo blaogy ireo dia manasongadina ny maha andriana sy mpanjaka azy hatrany na dia misy isan-karazany aza ny lohahevitra hita ao amin' izy ireo. Indreto ny sasany amin' izy ireo:

==== Blaogy momba ny tantara, ny siansa, ny zavakanto, sns ====
* ''Conservatoire National Supérieur de Musique de Madagascar''&lt;ref&gt;&lt;small&gt;&quot;[https://conservatoire-cnsmm-madagascar.blogspot.com/ Conservatoire National Supérieur de Musique de Madagascar&quot;], ''conservatoire-cnsmm-madagascar.blogspot.com''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&lt;small&gt;Ny ''Conservatoire National Supérieur de Musique de Madagascar'' dia miompana amin' ny [[kolontsaina]] sy ny [[mozika]] izay namoahany ny asany amin' ny maha lehiben' [[ôrkesitra]] sy mpitendry [[gitara klasika]] azy. Ato amin' ity blaogy ity dia manambara ny fomba fijeriny ara-javakanto sy ara-panabeazana izy, manasa amin' ny fampisehoana kôseritra, mitantara ny fiaraha-miasany iraisam-pirenena ary manome voninahitra ny lafiny ara-panahy amin' ny mozika.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;;
* ''Royal Academy of Sciences of Madagascar''&lt;ref&gt;&lt;small&gt;Ity blaogy ity dia manolotra ny asany amin' ny maha filohan' ny ''Royal Academy of Sciences of Madagascar'' azy. Hita ny tantaram-piainany, ny andraikitra akademika sahaniny, ary ny seha-pikarohana andraisany anjara ([[Teôlôjia]], [[Jeôpôlitika]], [[Fiandohan'_ny_olombelona]], ​​sns.). Ity blaogy ity koa dia mamintina ny fizotran' ny fianarana sy fikarohana nataon' i Ndriana Rabarioelina, ny mari-pahaizana momba ny teôlôjia sy ny fikarohana momba ny fisian' ny fifandraisana ara-[[Baiboly]] eo amin' i Madagasikara sy i [[Fanjakan' i Israely (mitambatra)|Israely]], ny fiheverany ny anajara toeran' i [[Madagasikara]] eo amin' ny fiandohan' ny olombelona.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&lt;small&gt;&quot;[https://royal-academy-of-madagascar.blogspot.com/ Royal Academy of Sciences of Madagascar]&quot;, ''royal-academy-of-madagascar.blogspot.com''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;;

==== Blaogy momba pôlitika, ny sôsialy, ny fanjakana sns ====
Ireo blaogy ireo dia sehatra miompana amin' ny mpanjaka ara-drazana, ka izy no mpandray anjara lehibe amin' izany. Mamoaka lahatsoratra sy sary ary manambara hetsika ao izy.
* ''Fanjakan' i Madagasikara''&lt;ref&gt;&lt;small&gt;Ao amin' ity blaogy ''Fanjakan' i Madagasikara'' ity no itantarany ny fitarihany lanonana miaraka amin' ny tarana-mpanjaka antemoro sy merina, sy ny maro hafa, manamafy ny fifandraisan' ny samy [[Foko eto Madagasikara|foko]] [[Foko eto Madagasikara|malagasy]] sy ny tarana-mpanjaka manerana an' i Madagasikara. Asehony ny fanomezana — anisan' izany ny &quot;Boky Masina&quot; mirakitra ny 6&amp;nbsp;000 taona nisian' ny tantaran' ny [[Merina]] sy ny [[Antemoro]] — nandritra ireo fivoriana ireo. Takiany ny hananganana fanjakana kristiana araka ny &quot;Sitrapon' Andriamanitra&quot;, tsy araka ny [[Repoblika|lamina repoblikana]], izay heveriny fa mifanohitra amin' ny soatoavina' ny razambe malagasy. Manohana am-pahavitrihana ny [[teôkrasia]] kristiana izy, miara-miasa amin' ny Fiangonana eto Madagasikara ([[Fiombonan' ny Fiangonana Kristiana eto Madagasikara|FFKM]]), amin' ny sendikan' ny oniversite, ary amin' ny mpisehatra ara-tsôsialy, ho fototry ny fitantanana ny firenena.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&lt;small&gt;&quot;[https://fanjakana-madagasikara.blogspot.com/ Fanjakan' i Madagasikara]&quot;, ''fanjakana-madagasikara.blogspot.com''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;;
* ''Fianakaviamben' ny Andriana Merina''&lt;ref&gt;&lt;small&gt;Ato amijn' ity blaogy ity no ahitana ny fiantsoan' i Ndriana Rabarioelina, tamin' ny 14–15 Desambra 2022, ny mpanjaka sy ny andriana mba hanavotra ny firenena malagasy. Tsikerainy ny kolikoly mirongatra, ny fanitsakitsahana ny [[Zon' olombelona|zon']] [[Zon' olombelona|olombelona]] ary ny hosoka amin' ny fifidianana, ny fanimbana ny [[Tontolo iainana eto Madagasikara|tontolo iainana]] sy ny fahantran' ny 81,6% amin' ny vahoaka malagasy. Hamafisiny ny maha zava-dehibe ny [[soatoavina]] malagasy, ny fanajana ny fomba amam-panao ary ny firaisankinan' ny tarana-mpanjaka.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&lt;small&gt;&quot;[https://mpanjaka-madagasikara.blogspot.com/ ''Fianakaviamben' ny Andriana Merina''], ''mpanjaka-madagasikara.blogspot.com''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;;
* ''Fianakaviamben' ny Mpanjaka eto Madagasikara''&lt;ref&gt;&lt;small&gt;Ao amin' ity blaogy ity no iresahany ny lanjan' ny Fiambonamben' ny Ampanjaka eto Madagasikara. Ao no ahitana ny fanambaràna ataony, ny fanosorana azy ho mpanjaka, ny zava-mitranga amin' ny taranaka mpanjaka. Mampivondrona ny Raiamandreny ara-drazana (mpanjaka sy andriana) avy amin' ny [[Foko eto Madagasikara|foko malagasy]] rehetra izy. Resahiny ny fivoriana miaraka amin' ny mpanjaka solontena amin' ny lanonana nentim-paharazana (taombaovao, fanosorana ho mpanjaka, sns).&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&lt;small&gt;&quot;[https://ampanjaka-madagasikara.blogspot.com/ Fianakaviamben' ny Mpanjaka eto Madagasikara]&quot;, ''ampanjaka-madagasikara.blogspot.com''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;;
* ''Fiombonamben' ny Taranaka Andriana Miray eto Madagasikara'' (''TAMIMA'')&lt;ref&gt;&lt;small&gt;Ny blaogy ''Fiombonambe Taranaka Andriana Miray (TAMIMA)'' dia iresahany momba ny fivondronan' ny Andriana, anisan' izany ny fihaonana tamin' ny taona 2021 sy 2022 izay niompana amin' ny tantara sy ny firaisankinan' ny taranaka mpanjaka. Ato amin' ity blaogy ity izy no mankalaza ny fety toy ny [[Taom-baovao malagasy|Taombaovao]] [[Taom-baovao malagasy|Malagasy]], izay angatahany ny fitahian' Andriamanitra ho an' ny tarana-mpanjaka. Mandrara ny sakafo sasany heverina ho maloto araka ny [[Lalàn' i Mosesy|lalàn' ny Baiboly]] izy mba hahamasina ny Andriana malagasy.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&lt;small&gt;&quot;[https://tamima-madagasikara.blogspot.com/ Fiombonamben' ny Taranaka Andriana Miray eto Madagasikara (TAMIMA)]&quot;, ''tamima-madagasikara.blogspot.com''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;;
* ''Ny Andriantompokoindrindra''&lt;ref&gt;&lt;small&gt;Ity blaogy ''Ny Andriantompokoindrindra'' ity dia mifantoka amin' ny Fanjakana Merina sy ny andraikitra maha mpitarika ny Fiombonamben' ny Andriana eto Madagasikara azy.  Ao amin' ity blaogy ity koa i Ndriana Rabarioelina dia manazava ny maha taranaky ny &quot;mpanjaka-mpisorona&quot; [[Andriantompokoindrindra|Andrianatompokoindrindra]] azy (1600–1610 tany ho any) sy ny mpanjaka tao [[Fanjakan' Imerina|Imerina]], itantarany ny fanosorana azy ho Mpanjaka tamin' ny taona 2015. Asehony ihany koa ny fototra ara-pivavahana sy ara-drazana momba ny maha ara-dalàna ny maha Mpanjaka azy sy ny fanoloran-tenany amin' ny hamerina indray ny Fanjakana Masina miorina amin' ny soatoavina malagasy sy kristiana .&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&lt;small&gt;&quot;[https://andriantompokoindrindra.blogspot.com/ Ny Andriantompokoindrindra]&quot;, ''andriantompokoindrindra.blogspot.com''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;;
* ''Ny Jiosy eto Madagasikara''&lt;ref&gt;&lt;small&gt;Ato no iresahany fa misy ifandraisany amin' ny [[Israelita]] fahiny ny razamben' ny [[Malagasy (vahoaka)|Malagasy]], nanomboka amin' ny fifindra-monina ara-[[Baiboly]] teto [[Madagasikara]] tany amin' ny 3&amp;nbsp;000 taona lasa izay. Milaza koa izy fa avy amin' ny [[Fiteny hebreo|teny hebreo]] ny [[Fiteny malagasy|teny]] sy ny [[Kolontsaina malagasy|kolontsaina]] ary ny [[Fomban-drazana malagasy|fomban-drazana]] sasany eto Madagasikara, araka ny fikarohana nataony nandritra ny telopolo taona. Miezaka mampiseho ny fitoviana misy eo amin' ny tantara malagasy sy ny fitantarana ao amin' ny [[Testamenta Taloha]] izy, indrindra amin' ny filazany fa eto Madagasikara ilay toerana atao hoe [[Ôfira]] .&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&lt;small&gt;&quot;[https://jiosy-eto-madagasikara.blogspot.com/ Jiosy eto Madagasikara]&quot;, ''jiosy-eto-madagasikara.blogspot.com''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;;
* ''Royal House of Madagascar''&lt;ref&gt;&lt;small&gt;Io no blaogy ôfisialin' ny ''Royal House of Madagascar'', izay mirakitra hafatra ara-[[pôlitika]] sy ara-[[kolontsaina]], indrindra momba ny famerenana indray [[Fanjakan' Imerina|Fanjakan' i Madagasikara]] miorina amin' ny soatoavina malagasy, ny fanolorana lalàmpanorenana vaovao eo ambany fahefan' ny mpanjaka, ary momba ny fifandraisana amin' ny fikambanana maneran-tany (ny [[Firenena Mikambana]], ny [[Fandaharan' Asan' ny Firenena Mikambana ho an' ny Fampandrosoana|Fandaharan' Asan' ny Firenena Mikambana ho an' ny Fampandrosoan]]&lt;nowiki/&gt;a (PNUD), sns.). Ity blaogy ity koa dia itakiany ny tokony hiverenana amin' Andriamanitra.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:7&quot;&gt;&lt;small&gt;&quot;[https://royal-house-of-madagascar.blogspot.com/ Royal House of Madagascar]&quot;, ''royal-house-of-madagascar.blogspot.com''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;.
Anisan' ny anehoany hevitra koa ny blaogy ''Taniko Madagasikara'' ([https://tanikomadagascar.com/ Jereo eto]) sy blaogy maro hafa izay matetika manana anarana ahitana ny teny hoe &quot;''Royal''&quot;.

== Ny fikambanana sy ny fifandraisana iraisam-pirenena ==

=== Fikambanana iraisam-pirenen' ny mpanjaka ===
I Ndriana Rabarioelina dia mpikambana miaraka amin' ny [[mpanjaka]] notsongaina eran-tany ao anatin' ny ''Delphic Royal Society'', nanomboka tamin' ny taona 2011 tao [[Berlin]] any [[Alemaina]], izay miaraka amin' ny ''Delphic International Council'' manome lanja ny kolontsaina sy haikanto avo lenta eran-tany. 

=== Fifandraisana amin' ny any ivelany ===
I Ndriana Rabarioelina dia nampita &quot;Hafatr' Andriamanitra&quot; manohitra ny fiarahan' ny olona mitovy fananahana na ''Message of the Lord Adonai Elohim to All Churches in the World on the Homosexuality'' ary nalefa tamin' ny mpitarika fiangonana lehibe maneran-tany (ny [[Fiketrahana Masina|Fiangonana Katolika Apostolika Romana]] any [[Vatikàna]], ny [[Fiombonambe Anglikana|Anglican Communion]], ny [[Alliance réformée mondiale|World Reformed Alliance]], ny [[Fiangonana Loterana Eran-Tany|World Lutheran Federation]], ny [[Filankevitra Ekiomenikan' ny Fiangonana|World Council of Churches]], ...) tamin' ny taona 2010 sy 2011.

Lehiben' ny delegasiona malagasy misy ny mpanjaka malagasy notsongaina, tamin' ny Fihaonambe Iraisam-Pirenenan' ny Mpanjaka sy Zanakandriana ary Mpitarika ara-drazana, indroa miantoana, tany [[Tripoli]] sy [[Benghazi]] any [[Libia]] tamin' ny taona 2008 sy 2009. Ary notendrena ho lehiben' ny delegasiona mitarika ny mpanjaka rehetra avy amin' ny firenena miisa dimampolo mahery raha nihaona tamin' ny filoham-pirenena miisa folo mahery avy any [[Amerika]], [[Eorôpa]], [[Afrika]] ary [[Atsinanana Afovoany|Afovoany Atsinanana]] tany Libia tamin' ny taona 2009.

I Ndriana Rabarioelina koa dia solontenan' ny ampanjaka rehetra eto Madagasikara tamin' ny Fihaonambe Iraisam-Pirenenan' ny Mpanjaka sy Zanakandriana ary Mpitarika ara-drazana, ary nihaona tamin' ny filoham-pirenena maro tany [[Pretoria]] atsy [[Afrika Atsimo]] tamin' ny taona 2011.

Efa nahazo ny mariboninahitra ''Grand Cross of the Royal Order of Bunyoro-Kitara Kingdom'' (eken' ny Fanjakana any [[Oganda]]) izy&lt;ref name=&quot;:7&quot; /&gt;.

== Jereo koa ==
* [[Andriana]]
* [[Repoblika]]

* [[Fokom-pirenena folo very|Foko folo verin' i Israely]]

* [[Jiosy malagasy]]
* [[Ratefy Tolotra]]
* [[Tudor Parfitt]]
* [[Joseph Briant]]
* [[Vahoaka milaza fa taranaky ny Israelita]]
* [[Fifindra-monina jiosy aty Madagasikara]]

== Fanovozan-kevitra ==
'''Boky sy lahatsoratra'''

* Briant, Joseph, ''[https://www.google.com/search?q=Briant%2C+Joseph%2C+L%27h%C3%A9breu+%C3%A0+Madagascar&amp;sca_esv=c7c67eb20f0b5775&amp;sxsrf=ADLYWIKaeaF1lxKCRhfWaMtjxkig_QiHCw%3A1734705771500&amp;ei=a4JlZ6CmHoHOhbIPxdK5gAE&amp;ved=0ahUKEwjgh7PKyraKAxUBZ0EAHUVpDhAQ4dUDCA8&amp;uact=5&amp;oq=Briant%2C+Joseph%2C+L%27h%C3%A9breu+%C3%A0+Madagascar&amp;gs_lp=Egxnd3Mtd2l6LXNlcnAiJ0JyaWFudCwgSm9zZXBoLCBMJ2jDqWJyZXUgw6AgTWFkYWdhc2NhcjIIEAAYgAQYogQyCBAAGIAEGKIEMggQABiABBiiBDIIEAAYgAQYogRItRBQ4AZYlwpwBHgBkAEAmAHHA6ABxwOqAQM0LTG4AQPIAQD4AQH4AQKYAgWgAv4DqAIKwgIKEAAYsAMY1gQYR8ICDRAAGIAEGLADGEMYigXCAgcQIxgnGOoCmAMN8QWSdHSb40MGMYgGAZAGCpIHBTQuNC0xoAeGAw&amp;sclient=gws-wiz-serp L'hébreu à Madagascar]''.
* Ferrand, Gabriel (1905). ''[https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k1667374 Les migrations musulmanes et juives à Madagascar]''. Paris: Revue de l'histoire des religions.
* Rabarioelina, Ndriana (Rev. Dr.) (2011), &quot;''Biblical Relations between Israel and Madagascar''&quot;, Doctoral Dissertation, Ph.D in Theology, SAHTS, États-Unis, 2010, 458 pages. Abstract in Saint-Alcuin House Journal, Volume 8, N&lt;sup&gt;o&lt;/sup&gt; 1, États-Unis, And in Library of Congress, number (ISSN 1548-4459), États-Unis.

* Ramilison, Emmanuel (1951), ''[https://books.google.mg/books/about/Ny_Loharanon_ny_Andriana_nanjaka_teto_Im.html?id=LfxmQwAACAAJ&amp;redir_esc=y Andriantomara-Andriamamilazabe. Loharanon' ny Andriana nanjaka eto Imerina]'', Imprimerie Ankehitriny.
* Ramilison, Emmanuel (1962), ''Ny Baiboly sy Andrianampoinimerina'', Librarie Iarivo, Antananarivo, 66 pejy.
* Kasanga, Fernand (1963), ''Ny Antemoro Anakara voasoratra tamin' ny taona 1506,'' Imprimerie Iarivo, Antananarivo.

* Rombaka, Jacques Philippe (1963), ''[https://www.bulac.fr/image/tantaran-drazana Tantaran-drazana Antemoro-Anteony]'', Antananarivo, Imprimerie LMS.
* Rombaka, Jacques Philippe (1970), ''[https://www.sudoc.abes.fr/cbs/xslt/DB=2.1//SRCH?IKT=12&amp;TRM=097789631 Fomban-drazana antemoro-usages et coutumes antemoro] {{Wayback|url=https://www.sudoc.abes.fr/cbs/xslt/DB=2.1//SRCH?IKT=12&amp;TRM=097789631 |date=20241220155652 }}'', Ambozontany, Fianarantsoa.
* [[Ratefy Tolotra|Ratefy, Tolotra]] (1986), ''&quot;Sind die Madagassichen Juden&quot;'' na &quot;Jiosy ve ny malagasy ?&quot;, Munster-Antananarivo, 600 pejy.

