Wikipedia mgwiki https://mg.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Fandraisana MediaWiki 1.46.0-wmf.22 first-letter Rakitra Manokana Dinika Mpikambana Dinika amin'ny mpikambana Wikipedia Dinika amin'ny Wikipedia Sary Dinika amin'ny sary MediaWiki Dinika amin'ny MediaWiki Endrika Dinika amin'ny endrika Fanoroana Dinika amin'ny fanoroana Sokajy Dinika amin'ny sokajy TimedText TimedText talk Module Discussion module Event Event talk 0 3944 1134465 1053142 2026-04-06T15:25:29Z HarryWurst 36292 1134465 wikitext text/x-wiki [[Sary:Flag of Europe.svg|droite|200px|vignette|Saina ny Vondrona Eorôpeanina, nitazomin' ny fikambanana ilay saina misy kitana 12]] Vondrona iraisan' ny governemanta maro ny '''Vondrona Eorôpeanina''' (VE). Misy [[firenena]] 27 ao anatiny. Voaforona tamin' ny 7 febroary 1992 izy, tamin' ny nahasoniavan' ny [[firenena]] eorôpeanina 12 ny [[Dinan' i Maastricht]], efa mpikambana tao amin' ny [[CEE]] na [[EEC]]. [[Sary:European_Union_main_map.svg|200px|droite|vignette|Saritan' ny Vondrona Eorôpeanina]] 30,82%n' ny [[harin-krena faobe]] eto an-tany dia any [[Eorôpa]] no misy azy, io no tsena ara-toekarena ngeza indrindra eto an-tany. Firaisam-padintseranana ny Vondrona Eorôpeanina, ary misy [[firenena]] 15 nahamafy ny fiaraha-miasa ao anatin'ny fikambanana ara-bola sy ara-toekarena, ilay faritra Euro. Misy [[firenena]] mampiasa miaraka ilay vola tokana ny Euro (€) [[File:Belgique - Bruxelles - Schuman - Berlaymont - 01.jpg|thumb|center|Vaomiera eorôpeana]] == Tantara == === Ny CEE === Niteraka ny [[CEE]] tamin' ny voasonia tamin' ny [[25 Martsa]] [[1957]] tany [[Roma]] any amin' ny Capitole ; hita ohatran' ny tsena iraisana izy. == Jereo Koa/Amboary == *[[Parlemanta Eoropeana]] *[[Eorôpa]] *[[Firenena ao Eorôpa]] == Rohy Ivelany == *{{fr}} [http://europa.eu/ Tranonkala ofisialy ny FE] [[Sokajy:Jeografia|Vondrona Eoropeanina]] [[sokajy:Vondrona Eoropeana]] [[sokajy:Fikambanana iraisam-pirenena]] eocskuxefb00gbgrtkxlbjwmtxmfkfd 0 6828 1134424 1134423 2026-04-06T12:30:30Z Thelezifor 15140 Fampiasana 1134424 wikitext text/x-wiki [[Sary:Τομάτα (Solanum lycopersicum) 02.JPG|vignette|440x440px|Fototra voatabia]] Ny '''voatabia''' dia [[Angiospermae|zavamaniry mamony]], [[roa ravin-tsimoka]], ao amin' ny vondron-karazana ''[[Solanum]]'', ao amin' ny fianakaviana ''[[Solanaceae]]''. Atao hoe '''''Solanum lycopersicum''''' ny anarany ara-tsiansa. Volena na maniry isan-taona izy io. Mandady marindrano na manaroka miakatra izy io rehefa maniry. Avy any amin' ny ilany avaratra-andrefan' i [[Amerika Atsimo]], indrindra any [[Meksika]] no niely eran’ izao tontolo izao. '''''Lycopersicon esculentum''''' ny anarany ara-tsiansa teo aloha. Ambolena izy io mba hahazoana voany. Anisan' ny voankazo fihinan' ny [[olombelona]] sy azo hanina manta na masaka ny voatabia. Manondro ny voany izay misy nofony koa ny teny hoe "voatabia": ny voatabia dia atao [[Legioma voa|legioma voany]], na manta na masaka. Lasa singa tena ilaina amin' ny nahandro any amin' ny firenena maro, indrindra any [[Amerika]], ny voatabia. Manana ovan-karazany vitsivitsy ny voatabia, anisan' izany ny "voatabia serizy" sy ny karazana ambolena an' arivony (sampan-karazana fantatra amin' ny anarana na marika ara-barotra). Ambolen' ny tantsaha sy ny mpamboly voninkazo eny an-tsaha na ambany aloka saika amin' ny [[laharam-pehintany]] rehetra, amin' ny velaran-tany maherin' ny efatra tapitrisa hektara, ity zavamaniry ity. Raha ny habetsahany no heverina dia io no voan-javamaniry volena indrindra eran-tany. Nahatonga ny fivoaran' ny indostrian' ny fanodinana lehibe ny voatabia, amin' ny famokarana ny voatabia marihitra, ny saosy voatabia, ny indrindra ny saosy ''ketchup'', ny ranon-degioma ary ny voatavia am-boaty. Zava-dehibe ara-toekarena lehibe ny voatabia, ary fikarohana siantifika maro no atao momba azy. Heverina ho zavamaniry filamatra eo amin' ny fandalinana ny [[fototarazo]] izy. Niteraka ny zavamaniry voaova ara-pototarazo voalohany izay nahazoana alalana ny fambolena azy sy ny fivarotana azy vetivety tany [[Etazonia]] tamin' ny taompolo 1990. == Fambolena == === Fielezan' ny fambolena voatabia === [[Sary:Uso de polinizadores en el cultivo de tomate (Solanum lycopersicum).jpg|vignette|284x284px|Vonin' ny voatabia]] Avy any [[Amerika Atsimo]] ([[Kôlômbia]], [[Venezoela]], [[Ekoadôra]], [[Però]], [[Silỳ]] Avaratra) ny voatabia no niely eran’ izao tontolo izao. Tamin' ny taonjato faha-16 no nampidiran' ny [[Espaniôla (vahoaka)|Espaniôla]] tany [[Eorôpa]] ny fambolena voatabia, tao [[Espaina]] aloha (1523) avy eo tany [[Italia]] (1544). Any Eorôpa ny voatabia dia voankazo manan-danja ao amin' ny fanaovana nahandro, indrindra any [[Grisia]] (72 kg/mpo./taona)<ref>Lanja tontalin' ny voatabia hoanin' ny olona any [[Grisia]] : 72 kg [[Espaina]] : 38 kg [[Frantsa]] : 18kg [[Fanjakana Mitambatra]] : 6kg http://www.princejardinier.fr/magazine/spip.php?article31 {{Wayback|url=http://www.princejardinier.fr/magazine/spip.php?article31 |date=20091203021014 }}</ref>, any Italia, any Espaina ary any [[Frantsa]] (anisan' ny [[Vondrona Eorôpeanina]]). === Famokarana === Tamin' ny taona 2013 dia ireto ny firenena voalohany sasany mamokatra voatabia betsaka maneran-tany: i [[Sina]] (50&nbsp;552&nbsp;000&nbsp;t), i [[India]] (18&nbsp;227&nbsp;000&nbsp;t), i [[Etazonia]] (12&nbsp;598&nbsp;000&nbsp;t), i [[Torkia]] (11&nbsp;820&nbsp;000&nbsp;t), i [[Ejipta]] (8&nbsp;534&nbsp;000&nbsp;t), i [[Iràna]] (6&nbsp;174&nbsp;000&nbsp;t), i [[Italia]] (4&nbsp;932&nbsp;000&nbsp;t), i [[Brezila|Brezily]] (4&nbsp;188&nbsp;000&nbsp;t) ary i [[Espaina]] (3&nbsp;684'''&nbsp;'''000&nbsp;t). Manaraka azy ireo i [[Meksika]], i [[Rosia]], i [[Ozbekistàna]], i [[Okraina]], i [[Pôrtogaly]] ary i [[Nizeria]]. === Toerana ambolena azy === [[Sary:Tomatoes-on-the-bush.jpg|298x298px|ankavanana|thumb|voatabia masaka]]Volena eny an-tsaha na anaty trano tantera-pahazavana mitazona hafanana ny voatabia, amin' ny faritra ambanin' ny fehin-tany rehetra (faritra manana [[toetany]] mafana). Telo tapitrisa hektara ny velaran-tany ambolena voatabia (30&nbsp;% amin' ny velaran-tany ambolena [[legioma]] izany). Zavamaniry mila toetany antonony mafana ny voatabia. Eo anelanelan' ny 15&nbsp;°C (amin' ny alina) sy 25&nbsp;°C (amin' ny andro) ny maripana ilain' ny voatabia. Mila [[masoandro]] koa izy sady mila [[hamandoana]] antonony. Maharitra dimy na enim-bolana ny fitomboany madra-piotazana azy. == Famariparitana == Zavamaniry ahitra, ao amin' ny vndron-karazana ''[[Solanum]],'' ao amin' ny fianakaviana ''[[Solanaceae]]'', ny voatabia, ''Solanum lycopersicum''. Mampiseho toetra mampiavaka ny zavamaniry volena ao amin' io fianakaviana io ny rafitr' endrinty. Maniry isan-taona (indraindray maharitra mihoatra ny roa taona any amin' ny toetany trôpikaly) ny voatabia, amin' ny ankapobeny dia manana sampana misandrahaka na miparitaka. Mahatratra haavo 0,5 ka hatramin' ny 2 m izy io. Be zana-drantsana izy io ka mitaky tsatoka (andry) hitazonana ny tahony hahitsy. === Tahony === Miendrika varingarina poakaty na somary feno ny tahon' ny voatabia, ary rakotra volovolony sy manana fofona miavaka rehefa hesena amin' ny tanana. Marefo izy ireo, misy zorony amin' ny dingana sasany, ary misampana be dia be. Rehefa mihalehibe izy dia mety ho lasa manana nofon-kazo amin' ny ampahany eo amin' ny fotony. === Ravina === [[Sary:Starr 080117-2163 Solanum lycopersicum var. lycopersicum.jpg|ankavia|vignette|Ravin' ny voatabia]] Mifandimby ny ravin' ny voatabia izay foronina [[Zana-pelana|zanapelana]]. Amin' ny ankapobeny dia mirefy 10 ka hatramin' ny 30 sm ny halavany. Misy nifinifiny na sofiny samihafa habe ny zanapelana izay misy volovolony eo amin' ny velarany. Manomboka amin' ny maitso antitra ka hatramin' ny maitso tanora ny lokon' ny ravina. Mamoaka fofona mahery mampiavaka ny fianakaviana ''[[Solanaceae]]'' ny raviny. === Vony === [[Sary:Solanum lycopersicum - Fleurtomate.jpg|vignette|Vonin' ny voatabia]] Mamorona [[vondrombony]] ny vonin' ny voatabia miloko mavo izay matetika mipoitra eo am-poto-dravina. Sady lahy no vavy izy ireo: ahitana [[lahimbony]] sy [[vavimbony]] miaraka. Foronin' ny [[ravimbony]] dimy mitambatra eo amin' ny fotony ny [[vondron-dravimbony]] izay maharitra ary matetika mihalehibe na dia aorian' ny famelanana aza. Misy felany dimy mitambatra ka mamorona endrika kintana ny [[vondrom-pelambony]]. Mifamatotra ny lahimbony miisa dimy ka manome kitsoloha manodidina ny vavimbony. Eo ambony ny fihary atodinaina izay manana [[singam-bavimbony]] roa misy kitrano maro. === Voa sy vihim-boa === [[Sary:Formes de tomates.svg|vignette|315x315px|Endriky ny voan' ny voatabia arakaraka ny ovan-karazana]] [[Sary:Tomato je (cropped).jpg|ankavia|vignette|Voan' ny voatabia]] Nofosana sy manana hoditra malama sy manify ny voan' ny voatabia izay miovaova endrika sy habe arakaraka ny ovan-karazana (boribory, fisaka, lava, miendrika serizy, sns.). Rehefa masaka izy ireo dia misy mena ka hatramin' ny mavo voasary, na maitso na volomparasy mihitsy aza. Betsaka rano, siramamy, asidra ôrganika, ary fandoko toy ny [[likôpena]], ny voany. Kely, fisaka, miendrika kapila, ary miloko mavo na volontany ny vihim-boa. Rakotra volovolo sy voahodidin' ny akora hatrotro ao anatin' ilay voa izy ireo. Amin' ny ankapobeny dia ambony ny tahan' ny fitsimohany. === Faka === [[Sary:Tomatoes-RootSystem1-SouthGardenBed.jpg|vignette|Fakan' ny voatabia]] Mipoitra manodidina teza iray ny fakan' ny voatabia amin' ny voalohany, saingy lasa misandrahaka haingana izany amin' ny fanirian' ny faka fiandry maro, indrindra raha mikasika amin' ny tany ny taho. Somary marivo ihany ny fakany, nefa afaka miparitaka amin' ny faritra midadasika kokoa, ka ahafahany mitroka tsara ny [[rano]] sy ny [[otrikaina]]. === Singa simika === Ny taovan' ny voatabia rehetra dia misy [[alkalôida]], indrindra fa ny [[Sôlaninina|sôlanina]], indrindra amin' ny faritra maitso (ravina, taho, voany tsy matoy). Izany dia manome akora manapoizina, ankoatry ny voany masaka. == Ovan-karazana == [[Sary:Yellow cherry tomatoes 2.jpg|ankavia|vignette|206x206px|Voatabia mavo]] [[Sary:20210731 Hortus botanicus Leiden - Solanum lycopersicum.jpg|vignette|Voatabia "manga" ]]Maro ny endrika isehoan' ny voatabia ka samy manana ny voany, ary samihafa habe sy bika ary loko ny ovan-karazana tsirairay: ny sasany boribory, ny sasany miendrika atody, ny sasany lavalava, ny sasany miloko mavo, ny sasany miloko mena, ny sasany miloko anelanelan’ ny mavo sy mena. == Fampiasana == === Sakafo sy otrikaina === ==== Sakafo ==== Ny voatabia dia ambolena sy hanina indrindra noho ny nofony be ranony, ny tsirony somary makirana sy mamy, ary koa noho ny [[otrikaina]] ao aminy. Ny voatabia tsy nahandroina dia azo atao salady, silatsilahina, atao saosy mangatsiaka na atao ranomboankazo hosotroina. Azo hanina koa ny voatabia avy nahandroina: saosy, lasopy, fangaron-daoka na fangaron' ny nahandro hafa. Azo atao ny mitahiry azy io am-boaty: marihitra, koba be ranony, ketchup, voatabia maina, mba hahafahana mihinana azy amin' ny fotoana itiavana azy na dia efa tsy misy aza ny eny an-tsaha na ny eny an-jaridaina. ==== Fitsaboana sy fahasalamana ==== Ampiasaina amin' ny fomba nentim-paharazana amin' ny fisorohana ny aretina sy ny fitsaboana ny voatabia. Ahitana [[otrikaina]] betsaka ihany koa ny voatabia ka anisany ny [[vitaminina]] [[Vitaminina C|C]] sy [[Vitaminina A|A]] (beta-karôtena) ary [[Vitaminina K1|K]] ary fôlata. Ohatra, ny voany salantsalany iray dia afaka miantoka 28&nbsp;% eo ho eo amin' ny filana vitaminina C isan' andro. Ahitana [[mineraly]] toy ny [[pôtasiôma]] sy [[maneziôma]] koa ny ao amin' ny voatabia. Misy ao koa ny [[antiôksida]] toy ny [[likôpena]] sy ny [[flavônôida]]. Ny likôpena dia azon' ny vatan' olombelona kokoa rehefa avy mahandroina miaraka amin' ny zavatra matavy kely. Ny likôpena izay misy betsaka ao aminy no mahatonga ny loko mena manopy volomboasary ao aminy. [[Antiôksida]] sy mampihena ny mety hitrangan' ny [[homamiadana]] ny [[prôstaty]] sy ny homamiadana mahazo ny taova hafa koa ny fihonanana voatabia ([[sarakaty]], [[tsinaibe]], [[havokavoka]], [[tsinaimbody]], [[vavony]], aty vava, [[nono]], [[vozon' ny tranonjaza]]) noho ny fisian' ny vitaminina C sy ny likôpena ao aminy. Manamora ny [[fandevonan-kanina]] sy mampizotra tsara ny asan' ny [[tsinay]] koa ny fihinana azy (mampihena ny mety hitrangan' ny [[fitohanana]]). Manatsara ny fahasalaman' ny [[fo]] sy ny [[lalandra]] ny fihinanana voatabia: ny likôpena dia manampy amin' ny fampihenana ny kôlesterôla amin' ny fisorohana ny aterôsklerôzy (fahatsentseman' ny lalandra noho ny fiangonan' ny [[lipida]], ny [[gliosida]], ny [[ra]] mandry, ny [[Tavy (akora)|tavy]], ny [[Sokay (akora)|sokay]] sy ny [[mineraly]] hafa). Ampiasana amin' ny fikarakarana [[hoditra]] sy hiadiana amin' ny fahanteran' ny sela koa ny voatabia: atao [[fesana]], hampitony ny fanaintainan' ny faritra may sy hanasitranana ny mony kely (mahazatra any amin' ny kolontsaina sasany). === Fampitandremana === Mety ho tohina na tsy mahalevona voatabia ny olona sasany. Mety hanana olana amin' ny fandevonan-kanina (ohatra ny mamerina izay natelina) na tokony tsy hihinana voatabia loatra (ohatra, ny olona marary voa na ny olona tokony hihinanana pôtasiôma ambany dia ambany) ny olona sasany. Na dia mahasalama ho an' ny ankamaroan' ny olona aza ny voatabia, dia mety hiteraka olana ny fihinanana azy io tafahoatra. == Jereo koa == * ''[[Solanum]]'' * [[Baranjely]] * [[Piper|Dipoavatra (zavamaniry)]] * [[Sakamalao]] * [[Sakay (fanao sakafo)|Sakay]] * [[Sakaibe]] * [[Tamotamo]] * [[Tongolo]] * [[Tongologasy]] * [[Legioma]] == Tsiahy == {{ref}} {{vangovango}} [[Sokajy:Voankazo]] dc1oqbg3mzvt8kzmr72cj0n7fubyggc 1134425 1134424 2026-04-06T12:37:48Z Thelezifor 15140 Namafa soratra tsy ilaina 1134425 wikitext text/x-wiki [[Sary:Τομάτα (Solanum lycopersicum) 02.JPG|vignette|440x440px|Fototra voatabia]] Ny '''voatabia''' dia [[Angiospermae|zavamaniry mamony]], [[roa ravin-tsimoka]], ao amin' ny vondron-karazana ''[[Solanum]]'', ao amin' ny fianakaviana ''[[Solanaceae]]''. Atao hoe '''''Solanum lycopersicum''''' ny anarany ara-tsiansa. Volena na maniry isan-taona izy io. Mandady marindrano na manaroka miakatra izy io rehefa maniry. Avy any amin' ny ilany avaratra-andrefan' i [[Amerika Atsimo]], indrindra any [[Meksika]] no niely eran’ izao tontolo izao. '''''Lycopersicon esculentum''''' ny anarany ara-tsiansa teo aloha. Ambolena izy io mba hahazoana voany. Anisan' ny voankazo fihinan' ny [[olombelona]] sy azo hanina manta na masaka ny voatabia. Manondro ny voany izay misy nofony koa ny teny hoe "voatabia": ny voatabia dia atao [[Legioma voa|legioma voany]], na manta na masaka. Lasa singa tena ilaina amin' ny nahandro any amin' ny firenena maro, indrindra any [[Amerika]], ny voatabia. Manana ovan-karazany vitsivitsy ny voatabia, anisan' izany ny "voatabia serizy" sy ny karazana ambolena an' arivony (sampan-karazana fantatra amin' ny anarana na marika ara-barotra). Ambolen' ny tantsaha sy ny mpamboly voninkazo eny an-tsaha na ambany aloka saika amin' ny [[laharam-pehintany]] rehetra, amin' ny velaran-tany maherin' ny efatra tapitrisa hektara, ity zavamaniry ity. Raha ny habetsahany no heverina dia io no voan-javamaniry volena indrindra eran-tany. Nahatonga ny fivoaran' ny indostrian' ny fanodinana lehibe ny voatabia, amin' ny famokarana ny voatabia marihitra, ny saosy voatabia, ny indrindra ny saosy ''ketchup'', ny ranon-degioma ary ny voatavia am-boaty. Zava-dehibe ara-toekarena lehibe ny voatabia, ary fikarohana siantifika maro no atao momba azy. Heverina ho zavamaniry filamatra eo amin' ny fandalinana ny [[fototarazo]] izy. Niteraka ny zavamaniry voaova ara-pototarazo voalohany izay nahazoana alalana ny fambolena azy sy ny fivarotana azy vetivety tany [[Etazonia]] tamin' ny taompolo 1990. == Fambolena == === Fielezan' ny fambolena voatabia === [[Sary:Uso de polinizadores en el cultivo de tomate (Solanum lycopersicum).jpg|vignette|284x284px|Vonin' ny voatabia]] Avy any [[Amerika Atsimo]] ([[Kôlômbia]], [[Venezoela]], [[Ekoadôra]], [[Però]], [[Silỳ]] Avaratra) ny voatabia no niely eran’ izao tontolo izao. Tamin' ny taonjato faha-16 no nampidiran' ny [[Espaniôla (vahoaka)|Espaniôla]] tany [[Eorôpa]] ny fambolena voatabia, tao [[Espaina]] aloha (1523) avy eo tany [[Italia]] (1544). Any Eorôpa ny voatabia dia voankazo manan-danja ao amin' ny fanaovana nahandro, indrindra any [[Grisia]] (72 kg/mpo./taona)<ref>Lanja tontalin' ny voatabia hoanin' ny olona any [[Grisia]] : 72 kg [[Espaina]] : 38 kg [[Frantsa]] : 18kg [[Fanjakana Mitambatra]] : 6kg http://www.princejardinier.fr/magazine/spip.php?article31 {{Wayback|url=http://www.princejardinier.fr/magazine/spip.php?article31 |date=20091203021014 }}</ref>, any Italia, any Espaina ary any [[Frantsa]] (anisan' ny [[Vondrona Eorôpeanina]]). === Famokarana === Tamin' ny taona 2013 dia ireto ny firenena voalohany sasany mamokatra voatabia betsaka maneran-tany: i [[Sina]] (50&nbsp;552&nbsp;000&nbsp;t), i [[India]] (18&nbsp;227&nbsp;000&nbsp;t), i [[Etazonia]] (12&nbsp;598&nbsp;000&nbsp;t), i [[Torkia]] (11&nbsp;820&nbsp;000&nbsp;t), i [[Ejipta]] (8&nbsp;534&nbsp;000&nbsp;t), i [[Iràna]] (6&nbsp;174&nbsp;000&nbsp;t), i [[Italia]] (4&nbsp;932&nbsp;000&nbsp;t), i [[Brezila|Brezily]] (4&nbsp;188&nbsp;000&nbsp;t) ary i [[Espaina]] (3&nbsp;684'''&nbsp;'''000&nbsp;t). Manaraka azy ireo i [[Meksika]], i [[Rosia]], i [[Ozbekistàna]], i [[Okraina]], i [[Pôrtogaly]] ary i [[Nizeria]]. === Toerana ambolena azy === [[Sary:Tomatoes-on-the-bush.jpg|298x298px|ankavanana|thumb|voatabia masaka]]Volena eny an-tsaha na anaty trano tantera-pahazavana mitazona hafanana ny voatabia, amin' ny faritra ambanin' ny fehin-tany rehetra (faritra manana [[toetany]] mafana). Telo tapitrisa hektara ny velaran-tany ambolena voatabia (30&nbsp;% amin' ny velaran-tany ambolena [[legioma]] izany). Zavamaniry mila toetany antonony mafana ny voatabia. Eo anelanelan' ny 15&nbsp;°C (amin' ny alina) sy 25&nbsp;°C (amin' ny andro) ny maripana ilain' ny voatabia. Mila [[masoandro]] koa izy sady mila [[hamandoana]] antonony. Maharitra dimy na enim-bolana ny fitomboany madra-piotazana azy. == Famariparitana == Zavamaniry ahitra, ao amin' ny vndron-karazana ''[[Solanum]],'' ao amin' ny fianakaviana ''[[Solanaceae]]'', ny voatabia, ''Solanum lycopersicum''. Mampiseho toetra mampiavaka ny zavamaniry volena ao amin' io fianakaviana io ny rafitr' endrinty. Maniry isan-taona (indraindray maharitra mihoatra ny roa taona any amin' ny toetany trôpikaly) ny voatabia, amin' ny ankapobeny dia manana sampana misandrahaka na miparitaka. Mahatratra haavo 0,5 ka hatramin' ny 2 m izy io. Be zana-drantsana izy io ka mitaky tsatoka (andry) hitazonana ny tahony hahitsy. === Tahony === Miendrika varingarina poakaty na somary feno ny tahon' ny voatabia, ary rakotra volovolony sy manana fofona miavaka rehefa hesena amin' ny tanana. Marefo izy ireo, misy zorony amin' ny dingana sasany, ary misampana be dia be. Rehefa mihalehibe izy dia mety ho lasa manana nofon-kazo amin' ny ampahany eo amin' ny fotony. === Ravina === [[Sary:Starr 080117-2163 Solanum lycopersicum var. lycopersicum.jpg|ankavia|vignette|Ravin' ny voatabia]] Mifandimby ny ravin' ny voatabia izay foronina [[Zana-pelana|zanapelana]]. Amin' ny ankapobeny dia mirefy 10 ka hatramin' ny 30 sm ny halavany. Misy nifinifiny na sofiny samihafa habe ny zanapelana izay misy volovolony eo amin' ny velarany. Manomboka amin' ny maitso antitra ka hatramin' ny maitso tanora ny lokon' ny ravina. Mamoaka fofona mahery mampiavaka ny fianakaviana ''[[Solanaceae]]'' ny raviny. === Vony === [[Sary:Solanum lycopersicum - Fleurtomate.jpg|vignette|Vonin' ny voatabia]] Mamorona [[vondrombony]] ny vonin' ny voatabia miloko mavo izay matetika mipoitra eo am-poto-dravina. Sady lahy no vavy izy ireo: ahitana [[lahimbony]] sy [[vavimbony]] miaraka. Foronin' ny [[ravimbony]] dimy mitambatra eo amin' ny fotony ny [[vondron-dravimbony]] izay maharitra ary matetika mihalehibe na dia aorian' ny famelanana aza. Misy felany dimy mitambatra ka mamorona endrika kintana ny [[vondrom-pelambony]]. Mifamatotra ny lahimbony miisa dimy ka manome kitsoloha manodidina ny vavimbony. Eo ambony ny fihary atodinaina izay manana [[singam-bavimbony]] roa misy kitrano maro. === Voa sy vihim-boa === [[Sary:Formes de tomates.svg|vignette|315x315px|Endriky ny voan' ny voatabia arakaraka ny ovan-karazana]] [[Sary:Tomato je (cropped).jpg|ankavia|vignette|Voan' ny voatabia]] Nofosana sy manana hoditra malama sy manify ny voan' ny voatabia izay miovaova endrika sy habe arakaraka ny ovan-karazana (boribory, fisaka, lava, miendrika serizy, sns.). Rehefa masaka izy ireo dia misy mena ka hatramin' ny mavo voasary, na maitso na volomparasy mihitsy aza. Betsaka rano, siramamy, asidra ôrganika, ary fandoko toy ny [[likôpena]], ny voany. Kely, fisaka, miendrika kapila, ary miloko mavo na volontany ny vihim-boa. Rakotra volovolo sy voahodidin' ny akora hatrotro ao anatin' ilay voa izy ireo. Amin' ny ankapobeny dia ambony ny tahan' ny fitsimohany. === Faka === [[Sary:Tomatoes-RootSystem1-SouthGardenBed.jpg|vignette|Fakan' ny voatabia]] Mipoitra manodidina teza iray ny fakan' ny voatabia amin' ny voalohany, saingy lasa misandrahaka haingana izany amin' ny fanirian' ny faka fiandry maro, indrindra raha mikasika amin' ny tany ny taho. Somary marivo ihany ny fakany, nefa afaka miparitaka amin' ny faritra midadasika kokoa, ka ahafahany mitroka tsara ny [[rano]] sy ny [[otrikaina]]. === Singa simika === Ny taovan' ny voatabia rehetra dia misy [[alkalôida]], indrindra fa ny [[Sôlaninina|sôlanina]], indrindra amin' ny faritra maitso (ravina, taho, voany tsy matoy). Izany dia manome akora manapoizina, ankoatry ny voany masaka. == Ovan-karazana == [[Sary:Yellow cherry tomatoes 2.jpg|ankavia|vignette|206x206px|Voatabia mavo]] [[Sary:20210731 Hortus botanicus Leiden - Solanum lycopersicum.jpg|vignette|Voatabia "manga" ]]Maro ny endrika isehoan' ny voatabia ka samy manana ny voany, ary samihafa habe sy bika ary loko ny ovan-karazana tsirairay: ny sasany boribory, ny sasany miendrika atody, ny sasany lavalava, ny sasany miloko mavo, ny sasany miloko mena, ny sasany miloko anelanelan’ ny mavo sy mena. == Fampiasana == === Sakafo === [[Sary:Tomato soup with bread.jpg|vignette|Lasopy voatabia sy mofo]] Ny voatabia dia ambolena sy hanina indrindra noho ny nofony be ranony, ny tsirony somary makirana sy mamy, ary koa noho ny [[otrikaina]] ao aminy. Ny voatabia tsy nahandroina dia azo atao [[salady]], silatsilahina, atao [[saosy]] mangatsiaka na atao [[ranomboankazo]] hosotroina. Azo hanina koa ny voatabia avy nahandroina: saosy, [[lasopy]], fangaron-daoka na fangaron' ny nahandro hafa. Azo atao ny mitahiry azy io am-boaty: marihitra, koba be ranony, [[ketchup]], voatabia maina, mba hahafahana mihinana azy amin' ny fotoana itiavana azy na dia efa tsy misy aza ny eny an-tsaha na ny eny an-jaridaina. === Fitsaboana sy fahasalamana === [[Sary:TomateSanMarzano.jpg|vignette|285x285px|Voatabia 'San Marzano']] Ampiasaina amin' ny fomba nentim-paharazana amin' ny fisorohana ny aretina sy ny fitsaboana ny voatabia. Ahitana [[otrikaina]] betsaka ihany koa ny voatabia ka anisany ny [[vitaminina]] [[Vitaminina C|C]] sy [[Vitaminina A|A]] (beta-karôtena) ary [[Vitaminina K1|K]] ary fôlata. Ohatra, ny voany salantsalany iray dia afaka miantoka 28&nbsp;% eo ho eo amin' ny filana vitaminina C isan' andro. Ahitana [[mineraly]] toy ny [[pôtasiôma]] sy [[maneziôma]] koa ny ao amin' ny voatabia. Misy ao koa ny [[antiôksida]] toy ny [[likôpena]] sy ny [[flavônôida]]. Ny likôpena dia azon' ny vatan' olombelona kokoa rehefa avy mahandroina miaraka amin' ny zavatra matavy kely. Ny likôpena izay misy betsaka ao aminy no mahatonga ny loko mena manopy volomboasary ao aminy. [[Antiôksida]] sy mampihena ny mety hitrangan' ny [[homamiadana]] ny [[prôstaty]] sy ny homamiadana mahazo ny taova hafa koa ny fihonanana voatabia ([[sarakaty]], [[tsinaibe]], [[havokavoka]], [[tsinaimbody]], [[vavony]], aty vava, [[nono]], [[vozon' ny tranonjaza]]) noho ny fisian' ny vitaminina C sy ny likôpena ao aminy. Manamora ny [[fandevonan-kanina]] sy mampizotra tsara ny asan' ny [[tsinay]] koa ny fihinana azy (mampihena ny mety hitrangan' ny [[fitohanana]]). Manatsara ny fahasalaman' ny [[fo]] sy ny [[lalandra]] ny fihinanana voatabia: ny likôpena dia manampy amin' ny fampihenana ny kôlesterôla amin' ny fisorohana ny aterôsklerôzy (fahatsentseman' ny lalandra noho ny fiangonan' ny [[lipida]], ny [[gliosida]], ny [[ra]] mandry, ny [[Tavy (akora)|tavy]], ny [[Sokay (akora)|sokay]] sy ny [[mineraly]] hafa). Ampiasana amin' ny fikarakarana [[hoditra]] sy hiadiana amin' ny fahanteran' ny sela koa ny voatabia: atao [[fesana]], hampitony ny fanaintainan' ny faritra may sy hanasitranana ny mony kely (mahazatra any amin' ny kolontsaina sasany). === Fampitandremana === Mety ho tohina na tsy mahalevona voatabia ny olona sasany. Mety hanana olana amin' ny fandevonan-kanina (ohatra ny mamerina izay natelina) na tokony tsy hihinana voatabia loatra (ohatra, ny olona marary voa na ny olona tokony hihinanana pôtasiôma ambany dia ambany) ny olona sasany. Na dia mahasalama ho an' ny ankamaroan' ny olona aza ny voatabia, dia mety hiteraka olana ny fihinanana azy io tafahoatra. == Jereo koa == * ''[[Solanum]]'' * [[Baranjely]] * [[Piper|Dipoavatra (zavamaniry)]] * [[Sakamalao]] * [[Sakay (fanao sakafo)|Sakay]] * [[Sakaibe]] * [[Tamotamo]] * [[Tongolo]] * [[Tongologasy]] * [[Legioma]] == Tsiahy == {{ref}} [[Sokajy:Voankazo]] ctkyc28a3frka80r05txxbbepwu78pl 0 71686 1134480 1091131 2026-04-07T03:04:34Z HarryWurst 36292 1134480 wikitext text/x-wiki {{infobox tanàna |anarana =Bonfim (Minas Gerais) |velarantany = 301,21 |isam-ponina = 7.434 |firenena ={{BRA}} |fanjakana={{Minas Gerais}} |haavo =930 |ben'ny tanàna = |sary =Bonfim, MG - panoramio.jpg |saina=Bonfimmg bandeira.jpg }} [[File:MinasGerais Municip Bonfim.svg|thumb|left| Bonfim]] I '''Bonfim (Minas Gerais)''' dia kaominina ao [[Brazila]], ao amin'i [[Sary:Bandeira de Minas Gerais.svg|20px]] [[Minas Gerais]], ao amin'i Mesoregione Metropolitana de [[Belo Horizonte|Metropolitana de Belo Horizonte]], [[Zana-paritan'i Itaguara|Itaguara]]. == Jeografia == Ny velarantanin'ilay tanàna dia 301,210 kilometatra toradroa. Ny isam-ponina dia 7.434 tamin'ny taona 2021. {{reflist}} {{commonscat}} [[Sokajy:Tanàna ao Minas Gerais]] p7chcydt58gt1ztqsfu9eiqw87xn2kd 0 71900 1134478 954148 2026-04-07T02:47:24Z HarryWurst 36292 1134478 wikitext text/x-wiki {{coord|-21.389170|-42.696670}} {{infobox tanàna |anarana =Cataguases |velarantany = 491,8 |isam-ponina = 75.942 |firenena ={{BRA}} |fanjakana = {{Minas Gerais}} |ben'ny tanàna = |sary =Vista Cataguases.jpg |saina=Bandeira Cataguases.png }} [[File:MinasGerais Municip Cataguases.svg|thumb|left|Cataguases]] I '''Cataguases''' dia kaominina ao [[Brazila]], ao amin'i {{Minas Gerais}}, ao amin'i [[Zona da Mata]], [[Zana-paritan'i Cataguases|Cataguases]]. == Jeografia == Ny velarantanin'ilay tanàna dia 491,8 kilometatra toradroa. Ny isam-ponina dia 75.942 tamin'ny taona 2021. {{commonscat}} [[Sokajy:Tanàna ao Brazila]] t54occ7isebfrhrdncobmkcvnrocci2 1134479 1134478 2026-04-07T02:56:03Z HarryWurst 36292 1134479 wikitext text/x-wiki {{coord|-21.389170|-42.696670}} {{infobox tanàna |anarana =Cataguases |velarantany = 491,8 |isam-ponina = 75.942 |firenena ={{BRA}} |fanjakana = {{Minas Gerais}} |ben'ny tanàna = |sary =Vista Cataguases.jpg |saina=Bandeira Cataguases.png }} [[File:MinasGerais Municip Cataguases.svg|thumb|left|Cataguases]] I '''Cataguases''' dia kaominina ao [[Brazila]], ao amin'i {{Minas Gerais}}, ao amin'i [[Zona da Mata]], [[Zana-paritan'i Cataguases|Cataguases]]. == Jeografia == Ny velarantanin'ilay tanàna dia 491,8 kilometatra toradroa. Ny isam-ponina dia 75.942 tamin'ny taona 2021. {{commonscat}} [[Sokajy:Tanàna ao Minas Gerais]] ci8g93pwfn4cridrxh09ys328iu0k3e 0 71954 1134491 954128 2026-04-07T05:43:54Z HarryWurst 36292 1134491 wikitext text/x-wiki {{coord|-20.443330|-44.765830}} {{infobox tanàna |anarana =Cláudio |velarantany = 630,278 |isam-ponina = 30.159 |haavo = 832 |firenena ={{BRA}} |fanjakana ={{ Minas Gerais}} |ben'ny tanàna = |sary =Centro Claudio 2.JPG |saina=Flag of Claudio.png }} [[File:MinasGerais Municip Claudio.svg|thumb|left|Claudio]] I '''Cláudio''' dia kaominina ao [[Brazila]], ao amin'i [[Sary:Bandeira de Minas Gerais.svg|20px]] [[Minas Gerais]], ao amin'i [[Oeste de Minas]], [[Zana-paritan'i Divinópolis|Divinópolis]]. == Jeografia == Ny velarantanin'ilay tanàna dia 630,278 kilometatra toradroa. Ny isam-ponina dia 30.159 tamin'ny taona {{commonscat|Cláudio (Minas_Gerais)}} [[Sokajy:Tanàna ao Minas Gerais]] lmf526xsyvoyj6rwkdm4e2kg485tsig 1134492 1134491 2026-04-07T05:44:49Z HarryWurst 36292 1134492 wikitext text/x-wiki {{coord|-20.443330|-44.765830}} {{infobox tanàna |anarana =Cláudio |velarantany = 630,278 |isam-ponina = 30.159 |haavo = 832 |firenena ={{BRA}} |fanjakana ={{ Minas Gerais}} |ben'ny tanàna = |sary =Distrito Corumba Claudio.JPG |saina=Flag of Claudio.png }} [[File:MinasGerais Municip Claudio.svg|thumb|left|Claudio]] I '''Cláudio''' dia kaominina ao [[Brazila]], ao amin'i [[Sary:Bandeira de Minas Gerais.svg|20px]] [[Minas Gerais]], ao amin'i [[Oeste de Minas]], [[Zana-paritan'i Divinópolis|Divinópolis]]. == Jeografia == Ny velarantanin'ilay tanàna dia 630,278 kilometatra toradroa. Ny isam-ponina dia 30.159 tamin'ny taona {{commonscat|Cláudio (Minas_Gerais)}} [[Sokajy:Tanàna ao Minas Gerais]] fr2uq01iwx3w50nwwowxssmpomqogeg 1134493 1134492 2026-04-07T05:45:06Z HarryWurst 36292 1134493 wikitext text/x-wiki {{coord|-20.443330|-44.765830}} {{infobox tanàna |anarana =Cláudio |velarantany = 630,278 |isam-ponina = 30.159 |haavo = 832 |firenena ={{BRA}} |fanjakana ={{ Minas Gerais}} |ben'ny tanàna = |sary =Distrito Corumba Claudio.JPG |saina=Flag of Claudio.png }} [[File:MinasGerais Municip Claudio.svg|thumb|left|Claudio]] I '''Cláudio''' dia kaominina ao [[Brazila]], ao amin'i [[Sary:Bandeira de Minas Gerais.svg|20px]] [[Minas Gerais]], ao amin'i [[Oeste de Minas]], [[Zana-paritan'i Divinópolis|Divinópolis]]. == Jeografia == Ny velarantanin'ilay tanàna dia 630,278 kilometatra toradroa. Ny isam-ponina dia 30.159 tamin'ny taona 2022. {{commonscat|Cláudio (Minas_Gerais)}} [[Sokajy:Tanàna ao Minas Gerais]] cxzbyknf86hk96ky7r1c0gdguf03g10 0 72059 1134483 1091152 2026-04-07T04:53:34Z HarryWurst 36292 1134483 wikitext text/x-wiki {{coord|20|23|2|S|44|20|13|W|}} {{infobox tanàna |anarana =Crucilândia |velarantany = 166,451 |isam-ponina = 5.434 |firenena ={{BRA}} |fanjakana={{Minas Gerais}} |haavo = 799 |ben'ny tanàna = |sary =Crucilândia Igreja Alto.jpg |saina=Crucilândiamgbandeira.png }} [[File:MinasGerais Municip Crucilandia.svg|thumb|left|Crucilandia]] I '''Crucilândia''' dia kaominina ao [[Brazila]], ao amin'i [[Minas Gerais]], ao amin'i [[Mesoregione Metropolitana di Belo Horizonte|Metropolitana de Belo Horizonte]], [[Zana-paritan'i Itaguara|Itaguara]]. == Jeografia == Ny velarantanin'ilay tanàna dia 166,451 kilometatra toradroa. Ny isam-ponina dia 5.434 tamin'ny taona {{commonscat}} [[Sokajy:Tanàna ao Minas Gerais]] qb67j71v0io8alocdvbt02dm5a57rrf 1134484 1134483 2026-04-07T04:54:04Z HarryWurst 36292 1134484 wikitext text/x-wiki {{coord|20|23|2|S|44|20|13|W|}} {{infobox tanàna |anarana =Crucilândia |velarantany = 166,451 |isam-ponina = 5.434 |firenena ={{BRA}} |fanjakana={{Minas Gerais}} |haavo = 799 |ben'ny tanàna = |sary =Crucilândia Igreja Alto.jpg |saina=Crucilândiamgbandeira.png }} [[File:MinasGerais Municip Crucilandia.svg|thumb|left|Crucilandia]] I '''Crucilândia''' dia kaominina ao [[Brazila]], ao amin'i [[Minas Gerais]], ao amin'i [[Mesoregione Metropolitana di Belo Horizonte|Metropolitana de Belo Horizonte]], [[Zana-paritan'i Itaguara|Itaguara]]. == Jeografia == Ny velarantanin'ilay tanàna dia 166,451 kilometatra toradroa. Ny isam-ponina dia 5.434 tamin'ny taona 2022. {{commonscat}} [[Sokajy:Tanàna ao Minas Gerais]] oweepbfb5a0ej1s9qeve30glfshnt9z 0 72446 1134488 936626 2026-04-07T05:33:25Z HarryWurst 36292 1134488 wikitext text/x-wiki {{infobox tanàna |anarana =Itaguara |velarantany = 410,719 |isam-ponina = 13.846 |firenena ={{BRA}} |ben'ny tanàna = |fanjakana = {{Minas Gerais}} |sary =Vista parcial de Itaguara MG.JPG |saina =Brasaoitaguara.jpg }} [[File:MinasGerais Municip Itaguara.svg|thumb|left| Itaguara]] I '''Itaguara''' dia kaominina ao [[Brazila]], ao amin'i [[sary:Bandeira de Minas Gerais.svg|20px]] [[Minas Gerais]], ao amin'i [[Mesoregione Metropolitana di Belo Horizonte|Metropolitana de Belo Horizonte]], [[Zana-paritan'i Itaguara|Itaguara]]. ==Jeografia== Ny velarantanin'ilay tanàna dia 410,719 kilometatra toradroa. Ny isam-ponina dia 13.846 tamin'ny taona 2022. {{commonscat}} [[sokajy:Tanàna ao Minas Gerais]] r5dj3elk6wf8g7sjuu741f416gmid9o 1134489 1134488 2026-04-07T05:35:32Z HarryWurst 36292 1134489 wikitext text/x-wiki {{coord|20|23|31|S|44|29|16|W|}} {{infobox tanàna |anarana =Itaguara |velarantany = 410,719 |isam-ponina = 13.846 |firenena ={{BRA}} |ben'ny tanàna = |fanjakana = {{Minas Gerais}} |sary =Vista parcial de Itaguara MG.JPG |saina =Brasaoitaguara.jpg }} [[File:MinasGerais Municip Itaguara.svg|thumb|left| Itaguara]] I '''Itaguara''' dia kaominina ao [[Brazila]], ao amin'i [[sary:Bandeira de Minas Gerais.svg|20px]] [[Minas Gerais]], ao amin'i [[Mesoregione Metropolitana di Belo Horizonte|Metropolitana de Belo Horizonte]], [[Zana-paritan'i Itaguara|Itaguara]]. ==Jeografia== Ny velarantanin'ilay tanàna dia 410,719 kilometatra toradroa. Ny isam-ponina dia 13.846 tamin'ny taona 2022. {{commonscat}} [[sokajy:Tanàna ao Minas Gerais]] by7219thdtvxj704gsyd3offeh3tv3j 1134490 1134489 2026-04-07T05:39:40Z HarryWurst 36292 1134490 wikitext text/x-wiki {{coord|20|23|31|S|44|29|16|W|}} {{infobox tanàna |anarana =Itaguara |velarantany = 410,719 |isam-ponina = 13.846 |firenena ={{BRA}} |ben'ny tanàna = |fanjakana = {{Minas Gerais}} |sary =Vista parcial de Itaguara MG.JPG |saina =Brasaoitaguara.jpg }} [[File:MinasGerais Municip Itaguara.svg|thumb|left| Itaguara]] I '''Itaguara''' dia kaominina ao [[Brazila]], ao amin'i [[sary:Bandeira de Minas Gerais.svg|20px]] [[Minas Gerais]], ao amin'i [[Mesoregione Metropolitana di Belo Horizonte|Metropolitana de Belo Horizonte]], [[Zana-paritan'i Itaguara|Itaguara]]. ==Jeografia== Ny velarantanin'ilay tanàna dia 410,719 kilometatra toradroa. Ny isam-ponina dia 13.846 tamin'ny taona 2022. Kaominina manamorona ny sisintany: [[Carmo do Cajuru]], [[Carmópolis de Minas]], [[Crucilândia]], [[Piracema]], [[Cláudio]], [[Rio Manso]], [[Itatiaiuçu]]. Lavitra ny renivohitra: 95 km {{commonscat}} [[sokajy:Tanàna ao Minas Gerais]] 8a9j6wr9x1qw0mdta2xg387zppmzdde 0 73179 1134481 937831 2026-04-07T03:09:42Z HarryWurst 36292 1134481 wikitext text/x-wiki {{infobox tanàna |anarana =Rio Manso |velarantany = 232,102 |haavo =890 |isam-ponina = 5.568 |firenena ={{BRA}} |fanjakana = {{Minas Gerais}} |ben'ny tanàna = |sary =Viamão - próximo a Rio Manso - panoramio.jpg |saina =Brasaoriomanso.jpg }} [[File:MinasGerais Municip RioManso.svg|thumb|left|Rio Manso]] I '''Rio Manso''' dia kaominina ao [[Brazila]], ao amin'i {{Minas Gerais}}, ao amin'i [[Mesoregione Metropolitana di Belo Horizonte|Metropolitana di Belo Horizonte]], [[Zana-paritan'i Itaguara|Itaguara]]. ==Jeografia== Ny velarantanin'ilay tanàna dia 232,102 kilometatra toradroa. Ny isam-ponina dia 5.568 tamin'ny taona 2022. {{commonscat}} [[sokajy:Tanàna ao Minas Gerais]] cqzudxds2287scl6twkxzgw70hler6r 1134482 1134481 2026-04-07T03:12:14Z HarryWurst 36292 1134482 wikitext text/x-wiki {{infobox tanàna |anarana =Rio Manso |velarantany = 232,102 |haavo =890 |isam-ponina = 5.568 |firenena ={{BRA}} |fanjakana = {{Minas Gerais}} |ben'ny tanàna = |sary =Viamão - próximo a Rio Manso - panoramio.jpg |saina =Brasaoriomanso.jpg }} [[File:MinasGerais Municip RioManso.svg|thumb|left|Rio Manso]] I '''Rio Manso''' dia kaominina ao [[Brazila]], ao amin'i {{Minas Gerais}}, ao amin'i [[Mesoregione Metropolitana di Belo Horizonte|Metropolitana di Belo Horizonte]], [[Zana-paritan'i Itaguara|Itaguara]]. ==Jeografia== Ny velarantanin'ilay tanàna dia 232,102 kilometatra toradroa. Ny isam-ponina dia 5.568 tamin'ny taona 2022. 63 km miala an'i [[Belo Horizonte]] no misy azy. {{commonscat}} [[sokajy:Tanàna ao Minas Gerais]] 9teww0oszq0iw3gpq4yc084f8wzwcj0 10 113202 1134467 958197 2026-04-07T00:28:02Z CommonsDelinker 112 Replacing Flag_of_the_Cayman_Islands_(pre-1999).svg with [[File:Flag_of_the_Cayman_Islands_(1959—1999).svg]] (by [[:c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] because: [[:c:COM:FR|File renamed]]: [[:c:COM:FR#FR4|Criterion 4]] (harmonizing names of file set) 1134467 wikitext text/x-wiki {{ {{{1<noinclude>|country showdata</noinclude>}}} | alias = Cayman Islands | flag alias = Flag of the Cayman Islands.svg | flag alias-old = Flag of the Cayman Islands (1959—1999).svg | flag alias-civil = Civil Ensign of the Cayman Islands.svg | size = {{{size|}}} | name = {{{name|}}} | altlink = {{{altlink|}}} | variant = {{{variant|}}} <noinclude> | var1 = old | var2 = civil | redir1 = CYM | redir2 = CAY </noinclude> }} qtt7paxy7xknssvi4ni4m14oiat5f13 0 163283 1134468 1081333 2026-04-07T01:39:39Z HarryWurst 36292 update 1134468 wikitext text/x-wiki {{Coord|06|48|58|S|39|16|49|E|}} {{infobox tanàna |tanàna=Dar es Salam |sary=Dar es Salaam before dusk.jpg |saina= |velarantany=162.5 |isam-ponina=5.383.728 (2022) |tanànan-dehibe= |firenena={{TZA}} |faritany= |ben'ny tanàna= |sary=Panorama of some streets in Dar es Salaam.jpg |saina =Emblem of Dar es Salaam.svg }} '''Dar es Salam''' [[Fiteny swahili|swahili]] sy [[fiteny anglisy|anglisy]]: ''Dar es Salaam''; avy amin'ny teny [[fiteny arabo|arabo]]: دار السلام Dār as-Salām, midika hoe ''Tranon'ny Fiadanana''), no tanàna lehibe indrindra sady foibe ara-toekarena sy ara-kolontsaina ao [[Tanzania]]. Dar es Salaam no renivohitra hatramin'ny taona 1974 ary mbola foiben'ny governemanta ihany. Any atsinanan'i Tanzania eo amin'ny [[Ranomasimbe Indiana]] no misy ny tanàna. Misy oniversite maromaro ao Dar es Salaam, ary ao ihany koa no misy ny seranan-tsambo lehibe indrindra ao amin'ny firenena. == Rohy Ivelany== == Tsiahy == <references/> {{Commons|Category:Dar es Salam|Dar es Salam}} [[Sokajy:Tanàna ao Tanzania]] [[Sokajy:Renivohitra]] [[Sokajy:Seranan-tsambon'i Tanzania]] 27iwfke2b5a38u52fnvldd2dbb4r25i 1134469 1134468 2026-04-07T01:42:49Z HarryWurst 36292 1134469 wikitext text/x-wiki {{Coord|06|48|58|S|39|16|49|E|}} {{infobox tanàna |tanàna=Dar es Salam |sary=Dar es Salaam before dusk.jpg |saina= |velarantany=1.599 |haavo = 15 |isam-ponina=5.383.728 (2022) |tanànan-dehibe= |firenena={{TZA}} |faritany= |ben'ny tanàna= |sary=Panorama of some streets in Dar es Salaam.jpg |saina =Dar Es-Salaam City Flag.png }} '''Dar es Salam''' [[Fiteny swahili|swahili]] sy [[fiteny anglisy|anglisy]]: ''Dar es Salaam''; avy amin'ny teny [[fiteny arabo|arabo]]: دار السلام Dār as-Salām, midika hoe ''Tranon'ny Fiadanana''), no tanàna lehibe indrindra sady foibe ara-toekarena sy ara-kolontsaina ao [[Tanzania]]. Dar es Salaam no renivohitra hatramin'ny taona 1974 ary mbola foiben'ny governemanta ihany. Any atsinanan'i Tanzania eo amin'ny [[Ranomasimbe Indiana]] no misy ny tanàna. Misy oniversite maromaro ao Dar es Salaam, ary ao ihany koa no misy ny seranan-tsambo lehibe indrindra ao amin'ny firenena. == Rohy Ivelany== == Tsiahy == <references/> {{Commons|Category:Dar es Salam|Dar es Salam}} [[Sokajy:Tanàna ao Tanzania]] [[Sokajy:Renivohitra]] [[Sokajy:Seranan-tsambon'i Tanzania]] htwy60hb0j5fo9yeki5tiv283x0pv7n 0 182897 1134455 1125214 2026-04-06T14:53:05Z HarryWurst 36292 1134455 wikitext text/x-wiki {{infobox olona |sary= Miguel Ángel, por Daniele da Volterra (detalle).jpg |anarana=Michel-Ange |teraka=15 Martsa 1475 |maty=28 Febroary 1564 |firenena={{Italia}} |mpiaraka= |asa= * [[Poeta]] * [[mpanoratra]] * [[mpanao asa soratra]] |taona niasàna= }} I '''Michelangelo Buonarroti''' , izay ataon' ny [[Frantsa]]y hoe '''Michel-Ange''', dia mpanao sary sokitra, mpanao hosodoko, mpanao mari-trano, pôeta ary mpandrindra tanàn-dehibe flôrentina ([[italia]]na), teraka tamin' ny 6 na 15 Marsa 1475 tao Caprese (Repoblikan' i [[Firenze]]) ary maty tamin' ny 28 Febroary 1564 tao [[Rôma]] (Fanjakana Pôntifikaly). == Jereo koa == * [[Biôgrafia]] ===Rohy ivelany=== * Ao amin'i Freebase: [https://www.freebase.com/m/058w5] {{Wayback|url=https://www.freebase.com/m/058w5 |date=20130611235245 }} [[sokajy:Biôgrafia]] {{vangovango}} [[sokajy:Poeta italiana]] [[sokajy:mpanoratra italiana]] [[sokajy:mpanao asa soratra]] [[sokajy:Teraka tamin'ny taona 1475]] [[sokajy:Maty tamin'ny taona 1564]] 5xrj815njsig1w8xlito1fduzaqmdd6 0 183723 1134477 684718 2026-04-07T02:33:46Z HarryWurst 36292 1134477 wikitext text/x-wiki {{Coord|-1.94289|30.05544}} {{infobox tanàna |tanàna=Kigali |firenena=Roanda |isam-ponina= 1.745.555 |velarantany=730 |haavo = 1433-1600 |ben'ny tanàna= |sary=Downtown Kigali and papyrus marsh October 2012.JPG }} I '''Kigali''' dia tanàna renivohitr'i [[Roanda]]. == Jereo koa == * [[Roanda]] {{commonscat}} [[sokajy:Tanàna ao Roanda]] [[sokajy:Roanda]] fqyz2mxn29seqcsevn6hf6juv8u8j39 14 183742 1134473 648416 2026-04-07T02:00:00Z HarryWurst 36292 ao Afrika 1134473 wikitext text/x-wiki [[sokajy:Tanzania]] [[sokajy:Tanàna ao Afrika|Tanzania]] 66d5symnuehdr73yj5804cklc7ggdiq 0 189612 1134498 1125310 2026-04-07T06:38:44Z HarryWurst 36292 1134498 wikitext text/x-wiki {{infobox olona |sary= |anarana=Leopold I, Emperora Romana Masina |teraka=9 Jiona 1640 |toerana = [[Vienna]] |maty=5 Mey 1705 |firenena= {{Aotrisy}}, {{Empira jermanika}} |mpiaraka= |asa= |taona niasàna= }} '''Leopold I, Emperora Romana Masina''' (teraka ny 9 Jona 1640 tao [[Vienna]]; maty ny 5 Mey 1705 tao Vienne), avy amin'ny fianakavian'i [[Habsburg]], teraka tamin'ny anarana hoe ''Leopold Ignaz Joseph Balthasar Franz Felician'', dia [[Empira Masina Rômana Jermanika]] nanomboka tamin'ny 1658 ka hatramin'ny 1705 ary Mpanjakan'i [[Alemaina]], [[Hôngria]] (nanomboka tamin'ny 1655), [[Bohemia]] (nanomboka tamin'ny 1656), [[Kroasia]], ary Slavonia (nanomboka tamin'ny 1657). Raha ny momba ny politika momba ny fahefana, ny fanjakany tany andrefana dia nofehezin'ny fiarovana tamin'ny fanitarana [[frantsa]]y teo ambany fitarihan'i [[Louis XIV]]. Tany atsimo atsinanana, ny faritanin'i Habsburg dia norahonan'ny fanitarana [[Empira Otomana]] voalohany, izay niafara tamin'ny Fahirano Faharoa an'i Vienna. ==Ny fiainany manokana== I [[Ferdinand III.]], Emperora Romana Masina no rainy. Ny vadiny dia Margaret Theresa of Spain, Claudia Felicitas of Austria, Eleonor Magdalene of Neuburg. Ny zanany dia Maria Antonia of Austria, Joseph I, Holy Roman Emperor, Archduchess Maria Elisabeth of Austria, Archduke Leopold Joseph of Austria, Maria Anna of Austria, Archduchess Maria Theresa of Austria, Charles VI, Holy Roman Emperor, Archduchess Maria Magdalena of Austria. == Emperoran'ny {{Empira jermanika}} == {|border="1" align="center" style="border: 10px solid #0; background-color:#FFFFFF" |-align="center" bgcolor="DDEEFF" !nodimbiasany ![[Sary:Banner of the Holy Roman Emperor with haloes (1430-1806).svg|40px]] Emperoran'ny {{Empira jermanika}} !mpandimby |-align="center" | [[Ferdinand III.]] <br/>1636–1657 || [[Leopold I, Emperora Romana Masina|Leopold I]] <br/>1658–1705 || [[Joseph I. (HRR)]]<br/>1705-1711 |-bgcolor="#DDEEFF" |- |} == Jereo koa == [[sokajy:Teraka tamin'ny taona 1640]] [[sokajy:Maty tamin'ny taona 1705]] [[sokajy:Habsburg]] [[Sokajy:Emperora Masina Romana Jermanika]] hls3gpl26w8p63fux3tke7bmqb9ebjs 0 189697 1134456 1095333 2026-04-06T14:56:00Z HarryWurst 36292 1134456 wikitext text/x-wiki {{infobox olona |sary = Bundesarchiv Bild 183-R0518-182, Erich Honecker.jpg |anarana = Erich Honecker |teraka = 25 Aogositra 1912 ([[Neunkirchen (Saar)]]) |maty = 29 Mey 1994 |firenena = [[Repoblika Demôkratika Alemàna]] |mpiaraka = |asa= * [[mpanao politika]] * [[mpanoratra ny tantaran'ny fiainany]] |taona niasàna= }} [[File:Bundesarchiv Bild 183-R1220-401, Erich Honecker.jpg|thumb|Erich Honecker (1976)]] '''Erich Honecker''' dia mpanao politika, mpanoratra ny tantaran'ny fiainany teraka ny 25 Aogositra 1912 ary maty ny 29 Mey 1994 tao [[Santiago]] ([[Silia]]). Tamin'ny 1961, amin'ny maha-sekretera momba ny olana momba ny fiarovana ao amin'ny komity foibe SED, izy dia mpikarakara fototra amin'ny fananganana ny [[Rindrin'i Berlin]] ary, amin'ity andraikitra ity, dia tompon'andraikitra amin'ny baiko tifitra any amin'ny sisin-tanin'i [[Alemaina]] sy [[Repoblika Demôkratika Alemàna]]. ==Fanonganam-panjakana tamin’ny 1971== Tamin’ny 26 Aprily 1971, i Erich Honecker, niaraka tamin’ireo olona nirongo basim-borona, dia nandeha fiara nankany amin’ny foiben’i [[Walter Ulbricht]] tany [[Groß Dölln]]. Tao no nametrahany ny vavahady sy ny fivoahana rehetra, tapaka ny telefaonina ary nanery an’i Ulbricht hanao sonia taratasy fametraham-pialana ho an’ny Komity Foibe. Nolazaina ho fialan-tsiny hanesorana azy tsy ho eo amin'ny fitondrana ny olan'ny fahasalamam-bahoaka an'i Ulbricht. Izy no Sekretera Voalohany nanomboka tamin'ny 1971 ka hatramin'ny 1976 ary Sekretera Jeneralin'ny Komity Foibe SED nanomboka tamin'ny 1976 ka hatramin'ny 1989. ==Ny fiainany manokana== Nanambady an'i *Charlotte Scharnuel izy tamin'ny 1946-1947 *Edith Baumann (teo anelanelan'ny 1949-1953 (1 vavy Erika Honecker *1950) ary *Margot Feist (1 vavy: Sonja *1952) Ny fialambolin'i Honecker dia mihaza. ==Fahafatesana sy fandevenana== Maty tamin'ny 29 May 1994 tao [[Santiago]] de Chile izy teo amin'ny faha-81 taonany == Jereo koa == ===Rohy ivelany=== {{commonscat}} [[sokajy:Mpanao politika alemana]] [[sokajy:mpanoratra ny tantaran'ny fiainany]] [[sokajy:Repoblika Demokratikan'i Alemaina]] [[sokajy:Teraka tamin'ny taona 1912]] [[sokajy:Maty tamin'ny taona 1994]] [[Sokajy:Mpanao politika kominista]] rwyy3d6f54goh5t4fex5o9z0zn25xgv 0 198729 1134441 1110700 2026-04-06T14:23:52Z HarryWurst 36292 1134441 wikitext text/x-wiki {{infobox olona |sary=MartinLuther-workshopCranachElder.jpg |anarana=Martin Lotera |teraka=10 Nôvambra 1483 |maty=28 Febroary 1546 |firenena={{Alemaina}} |mpiaraka= |asa= * [[mpanao asa soratra]] |taona niasàna= |asa hafa=Teolojianina|toerana=Eisleben tao Alemaina}} I '''Martin Lotera''' dia [[Teôlôjia|teôlôjiana]] alemàna anisan' ireo nitarika ny [[Fanavaozana prôtestanta|Fanavaozam-piangonana]] na [[Fanavaozana prôtestanta|Refôrmasiôna prôtestanta]] tamin' ny taonjato faha-16, teraka tamin' ny 10 Nôvambra 1483 tao [[Eisleben]] ary maty tamin' ny 28 Febroary 1546 tao Eisleben ihany koa. Nisy vokany lehibe teo amin' ny fandrosoan' ny [[kristianisma]] ny fanavaozam-piangonana notorin' i Martin Lotera ary ny [[foto-pampianarana]] nipoitra tamin' izany dia nisy akony teo amin' ny fianinan' ny vahoakan' i [[Eorôpa]], tsy amin' ny ara-pivavahana ihany fa amin' ny lafiny ara-pôlitika sy ara-toekarena koa. Nisahirana ny amin' ny fanontaniana maro momba ny [[fahafatesana]] sy ny [[famonjena]] izay nampiavaka ny kristianisma tamin' ny [[Andro Antenatenany]] i Lotera, ka nanovo valinteny avy ao amin' ny [[Baiboly]], indrindra ao amin' ny [[Epistily ho an' ny Rômana|Epistily nosoratan' i Paoly ho an' ny Rômana]]. Araka ny hevitr' i Lotera, ny famonjena ny [[Fanahin' ny vatana|fanahin' ny olombelona]] dia fanomezana malalaka avy amin' [[Andriamanitra (tokana)|Andriamanitra]] izay raisina amin' ny alalan' ny [[fibebahana]] amin-kitsim-po sy amin' ny finoana marina an' i [[Jesoa|Jesoa Kristy]] ho [[Mesia]], tsy misy fanelanelanan' ny Fiangonana. Nihantsy ny fahefan' ny [[papa]] i Lotera amin' ny filazany fa ny Baiboly no hany loharanon' ny fahefana kristiana<ref><small>Ewald M. Plass, ''What Luther Says'', 3 vols., St. Louis: CPH, 1959, 88, <abbr>no</abbr> 269; M. Reu, ''Luther and the Scriptures'', Columbus, Ohio, Wartburg Press, 1944, p. 23.</small></ref>. ==Ny fiainany manokana== === Fahazazana sy fahatanorana === ==== Fahazazana sy anabeazana fototra ==== [[Sary:Luther-eil.jpg|vignette|Sarivongan' i Lotera ao [[Eisleben]]|178x178px]] [[Sary:Hans and Magrethe Luther.jpg|vignette|179x179px|''Ny ray aman-drenin' i Lotera: i Hans sy i Margarethe Luther'', sary nataon' i Lucas Cranach der Ältere.]] Teraka tao [[Eisleben]] (ao amin' ny kôntean' i [[Mansfeld]], ankehitriny any Sachsen-Anhalt) tamin' ny 10 Nôvambra 1483 i Martin Lotera. Zanaka lahy voalohan' i [[Hans Luder]] sy Margaretha Zidler izy. Ny rainy, izay tantsaha fiaviana, dia nanjary mpiasa amin' ny fitrandrahana [[varahina]] tao amin' ny faritr' i Mansfeld, avy eo nisahana fitrandrahana varahina sy fandrendrehana metaly, izay nahatonga azy hahazo ny satan' ny [[madiotanana]] ([[Fiteny frantsay|frantsay]]: ''bourgeois'') avy eo ''magistrat''. Nanana rahalahy sy anabavy maro i Martin Lotera, ary nahatsapa ny tenany ho akaikin' ny rahalahiny iray atao hoe Jacob izy<ref><small>Martin Marty, ''Martin Luther'', Viking Penguin, 2004, <abbr>p.</abbr> 3.</small></ref>. [[Sary:Mansfeld - Vom Schloss mit Rapsfeld.jpg|vignette|Ny tanànan' i [[Mansfeld]] ankehitriny|179x179px]] I Hans Luder, izay nanana hambom-po amin' ny tenany sy ho an' ny ankohonany, dia tapa-kevitra ny hanao izay hahalasa ny zanany lahy voalohany ho mpahay lalàna. Nalefany handranto fianarana tamin' ny ambaratonga voalohany sy faharoa tao amin' ny sekoly latinan' i Mansfeld izy, avy eo tao [[Magdeburg]] sy tao [[Eisenach]]. Ireo sekoly telo ireo dia niompana tamin' ny "lalam-pianarana telo" (latin: ''trivium''): ny [[fitsipiteny]] (gramera) sy ny fahaiza-mandaha-teny (retôrika) ary ny fahaiza-mandrija hevitra ([[lôjika]]). Nampitovin' i Lotera tamin' ny [[afo fandiovana]] ny fandefasana azy an-tsekoly, avy eo nampitoviny tamin' ny [[afobe]]<ref><small>Martin Marty, ''Martin Luther'', Viking Penguin, 2004, <abbr>pp.</abbr> 2–3.</small></ref>. ==== Nandao ny oniversite ==== [[Sary:Church complex in Erfurt.jpg|vignette|I [[Erfurt]] ankehitriny|178x178px]] [[Sary:CollegiumMaius.jpg|vignette|Ny Collegium Maius ao amin' ny oniversiten' i [[Erfurt]] tamin' ny [[Andro Antenatenany|Andro Antenatenany.]]|180x180px]] Tamin' ny taona 1501, tamin' ny faha-18 taonany dia niditra tao amin' ny Oniversiten' i [[Erfurt]] izy ka tao no nahazoany ny maripahaizana [[Bakalaorea|bakalôrea]] tamin' ny taona 1502 sy metrizy tamin' ny taona 1505. Nanana eritreritra ny hianatra lalàna izy, araka ny fanirian-drainy, tao amin' io oniversite io ihany nefa nandao ny fianarana izy teo no ho eo ihany, satria aminy dia miankina amin-javatra tsy azo antoka ny [[lalàna]]<ref><small>Martin Marty, ''Martin Luther'', Viking Penguin, 2004, <abbr>p.</abbr> 5.</small></ref>. Nahatsiaro tena ho voasariky ny [[teôlôjia]] sy ny [[filôzôfia]] i Lotera, sady nilaza fa liana manokana amin' ny filôzôfa grika [[Aristôtelesy|Aristôtelesy]] (na Aristôty) sy ilay filôzôfa sy teôlôjiana anglisy [[William of Ockham]]<ref><small>I William of Ockham dia atao amin' ny [[Fiteny frantsay|teny frantsay]] hoe ''Guillaume d'Ockham'', na amin' ny [[Fiteny latina|teny latina]] hoe ''Guillelmus de Ockham'', filôzôfa, lôjisiana, teôlôjiana anglisy, tao amin' ny fikambanana fransiskana.</small> </ref> ary ilay filôzôfa sy teôlôjiana alemàna [[Gabriel Biel]]. Nisy akony taminy ny hevitr' ny mpitaiza azy, dia i [[Bartholomæus Arnoldi von Usingen]] sy i [[Jodocus Trutfetter]], izay nampianatra azy hamerina mametraka fanontaniana momba ny mpandinika malaza maro sy handinika misimisy ny zava-drehetra amin' ny alalan' ny fanandramana. Ny filôzôfia anefa tsy nahafa-po azy, satria mampanantena fanatanterahan-javatra ho an' ny saina fa tsy misy fifandraisany amin' ny fitiavan' Andriamanitra. Amin' i Lotera dia tsy afaka hitarika ny olona amin' Andriamanitra ny saina, ka izany dia nahatonga azy hanana fijery misabaka momba an' i [[Aristôty]] noho ny fanaovan' itsy farany ho zava-dehibe ny saina<ref name=":0"><small>Martin Marty, ''Martin Luther'', Viking Penguin, 2004, <abbr>pp.</abbr> 5-6.</small></ref>. Amin' i Lotera, ny saina dia azo ampiasaina hametraham-panontaniana ny amin' ny olombelona sy ny andrim-piarahamonina, fa tsy natao hanontanian-javatra ny amin' Andriamanitra: tsy afaka mandinika an' Andriamanitra ny olombelona raha tsy amin' ny alalan' ny [[Fanambaràna (finoana)|fanambaràn]]-tenan' Andriamanitra, ka mitana anjara toerana lehibe amin' izany ny [[Soratra Masina]]<ref name=":0" />. Nandao ny oniversite i Lotera ka niditra tao amin' ny Fikambanan' ny Mpirahalahy Aogostiniana tao [[Erfurt]] tamin' ny 17 Jolay 1505<ref><small>E.G. Schwiebert, ''Luther and His Times'', Saint-Louis, Concordia Publishing House, 1950, p. 136.</small></ref>. Taty aoriana dia nilaza izy fa vokatr' izao zava-niseho izao izany: tamin' ny 02 Jolay 1505 dia niverina an-tsoavaly tany Erfurt izy taorian' ny fialan-tsasatra fohy tany amin' ny fianakaviany. Nandritra ny orambaratra dia nisy varatra nilatsaka teo akaikiny. Noho izany dia nambarany tamin' ny rainy ny fatahorany ny [[fahafatesana]] sy ny fitsaran' Andriamanitra tamin' ny nikiahany hoe: "Vonjeo, ry Masimbavy Ana, hiova ho [[monka]] aho !" (na "Masimbavy Ana, raha vonjenao aho dia hanao monka!")<ref><small>Martin Brecht, ''Martin Luther'', tr. James L. Schaaf, Philadelphia, Fortress Press, 1985–93, p. 1:48.</small></ref>. Ny "[[Masimbavy Ana]]" eto dia ilay lazain' ny [[lovantsofina]] katôlika fa renin' i [[Maria (renin' i Jesoa)|Maria]] renin' i Jesoa. Nieritreritra izy fa ilay antso vonjy nataony dia fampanantenana tsy azony disoina. Izany fisahiranana ny amin' ny [[fahafatesana]] sy ny [[famonjena]] izany dia mampiavaka ny finoana kristiana tamin' ny faramparan' ny [[Andro Antenatenany]]<ref><small>René Souriac, ''Les mots de la Renaissance'', Presses Univiversitaires du Mirail, 2002 (<nowiki>ISBN 9782858166367</nowiki>, [https://books.google.be/books?id=3btoGq_G1WgC vakio eto] [[http://archive.wikiwix.com/cache/?url=https%3A%2F%2Fbooks.google.be%2Fbooks%3Fid%3D3btoGq_G1WgC tahiry]]), <abbr>p.</abbr> 66</small></ref>: izany tebitebin' ny olon-drehetra<ref><small>Jean-Pierre Deregnaucourt, ''Les hommes et la mort à la fin du Moyen Age'', Editions Jean-paul Gisserot, 2007 (<nowiki>ISBN 9782877479493</nowiki>), <abbr>p.</abbr> 4-6</small></ref> -- izay nanjary an' olon-tokana izany -- dia nihoatra ny sehatry ny fahafatesana ka niantefa any amin' ny ho fitsaran' Andriamanitra any an-koatra sy amin' ny fomba hiomanana amin' izany<ref><small>Marc Lienhard, ''Luther : Ses sources, sa pensée, sa trace dans l'histoire'', Labor et Fides, 2017 (<nowiki>ISBN 9782830950892</nowiki>, [https://books.google.be/books?id=86U2DwAAQBAJ vakio eto] [[http://archive.wikiwix.com/cache/?url=https%3A%2F%2Fbooks.google.be%2Fbooks%3Fid%3D86U2DwAAQBAJ tahiry]]), p.398</small></ref>. Nisy naman' i Lotera nilaza fa izany fanapahan-kevitra izany dia vokatry ny fangirifiriana nahazo an' i Lotera noho ny nahafatesan' ny namany roa lahy. Toa hita ho malahelo tokoa i Lotera. Hoy izy indray hariva raha nisakafo alohan' ny handeha: "Amin' izao andro anio izao dia mahita ahy ianareo, avy eo tsy hahita ahy intsony"<ref name=":0" />. Nahatezitra an-drainy mafy ny fandanilaniam-poana nataon' i Lotera<ref><small>Martin Marty, ''Martin Luther'', Viking Penguin, 2004, <abbr>p.</abbr> 7.</small></ref>. === Tao amin' ny toeram-pihibohana === [[Sary:Wittenberg-1536.jpg|vignette|261x261px|I [[Wittenberg]] tamin' ny taona1536]] [[Sary:Luther Cranach the Elder BM 1837-0616.363.jpg|vignette|184x184px|I Lotera tao amin' ny [[fikambanan' ny Aogostiniana]]]] Tao amin' ny fikambanana mpangataka (latina: ''Ordines Mendicantes'') misy ny [[Aogostinisma|Aogostiniana]] (mpanaraka ny fitsipik' i [[Aogostino avy any Hipôna|Aogostino]]) i Martin Lotera<ref><small>Sophie Hasquenoph, ''Histoire des ordres et des congrégations religieuses en France, du Moyen Âge à nos jours'', Champ Vallon, 2009, <abbr>p.</abbr> 19.</small></ref> ka tao izy no nanandrana nikaroka tamin' ny alalan' ny fampijalian-tena (fanorotoroana ny nofo, [[fifadian-kanina]], fiaretan-tory) izay nantenainy fa hiantoka ny [[famonjena]] azy, nefa resy lahatra izy fa tsy ho tonga amin' izany. Tamin' izany fotoana izany ihany dia nanohy nianatra teôlôjia izy ka nanomboka nampianatra rehefa taty aoriana kely: natao [[Ôrdinasiôna|ôrdinasiôna]] ho [[pretra]] izy tamin' ny taona 1507 ary voatendry hampianatra filôzôfia tao amin' ny toeram-pihibohana ([[Fiteny frantsay|frantsay]]: ''couvent'', [[Fiteny latina|latina]]: ''conventus'') tao [[Erfurt]] izy. Lasa dokotera amin' ny teôlôjia izy tamin' ny taona 1512 ka lasa lehibem-pampiarana [[Baiboly]] tao amin' ny Oniversiten' i [[Wittenberg]] ([[Fiteny frantsay|frantsay]]: ''Wittemberg''), izay nisahanany ny asan' ny mpitory tenin' ny Fiangonana tamin' ny taona 1514. == Mizotra mankany amin' ny fanitsiam-pivavahana == === Ny famonjena === Ny mpanoratra sasany dia mihevitra fa ny hevitr' i Lotera ny amin' ny [[Fanavaozana prôtestanta|fanavaozam-pivavahana]] (na [[Fanavaozana prôtestanta|refôrmasiôna]]) dia nanomboka tamin' ny fivahinian' i Lotera tao [[Rôma]] tamin' ny taona 1510-1511 hikarakara ny raharahan' ny fikambanana misy azy. Tsy izany no tokony ho izy, ary ny fanararaotana nataon' ny mpitondra fiangonana tamin' izany fotoana izany dia tsy nanaitra an' i Lotera loatra. Ny lehibe indrindra dia ny fisahiranany momba ny [[famonjena]] sy ny asa soratra nataony momba ny [[epistily nosoratan' i Paoly|epistily nosoratan' i Paoly]]. Tsapany fa ifandroritan' ny firehana maro mitondra mankany amin' ny [[ratsy]] izy, ka ireo fanao atoron' ny Fiangonana na Eglizy azy, toy ny [[lamesa]], fanambaràm-pahotana ([[kônfesy|kônfesy]]), [[fifadian-kanina]], sns dia tsy nahafahany niala amin' ny fahatsiarovan-tena ho meloka. Ny fahazoany ny tian' i [[Paoly (apôstôly)|Paoly]] holazaina ao amin' ny [[Epistily ho an' ny Rômana|Epistily ho an' ny Rômana]] -- izay ataony hoe ny "Filazantsara amin' ny endriny madio indrindra"<ref><small>Matthieu Arnold, ''Martin Luther'', Fayard, 2017 (<nowiki>ISBN 9782213704197</nowiki>, [https://books.google.be/books?id=heAcDgAAQBAJ vakio eto] [[http://archive.wikiwix.com/cache/?url=https%3A%2F%2Fbooks.google.be%2Fbooks%3Fid%3DheAcDgAAQBAJ tahiry]]), pt 307</small></ref> -- no nanome azy fitoniana. Izao no nosoratany taty aoriana: "Tamin' izany dia nanomboka azoko fa ny "fahamarinan' Andriamanitra" dia ilay ahaveloman' ny olo-marina amin' ny alalan' ny fanomezan' Andriamanitra, dia ny finoana, ka ny hevitr' izany (ny an' ny Epistily ho an' ny Rômana, toko voalohany andininy faha-17) dia izao: "ny [[Filazantsara]] no nanambara amintsika ny fahamarinan' Andriamanitra ..., izay anamarinan' ilay Andriamanitra mpamindra fo amin' ny alalan' ny finoana ... Amin' izany dia nahatsiaro ho nateraka indray aho sady tafiditra amin' ny varavarana midanadana ao amin' ny paradisa. Tamin' izany fotoana izany indrindra dia miseho amiko amin' ny endrika vaovao ny Soratra Masina"<ref><small>Martin Luther, ''Œuvres''.</small></ref>. Resy lahatra ny amin' ny herim-pamonjena ao amin' ny finoana i Lotera ary aminy dia ny fitokisana apetraka amin' i [[Jesoa|Jesosy]] irery ihany, izay tia ny olombelona rehetra na dia eo aza ny [[Fahotana tamin' ny fototra|fahotana tamin' ny fototra]], no manafaka tokoa<ref><small>Daniel Olivier et Alain Patin, ''Luther et la Réforme'', Éditions de l'Atelier, 1997 (<nowiki>ISBN 9782708231795</nowiki>, [https://books.google.be/books?id=eIieJy5ohg4C vakio eto] [[http://archive.wikiwix.com/cache/?url=https%3A%2F%2Fbooks.google.be%2Fbooks%3Fid%3DeIieJy5ohg4C tahiry]]), <abbr>p.