*[https://forum.serasera.org/forum/message/m4f91363e6aa74/m4f914d7409e95 Lahatsoratra tao amin' ny ''Midi Madagascar'' tamin' ny 20 Avrily 2012] (rohy maty: http://www.midi-madagasikara.mg/index.php/component/content/article/5-societe/2933-declaration--les-malagasy-descendants-de-juifs)
* &quot;[https://www.madagate.org/politique-madagascar/dossier/1752-ndriana-rabarioelina--des-propositions-pertinentes.html Ndriana Rabarioelina : des propositions pertinentes…]&quot;, ''www.madagate.org''
* &quot;[https://www.malagasynews.com/info-breves/le-prince-ndriana-rabarioelina-appelle-les-dirigeants-a-demolir-toutes-nouvelles-constructions-dans-le-rova-dantananarivo/ Le prince Ndriana Rabarioelina appelle les dirigeants à démolir toutes nouvelles constructions dans le Rova d’Antananarivo].&quot;, ''www.malagasynews.com''
* International Royal Academy of Theology (2010): ''Message of the Lord Adonai Elohim to All Churches in the World on the Homosexuality,'' http://academy-of-theology.blogspot.com/2011/06/message-of-the-lord-adonai-elohim-to-all.html
* &quot;[https://gw.geneanet.org/kingofmada_w?lang=fr&amp;pz=king+ndriana&amp;nz=ndriana Ndriana Rabarioelina]&quot;, ''gw.geneanet.org''
* &quot;[https://web.facebook.com/ndriana.rabarioelina?_rdc=1&amp;_rdr Ndriana Rabarioelina]&quot;, ''web.facebook.com''
* &quot;[https://fanjakana-madagasikara.blogspot.com/2020/? Fanosorana mpanjaka sy tsodrano ny Mpanjaka Ndriana Rabarioelina, avy amin' ny Lahimatoan' Imerina, Lehiben' ny Fianakaviamben' ny Mpanjaka eto Madagasikara (Taona 2015)]&quot;, ''fanjakana-madagasikara.blogspot.com''
* &quot;[https://royal-house-of-madagascar.blogspot.com/2020/09/? The anointing and the consecration of HRM King Ndriana Rabarioelina (in 2015)]&quot;, ''royal-house-of-madagascar.blogspot.com''
* &quot;[https://mpanjaka-madagasikara.blogspot.com/2020/? Famindrana zakaka sy famindrana fahefana ho an' ny Mmpanjaka Ndriana Rabarioelina avy amin' ny Lahimatoan' Imerina (taona 2015)]&quot;, ''mpanjaka-madagasikara.blogspot.com''

'''Sary mihetsika'''
* &quot;[https://www.youtube.com/watch?v=BeFJAOfucqs Ny Jiosy eto Madagasikara, ny Mpanjaka Ndriana Rabarioelina]&quot;, ''youtube.com''
* &quot;[https://tanikomadagascar.com/2019/10/05/tantara-sy-fiainam-pirenena-prince-dr-ndriana-rabarioelina/ Tantara sy Fiainam-pirenena]&quot; (''youtube''), ''tanikomadagascar.com''
* &quot;[https://www.youtube.com/watch?v=_6UVnBc0dgE Ndriana Rabarioelina: Manandratra Fanjakan' ny Mpisorona]&quot;, ''youtube.com''.
* &quot;[https://www.youtube.com/results?search_query=Mpanjaka+Ndriana+Rabarioelina%3A+Teny+Gasy Mpanjaka Ndriana Rabarioelina: &quot;Teny Gasy&quot;]&quot;, 06 Novambra 2021, Madagascar24TV, youtube.com: &quot;(66) Ny Mpanjaka Ndrian&lt;nowiki/&gt;a Rabarioelina, &quot;Tena Gasy&quot; 01 Oktobra 2022, Madagascar24TV - YouTube&quot;.
* &quot;[https://www.youtube.com/results?search_query=Mpanjaka+Ndriana+Rabarioelina%3A+Dinika Mpanjaka Ndriana Rabarioelina: &quot;Dinika&quot;]&quot;, MBSTV, 03 Oktobra 2022, youtube.com: &quot;Ny Mpanjaka Ndriana Rabarioelina, &quot;Dinika&quot; 03oktobra2022, MBS TV&quot;.
* &quot;[https://www.youtube.com/results?search_query=Mpanjaka+Ndriana+Rabarioelina%3A%22Antso+ho+an%27+ny+firenena Mpanjaka Ndriana Rabarioelina:''&quot;Antso ho an' ny firenena'']''&quot;''', 13 Oktobra 2022, youtube.com: &quot;Antso ho an' ny Firenena, Ny Mpanjaka Ndriana Rabarioelina&quot;.
* &quot;[https://www.youtube.com/results?search_query=Mpanjaka+Ndriana+Rabarioelina%2C+Fanjakan%27+i+Madagasikara Mpanjaka Ndriana Rabarioelina, ''Fanjakan' i Madagasikara'']''&quot;'', 21/07/2023, Le 20H15, Madagascar24Redaction: youtube.com: &quot;(66) Le 20H15 - 2023 07 21 - Mpanjaka Ndriana Rabarioelina- YouTube&quot;.
* &quot;[https://www.youtube.com/results?search_query=Mpanjaka+Ndriana+Rabarioelina%C2%A0%3A+%22Fanjakam-Pisorona%2C+Fanjakan%27i+Madagasikara Mpanjaka Ndriana Rabarioelina : &quot;''Fanjakam-Pisorona, Fanjakan'i Madagasikara'']''&quot;&quot;'', 22/07/2023, youtube.com&quot;.
* &quot;[https://www.youtube.com/results?search_query=Mpanjaka+Ndriana+Rabarioelina%3A+%22Mijoro+ny+Fianakaviambe+eto+Madagasikara%22 Mpanjaka Ndriana Rabarioelina: &quot;''Mijoro ny Fianakaviambe eto Madagasikara&quot;'']''&quot;'', 05 Aogositra 2023, youtube.com&quot;.
* &quot;[https://www.youtube.com/results?search_query=Mpanjaka+Ndriana+Rabarioelina%3A+%22Ny+Jiosy+eto+Madagasikara%22 Mpanjaka Ndriana Rabarioelina: &quot;''Ny Jiosy eto Madagasikara&quot;'']''&quot;'', TV I-BC, 2023, youtube.com&quot;.

== Loharano sy fanamarihana ==

[[Sokajy:Mpanao malagasy]]</text>
      <sha1>30gywxpqrs84p5bradecnd6tladsxf7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1134183</id>
      <parentid>1134182</parentid>
      <timestamp>2026-04-02T12:27:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-96630-1</username>
        <id>38575</id>
      </contributor>
      <comment>Namafa soratra tsy ilaina.</comment>
      <origin>1134183</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="47497" sha1="175h1nuujmhth9wceq3d2ijehaeknu9" xml:space="preserve">{{Infobox olona|anarana=Rabarioelina Ndriana|teraka=1963|firenena=Madagasikara|asa=Mpahay tantara|asa hafa=Mpikaroka
Teôlôjiana|sary=Rabarioelina Ndriana01}}
[[Sary:Ndriana Rabarioelina01.png|ankavia|vignette|Ndriana Rabarioelina]]
I '''Ndriana''' '''Rabarioelina''' dia [[Teôlôjia|teôlôjiana]] [[Prôtestantisma eto Madagasikara|prôtestanta malagasy]], teraka tamin' ny taona 1963, ao amin' ny fokon' [[andriana]] [[merina]] avy ao [[Ambohimalaza]], ao [[Antananarivo]], renivohitr' i [[Madagasikara]]. Zanaky ny profesora sy dokotera Lala Rabarioelina, izay nodimandry tamin' ny taona 2023 teo amin' ny faha-93 taonany, izy&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;&lt;small&gt;&quot;[https://tanikomadagascar.com/2023/02/18/faculte-de-medecine-dantananarivo-deces-du-professeur-lala-rabarioelina/ Faculté de médecine d’Antananarivo – Décès du professeur Lala Rabarioelina]&quot;, ''Taniko Madagasikara'', publié le 18 février 2023, mis à jour le 16 septembre 2024,&lt;/small&gt; &lt;/ref&gt;. Milaza izy fa voahosotra sy nohamasinina ho Mpanjakan' Imerina sy Mpanjakan' i Madagasikara tamin' ny taona 2015 ary miasa amin' ny tokony hamerenana ny [[Fanjakan' Imerina|Fanjakan' i Madagasikara]] indray&lt;ref name=&quot;:6&quot;&gt;&lt;small&gt;&quot;[https://www.koolsaina.com/royaume-de-madagascar-monarchie-interview-ndriana-rabarioelina-ibc-television/#comments Les solutions proposées par Ndriana Rabarioelina à travers le retour à la monarchie]&quot;,  ''www.koolsaina.com''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;&lt;small&gt;&quot;[https://www.youtube.com/watch?v=CnzKEvBocnA&amp;t=1s Les solutions proposées par Ndriana Rabarioelina à travers le retour à la monarchie]&quot; (Video),  ''Youtube''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&lt;small&gt;[[FANJAKAN’ I MADAGASIKARA|Fanjakan' i Madagasikara]], ''mg.wikipedia.org''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;.

Indreto koa ny lafin-javatra ahafantarana azy: nianatra fiteny maro (anisan' izany ny [[Fiteny hebreo|teny hebreo]]), manana maripahaizana dôktôrà roa momba ny [[teôlôjia]] tany [[Etazonia]]. Nianatra nitendry [[gitara klasika]] koa izy&lt;ref&gt;&lt;small&gt;[https://conservatoire-cnsmm-madagascar.blogspot.com/2021/06/ndriana-rabarioelina-travel-with.html?utm_source=chatgpt.com Pr. Dr. Ndriana Rabarioelina: &quot;...Travel with the classical guitar ...&quot;], Conservatoire National Supérieur de Musique de Madagascar, 4 juin 2021.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;.

Nanohanana tsangan-kevitra nampitondrainy ny lohateny hoe ''[[Biblical Relations between Israel and Madagascar]]'' izy&lt;ref&gt;&lt;small&gt;&quot;[https://stalcuinhouseseminary.academia.edu/RevDrNdrianaRABARIOELINA?utm_source=chatgpt.com Prince Dr. Ndriana Rabarioelina]&quot;, ''stalcuinhouseseminary.academia.edu''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;, izay miompana amin' ny fifandraisana ara-[[Baiboly]] eo amin' i [[Fanjakan' i Israely (mitambatra)|Israely]] sy i [[Madagasikara]], ary koa amin' ny niandohan' ny olombelona, ​​ka nikarohany ny fifandraisan' ny [[sivilizasiôna]] maro fahiny sy ny [[Tantaran' i Madagasikara|tantara malagasy]]. Filoha mpanorina sy mpikambana ao amin' ny ''Royal Academy of Sciences of Madagascar'' izy&lt;ref name=&quot;:8&quot; /&gt;.

== Zotram-piainany ==

=== Ny ray aman-dreniny ===
Teraka tamin' ny taona 1963 izy, zanaky ny profesora Lala Rabarioelina sy Rajerison Victorine&lt;ref&gt;&lt;small&gt;&quot;[https://gw.geneanet.org/taniko?lang=es&amp;n=rabarioelina&amp;p=ndriana Ndriana Rabarioelina]&quot;, ''gw.geneanet.org''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;, izay samy [[andriana]]&lt;ref&gt;&lt;small&gt;&quot;[https://mpanjaka-madagasikara.blogspot.com/2020/12/tantaran-ny-andriana-eto-madagasikara.html? Tantaran' ny Andriana eto madagasikara]&quot;, ''mpanjaka-madagasikara.blogspot.com''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;. I Lala Rabarioelina dia Docteur en Médecine (nianatra tany amin' ny Faculté de Médecine de [[Montpellier]]), mpandidy (major du Concours de chirurgie tany [[Frantsa]]), Professeur Agrégé de Chirurgie Générale (Paris, Frantsa), Professeur Emérite de l'Université (Oniversiten' i Madagasikara), Grand Chancelier de l'Ordre National de Madagascar&lt;ref&gt;&lt;small&gt;&quot;[https://tanikomadagascar.com/2023/02/18/faculte-de-medecine-dantananarivo-deces-du-professeur-lala-rabarioelina/ Faculté de médecine d’Antananarivo – Décès du professeur Lala Rabarioelina]&quot;, ''tanikomadagascar.com''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;. Rajerison Victorine renin' i Ndriana Rabarioelina kosa dia manana ny diplôma ambony amin' ny haizaitra (diplôme de Haute Couture de Paris).  

=== Ny fianarana norantoviny ===
Nahazo ny diplôma ''baccalauréat série C'' ([[matematika]] sy [[fizika]]) tao amin' ny [[Académie d' Aix-Marseille]] ('''''[[:fr:Académie_d'Aix-Marseille|fr]]''''') tany [[Frantsa]] izy, sy ny ''Licence en Théologie'' ary nahavita ''Master en Théologie'' tao amin' ny [[Faculté Libre de Théologie Réformée na Faculté Jean-Calvin]] ('''''[[:fr:Faculté_Jean-Calvin|fr]]''''') tao Aix-en-Provence any [[Frantsa]].

Nandalina fitantanana orinasa tao amin' ny [[Ecole Supérieure de Commerce de Paris]] (ESCP-Senior, Paris, 1994) ('''''[[:fr:ESCP_Business_School|fr]]''''') ary nandalim-pahaizana momba ny [[vatosoa]] tao amin' ny [[Gemological Institute of America]] (GIA, 2003, 2005) ('''''[[:en:Gemological_Institute_of_America|en]]''''') ary laharana voalohany mikasika ny [[diamondra]] tamin' ny mpiara-mianatra aminy.

[[Teôlôjia|Teôlôjiana]] i Ndriana Rabarioelina&lt;ref&gt;&lt;small&gt;&quot;[https://stalcuinhouseseminary.academia.edu/RevDrNdrianaRABARIOELINA? Prince Dr. Ndriana Rabarioelina]&quot;, S''t Alcuin House Seminary Academia''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt; sady mpikaroka tantara koa&lt;ref name=&quot;:9&quot;&gt;&lt;small&gt;&quot;[https://royal-academy-of-madagascar.blogspot.com/2017/11/iii-members-of-royal-academy-of.html Some members of the Royal Academy of Science of Madagascar]&quot;, ''royal-academy-of-madagascar.blogspot.com''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;. Nanao fikarohana izy ka nahazo ny diplôma ''PhD in Theology'' tamin' ny fanohanany ny [[tsangan-kevitra]] hoe &quot;''[[Biblical Relations between Israel and Madagascar]]''&quot; na &quot;Ny fifandraisana ara-Baiboly eo amin' i Israely sy i Madagasikara&quot; (''PhD'', Doctoral Dissertation, Saint Alcuin House Theological Seminary, USA, 2010, 458 pejy) mikasika ny &quot;Tantara miafin' i Madagasikara nandritra ny telo arivo taona mahery&quot; ary nahazo ny diplôma ''Doctor of Theology''  tamin' ny fanohanany ny [[tsangan-kevitra]] mitondra ny lohateny hoe &quot;''[[Madagascar in the Last Vestiges of the Birthplace of Humanity]]''&quot; na &quot;I Madagasikara, ao amin' ny sisa tavela amin' ny toerana nahaterahan' ny olombelona&quot; (''D.Theol''., Doctoral Dissertation, Saint Alcuin House Seminary, USA, 2016, 638 pejy) mikasika ny &quot;Tantara miafin' i Madagasikara nandritra ny enina arivo taona mahery&quot;.

Nianatra sy nampitaha tenim-pirenena mihoatra ny roa ambin' ny folo koa izy ([[Fiteny malagasy|malagasy]], [[Fiteny hebreo|hebreo]], [[Fiteny arameana|arameana]], [[Fiteny grika|grika]], [[Fiteny anglisy|anglisy]], [[Fiteny alemàna|alemana]], [[Fiteny tamily taloha|tamily tranainy]], [[Fiteny sanskrity|sanskrity]], [[Fiteny someriana|someriana]], [[Fiteny malaiô-pôlineziana|malaiô-pôlineziana]], [[Vondrom-piteny amerindiana|amerindiana]], [[Fiteny aty Afrika|afrikana]], sns)&lt;ref name=&quot;:9&quot; /&gt;.

Anisan' ny mpampianatra azy:  

* ny Profesora [[Pierre Berthoud]] (FLTR, [[Aix-en-Provence]], [[Frantsa]]), manam-pahaizana manokana momba ny [[Testamenta Taloha]];
* ny Profesora [[Peter R. Jones]] (Harvard, Princeton, [[Etazonia]]), manampahaizana momba ny [[Testamenta Vaovao]];
* ny Profesora Jean Marc Daumas de Cornilhac (FLTR, Aix-en-Provence, Frantsa) momba ny [[Fiteny hebreo|teny hebreo]] sy ny [[Tantaran' ny kristianisma|tantaram-piangonana]];
* ny Profesora Maurice Carrez (FTP, [[Paris]], Frantsa) momba ny [[Fiteny grika|teny grika]] sy ny [[Testamenta Vaovao]];
* ny Profesora Edmund Clowney ([[Westminster, Kalifornia|Westminster]], WTS, Etazonia) momba ny [[teôlôjia biblika]];
* ny Profesora Roger Greenway (Westminster, WTS, Etazonia), momba ny [[World Missiology|World Missiolog]]&lt;nowiki/&gt;[[World Missiology|y]];
* ny Profesora Jean Brun (Oniversite, Dijon) momba ny [[filôzôfia kristiana]];
* ny Profesora Pierre Courthial (FLTR, Aix-en-Provence, Frantsa) momba ny [[teôlôjia pratika]] sy ny [[apôlôjetika]];
* ny Profesora Olivier Clément (Institut Orthodoxe Saint Serge, Paris, Frantsa) momba ny [[teôlôjia ôrtôdôksa]];
* ary ny Profesora [[Pierre Chaunu]], manampahaizana momba ny [[Tantara]], mpikambana ao amin' ny Institut, Filohan' ny Académie des Sciences Morales et Politiques, Paris, Frantsa.