</abbr> 25-26</small></ref>. Resy lahatra i Lotera fa tokony hanaiky ny maha mpanota sy ny maha tsy tonga lafatra azy eo anatrehan' Andriamanitra ny olombelona, izany dia tsy misakana ny fieken-keloka. Mifanohitra amin' izany anefa ny fitiavana hamaha ny olan' ny [[fahotana]] izay tanterahina amin' ny alalan' ny [[indolzansy]] heverina ho afaka misolo manontolo na amin' ny ampahany ny fieken-keloka, izay aloa amin' ny alalan' ny vola -- amin' i Lotera dia fanao tsy afa-mikambana amin' ny famindram-po sady loza misakana ny fahalalana ny tena olana izany. === Ny tsangan-kevitr' i Lotera === [[Sary:95Thesen facsimile colour.png|vignette|236x236px|Ny [[Tsangan-kevitra 95n' i Lotera|Tsangan-kevitr' i Lotera]]]]Nitranga tamin' ny taona 1517 ny tsy fifanarahana tamin' ny [[papa]] ny amin' ny [[Endolzansy|indolzansy]] izay namoahan' ny papa [[Jolio II (papa)|Jolio II]] didy sady notohizan' ny papa [[Leô X]] mba hamatsiam-bola ny fanamboarana ny [[bazilika Masindahy Piera]], indolzansy notohan' ny arseveka-elektoran' i [[Mainz]] (frantsay: ''Mayence''), Albert von Brandeburg, tao amin' ny [[Empira Jermanika Masina|Empira Masina Jermanika]]. Tamin' ny 31 Ôktôbra dia nanoratra tamin' ny arseveka i Lotera mba nangataka aminy ny tsy hanohana io indolzansy io sady nampiarahiny amin' ny taratasiny ny [[Tsangan-kevitra 95n' i Lotera|Tsangan-kevitra 95]] izay mety nateraky ny fanararaotan' ilay [[Dôminikanina|dôminikana]] atao hoe [[Johann Tetzel]]. Nanafintohina an' i Lotera ny fanaovana raharaham-barotra ny indolzansy izay nataon' ny papa [[Jolio II (papa)]] sy [[Leô X]] mba hanamboarana ny [[Bazilika Masindahy Piera]] ao [[Rôma]], ka namoaka ampahibemaso ny tsangan-keviny tamin' ny 31 Ôktôbra 1517 izy. [[Sary:Schlosskirche Wittenberg.JPG|vignette|177x177px|Ny Fiangonan' ny Olo-Masina (alemàna: ''Schlosskirche'') ao Wittenberg.]] Araka ny lazain' i [[Phillipp Mélanchton|Phillipp Melanchton]], tamin' ny 31 Ôktôbra 1517 dia nofantsihin' i Lotera tamin' ny varavaran' ny trano Fiangonan' ny Olo-Masina ([[Fiteny alemàna|alemàna]]: ''Schlosskirche'') ao [[Wittenberg]] ireo tsangan-kevitra 95 ireo izay manameloka amin' ny teny mafy ny fivarotana ny [[indolzansy]] nataon' ny [[Eglizy katôlika rômanina|Eglizy katôlika]], ary mbola mafimafy kokoa ny fitenenany ny fanaon' ny mpitondra fivavahana ambony, indrindra ny [[papa]] sy ny manodidina azy. Ireo tsangan-kevitra 95 ireo, izay atao hoe ''Tsangan-kevitr' i Wittemberg'', dia natonta pirinty tamin' ny faran' io taona 1517 io. [[Sary:Pope-leo10.jpg|vignette|178x178px|Ny papa [[Leô X]]]] Nampikomy azy ny famoronana ny [[tenim-pinoana]] ([[Tenim-pinoana|dôgma]]) vaovao maro toy ny amin' ny [[afo fandiovana]]. Taoriana kelin' izany dia niteraka ady hevitra teo amin' ny samy teôlôjiana sy teo amin' ireo mpianatra sy mpampianatra amin' ny oniversite izany ka nanjary raharaha nahakasika ny fiainanam-bahoaka sy ny [[pôlitika]]. Nampangain' ny arseveka Albrecht tany [[Rôma]] i Lotera. Ny papa [[Leô X]] dia nanoratra ny tahirin-kevitra nitondra ny lohateny hoe ''Exsurge Domine'' ("Mitsangana ry Tompo") izay nandidy an' i Lotera hivadika amin' ny heviny, nefa nodoran' i Lotera teo anatrehan' ny vahoaka izany ary tafasaraka tamin' ny Fiangonana katôlika izy tamin' ny taona 1521. [[Sary:Charles V. - after Bernaerd van Orley - depot Louvre-Musée de Brou, Bourg-en-Bresse.jpg|vignette|212x212px|I [[Charles V, Emperora Romana Masina|Karl V]]]] I [[Carlos V, emperora rômana masina|Carlos V]] na [[Carlos V, emperora rômana masina|Karl V]], emperoran' ny [[Empira Masina Rômana Jermanika|Empira Masina Rômana Jermanika]] sady mpanjakan' i [[Espaina]] dia nampiantso an' i Martin Lotera tamin' ny taona 1521 teo anatrehan' ny fivoran' ny solontenan' ny fajakana maro eo ambany fifehezan' ny emperoran' ny Empira Masina izay natao tao [[Worms (Alemaina)|Worms]]. Nantohana ny fiarovana ny ainy sy ny fahalalahany mba hahafahany miditra ao amin' ny fivoriana. Teo anatrehan' izany fivoriana izany dia nanda ny hiova hevitra i Lotera, ka nanambara fa resy lahatra amin' ny fambaràn' ny [[Soratra Masina]] sy nilaza koa fa eo ambany fahefan' ny [[Baiboly]] sy ny feon' ny fieritreretany izy fa tsy ambanin' ny fahefan' ny antanantohatry ny mpitondra fivavahana. Nanapa-kevitra ny mpivory tao [[Worms (Alemaina)|Worms]], rehefa noteren' i Carlos V, ny hanameloka an' i Lotera amin' ny alalan' ny fandroaha azy hiala ny faritry ny Empira. Naongana tsy ho isan' ny Fiangonana tamin' ny 03 Janoary 1521 izy, tamin' ny alalan' ny tahirin-kevitra voatombo-kase ([[Fiteny latina|latina]]: ''bulla pontificalis'' na ''bulla papalis'') nosoratan' ny papa mitondra ny lohateny hoe ''Decet romanum pontificem'' (izay midika ara-bakiteny hoe: "Mety amin' ny papa rômana izany"). Noraisin' i Friedrich III elektoran' i Saksônia ([[Fiteny alemàna|alemàna]]: ''Friedrich der Weise von Sachsen''), izay sakaizany, tao [[Wartburg (any Alemaina)|Wartburg]] i Lotera, ka tao izy no nanoratra ny boky maro fantatra indrindra sady miely indrindra. Tao koa no nanombohan' i Lotera [[Baibolin' i Lotera|nandika ny Baiboly]] amin' ny [[Fiteny alemana|teny alemàna]] avy amin' ny teny fototra, dia ny [[Fiteny hebreo|teny hebreo]] sy ny [[Fiteny grika|teny grika]], ka izany fandikan-teny izany dia nisy akony ara-kolontsaina lehibe tamin' ny fandraiketana ny fiteny alemàna sy amin' ny fametrahana ny fototry ny asa fandikan-teny. == Ny refôrmasiôna sy ny prôtestantisma == === Fanonganana sy fanasokajiana ho toy ny jiolahy azo vonoina === [[Sary:Cajetan and Luther.jpg|vignette|191x191px|I [[Thomas Cajetan|Cajetan]] sy i Lotera]] [[Sary:Johannes von Eck - panoramio.jpg|vignette|175x175px|I [[Johann Eck]]]] [[Sary:Johann-tetzel-1.jpg|vignette|222x222px|I [[Johann Tetzel]]]] Tamin' ny Ôktôbra 1518 i Martin Lotera dia nantsoina tany [[Augsburg]] ka tao i [[Thomas Cajetan]], izay [[nontsy apôstôlika]], dia niandraikitra ny fandresen-dahatra azy hiala amin' ny heviny. Tsy nahomby anefa izany. Taorian' izany dia nanapa-kevitra ny papa [[Leô X]] haneho fihetsika misy fihavanana kokoa ka nanendry an' i [[Karl von Miltitz]] izay nontsy apôstôlika sady nisahana ny hametraka amin' i [[Friedrich III (Saksônia)|Friedrich III]], mpiaro an' i Lotera, ilay raozy volamena (haingo voatahin' ny papa) izay notsiriritiny nandritra ny telo taona, ka nanantena fa izany no handreseny lahatra azy hampitsahatra ny famelezan' i Lotera ny fanao momba ny [[indolzansy]]. Tamin' ny 5 sy 6 Janoary 1519 dia nihaona tamin' i Lotera tao [[Altenburg]] i Miltitz. Nahazo avy aminy ny fiantohana ny tsy hamoaka hevitra momba ny indolzansy sady nampanantena ny hampangina an' i [[Johann Tetzel]] sy i [[Albrecht von Brandenburg]] mpifanohitra aminy. Vokatr' izany fifampiresahana izany dia nanoratra tamin' ny papa i Lotera ka nampitondrainy an' i Miltitz ilay taratasy. Nisy fihaonana maro hafa koa natao teo amin' ireo lehilahy roa ireo tamin' ny 9 Ôktôbra 1519 tao [[Liebenwerda]] sy tamin' ny Ôktôbra 1520 tao Lichtenburg, ao akaikin' i [[Wittenberg]], nefa efa tafasaraka tamin' i Rôma i Lotera tamin' izany. Nisy fotoana mantsy nanamafisan' i Lotera ny fanoherany: tamin' ny Jolay 1519 tamin' ny fifandirany tamin' i [[Johann Eck]] (atao hoe ''Disputatio'' de Leipzig) nikarakara ny [[Kôntra-Refôrma|Refôrma katôlika]] tao amin' ny Empira, dia notoheriny koa ny tsy fetezan-dison' ny kônsily. Tamin' ny volana Jona 1520 dia namoaka ny taratasy atao hoe ''Exsurge Domine,'' izay nampitahotra an' i Lotera ny haongana (hapotraka) ny tao Rôma sady nampandoro ny boky nosoratany. Namaly izany i Lotera ka nandoro koa, tamin' ny 10 Desambra 1520 ny taratasin' ny papa sy ny [[Lalàna Kanônika]]. Tsy azo ialana noho izany ny fanonganana izay notononina tamin' ny 3 Janoary 1521 tamin' ny alalan' ny taratasin' ny papa hoe ''Decet Romanum Pontificem'' (ara-bakiteny: "Mety amin' ny Papa Rômana izany"). Ny sisa dia ny fandroahana an' i Lotera tsy ho ao amin' ny [[Empira Masina Rômana Jermanika]], izay tsy azo atao raha tsy mifanaraka ny fanjakana rehetra ao amin' ny empira. Mba hanatrarana izany tanjona izany dia nampiantso an' i Lotera ho ao amin' ny fivoriana tao [[Worms (Alemaina)|Worms]] i Karl V, emperoran' ny Empira Masina Rômana Jermanika, izay 21 taona, miteny frantsay nefa tsy mahay teny alemàna tsara. Nantohana ny fiarovana ny ain' i Lotera mba hahafahany miditra ao amin' ny fivoriana tsy maninon-tsy maninona. Teo anatrehan' ny emperora anefa i Lotera dia nanda indray ny hiala amin' ny heviny sy hanaraka ny faneren' ny Fiangonana, ka izao no teniny: "''Ry Mpanjaka be voninahitra sy ianareo Mpanapaka nitaky valin-teny tsotra tamiko. Izao no izy amin' ny teny tsy miolakolaka sy tsy amboamboarina. Afa-tsy hoe horesen-dahatra amin' ny fahadisoako aho amin' ny alalan' ny [[Soratra Masina]] na amin' ny antony mazava tsara -- satria tsy mino na ny [[papa]] na ny [[kônsily]] fotsiny aho satria miharihary fa matetika dia diso fiheverana sy mifanohitra izy ireo -- izaho dia voafatotry ny lahatsoratry ny Soratra Masina izay ampahatsiahiviko, ary ny feon' ny fieritreretako dia babon' ny Tenin' Andriamanitra; sady tsy afaka no tsy maniry ny hiala amin' ny hevitro aho na amin' inona na amin' inona, satria tsy azo antoka sy tsy mendrika ny manao zavatra mifanohitra amin' ny feon' ny fieritreretan' ny tena. Koa inty aho amin' izao andro anio izao. Tsy afaka manao zavatra ankoatra izany aho. Hampian' Andriamanitra anie aho''.<ref><small>[http://predigten.de/predigt.php3?predigt=3034 Die Predigtdatenbank] {{Wayback|url=http://predigten.de/predigt.php3?predigt=3034 |date=20131007023526 }} [[http://archive.wikiwix.com/cache/?url=http%3A%2F%2Fpredigten.de%2Fpredigt.php3%3Fpredigt%3D3034 tahiry]].</small></ref>" Taorian' izany dia notononina ny fanasokajiana azy ho anisan' ny jiolahy tsy anisan' ny vahoakan' ny Empira. === Fanohanana ara-pôlitika an' i Lotera === Voaroaka sady nisaina ho tahaka ny jiolahy azon' izay mahita azy vovonoina tsy misy arakaraka i Lotera<ref><small>Izany no atao amin' ny teny frantsay hoe "mise au ban" sy amin' ny amin' ny teny alemàna hoe "Reichsacht" na amin' ny teny anglisy hoe "Imperial ban".</small></ref>. Na dia izany aza, ankoatry ny fiarovan' ny ankabeazan' ny vahoaka azy dia nisy koa fiarovana azy ara-pôlitika, toy ny nataon' ny andriana ao Hesse, indrindra i [[Friedrich III (Saksônia)|Friedrich III]], andriandahy elektoran' i Saksônia. [[Sary:Friedrich III. von Sachsen Litho.jpg|vignette|201x201px|[[Friedrich III (Saksônia)|Friedrich III von Sachsen]]]] Raha vantany vao voatonona ny fanamelohana azy dia naka azy i Friederich III izay natahotra sao misy mamono i Lotera. Izany hoe nisy olona atokisan' i Friederich izay naka an-keriny an' i Lotera raha namakivaky ny alan' i Thuringe izy tamin' ny 4 Mey 1521<ref><small>Albert Greiner, ''Martin Luther ou, L'hymne à la grâce'', Plon, 1966, p. 182.</small></ref>, vanimpotoana izay nitoerany tao amin' ny [[Lapan' i Altenstein]], tao amin' i Burghard <abbr>II</abbr> Hund von Wenkheim, ka napetrak' i Friederich III tao amin' ny lapan' i [[Wartburg (any Alemaina)|Wartburg]], ao akaikin' i [[Eisenach]] i Lotera. Nitoetra tao i Lotera hatramin' izay ka hatramin' ny 6 Marsa 1522 sady nitondra ny solon' anarana hoe ''chevalier Georges''. Tamin' izany no nanombohany nanao ny [[Baibolin' i Lotera|fandikan-teny ny Baiboly]], ka ny [[Testamenta Vaovao]] no nanombohany izany. Araka ny [[lovantsofina]] dia nisy zavatra ahatsiarovana azy ao: indray andro, raha niverina hampahory azy ny [[devoly]] ka nisakana azy tsy hiasa, dia notorahany tamin' ny fitoeran-dranomaintiny ilay devoly, ka namela loto teo amin' ny rindrina izany, izay mbola azo jerena ankehitriny. Rehefa afaka roa taona latsaka niafina i Lotera dia niverina tany amin' ny efitrano fitokanana tao [[Wittenberg]], izay tsy nilaozany intsony hatramin' izany fotoana izany sady tsy nahatsapany intsony fanahiana. Niely tamin' ny tanàn-dehibe manodidina maro ny [[Fanavaozana prôtestanta|Refôrmasiôna]], ka niteraka firaisan-kina alemàna tsy resin' i [[Carlos V, emperora rômana masina|Carlos V]], izay sahirana tamin' ny ady ara-tafika tamin' i [[Frantsa]]. Tamin' ny fivoriana natao tao [[Speyer]] ([[Fiteny frantsay|frantsay]]: ''Spire'') tamin' ny Avrily 1529 dia niezaka nandray an-tanana ny raharaha ny andriamanjaka, nefa notsenain' ny fanoheran' ny andriandahy enina sy tanàn-dehibe 14 izay nanambara mazava (''protest'') ny hampakatra ny raharaha amin' ny [[kônsily]] raha mitady hiala amin' ny didy navoaka tao [[Worms (Alemaina)|Worms]] ny emperora. Ny fivoriana natao tao [[Augsburg]] tamin' ny taona 1530 izay namakian' i [[Philippe Mélanchthon|Philipp Melanchthon]] ny [[Kônfesiôna Aogostana|Kônfesiôna Aogostana]], dia nanamafy ny fanoheran' ny andriandahy prôtestanta maro, izay nikambana tao amin' ny "fivondronana ara-miaramilan' i Schmalkalden" ([[Fiteny alemàna|alemàna]]: ''Schmalkaldischer Bund'') tamin' ny taona 1531. Manome tsiny an' i Lotera ny mpitsikera noho izy nanangana fivavahana tsy an' ny vahoaka. Nanome tsiny azy noho ny fihetsiny nandritra ny [[adin' ny tantsaha alemàna|Adin' ny Tantsaha Alemàna]] (1524-1525), izay fikomiana nateraky ny fahantrana nefa koa misy ifandraisany amin' ny resaka fivavahana sy amin' ny fisahiranana manakaiky ny fisahiranan' i Lotera (maro amin' ny mpitarika ilay hetsika no [[Anabatisma|Anabatista]]). Tamin' ny Avrily 1525 dia nanao teny mafy dia mafy i Lotera raha nilaza fa mankasitraka ny famaizana tsy misy indra fo an' ilay fikomiana. Nisy olona 100&nbsp;000 no maty tamin' izany. Amin' i Lotera dia fikomiana amin' Andriamanitra tenany ny fikomiana amin' ny andriamanjakany: Andriamanitra no nanome ny olona sasany ny tombontsoa manokana ahafahana manapaka ary na dia mety ho olon-tsy marina aza ny mpanapaka dia tsy ho diso hevitra Andriamanitra. Raha tapahin' ny andriamanjaka lozabe ny vahoaka dia fanasaziana avy amin' Andriamanitra izany. === Fandrosoan' ny prôtestantisma === [[Sary:Luthersseal.jpg|vignette|173x173px|[[Raozin' i Lotera]]]]I Lotera no mpisava lalana tamin' ny fikatsahana ara-teôlôja ho an' ny tena manokana, izay nisafidy ny [[Aogostinisma|teôlôjian' i Aogostino]] fa tsy ny [[Skôlastika|teôlôjia skôlastika]], ka miompana amin' ny [[Soratra Masina]] sy ny tenan' i [[Kristy]], manantitra ny [[famonjena]] amin' ny alalan' ny [[Sola fide|finoana]]. Rehefa voaongana i Lotera dia lasa lohan' ny hetsika ara-pivavahana izay tokony halamina haingana mba hialana amin' ny fihoaram-pefy. Tamin' ny taona 1522 tao [[Wittenberg]], nandritra ny tsy fahafahany niala tao amin' ny tranobe tao [[Wartburg (any Alemaina)|Wartburg]], dia nafana fo i [[Andreas Bodenstein von Karlstadt]] ka nanala tanteraka ny fanaovana [[Sorona masina|lamesa]] ahitana ankolaka fisoronana, ka nanatanteraka ny fandraisana ny [[fanasan' ny Tompo|fanasan' ny Tompo]] tamin' ny alalan' ny singa roa (ny [[mofom-pandraisana|mofo]] sy ny [[divay]]) sady namporisika ny olona mba hanao tsinontsinona ny fanehoam-panoloran-tena ataon' ny vahoaka sy ny fanajana ny [[sary masina]]. Na dia mpitahiry ny fombam-pivavahana nolovaina hatry ny ela aza i Lotera sady tsy te hantsoina amin' ny anarana hoe ''loterana'' fa ''kristiana'' ihany, i Lotera dia nampandroso ilay fiangonam-baovao tamin' ny fanarahana lalana manalavitra hatrany ny fombam-pivavahana rômana. Namoaka fitaovam-pianarana ho an' ny vahoaka izy<ref><small>Annick Sibué, ''Martin Luther et sa réforme de l'enseignement, origines et motivations'', Édilivre, 2010.</small></ref>, dia ny boky nosoratany atao hoe ''[[Katekisma Kelin' i Lotera|Katekisma kely]]'' (1529), sy ho an' ny [[pastora]], dia ny ''[[Katekisma Lehiben' i Lotera|Katekisma lehibe]]''. Nofoanany ny [[sakramenta]] sasany izay "tsy araka ny Filazantsara" (ka tsy notazomina afa-tsy ny [[batisa]] sy ny [[eokaristia]], na dia voatazona ihany ny fanaovana fanambaràm-pahotana ([[kônfesy]]) tamin' ny toerana maro), ny fanafoanana -- noho ny antony ara-teôlôjia sy ara-pitondran-tena -- ny [[Voady ara-pivavahana|voadin]]' ny [[Monka|moanina]] sy ny [[Fitovoan' ny mpitondra fivavahana|fitovoan' ny pretra]], ny fifidianana [[pastora]] ataon' ny fiangonana isan-toerana, ny fanaovana ny [[Fiteny alemàna|fiteny alemàna]] ho fiteny amin' ny [[litorjia]] (1526), sns. Raha momba ny fifandraisany amin' ny firehana hafan' ny [[Fanavaozana prôtestanta|Refôrmasiôna prôtestanta]] dia hita fa nifanohitra amin' i [[Ulrich Zwingli]] (izay nahatapahan' ny fifandraisana tamin' ny fivoriana tao [[Marburg]] tamin' ny taona 1529) i Lotera nefa nihavana ihany tamin' ny mpino prôtestanta tao [[Strasburg (Uckermark)|Strasburg]] tamin' ny farany (toraka izany koa ny tao Basel<ref><small>''Basel'' amin' ny teny alemàna sy amin' ny teny anglisy, fa ''Bâle'' kosa amin' ny teny frantsay.</small></ref> sy tao [[Augsburg]]), tamin' ny nanaovana ny Fifanarahana tao Wittenberg. Na dia tsy nankasitraka ny fialan' ny [[monka]] (na moanina) haingana avy tao amin' ny toeram-pihibohana tao [[Wittenberg]] aza i Lotera, rehefa nandalina ny amin' ny voadin' ny monka, dia nanamafy ny fanamasinana ny fiainam-panambadiana sady nanambady relijiozy niala atao hoe [[Katharina von Bora]] tamin' ny taona 1525. Niterahany zaza enina izany fanambadiana izany. Tamin' ny taona 1534 no nahavitan' i Lotera ny [[fandikana ny Baiboly]] izay fantatra amin' ny anarana hoe "[[Baibolin' i Lotera|Baibolin' i Lotera]]". Tamin' ny taona 1544 dia lasa fanjakana loterana ny [[Fanjakan' i Soeda]]. Tamin' ny taona 1559 dia nanorina ny [[anglikanisma]] ny mpanjakavavy [[Elisabeth I]], ary nanao ny fivoriana (sinôda) voalohan' ny [[Fiangonana nohavaozina]]. == Ny ankohonan' i Lotera sy ny andro sisa niainany == === Ny ankohonany === Nanambady an' i [[Katharina von Bora]] i Lotera ka niteraka zaza enina taminy, dia ireto avy: i Hans na Johannes (teraka tamin' ny 7 Jona 1526 tao [[Wittenberg]], maty tamin' ny 27 Ôktôbra 1575 tao [[Königsberg]]), i Elisabeth (teraka tamin' ny 10 Desambra 1527 tao Wittenberg nefa maty volana vitsy taorian' izay, tamin' ny 3 Aogostitra 1528 tao ihany), i Magdalena (teraka tamin' ny 4 Mey 1529 tao Wittenberg, maty tamin' ny 20 Septambra 1542 teny an-tanan' i Lotera, tao [[Eisleben]]), i Martin (teraka tamin' ny taona 9 Nôvambra 1531 tao Wittenberg, maty tamin' ny 2 Marsa 1565 tao [[Wachsdorf]]), i Paul (teraka tamin' ny 28 Janoary 1533 tao Wittenberg ary maty tamin' ny 8 Marsa 1593 tao [[Leipzig]]) ary i Margarete (teraka tamin' ny 17 Desambra 1534 tao Wittenberg, maty tamin' ny taona 1570 tao [[Mohrungen]]). [[Sary:Katharina-v-Bora-1526-1.jpg|vignette|138x138px|I [[Katharina von Bora]], vadin' i Lotera]] === Ny andro sisa niainany === Tao [[Wittenberg]] misy ny tranony i Lotera no nandany ny androny sisa farany. Nararin' ny fahatsentseman' ny voa izy ary matetika tratran' ny faharerahan-tsaina sy ny fanahiana be (tamin' ny taona 1527, 1528, 1537 ary 1538) ka mety noho ny fahafatesan' ny zanany vavy Madalena izany na noho ny fifandirana ara-pivavahana teo amin' ny samy [[Prôtestantisma|Prôtestanta]]. Tsy nampihena ny fahafahany manohy ny adiny anefa izany. Ny mpifanandrina lehibe taminy dia ny [[papa]]. [[Sary:PhilippMelanchthon.jpg|vignette|185x185px|''I [[Philipp Melanchthon]]'', sary nataon' i Lucas Cranach.]] Maty i Martin Lotera rehefa avy nanambara ny finoany, fony izy tany [[Eisleben]], tanàna nahaterahany, mba hampiravina ny tsy fifanarahana teo amin' ny mpitondra tao amin' ny kôntean' i [[Mansfeld]]. Mety fahatapahana lalan-dra ao amin' ny atidoha no nahafaty azy<ref><small>Philippe Charlier, ''Médecin des morts'', Fayard/Pluriel, 2014, p. 310.</small></ref>. Milevina ao anatin' ny Fiangonan' ny Olo-Masina (alemàna: ''Schlosskirche'') ao [[Wittenberg]] i Lotera sy i [[Philippe Mélanchthon|Philipp Melanchthon]]. == Ny teôlôjian' i Lotera == [[Sary:Pietro Perugino 040.jpg|vignette|289x289px|''Fanomboana amin' ny hazo fijaliana'', sary nataon' i Pietro Perugino.]] Miorina indrindra amin' ny [[Testamenta Vaovao]] ny teôlôjian' i Lotera sady manako ao aminy ny fiheveran' i [[Aogostino avy any Hipo|Aogostino]], ka tsy tahaka ny teôlôjia nahazatra hatramin' izay izay manazava ny amin' ny finoana. [[Teôlôjian' ny hazo fijaliana]] ny an' i Lotera fa tsy teôlôjian' ny voninahitra. === Ny singa fototra ao amin' ny teôlôjian' i Lotera === Matetika dia fintinina amin' ny fitanisana ny ''[[Solae dimy|Sola]]'' sy ny ''[[Solae dimy|Solus]]'' ("irery ihany") miisa dimy ny teôlôjian' i Lotera: *''[[sola scriptura]]'': ny [[Soratra Masina]] irery ihany, io no fenitra amin' ny finoana sy amin' ny fanaon' ny Kristiana; *''[[sola gratia]]'': ny [[Fahasoavana (kristianisma)|fahasoavana]] irery ihany, dia ampy hahazoana ny [[famonjena]] fa tsy mila ezaka avy amin' ny olombelona; *''[[sola fide]]'': amin' ny alalan' ny finoana an' i [[Kristy]] ihany no ahazoana ny famonjena fa tsy amin' ny alalan' ny asa tsara ataon' ny olombelona; *''[[solus Christus]]'': i Kristy irery ihany, izay olona tokoa sady [[Andriamanitra Zanaka|Andriamanitra tokoa]], tamin' ny alalan' ny fanaovany sorom-pisoloana nataony teo amin' ny [[hazo fijaliana]] no ahafahana mahazo fanamarinana sy fanasitranana izay ampitaina amin' ny alalan' ny [[Filazantsara]] sy amin' ny alalan' ny [[sakramenta|sak]]<nowiki/>[[sakramenta|r]]<nowiki/>[[sakramenta|amenta]]<nowiki/>n' ny [[fanasan'ny Tompo|fanasan' ny Tompo]] (na [[eokaristia]]); *''[[soli Deo gloria]]'': an' Andriamanitra irery ihany ny voninahitra. === Ny fahefan' ny Filazantsara manoloana ny Lalàna === [[Sary:Moses and Aaron with the 10 Commandments 1674.jpg|vignette|170x170px|''I [[Mosesy]] sy i [[Aarona]] ary ny [[Didy Folo]]'', sary nataon' i Aron de Chavez, taona 1675.]] Amin' i Lotera, tsy manana mpitari-dalana tsy mety diso ny olombelona hahitany ny lalana tena izy, afa-tsy ny Tenin' Andriamanitra, ny [[Soratra Masina]], izay manambara an' i [[Kristy]]. Amin' ny alalan' ny [[Fahasoavana (kristianisma)|fahasoavana]] madiodio sy ny finoana irery no amonjena ny olombelona. Mandresy lahatra ny olombelona hiaiky ny [[Fahotana|fahotany]] ny [[Fanahy Masina]] ka mitarika azy ho amin' ny [[fibebahana]]. Manambara i Lotera fa miasa amin' ny olombelona amin' ny fomba roa Andriamanitra, dia amin' ny alalan' ny Lalàna sy amin' ny alalan' ny [[Filazantsara]] (na Evanjely na Vaovao mahafaly). Ny Lalàna dia manondro ny zavatra andidian' Andriamanitra, indrindra araka ny raketin' ny [[Didy Folo|Didy folo]] sy ny fitsipi-pitondran-tena maro. Ny olona rehetra dia afaka mahalala ny Lalàna amin' ny alalan' ny feon' ny [[Fieritreretana|fieritreretany]] sy ny [[lovantsofina]] momba ny fitodran-tena izay hita ao amin' ny kolontsaina misy azy, na dia simba noho ny [[fahotana]] aza ny fahazoana izany, tsy miankina amin' ny zavatra mandresy lahatra azy araka ny fivavahana arahiny anefa izany. [[Sary:Bloch-SermonOnTheMount.jpg|vignette|180x180px|[[Toriteny teo An-tendrombohitra|Toriteny teo an-tendrombohitra]]]] Misahana anjara asa roa ny Lalàna. Ny voalohany dia ny fanomezana fahafahana ny olona tsirairay hampaharitra ny filaminana eo amin' ny tontolony sy ny fiarahamonina misy azy ary eo amin' ny fiainany, na dia eo aza ny elanelana mampisaraka azy amin' Andriamanitra sy amin' izao tontolo izao sy amin' ny mpiara-belona aminy ary amin' ny tenany ihany noho ny [[fahotana tamin' ny fototra|fahotana tamin' ny fototra]]. Faharoa, ny Lalàna dia ahafahan' ny olombelona mahatsapa ny filana famelam-pahotana, ka mitarika azy ireo ho any amin' i [[Kristy]] izany. Andriamanitra dia miasa amin' ny olona amin' ny alalan' ny Filazantsara izay manambara fa nanolotra ny [[Zanak' Andriamanitra (kristianisma)|Zanany]] ho famonjena ny olona. Ny Filazantsara no mahatonga ny finoana handraisana ny [[famelan-keloka]] sy ny fiainana ary ny famonjena atolotr' i Kristy amin' ny alalan' ny [[hazo fijaliana]]. Tsy toy ny Lalàna ny Filazantsara izay manambara ny fanomezan' Andriamanitra tsy mitaky afa-tsy ny faneken' ny olona tsirairay an' izany. === Ny fahotana === Manamafy i Lotera fa raha mbola miaina eto ambonin' ny tany ny Kristiana dia sady [[olo-masina]] no mpanota. Olo-masina izy ireo raha matoky ny [[Fahasoavana (kristianisma)|fahasoavan']] Andriamanitra fa tsy mitoky amin' ny zava-bitan' ny tenany. Ny [[fahotana]] anefa dia hita ao amin' ny Fiangonana sy eto amin' izao tontolo izao, ka tsy fenitra halain-tahaka amin' ny fitondran-tena ny olona masina fa mpanota manaiky ny fahasoavan' Andriamanitra. Amin' i Lotera, na ny olona mendri-kaja indrindra, na ny olo-meloka indrindra dia samy mila [[famelan-keloka]] avy amin' Andriamanitra. === Ny hazo fijaliana === Milaza i Lotera fa ny teôlôjia kristiana dia [[teôlôjian' ny hazo fijaliana]] fa tsy teôlôjian' ny voninahitra. Ny olombelona dia tsy afaka hahafantatra ny sitrapon' Andriamanitra amin' ny alan' ny [[filôzôfia]] na ny fitsipi-pitondrantena. Tokony hiaiky ny olombelona fa tsy afaka hahita an' Adriamanitra izy raha tsy tapa-kevitra ny [[Fanambaràna (finoana)|hampahalala ny tenany Andriamanitra]]. Ambaran' Andriamanitra ao amin' ny teny manjavozavon' ny toriteny ny fahendren' Andriamanitra, ambarany ny fahefany amin' ny alalan' ny fijaliana, ary ambarany ny hevitra miafin' ny fiainana amin' ny alalan' ny [[Fanomboana an' i Jesoa|fahafatesan' i Kristy]] teo amin' ny [[hazo fijaliana]]. === Fanakianan' i Lotera ny fiainan' ny monka === Te hametraka ny tena sy ny aina amin' ny maha izy azy i Lotera ka nanameloka ny fiainana maha [[monka]] (na [[Monka|moanina]]). Ao amin' ny boky ''Dein Ruf ist dein Beruf'' ("Ny asanao no fiantsoana anao") dia nilaza izy fa ny fiantsoana ny tsirairay dia tsy ny hitady an' Andriamanitra ao amin' ny trano fihibohan' ny monka fa ny ho hita vatana eo amin' izao tontolo izao. Izao no dikan' izany: "Nantsoina hiaina asa iray ianao". === "Vonjeo amin' ny fahamarinanao aho!" (Sal. 31.1) === Mandray ny olona mpanota izay miantoraka aminy Andriamanitra. Ny hany fifamatorana tokana misy eo amin' Andriamanitra sy ny olona dia ny finoana. Ny asa tsara fotsiny dia tsy afaka manao na inona na inona: tsy misy ilana azy ny fahalalahan-tanana, ny fiantrana, ny [[fitiavam-bavaka]] ... raha tsy manam-pinoana ny tena. Tokony miantoraka amin' Andriamanitra isika mba hahatsapa finoana; ny asa dia manaraka hoazy, toy izany koa ny [[famonjena]]. Ny teôlôjia loterana dia miompana amin' [[Andriamanitra Ray]] raha ny [[katôlisisma]] tamin' izany fotoana izany kosa nitodika amin' i Kristy mpanelanelana, ka miompana amin' i Kristy. === Fahalalahan' ny fieritreretana === Zava-dehibe amin' i Lotera indrindra ny fahalalahan' ny [[fieritreretana]]<ref><small>Jean-Daniel Causse, « Luther et la question de la conscience. Problématisation et esquisse d'enjeux contemporains », ''Revue d'éthique et de théologie morale'', 293, mars 2017, p. 43-52.</small></ref>. == Fandikan-teny ny Baiboly == [[Sary:Lutherbibel.jpg|vignette|Ny [[Baibolin' i Lotera]]]] Ny fandikan-teny ny [[Baibolin'i Lotera|Baiboly]] amin' ny [[fiteny alemàna]], fiteny ifaneraseran' ny olona andavanandro, izay nataon' i Lotera, dia nampifanatona ny vahoaka amin' ny [[Soratra Masina]] sady nisy fiantraikany ara-kolontsaina lehibe, noho ny nahafahana nampiely fenitra momba ny fiteny alemàna soratana sy tamin' ny fanomezany fitsipika fototra ankapobeny teo amin' ny fomba fandikan-teny<ref><small>Martin Luther, ''[https://archive.org/stream/werkekritischege11luthuoft#page/408/mode/2up Das eyn Christliche versamlung odder gemeyne recht und macht habe, alle lehre tzu urteylen und lerer tzu beruffen, eyn und abtzusetzen, Grund und ursach aus der Schrifft]'' (1523) [[http://archive.wikiwix.com/cache/?url=https%3A%2F%2Farchive.org%2Fstream%2Fwerkekritischege11luthuoft%23page%2F408%2Fmode%2F2up tahiry]] (Weimarer Ausgabe vol. 11, <abbr>p.</abbr> 408-416).</small></ref>. Nisy akony lehibe izany fandikan-teny izany tamin' ny fandikana ny Baiboly ho amin' ny [[fiteny anglisy]], atao hoe ''King James Version'' ("Dikan-tenin' i Jakoba Mpanjaka ")<ref><small>''Tyndale's New Testament'', New Haven, CT, Yale University Press, 1989, pp. IX–X.</small></ref>. Tamin' ny voalohany dia tsy dia niraharaha ny [[Bokin' i Estera|Bokin' i Estera]], ny [[Epistily ho an' ny Hebreo|Epistily ho an' ny Hebreo]], ny [[Epistily nosoratan' i Jakôba|Epistilin' i Jakôba]], ny [[Epistily nosoratan' i Joda|Epistilin' i Joda]], ary ny [[Apôkalipsan' i Joany|Bokin' ny Apôkalipsy]] i Lotera. Nolazainy hoe "epistilim-bozaka" ny Epistilin' i Jakôba; araka ny fiheverany dia tsy miresaka firy ny amin' i Kristy sy ny asa [[fanavotana]] nataony ireo boky ireo. Mafy koa ny fitenenany momba ny Bokin' ny Apôkalipsy, raha niteny izy fa tsy tsapany velively ny maha vokatry ny [[Fanahy Masina]] an' io boky io. Nampiahiahy azy ny maha voasoratry ny [[Apôstôly roa ambin' ny folo|Apôstôly]] ny Epistily ho an' ny Hebreo, ny Epistilin' i Jakoba, ny Epistilin' i Joda, ary ny Apôkalipsy, ka nilazany fa ny maha [[Kanônan' ny Baiboly|kanônika]] azy ireo dia tsy neken' ny olon-drehetra tao amin' ny Fiangonana voalohany (ireo no atao hoe [[antilegômena]]). Na dia izany aza dia tsy nesorin' i Lotera avy tao amin' ny fanontany ny Soratra Masina ireo boky ireo. Niova ny fomba fijeriny momba ny sasany amin' ireo boky ireo taona vitsy taty aoriana. Napetrak' i Lotera teo anelanelan' ny [[Testamenta Taloha]] sy ny [[Testamenta Vaovao]] ny boky ataony hoe "apôkrifa". Ireo boky ireo dia hita ao amin' ny [[Septoajinta]] grika nefa tsy hita ao amin' ny [[lahatsoratra masôretika]] hebreo. Nankininy tamin' i [[Philippe Mélanchthon|Phillip Melanchton]] sy i [[Justus Jonas]] ny fandikana ireo boky ireo. Tsy hita ao amin' ny lisitry ny boky tao amin' ny dikan-tenin' ny Testamenta Taloha tamin' ny taona 1523 ireo boky ireo, ka nomena ny anarana hoe "apôkrifa". Tao amin' ny fanontana tamin' ny taona 1534 dia nilaza i Lotera fa ambany lanja noho ny Soratra Masina ireo boky ireo, nefa ilaina sady tsara vakina ihany. == I Martin Lotera sy ny mozika == [[Sary:Luther's Ein Feste Burg.jpg|vignette|Ny "[[He, manda fiarovana]]", hira noforonin' i Lotera.]] Tia mozika amin' ny endriny rehetra i Lotera sady mpamoron-kiram-pivavahana ka nampiditra tao amin' ny "Fiangonana ara-pilazantsara" ny hira misy feo tokana na roa, natao amin' ny fiteny andavanandron' ny olona, hirain' ny mpiangona manontolo. Nantsoina amin' ny teny hoe "''choral''" ny hira noforonin' i Lotera ka lasa ivon' ny [[litorjia]] prôtestanta, ary ny fiantraikan' izany tamin' ny fandrosoan' ny mozika alemàna dia tsapa nandritra ny taona maro. Nanana ny anjara toerany lehibe i Lotera teo amin' ny sanganasan' i [[Johann Sebastian Bach]] izay nampiasa ny lahatsoratr' i Lotera hatao tonon' ny feonkira miisa 38. Ny fantatra indrindra amin' ny hira fiderana nataon' i Lotera dia ilay mitondra ny lohateny hoe ''Ein feste Burg ist unser Gott'' na ''Ein' feste Burg'' ([[Fiteny malagasy|malagasy]]: ''[[He, Manda Fiarovana]]''<ref><small>Fiombonan' ny Fiangonana Protestanta eto Madagasikara, ''Tiona sy Fihirana hihavanana amin' Andriamaitra'', edisiona fahatelo, Antananarivo, 2001, "He, manda fiarovana", pp. 621-622 (hira faha-500).</small></ref>), izay fantatry ny Loterana indrindra sy ny Prôtestanta hafa ankehitriny<ref><small>Hubert Guicharrousse, ''Les Musiques de Luther'', préface de Marc Lienhard, Genève, Labor et Fides, collection Histoire et Société <abbr>no</abbr> 31, 1995, 324 p.</small></ref>. == Jereo koa == '''Lohahevitra hafa''' *[[Kristianisma]] *[[Fanavaozana prôtestanta|Refôrmasiôna]] *[[Prôtestantisma]] *[[Loteranisma]] *[[Loteranisma eto Madagasikara]] '''Mpanavao fiangonana''' *[[Ulrich Zwingli]] *[[Jean Calvin]] ===Rohy ivelany=== * Ao amin' ny Freebase: [https://www.freebase.com/m/04yd_] == Loharano sy fanamarihana == [[sokajy:Biôgrafia]] [[sokajy:mpanao asa soratra]] [[sokajy:Teraka tamin'ny taona 1483]] [[sokajy:Maty tamin'ny taona 1546]] [[Sokajy:Teôlojiana alemana]] [[Sokajy:Moanina luterana alemà]] 7ytd30n58hckvmii0br8ibo9fgwv49z 1134442 1134441 2026-04-06T14:25:37Z HarryWurst 36292 1134442 wikitext text/x-wiki {{infobox olona |sary=MartinLuther-workshopCranachElder.jpg |anarana=Martin Lotera |teraka=10 Nôvambra 1483 |maty=28 Febroary 1546 |firenena={{Alemaina}} |mpiaraka= |asa= * [[mpanao asa soratra]] |taona niasàna= |asa hafa=Teolojianina |toerana=[[Eisleben]] tao Alemaina}} I '''Martin Lotera''' dia [[Teôlôjia|teôlôjiana]] alemàna anisan' ireo nitarika ny [[Fanavaozana prôtestanta|Fanavaozam-piangonana]] na [[Fanavaozana prôtestanta|Refôrmasiôna prôtestanta]] tamin' ny taonjato faha-16, teraka tamin' ny 10 Nôvambra 1483 tao [[Eisleben]] ary maty tamin' ny 28 Febroary 1546 tao Eisleben ihany koa. Nisy vokany lehibe teo amin' ny fandrosoan' ny [[kristianisma]] ny fanavaozam-piangonana notorin' i Martin Lotera ary ny [[foto-pampianarana]] nipoitra tamin' izany dia nisy akony teo amin' ny fianinan' ny vahoakan' i [[Eorôpa]], tsy amin' ny ara-pivavahana ihany fa amin' ny lafiny ara-pôlitika sy ara-toekarena koa. Nisahirana ny amin' ny fanontaniana maro momba ny [[fahafatesana]] sy ny [[famonjena]] izay nampiavaka ny kristianisma tamin' ny [[Andro Antenatenany]] i Lotera, ka nanovo valinteny avy ao amin' ny [[Baiboly]], indrindra ao amin' ny [[Epistily ho an' ny Rômana|Epistily nosoratan' i Paoly ho an' ny Rômana]]. Araka ny hevitr' i Lotera, ny famonjena ny [[Fanahin' ny vatana|fanahin' ny olombelona]] dia fanomezana malalaka avy amin' [[Andriamanitra (tokana)|Andriamanitra]] izay raisina amin' ny alalan' ny [[fibebahana]] amin-kitsim-po sy amin' ny finoana marina an' i [[Jesoa|Jesoa Kristy]] ho [[Mesia]], tsy misy fanelanelanan' ny Fiangonana. Nihantsy ny fahefan' ny [[papa]] i Lotera amin' ny filazany fa ny Baiboly no hany loharanon' ny fahefana kristiana<ref><small>Ewald M. Plass, ''What Luther Says'', 3 vols., St. Louis: CPH, 1959, 88, <abbr>no</abbr> 269; M. Reu, ''Luther and the Scriptures'', Columbus, Ohio, Wartburg Press, 1944, p. 23.</small></ref>. ==Ny fiainany manokana== === Fahazazana sy fahatanorana === ==== Fahazazana sy anabeazana fototra ==== [[Sary:Luther-eil.jpg|vignette|Sarivongan' i Lotera ao [[Eisleben]]|178x178px]] [[Sary:Hans and Magrethe Luther.jpg|vignette|179x179px|''Ny ray aman-drenin' i Lotera: i Hans sy i Margarethe Luther'', sary nataon' i Lucas Cranach der Ältere.]] Teraka tao [[Eisleben]] (ao amin' ny kôntean' i [[Mansfeld]], ankehitriny any Sachsen-Anhalt) tamin' ny 10 Nôvambra 1483 i Martin Lotera. Zanaka lahy voalohan' i [[Hans Luder]] sy Margaretha Zidler izy. Ny rainy, izay tantsaha fiaviana, dia nanjary mpiasa amin' ny fitrandrahana [[varahina]] tao amin' ny faritr' i Mansfeld, avy eo nisahana fitrandrahana varahina sy fandrendrehana metaly, izay nahatonga azy hahazo ny satan' ny [[madiotanana]] ([[Fiteny frantsay|frantsay]]: ''bourgeois'') avy eo ''magistrat''. Nanana rahalahy sy anabavy maro i Martin Lotera, ary nahatsapa ny tenany ho akaikin' ny rahalahiny iray atao hoe Jacob izy<ref><small>Martin Marty, ''Martin Luther'', Viking Penguin, 2004, <abbr>p.</abbr> 3.</small></ref>. [[Sary:Mansfeld - Vom Schloss mit Rapsfeld.jpg|vignette|Ny tanànan' i [[Mansfeld]] ankehitriny|179x179px]] I Hans Luder, izay nanana hambom-po amin' ny tenany sy ho an' ny ankohonany, dia tapa-kevitra ny hanao izay hahalasa ny zanany lahy voalohany ho mpahay lalàna. Nalefany handranto fianarana tamin' ny ambaratonga voalohany sy faharoa tao amin' ny sekoly latinan' i Mansfeld izy, avy eo tao [[Magdeburg]] sy tao [[Eisenach]]. Ireo sekoly telo ireo dia niompana tamin' ny "lalam-pianarana telo" (latin: ''trivium''): ny [[fitsipiteny]] (gramera) sy ny fahaiza-mandaha-teny (retôrika) ary ny fahaiza-mandrija hevitra ([[lôjika]]). Nampitovin' i Lotera tamin' ny [[afo fandiovana]] ny fandefasana azy an-tsekoly, avy eo nampitoviny tamin' ny [[afobe]]<ref><small>Martin Marty, ''Martin Luther'', Viking Penguin, 2004, <abbr>pp.</abbr> 2–3.</small></ref>. ==== Nandao ny oniversite ==== [[Sary:Church complex in Erfurt.jpg|vignette|I [[Erfurt]] ankehitriny|178x178px]] [[Sary:CollegiumMaius.jpg|vignette|Ny Collegium Maius ao amin' ny oniversiten' i [[Erfurt]] tamin' ny [[Andro Antenatenany|Andro Antenatenany.]]|180x180px]] Tamin' ny taona 1501, tamin' ny faha-18 taonany dia niditra tao amin' ny Oniversiten' i [[Erfurt]] izy ka tao no nahazoany ny maripahaizana [[Bakalaorea|bakalôrea]] tamin' ny taona 1502 sy metrizy tamin' ny taona 1505. Nanana eritreritra ny hianatra lalàna izy, araka ny fanirian-drainy, tao amin' io oniversite io ihany nefa nandao ny fianarana izy teo no ho eo ihany, satria aminy dia miankina amin-javatra tsy azo antoka ny [[lalàna]]<ref><small>Martin Marty, ''Martin Luther'', Viking Penguin, 2004, <abbr>p.</abbr> 5.</small></ref>. Nahatsiaro tena ho voasariky ny [[teôlôjia]] sy ny [[filôzôfia]] i Lotera, sady nilaza fa liana manokana amin' ny filôzôfa grika [[Aristôtelesy|Aristôtelesy]] (na Aristôty) sy ilay filôzôfa sy teôlôjiana anglisy [[William of Ockham]]<ref><small>I William of Ockham dia atao amin' ny [[Fiteny frantsay|teny frantsay]] hoe ''Guillaume d'Ockham'', na amin' ny [[Fiteny latina|teny latina]] hoe ''Guillelmus de Ockham'', filôzôfa, lôjisiana, teôlôjiana anglisy, tao amin' ny fikambanana fransiskana.</small> </ref> ary ilay filôzôfa sy teôlôjiana alemàna [[Gabriel Biel]]. Nisy akony taminy ny hevitr' ny mpitaiza azy, dia i [[Bartholomæus Arnoldi von Usingen]] sy i [[Jodocus Trutfetter]], izay nampianatra azy hamerina mametraka fanontaniana momba ny mpandinika malaza maro sy handinika misimisy ny zava-drehetra amin' ny alalan' ny fanandramana. Ny filôzôfia anefa tsy nahafa-po azy, satria mampanantena fanatanterahan-javatra ho an' ny saina fa tsy misy fifandraisany amin' ny fitiavan' Andriamanitra. Amin' i Lotera dia tsy afaka hitarika ny olona amin' Andriamanitra ny saina, ka izany dia nahatonga azy hanana fijery misabaka momba an' i [[Aristôty]] noho ny fanaovan' itsy farany ho zava-dehibe ny saina<ref name=":0"><small>Martin Marty, ''Martin Luther'', Viking Penguin, 2004, <abbr>pp.</abbr> 5-6.</small></ref>. Amin' i Lotera, ny saina dia azo ampiasaina hametraham-panontaniana ny amin' ny olombelona sy ny andrim-piarahamonina, fa tsy natao hanontanian-javatra ny amin' Andriamanitra: tsy afaka mandinika an' Andriamanitra ny olombelona raha tsy amin' ny alalan' ny [[Fanambaràna (finoana)|fanambaràn]]-tenan' Andriamanitra, ka mitana anjara toerana lehibe amin' izany ny [[Soratra Masina]]<ref name=":0" />. Nandao ny oniversite i Lotera ka niditra tao amin' ny Fikambanan' ny Mpirahalahy Aogostiniana tao [[Erfurt]] tamin' ny 17 Jolay 1505<ref><small>E.G. Schwiebert, ''Luther and His Times'', Saint-Louis, Concordia Publishing House, 1950, p. 136.</small></ref>. Taty aoriana dia nilaza izy fa vokatr' izao zava-niseho izao izany: tamin' ny 02 Jolay 1505 dia niverina an-tsoavaly tany Erfurt izy taorian' ny fialan-tsasatra fohy tany amin' ny fianakaviany. Nandritra ny orambaratra dia nisy varatra nilatsaka teo akaikiny. Noho izany dia nambarany tamin' ny rainy ny fatahorany ny [[fahafatesana]] sy ny fitsaran' Andriamanitra tamin' ny nikiahany hoe: "Vonjeo, ry Masimbavy Ana, hiova ho [[monka]] aho !" (na "Masimbavy Ana, raha vonjenao aho dia hanao monka!")<ref><small>Martin Brecht, ''Martin Luther'', tr. James L. Schaaf, Philadelphia, Fortress Press, 1985–93, p. 1:48.</small></ref>. Ny "[[Masimbavy Ana]]" eto dia ilay lazain' ny [[lovantsofina]] katôlika fa renin' i [[Maria (renin' i Jesoa)|Maria]] renin' i Jesoa. Nieritreritra izy fa ilay antso vonjy nataony dia fampanantenana tsy azony disoina. Izany fisahiranana ny amin' ny [[fahafatesana]] sy ny [[famonjena]] izany dia mampiavaka ny finoana kristiana tamin' ny faramparan' ny [[Andro Antenatenany]]<ref><small>René Souriac, ''Les mots de la Renaissance'', Presses Univiversitaires du Mirail, 2002 (<nowiki>ISBN 9782858166367</nowiki>, [https://books.google.be/books?id=3btoGq_G1WgC vakio eto] [[http://archive.wikiwix.com/cache/?url=https%3A%2F%2Fbooks.google.be%2Fbooks%3Fid%3D3btoGq_G1WgC tahiry]]), <abbr>p.</abbr> 66</small></ref>: izany tebitebin' ny olon-drehetra<ref><small>Jean-Pierre Deregnaucourt, ''Les hommes et la mort à la fin du Moyen Age'', Editions Jean-paul Gisserot, 2007 (<nowiki>ISBN 9782877479493</nowiki>), <abbr>p.</abbr> 4-6</small></ref> -- izay nanjary an' olon-tokana izany -- dia nihoatra ny sehatry ny fahafatesana ka niantefa any amin' ny ho fitsaran' Andriamanitra any an-koatra sy amin' ny fomba hiomanana amin' izany<ref><small>Marc Lienhard, ''Luther : Ses sources, sa pensée, sa trace dans l'histoire'', Labor et Fides, 2017 (<nowiki>ISBN 9782830950892</nowiki>, [https://books.google.be/books?id=86U2DwAAQBAJ vakio eto] [[http://archive.wikiwix.com/cache/?url=https%3A%2F%2Fbooks.google.be%2Fbooks%3Fid%3D86U2DwAAQBAJ tahiry]]), p.398</small></ref>. Nisy naman' i Lotera nilaza fa izany fanapahan-kevitra izany dia vokatry ny fangirifiriana nahazo an' i Lotera noho ny nahafatesan' ny namany roa lahy. Toa hita ho malahelo tokoa i Lotera. Hoy izy indray hariva raha nisakafo alohan' ny handeha: "Amin' izao andro anio izao dia mahita ahy ianareo, avy eo tsy hahita ahy intsony"<ref name=":0" />. Nahatezitra an-drainy mafy ny fandanilaniam-poana nataon' i Lotera<ref><small>Martin Marty, ''Martin Luther'', Viking Penguin, 2004, <abbr>p.</abbr> 7.</small></ref>. === Tao amin' ny toeram-pihibohana === [[Sary:Wittenberg-1536.jpg|vignette|261x261px|I [[Wittenberg]] tamin' ny taona1536]] [[Sary:Luther Cranach the Elder BM 1837-0616.363.jpg|vignette|184x184px|I Lotera tao amin' ny [[fikambanan' ny Aogostiniana]]]] Tao amin' ny fikambanana mpangataka (latina: ''Ordines Mendicantes'') misy ny [[Aogostinisma|Aogostiniana]] (mpanaraka ny fitsipik' i [[Aogostino avy any Hipôna|Aogostino]]) i Martin Lotera<ref><small>Sophie Hasquenoph, ''Histoire des ordres et des congrégations religieuses en France, du Moyen Âge à nos jours'', Champ Vallon, 2009, <abbr>p.</abbr> 19.</small></ref> ka tao izy no nanandrana nikaroka tamin' ny alalan' ny fampijalian-tena (fanorotoroana ny nofo, [[fifadian-kanina]], fiaretan-tory) izay nantenainy fa hiantoka ny [[famonjena]] azy, nefa resy lahatra izy fa tsy ho tonga amin' izany. Tamin' izany fotoana izany ihany dia nanohy nianatra teôlôjia izy ka nanomboka nampianatra rehefa taty aoriana kely: natao [[Ôrdinasiôna|ôrdinasiôna]] ho [[pretra]] izy tamin' ny taona 1507 ary voatendry hampianatra filôzôfia tao amin' ny toeram-pihibohana ([[Fiteny frantsay|frantsay]]: ''couvent'', [[Fiteny latina|latina]]: ''conventus'') tao [[Erfurt]] izy. Lasa dokotera amin' ny teôlôjia izy tamin' ny taona 1512 ka lasa lehibem-pampiarana [[Baiboly]] tao amin' ny Oniversiten' i [[Wittenberg]] ([[Fiteny frantsay|frantsay]]: ''Wittemberg''), izay nisahanany ny asan' ny mpitory tenin' ny Fiangonana tamin' ny taona 1514. == Mizotra mankany amin' ny fanitsiam-pivavahana == === Ny famonjena === Ny mpanoratra sasany dia mihevitra fa ny hevitr' i Lotera ny amin' ny [[Fanavaozana prôtestanta|fanavaozam-pivavahana]] (na [[Fanavaozana prôtestanta|refôrmasiôna]]) dia nanomboka tamin' ny fivahinian' i Lotera tao [[Rôma]] tamin' ny taona 1510-1511 hikarakara ny raharahan' ny fikambanana misy azy. Tsy izany no tokony ho izy, ary ny fanararaotana nataon' ny mpitondra fiangonana tamin' izany fotoana izany dia tsy nanaitra an' i Lotera loatra. Ny lehibe indrindra dia ny fisahiranany momba ny [[famonjena]] sy ny asa soratra nataony momba ny [[epistily nosoratan' i Paoly|epistily nosoratan' i Paoly]]. Tsapany fa ifandroritan' ny firehana maro mitondra mankany amin' ny [[ratsy]] izy, ka ireo fanao atoron' ny Fiangonana na Eglizy azy, toy ny [[lamesa]], fanambaràm-pahotana ([[kônfesy|kônfesy]]), [[fifadian-kanina]], sns dia tsy nahafahany niala amin' ny fahatsiarovan-tena ho meloka. Ny fahazoany ny tian' i [[Paoly (apôstôly)|Paoly]] holazaina ao amin' ny [[Epistily ho an' ny Rômana|Epistily ho an' ny Rômana]] -- izay ataony hoe ny "Filazantsara amin' ny endriny madio indrindra"<ref><small>Matthieu Arnold, ''Martin Luther'', Fayard, 2017 (<nowiki>ISBN 9782213704197</nowiki>, [https://books.google.be/books?id=heAcDgAAQBAJ vakio eto] [[http://archive.wikiwix.com/cache/?url=https%3A%2F%2Fbooks.google.be%2Fbooks%3Fid%3DheAcDgAAQBAJ tahiry]]), pt 307</small></ref> -- no nanome azy fitoniana. Izao no nosoratany taty aoriana: "Tamin' izany dia nanomboka azoko fa ny "fahamarinan' Andriamanitra" dia ilay ahaveloman' ny olo-marina amin' ny alalan' ny fanomezan' Andriamanitra, dia ny finoana, ka ny hevitr' izany (ny an' ny Epistily ho an' ny Rômana, toko voalohany andininy faha-17) dia izao: "ny [[Filazantsara]] no nanambara amintsika ny fahamarinan' Andriamanitra ..., izay anamarinan' ilay Andriamanitra mpamindra fo amin' ny alalan' ny finoana ... Amin' izany dia nahatsiaro ho nateraka indray aho sady tafiditra amin' ny varavarana midanadana ao amin' ny paradisa. Tamin' izany fotoana izany indrindra dia miseho amiko amin' ny endrika vaovao ny Soratra Masina"<ref><small>Martin Luther, ''Œuvres''.</small></ref>. Resy lahatra ny amin' ny herim-pamonjena ao amin' ny finoana i Lotera ary aminy dia ny fitokisana apetraka amin' i [[Jesoa|Jesosy]] irery ihany, izay tia ny olombelona rehetra na dia eo aza ny [[Fahotana tamin' ny fototra|fahotana tamin' ny fototra]], no manafaka tokoa<ref><small>Daniel Olivier et Alain Patin, ''Luther et la Réforme'', Éditions de l'Atelier, 1997 (<nowiki>ISBN 9782708231795</nowiki>, [https://books.google.be/books?id=eIieJy5ohg4C vakio eto] [[http://archive.wikiwix.com/cache/?url=https%3A%2F%2Fbooks.google.be%2Fbooks%3Fid%3DeIieJy5ohg4C tahiry]]), <abbr>p.</abbr> 25-26</small></ref>. Resy lahatra i Lotera fa tokony hanaiky ny maha mpanota sy ny maha tsy tonga lafatra azy eo anatrehan' Andriamanitra ny olombelona, izany dia tsy misakana ny fieken-keloka. Mifanohitra amin' izany anefa ny fitiavana hamaha ny olan' ny [[fahotana]] izay tanterahina amin' ny alalan' ny [[indolzansy]] heverina ho afaka misolo manontolo na amin' ny ampahany ny fieken-keloka, izay aloa amin' ny alalan' ny vola -- amin' i Lotera dia fanao tsy afa-mikambana amin' ny famindram-po sady loza misakana ny fahalalana ny tena olana izany. === Ny tsangan-kevitr' i Lotera === [[Sary:95Thesen facsimile colour.png|vignette|236x236px|Ny [[Tsangan-kevitra 95n' i Lotera|Tsangan-kevitr' i Lotera]]]]Nitranga tamin' ny taona 1517 ny tsy fifanarahana tamin' ny [[papa]] ny amin' ny [[Endolzansy|indolzansy]] izay namoahan' ny papa [[Jolio II (papa)|Jolio II]] didy sady notohizan' ny papa [[Leô X]] mba hamatsiam-bola ny fanamboarana ny [[bazilika Masindahy Piera]], indolzansy notohan' ny arseveka-elektoran' i [[Mainz]] (frantsay: ''Mayence''), Albert von Brandeburg, tao amin' ny [[Empira Jermanika Masina|Empira Masina Jermanika]]. Tamin' ny 31 Ôktôbra dia nanoratra tamin' ny arseveka i Lotera mba nangataka aminy ny tsy hanohana io indolzansy io sady nampiarahiny amin' ny taratasiny ny [[Tsangan-kevitra 95n' i Lotera|Tsangan-kevitra 95]] izay mety nateraky ny fanararaotan' ilay [[Dôminikanina|dôminikana]] atao hoe [[Johann Tetzel]]. Nanafintohina an' i Lotera ny fanaovana raharaham-barotra ny indolzansy izay nataon' ny papa [[Jolio II (papa)]] sy [[Leô X]] mba hanamboarana ny [[Bazilika Masindahy Piera]] ao [[Rôma]], ka namoaka ampahibemaso ny tsangan-keviny tamin' ny 31 Ôktôbra 1517 izy. [[Sary:Schlosskirche Wittenberg.JPG|vignette|177x177px|Ny Fiangonan' ny Olo-Masina (alemàna: ''Schlosskirche'') ao Wittenberg.]] Araka ny lazain' i [[Phillipp Mélanchton|Phillipp Melanchton]], tamin' ny 31 Ôktôbra 1517 dia nofantsihin' i Lotera tamin' ny varavaran' ny trano Fiangonan' ny Olo-Masina ([[Fiteny alemàna|alemàna]]: ''Schlosskirche'') ao [[Wittenberg]] ireo tsangan-kevitra 95 ireo izay manameloka amin' ny teny mafy ny fivarotana ny [[indolzansy]] nataon' ny [[Eglizy katôlika rômanina|Eglizy katôlika]], ary mbola mafimafy kokoa ny fitenenany ny fanaon' ny mpitondra fivavahana ambony, indrindra ny [[papa]] sy ny manodidina azy. Ireo tsangan-kevitra 95 ireo, izay atao hoe ''Tsangan-kevitr' i Wittemberg'', dia natonta pirinty tamin' ny faran' io taona 1517 io. [[Sary:Pope-leo10.jpg|vignette|178x178px|Ny papa [[Leô X]]]] Nampikomy azy ny famoronana ny [[tenim-pinoana]] ([[Tenim-pinoana|dôgma]]) vaovao maro toy ny amin' ny [[afo fandiovana]]. Taoriana kelin' izany dia niteraka ady hevitra teo amin' ny samy teôlôjiana sy teo amin' ireo mpianatra sy mpampianatra amin' ny oniversite izany ka nanjary raharaha nahakasika ny fiainanam-bahoaka sy ny [[pôlitika]]. Nampangain' ny arseveka Albrecht tany [[Rôma]] i Lotera. Ny papa [[Leô X]] dia nanoratra ny tahirin-kevitra nitondra ny lohateny hoe ''Exsurge Domine'' ("Mitsangana ry Tompo") izay nandidy an' i Lotera hivadika amin' ny heviny, nefa nodoran' i Lotera teo anatrehan' ny vahoaka izany ary tafasaraka tamin' ny Fiangonana katôlika izy tamin' ny taona 1521. [[Sary:Charles V. - after Bernaerd van Orley - depot Louvre-Musée de Brou, Bourg-en-Bresse.jpg|vignette|212x212px|I [[Charles V, Emperora Romana Masina|Karl V]]]] I [[Carlos V, emperora rômana masina|Carlos V]] na [[Carlos V, emperora rômana masina|Karl V]], emperoran' ny [[Empira Masina Rômana Jermanika|Empira Masina Rômana Jermanika]] sady mpanjakan' i [[Espaina]] dia nampiantso an' i Martin Lotera tamin' ny taona 1521 teo anatrehan' ny fivoran' ny solontenan' ny fajakana maro eo ambany fifehezan' ny emperoran' ny Empira Masina izay natao tao [[Worms (Alemaina)|Worms]]. Nantohana ny fiarovana ny ainy sy ny fahalalahany mba hahafahany miditra ao amin' ny fivoriana. Teo anatrehan' izany fivoriana izany dia nanda ny hiova hevitra i Lotera, ka nanambara fa resy lahatra amin' ny fambaràn' ny [[Soratra Masina]] sy nilaza koa fa eo ambany fahefan' ny [[Baiboly]] sy ny feon' ny fieritreretany izy fa tsy ambanin' ny fahefan' ny antanantohatry ny mpitondra fivavahana. Nanapa-kevitra ny mpivory tao [[Worms (Alemaina)|Worms]], rehefa noteren' i Carlos V, ny hanameloka an' i Lotera amin' ny alalan' ny fandroaha azy hiala ny faritry ny Empira. Naongana tsy ho isan' ny Fiangonana tamin' ny 03 Janoary 1521 izy, tamin' ny alalan' ny tahirin-kevitra voatombo-kase ([[Fiteny latina|latina]]: ''bulla pontificalis'' na ''bulla papalis'') nosoratan' ny papa mitondra ny lohateny hoe ''Decet romanum pontificem'' (izay midika ara-bakiteny hoe: "Mety amin' ny papa rômana izany"). Noraisin' i Friedrich III elektoran' i Saksônia ([[Fiteny alemàna|alemàna]]: ''Friedrich der Weise von Sachsen''), izay sakaizany, tao [[Wartburg (any Alemaina)|Wartburg]] i Lotera, ka tao izy no nanoratra ny boky maro fantatra indrindra sady miely indrindra. Tao koa no nanombohan' i Lotera [[Baibolin' i Lotera|nandika ny Baiboly]] amin' ny [[Fiteny alemana|teny alemàna]] avy amin' ny teny fototra, dia ny [[Fiteny hebreo|teny hebreo]] sy ny [[Fiteny grika|teny grika]], ka izany fandikan-teny izany dia nisy akony ara-kolontsaina lehibe tamin' ny fandraiketana ny fiteny alemàna sy amin' ny fametrahana ny fototry ny asa fandikan-teny. == Ny refôrmasiôna sy ny prôtestantisma == === Fanonganana sy fanasokajiana ho toy ny jiolahy azo vonoina === [[Sary:Cajetan and Luther.jpg|vignette|191x191px|I [[Thomas Cajetan|Cajetan]] sy i Lotera]] [[Sary:Johannes von Eck - panoramio.jpg|vignette|175x175px|I [[Johann Eck]]]] [[Sary:Johann-tetzel-1.jpg|vignette|222x222px|I [[Johann Tetzel]]]] Tamin' ny Ôktôbra 1518 i Martin Lotera dia nantsoina tany [[Augsburg]] ka tao i [[Thomas Cajetan]], izay [[nontsy apôstôlika]], dia niandraikitra ny fandresen-dahatra azy hiala amin' ny heviny. Tsy nahomby anefa izany. Taorian' izany dia nanapa-kevitra ny papa [[Leô X]] haneho fihetsika misy fihavanana kokoa ka nanendry an' i [[Karl von Miltitz]] izay nontsy apôstôlika sady nisahana ny hametraka amin' i [[Friedrich III (Saksônia)|Friedrich III]], mpiaro an' i Lotera, ilay raozy volamena (haingo voatahin' ny papa) izay notsiriritiny nandritra ny telo taona, ka nanantena fa izany no handreseny lahatra azy hampitsahatra ny famelezan' i Lotera ny fanao momba ny [[indolzansy]]. Tamin' ny 5 sy 6 Janoary 1519 dia nihaona tamin' i Lotera tao [[Altenburg]] i Miltitz. Nahazo avy aminy ny fiantohana ny tsy hamoaka hevitra momba ny indolzansy sady nampanantena ny hampangina an' i [[Johann Tetzel]] sy i [[Albrecht von Brandenburg]] mpifanohitra aminy. Vokatr' izany fifampiresahana izany dia nanoratra tamin' ny papa i Lotera ka nampitondrainy an' i Miltitz ilay taratasy. Nisy fihaonana maro hafa koa natao teo amin' ireo lehilahy roa ireo tamin' ny 9 Ôktôbra 1519 tao [[Liebenwerda]] sy tamin' ny Ôktôbra 1520 tao Lichtenburg, ao akaikin' i [[Wittenberg]], nefa efa tafasaraka tamin' i Rôma i Lotera tamin' izany. Nisy fotoana mantsy nanamafisan' i Lotera ny fanoherany: tamin' ny Jolay 1519 tamin' ny fifandirany tamin' i [[Johann Eck]] (atao hoe ''Disputatio'' de Leipzig) nikarakara ny [[Kôntra-Refôrma|Refôrma katôlika]] tao amin' ny Empira, dia notoheriny koa ny tsy fetezan-dison' ny kônsily. Tamin' ny volana Jona 1520 dia namoaka ny taratasy atao hoe ''Exsurge Domine,'' izay nampitahotra an' i Lotera ny haongana (hapotraka) ny tao Rôma sady nampandoro ny boky nosoratany. Namaly izany i Lotera ka nandoro koa, tamin' ny 10 Desambra 1520 ny taratasin' ny papa sy ny [[Lalàna Kanônika]]. Tsy azo ialana noho izany ny fanonganana izay notononina tamin' ny 3 Janoary 1521 tamin' ny alalan' ny taratasin' ny papa hoe ''Decet Romanum Pontificem'' (ara-bakiteny: "Mety amin' ny Papa Rômana izany"). Ny sisa dia ny fandroahana an' i Lotera tsy ho ao amin' ny [[Empira Masina Rômana Jermanika]], izay tsy azo atao raha tsy mifanaraka ny fanjakana rehetra ao amin' ny empira. Mba hanatrarana izany tanjona izany dia nampiantso an' i Lotera ho ao amin' ny fivoriana tao [[Worms (Alemaina)|Worms]] i Karl V, emperoran' ny Empira Masina Rômana Jermanika, izay 21 taona, miteny frantsay nefa tsy mahay teny alemàna tsara. Nantohana ny fiarovana ny ain' i Lotera mba hahafahany miditra ao amin' ny fivoriana tsy maninon-tsy maninona. Teo anatrehan' ny emperora anefa i Lotera dia nanda indray ny hiala amin' ny heviny sy hanaraka ny faneren' ny Fiangonana, ka izao no teniny: "''Ry Mpanjaka be voninahitra sy ianareo Mpanapaka nitaky valin-teny tsotra tamiko. Izao no izy amin' ny teny tsy miolakolaka sy tsy amboamboarina. Afa-tsy hoe horesen-dahatra amin' ny fahadisoako aho amin' ny alalan' ny [[Soratra Masina]] na amin' ny antony mazava tsara -- satria tsy mino na ny [[papa]] na ny [[kônsily]] fotsiny aho satria miharihary fa matetika dia diso fiheverana sy mifanohitra izy ireo -- izaho dia voafatotry ny lahatsoratry ny Soratra Masina izay ampahatsiahiviko, ary ny feon' ny fieritreretako dia babon' ny Tenin' Andriamanitra; sady tsy afaka no tsy maniry ny hiala amin' ny hevitro aho na amin' inona na amin' inona, satria tsy azo antoka sy tsy mendrika ny manao zavatra mifanohitra amin' ny feon' ny fieritreretan' ny tena. Koa inty aho amin' izao andro anio izao. Tsy afaka manao zavatra ankoatra izany aho. Hampian' Andriamanitra anie aho''.<ref><small>[http://predigten.de/predigt.php3?predigt=3034 Die Predigtdatenbank] {{Wayback|url=http://predigten.de/predigt.php3?predigt=3034 |date=20131007023526 }} [[http://archive.wikiwix.com/cache/?url=http%3A%2F%2Fpredigten.de%2Fpredigt.php3%3Fpredigt%3D3034 tahiry]].</small></ref>" Taorian' izany dia notononina ny fanasokajiana azy ho anisan' ny jiolahy tsy anisan' ny vahoakan' ny Empira. === Fanohanana ara-pôlitika an' i Lotera === Voaroaka sady nisaina ho tahaka ny jiolahy azon' izay mahita azy vovonoina tsy misy arakaraka i Lotera<ref><small>Izany no atao amin' ny teny frantsay hoe "mise au ban" sy amin' ny amin' ny teny alemàna hoe "Reichsacht" na amin' ny teny anglisy hoe "Imperial ban".</small></ref>. Na dia izany aza, ankoatry ny fiarovan' ny ankabeazan' ny vahoaka azy dia nisy koa fiarovana azy ara-pôlitika, toy ny nataon' ny andriana ao Hesse, indrindra i [[Friedrich III (Saksônia)|Friedrich III]], andriandahy elektoran' i Saksônia. [[Sary:Friedrich III. von Sachsen Litho.jpg|vignette|201x201px|[[Friedrich III (Saksônia)|Friedrich III von Sachsen]]]] Raha vantany vao voatonona ny fanamelohana azy dia naka azy i Friederich III izay natahotra sao misy mamono i Lotera. Izany hoe nisy olona atokisan' i Friederich izay naka an-keriny an' i Lotera raha namakivaky ny alan' i Thuringe izy tamin' ny 4 Mey 1521<ref><small>Albert Greiner, ''Martin Luther ou, L'hymne à la grâce'', Plon, 1966, p. 182.</small></ref>, vanimpotoana izay nitoerany tao amin' ny [[Lapan' i Altenstein]], tao amin' i Burghard <abbr>II</abbr> Hund von Wenkheim, ka napetrak' i Friederich III tao amin' ny lapan' i [[Wartburg (any Alemaina)|Wartburg]], ao akaikin' i [[Eisenach]] i Lotera. Nitoetra tao i Lotera hatramin' izay ka hatramin' ny 6 Marsa 1522 sady nitondra ny solon' anarana hoe ''chevalier Georges''. Tamin' izany no nanombohany nanao ny [[Baibolin' i Lotera|fandikan-teny ny Baiboly]], ka ny [[Testamenta Vaovao]] no nanombohany izany. Araka ny [[lovantsofina]] dia nisy zavatra ahatsiarovana azy ao: indray andro, raha niverina hampahory azy ny [[devoly]] ka nisakana azy tsy hiasa, dia notorahany tamin' ny fitoeran-dranomaintiny ilay devoly, ka namela loto teo amin' ny rindrina izany, izay mbola azo jerena ankehitriny. Rehefa afaka roa taona latsaka niafina i Lotera dia niverina tany amin' ny efitrano fitokanana tao [[Wittenberg]], izay tsy nilaozany intsony hatramin' izany fotoana izany sady tsy nahatsapany intsony fanahiana. Niely tamin' ny tanàn-dehibe manodidina maro ny [[Fanavaozana prôtestanta|Refôrmasiôna]], ka niteraka firaisan-kina alemàna tsy resin' i [[Carlos V, emperora rômana masina|Carlos V]], izay sahirana tamin' ny ady ara-tafika tamin' i [[Frantsa]]. Tamin' ny fivoriana natao tao [[Speyer]] ([[Fiteny frantsay|frantsay]]: ''Spire'') tamin' ny Avrily 1529 dia niezaka nandray an-tanana ny raharaha ny andriamanjaka, nefa notsenain' ny fanoheran' ny andriandahy enina sy tanàn-dehibe 14 izay nanambara mazava (''protest'') ny hampakatra ny raharaha amin' ny [[kônsily]] raha mitady hiala amin' ny didy navoaka tao [[Worms (Alemaina)|Worms]] ny emperora. Ny fivoriana natao tao [[Augsburg]] tamin' ny taona 1530 izay namakian' i [[Philippe Mélanchthon|Philipp Melanchthon]] ny [[Kônfesiôna Aogostana|Kônfesiôna Aogostana]], dia nanamafy ny fanoheran' ny andriandahy prôtestanta maro, izay nikambana tao amin' ny "fivondronana ara-miaramilan' i Schmalkalden" ([[Fiteny alemàna|alemàna]]: ''Schmalkaldischer Bund'') tamin' ny taona 1531. Manome tsiny an' i Lotera ny mpitsikera noho izy nanangana fivavahana tsy an' ny vahoaka. Nanome tsiny azy noho ny fihetsiny nandritra ny [[adin' ny tantsaha alemàna|Adin' ny Tantsaha Alemàna]] (1524-1525), izay fikomiana nateraky ny fahantrana nefa koa misy ifandraisany amin' ny resaka fivavahana sy amin' ny fisahiranana manakaiky ny fisahiranan' i Lotera (maro amin' ny mpitarika ilay hetsika no [[Anabatisma|Anabatista]]). Tamin' ny Avrily 1525 dia nanao teny mafy dia mafy i Lotera raha nilaza fa mankasitraka ny famaizana tsy misy indra fo an' ilay fikomiana. Nisy olona 100&nbsp;000 no maty tamin' izany. Amin' i Lotera dia fikomiana amin' Andriamanitra tenany ny fikomiana amin' ny andriamanjakany: Andriamanitra no nanome ny olona sasany ny tombontsoa manokana ahafahana manapaka ary na dia mety ho olon-tsy marina aza ny mpanapaka dia tsy ho diso hevitra Andriamanitra. Raha tapahin' ny andriamanjaka lozabe ny vahoaka dia fanasaziana avy amin' Andriamanitra izany. === Fandrosoan' ny prôtestantisma === [[Sary:Luthersseal.jpg|vignette|173x173px|[[Raozin' i Lotera]]]]I Lotera no mpisava lalana tamin' ny fikatsahana ara-teôlôja ho an' ny tena manokana, izay nisafidy ny [[Aogostinisma|teôlôjian' i Aogostino]] fa tsy ny [[Skôlastika|teôlôjia skôlastika]], ka miompana amin' ny [[Soratra Masina]] sy ny tenan' i [[Kristy]], manantitra ny [[famonjena]] amin' ny alalan' ny [[Sola fide|finoana]]. Rehefa voaongana i Lotera dia lasa lohan' ny hetsika ara-pivavahana izay tokony halamina haingana mba hialana amin' ny fihoaram-pefy. Tamin' ny taona 1522 tao [[Wittenberg]], nandritra ny tsy fahafahany niala tao amin' ny tranobe tao [[Wartburg (any Alemaina)|Wartburg]], dia nafana fo i [[Andreas Bodenstein von Karlstadt]] ka nanala tanteraka ny fanaovana [[Sorona masina|lamesa]] ahitana ankolaka fisoronana, ka nanatanteraka ny fandraisana ny [[fanasan' ny Tompo|fanasan' ny Tompo]] tamin' ny alalan' ny singa roa (ny [[mofom-pandraisana|mofo]] sy ny [[divay]]) sady namporisika ny olona mba hanao tsinontsinona ny fanehoam-panoloran-tena ataon' ny vahoaka sy ny fanajana ny [[sary masina]]. Na dia mpitahiry ny fombam-pivavahana nolovaina hatry ny ela aza i Lotera sady tsy te hantsoina amin' ny anarana hoe ''loterana'' fa ''kristiana'' ihany, i Lotera dia nampandroso ilay fiangonam-baovao tamin' ny fanarahana lalana manalavitra hatrany ny fombam-pivavahana rômana. Namoaka fitaovam-pianarana ho an' ny vahoaka izy<ref><small>Annick Sibué, ''Martin Luther et sa réforme de l'enseignement, origines et motivations'', Édilivre, 2010.</small></ref>, dia ny boky nosoratany atao hoe ''[[Katekisma Kelin' i Lotera|Katekisma kely]]'' (1529), sy ho an' ny [[pastora]], dia ny ''[[Katekisma Lehiben' i Lotera|Katekisma lehibe]]''. Nofoanany ny [[sakramenta]] sasany izay "tsy araka ny Filazantsara" (ka tsy notazomina afa-tsy ny [[batisa]] sy ny [[eokaristia]], na dia voatazona ihany ny fanaovana fanambaràm-pahotana ([[kônfesy]]) tamin' ny toerana maro), ny fanafoanana -- noho ny antony ara-teôlôjia sy ara-pitondran-tena -- ny [[Voady ara-pivavahana|voadin]]' ny [[Monka|moanina]] sy ny [[Fitovoan' ny mpitondra fivavahana|fitovoan' ny pretra]], ny fifidianana [[pastora]] ataon' ny fiangonana isan-toerana, ny fanaovana ny [[Fiteny alemàna|fiteny alemàna]] ho fiteny amin' ny [[litorjia]] (1526), sns. Raha momba ny fifandraisany amin' ny firehana hafan' ny [[Fanavaozana prôtestanta|Refôrmasiôna prôtestanta]] dia hita fa nifanohitra amin' i [[Ulrich Zwingli]] (izay nahatapahan' ny fifandraisana tamin' ny fivoriana tao [[Marburg]] tamin' ny taona 1529) i Lotera nefa nihavana ihany tamin' ny mpino prôtestanta tao [[Strasburg (Uckermark)|Strasburg]] tamin' ny farany (toraka izany koa ny tao Basel<ref><small>''Basel'' amin' ny teny alemàna sy amin' ny teny anglisy, fa ''Bâle'' kosa amin' ny teny frantsay.</small></ref> sy tao [[Augsburg]]), tamin' ny nanaovana ny Fifanarahana tao Wittenberg. Na dia tsy nankasitraka ny fialan' ny [[monka]] (na moanina) haingana avy tao amin' ny toeram-pihibohana tao [[Wittenberg]] aza i Lotera, rehefa nandalina ny amin' ny voadin' ny monka, dia nanamafy ny fanamasinana ny fiainam-panambadiana sady nanambady relijiozy niala atao hoe [[Katharina von Bora]] tamin' ny taona 1525. Niterahany zaza enina izany fanambadiana izany. Tamin' ny taona 1534 no nahavitan' i Lotera ny [[fandikana ny Baiboly]] izay fantatra amin' ny anarana hoe "[[Baibolin' i Lotera|Baibolin' i Lotera]]". Tamin' ny taona 1544 dia lasa fanjakana loterana ny [[Fanjakan' i Soeda]]. Tamin' ny taona 1559 dia nanorina ny [[anglikanisma]] ny mpanjakavavy [[Elisabeth I]], ary nanao ny fivoriana (sinôda) voalohan' ny [[Fiangonana nohavaozina]]. == Ny ankohonan' i Lotera sy ny andro sisa niainany == === Ny ankohonany === Nanambady an' i [[Katharina von Bora]] i Lotera ka niteraka zaza enina taminy, dia ireto avy: i Hans na Johannes (teraka tamin' ny 7 Jona 1526 tao [[Wittenberg]], maty tamin' ny 27 Ôktôbra 1575 tao [[Königsberg]]), i Elisabeth (teraka tamin' ny 10 Desambra 1527 tao Wittenberg nefa maty volana vitsy taorian' izay, tamin' ny 3 Aogostitra 1528 tao ihany), i Magdalena (teraka tamin' ny 4 Mey 1529 tao Wittenberg, maty tamin' ny 20 Septambra 1542 teny an-tanan' i Lotera, tao [[Eisleben]]), i Martin (teraka tamin' ny taona 9 Nôvambra 1531 tao Wittenberg, maty tamin' ny 2 Marsa 1565 tao [[Wachsdorf]]), i Paul (teraka tamin' ny 28 Janoary 1533 tao Wittenberg ary maty tamin' ny 8 Marsa 1593 tao [[Leipzig]]) ary i Margarete (teraka tamin' ny 17 Desambra 1534 tao Wittenberg, maty tamin' ny taona 1570 tao [[Mohrungen]]). [[Sary:Katharina-v-Bora-1526-1.jpg|vignette|138x138px|I [[Katharina von Bora]], vadin' i Lotera]] === Ny andro sisa niainany === Tao [[Wittenberg]] misy ny tranony i Lotera no nandany ny androny sisa farany. Nararin' ny fahatsentseman' ny voa izy ary matetika tratran' ny faharerahan-tsaina sy ny fanahiana be (tamin' ny taona 1527, 1528, 1537 ary 1538) ka mety noho ny fahafatesan' ny zanany vavy Madalena izany na noho ny fifandirana ara-pivavahana teo amin' ny samy [[Prôtestantisma|Prôtestanta]]. Tsy nampihena ny fahafahany manohy ny adiny anefa izany. Ny mpifanandrina lehibe taminy dia ny [[papa]]. [[Sary:PhilippMelanchthon.jpg|vignette|185x185px|''I [[Philipp Melanchthon]]'', sary nataon' i Lucas Cranach.]] Maty i Martin Lotera rehefa avy nanambara ny finoany, fony izy tany [[Eisleben]], tanàna nahaterahany, mba hampiravina ny tsy fifanarahana teo amin' ny mpitondra tao amin' ny kôntean' i [[Mansfeld]]. Mety fahatapahana lalan-dra ao amin' ny atidoha no nahafaty azy<ref><small>Philippe Charlier, ''Médecin des morts'', Fayard/Pluriel, 2014, p. 310.