=== Raiamandreny mpiahy ===
Nilaza ho nahazo teny fikasana avy amin' Andriamanitra sy tsodrano avy amin' ny raiamandreny ara-panahy izy, dia ireto: ny mpitandrina [[Daniel Ratefy]]&lt;ref&gt;&lt;small&gt;Ny mpitandrina [[Daniel Ratefy]], mpanorina ny [[Fiangonana Protestanta Malagasy aty Andafy]] (FPMA) tao [[Montpellier]] tamin' ny taona 1946, mpiaraka nanorina ny [[Fiangonan' i Jesoa Kristy eto Madagasikara]] (FJKM) tamin' ny taona 1968, mpiaraka nanorina ny [[Fiombonan' ny Fiangonana Kristiana eto Madagasikara]] (FFKM) teny Ambohimalaza, Antananarivo, tamin' ny taona 1950, efa tonian' ny Fiombonan' ny Fiangonana Protestanta eto Madagasikara (FFPM) tamin' ny taona 1986-1992, solontenan' i Madagasikara tamin' ny fanorenana ny [[Filankevitra Ekiomenikan' ny Fiangonana|Filankevitry ny Fiangonana eran-Tany]] na [[Filankevitra Ekiomenikan' ny Fiangonana|World Council of Churches]] (WCC) tany [[Amsterdam]] tamin' ny taona 1947-1948.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt; (taona 1981), ny mpitandrina Razafindrakoto Gabriel (taona 1986), i Mama [[Volahavana Germaine]]&lt;ref&gt;&lt;small&gt;I Mama [[Volahavana Germaine]] (na Nenilava), mpiandry zokiolona (1941), raiamandreny nanorina ny [[Tobilehibe Ankaramalaza]] tamin' ny taona 1941, izay miombona amin' ny FFPM, efa nihaona tamin' i [[Olav V]], mpanjakan' i [[Nôrvezy]], tany amin' ny Lapan' Andriamanjaka tany [[Oslo]] any tamin' ny taona 1973, mpitory Filazantsara, mpiahy marary sy kamboty ary olona sahirana an-jatony, izay heverin' ny ao amin' ny hetsika [[Fifohazana (kristianisma malagasy)|Fifohazana]] ho mpaminany. ary mahay tenim-pirenena roa ambin' ny folo.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt; (taona 1996), ny kardinaly [[Armand Gaétan Razafindratandra]]&lt;ref&gt;&lt;small&gt;Ny kardinaly [[Armand Gaétan Razafindratandra|Armand Gaetan Razafindratandra]], ao amin' ny [[Eglizy Katôlika Apôstôlika Rômanina (Madagasikara)|Eglizy Katôlika Apôstôlika Rômanina]] (EKAR) eto Madagasikara, mpiaraka nanorina ny Fiombonan' ny Fiangonana Kristiana eto Madagasikara (FFKM) tao Ambohimalaza tamin' ny taona 1950.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt; (taona 2007), i Mama Ravolazaimanga Bernadette (taona 2009), i Mama Rasoazanakolona Hèlene (taona 2012), i Dada Manase (taona 2018) ao anatin' ny [[Fiangonana Loterana Malagasy]], ny [[Fiangonan' i Jesoa Kristy eto Madagasikara]]&lt;ref name=&quot;:5&quot;&gt;[http://royal-house-of-madagascar.blogspot.com/ &lt;small&gt;http://royal-house-of-madagascar.blogspot.com/&lt;/small&gt;]&lt;/ref&gt;. Anisan' ny raiamandrany mpiahy azy koa ny mpitandrina [[Daniel Ralibera]]&lt;ref&gt;&lt;small&gt;Ny mpitandrina [[Daniel Ralibera]], mpitandrina FJKM Ambavahadimitafo, mpampianatra tantaram-piangonana (FTP) ao Antananarivo, mpiaraka nanorina ny FJKM tamin' ny taona 1968, mpiaraka nanorina ny FFKM tao Ambohimalaza tamin' ny taona 1950, mpiaraka nanorina ofisialy ny FPMA tany Paris tamin' ny taona 1959.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt; sy ny profesora [[Albert Rakoto Ratsimamanga]]&lt;ref&gt;&lt;small&gt;I [[Albert Rakoto Ratsimamanga]], Docteur en Médecine, Docteur ès Sciences, ambasadaoron' i Madagasikara tamin' ny taona 1960-1972, manampahaizana, tale amin' ny Centre National de Recherche Scientifique (CNRS) any [[Paris]], akademisiana amin' ny firenena maro, mpikambana ao amin' ny Institut any Paris, ary nahazo loka siantifika iraisam-pirenena maro.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;.  

=== Anjara toerany teo amin' ny fiangonana ===
I Ndriana Rabarioelina dia kristiana prôtestanta. [[Fifohazana (kristianisma malagasy)|Mpiandry]] izy nanomboka amin' ny taona 1991, zanaky ny [[Tobilehibe Ankaramalaza]] ([[Fiombonan' ny Fiangonana Kristiana eto Madagasikara|FFPM]]). Izy dia efa filohan' ny [[Fiangonana Protestanta Malagasy aty Andafy]] (FPMA Aix-Marseille)&lt;ref&gt;&lt;small&gt;Ny [[Fiangonana Protestanta Malagasy aty Andafy]] (FPMA Aix-Marseille) tamin' ny taona 1986-1988, izay mpikambana ao amin' ny [[Fikambanana Mampiely Baiboly Malagasy|Fikambanana Mampiely Baiboly]] eto Madagasikara (FMBM), ao amin' ny [[Fédération protestante de France]] (FPF), ao amin' ny [[Alliance nationale des églises luthériennes de France]] (ANELF), ao amin' ny [[Lutheran World Federation]] (WLF), ao amin' ny [[Alliance réformée mondiale]] (ARM) ary ao amin' ny [[Conseil oecuménique de églises]] (COE).&lt;/small&gt;   &lt;/ref&gt; tamin' ny taona 1986-1988.   

Izy no nahitana ny Lycée Gardanne, Département Bouche-du-Rhône, Région Provence (PACA), izay toerana nanaovana ny Fivoriambe Isankerintaona Fifohazana voalohany teo anivon' ny Fiangonana Protestanta Malagasy aty Andafy (FPMA, 1989).  

== Ny tsangan-keviny ==

=== Jiosy na Israelita ny Malagasy ===
Ny tsangan-kevitra nahazoan' i Ndriana Rabarioelina ny diplôma ''PhD in Theology'' dia mitondra ny lohateny hoe ''[[Biblical Relations between Israel and Madagascar]]'' (&quot;Fifandraisana ara-Baiboly eo amin' i Israely sy i Madagasikara&quot;)&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;&lt;small&gt;&quot;[https://www.deliremadagascar.com/conference-internationale-sur-les-origines-juives-a-madagascar/ Conférence internationale sur les origines juives à Madagascar]&quot;, in [https://www.deliremadagascar.com/ deliremadagascar.com]&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;. Izany [[tsangan-kevitra]] izany dia anohanany ny maha [[Jiosy]] na Jody ny [[Malagasy]].
Ny mpitandrina [[Ravelojaona (mpitandrina)|Ravelojaona]] no efa nanoratra fa [[Jiosy]] ny [[Malagasy (vahoaka)|Malagasy]] (1909). Taty aoriana dia nanamafy izany i Mama [[Volahavana Germaine]] (1941). Manaraka, ilay misiônera [[lazarista]] atao hoe Rev. Père [[Joseph Briant]] (1946) dia niezaka nanamarina fa avy amin' ny [[Fiteny hebreo|teny hebreo]] ny [[Fiteny malagasy|teny malagasy]] ary nanamafy koa fa Jiosy ny Malagasy ny Rev. Dr. [[Roger Andriatsiratahina]] (1976) sy ny mpitandrina [[Ratefy Tolotra]] (1979) &lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;&lt;small&gt;Rabarioelina, Ndriana (Rev. Dr.) (2011), &quot;''Biblical Relations between Israel and Madagascar''&quot;, États-Unis, 2010.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;. Ny filazan' i Rev. Père Joseph Briant fa nisy koa ny andiam-pifidrà-monina jiosy mankaty Madagasikara -- ka ny voalohany tamin' ireo fifindrà-monina ireo dia tamin' ny andron' i [[Sôlômôna]], manodidina ny taona 900 tal. J.K. -- dia nohamafisin' ny Pastora Tolotra Ratefy (1976) sy Pr. Dr. Ndriana Rabarioelina (2010) tao amin' ny fikarohana ara-teôlôjia sy ara-tantara nataon' izy ireo nandritra ny efapolo taona mahery&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;. 

=== Madagasikara: fanjakà-mpanjaka teôkratika sy kristôkratika ===
Anisan' ny tohanan' i Ndriana Rabarioelina koa ny tokony hahatonga an' i Madagasikara ho fanjakana [[Teôkrasia|teôkratika]] sy [[Kristôkrasia|kristôkratika]], sady hiverenana amin' ny fanjaka-mpanjaka manandratra indray ny rafitra ara-piarahamonina sy ara-pôlitika mankato an' [[Andriamanitra (tokana)|Andriamanitra]] sy manaja ny [[soatoavina]] malagasy, ary ny fandravana ny rafitra [[Repoblika|repoblikana]] napetraky ny mpanjanantany tandrefana&lt;ref&gt;&lt;small&gt;&quot;[[FANJAKAN’ I MADAGASIKARA|Fanjakan' i Madagasikara]]&quot; in ''[https://mg.wikipedia.org/ mg.wikipedia.org]''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&lt;small&gt;&quot;[http://www.midi-madagasikara.mg/index.php/component/content/article/5-societe/2933-declaration--les-malagasy-descendants-de-juifs Déclaration : Les Malagasy, descendants de juifs]&quot; in ''[https://midi-madagasikara.mg/ midi-madagasikara.mg]''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&lt;small&gt;&quot;[http://www.tonga-soa.com/for/ecrire.php3?nume=3949&amp;repid=31423&amp;th= Déclaration: les Malagasy dscendants des juifs] {{Wayback|url=http://www.tonga-soa.com/for/ecrire.php3?nume=3949&amp;repid=31423&amp;th= |date=20230430172043 }}&quot;, in ''[http://www.tonga-soa.com/ tonga-soa.com] {{Wayback|url=http://www.tonga-soa.com/ |date=20250616035827 }}''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;. Tsy mijanona ho tsangan-kevitra fotsiny ny famerenana ny fitondra-mpanjaka fa raha [[andriana]] na printsy fotsiny i Ndriana Rabarioelina tany am-panombohana dia narahiny fanambaràna ho Mpanjaka izany&lt;ref&gt;&lt;small&gt;&quot;[http://royal-house-of-madagascar.blogspot.com/2019/ Royal house of Madagascar]&quot;, in [http://royal-house-of-madagascar.blogspot.com/ royal-house-of-madagascar.blogspot.com/]&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;.  

=== Avy amin' ny teny hebreo ny teny malagasy ===
Izao koa no anisan' ny hevitra tohanany: ny [[fiteny malagasy]] dia avy amin' ny [[fiteny hebreo]], ny [[kolontsaina malagasy]] dia avy amin' ny [[Jodaisma|kolontsaina jiosy]], ary nisy ny fifindrà-monina jiosy nankaty [[Madagasikara]], izay toherin' ny manam-pahaizana maro&lt;ref&gt;&lt;small&gt;Sophie Goedefroit et Albert Roca (2021), &quot;[https://publicacions.antropologia.cat/quaderns/article/download/371/199/1378 La &quot;plus belle énigme du monde&quot; ne veut pas être résolue. Le besoin de mémoire multiple à Madagascar]&quot;, ''publicacions.antropologia.cat''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;.

Nisy ny Fihaonana iraisam-pirenena mikasika ny Fiaviana Jiosy eto Madagasikara na ''Conférence Internationale sur les Origines Juives à Madagascar'' izay niarahan' ny Profesora [[Tudor Parfitt]] (Tale mpanorina ny Centre for Jewish Studies, SOAS, University of London, Academician, [[Fanjakana Mitambatra|United Kingdom]]) sy ny Pastora [[Ratefy Tolotra|Tolotra Ratefy]] (filoham-boninahitry ny Royal Academy of Sciences of Madagascar) ary ny Pr. Dr. Ndriana Rabarioelina (Filoha Mpanorina ny Royal Academy of Sciences of Madagascar), teo anatrehan' ny [[Raby]] dimy avy any [[Etazonia]], [[Kanada]], [[Marôka]], [[Frantsa]] ary [[Aostralia]], tao [[Antananarivo]] tamin' ny volana Mey 2017.&lt;ref name=&quot;:8&quot;&gt;&lt;small&gt;Royal Academy of Sciences of Madagascar, 2017.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;

== Mpanjakan' ny Merina sy mpanjakan' i Madagasikara ==

=== Ny fototry ny fanjakany ===

==== Taranaka mpanjaka ====
Nilaza i Ndriana Rabarioelina fa avy amin' ny mpanjaka [[Andriantomara]], ny mpanjaka [[Andrianerinerina]] Lahimatoan' Imerina, ny mpanjaka [[Andriamanelo]], ny mpanjaka [[Ralambo]], ny mpanjaka [[Andriantompokoindrindra]] Lahimatoan' Imerina, Tompon' ny Tranomanara, Tranofohiloha, Tranomasina, izay nolovany avy amin' ny razambeny mpanjaka [[Andriamamilazabe]], sy avy amin' ny mpanjaka [[Andrianjaka]] namorona ny [[Rova Manjakamiadana|Rovan' Antananarivo]], ny mpanjaka [[Andriantsitakatrandriana]], ny mpanjaka [[Andriantsimitoviaminandriandehibe]] ary ny mpanjaka [[Andrianampoinimerina]]. Ny ''Geneanet'' no ahitana tetiarana momba an' i Ndriana Rabarioelina&lt;ref&gt;&lt;small&gt;&quot;[[Ndriana Rabarioelina]]&quot;, ''Geneanet''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;.  

Araka ny voalazan' i Ndriana Rabarioelina dia izao ny hafatry ny mpanjaka razambeny:  &lt;blockquote&gt;An' [[Andriamanelo]] ny Alakamisy ary an' [[Andriamananintany]] ny Zoma. Raha manary fanjakana ny Terak' Andriamananintany dia miverina amin' Andriamanelo ny fanjakana. Vokany: ny hafatra napetraky ny mpanjaka [[Ralambo]] sy [[Andriantompokoindrindra]] ary [[Andrianjaka]] izay nisy fifanarahana fito dia manjaka aloha Andriantompokoindrindra avy amin' Andriamanelo, avy eo manjaka [[Andrianjaka]] avy amin' [[Andriamananintany]], ary ny Andriandahy avy amin' ny Terak' Andrianjaka manana reny mivantana [[Andriantompokoindrindra (foko)|Andriantompokoindrindra]] (foko) ihany no mahazo manjaka sy mahazo Tranomasina. Ny [[Ranavalona|vehi]][[Rasoherina|vavy]] tsy mahazo manjaka. Ary rehefa tsy manaja na very fanjakana ny Terak' Andrianjaka dia miverina amin' Andriantompokoindrindra Lahimatoan' Imerina, avy amin' Andriamanelo, ny fanjakana. (Ndriana Rabarioelina)   &lt;/blockquote&gt;Nambarany fa &quot;avy amin' ny mpanjaka mpisorona [[Andriantompokoindrindra]] Lahimatoan' Imerina mivantana sady avy amin' ny mpanjaka [[Andrianjaka]] ary avy amin' ny mpanjaka [[Andrianampoinimerina]] eto Madagasikara izy&quot;. Ity fanambaràna ity dia singa fototra amin' ny maha-izy azy sy ny hetsika ataony.  

==== Tendry avy amin' Andriamanitra ====
Araka ny voalazan' i Ndriana Rabarioelina hatrany dia [[Mpaminany malagasy|mpaminany]] miisa fito, raiamandreny andriana sy ireo zokiolona fotsy volo amin' ny tany, raiamandreny ara-panahy (ny Pastora [[Daniel Ratefy]] avy ao [[Ambohimalaza]], ny Pastor Razafindrakoto Gabriel avy ao [[Antanamalaza]], i [[Volahavana Germaine|Mama Volahavana Germaine]] avy amin' ny [[Tobilehibe Ankaramalaza|Toby Ankaramalaza]], i Dada Manasé avy amin' ny Toby Ankaramalaza, ny Andriambavy Rasoazanakolona Hélène na Mamafara avy amin' ny [[Toby Namahanambasy]] Imerinatsimo, ny Kardinaly [[Armand Gaétan Razafindratandra]] avy ao Ambohimalaza, ny Andriambavy Ravolazaimanga Bernadette&lt;ref&gt;&lt;small&gt;Ravolazaimanga Bernadette dia voalaza fa mpiandry ao amin' ny hetsika [[Fifohazana (kristianisma malagasy)|fifohazana]] FJKM sy FLM. Anisan' ny olona manana vina kristiana ho an' i Madagasikara manontolo izy ary miasa ho amin' izany, satria araka ny finoany diaho lasa ivon' ny [[fitoriana ny filazantsara]] maneran-tany i Madagasikara.&lt;/small&gt;  &lt;/ref&gt; avy amin' ny [[Toby Itaitso]]) no nampilazain' [[Andriamanitra (tokana)|Andriamanitra]] mialoha nanomboka ny taona 1981, ny maha mpanjaka mpandova fanjakana sy nanome tsodrano an' i Ndriana Rabarioelina.   

=== Ny fanjakany ===

==== Fiantombohan' ny fanjakany ====
Araka ny filazana nataony ihany dia tamin' ny volana Septambra 2015 no voalazany fa nanosorana sy nanamasinina azy ho mpanjaka tamin' ny lanonana ara-panahy teny [[Ambohidrabiby]] Hasin' Imerina, toerana manan-danja teo amin' ny tantaran’ ny [[Lisitry ny mpanjaka merina|mpanjaka merina sy mpanjaka eto Madagasikara]]. Nisy fahazavana avy any an-danitra nidina sy nipetraka naharitra ela teo aminy, ary &quot;fahazavana avo zato heny noho ny fahazavan' ny [[masoandro]]&quot; niposaka vao maraina avy any atsinanana tamin' io fotoana fanosorana mpanjaka sy fitsofandrano azy io teny Ambohidrabiby Hasin' Imerina, izay mariky ny &quot;fanatrehan' Andriamanitra sy ny fankatoavany ary ny fitahiany&quot;. 

Na dia teo aza izany fanosorana izany dia efa taty amin' ny taona 2020 no nahenoana ny maha mpanjaka azy, raha andriana na printsy no nahalalana azy hatramin' izay.

Izy dia nanorina ny Fianakaviamben' ny Andriana Merina, ny Fianakaviamben' ny Andriana eto Madagasikara, ny Fianakaviamben' ny Mpanjaka eto Madagasikara, ny Fiombonamben' ny Ampanjaka eto Madagasikara ary niaraka nanorina ny fiombonamben' ny Taranaka Andriana Miray eto Madagasikara (TAMIMA) niaraka tamin' ny mpitandrina [[Ratefy Tolotra|Tolotra Ratefy]] taorian' ny 06 Novambra 1995.

==== Ny anaram-boninahitra entiny ====
Izao ny anaram-boninahitra isalorany amin' ny maha mpanjaka azy, izay matetika adika amin' ny tenim-pirenena samihafa: &quot;''Mpanjaka, avy amin' ny Lahimatoan' Imerina, Lehiben' ny Fianakaviamben' ny Andriana Merina, Lehiben' ny Fianakaviamben' ny Mpanjaka eto Madagasikara''&quot;.