</small></ref>. Milevina ao anatin' ny Fiangonan' ny Olo-Masina (alemàna: ''Schlosskirche'') ao [[Wittenberg]] i Lotera sy i [[Philippe Mélanchthon|Philipp Melanchthon]]. == Ny teôlôjian' i Lotera == [[Sary:Pietro Perugino 040.jpg|vignette|289x289px|''Fanomboana amin' ny hazo fijaliana'', sary nataon' i Pietro Perugino.]] Miorina indrindra amin' ny [[Testamenta Vaovao]] ny teôlôjian' i Lotera sady manako ao aminy ny fiheveran' i [[Aogostino avy any Hipo|Aogostino]], ka tsy tahaka ny teôlôjia nahazatra hatramin' izay izay manazava ny amin' ny finoana. [[Teôlôjian' ny hazo fijaliana]] ny an' i Lotera fa tsy teôlôjian' ny voninahitra. === Ny singa fototra ao amin' ny teôlôjian' i Lotera === Matetika dia fintinina amin' ny fitanisana ny ''[[Solae dimy|Sola]]'' sy ny ''[[Solae dimy|Solus]]'' ("irery ihany") miisa dimy ny teôlôjian' i Lotera: *''[[sola scriptura]]'': ny [[Soratra Masina]] irery ihany, io no fenitra amin' ny finoana sy amin' ny fanaon' ny Kristiana; *''[[sola gratia]]'': ny [[Fahasoavana (kristianisma)|fahasoavana]] irery ihany, dia ampy hahazoana ny [[famonjena]] fa tsy mila ezaka avy amin' ny olombelona; *''[[sola fide]]'': amin' ny alalan' ny finoana an' i [[Kristy]] ihany no ahazoana ny famonjena fa tsy amin' ny alalan' ny asa tsara ataon' ny olombelona; *''[[solus Christus]]'': i Kristy irery ihany, izay olona tokoa sady [[Andriamanitra Zanaka|Andriamanitra tokoa]], tamin' ny alalan' ny fanaovany sorom-pisoloana nataony teo amin' ny [[hazo fijaliana]] no ahafahana mahazo fanamarinana sy fanasitranana izay ampitaina amin' ny alalan' ny [[Filazantsara]] sy amin' ny alalan' ny [[sakramenta|sak]]<nowiki/>[[sakramenta|r]]<nowiki/>[[sakramenta|amenta]]<nowiki/>n' ny [[fanasan'ny Tompo|fanasan' ny Tompo]] (na [[eokaristia]]); *''[[soli Deo gloria]]'': an' Andriamanitra irery ihany ny voninahitra. === Ny fahefan' ny Filazantsara manoloana ny Lalàna === [[Sary:Moses and Aaron with the 10 Commandments 1674.jpg|vignette|170x170px|''I [[Mosesy]] sy i [[Aarona]] ary ny [[Didy Folo]]'', sary nataon' i Aron de Chavez, taona 1675.]] Amin' i Lotera, tsy manana mpitari-dalana tsy mety diso ny olombelona hahitany ny lalana tena izy, afa-tsy ny Tenin' Andriamanitra, ny [[Soratra Masina]], izay manambara an' i [[Kristy]]. Amin' ny alalan' ny [[Fahasoavana (kristianisma)|fahasoavana]] madiodio sy ny finoana irery no amonjena ny olombelona. Mandresy lahatra ny olombelona hiaiky ny [[Fahotana|fahotany]] ny [[Fanahy Masina]] ka mitarika azy ho amin' ny [[fibebahana]]. Manambara i Lotera fa miasa amin' ny olombelona amin' ny fomba roa Andriamanitra, dia amin' ny alalan' ny Lalàna sy amin' ny alalan' ny [[Filazantsara]] (na Evanjely na Vaovao mahafaly). Ny Lalàna dia manondro ny zavatra andidian' Andriamanitra, indrindra araka ny raketin' ny [[Didy Folo|Didy folo]] sy ny fitsipi-pitondran-tena maro. Ny olona rehetra dia afaka mahalala ny Lalàna amin' ny alalan' ny feon' ny [[Fieritreretana|fieritreretany]] sy ny [[lovantsofina]] momba ny fitodran-tena izay hita ao amin' ny kolontsaina misy azy, na dia simba noho ny [[fahotana]] aza ny fahazoana izany, tsy miankina amin' ny zavatra mandresy lahatra azy araka ny fivavahana arahiny anefa izany. [[Sary:Bloch-SermonOnTheMount.jpg|vignette|180x180px|[[Toriteny teo An-tendrombohitra|Toriteny teo an-tendrombohitra]]]] Misahana anjara asa roa ny Lalàna. Ny voalohany dia ny fanomezana fahafahana ny olona tsirairay hampaharitra ny filaminana eo amin' ny tontolony sy ny fiarahamonina misy azy ary eo amin' ny fiainany, na dia eo aza ny elanelana mampisaraka azy amin' Andriamanitra sy amin' izao tontolo izao sy amin' ny mpiara-belona aminy ary amin' ny tenany ihany noho ny [[fahotana tamin' ny fototra|fahotana tamin' ny fototra]]. Faharoa, ny Lalàna dia ahafahan' ny olombelona mahatsapa ny filana famelam-pahotana, ka mitarika azy ireo ho any amin' i [[Kristy]] izany. Andriamanitra dia miasa amin' ny olona amin' ny alalan' ny Filazantsara izay manambara fa nanolotra ny [[Zanak' Andriamanitra (kristianisma)|Zanany]] ho famonjena ny olona. Ny Filazantsara no mahatonga ny finoana handraisana ny [[famelan-keloka]] sy ny fiainana ary ny famonjena atolotr' i Kristy amin' ny alalan' ny [[hazo fijaliana]]. Tsy toy ny Lalàna ny Filazantsara izay manambara ny fanomezan' Andriamanitra tsy mitaky afa-tsy ny faneken' ny olona tsirairay an' izany. === Ny fahotana === Manamafy i Lotera fa raha mbola miaina eto ambonin' ny tany ny Kristiana dia sady [[olo-masina]] no mpanota. Olo-masina izy ireo raha matoky ny [[Fahasoavana (kristianisma)|fahasoavan']] Andriamanitra fa tsy mitoky amin' ny zava-bitan' ny tenany. Ny [[fahotana]] anefa dia hita ao amin' ny Fiangonana sy eto amin' izao tontolo izao, ka tsy fenitra halain-tahaka amin' ny fitondran-tena ny olona masina fa mpanota manaiky ny fahasoavan' Andriamanitra. Amin' i Lotera, na ny olona mendri-kaja indrindra, na ny olo-meloka indrindra dia samy mila [[famelan-keloka]] avy amin' Andriamanitra. === Ny hazo fijaliana === Milaza i Lotera fa ny teôlôjia kristiana dia [[teôlôjian' ny hazo fijaliana]] fa tsy teôlôjian' ny voninahitra. Ny olombelona dia tsy afaka hahafantatra ny sitrapon' Andriamanitra amin' ny alan' ny [[filôzôfia]] na ny fitsipi-pitondrantena. Tokony hiaiky ny olombelona fa tsy afaka hahita an' Adriamanitra izy raha tsy tapa-kevitra ny [[Fanambaràna (finoana)|hampahalala ny tenany Andriamanitra]]. Ambaran' Andriamanitra ao amin' ny teny manjavozavon' ny toriteny ny fahendren' Andriamanitra, ambarany ny fahefany amin' ny alalan' ny fijaliana, ary ambarany ny hevitra miafin' ny fiainana amin' ny alalan' ny [[Fanomboana an' i Jesoa|fahafatesan' i Kristy]] teo amin' ny [[hazo fijaliana]]. === Fanakianan' i Lotera ny fiainan' ny monka === Te hametraka ny tena sy ny aina amin' ny maha izy azy i Lotera ka nanameloka ny fiainana maha [[monka]] (na [[Monka|moanina]]). Ao amin' ny boky ''Dein Ruf ist dein Beruf'' ("Ny asanao no fiantsoana anao") dia nilaza izy fa ny fiantsoana ny tsirairay dia tsy ny hitady an' Andriamanitra ao amin' ny trano fihibohan' ny monka fa ny ho hita vatana eo amin' izao tontolo izao. Izao no dikan' izany: "Nantsoina hiaina asa iray ianao". === "Vonjeo amin' ny fahamarinanao aho!" (Sal. 31.1) === Mandray ny olona mpanota izay miantoraka aminy Andriamanitra. Ny hany fifamatorana tokana misy eo amin' Andriamanitra sy ny olona dia ny finoana. Ny asa tsara fotsiny dia tsy afaka manao na inona na inona: tsy misy ilana azy ny fahalalahan-tanana, ny fiantrana, ny [[fitiavam-bavaka]] ... raha tsy manam-pinoana ny tena. Tokony miantoraka amin' Andriamanitra isika mba hahatsapa finoana; ny asa dia manaraka hoazy, toy izany koa ny [[famonjena]]. Ny teôlôjia loterana dia miompana amin' [[Andriamanitra Ray]] raha ny [[katôlisisma]] tamin' izany fotoana izany kosa nitodika amin' i Kristy mpanelanelana, ka miompana amin' i Kristy. === Fahalalahan' ny fieritreretana === Zava-dehibe amin' i Lotera indrindra ny fahalalahan' ny [[fieritreretana]]<ref><small>Jean-Daniel Causse, « Luther et la question de la conscience. Problématisation et esquisse d'enjeux contemporains », ''Revue d'éthique et de théologie morale'', 293, mars 2017, p. 43-52.</small></ref>. == Fandikan-teny ny Baiboly == [[Sary:Lutherbibel.jpg|vignette|Ny [[Baibolin' i Lotera]]]] Ny fandikan-teny ny [[Baibolin'i Lotera|Baiboly]] amin' ny [[fiteny alemàna]], fiteny ifaneraseran' ny olona andavanandro, izay nataon' i Lotera, dia nampifanatona ny vahoaka amin' ny [[Soratra Masina]] sady nisy fiantraikany ara-kolontsaina lehibe, noho ny nahafahana nampiely fenitra momba ny fiteny alemàna soratana sy tamin' ny fanomezany fitsipika fototra ankapobeny teo amin' ny fomba fandikan-teny<ref><small>Martin Luther, ''[https://archive.org/stream/werkekritischege11luthuoft#page/408/mode/2up Das eyn Christliche versamlung odder gemeyne recht und macht habe, alle lehre tzu urteylen und lerer tzu beruffen, eyn und abtzusetzen, Grund und ursach aus der Schrifft]'' (1523) [[http://archive.wikiwix.com/cache/?url=https%3A%2F%2Farchive.org%2Fstream%2Fwerkekritischege11luthuoft%23page%2F408%2Fmode%2F2up tahiry]] (Weimarer Ausgabe vol. 11, <abbr>p.</abbr> 408-416).</small></ref>. Nisy akony lehibe izany fandikan-teny izany tamin' ny fandikana ny Baiboly ho amin' ny [[fiteny anglisy]], atao hoe ''King James Version'' ("Dikan-tenin' i Jakoba Mpanjaka ")<ref><small>''Tyndale's New Testament'', New Haven, CT, Yale University Press, 1989, pp. IX–X.</small></ref>. Tamin' ny voalohany dia tsy dia niraharaha ny [[Bokin' i Estera|Bokin' i Estera]], ny [[Epistily ho an' ny Hebreo|Epistily ho an' ny Hebreo]], ny [[Epistily nosoratan' i Jakôba|Epistilin' i Jakôba]], ny [[Epistily nosoratan' i Joda|Epistilin' i Joda]], ary ny [[Apôkalipsan' i Joany|Bokin' ny Apôkalipsy]] i Lotera. Nolazainy hoe "epistilim-bozaka" ny Epistilin' i Jakôba; araka ny fiheverany dia tsy miresaka firy ny amin' i Kristy sy ny asa [[fanavotana]] nataony ireo boky ireo. Mafy koa ny fitenenany momba ny Bokin' ny Apôkalipsy, raha niteny izy fa tsy tsapany velively ny maha vokatry ny [[Fanahy Masina]] an' io boky io. Nampiahiahy azy ny maha voasoratry ny [[Apôstôly roa ambin' ny folo|Apôstôly]] ny Epistily ho an' ny Hebreo, ny Epistilin' i Jakoba, ny Epistilin' i Joda, ary ny Apôkalipsy, ka nilazany fa ny maha [[Kanônan' ny Baiboly|kanônika]] azy ireo dia tsy neken' ny olon-drehetra tao amin' ny Fiangonana voalohany (ireo no atao hoe [[antilegômena]]). Na dia izany aza dia tsy nesorin' i Lotera avy tao amin' ny fanontany ny Soratra Masina ireo boky ireo. Niova ny fomba fijeriny momba ny sasany amin' ireo boky ireo taona vitsy taty aoriana. Napetrak' i Lotera teo anelanelan' ny [[Testamenta Taloha]] sy ny [[Testamenta Vaovao]] ny boky ataony hoe "apôkrifa". Ireo boky ireo dia hita ao amin' ny [[Septoajinta]] grika nefa tsy hita ao amin' ny [[lahatsoratra masôretika]] hebreo. Nankininy tamin' i [[Philippe Mélanchthon|Phillip Melanchton]] sy i [[Justus Jonas]] ny fandikana ireo boky ireo. Tsy hita ao amin' ny lisitry ny boky tao amin' ny dikan-tenin' ny Testamenta Taloha tamin' ny taona 1523 ireo boky ireo, ka nomena ny anarana hoe "apôkrifa". Tao amin' ny fanontana tamin' ny taona 1534 dia nilaza i Lotera fa ambany lanja noho ny Soratra Masina ireo boky ireo, nefa ilaina sady tsara vakina ihany. == I Martin Lotera sy ny mozika == [[Sary:Luther's Ein Feste Burg.jpg|vignette|Ny "[[He, manda fiarovana]]", hira noforonin' i Lotera.]] Tia mozika amin' ny endriny rehetra i Lotera sady mpamoron-kiram-pivavahana ka nampiditra tao amin' ny "Fiangonana ara-pilazantsara" ny hira misy feo tokana na roa, natao amin' ny fiteny andavanandron' ny olona, hirain' ny mpiangona manontolo. Nantsoina amin' ny teny hoe "''choral''" ny hira noforonin' i Lotera ka lasa ivon' ny [[litorjia]] prôtestanta, ary ny fiantraikan' izany tamin' ny fandrosoan' ny mozika alemàna dia tsapa nandritra ny taona maro. Nanana ny anjara toerany lehibe i Lotera teo amin' ny sanganasan' i [[Johann Sebastian Bach]] izay nampiasa ny lahatsoratr' i Lotera hatao tonon' ny feonkira miisa 38. Ny fantatra indrindra amin' ny hira fiderana nataon' i Lotera dia ilay mitondra ny lohateny hoe ''Ein feste Burg ist unser Gott'' na ''Ein' feste Burg'' ([[Fiteny malagasy|malagasy]]: ''[[He, Manda Fiarovana]]''<ref><small>Fiombonan' ny Fiangonana Protestanta eto Madagasikara, ''Tiona sy Fihirana hihavanana amin' Andriamaitra'', edisiona fahatelo, Antananarivo, 2001, "He, manda fiarovana", pp. 621-622 (hira faha-500).</small></ref>), izay fantatry ny Loterana indrindra sy ny Prôtestanta hafa ankehitriny<ref><small>Hubert Guicharrousse, ''Les Musiques de Luther'', préface de Marc Lienhard, Genève, Labor et Fides, collection Histoire et Société <abbr>no</abbr> 31, 1995, 324 p.</small></ref>. == Jereo koa == '''Lohahevitra hafa''' *[[Kristianisma]] *[[Fanavaozana prôtestanta|Refôrmasiôna]] *[[Prôtestantisma]] *[[Loteranisma]] *[[Loteranisma eto Madagasikara]] '''Mpanavao fiangonana''' *[[Ulrich Zwingli]] *[[Jean Calvin]] ===Rohy ivelany=== * Ao amin' ny Freebase: [https://www.freebase.com/m/04yd_] == Loharano sy fanamarihana == [[sokajy:Biôgrafia]] [[sokajy:mpanao asa soratra]] [[sokajy:Teraka tamin'ny taona 1483]] [[sokajy:Maty tamin'ny taona 1546]] [[Sokajy:Teôlojiana alemana]] [[Sokajy:Moanina luterana alemà]] kypgxh1rd14l85z9xah2ac79i66mkwd 0 208963 1134444 1013868 2026-04-06T14:30:36Z HarryWurst 36292 1134444 wikitext text/x-wiki {{infobox olona |sary= |anarana=Ulrich Rülein von Calw |teraka=1 Janoary 1465 |maty=1 Janoary 1523 |firenena=Alemaina |mpiaraka= |asa= * [[injeniera]] * [[mpanao politika]] |taona niasàna= }} '''Ulrich Rülein von Calw''' dia injeniera, mpanao politika mizaka ny zom-pirenen'i [[Alemaina]] teraka ny 1 Janoary 1465 ary maty ny 1 Janoary 1523 == Jereo koa == * [[Biôgrafia]] ===Rohy ivelany=== * Ao amin'i Freebase: [https://www.freebase.com] {{Wayback|url=https://www.freebase.com/ |date=20160501004947 }} [[sokajy:Biôgrafia]] {{vangovango}} [[sokajy:injeniera alemà]] [[sokajy:mpanao politika alemà]] [[sokajy:Teraka tamin'ny taona 1465]] [[sokajy:Maty tamin'ny taona 1523]] crku8aymplr0qhi60r50bqsz20s2mz7 1134445 1134444 2026-04-06T14:32:10Z HarryWurst 36292 1134445 wikitext text/x-wiki {{infobox olona |sary= |anarana=Ulrich Rülein von Calw |teraka=1 Janoary 1465 |maty=1 Janoary 1523 |firenena={{Alemaina}} |mpiaraka= |asa= * [[injeniera]] * [[mpanao politika]] |taona niasàna= }} '''Ulrich Rülein von Calw''' dia injeniera, mpanao politika mizaka ny zom-pirenen'i [[Alemaina]] teraka ny 1 Janoary 1465 ary maty ny 1 Janoary 1523 == Jereo koa == * [[Biôgrafia]] ===Rohy ivelany=== {{commonscat}} [[sokajy:injeniera alemainy]] [[sokajy:mpanao politika alemainy]] [[sokajy:Teraka tamin'ny taona 1465]] [[sokajy:Maty tamin'ny taona 1523]] 53dsqo4k3mx9dfusaq97weqvh85dsnu 0 218982 1134460 1129629 2026-04-06T15:17:30Z HarryWurst 36292 1134460 wikitext text/x-wiki {{infobox olona |sary= |anarana=Giovanni Travaglini |teraka=30 Oktobra 1924 |maty= 15 novembra 2020 |firenena={{Italia}} |mpiaraka= |asa= * [[mpanao politika]] * [[injeniera]] |taona niasàna= }} '''Giovanni Travaglini''' dia mpanao politika, injeniera mizaka ny zom-pirenen'i [[Italia]] teraka ny 30 Oktobra 1924. Izy dia filoha Eoropeana amin'izao fotoana izao nanomboka tamin'ny 1979 ho an'ny Parlemanta Eoropeana voalohany ho hita mivantana, ary ho an'ny lisitra 1988-1989 DC. Mpikambana ao amin'ny Vaomiera momba ny politikam-paritra sy ny fananan'ny faritany, ny Vaomiera misahana ny fitaterana, ny delegasiona ny fifandraisana amin'ireo firenena mpikambana ao amin'ny ASEAN ary ny Fikambanana Iraisam-pirenena [[ASEAN]] (AIPO), ny Vaomiera momba ny angovo, ny vary ary ny teknolojia. == Jereo koa == {{commonscat}} [[sokajy:mpanao politika italiana]] [[sokajy:injeniera italiana]] [[sokajy:Teraka tamin'ny taona 1924]] [[sokajy:Maty tamin'ny taona 2020]] [[Sokajy:Solombavambahoaka eoropeana italiana]] pbe36xg8r4oqyldiv5zv5vmb8828xms 1134461 1134460 2026-04-06T15:18:15Z HarryWurst 36292 1134461 wikitext text/x-wiki {{infobox olona |sary= |anarana=Giovanni Travaglini |teraka=30 Oktobra 1924 |maty= 15 novembra 2020 |firenena={{Italia}} |mpiaraka= |asa= * [[mpanao politika]] * [[injeniera]] |taona niasàna= }} '''Giovanni Travaglini''' dia mpanao politika, injeniera mizaka ny zom-pirenen'i [[Italia]] teraka ny 30 Oktobra 1924. Izy dia filoha Eoropeana amin'izao fotoana izao nanomboka tamin'ny 1979 ho an'ny [[Parlemanta Eoropeana]] voalohany ho hita mivantana, ary ho an'ny lisitra 1988-1989 DC. Mpikambana ao amin'ny Vaomiera momba ny politikam-paritra sy ny fananan'ny faritany, ny Vaomiera misahana ny fitaterana, ny delegasiona ny fifandraisana amin'ireo firenena mpikambana ao amin'ny ASEAN ary ny Fikambanana Iraisam-pirenena [[ASEAN]] (AIPO), ny Vaomiera momba ny angovo, ny vary ary ny teknolojia. == Jereo koa == {{commonscat}} [[sokajy:mpanao politika italiana]] [[sokajy:injeniera italiana]] [[sokajy:Teraka tamin'ny taona 1924]] [[sokajy:Maty tamin'ny taona 2020]] [[Sokajy:Solombavambahoaka eoropeana italiana]] rhdnx016qtcg69rhbipkujqv2rvrerx 0 265212 1134439 1120577 2026-04-06T14:19:08Z HarryWurst 36292 1134439 wikitext text/x-wiki [[Sary:Johann-tetzel-1.jpg|vignette|''I Johann Tetzel'', sary tamin'ny taonjato faha-17. ]] I '''Johann Tetzel''' dia dôminikana alemàna teraka tao Pirna any [[Sachsen|Saksonia]] tamin' ny taona 1465 ary maty tany tamin' ny taona 1519. Tetzel Hans Diedtz no tena anarany. Nalaza tamin' ny fivarotana [[endolzansy]] (na indolzansa) hamatsiam-bola ny fanamboarana indray ny [[bazilika Masindahy Piera]] ao Rôma izy. Nianatra tao amin' ny oniversiten' i [[Leipzig]] izy. Azony ny mari-pahaizana dôktôrata amin' ny teôlôjia tamin' ny volana Mey 1518 tao anatin' ny fotoana nivarotana endolzansy. == Fivarotana endolzansy == === Toe-javatra niseho mialoha === Niditra tao amin' ny fikambanan' ny [[Dôminikanina|Dôminikana]] i Tetzel tamin' ny taona 1487 ka nitory momba ny endolzansy izay nifamatotra tamin' ny jobily, alohan' ny hanendrena azy hisahana ny "asa masina" (ny inkizisiôna) tany [[Pôlônia]] tamin' ny taona 1505. Tamin' ny taona 1515 dia nanavao ny endolzansy natomboky ny papa [[Jolio II (papa)|Jolio II]] tamin' ny taona 1407 ny papa [[Leô X|Leo X]] mba hahafahana mamita ny bazilika Masindahy Piera ao Rôma ka raikitra ny fivarotana endolzansy niaraka tamin' i Albrecht von Brandenburg sy ny mpanana banky malaza atao hoe Jakob Fugger von der Lilie. I Albrecht von Brandenburg-Ansbach ([[Fiteny frantsay|frantsay]]: ''Albert de Brandenbourg'') izay arsevekan' i [[Mainz]] (frantsay: ''Mayence'') sy [[Magdeburg]], sady mpandraharahan' ny diôsezin' i Halberstadt, dia nanamafy ny lafiny ara-bola momba izany endolzansy izany ka voatendry hisahana izany i Tetzel. === Ny talentan' i Tetzel === [[Sary:Heidelberg cpg 144 Elsässische Legenda Aurea 338r St. Patricks Fegefeuer.jpg|vignette|193x193px|''Ny afo fandiovana'', sary nataon'olon-tsy fantatra tamin'ny taona 1419 avy any Strassburg.]] Mpitoriteny mahay nanana ny paikadiny manokana i Tetzel ka nampiandraiketin' ny mpitondra fivavahana ambony tao Rôma ny fanangonana ny volan' ny endolzansy izay natao hamatsiana ny fanamboarana indray ny [[bazilika Masindahy Piera]] ao Rôma izay natomboka tamin' ny taona 1450. Tsy nisalasala nampitahotra ny vahoaka tamin' ny fitantarana ny fampijaliana ao amin' ny [[afo fandiovana]] hahazo ny mpanota i Tetzel. Nazoto rahateo izy satria homena ampahany amin' ny vola azo. Malaza fa izy no nanoratra ny andalana roa miady rima nanentanana ny olona hividy endolzansy: ''"Wenn das Geld im Kasten klingt,'' ''Die Seele aus dem Fegefeuer springt!"'' Izany dia midika hoe: "Rehefa mikarantsana ao anaty vata ny vola, mitsambikina avy ao amin' ny afo fandiovana ny fanahy". Nandeha hatrany Jüteborg any amin' ny sisin-tanin' i Saksonia notapahin' i [[Friedrich III (Saksônia)|Friedrich III]] (frantsay: ''Frédéric le Sage'') izy izay tsy namoha varavarana azy. Tamin' ny taona 1518 dia nanohana ny hevitra nampianarin' ilay teôlôjiana homanista atao hoe Konrad Wimpina io Tetzel tao [[Frankfurt (Oder)|Frankfurt/Oder]] (frantsay: ''Francfort-sur-l'Oder''). == I Tetzel sy i Lotera == === Fanakianan' i Martin Lotera === [[Sary:Martin Luther (1483-1546) de Lucas Cranach l'Ancien.jpg|vignette|228x228px|''I Martin Lotera'' (1483-1546), sary nataon' i Lucas Cranach, taona 1500.]] Izany fivarotan' i Tetzel endolzansy izany no nahatonga an' i [[Martin Lotera]] hametaka ny [[Tsangan-kevitra 95n' i Lotera|tsangan-keviny 95]] teo amin' ny varavaran-trano fiangonana tamin' ny 31 Ôktôbra 1517. === Ny tsangan-kevitr' i Tetzel manohitra an' i Lotera === Tamin' ny Janoary 1518 dia namaly ny fanakianan' i Lotera azy i Tetzel ka naneho tsangan-kevitra manohitra mihoatra ny 100 ka tamin' ny volana Avrily dia nanao toriteny fanoherana ny toritenin' i Lotera izy. === Fanomezan' ny Katôlika tsiny an' i Tetzel === Rehefa nihaona tamin' i Martin Lotera tao Altenburg i [[Karl von Miltitz]], izay mpiara-miasa akaiky amin' ny [[papa]], mba hisian' ny fampihavanana tamin' ny taona 1519 dia voampanga i Tetzel. Nanohitra mafy ny [[loteranisma]] vao nisandratra i Tetzel nefa nanome tsiny azy mafy i Karl von Miltitz solontenan' ny papa any Alemaina, noho ny zavatra nataony niteraka fanakorontanana sy noho ny tsy nanajany ny fitsipika mifehy ny fanohanana tsangan-kevitra. == Jereo koa == * [[Fanavaozana prôtestanta|Refôrmasiôna]] * [[Martin Lotera]] [[Sokajy:Mpanao alemainy]] [[Sokajy:Protestantisma]] [[Sokajy:Loteranisma]] knrh6wk4iazkvasj5bj5kpu7j1m2fa4 1134440 1134439 2026-04-06T14:20:58Z HarryWurst 36292 1134440 wikitext text/x-wiki [[Sary:Johann-tetzel-1.jpg|vignette|''I Johann Tetzel'', sary tamin'ny taonjato faha-17. ]] I '''Johann Tetzel''' dia dôminikana alemàna teraka tao Pirna any [[Sachsen|Saksonia]] tamin' ny taona 1465 ary maty tany tamin' ny taona 1519. Tetzel Hans Diedtz no tena anarany. Nalaza tamin' ny fivarotana [[endolzansy]] (na indolzansa) hamatsiam-bola ny fanamboarana indray ny [[bazilika Masindahy Piera]] ao Rôma izy. Nianatra tao amin' ny oniversiten' i [[Leipzig]] izy. Azony ny mari-pahaizana dôktôrata amin' ny teôlôjia tamin' ny volana Mey 1518 tao anatin' ny fotoana nivarotana endolzansy. == Fivarotana endolzansy == === Toe-javatra niseho mialoha === Niditra tao amin' ny fikambanan' ny [[Dôminikanina|Dôminikana]] i Tetzel tamin' ny taona 1487 ka nitory momba ny endolzansy izay nifamatotra tamin' ny jobily, alohan' ny hanendrena azy hisahana ny "asa masina" (ny inkizisiôna) tany [[Pôlônia]] tamin' ny taona 1505. Tamin' ny taona 1515 dia nanavao ny endolzansy natomboky ny papa [[Jolio II (papa)|Jolio II]] tamin' ny taona 1407 ny papa [[Leô X|Leo X]] mba hahafahana mamita ny bazilika Masindahy Piera ao Rôma ka raikitra ny fivarotana endolzansy niaraka tamin' i Albrecht von Brandenburg sy ny mpanana banky malaza atao hoe Jakob Fugger von der Lilie. I Albrecht von Brandenburg-Ansbach ([[Fiteny frantsay|frantsay]]: ''Albert de Brandenbourg'') izay arsevekan' i [[Mainz]] (frantsay: ''Mayence'') sy [[Magdeburg]], sady mpandraharahan' ny diôsezin' i Halberstadt, dia nanamafy ny lafiny ara-bola momba izany endolzansy izany ka voatendry hisahana izany i Tetzel. === Ny talentan' i Tetzel === [[Sary:Heidelberg cpg 144 Elsässische Legenda Aurea 338r St. Patricks Fegefeuer.jpg|vignette|193x193px|''Ny afo fandiovana'', sary nataon'olon-tsy fantatra tamin'ny taona 1419 avy any Strassburg.]] Mpitoriteny mahay nanana ny paikadiny manokana i Tetzel ka nampiandraiketin' ny mpitondra fivavahana ambony tao Rôma ny fanangonana ny volan' ny endolzansy izay natao hamatsiana ny fanamboarana indray ny [[bazilika Masindahy Piera]] ao Rôma izay natomboka tamin' ny taona 1450. Tsy nisalasala nampitahotra ny vahoaka tamin' ny fitantarana ny fampijaliana ao amin' ny [[afo fandiovana]] hahazo ny mpanota i Tetzel. Nazoto rahateo izy satria homena ampahany amin' ny vola azo. Malaza fa izy no nanoratra ny andalana roa miady rima nanentanana ny olona hividy endolzansy: ''"Wenn das Geld im Kasten klingt,'' ''Die Seele aus dem Fegefeuer springt!"'' Izany dia midika hoe: "Rehefa mikarantsana ao anaty vata ny vola, mitsambikina avy ao amin' ny afo fandiovana ny fanahy". Nandeha hatrany Jüteborg any amin' ny sisin-tanin' i Saksonia notapahin' i [[Friedrich III (Saksônia)|Friedrich III]] (frantsay: ''Frédéric le Sage'') izy izay tsy namoha varavarana azy. Tamin' ny taona 1518 dia nanohana ny hevitra nampianarin' ilay teôlôjiana homanista atao hoe Konrad Wimpina io Tetzel tao [[Frankfurt (Oder)|Frankfurt/Oder]] (frantsay: ''Francfort-sur-l'Oder''). == I Tetzel sy i Lotera == === Fanakianan' i Martin Lotera === [[Sary:Martin Luther (1483-1546) de Lucas Cranach l'Ancien.jpg|vignette|228x228px|''I Martin Lotera'' (1483-1546), sary nataon' i Lucas Cranach, taona 1500.]] Izany fivarotan' i Tetzel endolzansy izany no nahatonga an' i [[Martin Lotera]] hametaka ny [[Tsangan-kevitra 95n' i Lotera|tsangan-keviny 95]] teo amin' ny varavaran-trano fiangonana tamin' ny 31 Ôktôbra 1517. === Ny tsangan-kevitr' i Tetzel manohitra an' i Lotera === Tamin' ny Janoary 1518 dia namaly ny fanakianan' i Lotera azy i Tetzel ka naneho tsangan-kevitra manohitra mihoatra ny 100 ka tamin' ny volana Avrily dia nanao toriteny fanoherana ny toritenin' i Lotera izy. === Fanomezan' ny Katôlika tsiny an' i Tetzel === Rehefa nihaona tamin' i Martin Lotera tao Altenburg i [[Karl von Miltitz]], izay mpiara-miasa akaiky amin' ny [[papa]], mba hisian' ny fampihavanana tamin' ny taona 1519 dia voampanga i Tetzel. Nanohitra mafy ny [[loteranisma]] vao nisandratra i Tetzel nefa nanome tsiny azy mafy i Karl von Miltitz solontenan' ny papa any Alemaina, noho ny zavatra nataony niteraka fanakorontanana sy noho ny tsy nanajany ny fitsipika mifehy ny fanohanana tsangan-kevitra. == Jereo koa == * [[Fanavaozana prôtestanta|Refôrmasiôna]] * [[Martin Lotera]] [[Sokajy:Mpanao alemainy]] [[Sokajy:Protestantisma]] [[Sokajy:Loteranisma]] [[sokajy:Teraka tamin'ny taona 1465]] [[sokajy:Maty tamin'ny taona 1519]] [[Sokajy:Teôlojiana alemana]] 4gl7ondor8j37uz8r8drj7un98351kl 1134443 1134440 2026-04-06T14:29:30Z HarryWurst 36292 1134443 wikitext text/x-wiki [[Sary:Johann-tetzel-1.jpg|vignette|''I Johann Tetzel'', sary tamin'ny taonjato faha-17. ]] I '''Johann Tetzel''' dia dôminikana alemàna teraka tao Pirna any [[Sachsen|Saksonia]] tamin' ny taona 1465 ary maty tany tamin' ny taona 1519. Tetzel Hans Diedtz no tena anarany. Nalaza tamin' ny fivarotana [[endolzansy]] (na indolzansa) hamatsiam-bola ny fanamboarana indray ny [[bazilika Masindahy Piera]] ao Rôma izy. Nianatra tao amin' ny oniversiten' i [[Leipzig]] izy. Azony ny mari-pahaizana dôktôrata amin' ny teôlôjia tamin' ny volana Mey 1518 tao anatin' ny fotoana nivarotana endolzansy. == Fivarotana endolzansy == === Toe-javatra niseho mialoha === Niditra tao amin' ny fikambanan' ny [[Dôminikanina|Dôminikana]] i Tetzel tamin' ny taona 1487 ka nitory momba ny endolzansy izay nifamatotra tamin' ny jobily, alohan' ny hanendrena azy hisahana ny "asa masina" (ny inkizisiôna) tany [[Pôlônia]] tamin' ny taona 1505. Tamin' ny taona 1515 dia nanavao ny endolzansy natomboky ny papa [[Jolio II (papa)|Jolio II]] tamin' ny taona 1407 ny papa [[Leô X|Leo X]] mba hahafahana mamita ny bazilika Masindahy Piera ao Rôma ka raikitra ny fivarotana endolzansy niaraka tamin' i Albrecht von Brandenburg sy ny mpanana banky malaza atao hoe Jakob Fugger von der Lilie. I [[Albrecht von Brandenburg]]-Ansbach ([[Fiteny frantsay|frantsay]]: ''Albert de Brandenbourg'') izay arsevekan' i [[Mainz]] (frantsay: ''Mayence'') sy [[Magdeburg]], sady mpandraharahan' ny diôsezin' i Halberstadt, dia nanamafy ny lafiny ara-bola momba izany endolzansy izany ka voatendry hisahana izany i Tetzel. === Ny talentan' i Tetzel === [[Sary:Heidelberg cpg 144 Elsässische Legenda Aurea 338r St. Patricks Fegefeuer.jpg|vignette|193x193px|''Ny afo fandiovana'', sary nataon'olon-tsy fantatra tamin'ny taona 1419 avy any Strassburg.]] Mpitoriteny mahay nanana ny paikadiny manokana i Tetzel ka nampiandraiketin' ny mpitondra fivavahana ambony tao Rôma ny fanangonana ny volan' ny endolzansy izay natao hamatsiana ny fanamboarana indray ny [[bazilika Masindahy Piera]] ao Rôma izay natomboka tamin' ny taona 1450. Tsy nisalasala nampitahotra ny vahoaka tamin' ny fitantarana ny fampijaliana ao amin' ny [[afo fandiovana]] hahazo ny mpanota i Tetzel. Nazoto rahateo izy satria homena ampahany amin' ny vola azo. Malaza fa izy no nanoratra ny andalana roa miady rima nanentanana ny olona hividy endolzansy: ''"Wenn das Geld im Kasten klingt,'' ''Die Seele aus dem Fegefeuer springt!"'' Izany dia midika hoe: "Rehefa mikarantsana ao anaty vata ny vola, mitsambikina avy ao amin' ny afo fandiovana ny fanahy". Nandeha hatrany Jüteborg any amin' ny sisin-tanin' i Saksonia notapahin' i [[Friedrich III (Saksônia)|Friedrich III]] (frantsay: ''Frédéric le Sage'') izy izay tsy namoha varavarana azy. Tamin' ny taona 1518 dia nanohana ny hevitra nampianarin' ilay teôlôjiana homanista atao hoe Konrad Wimpina io Tetzel tao Frankfurt-Oder (frantsay: ''Francfort-sur-l'Oder''). == I Tetzel sy i Lotera == === Fanakianan' i Martin Lotera === [[Sary:Martin Luther (1483-1546) de Lucas Cranach l'Ancien.jpg|vignette|228x228px|''I Martin Lotera'' (1483-1546), sary nataon' i Lucas Cranach, taona 1500.]] Izany fivarotan' i Tetzel endolzansy izany no nahatonga an' i [[Martin Lotera]] hametaka ny [[Tsangan-kevitra 95n' i Lotera|tsangan-keviny 95]] teo amin' ny varavaran-trano fiangonana tamin' ny 31 Ôktôbra 1517. === Ny tsangan-kevitr' i Tetzel manohitra an' i Lotera === Tamin' ny Janoary 1518 dia namaly ny fanakianan' i Lotera azy i Tetzel ka naneho tsangan-kevitra manohitra mihoatra ny 100 ka tamin' ny volana Avrily dia nanao toriteny fanoherana ny toritenin' i Lotera izy. === Fanomezan' ny Katôlika tsiny an' i Tetzel === Rehefa nihaona tamin' i Martin Lotera tao Altenburg i [[Karl von Miltitz]], izay mpiara-miasa akaiky amin' ny [[papa]], mba hisian' ny fampihavanana tamin' ny taona 1519 dia voampanga i Tetzel. Nanohitra mafy ny [[loteranisma]] vao nisandratra i Tetzel nefa nanome tsiny azy mafy i Karl von Miltitz solontenan' ny papa any Alemaina, noho ny zavatra nataony niteraka fanakorontanana sy noho ny tsy nanajany ny fitsipika mifehy ny fanohanana tsangan-kevitra. == Jereo koa == * [[Fanavaozana prôtestanta|Refôrmasiôna]] * [[Martin Lotera]] [[Sokajy:Mpanao alemainy]] [[Sokajy:Protestantisma]] [[Sokajy:Loteranisma]] fkvxr9pzt9xtnwzm73xv1qmrek3lcn6 1134446 1134443 2026-04-06T14:33:19Z HarryWurst 36292 1134446 wikitext text/x-wiki [[Sary:Johann-tetzel-1.jpg|vignette|''I Johann Tetzel'', sary tamin'ny taonjato faha-17. ]] I '''Johann Tetzel''' dia dôminikana alemàna teraka tao Pirna any [[Sachsen|Saksonia]] tamin' ny taona 1465 ary maty tany tamin' ny taona 1519. Tetzel Hans Diedtz no tena anarany. Nalaza tamin' ny fivarotana [[endolzansy]] (na indolzansa) hamatsiam-bola ny fanamboarana indray ny [[bazilika Masindahy Piera]] ao Rôma izy. Nianatra tao amin' ny oniversiten' i [[Leipzig]] izy. Azony ny mari-pahaizana dôktôrata amin' ny teôlôjia tamin' ny volana Mey 1518 tao anatin' ny fotoana nivarotana endolzansy. == Fivarotana endolzansy == === Toe-javatra niseho mialoha === Niditra tao amin' ny fikambanan' ny [[Dôminikanina|Dôminikana]] i Tetzel tamin' ny taona 1487 ka nitory momba ny endolzansy izay nifamatotra tamin' ny jobily, alohan' ny hanendrena azy hisahana ny "asa masina" (ny inkizisiôna) tany [[Pôlônia]] tamin' ny taona 1505. Tamin' ny taona 1515 dia nanavao ny endolzansy natomboky ny papa [[Jolio II (papa)|Jolio II]] tamin' ny taona 1407 ny papa [[Leô X|Leo X]] mba hahafahana mamita ny bazilika Masindahy Piera ao Rôma ka raikitra ny fivarotana endolzansy niaraka tamin' i Albrecht von Brandenburg sy ny mpanana banky malaza atao hoe Jakob Fugger von der Lilie. I [[Albrecht von Brandenburg]]-Ansbach ([[Fiteny frantsay|frantsay]]: ''Albert de Brandenbourg'') izay arsevekan' i [[Mainz]] (frantsay: ''Mayence'') sy [[Magdeburg]], sady mpandraharahan' ny diôsezin' i Halberstadt, dia nanamafy ny lafiny ara-bola momba izany endolzansy izany ka voatendry hisahana izany i Tetzel. === Ny talentan' i Tetzel === [[Sary:Heidelberg cpg 144 Elsässische Legenda Aurea 338r St. Patricks Fegefeuer.jpg|vignette|193x193px|''Ny afo fandiovana'', sary nataon'olon-tsy fantatra tamin'ny taona 1419 avy any Strassburg.]] Mpitoriteny mahay nanana ny paikadiny manokana i Tetzel ka nampiandraiketin' ny mpitondra fivavahana ambony tao Rôma ny fanangonana ny volan' ny endolzansy izay natao hamatsiana ny fanamboarana indray ny [[bazilika Masindahy Piera]] ao Rôma izay natomboka tamin' ny taona 1450. Tsy nisalasala nampitahotra ny vahoaka tamin' ny fitantarana ny fampijaliana ao amin' ny [[afo fandiovana]] hahazo ny mpanota i Tetzel. Nazoto rahateo izy satria homena ampahany amin' ny vola azo. Malaza fa izy no nanoratra ny andalana roa miady rima nanentanana ny olona hividy endolzansy: ''"Wenn das Geld im Kasten klingt,'' ''Die Seele aus dem Fegefeuer springt!"'' Izany dia midika hoe: "Rehefa mikarantsana ao anaty vata ny vola, mitsambikina avy ao amin' ny afo fandiovana ny fanahy". Nandeha hatrany Jüteborg any amin' ny sisin-tanin' i Saksonia notapahin' i [[Friedrich III (Saksônia)|Friedrich III]] (frantsay: ''Frédéric le Sage'') izy izay tsy namoha varavarana azy. Tamin' ny taona 1518 dia nanohana ny hevitra nampianarin' ilay teôlôjiana homanista atao hoe Konrad Wimpina io Tetzel tao Frankfurt-Oder (frantsay: ''Francfort-sur-l'Oder''). == I Tetzel sy i Lotera == === Fanakianan' i Martin Lotera === [[Sary:Martin Luther (1483-1546) de Lucas Cranach l'Ancien.jpg|vignette|228x228px|''I Martin Lotera'' (1483-1546), sary nataon' i Lucas Cranach, taona 1500.]] Izany fivarotan' i Tetzel endolzansy izany no nahatonga an' i [[Martin Lotera]] hametaka ny [[Tsangan-kevitra 95n' i Lotera|tsangan-keviny 95]] teo amin' ny varavaran-trano fiangonana tamin' ny 31 Ôktôbra 1517. === Ny tsangan-kevitr' i Tetzel manohitra an' i Lotera === Tamin' ny Janoary 1518 dia namaly ny fanakianan' i Lotera azy i Tetzel ka naneho tsangan-kevitra manohitra mihoatra ny 100 ka tamin' ny volana Avrily dia nanao toriteny fanoherana ny toritenin' i Lotera izy. === Fanomezan' ny Katôlika tsiny an' i Tetzel === Rehefa nihaona tamin' i Martin Lotera tao Altenburg i [[Karl von Miltitz]], izay mpiara-miasa akaiky amin' ny [[papa]], mba hisian' ny fampihavanana tamin' ny taona 1519 dia voampanga i Tetzel. Nanohitra mafy ny [[loteranisma]] vao nisandratra i Tetzel nefa nanome tsiny azy mafy i Karl von Miltitz solontenan' ny papa any Alemaina, noho ny zavatra nataony niteraka fanakorontanana sy noho ny tsy nanajany ny fitsipika mifehy ny fanohanana tsangan-kevitra. == Jereo koa == * [[Fanavaozana prôtestanta|Refôrmasiôna]] * [[Martin Lotera]] [[Sokajy:Mpanao alemainy]] [[Sokajy:Protestantisma]] [[Sokajy:Loteranisma]] [[sokajy:Teraka tamin'ny taona 1465]] [[sokajy:Maty tamin'ny taona 1519]] e5fl6azwyrcplheqhtjfyqh7r7e1t5i 0 278623 1134487 1128047 2026-04-07T05:13:20Z HarryWurst 36292 1134487 wikitext text/x-wiki {{infobox tanàna |anarana=Distrikan'i Maintirano |faritany=[[Faritanin'i Mahajanga|Mahajanga]] |faritra = [[Faritra Melaky|Melaky]] |isam-ponina= |velarantany= |firenena={{Madagasikara}} |sary =Le port de Maintirano.JPG }} Ny '''Distrikan'i Maintirano''' dia distrika ao amin'ny [[Faritra Melaky]], ao amin'ny [[Faritanin'i Mahajanga]], ao amin'ny tapany andrefan'i [[Madagasikara]]. ==Kaominina== * [[Andabotoka]] * [[Andranovao]] * [[Ankisatra]] * [[Antsahidoha Bebao]] * [[Antsondrodava]] * [[Bebakony Sud]] * [[Berevo-Ranobe]] * [[Betanatanana]] * [[Mafaijijo]] * '''[[Maintirano]]''' * [[Marohazo]] * [[Maromavo]] * [[Tambohorano]] * [[Veromanga]] == Jereo koa == Ireo distrika ao amin'ny Faritra Melaky: * [[Distrikan'Ambatomainty]] * [[Distrikan'Antsalova]] * [[Distrikan'i Besalampy]] * [[Distrikan'i Maintirano]] * [[Distrikan'i Morafenobe]] {{reflist}} [[sokajy:Faritra Melaky]] [[Sokajy:Distrika ao Madagasikara]] 35bpp5dci379h1r26ca69b9my5p85e2 0 278624 1134486 1063034 2026-04-07T05:11:48Z HarryWurst 36292 1134486 wikitext text/x-wiki {{infobox tanàna |anarana=Distrikan'i Morafenobe |faritany=[[Faritanin'i Mahajanga|Mahajanga]] |faritra = [[Faritra Melaky|Melaky]] |isam-ponina= |velarantany= |firenena={{Madagasikara}} |sary = }} Ny '''Distrikan'i Morafenobe''' dia distrika ao amin'ny [[Faritra Melaky]], ao amin'ny [[Faritanin'i Mahajanga]], ao amin'ny tapany andrefan'i [[Madagasikara]]. ==Kaominina== * [[Andramy]] * [[Antranokoaky]] * [[Beravina]] * '''[[Morafenobe]]''' == Jereo koa == Ireo distrika ao amin'ny Faritra Melaky: * [[Distrikan'Ambatomainty]] * [[Distrikan'Antsalova]] * [[Distrikan'i Besalampy]] * [[Distrikan'i Maintirano]] * [[Distrikan'i Morafenobe]] {{reflist}} [[sokajy:Faritra Melaky]] [[Sokajy:Distrika ao Madagasikara]] ctrw9cp9c0czxkknamhbt1bhxsx2g20 0 280117 1134500 1129406 2026-04-07T10:18:02Z Thelezifor 15140 Fampiasana 1134500 wikitext text/x-wiki [[Sary:Ingwer 2 (fcm).jpg|vignette|Sakamalao|339x339px]] Ny '''sakamalao''' na '''sakamalaho''' na '''sakarivo''' na '''sakaviro''' na '''sakaitany''' dia [[zavamaniry]] mamony, tokan-dravin-tsimoka, ao amin' ny fianakaviana ''[[Zingiberaceae]]''. Ny anarany ara-tsiansa dia '''''Zingiber officinale'''.'' Manana taho milevina, atao hoe [[Taranja (taova)|taranja]] (na rizôma), izay mitondra ny anaran' ilay zavamaniry ihany koa, fampiasan' ny olona amin' ny sakafo mba hahazoana tsiro mafanafana sy atao fanafody.Ao amin' ny fianakaviana ''Zingiberaceae'' koa ny [[tamotamo]] (''Curcuma longa''), ny kardamôma (''Elettaria cardamomum''), ary galanga (''Alpinia galanga'', ''Alpinia officinarum'', ''Boesenbergia rotunda'', ''Kaempferia galanga''). Zavamaniry ahitra, maniry isan-taona izy io, ka ny foto-draviny mihorona mitambatra no toa tahony, izay mahatratra eo amin' ny iray metatra ny haavony, mitondra ravina somary ety. Mitondra voniny manana felana mavo hatsatra sy sisim-bony volomparasy ny [[Vondrombony|vondromboniny]] izay mipoitra mivantana avy amin' ny taranjany eo amin' ny tsimo-drantsana misaraka. [[Sary:Gingembre (marché de Bergerac).jpg|vignette|Sakamalao]] Avy any [[Azia Atsimo-Atsinanana]] an-dranomasina (amin' ny faritry ny [[zana-pehintany]]) ny sakaviro na sakarivo, ary azo inoana fa ny [[Aostrôneziana (vahoaka)|Aostrôneziana]] no namboly azy voalohany. Nentin' izy ireo namakivaky an' i [[Indô-Pasifika]] ity karazan-javamaniry ity nandritra ny [[fielezan' ny Aostrôneziana]] (5&nbsp;000 taona lasa tany ho any), ka tonga hatrany [[Hawaii]]. Anisan' ny zava-manitra voalohany naondrana avy any Azia ny sakamalao, ka tonga tany [[Eorôpa]] niaraka amin' ny [[varotra zava-manitra]], ary nampiasain' ny [[Grisia Taloha|Grika]] sy [[Rôma Taloha|Rômana]] tamin' ny [[Andro Taloha]]. Antsoina matetika hoe sakaintanidia, ny zavamaniry dikôtiledôna mifandray lavitra aminy ao amin' ny vondron-karazana ''[[Asarum]]'', noho ny tsirony mitovitovy.