==== Mbola mitaky ny tena fanjakana ====
Na dia efa voahosotra sy nohamasinina ho mpanjaka aza i Ndriana Rabarioelina dia mbola miasa momba ny hamerenana ny [[Fanjakan' Imerina|Fanjakan' i Madagasikara]] sy ny handravana ny Repoblikan' i Madagasikara, izay lazainy fa naorin' ny mpanjanatany frantsay, mba hametrahany ny fanjakana [[Teôkrasia|teôkratika]] sy [[Kristôkrasia|kristôkratika]].

=== Fidirana an-tsehatra amin' ny raharaham-pirenena ===
I Ndriana Rabarioelina dia nahazo fiofanana pôlitika nandritra ny dimy taona (1995-2000) tamin' ny Andriana Blaise Rabetafika, ambasadaoron' i Madagasikara tany amin' ny [[Firenena Mikambana]] (ONU)&lt;ref&gt;&lt;small&gt;Ny Andriana Blaise Rabetafika dia ambasadaoron' i Madagasikara tany amin' ny [[Firenena Mikambana]] (ONU) sady zokiolona indrindra amin' ireo ambasadaoro erantany (1969-1992) tao amin' ny Firenena Mikambana, efa filohan' ny [[Filankevi-Pilaminan' ny Firenena Mikambana|Filankevitry ny Fandriampahalemana]] indroa (1985,1986) tao amin' ny Firenena Mikambana ary efa nahazo ny &quot;Prix International Mercure d'Or&quot; izay natokana ho an' ny filoham-pirenena avo lenta indrindra sy olona sangany sy mendrika indrindra eran-tany&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;. Koa mandray anjara momba ny raharaha [[Pôlitika eto Madagasikara|pôlitika]] sy [[Fiarahamonina malagasy|sôsialy]] eto Madagasikara izy.

Nanome toromarika stratejika ara-tafika tamin' ny Ministry ny Fiarovam-pirenena sy jeneraly miisa folo izy hampitsaharana ny [[ady an-trano]] niaraka amin' ny basy aman-tafondro sy ny hanavotana ny takalonaina sivily an-jatony sy hamonjena ny vahoaka an-tapitrisa nijaly tamin' ny raharaha 2002.

Nanohitra ny tsy fanarahan-dalàna sy ny [[Hosoka amin' ny fifidianana|hala-bato]] goavana ary nanao [[fampielezan-kevitra]] ho an' ny &quot;Tsia&quot; tamin' ny [[fitsapan-kevi-bahoaka]] tamin' ny taona 2010.

Nisakana ny fanotofana [[tanimbary]] arivo hektara mahery tamin' ny kaominina miisa enina ([[Ambohitrimanjaka]], [[Ambohidrapeto]], [[Fiombonana]], [[Ankadimanga]], [[Anosibe Zaivola]], [[Itaosy]]) ary niaro ny tantsaha enina alina mahery voan' ny tsindray hazo lena sy nampijalina. Ireo tanimbary ireo dia mirefy arivo hektara, mamelona vahoaka enina hetsy mahery eto [[Antananarivo]] sy ny manodidina. Nanoro hevitra izy mba hakisaka amin' ny toerana hafa ny [[tetikasa Tanamasoandro]] (2019)&lt;ref&gt;&lt;small&gt;Fanambarana, Television MATV, 18 Oktobra 2019.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;.

Nanome hevitra mba handanian' ny [[Antenimierandoholona (Madagasikara)|Antenimierandoholona]] ny [[volavolan-dalàna]] manamafy fa an' i Madagasikara ny [[Nosy Miparitaka|nosy]] dimy manodidina an' i Madagasikara ([[Bassas da India]], [[Nosy Europa|Europa]], [[Nosy Glorieuses|Glorioso]], [[Juan de Nova]], [[Nosy Tromelin|Tromelin]]). Ramatoa Arlette Ramaroson, mpitsara iraisam-pirenena&lt;ref&gt;&lt;small&gt;Ramatoa Arlette Ramaroson dia mpitsara iraisam-pirenena (TPI Rwanda, TPI Yogoslavia)&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;, sy ny mpiaradia manampahaizana no nandrafitra ilay volavolan-dalàna ary nankatoavina sy nolanian' ny Antenimierandoholona tamin' ny 18 Desambra 2020.

== Ny zava-bitany ==

=== Ny boky nosoratany ===
Amin' ny asasorany dia ireto no azo tanisaina:

* ''[[Biblical Relations between Israel and Madagascar]]'' (2010)&lt;ref name=&quot;:4&quot;&gt;&lt;small&gt;&quot;[https://royal-academy-of-madagascar.blogspot.com/2017/11/iii-members-of-royal-academy-of.html Some members of the Royal Academy of Sciences of Madagascar]&quot;, ''Royal Academy of Sciences of Madagascar''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;;
* ''[[The King and High Priest Andriantompokoindrindra]]'' (2012)&lt;ref name=&quot;:4&quot; /&gt;;
* ''[[The New Kingdom of Madagascar]]'' (2014)&lt;ref name=&quot;:4&quot; /&gt;;
* ''[[Madagascar in the Last Vestiges of the Birthplace of Humanity]]'' (2016)&lt;ref name=&quot;:4&quot; /&gt;.

Ireo boky ireo dia maneho ny fahavononany hikaroka ny fifandraisan' ny [[Tantaran' i Madagasikara|tantara malagasy]] sy ny ara-panahy ary ny sivilizasiôna fahiny&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:5&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:4&quot; /&gt;&lt;ref&gt;&lt;small&gt;&quot;[https://royal-house-of-madagascar.blogspot.com/2012/07/interview-du-prince-rev-dr-ndriana.html? Interview de S.A.R. le Prince Rev. Dr. Ndriana Rabarioelina: &quot; La christocratie est la solution durable de l'Eternel pour Madagascar]&quot;, ''Royal House of Madagascar'', 26 juillet 2012.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;.

=== Ny zavatra natsangany ===

==== Momba ny hira sy mozika ====
Mpitendry [[gitara klasika]] iraisam-pirenena i Ndriana Rabarioelina sady lehiben' ôrkesitra. Izy no filoha mpanorina ny fikambanana ''Conservatoire National Supérieur de Musique de Madagascar'' (ONG-CNSMM) sy ny ''Orchestre Philharmonique Amontana,'' nanomboka tamin' ny taona 1996'','' izay natao hanomezam-boninahitra an' Andriamanitra, mpamorona ny Lanitra sy ny Tany, sy hanomezana lanja ny haimozika malagasy avo lenta, ary efa nanao fampisehoana maro, anisan' izany ny fampisehoana impito ny ''oratorio'' &quot;''Messiah''&quot; ([[George Frideric Handel|G.F. Hande]]&lt;nowiki/&gt;l) amin' ny [[Fiteny malagasy|teny malagasy]] niaraka amin' ny mpihira miisa 90 ao amin' ny antoko mpihira Zanak' Ambohimalaza (ZAMA) sy mpitendry mozika iraisam-pirenena miisa 20, ny &quot;''Messe en Si mineur''&quot; ([[Johann Sebastian Bach|J.S. Bach]]) niaraka tamin' ny ''CNSMM Choir'' sy ny ''Orchestre Philharmonique Amontana'', ary ny &quot;Haleloia&quot; (G.F. Handel) niaraka tamin' ny antoko mpihira malagasy maro izay nisy mpihira niisa 600 teo anoloan' ny Lapan' ny Tanàna Antananarivo&lt;ref name=&quot;:4&quot; /&gt;&lt;ref&gt;&lt;small&gt;&quot;[https://conservatoire-cnsmm-madagascar.blogspot.com/2020/05/blog-post_17.html Maestro Étienne Ramboatiana (1930-2007): Orchestra for Orchestra for 40 Guitars]&quot;,&lt;/small&gt; &lt;small&gt;''Conservatoire National Supérieur de Musique de Madagascar''.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&lt;small&gt;&quot;[https://conservatoire-cnsmm-madagascar.blogspot.com/2011/01/realisations-du-conservatoire-cnsmm.html? Achievements of the Superior Royal Conservarory of Music in Madagascar - CNSMM]&quot;, ''Conservatoire National Supérieur de Musique de Madagascar''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;.

Filoha mpanorina ny ''Festival International de Musique Classique'' voalohany teto Madagasikara, nanomboka tamin' ny taona 1998, ary nikarakara [[kônseritra]] ampolony maro, izay nandraisan' ny mpitendry zavamaneno anjara avy eto [[Madagasikara]], any [[Etazonia]], any [[Alemaina]], [[Fanjakana Mitambatra|United Kingdom]], [[Frantsa]], [[Nôrvezy]], [[Brezila]], [[Italia]], [[Rosia]], [[Afrika Atsimo]], nosy [[La Réunion|La Reunion]] sy firenena hafa.

Filoha mpanorina ny ''Festival International de Jazz'' ''à Madagascar'', izay nanao fampisehoana mihoatra ny zato ary nandraisan' ny mpitendry zavamaneno anjara avy eto Madagasikara, Etazonia, Alemana, [[Soisa]], [[Belzika]], United Kingdom, Nôrvezy, Brezila, Italia, [[Afrika Atsimo]], Frantsa, nosy La Reunion, nosy [[Maorisy]] sy firenena hafa.

==== Akademia ====
Filoha mpanorina ny ''International Royal Academy of Theology'' i Ndriana Rabarioelina nanomboka tamin' ny taona 2010, izay misy manampahaizana mikasika ny [[teôlôjia]] eto Madagasikara sy maneran-tany. Filoha mpanorina ny ''Royal Academy of Sciences of Madagascar'' koa izy nanomboka tamin' ny taona 2016, izay misy Malagasy manampahaizana amin' ny taranja maro (teôlôjia, siansa teôrika, siansa ampiharina, kolontsaina sy haikanto, siansa mikasika ny olombelona, tantara sy lalàna ary pôlitika, siansan' ny fampandrosoana).

=== Ny blaogy ampiasainy ===
Ity ny topimaso momba ny [[blaogy]] na [[vohikala]] izay anehoan' i Ndriana Rabarioelina tsy tapaka ny tenany. Ireo blaogy ireo dia manasongadina ny maha andriana sy mpanjaka azy hatrany na dia misy isan-karazany aza ny lohahevitra hita ao amin' izy ireo. Indreto ny sasany amin' izy ireo:

==== Blaogy momba ny tantara, ny siansa, ny zavakanto, sns ====
* ''Conservatoire National Supérieur de Musique de Madagascar''&lt;ref&gt;&lt;small&gt;&quot;[https://conservatoire-cnsmm-madagascar.blogspot.com/ Conservatoire National Supérieur de Musique de Madagascar&quot;], ''conservatoire-cnsmm-madagascar.blogspot.com''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&lt;small&gt;Ny ''Conservatoire National Supérieur de Musique de Madagascar'' dia miompana amin' ny [[kolontsaina]] sy ny [[mozika]] izay namoahany ny asany amin' ny maha lehiben' [[ôrkesitra]] sy mpitendry [[gitara klasika]] azy. Ato amin' ity blaogy ity dia manambara ny fomba fijeriny ara-javakanto sy ara-panabeazana izy, manasa amin' ny fampisehoana kôseritra, mitantara ny fiaraha-miasany iraisam-pirenena ary manome voninahitra ny lafiny ara-panahy amin' ny mozika.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;;
* ''Royal Academy of Sciences of Madagascar''&lt;ref&gt;&lt;small&gt;Ity blaogy ity dia manolotra ny asany amin' ny maha filohan' ny ''Royal Academy of Sciences of Madagascar'' azy. Hita ny tantaram-piainany, ny andraikitra akademika sahaniny, ary ny seha-pikarohana andraisany anjara ([[Teôlôjia]], [[Jeôpôlitika]], [[Fiandohan'_ny_olombelona]], ​​sns.). Ity blaogy ity koa dia mamintina ny fizotran' ny fianarana sy fikarohana nataon' i Ndriana Rabarioelina, ny mari-pahaizana momba ny teôlôjia sy ny fikarohana momba ny fisian' ny fifandraisana ara-[[Baiboly]] eo amin' i Madagasikara sy i [[Fanjakan' i Israely (mitambatra)|Israely]], ny fiheverany ny anajara toeran' i [[Madagasikara]] eo amin' ny fiandohan' ny olombelona.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&lt;small&gt;&quot;[https://royal-academy-of-madagascar.blogspot.com/ Royal Academy of Sciences of Madagascar]&quot;, ''royal-academy-of-madagascar.blogspot.com''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;;

==== Blaogy momba pôlitika, ny sôsialy, ny fanjakana sns ====
Ireo blaogy ireo dia sehatra miompana amin' ny mpanjaka ara-drazana, ka izy no mpandray anjara lehibe amin' izany. Mamoaka lahatsoratra sy sary ary manambara hetsika ao izy.
* ''Fanjakan' i Madagasikara''&lt;ref&gt;&lt;small&gt;Ao amin' ity blaogy ''Fanjakan' i Madagasikara'' ity no itantarany ny fitarihany lanonana miaraka amin' ny tarana-mpanjaka antemoro sy merina, sy ny maro hafa, manamafy ny fifandraisan' ny samy [[Foko eto Madagasikara|foko]] [[Foko eto Madagasikara|malagasy]] sy ny tarana-mpanjaka manerana an' i Madagasikara. Asehony ny fanomezana — anisan' izany ny &quot;Boky Masina&quot; mirakitra ny 6&amp;nbsp;000 taona nisian' ny tantaran' ny [[Merina]] sy ny [[Antemoro]] — nandritra ireo fivoriana ireo. Takiany ny hananganana fanjakana kristiana araka ny &quot;Sitrapon' Andriamanitra&quot;, tsy araka ny [[Repoblika|lamina repoblikana]], izay heveriny fa mifanohitra amin' ny soatoavina' ny razambe malagasy. Manohana am-pahavitrihana ny [[teôkrasia]] kristiana izy, miara-miasa amin' ny Fiangonana eto Madagasikara ([[Fiombonan' ny Fiangonana Kristiana eto Madagasikara|FFKM]]), amin' ny sendikan' ny oniversite, ary amin' ny mpisehatra ara-tsôsialy, ho fototry ny fitantanana ny firenena.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&lt;small&gt;&quot;[https://fanjakana-madagasikara.blogspot.com/ Fanjakan' i Madagasikara]&quot;, ''fanjakana-madagasikara.blogspot.com''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;;
* ''Fianakaviamben' ny Andriana Merina''&lt;ref&gt;&lt;small&gt;Ato amijn' ity blaogy ity no ahitana ny fiantsoan' i Ndriana Rabarioelina, tamin' ny 14–15 Desambra 2022, ny mpanjaka sy ny andriana mba hanavotra ny firenena malagasy. Tsikerainy ny kolikoly mirongatra, ny fanitsakitsahana ny [[Zon' olombelona|zon']] [[Zon' olombelona|olombelona]] ary ny hosoka amin' ny fifidianana, ny fanimbana ny [[Tontolo iainana eto Madagasikara|tontolo iainana]] sy ny fahantran' ny 81,6% amin' ny vahoaka malagasy. Hamafisiny ny maha zava-dehibe ny [[soatoavina]] malagasy, ny fanajana ny fomba amam-panao ary ny firaisankinan' ny tarana-mpanjaka.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&lt;small&gt;&quot;[https://mpanjaka-madagasikara.blogspot.com/ ''Fianakaviamben' ny Andriana Merina''], ''mpanjaka-madagasikara.blogspot.com''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;;
* ''Fianakaviamben' ny Mpanjaka eto Madagasikara''&lt;ref&gt;&lt;small&gt;Ao amin' ity blaogy ity no iresahany ny lanjan' ny Fiambonamben' ny Ampanjaka eto Madagasikara. Ao no ahitana ny fanambaràna ataony, ny fanosorana azy ho mpanjaka, ny zava-mitranga amin' ny taranaka mpanjaka. Mampivondrona ny Raiamandreny ara-drazana (mpanjaka sy andriana) avy amin' ny [[Foko eto Madagasikara|foko malagasy]] rehetra izy. Resahiny ny fivoriana miaraka amin' ny mpanjaka solontena amin' ny lanonana nentim-paharazana (taombaovao, fanosorana ho mpanjaka, sns).&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&lt;small&gt;&quot;[https://ampanjaka-madagasikara.blogspot.com/ Fianakaviamben' ny Mpanjaka eto Madagasikara]&quot;, ''ampanjaka-madagasikara.blogspot.com''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;;
* ''Fiombonamben' ny Taranaka Andriana Miray eto Madagasikara'' (''TAMIMA'')&lt;ref&gt;&lt;small&gt;Ny blaogy ''Fiombonambe Taranaka Andriana Miray (TAMIMA)'' dia iresahany momba ny fivondronan' ny Andriana, anisan' izany ny fihaonana tamin' ny taona 2021 sy 2022 izay niompana amin' ny tantara sy ny firaisankinan' ny taranaka mpanjaka. Ato amin' ity blaogy ity izy no mankalaza ny fety toy ny [[Taom-baovao malagasy|Taombaovao]] [[Taom-baovao malagasy|Malagasy]], izay angatahany ny fitahian' Andriamanitra ho an' ny tarana-mpanjaka. Mandrara ny sakafo sasany heverina ho maloto araka ny [[Lalàn' i Mosesy|lalàn' ny Baiboly]] izy mba hahamasina ny Andriana malagasy.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&lt;small&gt;&quot;[https://tamima-madagasikara.blogspot.com/ Fiombonamben' ny Taranaka Andriana Miray eto Madagasikara (TAMIMA)]&quot;, ''tamima-madagasikara.blogspot.com''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;;
* ''Ny Andriantompokoindrindra''&lt;ref&gt;&lt;small&gt;Ity blaogy ''Ny Andriantompokoindrindra'' ity dia mifantoka amin' ny Fanjakana Merina sy ny andraikitra maha mpitarika ny Fiombonamben' ny Andriana eto Madagasikara azy.  Ao amin' ity blaogy ity koa i Ndriana Rabarioelina dia manazava ny maha taranaky ny &quot;mpanjaka-mpisorona&quot; [[Andriantompokoindrindra|Andrianatompokoindrindra]] azy (1600–1610 tany ho any) sy ny mpanjaka tao [[Fanjakan' Imerina|Imerina]], itantarany ny fanosorana azy ho Mpanjaka tamin' ny taona 2015. Asehony ihany koa ny fototra ara-pivavahana sy ara-drazana momba ny maha ara-dalàna ny maha Mpanjaka azy sy ny fanoloran-tenany amin' ny hamerina indray ny Fanjakana Masina miorina amin' ny soatoavina malagasy sy kristiana .&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&lt;small&gt;&quot;[https://andriantompokoindrindra.blogspot.com/ Ny Andriantompokoindrindra]&quot;, ''andriantompokoindrindra.blogspot.com''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;;
* ''Ny Jiosy eto Madagasikara''&lt;ref&gt;&lt;small&gt;Ato no iresahany fa misy ifandraisany amin' ny [[Israelita]] fahiny ny razamben' ny [[Malagasy (vahoaka)|Malagasy]], nanomboka amin' ny fifindra-monina ara-[[Baiboly]] teto [[Madagasikara]] tany amin' ny 3&amp;nbsp;000 taona lasa izay. Milaza koa izy fa avy amin' ny [[Fiteny hebreo|teny hebreo]] ny [[Fiteny malagasy|teny]] sy ny [[Kolontsaina malagasy|kolontsaina]] ary ny [[Fomban-drazana malagasy|fomban-drazana]] sasany eto Madagasikara, araka ny fikarohana nataony nandritra ny telopolo taona. Miezaka mampiseho ny fitoviana misy eo amin' ny tantara malagasy sy ny fitantarana ao amin' ny [[Testamenta Taloha]] izy, indrindra amin' ny filazany fa eto Madagasikara ilay toerana atao hoe [[Ôfira]] .&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&lt;small&gt;&quot;[https://jiosy-eto-madagasikara.blogspot.com/ Jiosy eto Madagasikara]&quot;, ''jiosy-eto-madagasikara.blogspot.com''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;;
* ''Royal House of Madagascar''&lt;ref&gt;&lt;small&gt;Io no blaogy ôfisialin' ny ''Royal House of Madagascar'', izay mirakitra hafatra ara-[[pôlitika]] sy ara-[[kolontsaina]], indrindra momba ny famerenana indray [[Fanjakan' Imerina|Fanjakan' i Madagasikara]] miorina amin' ny soatoavina malagasy, ny fanolorana lalàmpanorenana vaovao eo ambany fahefan' ny mpanjaka, ary momba ny fifandraisana amin' ny fikambanana maneran-tany (ny [[Firenena Mikambana]], ny [[Fandaharan' Asan' ny Firenena Mikambana ho an' ny Fampandrosoana|Fandaharan' Asan' ny Firenena Mikambana ho an' ny Fampandrosoan]]&lt;nowiki/&gt;a (PNUD), sns.). Ity blaogy ity koa dia itakiany ny tokony hiverenana amin' Andriamanitra.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:7&quot;&gt;&lt;small&gt;&quot;[https://royal-house-of-madagascar.blogspot.com/ Royal House of Madagascar]&quot;, ''royal-house-of-madagascar.blogspot.com''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;.
Anisan' ny anehoany hevitra koa ny blaogy ''Taniko Madagasikara'' ([https://tanikomadagascar.com/ Jereo eto]) sy blaogy maro hafa izay matetika manana anarana ahitana ny teny hoe &quot;''Royal''&quot;.

== Ny fikambanana sy ny fifandraisana iraisam-pirenena ==

=== Fikambanana iraisam-pirenen' ny mpanjaka ===
I Ndriana Rabarioelina dia mpikambana miaraka amin' ny [[mpanjaka]] notsongaina eran-tany ao anatin' ny ''Delphic Royal Society'', nanomboka tamin' ny taona 2011 tao [[Berlin]] any [[Alemaina]], izay miaraka amin' ny ''Delphic International Council'' manome lanja ny kolontsaina sy haikanto avo lenta eran-tany. 

=== Fifandraisana amin' ny any ivelany ===
I Ndriana Rabarioelina dia nampita &quot;Hafatr' Andriamanitra&quot; manohitra ny fiarahan' ny olona mitovy fananahana na ''Message of the Lord Adonai Elohim to All Churches in the World on the Homosexuality'' ary nalefa tamin' ny mpitarika fiangonana lehibe maneran-tany (ny [[Fiketrahana Masina|Fiangonana Katolika Apostolika Romana]] any [[Vatikàna]], ny [[Fiombonambe Anglikana|Anglican Communion]], ny [[Alliance réformée mondiale|World Reformed Alliance]], ny [[Fiangonana Loterana Eran-Tany|World Lutheran Federation]], ny [[Filankevitra Ekiomenikan' ny Fiangonana|World Council of Churches]], ...) tamin' ny taona 2010 sy 2011.

Lehiben' ny delegasiona malagasy misy ny mpanjaka malagasy notsongaina, tamin' ny Fihaonambe Iraisam-Pirenenan' ny Mpanjaka sy Zanakandriana ary Mpitarika ara-drazana, indroa miantoana, tany [[Tripoli]] sy [[Benghazi]] any [[Libia]] tamin' ny taona 2008 sy 2009. Ary notendrena ho lehiben' ny delegasiona mitarika ny mpanjaka rehetra avy amin' ny firenena miisa dimampolo mahery raha nihaona tamin' ny filoham-pirenena miisa folo mahery avy any [[Amerika]], [[Eorôpa]], [[Afrika]] ary [[Atsinanana Afovoany|Afovoany Atsinanana]] tany Libia tamin' ny taona 2009.

I Ndriana Rabarioelina koa dia solontenan' ny ampanjaka rehetra eto Madagasikara tamin' ny Fihaonambe Iraisam-Pirenenan' ny Mpanjaka sy Zanakandriana ary Mpitarika ara-drazana, ary nihaona tamin' ny filoham-pirenena maro tany [[Pretoria]] atsy [[Afrika Atsimo]] tamin' ny taona 2011.

Efa nahazo ny mariboninahitra ''Grand Cross of the Royal Order of Bunyoro-Kitara Kingdom'' (eken' ny Fanjakana any [[Oganda]]) izy&lt;ref name=&quot;:7&quot; /&gt;.

== Jereo koa ==
* [[Andriana]]
* [[Repoblika]]

* [[Fokom-pirenena folo very|Foko folo verin' i Israely]]

* [[Jiosy malagasy]]
* [[Ratefy Tolotra]]
* [[Tudor Parfitt]]
* [[Joseph Briant]]
* [[Vahoaka milaza fa taranaky ny Israelita]]
* [[Fifindra-monina jiosy aty Madagasikara]]

== Fanovozan-kevitra ==
'''Boky sy lahatsoratra'''

* Briant, Joseph, ''[https://www.google.com/search?q=Briant%2C+Joseph%2C+L%27h%C3%A9breu+%C3%A0+Madagascar&amp;sca_esv=c7c67eb20f0b5775&amp;sxsrf=ADLYWIKaeaF1lxKCRhfWaMtjxkig_QiHCw%3A1734705771500&amp;ei=a4JlZ6CmHoHOhbIPxdK5gAE&amp;ved=0ahUKEwjgh7PKyraKAxUBZ0EAHUVpDhAQ4dUDCA8&amp;uact=5&amp;oq=Briant%2C+Joseph%2C+L%27h%C3%A9breu+%C3%A0+Madagascar&amp;gs_lp=Egxnd3Mtd2l6LXNlcnAiJ0JyaWFudCwgSm9zZXBoLCBMJ2jDqWJyZXUgw6AgTWFkYWdhc2NhcjIIEAAYgAQYogQyCBAAGIAEGKIEMggQABiABBiiBDIIEAAYgAQYogRItRBQ4AZYlwpwBHgBkAEAmAHHA6ABxwOqAQM0LTG4AQPIAQD4AQH4AQKYAgWgAv4DqAIKwgIKEAAYsAMY1gQYR8ICDRAAGIAEGLADGEMYigXCAgcQIxgnGOoCmAMN8QWSdHSb40MGMYgGAZAGCpIHBTQuNC0xoAeGAw&amp;sclient=gws-wiz-serp L'hébreu à Madagascar]''.
* Ferrand, Gabriel (1905). ''[https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k1667374 Les migrations musulmanes et juives à Madagascar]''. Paris: Revue de l'histoire des religions.
* Rabarioelina, Ndriana (Rev. Dr.) (2011), &quot;''Biblical Relations between Israel and Madagascar''&quot;, Doctoral Dissertation, Ph.D in Theology, SAHTS, États-Unis, 2010, 458 pages. Abstract in Saint-Alcuin House Journal, Volume 8, N&lt;sup&gt;o&lt;/sup&gt; 1, États-Unis, And in Library of Congress, number (ISSN 1548-4459), États-Unis.

* Ramilison, Emmanuel (1951), ''[https://books.google.mg/books/about/Ny_Loharanon_ny_Andriana_nanjaka_teto_Im.html?id=LfxmQwAACAAJ&amp;redir_esc=y Andriantomara-Andriamamilazabe. Loharanon' ny Andriana nanjaka eto Imerina]'', Imprimerie Ankehitriny.
* Ramilison, Emmanuel (1962), ''Ny Baiboly sy Andrianampoinimerina'', Librarie Iarivo, Antananarivo, 66 pejy.
* Kasanga, Fernand (1963), ''Ny Antemoro Anakara voasoratra tamin' ny taona 1506,'' Imprimerie Iarivo, Antananarivo.

* Rombaka, Jacques Philippe (1963), ''[https://www.bulac.fr/image/tantaran-drazana Tantaran-drazana Antemoro-Anteony]'', Antananarivo, Imprimerie LMS.
* Rombaka, Jacques Philippe (1970), ''[https://www.sudoc.abes.fr/cbs/xslt/DB=2.1//SRCH?IKT=12&amp;TRM=097789631 Fomban-drazana antemoro-usages et coutumes antemoro] {{Wayback|url=https://www.sudoc.abes.fr/cbs/xslt/DB=2.1//SRCH?IKT=12&amp;TRM=097789631 |date=20241220155652 }}'', Ambozontany, Fianarantsoa.
* [[Ratefy Tolotra|Ratefy, Tolotra]] (1986), ''&quot;Sind die Madagassichen Juden&quot;'' na &quot;Jiosy ve ny malagasy ?&quot;, Munster-Antananarivo, 600 pejy.

*[https://forum.serasera.org/forum/message/m4f91363e6aa74/m4f914d7409e95 Lahatsoratra tao amin' ny ''Midi Madagascar'' tamin' ny 20 Avrily 2012] (rohy maty: http://www.midi-madagasikara.mg/index.php/component/content/article/5-societe/2933-declaration--les-malagasy-descendants-de-juifs)
* &quot;[https://www.madagate.org/politique-madagascar/dossier/1752-ndriana-rabarioelina--des-propositions-pertinentes.html Ndriana Rabarioelina : des propositions pertinentes…]&quot;, ''www.madagate.org''
* &quot;[https://www.malagasynews.com/info-breves/le-prince-ndriana-rabarioelina-appelle-les-dirigeants-a-demolir-toutes-nouvelles-constructions-dans-le-rova-dantananarivo/ Le prince Ndriana Rabarioelina appelle les dirigeants à démolir toutes nouvelles constructions dans le Rova d’Antananarivo].&quot;, ''www.malagasynews.com''
* International Royal Academy of Theology (2010): ''Message of the Lord Adonai Elohim to All Churches in the World on the Homosexuality,'' http://academy-of-theology.blogspot.com/2011/06/message-of-the-lord-adonai-elohim-to-all.html
* &quot;[https://gw.geneanet.org/kingofmada_w?lang=fr&amp;pz=king+ndriana&amp;nz=ndriana Ndriana Rabarioelina]&quot;, ''gw.geneanet.org''
* &quot;[https://web.facebook.com/ndriana.rabarioelina?_rdc=1&amp;_rdr Ndriana Rabarioelina]&quot;, ''web.facebook.com''
* &quot;[https://fanjakana-madagasikara.blogspot.com/2020/? Fanosorana mpanjaka sy tsodrano ny Mpanjaka Ndriana Rabarioelina, avy amin' ny Lahimatoan' Imerina, Lehiben' ny Fianakaviamben' ny Mpanjaka eto Madagasikara (Taona 2015)]&quot;, ''fanjakana-madagasikara.blogspot.com''
* &quot;[https://royal-house-of-madagascar.blogspot.com/2020/09/? The anointing and the consecration of HRM King Ndriana Rabarioelina (in 2015)]&quot;, ''royal-house-of-madagascar.blogspot.com''
* &quot;[https://mpanjaka-madagasikara.blogspot.com/2020/? Famindrana zakaka sy famindrana fahefana ho an' ny Mmpanjaka Ndriana Rabarioelina avy amin' ny Lahimatoan' Imerina (taona 2015)]&quot;, ''mpanjaka-madagasikara.blogspot.com''

'''Sary mihetsika'''
* &quot;[https://www.youtube.com/watch?v=BeFJAOfucqs Ny Jiosy eto Madagasikara, ny Mpanjaka Ndriana Rabarioelina]&quot;, ''youtube.com''
* &quot;[https://tanikomadagascar.com/2019/10/05/tantara-sy-fiainam-pirenena-prince-dr-ndriana-rabarioelina/ Tantara sy Fiainam-pirenena]&quot; (''youtube''), ''tanikomadagascar.com''
* &quot;[https://www.youtube.com/watch?v=_6UVnBc0dgE Ndriana Rabarioelina: Manandratra Fanjakan' ny Mpisorona]&quot;, ''youtube.com''.
* &quot;[https://www.youtube.com/results?search_query=Mpanjaka+Ndriana+Rabarioelina%3A+Teny+Gasy Mpanjaka Ndriana Rabarioelina: &quot;Teny Gasy&quot;]&quot;, 06 Novambra 2021, Madagascar24TV, youtube.com: &quot;(66) Ny Mpanjaka Ndrian&lt;nowiki/&gt;a Rabarioelina, &quot;Tena Gasy&quot; 01 Oktobra 2022, Madagascar24TV - YouTube&quot;.
* &quot;[https://www.youtube.com/results?search_query=Mpanjaka+Ndriana+Rabarioelina%3A+Dinika Mpanjaka Ndriana Rabarioelina: &quot;Dinika&quot;]&quot;, MBSTV, 03 Oktobra 2022, youtube.com: &quot;Ny Mpanjaka Ndriana Rabarioelina, &quot;Dinika&quot; 03oktobra2022, MBS TV&quot;.
* &quot;[https://www.youtube.com/results?search_query=Mpanjaka+Ndriana+Rabarioelina%3A%22Antso+ho+an%27+ny+firenena Mpanjaka Ndriana Rabarioelina:''&quot;Antso ho an' ny firenena'']''&quot;''', 13 Oktobra 2022, youtube.com: &quot;Antso ho an' ny Firenena, Ny Mpanjaka Ndriana Rabarioelina&quot;.
* &quot;[https://www.youtube.com/results?search_query=Mpanjaka+Ndriana+Rabarioelina%2C+Fanjakan%27+i+Madagasikara Mpanjaka Ndriana Rabarioelina, ''Fanjakan' i Madagasikara'']''&quot;'', 21/07/2023, Le 20H15, Madagascar24Redaction: youtube.com: &quot;(66) Le 20H15 - 2023 07 21 - Mpanjaka Ndriana Rabarioelina- YouTube&quot;.
* &quot;[https://www.youtube.com/results?search_query=Mpanjaka+Ndriana+Rabarioelina%C2%A0%3A+%22Fanjakam-Pisorona%2C+Fanjakan%27i+Madagasikara Mpanjaka Ndriana Rabarioelina : &quot;''Fanjakam-Pisorona, Fanjakan'i Madagasikara'']''&quot;&quot;'', 22/07/2023, youtube.com&quot;.
* &quot;[https://www.youtube.com/results?search_query=Mpanjaka+Ndriana+Rabarioelina%3A+%22Mijoro+ny+Fianakaviambe+eto+Madagasikara%22 Mpanjaka Ndriana Rabarioelina: &quot;''Mijoro ny Fianakaviambe eto Madagasikara&quot;'']''&quot;'', 05 Aogositra 2023, youtube.com&quot;.
* &quot;[https://www.youtube.com/results?search_query=Mpanjaka+Ndriana+Rabarioelina%3A+%22Ny+Jiosy+eto+Madagasikara%22 Mpanjaka Ndriana Rabarioelina: &quot;''Ny Jiosy eto Madagasikara&quot;'']''&quot;'', TV I-BC, 2023, youtube.com&quot;.

== Loharano sy fanamarihana ==

[[Sokajy:Mpanao malagasy]]</text>
      <sha1>175h1nuujmhth9wceq3d2ijehaeknu9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bajiry</title>
    <ns>0</ns>
    <id>284220</id>
    <revision>
      <id>1134202</id>
      <parentid>1059790</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T09:47:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Thelezifor</username>
        <id>15140</id>
      </contributor>
      <comment>Nanalehibe sary</comment>
      <origin>1134202</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="699" sha1="s191ofsx5eu18i363jh2w1tc7ipdplw" xml:space="preserve">[[Sary:Grain millet, early grain fill, Tifton, 7-3-02.jpg|vignette|377x377px|Bajiry]]
Ny '''bajiry''' na '''bajirà''' dia karazana [[Angiospermae|zavamaniry mamony]] maniry isan-taona ao amin' ny fianakaviana ''[[Poaceae]]'', karazana [[voamadinika]]. Volena hahazoana ny voany azo hanina ity zavamaniry ity. Azon' ny olona sy ny biby fiompy hanina ny voany. Io no ambolena be indrindra amin' ny karazana [[Ampemba|ampemby]] sy [[Ampembambazaha|ampembimbazaha]]. Ny anarany ara-tsiansa dia '''''Pennisetum glaucum''''' na '''''Cenchrus americanus'''''. Anisan' ny zana-pianakaviana ''[[Panicoideae]]'', izay ao amin' ny  fokon-javamaniry ''Paniceae'', izy io.

== Jereo koa ==

* ''[[Pennisetum]]''</text>
      <sha1>s191ofsx5eu18i363jh2w1tc7ipdplw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Almaty</title>
    <ns>0</ns>
    <id>290435</id>
    <revision>
      <id>1134189</id>
      <parentid>1094530</parentid>
      <timestamp>2026-04-02T21:03:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Milenioscuro</username>
        <id>5123</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>([[c:GR|GR]])  [[File:Almaty city.jpg]] → [[File:Almaty (city) in Kazakhstan.svg]] svg</comment>
      <origin>1134189</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="591" sha1="fsgpcz9sjzyzkfzcbkc9k3yjoop4dkh" xml:space="preserve">{{infobox tanàna
|velarantany=	752 
|isam-ponina=2.249.500
|firenena={{Kazakstàna}}
|ben'ny tanàna=
|sary=Big Almaty peak, may 2019.jpg
|saina=Flag of Almaty.svg
}}
[[File:Almaty (city) in Kazakhstan.svg|thumb|left|Almaty]]
'''Almaty''', (''Alma-Ata taloha''),  no tanàna lehibe indrindra ao [[Kazakstàna]], izay misy mponina mihoatra ny roa tapitrisa ao anatin'ny faritry ny metropolitana. 
Any am-pototry ny tendrombohitra [[Trans-Ili Alatau]] any atsimon'i [[Kazakstàna]], akaikin'ny sisintany amin'i [[Kirgizistàna]].