[[Sary:ഇഞ്ചിപ്പൂവ്.JPG|vignette|Vonin-tsakamalao]]Nampiasaina tamin' ny [[fitsaboana nentim-paharazana]] tany [[Repoblika Entim-Bahoakan' i Sina|Sina]] sy tany [[India]] ary tany [[Japàna|Japana]] nandritra ny taonjato maro ny sakaviro, ary nampiasaina ho fanampin-tsakafo. Tsy misy ny porofo azo antoka amin' ny filazana fa manampy amin' ny fampihenana ny maloiloy sy fandoavana mifandray amin' ny fitondrana vohoka na amin' ny simiôterapia ny sakaviro. Mbola tsy azo antoka raha mahomby amin' ny fitsaboana aretina ny sakaviro, ary tsy nankatoavin' ny <u>Food and Drug Administration</u> (FDA) ny fampiasana ny sakaviro ho fanafody. Tamin' ny taona 2020 dia nahatratra 4,3 tapitrisa taonina ny famokarana sakaviro eran-tany, ka i [[India]], izay miantoka ny 43&nbsp;% amin' ny fitambaran' ny famokarana eran-tany, no mitarika amin' izany. == Fambolena sakamalao == [[Sary:Ginger farm.jpg|vignette|Fambolena sakamalao]]Tena ilaina amin' ny famokarana sakamalao ny haben' ny [[Taranja (taova)|taranja]] na [[rizôma]] na taranja. Arakaraky ny halehiben' ny taranja no maha haingana ny famokarana ny sakamalao sy ahafahana mivarotra azy haingana eny an-tsena. Alohan' ny hambolena ny rizôma dia tsy maintsy mikarakara ny masomboly ny mpamboly mba hisorohana ny [[bibikely mpanimba]], sy ny fahalovan' ny rizôma, ary ny aretina hafa mety hafindran' ilay masomboly. Misy fomba isan-karazany ataon' ny Indiana amin' ny fikarakarana masomboly dia ny fandomana ny azy ireo amin' ny fangaron-dranoka misy [[tain' omby]], ny fanetrohana ny masomboly alohan' ny fitahirizana azy, ary ny fikarakarana azy amin' ny rano mafana. Rehefa voakarakara tsara ny masomboly dia tsy maintsy atao vadi-bainga tsara ny tany hambolena azy mba hanorotoroana ny [[nofon-tany]]. Aorian' ny vadi-bainga (in-3 na in-4 na in-5 fara-fahakeliny), dia atao mielanelana 18 hatramin' ny 24 m ny lalan-drano hanondrahana ny voly. Ny fambolena ny rizôma masomboly no dingana manaraka. Any [[India]] dia matetika atao eo anelanelan' ny volana Marsa sy Jona ny ny fambolena sakamalao tondrahina amin' ny fitarihan-drano, satria ireo volana ireo no anombohan' ny [[Varatraza]], na ny vanin-taonan' ny orana. Rehefa vita ny fambolena ny masomboly dia manohy manisy lafika bozaka eo amin' ny voly ny tantsaha mba hitehirizana ny [[hamandoana]] sy hifehezana ny fitomboan' ny [[ahi-dratsy]] ary koa mba hitehirizana ny nofon-tany. Atao ny fametrahana lafika bozaka (ravina maitso ohatra) eo amin' ny sori-boly na talahaka raha vao vita ny fambolena ny masomboly ary averina izany rehefa afaka 45 sy 90 andro aorian' ny fiandohan' ny fitomboana. Aorian' ny fandafihana bozaka dia tonga ny famadibadihana sy ny famakivakiana ny nofon-tany mba hanaraha-maso ny fitomboan' ny ahi-dratsy, hampitsaharana ny hamafin' ny nofon-tany vokatry ny [[orana]], ary mba hitazonana ny hamandoan' ny tany. Tsy maintsy manao izay hahazoan' ny voly sakamalao fanondrahana fanampiny ny tantsaha raha kely ny orana. Any India dia tsy maintsy manondraka ny voly sakamalao amin' ny tari-drano ny tantsaha isaky ny tapa-bolana farafahakeliny eo anelanelan' ny volana Septambra sy Nôvambra (rehefa tapitra ny Varatraza) mba hahazoana vokatra betsaka sy tsara indrindra. Ny fangadiana no dingana farany amin' ny fambolena sakamalao. Raha ambolena hahazoana vokatra toy ny [[legioma]] sy [[zavapisotro]] ary [[vatomamy]] ny rizôma, dia tokony hatao eo anelanelan' ny efatra sy dimy volana ny fangadiana, fa raha ambolena hahazoana vokatra toy ny sakamalao maina na menaka sakamalao ny rizôma, dia tsy maintsy atao valo ka hatramin' ny folo volana aorian' ny fambolena ny fijinjana. Anisan' ny malaza indrindra eo amin' ny varotra ny sakamalao maina. Hadina ny rizôma hatao sakamalao maina rehefa matoy tsara (8 hatramin' ny 10 volana). Rehefa avy nalona tamin' ny rano izy ireo dia kikisana amin' ny vakim-bolontsangana na amin' ny antsy hazo ny hodiny ivelany, satria sarotra ny fanaovana izany amin' ny milina. Potipotehina eny amin' ny foibe fanjifana ny rizôma maina. Tsy mila fikarakarana be loatra aorian' ny fihadiana ny sakamalao vaovao, ary hadina izy raha mbola tanora. == Fampiasana == === Sakafo sy nahandro === === Fahasalamana sy fitsaboana === Ny sakamalao na sakaviro na sakarivo dia zavamaniry fanao fanafody efa nodinihina sy ampiasaina ao amin' ny fomban-drazana isan-karazany (''Ayurveda'', sinoa, afrikana sns). Ny fampiasana azy amin' ny fitsaboana dia mifototra amin' ny [[Taranja (taova)|taranjany]] (na rizôma), ary ny ampahany hafa dia azo ampiasaina koa. ==== Fanampiana amin' ny fandevonan-kanina ==== Ampiasaina ny sakamalao mba hisorohana ny [[maloiloy]] maraina, ny [[Fandoavana (fahasalamana)|fandoavana]] vokatry ny tsy fahazakana fandehana-davitra anaty fitaovam-pitaterana<ref><small>"[https://medizinonline.com/fr/aide-en-haute-mer/ Gingembre]", ''medizinonline.com''</small></ref><ref><small>"[https://leo-desilets.com/wp-content/uploads/2022/06/GINGEMBRE-FR-SC-copie.pdf Gingembre]", ''leo-desilets.com''</small></ref>, vokatry ny simiôterapia<ref><small>"[https://minerva-ebp.be/FR/Article/2411 La racine de gingembre comme adjuvant contre les nausées et les vomissements provoqués par une chimiothérapie ?]", ''minerva-ebp.be''</small></ref><ref><small>"[https://www.sciencesetavenir.fr/sante/cancer/du-gingembre-contre-les-nausees-provoquees-par-la-chimiotherapie_30749 Du gingembre contre les nausées provoquées par la chimiothérapie]", ''www.sciencesetavenir.fr''</small></ref> na vokatry ny [[fitondrana vohoka]]<ref><small>"[https://www.aroma-zone.com/page/gingembre-nausees-grossesse-efficacite-etudes Grossesse & nausées : le gingembre est-il vraiment efficace ? On connaît enfin la réponse !]", ''www.aroma-zone.com,'' 2024</small></ref><ref><small>"[https://www.doctissimo.fr/grossesse/alimentation-et-grossesse/enceinte-puis-je-consommer-du-gingembre/237784_ar.html Enceinte, puis-je consommer du gingembre ?]", ''www.doctissimo.fr''</small></ref><ref><small>"[https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC4755649/ Le gingembre contre la nausée et les vomissements de la grossesse]", ''pmc.ncbi.nlm.nih.gov''</small></ref>. Miasa amin' ny [[fitaovam-pandevonan-kanina]] ([[vavony]] sy [[tsinay]]) sy ny [[rafi-pitatitra]] foibe ny singa tena miasa ao aminy (jinjerôla sy sôgaôla indrindraindrindra<ref><small>"[https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S2212429225009848 6-Gingerol and 6-shogaol attenuate chemotherapy-induced nausea and vomiting via ameliorating mitochondrial dysfunction and pyroptosis through JNK/MFF signaling pathway]", ''www.sciencedirect.com''</small></ref><ref><small>"[https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC9739555/ Effects of Ginger Intake on Chemotherapy-Induced Nausea and Vomiting: A Systematic Review of Randomized Clinical Trials]", ''pmc.ncbi.nlm.nih.gov''</small></ref>), mba hampihenana ny fahatsapana maloiloy. Mampiroborobo ny famokarana ranoka fandevonan-kanina izy io, manamaivana ny fivozihi-kibo vokatry ny rivotra, ary afaka manatsara ny hetsiky ny tsinay. ==== Mampihena fanaintainana ==== Misy fiantraikany manohitra ny mamaivay noho ny fisian' ny jinjerôla sy paradôla ny sakamalao. Ampiasaina amin' ny fomba nentim-paharazana ny sakarivo mba hanamaivanana ny fanaintainan' ny tonon-taolana sy ny hozatra (arertih' hy tonon-taolna sy rohana) sy hanamaivana koa ny fanaintainan' ny fadimbolana. ==== Fahasalaman' ny fo sy ny fiasan' ny sela ==== Ny fikarohana sasany dia milaza fa ny sakamalao dia mety manampy amin' ny fampihenana ny kôlesterôla sy manatsara ny fikorianan' ny ra ary manampy amin' ny fifehezana ny siramamy ao amin' ny ra. Ampiasaina amin' ny fermakôpea nentim-paharazana sasany izy io mba hisorohana ny fiakaran' ny tosidrà na hanentanana fiasan' ny fo. ==== Mamono mikrôba sy manentana ny hery fiarovana ==== Ny sakamalao dia nampiseho fiasa manohitra ny [[bakteria]] sy ny [[holatra bitika]] maromaro, ka mahatonga azy io ho fanafody nentim-paharazana amin' ny aretin' ny vavony sy ny tsinay na amin' ny aretin' ny [[taovam-pisefoana]]. Ampiasaina koa izy io mba hanamafisana ny [[Hery fiarovana (fahasalamana)|hery fiarovana]], matetika alona anaty rano na tanehina. ==== Fampiasana nentim-paharazana hafa ==== Manala ny [[kohaka]] sy ny fahatsentseman' ny lalan-drivotra, matetika ampiarahina amin' ny zavamaniry hafa toy ny [[voasarimakirana]] na zavatra hafa toy ny [[tantely]]. Amin' ny farmakôpea malagasy, ny sakamalao dia ampiasaina indraindray mba hanentana ny fampitomboana ny hery sy hampihenana ny havizanana. Anamboarana [[fesana]] koa ny sakamalao mba hanamaivanana ny fanaintainan' ny hozatra na ny mamaivay amin' ny faritra kely amin' ny vatana. ==== Fomba fikarakarana ==== Tanehina na alona ny taranjan' ny sakamalao na maina. Tsakoina ny silaka sakamalao vaovao. Azo ampiasaina koany vovoka sakamalao. Ao koa ny menaka manitra izay ahosotra amin' ny hoditra na fohina. == Kolontsaina == === Kolontsaina malagasy === ==== Ohabolana ==== * Sakamalao sy [[havozo]], ka samy mitondra ny hanitra ho azy. * Sakamalao tsy mba varotra. == Jereo koa == * ''[[Zingiber]]'' * [[Dipoavatra (maniry)|Dipoavatra]] * [[Sakay (fanao sakafo)|Sakay]] * [[Sakaibe]] * [[Tamotamo]] * [[Tongolo]] * [[Tongologasy]] * [[Voatabia]] * [[Lingoza]] == Fanovozan-kevitra == '''Fahasalamana sy fitsaboana''' * Singh, G., Maurya, S., de Lampasona, M. P., & Catalan, C. (2008). ''Chemical composition, antioxidant and antimicrobial activity of essential oil from Zingiber officinale''. Food and Chemical Toxicology. * Ali, B. H., Blunden, G., Tanira, M. O., & Nemmar, A. (2008). ''Some phytochemical, pharmacological and toxicological properties of ginger (Zingiber officinale Roscoe): a review of recent research''. Food and Chemical Toxicology. * WHO, 2013. ''WHO Monographs on Selected Medicinal Plants – Volume 2: Zingiber officinale''. * Pharmacopée traditionnelle malgache, Volume 1, Madagascar Ministry of Health. == Loharano == [[Sokajy:Fambolena]] [[Sokajy:Zavamaniry]] d8lfvhm25rb7771kw35b9xn6o4abvzb 1134501 1134500 2026-04-07T11:01:20Z Thelezifor 15140 Nanampy sary 1134501 wikitext text/x-wiki [[Sary:Zingiber officinale 230935597.jpg|vignette|424x424px|Sakamalao (''Zingiber officinale'')]] Ny '''sakamalao''' na '''sakarivo''' na '''sakaviro''' na '''sakaitany''' dia [[zavamaniry]] mamony, tokan-dravin-tsimoka, ao amin' ny fianakaviana ''[[Zingiberaceae]]''. Ny anarany ara-tsiansa dia '''''Zingiber officinale'''.'' Manana taho milevina, atao hoe [[Taranja (taova)|taranja]] (na rizôma), izay mitondra ny anaran' ilay zavamaniry ihany koa, fampiasan' ny olona amin' ny sakafo mba hahazoana tsiro mafanafana sy atao fanafody. Ao amin' ny fianakaviana ''Zingiberaceae'' koa ny [[tamotamo]] (''Curcuma longa''), ny kardamôma (''Elettaria cardamomum''), ary galanga (''Alpinia galanga'', ''Alpinia officinarum'', ''Boesenbergia rotunda'', ''Kaempferia galanga''). Zavamaniry ahitra, maniry isan-taona izy io, ka ny foto-draviny mihorona mitambatra no toa tahony, izay mahatratra eo amin' ny iray metatra ny haavony, mitondra ravina somary ety. Mitondra voniny manana felana mavo hatsatra sy sisim-bony volomparasy ny [[Vondrombony|vondromboniny]] izay mipoitra mivantana avy amin' ny taranjany eo amin' ny tsimo-drantsana misaraka. [[Sary:Gingembre (marché de Bergerac).jpg|vignette|Sakamalao]] Avy any [[Azia Atsimo-Atsinanana]] an-dranomasina (amin' ny faritry ny [[zana-pehintany]]) ny sakaviro na sakarivo, ary azo inoana fa ny [[Aostrôneziana (vahoaka)|Aostrôneziana]] no namboly azy voalohany. Nentin' izy ireo namakivaky an' i [[Indô-Pasifika]] ity karazan-javamaniry ity nandritra ny [[fielezan' ny Aostrôneziana]] (5&nbsp;000 taona lasa tany ho any), ka tonga hatrany [[Hawaii]]. Anisan' ny zava-manitra voalohany naondrana avy any Azia ny sakamalao, ka tonga tany [[Eorôpa]] niaraka amin' ny [[varotra zava-manitra]], ary nampiasain' ny [[Grisia Taloha|Grika]] sy [[Rôma Taloha|Rômana]] tamin' ny [[Andro Taloha]]. Antsoina matetika hoe sakaintanidia, ny zavamaniry dikôtiledôna mifandray lavitra aminy ao amin' ny vondron-karazana ''[[Asarum]]'', noho ny tsirony mitovitovy.[[Sary:ഇഞ്ചിപ്പൂവ്.JPG|vignette|Vonin-tsakamalao]]Nampiasaina tamin' ny [[fitsaboana nentim-paharazana]] tany [[Repoblika Entim-Bahoakan' i Sina|Sina]] sy tany [[India]] ary tany [[Japàna|Japana]] nandritra ny taonjato maro ny sakaviro, ary nampiasaina ho fanampin-tsakafo. Tsy misy ny porofo azo antoka amin' ny filazana fa manampy amin' ny fampihenana ny maloiloy sy fandoavana mifandray amin' ny fitondrana vohoka na amin' ny simiôterapia ny sakaviro. Mbola tsy azo antoka raha mahomby amin' ny fitsaboana aretina ny sakaviro, ary tsy nankatoavin' ny <u>Food and Drug Administration</u> (FDA) ny fampiasana ny sakaviro ho fanafody. Tamin' ny taona 2020 dia nahatratra 4,3 tapitrisa taonina ny famokarana sakaviro eran-tany, ka i [[India]], izay miantoka ny 43&nbsp;% amin' ny fitambaran' ny famokarana eran-tany, no mitarika amin' izany. == Fambolena sakamalao == [[Sary:Ginger farm.jpg|vignette|Fambolena sakamalao]]Tena ilaina amin' ny famokarana sakamalao ny haben' ny [[Taranja (taova)|taranja]] na [[rizôma]] na taranja. Arakaraky ny halehiben' ny taranja no maha haingana ny famokarana ny sakamalao sy ahafahana mivarotra azy haingana eny an-tsena. Alohan' ny hambolena ny rizôma dia tsy maintsy mikarakara ny masomboly ny mpamboly mba hisorohana ny [[bibikely mpanimba]], sy ny fahalovan' ny rizôma, ary ny aretina hafa mety hafindran' ilay masomboly. Misy fomba isan-karazany ataon' ny Indiana amin' ny fikarakarana masomboly dia ny fandomana ny azy ireo amin' ny fangaron-dranoka misy [[tain' omby]], ny fanetrohana ny masomboly alohan' ny fitahirizana azy, ary ny fikarakarana azy amin' ny rano mafana. Rehefa voakarakara tsara ny masomboly dia tsy maintsy atao vadi-bainga tsara ny tany hambolena azy mba hanorotoroana ny [[nofon-tany]]. Aorian' ny vadi-bainga (in-3 na in-4 na in-5 fara fahakeliny), dia atao mielanelana 18 hatramin' ny 24 m ny lalan-drano hanondrahana ny voly. Ny fambolena ny rizôma masomboly no dingana manaraka. Any [[India]] dia matetika atao eo anelanelan' ny volana Marsa sy Jona ny ny fambolena sakamalao tondrahina amin' ny fitarihan-drano, satria ireo volana ireo no anombohan' ny [[Varatraza]], na ny vanin-taonan' ny orana. Rehefa vita ny fambolena ny masomboly dia manohy manisy lafika bozaka eo amin' ny voly ny tantsaha mba hitehirizana ny [[hamandoana]] sy hifehezana ny fitomboan' ny [[ahi-dratsy]] ary koa mba hitehirizana ny nofon-tany. Atao ny fametrahana lafika bozaka (ravina maitso ohatra) eo amin' ny sori-boly na talahaka raha vao vita ny fambolena ny masomboly ary averina izany rehefa afaka 45 sy 90 andro aorian' ny fiandohan' ny fitomboana. Aorian' ny fandafihana bozaka dia tonga ny famadibadihana sy ny famakivakiana ny nofon-tany mba hanaraha-maso ny fitomboan' ny ahi-dratsy, hampitsaharana ny hamafin' ny nofon-tany vokatry ny [[orana]], ary mba hitazonana ny hamandoan' ny tany. Tsy maintsy manao izay hahazoan' ny voly sakamalao fanondrahana fanampiny ny tantsaha raha kely ny orana. Any India dia tsy maintsy manondraka ny voly sakamalao amin' ny tari-drano ny tantsaha isaky ny tapa-bolana farafahakeliny eo anelanelan' ny volana Septambra sy Nôvambra (rehefa tapitra ny Varatraza) mba hahazoana vokatra betsaka sy tsara indrindra. Ny fangadiana no dingana farany amin' ny fambolena sakamalao. Raha ambolena hahazoana vokatra toy ny [[legioma]] sy [[zavapisotro]] ary [[vatomamy]] ny rizôma, dia tokony hatao eo anelanelan' ny efatra sy dimy volana ny fangadiana, fa raha ambolena hahazoana vokatra toy ny sakamalao maina na menaka sakamalao ny rizôma, dia tsy maintsy atao valo ka hatramin' ny folo volana aorian' ny fambolena ny fijinjana. Anisan' ny malaza indrindra eo amin' ny varotra ny sakamalao maina. Hadina ny rizôma hatao sakamalao maina rehefa matoy tsara (8 hatramin' ny 10 volana). Rehefa avy nalona tamin' ny rano izy ireo dia kikisana amin' ny vakim-bolontsangana na amin' ny antsy hazo ny hodiny ivelany, satria sarotra ny fanaovana izany amin' ny milina. Potipotehina eny amin' ny foibe fanjifana ny rizôma maina. Tsy mila fikarakarana be loatra aorian' ny fihadiana ny sakamalao vaovao, ary hadina izy raha mbola tanora. == Fampiasana == === Fampiasana amin' ny sakafo === [[Sary:Ingwer 2 (fcm).jpg|vignette|Sakamalao|250x250px]]Ampiasaina amin' ny sakafo ny sakamalao mba hanomezana fofona na tsiro masiatsiaka azy. === Fampiasana amin' ny fahasalamana sy fitsaboana === Zavamaniry fanao fanafody efa nodinihina sy ampiasaina ao amin' ny fomban-drazana isan-karazany (''Ayurveda'', sinoa, afrikana sns) ny sakamalao na sakaviro na sakarivo. Mifototra amin' ny [[Taranja (taova)|taranjany]] (na rizôma) ny fampiasana azy amin' ny fitsaboana, ary ny ampahany hafa dia azo ampiasaina koa. ==== Fanampiana amin' ny fandevonan-kanina ==== Ampiasaina ny sakamalao mba hisorohana ny [[maloiloy]] maraina, ny [[Fandoavana (fahasalamana)|fandoavana]] vokatry ny tsy fahazakana fandehana-davitra anaty fitaovam-pitaterana<ref><small>"[https://medizinonline.com/fr/aide-en-haute-mer/ Gingembre]", ''medizinonline.com''</small></ref><ref><small>"[https://leo-desilets.com/wp-content/uploads/2022/06/GINGEMBRE-FR-SC-copie.pdf Gingembre]", ''leo-desilets.com''</small></ref>, vokatry ny simiôterapia<ref><small>"[https://minerva-ebp.be/FR/Article/2411 La racine de gingembre comme adjuvant contre les nausées et les vomissements provoqués par une chimiothérapie ?]", ''minerva-ebp.be''</small></ref><ref><small>"[https://www.sciencesetavenir.fr/sante/cancer/du-gingembre-contre-les-nausees-provoquees-par-la-chimiotherapie_30749 Du gingembre contre les nausées provoquées par la chimiothérapie]", ''www.sciencesetavenir.fr''</small></ref> na vokatry ny [[fitondrana vohoka]]<ref><small>"[https://www.aroma-zone.com/page/gingembre-nausees-grossesse-efficacite-etudes Grossesse & nausées : le gingembre est-il vraiment efficace ? On connaît enfin la réponse !]", ''www.aroma-zone.com,'' 2024</small></ref><ref><small>"[https://www.doctissimo.fr/grossesse/alimentation-et-grossesse/enceinte-puis-je-consommer-du-gingembre/237784_ar.html Enceinte, puis-je consommer du gingembre ?]", ''www.doctissimo.fr''</small></ref><ref><small>"[https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC4755649/ Le gingembre contre la nausée et les vomissements de la grossesse]", ''pmc.ncbi.nlm.nih.gov''</small></ref>. Miasa amin' ny [[fitaovam-pandevonan-kanina]] ([[vavony]] sy [[tsinay]]) sy ny [[rafi-pitatitra]] foibe ny singa tena miasa ao aminy ([[jinjerôla]] sy [[sôgaôla]] indrindraindrindra<ref><small>"[https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S2212429225009848 6-Gingerol and 6-shogaol attenuate chemotherapy-induced nausea and vomiting via ameliorating mitochondrial dysfunction and pyroptosis through JNK/MFF signaling pathway]", ''www.sciencedirect.com''</small></ref><ref><small>"[https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC9739555/ Effects of Ginger Intake on Chemotherapy-Induced Nausea and Vomiting: A Systematic Review of Randomized Clinical Trials]", ''pmc.ncbi.nlm.nih.gov''</small></ref>), mba hampihenana ny fahatsapana maloiloy. Mampiroborobo ny famokarana ranoka fandevonan-kanina izy io, manamaivana ny fivozihi-kibo vokatry ny rivotra, ary afaka manatsara ny hetsiky ny tsinay. ==== Mampihena fanaintainana ==== Misy fiantraikany manohitra ny mamaivay noho ny fisian' ny [[jinjerôla]] sy [[paradôla]] ny sakamalao. Ampiasaina amin' ny fomba nentim-paharazana ny sakarivo mba hanamaivanana ny fanaintainan' ny tonon-taolana sy ny hozatra (aretin' ny tonon-taolana sy [[rohana]]) sy hanamaivana koa ny fanaintainan' ny fadimbolana. ==== Fahasalaman' ny fo sy ny fiasan' ny sela ==== Milaza ny fikarohana sasany fa ny sakamalao dia mety manampy amin' ny fampihenana ny kôlesterôla sy manatsara ny fikorianan' ny ra ary manampy amin' ny fifehezana ny siramamy ao amin' ny ra. Ampiasaina amin' ny fermakôpea nentim-paharazana sasany izy io mba hisorohana ny fiakaran' ny [[Tosi-dra|tosidra]] na hanentanana fiasan' ny [[fo]]. ==== Mamono mikrôba sy manentana ny hery fiarovana ==== Ny sakamalao dia nampiseho fiasa manohitra ny [[bakteria]] sy ny [[holatra bitika]] maromaro, ka mahatonga azy io ho fanafody nentim-paharazana amin' ny aretin' ny vavony sy ny tsinay na amin' ny aretin' ny [[taovam-pisefoana]]. Ampiasaina koa izy io mba hanamafisana ny [[Hery fiarovana (fahasalamana)|hery fiarovana]], matetika alona anaty rano na tanehina. ==== Fampiasana nentim-paharazana hafa ==== Manala ny [[kohaka]] sy ny fahatsentseman' ny lalan-drivotra, matetika ampiarahina amin' ny zavamaniry hafa toy ny [[voasarimakirana]] na zavatra hafa toy ny [[tantely]]. Amin' ny farmakôpea malagasy, ny sakamalao dia ampiasaina indraindray mba hanentana ny fampitomboana ny hery sy hampihenana ny havizanana. Anamboarana [[fesana]] koa ny sakamalao mba hanamaivanana ny fanaintainan' ny hozatra na ny mamaivay amin' ny faritra kely amin' ny vatana. ==== Fomba fikarakarana ==== Tanehina na alona ny taranjan' ny sakamalao na maina. Tsakoina ny silaka sakamalao vaovao. Azo ampiasaina koany vovoka sakamalao. Ao koa ny menaka manitra izay ahosotra amin' ny hoditra na fohina. == Kolontsaina == === Kolontsaina malagasy === ==== Ohabolana ==== * Sakamalao sy [[havozo]], ka samy mitondra ny hanitra ho azy. * Sakamalao tsy mba varotra. == Jereo koa == * ''[[Zingiber]]'' * [[Dipoavatra (maniry)|Dipoavatra]] * [[Sakay (fanao sakafo)|Sakay]] * [[Sakaibe]] * [[Tamotamo]] * [[Tongolo]] * [[Tongologasy]] * [[Voatabia]] * [[Lingoza]] == Fanovozan-kevitra == '''Fahasalamana sy fitsaboana''' * Singh, G., Maurya, S., de Lampasona, M. P., & Catalan, C. (2008). ''Chemical composition, antioxidant and antimicrobial activity of essential oil from Zingiber officinale''. Food and Chemical Toxicology. * Ali, B. H., Blunden, G., Tanira, M. O., & Nemmar, A. (2008). ''Some phytochemical, pharmacological and toxicological properties of ginger (Zingiber officinale Roscoe): a review of recent research''. Food and Chemical Toxicology. * WHO, 2013. ''WHO Monographs on Selected Medicinal Plants – Volume 2: Zingiber officinale''. * Pharmacopée traditionnelle malgache, Volume 1, Madagascar Ministry of Health. == Loharano == [[Sokajy:Fambolena]] [[Sokajy:Zavamaniry]] dhxj3qci5tau3wcsomtr498y8n2i1az 0 280737 1134457 1099937 2026-04-06T15:00:52Z HarryWurst 36292 1134457 wikitext text/x-wiki [[Sary:Flag of the German Democratic Republic (Variant).svg|vignette|308x308px|Sainam-pirenen' ny RDA]] [[Sary:RDA.svg|vignette|Ny RDA (miloko maitso)]] Ny '''Repoblika Demôkratika Alemàna''' (RDA) na '''Alemaina Atsinanana''', izay atao hoe ''Deutsche Demokratische Republik'' amin' ny [[Fiteny alemàna|teny alemàna]], dia firenena tany [[Eorôpa Atsinanana]], niforona tamin' ny 7 Oktobra 1949 taorian' ny [[Ady Lehibe Faharoa]]. I Berlin-Atsinana (alemàna: ''Ost-Berlin'') no renivohiny. Ny [[Rindrin'i Berlin|Rindrin' i Berlin]] (alemàna: ''Berliner Mauer'') no nanasaraka an' i Alemaina Atsinanana tamin' i tamin' ny [[Repoblika Federalin' i Alemaina]] (RFA) na Alemaina Andrefana. Rava izany firenena izany taorian' ny fampitambarana azy indray tamin' ny Repoblika Federalin' i Alemaina (RFA) tamin' ny 3 Oktobra 1990 ka namorona an' i [[Alemaina]] ankehitriny. [[Sary:Berlinermauer.jpg|vignette|Rindrin' i Berlin]] Tamin' ny fotoana nampitambarana ny Alemaina roa ronta dia nisy mponina 16 tapitrisa ny tao amin' ny RDA izay nanana velaran-tany mirefy 108&nbsp;178 km². ==Ny fianjeran'ny rindrina sy ny fampivondronana indray== Nihamaro ny olona nandositra nankany amin'ny Repoblika Federalin'i Alemaina, taorian'ny nihena hatrany. Taorian'ny efa voaisy tombo-kase ny sisintany miaraka amin'ny Repoblika Federalin'i Alemaina tamin'ny taona lasa, ny SED (Socialistic Union Party) dia nanao hetsika tamin'ny 1961 ary nanangana rindrina teo anelanelan'ny faritra roa tao [[Berlin]]. Nihatsara ny toe-karena tany am-boalohany, saingy nahatsapa fahasorenana nitombo ny vahoaka, izay na ny fitaovana famoretana aza tsy voafehin’izy ireo intsony. Tamin’ny 1989, dia olona 30 000 no nivory tao [[Leipzig]], narahin’ny 50 000 ny herinandro nanaraka mba hanao fihetsiketsehana ho an’ny zon’olombelona. Tamin'ny farany, olona 300.000 no nivory tao [[Leipzig]] isaky ny alatsinainy. Mba hanamaivanana ny fanerena ny fitondrana dia namoaka fanapahan-kevitra ny Politbiro tamin'ny Novambra 1989 izay hamela ny fivoahana, saingy noho ny tsy fifankahazoana dia voalaza fa "nandaitra avy hatrany" izany. Olona an’arivony avy eo no nitangorona teo amin’ny sisin-tany, ary tamin’ny 11 ora sy sasany alina. najanona ny fanaraha-maso. [[Sokajy:Alemaina]] [[Sokajy:Repoblika Demokratikan'i Alemaina]] t0s0ljcvviu2sau0b038gawa59s0u60 0 281890 1134451 1101724 2026-04-06T14:39:01Z HarryWurst 36292 1134451 wikitext text/x-wiki [[File:2008-05-17-SuttonHoo.jpg|thumb|left|Satroka Anglo-Saksona]] [[File:Roman Britain 410.jpg|thumb|Roman Britannia about 410]] Ny '''Anglo-Saksona''' dia vondrona ara-kolontsaina nipetraka tany [[Angletera]] tamin' ny [[Andro Antenatenany]]. Izy ireo dia nanoritsoritra ny niaviany tamin' ireo mpanjanaka tonga tany [[Britaina Lehibe]] avy any [[Eorôpa]] tamin' ny taonjato faha-5. Na izany aza, ny fitenin' ny Anglô-Saksôna dia nitranga tany [[Britaina Lehibe]]. Ny maha Anglô-Saksôna dia nipoitra avy amin' ny fifaneraserana teo amin' ny vondrona maro tonga, avy amin' ny [[vahoaka jermanika]] maromaro, na teo amin' izy ireo, na tamin' ny [[Fanjakana Mitambatra|Britanika]] teratany. ==Jereo koa == +[[Sachsen|Saksona]] [[Sokajy:Angletera]] 648c52iwnbpzv90hzm47iabivq7z98y 0 281981 1134427 1134215 2026-04-06T12:53:25Z Thelezifor 15140 Ovan-karazana 1134427 wikitext text/x-wiki [[Sary:Solanum melongena ja02.jpg|vignette|389x389px|Baranjely]] Ny '''baranjely''' na '''bana''' dia karazana [[zavamaniry]] mamony ao amin' ny fianakaviana ''[[Solanaceae]]'' ao amin' ny filaharana [[Solanales]], izay ambolena maneran-tany hahazoana ny [[voankazo]] azo hanina. '''''Solanum melongena''''' ny anarany ara-tsiansa. Ny voany, ilay matetika miloko volomparasy, dia ampiasaina ho [[legioma]] amin' ny fandrahoan-tsakafo. Zavamaniry teratany any [[Azia]] ny baranjely izay nanomboka novolena tamin' ny vanim-potoana talohan' ny tantara. [[Legioma voany]] ahitana fitambarana fenôlika betsaka sy [[alkalôida]] ny baranjely ka misy fiantraikany tsara amin' ny fampihenana ny hatavezan' ny [[tsinay]] sy ny [[kibo]] ny fihinanana azy. == Lisitry ny ovan-karazana == [[Sary:Aubergine.jpg|thumb|Baranjely|216x216px]][[Sary:Solanum melongena 26 08 2012 (1).JPG|vignette|296x296px|Baranjely]]Inty ny lisitry ny ovan-karazan' ny baranjely araka ny ''[[Tropicos]]'' <small>(28</small> <small>Aogositra 2018)</small> (mety misy amin' ireo anarana ireo ny mitovy zavatra tondroina) : * ''Solanum melongena'' var. ''bomo'' * ''Solanum melongena'' var. ''depressum'' L. * ''Solanum melongena'' var. ''esculentum'' (Dunal) Nees * ''Solanum melongena'' var. ''gawagwda'' * ''Solanum melongena'' var. ''giganteum'' Dikii * ''Solanum melongena'' var. ''globosi'' Dikii * ''Solanum melongena'' var. ''inerme'' (Dunal) Hiern * ''Solanum melongena'' var. ''insanum'' (L.) Prain * ''Solanum melongena'' var. ''leucoum'' Dikii * ''Solanum melongena'' var. ''melongena'' * ''Solanum melongena'' var. ''nurki'' Baigan * ''Solanum melongena'' var. ''racemiflorum'' Dikii * ''Solanum melongena'' var. ''racemosum'' Dikii * ''Solanum melongena'' var. ''serpentinum'' L. * ''Solanum melongena'' var. ''stenoleucum'' Dikii * ''Solanum melongena'' var. ''variegatum'' Dikii * ''Solanum melongena'' var. ''violaceum'' Dikii == Jereo koa == * ''[[Solanum]]'' * [[Voatabia]] * [[Sakay (zavamaniry)|Sakay]] * [[Sakaibe]] * ''[[Solanum aethiopicum]]'' * ''[[Solanum macrocarpon]]'' [[Sokajy:Fambolena]] [[Sokajy:Zavamaniry]] ots7nteat0jg0jauewgonsez6bz6hdo 1134428 1134427 2026-04-06T12:56:56Z Thelezifor 15140 /* Jereo koa */ 1134428 wikitext text/x-wiki [[Sary:Solanum melongena ja02.jpg|vignette|389x389px|Baranjely]] Ny '''baranjely''' na '''bana''' dia karazana [[zavamaniry]] mamony ao amin' ny fianakaviana ''[[Solanaceae]]'' ao amin' ny filaharana [[Solanales]], izay ambolena maneran-tany hahazoana ny [[voankazo]] azo hanina. '''''Solanum melongena''''' ny anarany ara-tsiansa. Ny voany, ilay matetika miloko volomparasy, dia ampiasaina ho [[legioma]] amin' ny fandrahoan-tsakafo. Zavamaniry teratany any [[Azia]] ny baranjely izay nanomboka novolena tamin' ny vanim-potoana talohan' ny tantara. [[Legioma voany]] ahitana fitambarana fenôlika betsaka sy [[alkalôida]] ny baranjely ka misy fiantraikany tsara amin' ny fampihenana ny hatavezan' ny [[tsinay]] sy ny [[kibo]] ny fihinanana azy. == Lisitry ny ovan-karazana == [[Sary:Aubergine.jpg|thumb|Baranjely|216x216px]][[Sary:Solanum melongena 26 08 2012 (1).JPG|vignette|296x296px|Baranjely]]Inty ny lisitry ny ovan-karazan' ny baranjely araka ny ''[[Tropicos]]'' <small>(28</small> <small>Aogositra 2018)</small> (mety misy amin' ireo anarana ireo ny mitovy zavatra tondroina) : * ''Solanum melongena'' var. ''bomo'' * ''Solanum melongena'' var. ''depressum'' L. * ''Solanum melongena'' var. ''esculentum'' (Dunal) Nees * ''Solanum melongena'' var. ''gawagwda'' * ''Solanum melongena'' var. ''giganteum'' Dikii * ''Solanum melongena'' var. ''globosi'' Dikii * ''Solanum melongena'' var. ''inerme'' (Dunal) Hiern * ''Solanum melongena'' var. ''insanum'' (L.) Prain * ''Solanum melongena'' var. ''leucoum'' Dikii * ''Solanum melongena'' var. ''melongena'' * ''Solanum melongena'' var. ''nurki'' Baigan * ''Solanum melongena'' var. ''racemiflorum'' Dikii * ''Solanum melongena'' var. ''racemosum'' Dikii * ''Solanum melongena'' var. ''serpentinum'' L. * ''Solanum melongena'' var. ''stenoleucum'' Dikii * ''Solanum melongena'' var. ''variegatum'' Dikii * ''Solanum melongena'' var. ''violaceum'' Dikii == Jereo koa == * ''[[Solanum]]'' * [[Voatabia]] * [[Sakay (fanao sakafo)|Sakay]] * [[Sakaibe]] * ''[[Solanum aethiopicum]]'' * ''[[Solanum macrocarpon]]'' -- angivibe [[Sokajy:Fambolena]] [[Sokajy:Zavamaniry]] 4zzivmf33tcylsq6rgqz10bm27oi6at 0 282425 1134453 1101518 2026-04-06T14:43:08Z HarryWurst 36292 1134453 wikitext text/x-wiki [[Sary:Lucas Cranach d.Ä. - Friedrich III. von Sachsen, genannt der Weise (Liechtenstein Collection).jpg|vignette|384x384px|Sarin' i Friedrich nataon' i Lucas Cranach Zokiny]] I '''Friedrick III''', izay fantatra ihany koa amin' ny anarana hoe '''Friedrich der Weise''' ("Friedrich ilay Hendry"), dia elektora tao Saksônia tamin' ny taona 1486 ka hatramin' ny 1525, izay tsaroana indrindra noho ny fiarovany an' i [[Martin Lotera]] olom-peheziny. Teraka tamin' ny 17 Janoary 1463 tao [[Torgau]], ary maty tamin' ny 5 Mey 1525 tao Lochaude akaikin" ny tanànan' i Annaburg izy. I Friedrich dia zanak' i Ernest, elektoran' i Saksônia ([[Fiteny alemàna|alemana]]: ''([[Sachsen]]'') sy i Elisabeth, zanakavavin' i Albert III, diokan' i [[Bavaria]] (alemana: ''Bayern''). Malaza ho iray amin' ireo mpiaro voalohany an' i Martin Lotera natanjaka indrindra izy. Niaro soa aman-tsara an’ i Lotera tamin’ ny emperoran' ny [[Empira Masina Rômana Jermanika]] sy ny [[papa]] ary ireo olo-malaza hafa fahavalony izy. Tsy noho ny faharesen-dahatra ara-pivavahana no nitarika azy fa noho ny finoany manokana momba ny fitsarana ara-drariny ho an' ny olom-peheziny rehetra (tombontsoa omen' ny lalàna mifehy ny empira) sy ny fanjakana tan-dalàna. Tsy dia nifandray manokana tamin’ i Lotera mihitsy ilay elektora. I Degenhart Pfaffinger, mpitam-bolan' i Friedrich no nisolo tena azy tamin' i Lotera. Nanohana an' i Friedrich hatramin' ny nanaovan' izy ireo fivahiniana masina tany amin' ny [[Tany Masina]] i Pfaffinger. Heverina fa nijanona ho katôlika i Friedrich nandritra ny androm-piainany, saingy nirona tsikelikely tamin' ny [[Foto-pampianarana|foto-pampianaran]]' ny [[Fanavaozam-piangonana|Refôrmasiôna]] ary heverina fa niova fo ho amin' izany izy teo am-pandriana nahafatesany. Ankalazaina amin' ny maha mpanapaka kristiana azy i Friedrick III ao amin' ny Alimanakan' ny Olo-masina an' ny fiangonana [[Fiangonana Loterana - Sinôdan' i Missouri|Lotheran Church–Missouri Synod]] any [[Etazonia]] isaky ny 5 May. ==Jereo koa== [[Sokajy:Mpanao alemainy]] [[sokajy:Teraka tamin'ny taona 1463]] [[sokajy:Maty tamin'ny taona 1525]] [[Sokajy:Sachsen]] 9c3ao0hwzabubpw5qw9kgtz4wp3334z 0 282603 1134454 1067924 2026-04-06T14:49:16Z HarryWurst 36292 1134454 wikitext text/x-wiki [[Sary:CranachAlbrechtBrandenburg.jpg|vignette|Albert von Brandeburg, sary nataon' i Lucas Cranach Zokiny]] I '''Albert von Brandenburg''' dia [[arseveka]] sy [[Kardinaly|kardinali]]<nowiki/>n' ny [[Eglizy katôlika rômanina|Eglizy Katôlika Rômana]], teraka tamin' ny 28 Jona 1490 tao Cölln amron' ny renirano [[Spree]], vakin-tanàna ao [[Berlin]] ankehitriny, ary maty ny 24 Septambra 1545 tao amin' ny lapan' i Martinsburg any [[Mainz]] (frantsay: ''Mayence''). Amin' ny maha mpanohana ny fivarotana [[indolzansy]] azy sy amin' ny maha olo-manankaja ambony indrindra azy ao amin' ny [[Empira Masina Rômana Jermanika|Empira Masina]], ny kardinaly Albert von Brandenburg dia iray amin' ireo mpanohitra matanjaka sy malaza indrindra an' i [[Martin Lotera]]. ==Jereo koa== [[Sokajy:Kardinaly alemà]] [[sokajy:Mpanao politika alemana]] [[sokajy:Teraka tamin'ny taona 1490]] [[sokajy:Maty tamin'ny taona 1545]] neb89hnyi5puddjgy9h7whiudvpbrj0 0 283775 1134464 1126103 2026-04-06T15:23:20Z HarryWurst 36292 1134464 wikitext text/x-wiki {{coord|48|35|00|N|07|44|45|E|}} [[Sary:Strasbourg vue aérienne vers la cathédrale septembre 2015.jpg|vignette|306x306px|Jery ana habakabaka ny tanànan' i Strasbourg manandrify ny katedraly]] I '''Strasbourg''' ([[fiteny alemà|alemà]]: ''Strassburg'' na ''Straßburg'') dia tanàna ao amin' ny faritra avaratra-atsinanana any [[Frantsa]], ao amin' ny lemak' i Alsace, eo amin' ny sisin-tany manasaraka an' i Frantsa amin' i [[Alemaina]]. Izy no renivohitry ny Faritra Alsace ary renivohitry ny Departemantan' i [[Bas-Rhin]]. Izy koa no renivohitra ara-pôlitikan' ny [[Vondrona Eorôpeana]]. Ity kaominina ity dia antsoina hoe ''Strassburg'' na ''Straßburg'' amin' ny [[fiteny alemàna]], ''Strossburi'' na ''Stroßbùrri'' amin' ny [[Fiteny alzasiana|teny alzasiana]] (alemanika), ''Strossburch'' amin' ny fiteny fransika renana (faritra avaratra amin’ i [[Alsace]], Plateau lorraine, Palatinat), ary ''Chtrasbourg'' amin’ny teny velcka (fitenim-paritra frantsay amin' ny lohasaha ao manodidina an’ i Vosges, indrindra ny lohasaha ambony Bruche). [[Sary:Council of Europe Palais de l'Europe aerial view.JPG|vignette|256x256px|Lapan' ny Filankevitr' i Eorôpa]] ==Tantara== I Strasbourg no misy ny foiben' ny Parlemanta Eorôpeana sy ny Filankevitr' i Eorôpa ary ny Fitsarana Eorôpeana momba ny Zon' Olombelona. Foibe ara-pitantanana sy ara-barotra ary ara-kolontsaina koa izy, ary tena vohi-pihaonana eorôpeana. Manana anjara toerana lehibe ao ny seranan-tsambo an-denirano eo amoron' i [[Rhin]]. Tanàna rômana i Strasbourg tamin' ny voalohany, ary nobodoin' ny [[Hona (vahoaka)|Hona]] talohan' ny nidirany tao amin' ny [[Empira Masina Rômana Jermanika|Empira Rômana Masina]] tamin' ny taona 962. Lasa foibe ara-toekarena sy ara-tsaina ary ara-javakanto izy avy eo. Niorina tamin' ny taona 1621 ny oniversite voalohany tao Strasbourg. Nandray anjara lehibe tamin' ny fielezan' ny [[Fanavaozana prôtestanta]] (na Refôrmasiôna) io tanàna io. I Strasbourg dia tafiditra tao amin' ny Fanjakan' i Frantsa teo anelanelan' ny taona 1681 sy 1870 saingy taorian' ny ady tamin' i [[Alemaina]] tamin' ny taona 1870-1871 dia niverina amin' ny Alemàna indray. Ny [[Fifanarahana tao Versailles]] tamin' ny taona 1918 no nampiditra indray an' ilay tanàna sy ny faritra misy azy ao amin' ny Repoblika Frantsay. Voadaroka baomba mafy nandritra ny [[Ady Lehibe Faharoa]] i Strasbourg ka taorian' ny ady dia lasa tandindon' ny fampihavanana eorôpeana tamin' ny fananganana ny Filankevitr' i Eorôpa. ==Jereo koa== *[[Parlemanta Eoropeana]] [[Sokajy:Grand Est]] [[Sokajy:tanàna ao Alsace]] [[Sokajy:Tanàna ao amin'ny faritr'i Bas-Rhin]] pgqzlezf9nuyfl73nb1qxswssnruadr 10 285047 1134485 1120401 2026-04-07T05:10:01Z HarryWurst 36292 1134485 wikitext text/x-wiki {{Navbox |name = Faritra Melaky |title = [[Image:Flag of Madagascar.svg|20px]]&nbsp;Distrika sy kaominina ao [[Faritra Melaky]] - [[Madagasikara]] |state = {{{state|autocollapse}}} |listclass = hlist |image=[[Image:Madagascar-Melaky Region.png|100px]] |above = Renivohi-paritra: [[Maintirano]] |group1 = [[Distrikan'Antsalova]] (6) - 406 |list1 = {{·}} '''[[Antsalova]]''' {{·}} [[Bekopaka]] {{·}} [[Bemaraha Atsinanana]] {{·}} [[Masoarivo (Antsalova)|Masoarivo]] {{·}} [[Soahany]] {{·}} [[Trangahy]] {{·}} |group2 = [[Distrikan'Ambatomainty]] (5) - 404 |list2 = {{·}} '''[[Ambatomainty]]''' {{·}} [[Bemarivo (Ambatomainty)|Bemarivo]] {{·}} [[Marotsialeha]] {{·}} [[Sarodrano]] {{·}} [[Makaraingo]] {{·}} |group3 = [[Distrikan'i Besalampy|Besalampy]] (9) - 410 |list3 = {{·}} [[Ambolodia Sud]] {{·}} [[Ampako]] {{·}} [[Ankasakasa Tsibiray]] {{·}} [[Antsirasira]] {{·}} [[Bekodoka]] {{·}} '''[[Besalampy]]''' {{·}} [[Mahabe]] {{·}} [[Marovoay Sud]] {{·}} [[Soanenga]] {{·}} |group4 = [[Distrikan'i Maintirano|Maintirano]] (16) - 413 |list4 = {{·}} [[Andabotoka]] {{·}} [[Andranovao]] {{·}} [[Ankisatra]] {{·}} [[Andrea (Melaky)|Andrea]] {{·}} [[Antsahidoha Bebao]] {{·}} [[Antsondrodava]] {{·}} [[Bemokotra Sud]] {{·}} [[Bebakony Sud]] {{·}} [[Belitsaky]] {{·}} [[Berevo-Ranobe]] {{·}} [[Betanatanana]] {{·}} [[Mafaijijo]] {{·}} '''[[Maintirano]]''' {{·}} [[Marohazo]] {{·}} [[Maromavo]] {{·}} [[Tambohorano]] {{·}} [[Veromanga]] {{·}} |group5 = [[Distrikan'i Morafenobe|Morafenobe]] (4) - 416 |list5 = {{·}} [[Andramy]] {{·}} [[Antranokoaky]] {{·}} [[Beravina]] {{·}} '''[[Morafenobe]]''' {{·}} |below = 5 distrika; 40 Kaominina }}<noinclude> {{collapsible option}} [[Category:Madagascar region (administrative division) templates|Melaky]] </noinclude> [[Sokajy:Faritra Melaky]] [[Sokajy:Endrika ampiasaina amin'ny jeografia]] ncsreanglnqsy8uk0jnejzu0l047tfj 0 285953 1134448 1088832 2026-04-06T14:36:41Z HarryWurst 36292 1134448 wikitext text/x-wiki {{Infobox Pays | nom_local1=Sachsen | langue1=fr:Saxe | langue= mg:Saksonia | nom_malgache=Sachsen | de=de | image_drapeau=Flag of Saxony (state).svg | lien_drapeau=Sachsen-Anhalt | image_blason=Coat of arms of Saxony.svg | lien_blason= | image_carte=Locator map Saxony in Germany.svg | devise=Tsy misy vola any toaka alemana | langues= [[Fiteny alemàna]], | capitale=[[Dresden]] | coordonnées_capitale={{coord|51|04|N|13|41|E}} | lien_villes= | titre_plus_grande_ville=Tanàna ngeza indrindra | plus_grande_ville= [[Leipzig]], [[Chemnitz]] | type_gouvernement=[[Repoblika]] | titres_dirigeants= [[Praiminisitra]] | noms_dirigeants= [[:de:Matthias Rößler]] | superficie_rang= | superficie_totale=18.449,9 | pourcentage_eau= | population_rang= | population_totale=4.086.152 | population_année=2022 | densité= | type_indépendance= | pays_indépendance= | date_indépendance= | pays frontaliers= | gentilé=alemàna | IDH= | IDH_année= | IDH_catégorie= | IDH_rang= | monnaie=[[Euro]] | code_monnaie=EUR | fuseau_horaire=+2 | hymne_national= ''Sachsenlied'' | domaine_internet= .de | indicatif_téléphonique=49 }} [[File:DD-canaletto-blick.jpg|left|thumb|[[Dresden]]]] Ny '''''Sachsen''''' ([[Fiteny frantsay|frantsay]]: ''Saxe'') dia fanjakana federaly any [[Alemaina]], ary ny oni [[Elbe]]. Ny renivohiny dia [[Dresden]]. Misy mponina 4.086.152 any. Fiteny: [[Saksôna (vahoaka)|Saksôna]] ==Ony== *[[Elbe]] ==Tanàna lehibe== [[Dresden]], [[Chemnitz]], [[Görlitz]], [[Leipzig]], [[Zwickau]] {{reflist}} {{commonscat|Saxony}} [[Sokajy:Sachsen]] [[Sokajy:Fanjakana federaly any Alemaina]] 93ek613i6e6pmd600uunds49bhjv4tn 1134452 1134448 2026-04-06T14:39:29Z HarryWurst 36292 1134452 wikitext text/x-wiki {{Infobox Pays | nom_local1=Sachsen | langue1=fr:Saxe | langue= mg:Saksona | nom_malgache=Sachsen | de=de | image_drapeau=Flag of Saxony (state).svg | lien_drapeau=Sachsen-Anhalt | image_blason=Coat of arms of Saxony.svg | lien_blason= | image_carte=Locator map Saxony in Germany.svg | devise=Tsy misy vola any toaka alemana | langues= [[Fiteny alemàna]], | capitale=[[Dresden]] | coordonnées_capitale={{coord|51|04|N|13|41|E}} | lien_villes= | titre_plus_grande_ville=Tanàna ngeza indrindra | plus_grande_ville= [[Leipzig]], [[Chemnitz]] | type_gouvernement=[[Repoblika]] | titres_dirigeants= [[Praiminisitra]] | noms_dirigeants= [[:de:Matthias Rößler]] | superficie_rang= | superficie_totale=18.449,9 | pourcentage_eau= | population_rang= | population_totale=4.086.152 | population_année=2022 | densité= | type_indépendance= | pays_indépendance= | date_indépendance= | pays frontaliers= | gentilé=alemàna | IDH= | IDH_année= | IDH_catégorie= | IDH_rang= | monnaie=[[Euro]] | code_monnaie=EUR | fuseau_horaire=+2 | hymne_national= ''Sachsenlied'' | domaine_internet= .de | indicatif_téléphonique=49 }} [[File:DD-canaletto-blick.jpg|left|thumb|[[Dresden]]]] Ny '''''Sachsen''''' ([[Fiteny frantsay|frantsay]]: ''Saxe'') dia fanjakana federaly any [[Alemaina]], ary ny oni [[Elbe]]. Ny renivohiny dia [[Dresden]]. Misy mponina 4.086.152 any. Fiteny: [[Saksôna (vahoaka)|Saksôna]] ==Ony== *[[Elbe]] ==Tanàna lehibe== [[Dresden]], [[Chemnitz]], [[Görlitz]], [[Leipzig]], [[Zwickau]] {{reflist}} {{commonscat|Saxony}} [[Sokajy:Sachsen]] [[Sokajy:Fanjakana federaly any Alemaina]] 4istb9u45qduyr2ov1x6bmbhu086x78 0 286143 1134437 1076964 2026-04-06T14:10:03Z HarryWurst 36292 1134437 wikitext text/x-wiki {{Infobox Pays | nom_local1=Brandenburg | langue1=et | | langue=[[Fiteny alemàna]] | nom_malgache=Brandenburg | de=de | image_drapeau=Flag of Brandenburg.svg | lien_drapeau=Brandenburg | image_blason=DEU Brandenburg COA.svg | lien_blason= | image_carte=Locator map Brandenburg in Germany.svg | devise= | langues= [[Fiteny alemàna]], [[Fiteny soaraby]] | capitale=[[Potsdam]] | coordonnées_capitale={{coord|52|22|N|09|44|E}} | lien_villes= | titre_plus_grande_ville=Tanàna ngeza indrindra | plus_grande_ville=[[Cottbus]], [[Frankfurt (Oder)]] | type_gouvernement=[[Repoblika]] | titres_dirigeants= [[Praiminisitra]] | noms_dirigeants=[[:de:Stephan Weil|Stephan Weil]] | superficie_rang= | superficie_totale=29.654,16 | pourcentage_eau= | population_rang= | population_totale=2.573.135 | population_année=2022 | densité= 87 | type_indépendance= | pays_indépendance= | date_indépendance= | pays frontaliers= | gentilé=alemàna | IDH= | IDH_année= | IDH_catégorie= | IDH_rang= | monnaie=[[Euro]] | code_monnaie=EUR | fuseau_horaire=+2 | hymne_national= | domaine_internet= .de | indicatif_téléphonique=49 }} Ny '''''Brandenburg''''' ([[Fiteny frantsay|frantsay]]: ''Brandenbourg'') dia fanjakana federaly any [[Alemaina]], ny renivohiny dia [[Potsdam]]. Misy mponina 2.573.135 any. ==Tanana== [[Potsdam]], [[Cottbus]], [[Frankfurt (Oder)]], [[Brandenburg an der Havel]] sy [[Eisenhüttenstadt]] . ==Ony== *[[Elbe]] *[[Oder]] ===Renirano=== *[[Neisse]] *[[Havel]] *[[Spree]] [[Sokajy:Brandenburg]] [[Sokajy:Fanjakana federaly any Alemaina]] o9saf6r59uuzfd8b1wk6mt1nzx0perg 1134438 1134437 2026-04-06T14:10:59Z HarryWurst 36292 1134438 wikitext text/x-wiki {{Infobox Pays | nom_local1=Brandenburg | langue1=et | | langue=[[Fiteny alemàna]] | nom_malgache=Brandenburg | de=de | image_drapeau=Flag of Brandenburg.svg | lien_drapeau=Brandenburg | image_blason=DEU Brandenburg COA.svg | lien_blason= | image_carte=Locator map Brandenburg in Germany.svg | devise= | langues= [[Fiteny alemàna]], [[Fiteny soaraby]] | capitale=[[Potsdam]] | coordonnées_capitale={{coord|52|22|N|09|44|E}} | lien_villes= | titre_plus_grande_ville=Tanàna ngeza indrindra | plus_grande_ville=[[Cottbus]], [[Frankfurt (Oder)]] | type_gouvernement=[[Repoblika]] | titres_dirigeants= [[Praiminisitra]] | noms_dirigeants= | superficie_rang= | superficie_totale=29.654,16 | pourcentage_eau= | population_rang= | population_totale=2.573.135 | population_année=2022 | densité= 87 | type_indépendance= | pays_indépendance= | date_indépendance= | pays frontaliers= | gentilé=alemàna | IDH= | IDH_année= | IDH_catégorie= | IDH_rang= | monnaie=[[Euro]] | code_monnaie=EUR | fuseau_horaire=+2 | hymne_national= | domaine_internet= .de | indicatif_téléphonique=49 }} Ny '''''Brandenburg''''' ([[Fiteny frantsay|frantsay]]: ''Brandenbourg'') dia fanjakana federaly any [[Alemaina]], ny renivohiny dia [[Potsdam]]. Misy mponina 2.573.135 any. ==Tanana== [[Potsdam]], [[Cottbus]], [[Frankfurt (Oder)]], [[Brandenburg an der Havel]] sy [[Eisenhüttenstadt]] . ==Ony== *[[Elbe]] *[[Oder]] ===Renirano=== *[[Neisse]] *[[Havel]] *[[Spree]] [[Sokajy:Brandenburg]] [[Sokajy:Fanjakana federaly any Alemaina]] 1a69wcsmy1oinoumaojlkpg0ofqgvg4 14 288250 1134474 1081438 2026-04-07T02:00:36Z HarryWurst 36292 1134474 wikitext text/x-wiki [[Sokajy:Jeôgrafian' i Benîno]] [[Sokajy:Tanàna ao Afrika|Benino]] izunl8y7zzp9a343dndhxapi8e0a5go 0 288269 1134494 1081602 2026-04-07T05:46:03Z HarryWurst 36292 1134494 wikitext text/x-wiki {{coord|9|42|00|N|1|40|00|E|}} {{infobox tanàna |anarana = Djougou |velarantany 3.966 |faritany = [[Donga]] |isam-ponina = 237.040 |firenena = [[Benîno]] |ben'ny tanàna = |sary =Straßenbild_djougou.JPG |saina= }} I Djougou dia tanàna ao amin'ny faritra avaratr'i [[Benîno]] misy mponina 237 040, izay mirefy 3 966 km2. Miozolomana avokoa ny mponina. Renivohitry ny [[Departemantan'i Donga]] izy io. ==Tanàna rahavavy== *{{FRA}} - [[Évreux]] *{{Katara}} - [[Qatar Al Wakrah]] == Jereo koa == * [[Porto-Novo]] * [[Cotonou]] * [[Abomey ]] * [[Natitingou]] == Tsiahy == <references/> {{commonscat}} [[sokajy:Tanàna ao Benîno]] aoadcwovgv0tywdizc6naxe61e0zn3w 0 289939 1134506 1101158 2026-04-07T11:46:21Z ~2026-96630-1 38575 Nanitsy tsipelina 1134506 wikitext text/x-wiki [[Sary:Catharanthus roseus kz1.JPG|vignette|323x323px|Tonga (''Catharanthus roseus'')]] Ny '''tonga''' na '''trongatsy''' na '''vonenina''' dia karazana [[zavamaniry]] mamony, ao amin' ny fianakaviana ''[[Apocynaceae]]''. Ity zavamaniry ity dia maniry isan-taona ary tsy hita firy raha tsy eto [[Madagasikara]]. '''''Catharanthus roseus''''' ny anarany ara-tsiansa. Any amin' ny faritra trôpikaly sy sobtrôpikaly no ambolena be dia be izy io. Fantatra indrindra noho ny fisian' ny vinkristinina sy vinblastinina, [[môlekiola]] ampiasaina amin' ny fitsaboana simika amin' ny homamiadana maro. == Anarany ara-tsiansa == Maro ny anaran' ity zavamaniry ity ara-tsiansa, dia ireto tanisaina manaraka ireto koa ny hafa: * ''Vinca rosea'' L. basionyme * ''Ammocallis rosea'' (L.) Small * ''Lochnera rosea'' (L.) Reichenb. ex Spach * ''Pervinca rosea'' (L.) Gaterau * ''Vinca speciosa'' Salisb. == Fampiasana azy == === Fampiasana azy amin' ny fitsaboana === ==== Fitsaboana aretin' olombelona ==== [[Sary:Catharanthus roseus 9003.jpg|vignette|Voninkazo vonenina fotsy]] Amin' ny [[fitsaboana nentim-paharazana]] malagasy, ny vonenina na tonga dia ampiasaina amin' ny fitanehana azy mba hitsaboana olana amin' ny aretin' aty sy ny fiakaran' ny tosi-dra ary hanamaivanana ny [[diabeta]]. Amin' ny endrika tsindrona na kapsiola, ny tonga dia ampiasaina amin' ny raokandro hitsaboana ny homamiadan' ny nono sy ny homamiadan' ny vozon-tranonjaza. Ao amin' ny fitsaboana nentim-paharazana sinoa sy ny <u>fitsaboana Ayurveda</u> (indiana), ity zavamaniry ity dia nampiasaina hitsaboana aretina maro, anisan' izany ny diabeta sy ny [[tazomoka]] ary ny aretin' i Hodgkin. Ny singa miasa (vinblastinina sy vinkristinina) alaina ao amin' ilay zavamaniry dia antimitôtika, izay ahafahana mamokatra fanafody iadiana amin' ny [[homamiadana]], indrindra ny limfôma (hodgkinianina sy tsy hodgkinianina) ary homamiadan' ny ra mahery vaika isan-karazany. Ny fitanehana ny faritra samihafa amin' ny ''Catharanthus roseus'' sy ny fisotroana izany dia fantatra ho mampihena be loatra ny fatran' ny gliokôzy ao amin' ny ra (hipôglisemia). Alaina ihany koa izy io mba hitsaboana ny tazo dengy sy ny aretim-pivalanana ary ny aretin-koditra. Mety hampidi-doza ity zavamaniry ity raha atelina. Mety ho hahavarivery saina izy io, ary voatanisa (amin' ny anarana hoe ''Vinca rosea'') ao amin' ny "Louisiana State Act 159". Tahaka ny ankamaroan' ny molekiola misy hetsika antitomôraly, ny alkalôida binera ao amin' ny trongatsy dia misy poizina betsaka. ==== Fanandramana amin' ny fitsaboana zavamaniry ==== Ny ''C. roseus'' dia ampiasaina hitsaboana ny aretin' ny zavamaniry amin' ny alalan' ny fanandramana azy ho toy ny mpampiantrano ny fitôplasma ([[Bakteria|bakteria]] miteraka aretin' ny zavamaniry). Mora voan' ny anamaroan' ny fitôplasma mantsy ity karazan-javamaniry ity, ary matetika manana soritr' aretina miavaka toy ny filôdia sy fihenan' ny haben' ny ravina. == Jereo koa == * ''[[Catharanthus]]'' * [[Tangena (zavamaniry)|Tangena]] * [[Vahona]] * [[Nimo]] gjtov2l97lwa1wiswrtgqxbirit1f7v 1134507 1134506 2026-04-07T11:46:52Z ~2026-96630-1 38575 Rohy anatiny 1134507 wikitext text/x-wiki [[Sary:Catharanthus roseus kz1.JPG|vignette|323x323px|Tonga (''Catharanthus roseus'')]] Ny '''tonga''' na '''trongatsy''' na '''vonenina''' dia karazana [[zavamaniry]] mamony, ao amin' ny fianakaviana ''[[Apocynaceae]]''. Ity zavamaniry ity dia maniry isan-taona ary tsy hita firy raha tsy eto [[Madagasikara]]. '''''Catharanthus roseus''''' ny anarany ara-tsiansa. Any amin' ny faritra trôpikaly sy sobtrôpikaly no ambolena be dia be izy io. Fantatra indrindra noho ny fisian' ny vinkristinina sy vinblastinina, [[môlekiola]] ampiasaina amin' ny fitsaboana simika amin' ny homamiadana maro. == Anarany ara-tsiansa == Maro ny anaran' ity zavamaniry ity ara-tsiansa, dia ireto tanisaina manaraka ireto koa ny hafa: * ''Vinca rosea'' L. basionyme * ''Ammocallis rosea'' (L.) Small * ''Lochnera rosea'' (L.) Reichenb. ex Spach * ''Pervinca rosea'' (L.) Gaterau * ''Vinca speciosa'' Salisb. == Fampiasana azy == === Fampiasana azy amin' ny fitsaboana === ==== Fitsaboana aretin' olombelona ==== [[Sary:Catharanthus roseus 9003.jpg|vignette|Voninkazo vonenina fotsy]] Amin' ny [[fitsaboana nentim-paharazana]] malagasy, ny vonenina na tonga dia ampiasaina amin' ny fitanehana azy mba hitsaboana olana amin' ny aretin' aty sy ny fiakaran' ny tosi-dra ary hanamaivanana ny [[diabeta]]. Amin' ny endrika tsindrona na kapsiola, ny tonga dia ampiasaina amin' ny raokandro hitsaboana ny homamiadan' ny nono sy ny homamiadan' ny vozon-tranonjaza. Ao amin' ny fitsaboana nentim-paharazana sinoa sy ny <u>fitsaboana Ayurveda</u> (indiana), ity zavamaniry ity dia nampiasaina hitsaboana aretina maro, anisan' izany ny diabeta sy ny [[tazomoka]] ary ny aretin' i Hodgkin. Ny singa miasa (vinblastinina sy vinkristinina) alaina ao amin' ilay zavamaniry dia antimitôtika, izay ahafahana mamokatra fanafody iadiana amin' ny [[homamiadana]], indrindra ny limfôma (hodgkinianina sy tsy hodgkinianina) ary homamiadan' ny ra mahery vaika isan-karazany. Ny fitanehana ny faritra samihafa amin' ny ''Catharanthus roseus'' sy ny fisotroana izany dia fantatra ho mampihena be loatra ny fatran' ny gliokôzy ao amin' ny ra (hipôglisemia). Alaina ihany koa izy io mba hitsaboana ny tazo dengy sy ny aretim-pivalanana ary ny aretin-koditra. Mety hampidi-doza ity zavamaniry ity raha atelina. Mety ho hahavarivery saina izy io, ary voatanisa (amin' ny anarana hoe ''Vinca rosea'') ao amin' ny "Louisiana State Act 159". Tahaka ny ankamaroan' ny molekiola misy hetsika antitomôraly, ny alkalôida binera ao amin' ny trongatsy dia misy poizina betsaka. ==== Fanandramana amin' ny fitsaboana zavamaniry ==== Ny ''C. roseus'' dia ampiasaina hitsaboana ny aretin' ny zavamaniry amin' ny alalan' ny fanandramana azy ho toy ny mpampiantrano ny fitôplasma ([[bakteria|bakteria]] miteraka aretin' ny zavamaniry). Mora voan' ny anamaroan' ny fitôplasma mantsy ity karazan-javamaniry ity, ary matetika manana soritr' aretina miavaka toy ny filôdia sy fihenan' ny haben' ny ravina. == Jereo koa == * ''[[Catharanthus]]'' * [[Tangena (zavamaniry)|Tangena]] * [[Vahona]] * [[Nimo]] eia9wthc532u01tfkbu3skk4srvqz7x 0 291026 1134502 1129096 2026-04-07T11:24:57Z ~2026-96630-1 38575 Nameno banga 1134502 wikitext text/x-wiki [[Sary:Market_Pharmacy_Tana_MS5179.jpg|vignette|310x310px|Raokandro ao amin' ny tsenan' [[Antananarivo]], [[Madagasikara]]]] Ny '''raokandro''' dia fampiasana [[zavamaniry]] ho an' ny [[fitsaboana]]. Sehatra nentim-paharazana amin' ny fitsaboana malagasy izy io, izay ampiasaina amin' ny fitsaboana [[aretina]] isan-karazany. Nipoitra tamin' ny fomban-drazana malagasy fahiny ny raokandro izay ampiasan' ny mpitsabo nentim-paharazana ny zavamaniry amin' ny endriny tsy asiam-panovana<ref><small>Malala Nirina Mahandry Randevoson, "[https://www.betsara.com/wp-content/uploads/2022/06/Pharmacopee-de-Malagasy-monographies.pdf Monographie de: ''Calophyllum inophyllum'', ''Cedrelopsis greveï'', ''Cinnamomum camphora'' et ''Ravensara aromatica'']", Mémoire de fin d’étude en vue de l’obtention du diplôme d’Ingénieur Agronome, Université d’Antananarivo Ecole Supérieure des Sciences Agronomiques Département Industries Agricoles et Alimentaires, Année 1999-2004.</small></ref><ref><small>Studio Sifaka, "[https://www.studiosifaka.org/magazines/proverbes-kozio-ahy/item/653-kozio-ahy-du-27-avril-2020-le-raokandro.html Kozio ahy: le raokandro]", ''www.studiosifaka.org'', 27 avril 2020.</small></ref>. Fampiasana taovan-javamaniry ([[faka]], [[Ravina (zavamaniry)|ravina]], hoditra, [[Voninkazo|vony]], sns) hanamboarana fanafody ny ny raokandro. Matetika dia mifandray amin' ny fombafomba sy fanao ara-panahy ny raokandro. Manana anjara toerana lehibe eo amin' ny fanomanana sy ny fikarakarana ny fanafody ny mpitsabo nentim-paharazana (ny [[Fanandroana malagasy|mpanandro]], ny mpitsabo gasy, ny [[ombiasa]], sns). Anisan' ny [[kolontsaina malagasy]] ny raokandro. Matetika izy io no ampiasaina ho famenon' ny fitsaboana môderina. Miha-mitombo hatrany ny fampiasana ny fitsaboana nentim-paharazana malagasy, na eto [[Madagasikara]] na eo amin' ny sehatra iraisam-pirenena. Misy ny ezaka fampiroboroboana sy fitandroana ity vakoka ara-kolontsaina ity. == Endriky ny raokandro == Ny raokandro dia manana endrika maromaro arakaraka ny [[aretina]] na ny toe-pahasalamana tiana hotsaboina: * [[Tambavy]] azo avy amin' ny fitanehana ny taovan-javamaniry ([[Ravina (zavamaniry)|ravina]], [[taho]], [[faka]], hoditra) na fandrarahana [[rano]] mafana amin' izany. * Tambavy azo avy amin' ny fandomana amin' ny rano mangatsiaka ny taovan-javamaniry. * Fanaovana [[fesana]] (na petakilasy) ny ranoka na feta nokarakaraina avy amin' ny taovan-javamaniry, izay apetaka mivantana amin' ny hoditry ny olona mila fitsaboana. * [[Fievohana]] amin' ny [[etona]] avy amin' ny ranoka mafana avy amin' ny fitanehana ny taovan-javamaniry. * Firavahana [[ody]] fiaro ampiasana ny zavamaniry sasany mba handroahana ny fanahy manimba na hisarihana vintana. == Zavamaniry ao amin' ny raokandro malagasy == [[Sary:Cinnamomum camphora Turramurra railway.jpg|vignette|231x231px|Ny [[ravintsara]] (''Cinnamomum camphora'') dia zavamaniry mitana anjara toerana lehibe eo amin' ny raokandro malagasy.]] Noho ny fananan' i [[Madagasikara]] karazan-javamananaina maro dia misy ny [[zavamaniry]] tsy fahita firy ampiasaina amin' ny raokandro, ka anisan' izany ireto manaraka ireto: * ny ''[[Ravintsara|Cinnamomum camphora]]'' ([[ravintsara]]) izay mamono na manakana ny fitomboan' ny zavamananaina bitika ([[bakteria]], [[Virosy|viriosy]], [[holatra]] bitika) eo amin' ny [[hoditra]] sy amin' ny [[hodimando]], mba hisorohana ny aretina, indrindra ny ratra, ny may na alohan' ny fitsaboana. * ny ''[[Euphorbia hirta]]'' (ahidronono, kironono, zaraobera) izay ampiasaina amin' ny olana ara-pisefoana. * ny ''[[Erythrina fusca]]'' izay mampitony fanaintainana. * ny ''[[Cedrelopsis grevei]]'' ([[katrafay]]) izay manala havizanana sy fanaintainana. * ny ''[[Ritchiea reflexa]]'' izay ampiasaina ampin' ny fitsaboana ny aretin-koditra sy ny fofon-dratsy. == Jereo koa == * [[Fitsaboana nentim-paharazana]] * [[Tambavy]] * [[Wikiphyto]] * [[Fitôterapia]] == Loharano sy fanamarihana == piq8pu7d6t7nzkrm08jwia5u92n9cbh 1134503 1134502 2026-04-07T11:31:46Z ~2026-96630-1 38575 Rohy anatiny 1134503 wikitext text/x-wiki [[Sary:Market_Pharmacy_Tana_MS5179.jpg|vignette|310x310px|Raokandro ao amin' ny tsenan' [[Antananarivo]], [[Madagasikara]]]] Ny '''raokandro''' dia fampiasana [[zavamaniry]] ho an' ny [[fitsaboana]]. Sehatra nentim-paharazana amin' ny fitsaboana malagasy izy io, izay ampiasaina amin' ny fitsaboana [[aretina]] isan-karazany. Nipoitra tamin' ny fomban-drazana malagasy fahiny ny raokandro izay ampiasan' ny mpitsabo nentim-paharazana ny zavamaniry amin' ny endriny tsy asiam-panovana<ref><small>Malala Nirina Mahandry Randevoson, "[https://www.betsara.com/wp-content/uploads/2022/06/Pharmacopee-de-Malagasy-monographies.pdf Monographie de: ''Calophyllum inophyllum'', ''Cedrelopsis greveï'', ''Cinnamomum camphora'' et ''Ravensara aromatica'']", Mémoire de fin d’étude en vue de l’obtention du diplôme d’Ingénieur Agronome, Université d’Antananarivo Ecole Supérieure des Sciences Agronomiques Département Industries Agricoles et Alimentaires, Année 1999-2004.</small></ref><ref><small>Studio Sifaka, "[https://www.studiosifaka.org/magazines/proverbes-kozio-ahy/item/653-kozio-ahy-du-27-avril-2020-le-raokandro.html Kozio ahy: le raokandro]", ''www.studiosifaka.org'', 27 avril 2020.