{{reflist}}
{{commonscat}}

[[sokajy:Tanàna ao Kazakstàna]]</text>
      <sha1>fsgpcz9sjzyzkfzcbkc9k3yjoop4dkh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Oryza</title>
    <ns>0</ns>
    <id>297873</id>
    <revision>
      <id>1134181</id>
      <parentid>1130168</parentid>
      <timestamp>2026-04-02T12:02:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-96630-1</username>
        <id>38575</id>
      </contributor>
      <comment>Nanatsara rafi-pehezanteny</comment>
      <origin>1134181</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5373" sha1="1hoiaszqx69251hof5mahh3fazwnk65" xml:space="preserve">{{Boaty ny taksônômia
| anarana = ''Oryza''
| sary = Koeh-232.jpg
| regnum = [[Plantae]]
| unranked_subregnum = [[Tracheophyta]]
| unranked_divisio = [[Angiospermae]]
| unranked_classis = [[Mônôkôtiledôna]]
| unranked_subclassis = [[Commelinidae]]
| ordo = [[Poales]]
| familia = [[Poaceae]]
| genus = '''''Oryza'''''
| genus_authority = [[Carl von Linné]]
}}
&lt;!-- vim: se ft=wp: --&gt;&lt;!--{{Taxobox végétal                  | Riz cultivé | Brun ris.jpg | Oryza sativa }}
{{Taxobox sous-règne               | Tracheobionta  }}
{{Taxobox division                 | Magnoliophyta  }}
{{Taxobox classe                   | Liliopsida     }}
{{Taxobox sous-classe              | Commelinidae   }}
{{Taxobox ordre                    | Cyperales      }}
{{Taxobox famille                  | Poaceae        }}
{{Taxobox genre                    | Oryza          }}
{{Taxobox binomial végétal         | Oryza sativa | [[Linné]], [[1753]] }}
{{Taxobox phylogénie végétal       | Poales | Poaceae }}
{{Taxobox fin}}--&gt;Ny ''[[Oryza]]'' dia vondron-karazan-javamaniry ao amin' ny fianakaviana ''[[Poaceae]]'', ao amin' ny zana-pianakaviana ''Oryzoideae'', ao amin' ny filaharana [[Cyperales]] (araka ny [[fanasokajiana klasika]]) na [[Poales]] (araka ny [[fanasokajiana APG III]]). Ahitana karazana roapolo eo ho eo ekena ity vondron-karazana ity, anisan' izany ny karazana [[vary]] roa ambolena, dia ny ''[[Oryza sativa]]'' sy ny ''[[Oryza glaberrima]]'', izay anisan' ny zavamaniry tena ilaina amin' ny sakafon' olombelona. Karazana bozaka maniry amin' ny tany mando ny karazana ao amin' ny ''Oryza'' ary mety hahatratra 1 ka hatramin' ny 2 metatra ny haavony. Ahitana karazana maniry isan-taona sy mihoatra ny roa taona ny ao amin' ity vondron-karazana ity. Misy koa ny karazana maniry hoazy maro (tsy ambolena), anisan' izany ny ''Oryza perennis'',  ny ''Oryza nivara'', ny ''Oryza rufipogon'', ny ''Oryza latifolia'', ary ny ''Oryza punctata'', izay tena akaiky ara-biôlôjia amin' ny vary ambolena, indraindray mitovy fomba amin' ny ahi-dratsy raha eny an-tanimbary ka sarotra fonganina ary heverina fa manimba.

== Lisitry ny karazana ==
Tsy mitovy ny isan' ny karazana ekena arakaraka ny mpanoratra. Araka ny ''[[World Checklist of Selected Plant Families]]'' (WCSP) &lt;small&gt;(22&lt;/small&gt; &lt;small&gt;Avrily 2017)&lt;/small&gt;, ireo karazana 19 voatanisa etsy ambany ireo ihany no tokony hoheverina ho tena karazana miavaka.

* ''Oryza australiensis'' Domin (1915)
* ''Oryza barthii'' A.Chev. (1910)
* ''Oryza brachyantha'' A.Chev. &amp; Roehr. (1914)
* ''&lt;u&gt;Oryza coarctata&lt;/u&gt;'' Roxb., Fl. Ind. ed. 1832 (1832)
* ''Oryza eichingeri'' Peter (1930)
* ''[[Oryza glaberrima]]'' Steud. (1853)
* ''Oryza grandiglumis'' (Döll) Prodoehl (1922)
* ''Oryza latifolia'' Desv. (1813)
* ''Oryza longiglumis'' Jansen (1953)
* ''[[Oryza longistaminata]]'' A.Chev. &amp; Roehr. (1914)
* ''Oryza meyeriana'' (Zoll. &amp; Moritzi) Baill. (1894)
* ''Oryza minuta'' J.Presl (1830)
* ''&lt;u&gt;Oryza neocaledonica&lt;/u&gt;'' Morat, Bull. Mus. Natl. Hist. Nat., B (1994)
* ''Oryza officinalis'' Wall. ex Watt (1891)
* ''Oryza punctata'' Kotschy ex Steud. (1853)
* ''Oryza ridleyi'' Hook.f. (1896)
* ''Oryza rufipogon'' Griff. (1851)
* ''[[Oryza sativa]]'' L. (1753)
* ''Oryza schlechteri'' Pilg. (1914)

=== Lisitra hafa ===
Ahitana karazany maro arakaraka ny habeny sy ny lokony ary ny tsirony ny vary.

* ''[[Oryza alta]]''  Swnllen
* ''[[Oryza australiensis]]'' Domin
* ''[[Oryza barthii]]'' A. Chev.
* ''[[Oryza brachyantha]]'' Chev.
* ''[[Oryza eichingeri]]'' Peter
* ''[[Oryza glaberrima]]''  Stend.
* ''[[Oryza grandiglumis]]'' (Don.) Prod.
* ''[[Oryza granulata]]'' Nees.
* ''[[Oryza latifolia]]'' Beauv.
* ''[[Oryza longiglumis]]'' P. Jansen
* ''[[Oryza longistaminata]]'' Chev. &amp; Roch.
* ''[[Oryza meyeriana]]'' (Zoll. &amp; Mon.) Baill
* ''[[Oryza minuta]]'' Presl
* ''[[Oryza nivara]]'' ?
* ''[[Oryza officinalis]]'' Wall.
* ''[[Oryza punctata]]'' Kotschy ex Stend.
* ''[[Oryza ridleyi]]'' Hook. f.
* ''[[Oryza rufipogon]]'' Griff.
* ''[[Oryza sativa]]'' Linn.
* ''[[Oryza sativa]]'' f. spontanica  auct.
* ''[[Oryza schlechteri]]'' Pilqer

== Jereo koa ==

* [[Vary]]

* [[Varimbazaha]]
* [[Katsaka]]
* [[Ampemba]]
* Karazana ahitra fihinam-boa:
* ''Oryza'' ( ''[[Oryza sativa]],'' ''[[Oryza glaberrima]]'') ''- [[Hordeum]]'' (''[[Hordeum vulgare]]'') ''- [[Triticum]]'' (''[[Triticum aestivum]]'', ''[[Triticum durum]]'')''- [[Zea]]'' (''[[Zea mays]]'') ''- [[Secale]]'' (''[[Secale cereale]]'') ''- [[Avena]]'' (''[[Avena sativa]]'') ''- [[Sorghum]]'' (''[[Sorghum bicolor]]'') ''- [[Setaria]]'' (''[[Setaria italica]]'') ''- [[Eleusine]]'' (''[[Eleusine coracana]]'') ''- [[Digitaria]]'' (''[[Digitaria exilis]]'', ''[[Digitaria iburua]]'') ''- [[Pennisetum]]'' (''[[Pennisetum glaucum]]'') ''- [[Echinochloa]]'' (''[[Echinochloa frumentacea]]'', ''[[Echinochloa colona]]'')
* ''[[Panicum]]'' (''[[Panicum miliaceum]]'') ''- [[Coix]]'' (''[[Coix lacryma-jobi]]'') ''- [[Cenchrus]]'' (''[[Cenchrus americanus]]'') ''- [[Brachiaria]]'' (''[[Brachiaria ruziziensis]]'') ''- [[Phalaris]]'' (''[[Phalaris canariensis]]'') ''- [[Agrostis]]'' (''[[Agrostis capillaris]]'') ''- [[Lolium]]'' (''[[Lolium perenne]]'')
* ''[[Fagopyrum]]'' (tsy anisan' ny ''[[Poaceae]]'' fa ''[[Polygonaceae]],'' ohatra: ''[[Fagopyrum esculentum]]'')
[[Category:vary|*]]
[[Category:Sakafo]]
[[Category:Fambolena]]
[[Category:Serealy]]</text>
      <sha1>1hoiaszqx69251hof5mahh3fazwnk65</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wikipedia:Efemerida/4 Aprily</title>
    <ns>4</ns>
    <id>298514</id>
    <revision>
      <id>1134200</id>
      <parentid>1133686</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T09:34:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ZoAndriamifidisoa</username>
        <id>36396</id>
      </contributor>
      <origin>1134200</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="819" sha1="5abaluh6h4heintwg1i2auoi6piwcr7" xml:space="preserve">'''Androany [[4 Aprily|4 avrily]]''' :
[[File:Martin Luther King, Jr. and Lyndon Johnson (cropped).jpg|thumb|Martin Luther King, Jr. (notapahina)]]
* '''[[1721]]''' – Voatendry ho '''[[praiminisitra]]''' voalohany tao '''[[Britaina Lehibe|Grande-Bretagne]]''' i '''[[Robert Walpole]]'''.

* '''[[1949]]''' - Nahaterahan'ny '''OTAN''' - [[Fifanarahan' i Atlantika Avaratra|Fifanarahan'i Atlantika Avaratra]] - nosoniavin'ny firenena miisa 12

* '''[[1960]]''' - [[Fahaleovantena]]n'i '''[[Senegaly]]'''

* '''[[1968]]''' - Nisy namono tao [[Memphis, Tennessee|Memphis]] ny pastora '''[[Martin Luther King|Martin Luther King Jr]]'''

* '''[[1973]]''' - Nosokafana tamin'ny fomba ofisialy tao New York ny World Trade Center (WTC).

* '''[[1975]]''' - Niorenan'ny orinasa informatika '''[[Microsoft Windows|Microsoft]]'''</text>
      <sha1>5abaluh6h4heintwg1i2auoi6piwcr7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1134201</id>
      <parentid>1134200</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T09:40:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ZoAndriamifidisoa</username>
        <id>36396</id>
      </contributor>
      <origin>1134201</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="945" sha1="q5zeo71wpckvrujjr0igpbikwe3ekpx" xml:space="preserve">'''Androany [[4 Aprily|4 avrily]]''' :
[[File:Martin Luther King, Jr. and Lyndon Johnson (cropped).jpg|thumb|Martin Luther King, Jr. (notapahina)]]
* '''[[1721]]''' – Voatendry ho '''[[praiminisitra]]''' voalohany tao '''[[Britaina Lehibe|Grande-Bretagne]]''' i '''[[Robert Walpole]]'''.

* '''[[1925]]''' – Naorina tao '''[[Munich]]''' ny '''Schutzstaffel (SS)''' ho mpiambin'i '''[[Adolf Hitler]]''' manokana.

* '''[[1949]]''' - Nahaterahan'ny '''OTAN''' - [[Fifanarahan' i Atlantika Avaratra|Fifanarahan'i Atlantika Avaratra]] - nosoniavin'ny firenena miisa 12

* '''[[1960]]''' - [[Fahaleovantena]]n'i '''[[Senegaly]]'''

* '''[[1968]]''' - Nisy namono tao [[Memphis, Tennessee|Memphis]] ny pastora '''[[Martin Luther King|Martin Luther King Jr]]'''

* '''[[1973]]''' - Nosokafana tamin'ny fomba ofisialy tao New York ny World Trade Center (WTC).

* '''[[1975]]''' - Niorenan'ny orinasa informatika '''[[Microsoft Windows|Microsoft]]'''</text>
      <sha1>q5zeo71wpckvrujjr0igpbikwe3ekpx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wikipedia:Efemerida/5 Aprily</title>
    <ns>4</ns>
    <id>298515</id>
    <revision>
      <id>1134205</id>
      <parentid>1133687</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T10:34:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ZoAndriamifidisoa</username>
        <id>36396</id>
      </contributor>
      <origin>1134205</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1054" sha1="6e50ixtjl0o8m8pn8zuypyozksx5mzv" xml:space="preserve">'''Androany [[5 Aprily|5 avrily]] - [[Fetin'ny Qingming]]''' : 
[[File:Moai Rano raraku.jpg|thumb|Moai at Rano Raraku, Easter Island]]
* '''[[1722]]''' - Nogadona tao [[Nosin' ny Paska|Nosin'ny Paska]] i [[Jakob Roggeveen]], [[Neerlandey (vahoaka)|Holandey]] mpihaza tany vaovao.

* '''[[1941]]''' – Nanangana '''ghetto''' ho an'ny [[Jiosy]] tao [[Kielce]] , [[Pôlônia|Pôlônina]], ireo mpanjanaka [[Alemàna (vahoaka)|alemà]].

* '''[[1955]]''' - Nametra-pialana tamin'ny maha-[[Praiminisitra]] azy tao '''[[Fanjakana Mitambatra|Fanjakana Mitambatra]]''' noho ny fahanterana sy ny fahasalamany i '''[[Winston Churchill]]'''.

* '''[[1976]]''' – Fanomezam-boninahitra ny Praiminisitra shinoa '''[[Zhou Enlai]]''' voarara nampisy fitifiram-bahoaka tao amin'ny Kianjan'i '''Tiananmen''' tao '''[[Beijing]]'''. An-jatony ny olona maty tamin'izany (Famaraparanana ny Revolisiona ara-kolontsaina).

* '''[[2009]]''' – Nandefa ny balafomanga Kwangmyongsong-2 i Korea Avaratra, izay nomelohin'ny Filankevitry ny Fiarovam-pirenen'ny Firenena Mikambana.</text>
      <sha1>6e50ixtjl0o8m8pn8zuypyozksx5mzv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wikipedia:Efemerida/6 Aprily</title>
    <ns>4</ns>
    <id>298516</id>
    <revision>
      <id>1134207</id>
      <parentid>1133691</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T10:52:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ZoAndriamifidisoa</username>
        <id>36396</id>
      </contributor>
      <origin>1134207</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="886" sha1="7vd56i7t9ha22e4intsgtua2hwgj2op" xml:space="preserve">
'''Androany [[6 Aprily|6 avrily]]''' :
[[File:7 Belvedere Avenue, Oranjezicht, Cape Town.jpg|thumb|7 Belvedere Avenue, Oranjezicht, Le Cap]]
* '''[[1652]]''' - Nananganan'i [[Jan van Riebeeck]] no toeram-piantsonan'i '''[[Cape Town|Le Cap]]'''  

* '''[[1830]]''' - Nananganan'i '''[[Joseph Smith|Joseph Smith Jr.]]''' ny '''[[Fiangonan' i Jesoa Kristy ho an' ny Olomasin' ny Andro Farany|Fiangonan'i Jesoa Kristy ho an'ny Olomasin'ny Andro Farany]]''' na ny Môrmôna.

* '''[[1861]]''' - Niorenan'ny '''Soltanàn'i [[Zanzibar]]'''

* '''[[1896]]''' - Nanatanterahina voalohany ny '''[[Lalao Olaimpika|Lalao olaimpika]]''' tao Atena, firenena 14 no nandray anjara tamin'izany. (Fanisana gregôriana)

* '''[[1994]]''' - Nisy nitifitra ny voromby nitondra an'i '''[[Juvénal Habyarimana]]''', filohan'i [[Roanda|Rwandà]], sy '''[[Cyprien Ntaryamira]]''' filohan'i [[Borondy|Burundi]].</text>
      <sha1>7vd56i7t9ha22e4intsgtua2hwgj2op</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1134208</id>
      <parentid>1134207</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T11:04:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ZoAndriamifidisoa</username>
        <id>36396</id>
      </contributor>
      <origin>1134208</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="921" sha1="m9s5ikdfalayro8qo0okxmskf2l1vds" xml:space="preserve">'''Androany [[6 Aprily|6 avrily]]''' :
[[File:7 Belvedere Avenue, Oranjezicht, Cape Town.jpg|thumb|7 Belvedere Avenue, Oranjezicht, Le Cap]]
* '''[[1652]]''' - Nananganan'i [[Jan van Riebeeck]] no toeram-piantsonana sady fitoeram-bokatra nahatonga an'i '''[[Cape Town|Le Cap]]'''  

* '''[[1830]]''' - Nananganan'i '''[[Joseph Smith|Joseph Smith Jr.]]''' ny '''[[Fiangonan' i Jesoa Kristy ho an' ny Olomasin' ny Andro Farany|Fiangonan'i Jesoa Kristy ho an'ny Olomasin'ny Andro Farany]]''' na ny Môrmôna.

* '''[[1861]]''' - Niorenan'ny '''Soltanàn'i [[Zanzibar]]'''

* '''[[1896]]''' - Nanatanterahina voalohany ny '''[[Lalao Olaimpika|Lalao olaimpika]]''' tao Atena, firenena 14 no nandray anjara tamin'izany. (Fanisana gregôriana)

* '''[[1994]]''' - Nisy nitifitra ny voromby nitondra an'i '''[[Juvénal Habyarimana]]''', filohan'i [[Roanda|Rwandà]], sy '''[[Cyprien Ntaryamira]]''' filohan'i [[Borondy|Burundi]].</text>
      <sha1>m9s5ikdfalayro8qo0okxmskf2l1vds</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ie</title>
    <ns>0</ns>
    <id>298864</id>
    <revision>
      <id>1134188</id>
      <timestamp>2026-04-02T16:43:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-20287-91</username>
        <id>39164</id>
      </contributor>
      <comment>Pejy noforonina tamin'ny « Singa nataon'ny mpankafy ao amin'ny lalao ny Ibexium. »</comment>
      <origin>1134188</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="53" sha1="ocmhqbqvr3ncml1hmkdvihd8wv0tw1r" xml:space="preserve">Singa nataon'ny mpankafy ao amin'ny lalao ny Ibexium.</text>
      <sha1>ocmhqbqvr3ncml1hmkdvihd8wv0tw1r</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Manga (maniry)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>298865</id>
    <redirect title="Manga (zavamaniry)" />
    <revision>
      <id>1134197</id>
      <timestamp>2026-04-03T08:16:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Thelezifor</username>
        <id>15140</id>
      </contributor>
      <comment>nanova ny anaran'i [[Manga (maniry)]] ho [[Manga (zavamaniry)]] i Thelezifor</comment>
      <origin>1134197</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="34" sha1="15zur89ae86l6e0h0n305hupfx9b3kz" xml:space="preserve">#FIHODINANA [[Manga (zavamaniry)]]</text>
      <sha1>15zur89ae86l6e0h0n305hupfx9b3kz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Striga</title>
    <ns>0</ns>
    <id>298866</id>
    <revision>
      <id>1134203</id>
      <timestamp>2026-04-03T10:10:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Thelezifor</username>
        <id>15140</id>
      </contributor>
      <comment>Vondron-karazan-javamaniry ao amin' ny fianakaviana Orobanchaceae</comment>
      <origin>1134203</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4527" sha1="a5ox10mrxv7gp7h95xf6ezl98n7573b" xml:space="preserve">[[Sary:Striga bilabiata MS4167.jpg|vignette|406x406px|''Striga bilabiata'']]
Ny '''''Striga''''' dia vondron-karazana [[Angiospermae|zavamaniry mamony]] ao amin' ny fianakaviana ''[[Orobanchaceae]]'', na dia nametraka azy tao amin' ny ''[[Scrophulariaceae]]'' ny fanasokajiana taloha. Zavamaniry katsentsitra misy [[Taranja (taova)|taranjany]] izay manimba ny fambolena [[voamadinika]] ([[vary]], [[katsaka]], [[ampemby]], [[fary]]) izy ireo, atỳ [[Afrika]] (indrindra [[Afrika atsimon' i Saharà|Afrika atsimon' i Sahara]]) sy any [[Azia]] ary any [[Aostralia]]. Tsy tena fantatra ny isan' ny karazana nefa mihoatra ny ny 40 izany.
[[Sary:Striga asiatica 5Dsr 1-0755.jpg|vignette|296x296px|''Striga asiatica'' misy voniny mena]]
Misy fiantraikany lehibe izy ireo indrindra amin' ny fambolena any amin' ny faritry ny [[hivoka]] atỳ Afrika. Miteraka fatiantoka be dia be any amin' ny faritra hafa ko izy ireo, anisan' izany ny [[Fambolena trôpikaly|voly tôpikaly sy sobtrôpikaly]] hafa any amin' ny faritra niaviany sy any [[Amerika]]. Ny anaran' ilay vondriona dia avy amin' ny teny latinina hoe ''strī̆ga'', izay midika hoe &quot;mpamosavy&quot;.

Miavaka noho ny tahony sy ny raviny maitso mavana ary voniny kely miloko marevaka sy manintona ny karazana ao amin' ny ''Striga''. Mila zavamaniry mpampiantrano ho an' ny fitsimohany sy ny fitomboany voalohany izy ireo, na dia afaka miaina irery aza.

Ny karazana tena fantatra dia ny ''[[Striga asiatica]]'' izay tena mpanimba ny [[katsaka]] (''Zea mays''), sy ny ''[[Striga gesnerioides]]'' izay mpanimba ny [[voanemba]] (''Vigna unguiculata'') sy ny [[patry]] na [[tsiasotry]] (''Indigofera hirsuta''), ary ny ''[[Striga hermonthica]]'' izay mpanmba ny ampemby (''Sorghum bicolor'',) sy ny [[bajiry]] (''Cenchrus americanus'').

== Lisitry ny karazana ==
[[Sary:Striga asiatica, Paithalmala 3.jpg|vignette|284x284px|''Striga asiatica'' misy voniny mavo]]
Inty ny lisitry ny karazana ao amin' ny  araka ny  ''[[Plants of the World Online]]'':

* ''Striga aequinoctialis'' A.Chev. ex Hutch. &amp; Dalziel
* ''Striga alba'' Pennell
* ''Striga angolensis'' K.I.Mohamed &amp; Musselman
* ''Striga angustifolia'' (D.Don) C.J.Saldanha
* ''[[Striga asiatica]]'' (L.) Kuntze
* ''Striga aspera'' (Willd.) Benth. 
* ''Striga barthlottii'' Eb.Fisch., Lobin &amp; Mutke
* ''Striga baumannii'' Engl.
* ''Striga bilabiata'' (Thunb.) Kuntze 
* ''Striga brachycalyx'' Skan - Africa
* ''Striga chrysantha'' A.Raynal
* ''Striga crispata'' Sheng Z.Yang, Zi X.Chen, Chien F.Chen &amp; P.H.Chen
* ''Striga curviflora'' (R.Br.) Benth.
* ''Striga dalzielii'' Hutch. 
* ''Striga densiflora'' (Benth.) Benth.
* ''Striga dewevrei'' De Wild. &amp; T.Durand
* ''Striga diversifolia'' Pires de Lima
* ''Striga elegans'' Benth. 
* ''Striga ellenbergeri'' A.Raynal
* ''Striga flava'' Miq.
* ''[[Striga forbesii]]'' Benth.
* ''Striga fulgens'' (Engl.) Hepper
* ''Striga gastonii'' A.Raynal
* ''[[Striga gesnerioides]]'' (Willd.) Vatke
* ''Striga glumacea'' A.Raynal
* ''Striga gracillima'' Melch.
* ''Striga hallaei'' A.Raynal
* ''[[Striga hermonthica]]'' (Delile) Benth.
* ''Striga indica'' K.M.P.Kumar, P.Jayanthi, A.Rajendran &amp; M.Sabu
* ''Striga junodii'' Schinz 
* ''Striga kamalii'' Omalsree, K.M.P.Kumar, M.Sabu &amp; Sunojk.
* ''Striga klingii'' (Engl.) Skan 
* ''Striga latericea'' Vatke 
* ''Striga lepidagathidis'' A.Raynal
* ''Striga linearifolia'' (Schumach. &amp; Thonn.) Hepper
* ''[[Striga lutea]]'' Lour.
* ''Striga macrantha'' (Benth.) Benth. 
* ''Striga magnibracteata'' Eb.Fisch. &amp; I.Darbysh.
* ''Striga masuria'' (Buch.-Ham. ex Benth.) Benth.
* ''Striga micrantha'' A.Rich.
* ''Striga multiflora'' Benth.
* ''Striga musselmanii'' Omalsree &amp; V.K.Sreenivas
* ''Striga parviflora'' (R.Br.) Benth.
* ''Striga passargei'' Engl. 
* ''Striga pinnatifida'' Getachew
* ''Striga primuloides'' A.Chev. 
* ''Striga pubiflora'' Klotzsch 
* ''Striga schlechteri'' Pennell
* ''Striga spanogheana'' Miq.
* ''Striga squamigera'' W.R.Barker
* ''Striga strigosa'' R.D.Good
* ''Striga sulphurea'' Dalzell
* ''Striga yemenica'' Musselman &amp; Hepper

=== Karazana misy eto Madagasikara ===
[[Sary:Striga gesnerioides (60066).jpg|vignette|345x345px|''Striga gesnerioides'']]
Indreto ny karazana misy eto [[Madagasikara]]:

* ''[[Striga asiatica]]'' &lt;small&gt;(L.) Kuntze&lt;/small&gt; (= ''[[Striga lutea]]'' &lt;small&gt;Lour&lt;/small&gt;. na ''Striga hirsuta'' &lt;small&gt;Benth&lt;/small&gt;.)
* ''[[Striga forbesii]]'' &lt;small&gt;Benth&lt;/small&gt;.
* ''[[Striga gesnerioides]]'' &lt;small&gt;(Willd.) Vatke&lt;/small&gt;

== Jereo koa ==

* ''[[Orobanchaceae]]''
* ''[[Scrophulariaceae]]''</text>
      <sha1>a5ox10mrxv7gp7h95xf6ezl98n7573b</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1134204</id>
      <parentid>1134203</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T10:16:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Thelezifor</username>
        <id>15140</id>
      </contributor>
      <comment>Nanampy sary</comment>
      <origin>1134204</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4723" sha1="md4n95a0519f1tdltdj5en30hlk7z6u" xml:space="preserve">[[Sary:Striga bilabiata MS4167.jpg|vignette|406x406px|''Striga bilabiata'']]
Ny '''''Striga''''' dia vondron-karazana [[Angiospermae|zavamaniry mamony]] ao amin' ny fianakaviana ''[[Orobanchaceae]]'', na dia nametraka azy tao amin' ny ''[[Scrophulariaceae]]'' ny fanasokajiana taloha. Zavamaniry katsentsitra misy [[Taranja (taova)|taranjany]] izay manimba ny fambolena [[voamadinika]] ([[vary]], [[katsaka]], [[ampemby]], [[fary]]) izy ireo, atỳ [[Afrika]] (indrindra [[Afrika atsimon' i Saharà|Afrika atsimon' i Sahara]]) sy any [[Azia]] ary any [[Aostralia]]. Tsy tena fantatra ny isan' ny karazana nefa mihoatra ny ny 40 izany.
[[Sary:Striga asiatica 5Dsr 1-0755.jpg|vignette|318x318px|''Striga asiatica'' misy voniny mena]]
Misy fiantraikany lehibe izy ireo indrindra amin' ny fambolena any amin' ny faritry ny [[hivoka]] atỳ Afrika. Miteraka fatiantoka be dia be any amin' ny faritra hafa ko izy ireo, anisan' izany ny [[Fambolena trôpikaly|voly tôpikaly sy sobtrôpikaly]] hafa any amin' ny faritra niaviany sy any [[Amerika]]. Ny anaran' ilay vondriona dia avy amin' ny teny latinina hoe ''strī̆ga'', izay midika hoe &quot;mpamosavy&quot;.

Miavaka noho ny tahony sy ny raviny maitso mavana ary voniny kely miloko marevaka sy manintona ny karazana ao amin' ny ''Striga''. Mila zavamaniry mpampiantrano ho an' ny fitsimohany sy ny fitomboany voalohany izy ireo, na dia afaka miaina irery aza.

Ny karazana tena fantatra dia ny ''[[Striga asiatica]]'' izay tena mpanimba ny [[katsaka]] (''Zea mays''), sy ny ''[[Striga gesnerioides]]'' izay mpanimba ny [[voanemba]] (''Vigna unguiculata'') sy ny [[patry]] na [[tsiasotry]] (''Indigofera hirsuta''), ary ny ''[[Striga hermonthica]]'' izay mpanmba ny ampemby (''Sorghum bicolor'',) sy ny [[bajiry]] (''Cenchrus americanus'').

== Lisitry ny karazana ==
[[Sary:Striga asiatica, Paithalmala 3.jpg|vignette|284x284px|''Striga asiatica'' misy voniny mavo]]
[[Sary:Striga densiflora (Agya) in Hyderabad, AP W IMG 9825.jpg|vignette|212x212px|''Striga densiflora'']]
[[Sary:Striga hermonthica single flower.jpg|vignette|284x284px|''Striga hermonthica'' ]]
[[Sary:Striga gesnerioides (83815).jpg|vignette|341x341px|''Striga gesnerioides'']]
Inty ny lisitry ny karazana ao amin' ny  araka ny  ''[[Plants of the World Online]]'':

* ''Striga aequinoctialis'' A.Chev. ex Hutch. &amp; Dalziel
* ''Striga alba'' Pennell
* ''Striga angolensis'' K.I.Mohamed &amp; Musselman
* ''Striga angustifolia'' (D.Don) C.J.Saldanha
* ''[[Striga asiatica]]'' (L.) Kuntze
* ''Striga aspera'' (Willd.) Benth. 
* ''Striga barthlottii'' Eb.Fisch., Lobin &amp; Mutke
* ''Striga baumannii'' Engl.
* ''Striga bilabiata'' (Thunb.) Kuntze 
* ''Striga brachycalyx'' Skan - Africa
* ''Striga chrysantha'' A.Raynal
* ''Striga crispata'' Sheng Z.Yang, Zi X.Chen, Chien F.Chen &amp; P.H.Chen
* ''Striga curviflora'' (R.Br.) Benth.
* ''Striga dalzielii'' Hutch. 
* ''Striga densiflora'' (Benth.) Benth.
* ''Striga dewevrei'' De Wild. &amp; T.Durand
* ''Striga diversifolia'' Pires de Lima
* ''Striga elegans'' Benth. 
* ''Striga ellenbergeri'' A.Raynal
* ''Striga flava'' Miq.
* ''[[Striga forbesii]]'' Benth.
* ''Striga fulgens'' (Engl.) Hepper
* ''Striga gastonii'' A.Raynal
* ''[[Striga gesnerioides]]'' (Willd.) Vatke
* ''Striga glumacea'' A.Raynal
* ''Striga gracillima'' Melch.
* ''Striga hallaei'' A.Raynal
* ''[[Striga hermonthica]]'' (Delile) Benth.
* ''Striga indica'' K.M.P.Kumar, P.Jayanthi, A.Rajendran &amp; M.Sabu
* ''Striga junodii'' Schinz 
* ''Striga kamalii'' Omalsree, K.M.P.Kumar, M.Sabu &amp; Sunojk.
* ''Striga klingii'' (Engl.) Skan 
* ''Striga latericea'' Vatke 
* ''Striga lepidagathidis'' A.Raynal
* ''Striga linearifolia'' (Schumach. &amp; Thonn.) Hepper
* ''[[Striga lutea]]'' Lour.
* ''Striga macrantha'' (Benth.) Benth. 
* ''Striga magnibracteata'' Eb.Fisch. &amp; I.Darbysh.
* ''Striga masuria'' (Buch.-Ham. ex Benth.) Benth.
* ''Striga micrantha'' A.Rich.
* ''Striga multiflora'' Benth.
* ''Striga musselmanii'' Omalsree &amp; V.K.Sreenivas
* ''Striga parviflora'' (R.Br.) Benth.
* ''Striga passargei'' Engl. 
* ''Striga pinnatifida'' Getachew
* ''Striga primuloides'' A.Chev. 
* ''Striga pubiflora'' Klotzsch 
* ''Striga schlechteri'' Pennell
* ''Striga spanogheana'' Miq.
* ''Striga squamigera'' W.R.Barker
* ''Striga strigosa'' R.D.Good
* ''Striga sulphurea'' Dalzell
* ''Striga yemenica'' Musselman &amp; Hepper

=== Karazana misy eto Madagasikara ===
Indreto ny karazana misy eto [[Madagasikara]]:

* ''[[Striga asiatica]]'' &lt;small&gt;(L.) Kuntze&lt;/small&gt; (= ''[[Striga lutea]]'' &lt;small&gt;Lour&lt;/small&gt;. na ''Striga hirsuta'' &lt;small&gt;Benth&lt;/small&gt;.)
* ''[[Striga forbesii]]'' &lt;small&gt;Benth&lt;/small&gt;.
* ''[[Striga gesnerioides]]'' &lt;small&gt;(Willd.) Vatke&lt;/small&gt;

== Jereo koa ==

* ''[[Orobanchaceae]]''
* ''[[Scrophulariaceae]]''</text>
      <sha1>md4n95a0519f1tdltdj5en30hlk7z6u</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ipomoea nil</title>
    <ns>0</ns>
    <id>298867</id>
    <revision>
      <id>1134206</id>
      <timestamp>2026-04-03T10:38:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Thelezifor</username>
        <id>15140</id>
      </contributor>
      <comment>Karazan-javamaniry ao amin' ny fianakaviana Convolvulaceae</comment>
      <origin>1134206</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2548" sha1="qizkc2nivte5ofhm4v4ewj1mkokv6bh" xml:space="preserve">[[Sary:Ipomoea nil in Hyderabad, AP W IMG 0328.jpg|vignette|377x377px|Vahintsidy (''Ipomoea nil'')]]
Ny '''''Ipomoea nil''''' dia karazana [[Angiospermae|zavamaniry]] [[Angiospermae|mamony]] [[roa ravin-tsimoka]] ao amin' ny fianakaviana ''[[Convolvulaceae]]'' (naman' ny [[vomanga]] na bageda), teratany any [[Amerika Latina]] (hatrany [[Meksika]] ka hatrany [[Arzantina]]). Atao hoe '''vahintsidy''' izy amin' ny [[Fiteny malagasy|teny malagasy]].

== Famariparitana ==
[[Sary:Morning glory in Hiragagakuendai inzai.jpg|vignette|211x211px|Voniny volomparasy]]
Zavamaniry ahitra izy io, maniry isan-taona, mianika, izay mety hahatratra 5 m ny halavany, ary manana vony miendrika lantonoara na trompetra miloko marevaka (manga na volomparasy manopy mena, misy fantsona fotsy). Itỳ karazana itỳ dia ambolena ho toy haingo ary nampidirina ho amin' izany tanjona izany any amin' ny ankamaroan' ny faritra mafana eran' izao tontolo izao; tena be mpitia any [[Japàna]] izy io. Heverina ho zavamaniry manafika izy io any amin' ny faritra sasany.

== Fampiasana azy ==
[[Sary:Ipomoea nil Akatsukinoumi1.jpg|vignette|256x256px|Voniny manga]]
Ampiasaina amin' ny fitsaboana (fanadiovana kibo) ny vihim-boany, indrindra atỳ [[Afrika]] sy any [[Azia]].

== Taksinomia ==

=== Anarana siantifika hafa ===
Indreto koa ny anarana ahafantarana azy io araka ny voalazan' ny ''[[The Plant List]]'' &lt;small&gt;(6&lt;/small&gt; &lt;small&gt;Desambra 2019)&lt;/small&gt;:

* ''Batatas setosa'' (Ker Gawl.) Lindl.
* ''Calonyction campanulatum'' Hallier f.
* ''Calonyction pavonii'' (Choisy) Hallier f.
* ''Calonyction setosum'' (Ker Gawl.) Hallier f.
* ''Convolvulus hederaceus'' L. 
* ''Convolvulus nil'' L. 
* ''Convolvulus setosus'' (Ker Gawl.) Spreng.
* ''Convolvulus tomentosus'' Vell.
* ''Gomphipus setosus'' (Ker Gawl.) Raf.
* ''Ipomoea cuspidata'' Ruiz &amp; Pav.
* ''Ipomoea desertorum'' House
* ''Ipomoea hederacea'' (L.) Jacq.
* ''Ipomoea longicuspis'' Meisn.
* ''Ipomoea melanotricha'' Brandegee
* ''Ipomoea nil var. setosa'' (Ker Gawl.) Boerl.
* ''Ipomoea pavonii'' Choisy
* ''Ipomoea scabra'' Forssk.
* ''Ipomoea trichocalyx'' Steud.
* ''Ipomoea vaniotiana'' H.Lév.
* ''Pharbitis cuspidata'' (Ruiz &amp; Pav.) G. Don
* ''Pharbitis githaginea'' Hochst.
* ''Pharbitis hederacea'' (L.) Choisy
* ''Pharbitis nil'' (L.) Choisy

=== Lisitry ny ovan-karazana ===
Indreto ny ovan-karazan' ny araka ny ''[[Catalogue of Life]]'' &lt;small&gt;(6&lt;/small&gt; &lt;small&gt;Desambra 2019)&lt;/small&gt; :

* ''Ipomoea nil'' var. ''himalaica''
* ''Ipomoea nil'' var. ''paichou''

== Jereo koa ==

* ''[[Ipomoea]]''</text>
      <sha1>qizkc2nivte5ofhm4v4ewj1mkokv6bh</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1134209</id>
      <parentid>1134206</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T11:31:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Thelezifor</username>
        <id>15140</id>
      </contributor>
      <comment>Nandamina lahatsoratra</comment>
      <origin>1134209</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4027" sha1="mb6dq4w2un5buqigleovj4bbd6bgwbw" xml:space="preserve">[[Sary:Ipomoea nil in Hyderabad, AP W IMG 0328.jpg|vignette|397x397px|Vahintsidy (''Ipomoea nil'')]]
Ny '''''Ipomoea nil''''' dia karazana [[Angiospermae|zavamaniry]] [[Angiospermae|mamony]] [[roa ravin-tsimoka]] ao amin' ny fianakaviana ''[[Convolvulaceae]]'' (naman' ny [[vomanga]] na bageda), teratany any [[Amerika Latina]] (hatrany [[Meksika]] ka hatrany [[Arzantina]]). Atao hoe '''vahintsidy''' izy amin' ny [[Fiteny malagasy|teny malagasy]].

== Famariparitana ==
[[Sary:Morning glory in Hiragagakuendai inzai.jpg|vignette|211x211px|Voniny volomparasy]]
Zavamaniry ahitra izy io, maniry isan-taona, mianika, izay mety hahatratra 5 m ny halavany. Itỳ zavamaniry itỳ dia mpianika, manana taho mahatratra halava 5 m sy ahitana volovolo amin' ny ampahany. Itỳ karazana itỳ, indrindra fa ny endrika maniry hoazy, dia tena mitovy amin' ny ''Ipomoea hederacea''. 

=== Raviny ===
Mibikan' atody saika boribory ny raviny maitso misy volovolo manify, 5 hatramin' ny 14 sm ny halavany. Miendrika fo ny foto-dravina, ny sisiny dia feno misy sofiny telo na dimy maranitra na lavalava.

=== Voniny ===
[[Sary:Morning-glory-C6295b.jpg|vignette|235x235px|Vonin' ny ''Ipomoea nil'']]
Manana vony miendrika lantonoara na [[trompetra]] miloko marevaka (manga na volomparasy manopy mena, misy fantsona fotsy). Tena marevaka ny voniny miendrika lantonoara na trompetra (manga na volomparasy manopy mena, misy fantsona fotsy) ary, izay mety mahatratra dimy ao anatin' ny vondrom-bony matevina matetika, izay misy vony mivelatra tanteraka sy tsimo-bony mbola andalam-pivoarana mifanakaiky. Kely kokoa noho ny endrika ambolena ny vonin' ny endrika maniry hoazy, ary saika manga foana. Manome loko isan-karazany ny vonin' ny endrika ambolena. Mivelatra izy ireo amin' ny maraina ary mikombona amin' ny tolakandro. Manana halava 15 ka hatramin' ny 25 mm ny ravim-bony lava misy volo sy tsilo, lavalava sy miendrika lela lefona izy ireo. 

=== Voany ===
[[Sary:Pharbitis nil seed.jpg|vignette|251x251px|Voan' ny ''Ipomoea nil'']]
Boribory manana savaivo 8 hatramin' ny 12 mm ny voany. Miendrika poara sy rakotra volony fohy ny vihim-boa.

== Faritra sy toerana aniriany ==
Teratany any [[Amerika Afovoany]] sy any [[Meksika]],

== Fampiasana azy ==
[[Sary:Ipomoea nil Akatsukinoumi1.jpg|vignette|256x256px|Voniny manga]]

=== Haingo ===
Ambolena ho toy haingo itỳ karazana itỳ ary nampidirina ho amin' izany tanjona izany any amin' ny ankamaroan' ny faritra mafana eran' izao tontolo izao; tena be mpitia any [[Japàna]] izy io. Heverina ho zavamaniry manafika anefa izy io any amin' ny faritra sasany.

=== Fitsaboana ===
Ampiasaina amin' ny fitsaboana (fanadiovana kibo) ny vihim-boany, indrindra atỳ [[Afrika]] sy any [[Azia]].

== Taksinômia ==

=== Anarana siantifika hafa ===
Indreto koa ny anarana ahafantarana azy io araka ny voalazan' ny ''[[The Plant List]]'' &lt;small&gt;(6&lt;/small&gt; &lt;small&gt;Desambra 2019)&lt;/small&gt;:

* ''Batatas setosa'' (Ker Gawl.) Lindl.
* ''Calonyction campanulatum'' Hallier f.
* ''Calonyction pavonii'' (Choisy) Hallier f.
* ''Calonyction setosum'' (Ker Gawl.) Hallier f.
* ''Convolvulus hederaceus'' L. 
* ''Convolvulus nil'' L. 
* ''Convolvulus setosus'' (Ker Gawl.) Spreng.
* ''Convolvulus tomentosus'' Vell.
* ''Gomphipus setosus'' (Ker Gawl.) Raf.
* ''Ipomoea cuspidata'' Ruiz &amp; Pav.
* ''Ipomoea desertorum'' House
* ''Ipomoea hederacea'' (L.) Jacq.
* ''Ipomoea longicuspis'' Meisn.
* ''Ipomoea melanotricha'' Brandegee
* ''Ipomoea nil var. setosa'' (Ker Gawl.) Boerl.
* ''Ipomoea pavonii'' Choisy
* ''Ipomoea scabra'' Forssk.
* ''Ipomoea trichocalyx'' Steud.
* ''Ipomoea vaniotiana'' H.Lév.
* ''Pharbitis cuspidata'' (Ruiz &amp; Pav.) G. Don
* ''Pharbitis githaginea'' Hochst.
* ''Pharbitis hederacea'' (L.) Choisy
* ''Pharbitis nil'' (L.) Choisy

=== Lisitry ny ovan-karazana ===
Indreto ny ovan-karazan' ny araka ny ''[[Catalogue of Life]]'' &lt;small&gt;(6&lt;/small&gt; &lt;small&gt;Desambra 2019)&lt;/small&gt; :

* ''Ipomoea nil'' var. ''himalaica''
* ''Ipomoea nil'' var. ''paichou''

== Jereo koa ==

* ''[[Ipomoea]]''</text>
      <sha1>mb6dq4w2un5buqigleovj4bbd6bgwbw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1134210</id>
      <parentid>1134209</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T11:43:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Thelezifor</username>
        <id>15140</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Nandamina lahatsoratra</comment>
      <origin>1134210</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4040" sha1="j9q75u25d2591asy56ajywyu9gec52k" xml:space="preserve">[[Sary:Ipomoea nil in Hyderabad, AP W IMG 0328.jpg|vignette|397x397px|Vahintsidy (''Ipomoea nil'')]]
Ny '''''Ipomoea nil''''' dia karazana [[Angiospermae|zavamaniry]] [[Angiospermae|mamony]] [[roa ravin-tsimoka]] ao amin' ny fianakaviana ''[[Convolvulaceae]]'' (naman' ny [[vomanga]] na bageda), teratany any [[Amerika Latina]] (hatrany [[Meksika]] ka hatrany [[Arzantina]]). Atao hoe '''vahintsidy''' izy amin' ny [[Fiteny malagasy|teny malagasy]].

== Famariparitana ==
[[Sary:Morning glory in Hiragagakuendai inzai.jpg|vignette|211x211px|Voniny volomparasy]]
Zavamaniry ahitra izy io, maniry isan-taona, mianika, izay mety hahatratra 5 m ny halavany. Itỳ zavamaniry itỳ dia mpianika, manana taho mahatratra halava 5 m sy ahitana volovolo amin' ny ampahany. Itỳ karazana itỳ, indrindra fa ny endrika maniry hoazy, dia tena mitovy amin' ny ''Ipomoea hederacea''. 

=== Raviny ===
Mibikan' atody saika boribory ny raviny maitso misy volovolo manify, 5 hatramin' ny 14 sm ny halavany. Miendrika fo ny foto-dravina, ny sisiny dia feno misy sofiny telo na dimy maranitra na lavalava.

=== Voniny ===
[[Sary:Morning-glory-C6295b.jpg|vignette|235x235px|Vonin' ny ''Ipomoea nil'']]
Manana vony miendrika lantonoara na [[trompetra]] miloko marevaka (manga na volomparasy manopy mena, misy fantsona fotsy). Tena marevaka ny voniny miendrika lantonoara na trompetra (manga na volomparasy manopy mena, misy fantsona fotsy) ary, izay mety mahatratra dimy ao anatin' ny vondrom-bony matevina matetika, izay misy vony mivelatra tanteraka sy tsimo-bony mbola andalam-pivoarana mifanakaiky. Kely kokoa noho ny endrika ambolena ny vonin' ny endrika maniry hoazy, ary saika manga foana. Manome loko isan-karazany ny vonin' ny endrika ambolena. Mivelatra izy ireo amin' ny maraina ary mikombona amin' ny tolakandro. Manana halava 15 ka hatramin' ny 25 mm ny ravim-bony lava misy volo sy tsilo, lavalava sy miendrika lela lefona izy ireo. 

=== Voany ===
[[Sary:Pharbitis nil seed.jpg|vignette|251x251px|Voan' ny ''Ipomoea nil'']]
Boribory manana savaivo 8 hatramin' ny 12 mm ny voany. Miendrika poara sy rakotra volony fohy ny vihim-boa.

== Faritra sy toerana aniriany ==
Teratany any [[Amerika Afovoany]] sy any [[Meksika]] ny vahintsidy.

== Fampiasana azy ==
[[Sary:Ipomoea nil Akatsukinoumi1.jpg|vignette|256x256px|Voniny manga]]

=== Haingo ===
Ambolena ho toy haingo itỳ karazana itỳ ary nampidirina ho amin' izany tanjona izany any amin' ny ankamaroan' ny faritra mafana eran' izao tontolo izao; tena be mpitia any [[Japàna]] izy io. Heverina ho zavamaniry manafika anefa izy io any amin' ny faritra sasany.

=== Fitsaboana ===
Ampiasaina amin' ny fitsaboana (fanadiovana kibo) ny vihim-boany, indrindra atỳ [[Afrika]] sy any [[Azia]].

== Taksinômia ==

=== Anarana siantifika hafa ===
Indreto koa ny anarana ahafantarana azy io araka ny voalazan' ny ''[[The Plant List]]'' &lt;small&gt;(6&lt;/small&gt; &lt;small&gt;Desambra 2019)&lt;/small&gt;:

* ''Batatas setosa'' (Ker Gawl.) Lindl.
* ''Calonyction campanulatum'' Hallier f.
* ''Calonyction pavonii'' (Choisy) Hallier f.
* ''Calonyction setosum'' (Ker Gawl.) Hallier f.
* ''Convolvulus hederaceus'' L. 
* ''Convolvulus nil'' L. 
* ''Convolvulus setosus'' (Ker Gawl.) Spreng.
* ''Convolvulus tomentosus'' Vell.
* ''Gomphipus setosus'' (Ker Gawl.) Raf.
* ''Ipomoea cuspidata'' Ruiz &amp; Pav.
* ''Ipomoea desertorum'' House
* ''Ipomoea hederacea'' (L.) Jacq.
* ''Ipomoea longicuspis'' Meisn.
* ''Ipomoea melanotricha'' Brandegee
* ''Ipomoea nil var. setosa'' (Ker Gawl.) Boerl.
* ''Ipomoea pavonii'' Choisy
* ''Ipomoea scabra'' Forssk.
* ''Ipomoea trichocalyx'' Steud.
* ''Ipomoea vaniotiana'' H.Lév.
* ''Pharbitis cuspidata'' (Ruiz &amp; Pav.) G. Don
* ''Pharbitis githaginea'' Hochst.
* ''Pharbitis hederacea'' (L.) Choisy
* ''Pharbitis nil'' (L.) Choisy

=== Lisitry ny ovan-karazana ===
Indreto ny ovan-karazan' ny araka ny ''[[Catalogue of Life]]'' &lt;small&gt;(6&lt;/small&gt; &lt;small&gt;Desambra 2019)&lt;/small&gt;:

* ''Ipomoea nil'' var. ''himalaica''
* ''Ipomoea nil'' var. ''paichou''

== Jereo koa ==

* ''[[Ipomoea]]''</text>
      <sha1>j9q75u25d2591asy56ajywyu9gec52k</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1134211</id>
      <parentid>1134210</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T11:47:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Thelezifor</username>
        <id>15140</id>
      </contributor>
      <comment>Nanatsara rafi-pehezanteny</comment>
      <origin>1134211</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4135" sha1="3aepdkczerq5m1gd3ty3lj3z5midcbl" xml:space="preserve">[[Sary:Ipomoea nil in Hyderabad, AP W IMG 0328.jpg|vignette|397x397px|Vahintsidy (''Ipomoea nil'')]]
Ny '''''Ipomoea nil''''' dia karazana [[Angiospermae|zavamaniry]] [[Angiospermae|mamony]] [[roa ravin-tsimoka]] ao amin' ny fianakaviana ''[[Convolvulaceae]]'' (naman' ny [[vomanga]] na bageda), teratany any [[Amerika Latina]] (hatrany [[Meksika]] ka hatrany [[Arzantina]]). Atao hoe '''vahintsidy''' izy amin' ny [[Fiteny malagasy|teny malagasy]].

== Famariparitana ==
[[Sary:Morning glory in Hiragagakuendai inzai.jpg|vignette|211x211px|Voniny volomparasy]]
Zavamaniry ahitra izy io, maniry isan-taona, mianika, izay mety hahatratra 5 m ny halavany. Itỳ zavamaniry itỳ dia mpianika, manana taho mahatratra halava 5 m sy ahitana volovolo amin' ny ampahany. Itỳ karazana itỳ, indrindra fa ny endrika maniry hoazy, dia tena mitovy amin' ny ''Ipomoea hederacea''. 

=== Raviny ===
Mibikan' atody saika boribory ny ravin' ny ''Ipomoea nil'' izay maitso misy volovolo manify, 5 hatramin' ny 14 sm ny halavany. Miendrika fo ny foto-dravina, ny sisiny dia feno misy sofiny telo na dimy maranitra na lavalava.

=== Voniny ===
[[Sary:Morning-glory-C6295b.jpg|vignette|235x235px|Vonin' ny ''Ipomoea nil'']]
Manana vony miendrika lantonoara na [[trompetra]] miloko marevaka (manga na volomparasy manopy mena, misy fantsona fotsy) ny ''Ipomoea nil''. Tena marevaka ny voniny miendrika lantonoara na trompetra (manga na volomparasy manopy mena, misy fantsona fotsy) ary, izay mety mahatratra dimy ao anatin' ny vondrom-bony matevina matetika, izay misy vony mivelatra tanteraka sy tsimo-bony mbola andalam-pivoarana mifanakaiky. Kely kokoa noho ny endrika ambolena ny vonin' ny endrika maniry hoazy, ary saika manga foana. Manome loko isan-karazany ny vonin' ny endrika ambolena. Mivelatra izy ireo amin' ny maraina ary mikombona amin' ny tolakandro. Manana halava 15 ka hatramin' ny 25 mm ny ravim-bony lava misy volo sy tsilo, lavalava sy miendrika lela lefona izy ireo. 

=== Voany ===
[[Sary:Pharbitis nil seed.jpg|vignette|251x251px|Voan' ny ''Ipomoea nil'']]
Boribory manana savaivo 8 hatramin' ny 12 mm ny voan' ny ''Ipomoea nil''. Miendrika [[poara]] sy rakotra volony fohy ny vihim-boa.

== Faritra sy toerana aniriany ==
Teratany any [[Amerika Afovoany]] sy any [[Meksika]] ny vahintsidy.

== Fampiasana azy ==
[[Sary:Ipomoea nil Akatsukinoumi1.jpg|vignette|256x256px|Voniny manga]]

=== Haingo ===
Ambolena ho toy haingo ny ''Ipomoea nil'' ary nampidirina ho amin' izany tanjona izany any amin' ny ankamaroan' ny faritra mafana eran' izao tontolo izao; tena be mpitia any [[Japàna]] izy io. Heverina ho zavamaniry manafika anefa izy io any amin' ny faritra sasany.

=== Fitsaboana ===
Ampiasaina amin' ny fitsaboana (fanadiovana kibo) ny vihim-boan' ny ''Ipomoea nil'', indrindra atỳ [[Afrika]] sy any [[Azia]].

== Taksinômia ==

=== Anarana siantifika hafa ===
Indreto koa ny anarana ahafantarana ny ''Ipomoea nil'' araka ny voalazan' ny ''[[The Plant List]]'' &lt;small&gt;(6&lt;/small&gt; &lt;small&gt;Desambra 2019)&lt;/small&gt;:

* ''Batatas setosa'' (Ker Gawl.) Lindl.
* ''Calonyction campanulatum'' Hallier f.
* ''Calonyction pavonii'' (Choisy) Hallier f.
* ''Calonyction setosum'' (Ker Gawl.) Hallier f.
* ''Convolvulus hederaceus'' L. 
* ''Convolvulus nil'' L. 
* ''Convolvulus setosus'' (Ker Gawl.) Spreng.
* ''Convolvulus tomentosus'' Vell.
* ''Gomphipus setosus'' (Ker Gawl.) Raf.
* ''Ipomoea cuspidata'' Ruiz &amp; Pav.
* ''Ipomoea desertorum'' House
* ''Ipomoea hederacea'' (L.) Jacq.
* ''Ipomoea longicuspis'' Meisn.
* ''Ipomoea melanotricha'' Brandegee
* ''Ipomoea nil var. setosa'' (Ker Gawl.) Boerl.
* ''Ipomoea pavonii'' Choisy
* ''Ipomoea scabra'' Forssk.
* ''Ipomoea trichocalyx'' Steud.
* ''Ipomoea vaniotiana'' H.Lév.
* ''Pharbitis cuspidata'' (Ruiz &amp; Pav.) G. Don
* ''Pharbitis githaginea'' Hochst.
* ''Pharbitis hederacea'' (L.) Choisy
* ''Pharbitis nil'' (L.) Choisy

=== Lisitry ny ovan-karazana ===
Indreto ny ovan-karazan' ny araka ny ''[[Catalogue of Life]]'' &lt;small&gt;(6&lt;/small&gt; &lt;small&gt;Desambra 2019)&lt;/small&gt;:

* ''Ipomoea nil'' var. ''himalaica''
* ''Ipomoea nil'' var. ''paichou''

== Jereo koa ==

* ''[[Ipomoea]]''</text>
      <sha1>3aepdkczerq5m1gd3ty3lj3z5midcbl</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>