</small></ref>. Fampiasana taovan-javamaniry ([[faka]], [[Ravina (zavamaniry)|ravina]], hoditra, [[Voninkazo|vony]], sns) hanamboarana fanafody ny ny raokandro. Matetika dia mifandray amin' ny fombafomba sy fanao ara-panahy ny raokandro. Manana anjara toerana lehibe eo amin' ny fanomanana sy ny fikarakarana ny fanafody ny mpitsabo nentim-paharazana (ny [[Fanandroana malagasy|mpanandro]], ny mpitsabo gasy, ny [[ombiasa]], sns). Anisan' ny [[kolontsaina malagasy]] ny raokandro. Matetika izy io no ampiasaina ho famenon' ny fitsaboana môderina. Miha-mitombo hatrany ny fampiasana ny fitsaboana nentim-paharazana malagasy, na eto [[Madagasikara]] na eo amin' ny sehatra iraisam-pirenena. Misy ny ezaka fampiroboroboana sy fitandroana ity vakoka ara-kolontsaina ity. == Endriky ny raokandro == Ny raokandro dia manana endrika maromaro arakaraka ny [[aretina]] na ny toe-pahasalamana tiana hotsaboina: * [[Tambavy]] azo avy amin' ny fitanehana ny taovan-javamaniry ([[Ravina (zavamaniry)|ravina]], [[taho]], [[faka]], hoditra) na fandrarahana [[rano]] mafana amin' izany. * Tambavy azo avy amin' ny fandomana amin' ny rano mangatsiaka ny taovan-javamaniry. * Fanaovana [[fesana]] (na petakilasy) ny ranoka na feta nokarakaraina avy amin' ny taovan-javamaniry, izay apetaka mivantana amin' ny hoditry ny olona mila fitsaboana. * [[Fievohana]] amin' ny [[etona]] avy amin' ny ranoka mafana avy amin' ny fitanehana ny taovan-javamaniry. * Firavahana [[ody]] fiaro ampiasana ny zavamaniry sasany mba handroahana ny fanahy manimba na hisarihana vintana. == Zavamaniry ao amin' ny raokandro malagasy == [[Sary:Cinnamomum camphora Turramurra railway.jpg|vignette|231x231px|Ny [[ravintsara]] (''Cinnamomum camphora'') dia zavamaniry mitana anjara toerana lehibe eo amin' ny raokandro malagasy.]] Noho ny fananan' i [[Madagasikara]] karazan-javamananaina maro dia misy ny [[zavamaniry]] tsy fahita firy ampiasaina amin' ny raokandro, ka anisan' izany ireto manaraka ireto: * ny ''[[Ravintsara|Cinnamomum camphora]]'' ([[ravintsara]]) izay mamono na manakana ny fitomboan' ny zavamananaina bitika ([[bakteria]], [[Virosy|viriosy]], [[holatra]] bitika) eo amin' ny [[hoditra]] sy amin' ny [[hodimando]], mba hisorohana ny aretina, indrindra ny ratra, ny may na alohan' ny fitsaboana. * ny ''[[Euphorbia hirta]]'' (ahidronono, kironono, zaraobera) izay ampiasaina amin' ny olana ara-pisefoana. * ny ''[[Erythrina fusca]]'' izay mampitony fanaintainana. * ny ''[[Cedrelopsis grevei]]'' ([[katrafay]]) izay manala havizanana sy fanaintainana. * ny ''[[Ritchiea reflexa]]'' izay ampiasaina ampin' ny fitsaboana ny aretin-koditra sy ny fofon-dratsy. == Jereo koa == * [[Fitsaboana nentim-paharazana]] * [[Tambavy]] * [[Wikiphyto]] * [[Fitôterapia]] '''Zavamaniry fanao fanafidy''' * [[Sakamalao]] * [[Tamotamo]] * [[Ravintsara]] * [[Vahona]] * [[Voasary]] * [[Voasarimakirana]] * [[Goavy]] * [[Nimo]] * [[Kininina]] * [[Tonga]] * [[Vonenina]] * [[Ananambo]] * [[Artemizia]] * [[Tongologasy]] * [[Tongolobe]] == Loharano sy fanamarihana == pio957l4mbr97g32j00lw83k5tttfg1 1134504 1134503 2026-04-07T11:35:09Z ~2026-96630-1 38575 Rohy anatiny 1134504 wikitext text/x-wiki [[Sary:Market_Pharmacy_Tana_MS5179.jpg|vignette|310x310px|Raokandro ao amin' ny tsenan' [[Antananarivo]], [[Madagasikara]]]] Ny '''raokandro''' dia fampiasana [[zavamaniry]] ho an' ny [[fitsaboana]]. Sehatra nentim-paharazana amin' ny fitsaboana malagasy izy io, izay ampiasaina amin' ny fitsaboana [[aretina]] isan-karazany. Nipoitra tamin' ny fomban-drazana malagasy fahiny ny raokandro izay ampiasan' ny mpitsabo nentim-paharazana ny zavamaniry amin' ny endriny tsy asiam-panovana<ref><small>Malala Nirina Mahandry Randevoson, "[https://www.betsara.com/wp-content/uploads/2022/06/Pharmacopee-de-Malagasy-monographies.pdf Monographie de: ''Calophyllum inophyllum'', ''Cedrelopsis greveï'', ''Cinnamomum camphora'' et ''Ravensara aromatica'']", Mémoire de fin d’étude en vue de l’obtention du diplôme d’Ingénieur Agronome, Université d’Antananarivo Ecole Supérieure des Sciences Agronomiques Département Industries Agricoles et Alimentaires, Année 1999-2004.</small></ref><ref><small>Studio Sifaka, "[https://www.studiosifaka.org/magazines/proverbes-kozio-ahy/item/653-kozio-ahy-du-27-avril-2020-le-raokandro.html Kozio ahy: le raokandro]", ''www.studiosifaka.org'', 27 avril 2020.</small></ref>. Fampiasana taovan-javamaniry ([[faka]], [[Ravina (zavamaniry)|ravina]], hoditra, [[Voninkazo|vony]], sns) hanamboarana fanafody ny ny raokandro. Matetika dia mifandray amin' ny fombafomba sy fanao ara-panahy ny raokandro. Manana anjara toerana lehibe eo amin' ny fanomanana sy ny fikarakarana ny fanafody ny mpitsabo nentim-paharazana (ny [[Fanandroana malagasy|mpanandro]], ny mpitsabo gasy, ny [[ombiasa]], sns). Anisan' ny [[kolontsaina malagasy]] ny raokandro. Matetika izy io no ampiasaina ho famenon' ny fitsaboana môderina. Miha-mitombo hatrany ny fampiasana ny fitsaboana nentim-paharazana malagasy, na eto [[Madagasikara]] na eo amin' ny sehatra iraisam-pirenena. Misy ny ezaka fampiroboroboana sy fitandroana ity vakoka ara-kolontsaina ity. == Endriky ny raokandro == Ny raokandro dia manana endrika maromaro arakaraka ny [[aretina]] na ny toe-pahasalamana tiana hotsaboina: * [[Tambavy]] azo avy amin' ny fitanehana ny taovan-javamaniry ([[Ravina (zavamaniry)|ravina]], [[taho]], [[faka]], hoditra) na fandrarahana [[rano]] mafana amin' izany. * Tambavy azo avy amin' ny fandomana amin' ny rano mangatsiaka ny taovan-javamaniry. * Fanaovana [[fesana]] (na petakilasy) ny ranoka na feta nokarakaraina avy amin' ny taovan-javamaniry, izay apetaka mivantana amin' ny hoditry ny olona mila fitsaboana. * [[Fievohana]] amin' ny [[etona]] avy amin' ny ranoka mafana avy amin' ny fitanehana ny taovan-javamaniry. * Firavahana [[ody]] fiaro ampiasana ny zavamaniry sasany mba handroahana ny fanahy manimba na hisarihana vintana. == Zavamaniry ao amin' ny raokandro malagasy == [[Sary:Cinnamomum camphora Turramurra railway.jpg|vignette|231x231px|Ny [[ravintsara]] (''Cinnamomum camphora'') dia zavamaniry mitana anjara toerana lehibe eo amin' ny raokandro malagasy.]] Noho ny fananan' i [[Madagasikara]] karazan-javamananaina maro dia misy ny [[zavamaniry]] tsy fahita firy ampiasaina amin' ny raokandro, ka anisan' izany ireto manaraka ireto: * ny ''[[Ravintsara|Cinnamomum camphora]]'' ([[ravintsara]]) izay mamono na manakana ny fitomboan' ny zavamananaina bitika ([[bakteria]], [[Virosy|viriosy]], [[holatra]] bitika) eo amin' ny [[hoditra]] sy amin' ny [[hodimando]], mba hisorohana ny aretina, indrindra ny ratra, ny may na alohan' ny fitsaboana. * ny ''[[Euphorbia hirta]]'' (ahidronono, kironono, zaraobera) izay ampiasaina amin' ny olana ara-pisefoana. * ny ''[[Erythrina fusca]]'' izay mampitony fanaintainana. * ny ''[[Cedrelopsis grevei]]'' ([[katrafay]]) izay manala havizanana sy fanaintainana. * ny ''[[Ritchiea reflexa]]'' izay ampiasaina ampin' ny fitsaboana ny aretin-koditra sy ny fofon-dratsy. == Jereo koa == * [[Fitsaboana nentim-paharazana]] * [[Tambavy]] * [[Wikiphyto]] * [[Fitôterapia]] '''Zavamaniry fanao fanafidy''' * [[Sakamalao]] * [[Tamotamo]] * [[Ravintsara]] * [[Vahona]] * [[Voasary]] * [[Voasarimakirana]] * [[Goavy]] * [[Nimo]] * [[Kininina]] * [[Tonga]] * [[Vonenina]] * [[Ananambo]] * [[Artemizia]] * [[Tongologasy]] * [[Tongolobe]] * [[Margôzy]] == Loharano sy fanamarihana == 0dyse389ydppat05yah8et1v1rurte1 1134505 1134504 2026-04-07T11:39:05Z ~2026-96630-1 38575 Rohy anatiny 1134505 wikitext text/x-wiki [[Sary:Market_Pharmacy_Tana_MS5179.jpg|vignette|310x310px|Raokandro ao amin' ny tsenan' [[Antananarivo]], [[Madagasikara]]]] Ny '''raokandro''' dia fampiasana [[zavamaniry]] ho an' ny [[fitsaboana]]. Sehatra nentim-paharazana amin' ny fitsaboana malagasy izy io, izay ampiasaina amin' ny fitsaboana [[aretina]] isan-karazany. Nipoitra tamin' ny fomban-drazana malagasy fahiny ny raokandro izay ampiasan' ny mpitsabo nentim-paharazana ny zavamaniry amin' ny endriny tsy asiam-panovana<ref><small>Malala Nirina Mahandry Randevoson, "[https://www.betsara.com/wp-content/uploads/2022/06/Pharmacopee-de-Malagasy-monographies.pdf Monographie de: ''Calophyllum inophyllum'', ''Cedrelopsis greveï'', ''Cinnamomum camphora'' et ''Ravensara aromatica'']", Mémoire de fin d’étude en vue de l’obtention du diplôme d’Ingénieur Agronome, Université d’Antananarivo Ecole Supérieure des Sciences Agronomiques Département Industries Agricoles et Alimentaires, Année 1999-2004.</small></ref><ref><small>Studio Sifaka, "[https://www.studiosifaka.org/magazines/proverbes-kozio-ahy/item/653-kozio-ahy-du-27-avril-2020-le-raokandro.html Kozio ahy: le raokandro]", ''www.studiosifaka.org'', 27 avril 2020.</small></ref>. Fampiasana taovan-javamaniry ([[faka]], [[Ravina (zavamaniry)|ravina]], hoditra, [[Voninkazo|vony]], sns) hanamboarana fanafody ny ny raokandro. Matetika dia mifandray amin' ny fombafomba sy fanao ara-panahy ny raokandro. Manana anjara toerana lehibe eo amin' ny fanomanana sy ny fikarakarana ny fanafody ny mpitsabo nentim-paharazana (ny [[Fanandroana malagasy|mpanandro]], ny mpitsabo gasy, ny [[ombiasa]], sns). Anisan' ny [[kolontsaina malagasy]] ny raokandro. Matetika izy io no ampiasaina ho famenon' ny fitsaboana môderina. Miha-mitombo hatrany ny fampiasana ny fitsaboana nentim-paharazana malagasy, na eto [[Madagasikara]] na eo amin' ny sehatra iraisam-pirenena. Misy ny ezaka fampiroboroboana sy fitandroana ity vakoka ara-kolontsaina ity. == Endriky ny raokandro == Ny raokandro dia manana endrika maromaro arakaraka ny [[aretina]] na ny toe-pahasalamana tiana hotsaboina: * [[Tambavy]] azo avy amin' ny fitanehana ny taovan-javamaniry ([[Ravina (zavamaniry)|ravina]], [[taho]], [[faka]], hoditra) na fandrarahana [[rano]] mafana amin' izany. * Tambavy azo avy amin' ny fandomana amin' ny rano mangatsiaka ny taovan-javamaniry. * Fanaovana [[fesana]] (na petakilasy) ny ranoka na feta nokarakaraina avy amin' ny taovan-javamaniry, izay apetaka mivantana amin' ny hoditry ny olona mila fitsaboana. * [[Fievohana]] amin' ny [[etona]] avy amin' ny ranoka mafana avy amin' ny fitanehana ny taovan-javamaniry. * Firavahana [[ody]] fiaro ampiasana ny zavamaniry sasany mba handroahana ny fanahy manimba na hisarihana vintana. == Zavamaniry ao amin' ny raokandro malagasy == [[Sary:Cinnamomum camphora Turramurra railway.jpg|vignette|231x231px|Ny [[ravintsara]] (''Cinnamomum camphora'') dia zavamaniry mitana anjara toerana lehibe eo amin' ny raokandro malagasy.]] Noho ny fananan' i [[Madagasikara]] karazan-javamananaina maro dia misy ny [[zavamaniry]] tsy fahita firy ampiasaina amin' ny raokandro, ka anisan' izany ireto manaraka ireto: * ny ''[[Ravintsara|Cinnamomum camphora]]'' ([[ravintsara]]) izay mamono na manakana ny fitomboan' ny zavamananaina bitika ([[bakteria]], [[Virosy|viriosy]], [[holatra]] bitika) eo amin' ny [[hoditra]] sy amin' ny [[hodimando]], mba hisorohana ny aretina, indrindra ny ratra, ny may na alohan' ny fitsaboana. * ny ''[[Euphorbia hirta]]'' (ahidronono, kironono, zaraobera) izay ampiasaina amin' ny olana ara-pisefoana. * ny ''[[Erythrina fusca]]'' izay mampitony fanaintainana. * ny ''[[Cedrelopsis grevei]]'' ([[katrafay]]) izay manala havizanana sy fanaintainana. * ny ''[[Ritchiea reflexa]]'' izay ampiasaina ampin' ny fitsaboana ny aretin-koditra sy ny fofon-dratsy. == Jereo koa == * [[Fitsaboana nentim-paharazana]] * [[Tambavy]] * [[Wikiphyto]] * [[Fitôterapia]] '''Zavamaniry fanao fanafidy''' * [[Sakamalao]] * [[Tamotamo]] * [[Ravintsara]] * [[Vahona]] * [[Voasary]] * [[Voasarimakirana]] * [[Goavy]] * [[Nimo]] * [[Kininina (zavamaniry)]] * [[Tonga (zavamaniry)]] * [[Vonenina]] * [[Ananambo]] * [[Artemizia]] * [[Tongologasy]] * [[Tongolobe]] * [[Margôzy]] == Loharano sy fanamarihana == 27dauwzuvxunwmd811y2usicbh31nfn 1134508 1134505 2026-04-07T11:50:45Z ~2026-96630-1 38575 Rohy anatiny 1134508 wikitext text/x-wiki [[Sary:Market_Pharmacy_Tana_MS5179.jpg|vignette|310x310px|Raokandro ao amin' ny tsenan' [[Antananarivo]], [[Madagasikara]]]] Ny '''raokandro''' dia fampiasana [[zavamaniry]] ho an' ny [[fitsaboana]]. Sehatra nentim-paharazana amin' ny fitsaboana malagasy izy io, izay ampiasaina amin' ny fitsaboana [[aretina]] isan-karazany. Nipoitra tamin' ny fomban-drazana malagasy fahiny ny raokandro izay ampiasan' ny mpitsabo nentim-paharazana ny zavamaniry amin' ny endriny tsy asiam-panovana<ref><small>Malala Nirina Mahandry Randevoson, "[https://www.betsara.com/wp-content/uploads/2022/06/Pharmacopee-de-Malagasy-monographies.pdf Monographie de: ''Calophyllum inophyllum'', ''Cedrelopsis greveï'', ''Cinnamomum camphora'' et ''Ravensara aromatica'']", Mémoire de fin d’étude en vue de l’obtention du diplôme d’Ingénieur Agronome, Université d’Antananarivo Ecole Supérieure des Sciences Agronomiques Département Industries Agricoles et Alimentaires, Année 1999-2004.</small></ref><ref><small>Studio Sifaka, "[https://www.studiosifaka.org/magazines/proverbes-kozio-ahy/item/653-kozio-ahy-du-27-avril-2020-le-raokandro.html Kozio ahy: le raokandro]", ''www.studiosifaka.org'', 27 avril 2020.</small></ref>. Fampiasana taovan-javamaniry ([[faka]], [[Ravina (zavamaniry)|ravina]], hoditra, [[Voninkazo|vony]], sns) hanamboarana fanafody ny ny raokandro. Matetika dia mifandray amin' ny fombafomba sy fanao ara-panahy ny raokandro. Manana anjara toerana lehibe eo amin' ny fanomanana sy ny fikarakarana ny fanafody ny mpitsabo nentim-paharazana (ny [[Fanandroana malagasy|mpanandro]], ny mpitsabo gasy, ny [[ombiasa]], sns). Anisan' ny [[kolontsaina malagasy]] ny raokandro. Matetika izy io no ampiasaina ho famenon' ny fitsaboana môderina. Miha-mitombo hatrany ny fampiasana ny fitsaboana nentim-paharazana malagasy, na eto [[Madagasikara]] na eo amin' ny sehatra iraisam-pirenena. Misy ny ezaka fampiroboroboana sy fitandroana ity vakoka ara-kolontsaina ity. == Endriky ny raokandro == Ny raokandro dia manana endrika maromaro arakaraka ny [[aretina]] na ny toe-pahasalamana tiana hotsaboina: * [[Tambavy]] azo avy amin' ny fitanehana ny taovan-javamaniry ([[Ravina (zavamaniry)|ravina]], [[taho]], [[faka]], hoditra) na fandrarahana [[rano]] mafana amin' izany. * Tambavy azo avy amin' ny fandomana amin' ny rano mangatsiaka ny taovan-javamaniry. * Fanaovana [[fesana]] (na petakilasy) ny ranoka na feta nokarakaraina avy amin' ny taovan-javamaniry, izay apetaka mivantana amin' ny hoditry ny olona mila fitsaboana. * [[Fievohana]] amin' ny [[etona]] avy amin' ny ranoka mafana avy amin' ny fitanehana ny taovan-javamaniry. * Firavahana [[ody]] fiaro ampiasana ny zavamaniry sasany mba handroahana ny fanahy manimba na hisarihana vintana. == Zavamaniry ao amin' ny raokandro malagasy == [[Sary:Cinnamomum camphora Turramurra railway.jpg|vignette|231x231px|Ny [[ravintsara]] (''Cinnamomum camphora'') dia zavamaniry mitana anjara toerana lehibe eo amin' ny raokandro malagasy.]] Noho ny fananan' i [[Madagasikara]] karazan-javamananaina maro dia misy ny [[zavamaniry]] tsy fahita firy ampiasaina amin' ny raokandro, ka anisan' izany ireto manaraka ireto: * ny ''[[Ravintsara|Cinnamomum camphora]]'' ([[ravintsara]]) izay mamono na manakana ny fitomboan' ny zavamananaina bitika ([[bakteria]], [[Virosy|viriosy]], [[holatra]] bitika) eo amin' ny [[hoditra]] sy amin' ny [[hodimando]], mba hisorohana ny aretina, indrindra ny ratra, ny may na alohan' ny fitsaboana. * ny ''[[Euphorbia hirta]]'' (ahidronono, kironono, zaraobera) izay ampiasaina amin' ny olana ara-pisefoana. * ny ''[[Erythrina fusca]]'' izay mampitony fanaintainana. * ny ''[[Cedrelopsis grevei]]'' ([[katrafay]]) izay manala havizanana sy fanaintainana. * ny ''[[Ritchiea reflexa]]'' izay ampiasaina ampin' ny fitsaboana ny aretin-koditra sy ny fofon-dratsy. == Jereo koa == * [[Fitsaboana nentim-paharazana]] * [[Tambavy]] * [[Wikiphyto]] * [[Fitôterapia]] '''Zavamaniry fanao fanafidy''' * [[Sakamalao]] * [[Tamotamo]] * [[Ravintsara]] * [[Vahona]] * [[Voasary]] * [[Voasarimakirana]] * [[Goavy]] * [[Nimo]] * [[Kininina (zavamaniry)]] * [[Tonga (zavamaniry)]] * [[Vonenina]] * [[Ananambo]] * [[Artemizià]] * [[Tongologasy]] * [[Tongolobe]] * [[Margôzy]] == Loharano sy fanamarihana == 7s0ofng51cyrvyue4lsgh4ty3669dqy 1134509 1134508 2026-04-07T11:58:08Z ~2026-96630-1 38575 Rohy anatiny 1134509 wikitext text/x-wiki [[Sary:Market_Pharmacy_Tana_MS5179.jpg|vignette|310x310px|Raokandro ao amin' ny tsenan' [[Antananarivo]], [[Madagasikara]]]] Ny '''raokandro''' dia fampiasana [[zavamaniry]] ho an' ny [[fitsaboana]]. Sehatra nentim-paharazana amin' ny fitsaboana malagasy izy io, izay ampiasaina amin' ny fitsaboana [[aretina]] isan-karazany. Nipoitra tamin' ny fomban-drazana malagasy fahiny ny raokandro izay ampiasan' ny mpitsabo nentim-paharazana ny zavamaniry amin' ny endriny tsy asiam-panovana<ref><small>Malala Nirina Mahandry Randevoson, "[https://www.betsara.com/wp-content/uploads/2022/06/Pharmacopee-de-Malagasy-monographies.pdf Monographie de: ''Calophyllum inophyllum'', ''Cedrelopsis greveï'', ''Cinnamomum camphora'' et ''Ravensara aromatica'']", Mémoire de fin d’étude en vue de l’obtention du diplôme d’Ingénieur Agronome, Université d’Antananarivo Ecole Supérieure des Sciences Agronomiques Département Industries Agricoles et Alimentaires, Année 1999-2004.</small></ref><ref><small>Studio Sifaka, "[https://www.studiosifaka.org/magazines/proverbes-kozio-ahy/item/653-kozio-ahy-du-27-avril-2020-le-raokandro.html Kozio ahy: le raokandro]", ''www.studiosifaka.org'', 27 avril 2020.</small></ref>. Fampiasana taovan-javamaniry ([[faka]], [[Ravina (zavamaniry)|ravina]], hoditra, [[Voninkazo|vony]], sns) hanamboarana fanafody ny ny raokandro. Matetika dia mifandray amin' ny fombafomba sy fanao ara-panahy ny raokandro. Manana anjara toerana lehibe eo amin' ny fanomanana sy ny fikarakarana ny fanafody ny mpitsabo nentim-paharazana (ny [[Fanandroana malagasy|mpanandro]], ny mpitsabo gasy, ny [[ombiasa]], sns). Anisan' ny [[kolontsaina malagasy]] ny raokandro. Matetika izy io no ampiasaina ho famenon' ny fitsaboana môderina. Miha-mitombo hatrany ny fampiasana ny fitsaboana nentim-paharazana malagasy, na eto [[Madagasikara]] na eo amin' ny sehatra iraisam-pirenena. Misy ny ezaka fampiroboroboana sy fitandroana ity vakoka ara-kolontsaina ity. == Endriky ny raokandro == Ny raokandro dia manana endrika maromaro arakaraka ny [[aretina]] na ny toe-pahasalamana tiana hotsaboina: * [[Tambavy]] azo avy amin' ny fitanehana ny taovan-javamaniry ([[Ravina (zavamaniry)|ravina]], [[taho]], [[faka]], hoditra) na fandrarahana [[rano]] mafana amin' izany. * Tambavy azo avy amin' ny fandomana amin' ny rano mangatsiaka ny taovan-javamaniry. * Fanaovana [[fesana]] (na petakilasy) ny ranoka na feta nokarakaraina avy amin' ny taovan-javamaniry, izay apetaka mivantana amin' ny hoditry ny olona mila fitsaboana. * [[Fievohana]] amin' ny [[etona]] avy amin' ny ranoka mafana avy amin' ny fitanehana ny taovan-javamaniry. * Firavahana [[ody]] fiaro ampiasana ny zavamaniry sasany mba handroahana ny fanahy manimba na hisarihana vintana. == Zavamaniry ao amin' ny raokandro malagasy == [[Sary:Cinnamomum camphora Turramurra railway.jpg|vignette|231x231px|Ny [[ravintsara]] (''Cinnamomum camphora'') dia zavamaniry mitana anjara toerana lehibe eo amin' ny raokandro malagasy.]] Noho ny fananan' i [[Madagasikara]] karazan-javamananaina maro dia misy ny [[zavamaniry]] tsy fahita firy ampiasaina amin' ny raokandro, ka anisan' izany ireto manaraka ireto: * ny ''[[Ravintsara|Cinnamomum camphora]]'' ([[ravintsara]]) izay mamono na manakana ny fitomboan' ny zavamananaina bitika ([[bakteria]], [[Virosy|viriosy]], [[holatra]] bitika) eo amin' ny [[hoditra]] sy amin' ny [[hodimando]], mba hisorohana ny aretina, indrindra ny ratra, ny may na alohan' ny fitsaboana. * ny ''[[Euphorbia hirta]]'' (ahidronono, kironono, zaraobera) izay ampiasaina amin' ny olana ara-pisefoana. * ny ''[[Erythrina fusca]]'' izay mampitony fanaintainana. * ny ''[[Cedrelopsis grevei]]'' ([[katrafay]]) izay manala havizanana sy fanaintainana. * ny ''[[Ritchiea reflexa]]'' izay ampiasaina ampin' ny fitsaboana ny aretin-koditra sy ny fofon-dratsy. == Jereo koa == * [[Fitsaboana nentim-paharazana]] * [[Tambavy]] * [[Wikiphyto]] * [[Fitôterapia]] '''Zavamaniry fanao fanafidy''' * [[Sakamalao]] * [[Tamotamo]] * [[Ravintsara]] * [[Vahona]] * [[Voasary]] * [[Voasarimakirana]] * [[Goavy]] * [[Nimo]] * [[Kininina (zavamaniry)]] * [[Tonga (zavamaniry)]] * [[Vonenina]] * [[Ananambo]] * [[Artemizià]] * [[Tongologasy]] * [[Tongolobe]] * [[Margôzy]] * [[Lingoza]] * [[Sakay (zavamaniry)]] == Loharano sy fanamarihana == 8d7v2ggugh3v2ldhw8o67lk30fqk1iy 0 291215 1134429 1134389 2026-04-06T13:24:28Z Thelezifor 15140 1134429 wikitext text/x-wiki [[Sary:Solanum ambosinum1.jpg|vignette|387x387px|''Solanum ambosinum'']] Ny '''''Solanum''''' dia vondron-karazan-javamaniry [[roa ravin-tsimoka]] ao amin' ny fianakaviana ''[[Solanaceae]]'', ao amin' ny zana-pianakaviana ''Solanoideae'', izay manana miely saika amin' ny toerana rehetra, indrindra any amin' ny faritra mafana any [[Amerika]]. Ity vondron-karazana ity, izay ahitana karazana miisa 1&nbsp;200 any ho any, no lehibe indrindra amin' ny fianakaviana ''Solanaceae'' ary laharana faha-9 amin' ny vondron-karazana lehibe indrindra rehetra ao amin' ny vondron-javamaniry mamony (''[[Angiospermae]]''). Ny zavamaniry ao amin' ny vondron-karazana ''Solanum'' dia zavamaniry [[Zavamaniry ahitra|ahitra]] sy [[hazobotry]] ary [[Hazo (zavamaniry)|hazo]], indraindray mandady mianika, amin' ny ankapobeny misy volovolo, manana ravina mifandimby miaraka amin' ny felana feno na toa voahetihety. Ny voniny, izay sady lahy no vavy, miaraka amin' ny antera ([[totsim-bovoka]]) matetika mitambatra manodidina ny [[tahom-bavimbony]], dia mivondrona ao anaty vondrom-bony. Ny voany amin' ny ankapobeny dia boribory na toy ny atody, misy vihy miovaova isa, amin' ny ankapobeny fisaka. Karazana maro amin' ity vondrona ity no ambolena, na hatao sakafo (toy ny [[ovy]], ny [[voatabia]] na ny [[baranjely]]) na hatao haingo. Ny karazana hafa dia ampiasaina amin' ny fitsaboana. Ny karazana rehetra amin' ny ''Solanum'' dia misy poizina kely na be, toy ny ''Solanum laxum'' (fanao haingo) sy ny ''Solanum dulcamara'' (mafai-mamy), satria misy ao amin' ny taovany rehetra (indrindra amin' ny voany sy amin' ny raviny), fa amin' ny fatrany miovaova, ahitana poizina toy ny glikôalkalôida sy sapôninina sterôidika. == Karazana == === Karazana maneran-tany === Ity vondron-karazana ity dia ahitana karazana miisa 1&nbsp;200 any ho any. Araka ny ''[[The Plant List]]'' <small>(24 août 2019)</small>: * ''Solanum abancayense'' Ochoa * ''Solanum abitaguense'' S. Knapp * ''Solanum absconditum'' Agra * ''Solanum abutilifolium'' Rusby * ''Solanum abutiloides'' (Griseb.) Bitter & Lillo * ''Solanum acanthodes'' Hook. f. * ''Solanum acanthoideum'' Drège ex Dunal * ''Solanum acaule'' Bitter * ''Solanum accrescens'' Standl. & C.V. Morton * ''Solanum acerifolium'' Dunal * ''Solanum achacachense'' Cárdenas * ''Solanum acroglossum'' Juz. * ''Solanum acroscopicum'' Ochoa * ''Solanum actaeibotrys'' Rusby * ''Solanum actinocalyx'' (H. Winkl.) Hunz. * ''Solanum aculeastrum'' Dunal * ''Solanum aculeatissimum'' Jacq. * ''Solanum aculeolatum'' M. Martens & Galeotti * ''Solanum acuminatum'' Ruiz & Pav. * ''Solanum acutilobum'' Dunal * ''Solanum adelense'' Delile * ''Solanum adhaerens'' Willd. ex Roem. & Schult. * ''Solanum adoense'' Hochst. ex A. Braun * ''Solanum adscendens'' Sendtn. * ''Solanum adspersum'' Witasek * ''Solanum aemulans'' Bitter & Wittm. * ''Solanum aenictum'' C.V. Morton * ''Solanum aethiopicum'' L. * ''Solanum affine'' Sendtn. * ''Solanum africanum'' Mill. * ''Solanum aggerum'' Dunal * ''Solanum agrarium'' Sendtn. * ''Solanum agrimoniifolium'' Rydb. * ''Solanum ahanhuiri'' Juz. & Bukasov * ''Solanum alandiae'' Cárdenas * ''Solanum alatirameum'' Bitter * ''Solanum albescens'' (Britton) Hunz. * ''Solanum albicans'' (Ochoa) Ochoa * ''Solanum albidum'' Dunal * ''Solanum albornozii'' Correll * ''Solanum aligerum'' Schltdl. * ''Solanum alloiophyllum'' Dammer * ''Solanum allophyllum'' (Miers) Standl. * ''Solanum aloysiifolium'' Dunal * ''Solanum alternatopinnatum'' Steud. * ''Solanum altissimum'' Benitez * ''Solanum amayanum'' Ochoa * ''Solanum amazonium'' Ker Gawl. * ''Solanum amblophyllum'' Hook. * ''Solanum ambosinum'' Ochoa * ''[[Solanum americanum]]'' Mill. * ''Solanum amethystinum'' (Kuntze) Heiser * ''Solanum amnicola'' S. Knapp * ''Solanum amotapense'' Svenson * ''Solanum amygdalifolium'' Steud. * ''Solanum anceps'' Ruiz & Pav. * ''Solanum andersonii'' Ochoa * ''Solanum andreanum'' Baker * ''Solanum andrieuxi'' Dunal * ''Solanum anematophilum'' Ochoa * ''[[Solanum anguivi]]'' Lam. * ''Solanum angustialatum'' Bitter * ''Solanum angustifidum'' Bitter * ''Solanum angustiflorum'' Mart. * ''Solanum angustifolium'' Mill. * ''Solanum angustispinosum'' De Wild. * ''Solanum anisophyllum'' Van Heurck & Müll. Arg. * ''[[Solanum ankazobe]]'' D'Arcy & Rakot. * ''Solanum annuum'' C.V. Morton * ''Solanum anoacanthum'' Sendtn. * ''Solanum anomalum'' Thonn. * ''Solanum antacochense'' Ochoa * ''[[Solanum antalaha]]'' D'Arcy & Rakot. * ''Solanum apaporanum'' R.E. Schult. * ''Solanum aparadense'' L.A. Mentz & M. Nee * ''Solanum aphananthum'' Baker * ''Solanum aphyodendron'' S. Knapp * ''Solanum apiahyense'' Witasek * ''Solanum apiculatibaccatum'' Bitter * ''Solanum apiculatum'' Sendtn. * ''Solanum apocynifolium'' Baker * ''Solanum appendiculatum'' Dunal * ''Solanum appressum'' K.E. Roe * ''Solanum aracc-papa'' Juz. ex Rybin * ''Solanum arachnidanthum'' Rusby * ''Solanum arboreum'' Dunal * ''Solanum arenarium'' Sendtn. * ''Solanum argenteum'' Dunal * ''Solanum argentinum'' Bitter & Lillo * ''Solanum aridum'' Morong * ''Solanum ariduphilum'' Ochoa * ''Solanum armentalis'' J.L. Gentry & D'Arcy * ''Solanum arundo'' Mattei * ''Solanum asperolanatum'' Ruiz & Pav. * ''Solanum asperum'' Rich. * ''Solanum asterophorum'' Mart. * ''Solanum asteropilodes'' Bitter * ''Solanum atitlanum'' K.E. Roe * ''Solanum atriplicifolium'' Gill ex Nees * ''Solanum atropurpureum'' Schrank * ''Solanum aturense'' Dunal * ''Solanum augusti'' Ochoa * ''Solanum aurantiacobaccatum'' De Wild. * ''Solanum aureum'' Dunal * ''Solanum auriculatum'' Aiton * ''Solanum aviculare'' G. Forst. * ''Solanum axillifolium'' K.E. Roe * ''Solanum ayacuchense'' Ochoa * ''Solanum aymaraesense'' Ochoa * ''Solanum badilloi'' Benitez * ''Solanum bagamojense'' Bitter & Dammer * ''Solanum bahamense'' L. * ''Solanum bahianum'' S. Knapp * ''Solanum bangii'' Bitter * ''Solanum barbeyanum'' Huber * ''Solanum barbisetum'' Nees * ''Solanum barbulatum'' Zahlbr. * ''Solanum basendopogon'' Bitter * ''Solanum batangense'' Dammer * ''Solanum batoides'' D'Arcy & Rakot. * ''Solanum bellicosum'' Bitter * ''Solanum bellum'' S. Knapp * ''Solanum benadirense'' Chiov. * ''Solanum beniense'' De Wild. * ''Solanum berthaultii'' Hawkes * ''Solanum betaceum'' Cav. * ''[[Solanum betroka]]'' D'Arcy & Rakot. * ''Solanum biceps'' Dunal * ''Solanum bicolor'' Willd. ex Roem. & Schult. * ''Solanum bilabiatum'' Dammer * ''Solanum billhookeri'' Ochoa * ''Solanum blanco-galdosii'' Ochoa * ''Solanum blodgettii'' Chapm. * ''Solanum boerhaaviifolium'' Sendtn. * ''Solanum bolivianum'' Britton ex Rusby * ''Solanum boliviense'' Dunal * ''Solanum bombycinum'' Ochoa * ''Solanum bonariense'' L. * ''Solanum bondjorum'' A. Chev. * ''Solanum boselliae'' Chiov. * ''Solanum brachistotrichum'' (Bitter) Rydb. * ''Solanum brachyantherum'' Phil. * ''Solanum brachystachys'' Dunal * ''Solanum brevicaule'' Bitter * ''Solanum brevifolium'' Dunal * ''Solanum brevipedicellatum'' K.E. Roe * ''Solanum brieyi'' De Wild. * ''Solanum buesii'' Vargas * ''Solanum bukasovii'' Juz. * ''Solanum bulbocastanum'' Dunal * ''Solanum bullatum'' Vell. * ''Solanum bumeliifolium'' Dunal * ''Solanum burbankii'' Bitter * ''Solanum burchellii'' Dunal * ''Solanum burtonii'' Ochoa * ''Solanum bussei'' Dammer * ''Solanum caavurana'' Vell. * ''Solanum cacosmum'' Bohs * ''Solanum caesium'' Griseb. * ''Solanum cajamarquense'' Ochoa * ''Solanum cajanumense'' Kunth * ''Solanum calacalinum'' Ochoa * ''Solanum caldense'' Carvalho * ''Solanum calidum'' Bohs * ''Solanum calileguae'' Cabrera * ''Solanum callianthum'' C.V. Morton * ''Solanum callicarpifolium'' Kunth & Bouché * ''Solanum calvescens'' Bitter * ''Solanum campaniforme'' Roem. & Schult. * ''Solanum campechiense'' L. * ''Solanum campetrichum'' Werderm. * ''Solanum campylacanthum'' Hochst. * ''Solanum campylocladum'' Dunal * ''Solanum candelarianum'' Cárdenas * ''Solanum candidum'' Lindl. * ''Solanum candolleanum'' Berthault * ''Solanum canense'' Rydb. * ''Solanum cantense'' Ochoa * ''Solanum capense'' L. * ''Solanum capillipes'' Britton * ''Solanum capoerum'' Dunal * ''Solanum capsicoides'' All. * ''Solanum carautae'' Carvalho * ''Solanum carchiense'' Correll * ''Solanum cardiophyllum'' Lindl. * ''Solanum carense'' Dunal * ''Solanum caricaefolium'' Rusby * ''Solanum caripense'' Dunal * ''Solanum carolinense'' L. * ''Solanum cassioides'' L.B. Sm. & Downs * ''Solanum castaneum'' Carvalho * ''Solanum catombelense'' Peyr. * ''Solanum caudatum'' Dunal * ''Solanum cerasiferum'' Dunal * ''Solanum cernuum'' Vell. * ''Solanum chachapoyasense'' Bitter * ''Solanum chacoense'' Bitter * ''Solanum chalmersii'' S. Knapp * ''Solanum chamaepolybotryon'' Bitter * ''Solanum chamaesarachidium'' Bitter * ''Solanum chancayense'' Ochoa * ''Solanum chariense'' A. Chev. * ''Solanum chaucha'' Juz. & Bukasov * ''Solanum chavinense'' Correll * ''Solanum cheesmaniae'' (Riley) Fosberg * ''Solanum chenopodioides'' Lam. * ''Solanum chiapasense'' K.E. Roe * ''Solanum chilense'' Dunal * ''Solanum chilliasense'' Ochoa * ''Solanum chillonanum'' Ochoa * ''Solanum chimborazense'' Bitter & Sodiro * ''Solanum chiovendae'' Lanza * ''Solanum chiquidenum'' Ochoa * ''Solanum chlamydogynum'' Bitter * ''Solanum chloropetalon'' Schltdl. * ''Solanum chomatophilum'' Bitter * ''Solanum chrysasteroides'' Werderm. * ''Solanum chrysoflorum'' Ochoa * ''Solanum chrysophyllum'' Dunal * ''Solanum chrysotrichum'' Schltdl. * ''Solanum cinereum'' R. Br. * ''Solanum cinnamomeum'' Sendtn. * ''Solanum circaeifolium'' Bitter * ''Solanum circinatum'' Bohs * ''Solanum cirsioides'' A. Chev. * ''Solanum citrinum'' M. Nee * ''Solanum citrullifolium'' A. Braun * ''Solanum cladotrichum'' Vand. ex Dunal * ''Solanum clandestinum'' Bohs * ''Solanum clarum'' Correll * ''Solanum clavatum'' Rusby * ''Solanum clivorum'' S. Knapp * ''Solanum clokeyi'' Munz * ''Solanum cobanense'' J.L. Gentry * ''Solanum coccineum'' Jacq. * ''Solanum cochabambense'' Bitter * ''Solanum coelestispetalum'' Vargas * ''Solanum collectaneum'' C.V. Morton * ''Solanum colombianum'' Dunal * ''Solanum comarapanum'' M. Nee * ''Solanum commersonii'' Dunal * ''Solanum complectens'' M. Nee & G.J. Anderson * ''Solanum compressum'' L.B. Sm. & Downs * ''Solanum comptum'' C.V. Morton * ''Solanum concarense'' Hunz. * ''Solanum concinnum'' Sendtn. * ''Solanum confertiseriatum'' Bitter * ''Solanum confine'' Dunal * ''Solanum confusum'' C.V. Morton * ''Solanum conglobatum'' Dunal * ''Solanum conicum'' Ruiz & Pav. * ''Solanum connatum'' Correll * ''Solanum consimile'' C.V. Morton * ''Solanum contumazaense'' Ochoa * ''Solanum cordatum'' Forssk. * ''Solanum cordifolium'' Dunal * ''Solanum cordioides'' S. Knapp * ''Solanum cordovense'' Sessé & Moc. * ''Solanum coriaceum'' Dunal * ''Solanum cormanthum'' Vell. * ''Solanum corneliomulleri'' J.F. Macbr. * ''Solanum cornifolium'' Dunal * ''Solanum corumbense'' S. Moore * ''Solanum corymbiflorum'' (Sendtn.) Bohs * ''Solanum corymbosum'' Jacq. * ''Solanum costatum'' M. Nee * ''Solanum coxii'' Phil. * ''Solanum crassifolium'' Lam. * ''Solanum crebrum'' L.B. Sm. * ''Solanum cremastanthemum'' Werderm. * ''Solanum crepidotrichum'' Bitter * ''Solanum crinitipes'' Dunal * ''Solanum crinitum'' Lam. * ''Solanum crispum'' Ruiz & Pav. * ''Solanum croatii'' D'Arcy & R.C. Keating * ''Solanum crotonifolium'' Dunal * ''Solanum cruciferum'' Bitter * ''Solanum cucullatum'' S. Knapp * ''Solanum cufodontii'' Lanza * ''Solanum cultum'' De Wild. * ''Solanum curtilobum'' Juz. & Bukasov * ''Solanum cutervanum'' Zahlbr. * ''Solanum cyclophyllum'' S. Knapp * ''Solanum cymosum'' Ruiz & Pav. * ''Solanum cyrtopodium'' Dunal * ''Solanum dalibardiforme'' Bitter * ''Solanum damarense'' Bitter * ''Solanum daphnophyllum'' Bitter * ''Solanum darbandense'' A. Chev. * ''Solanum darienense'' S. Knapp * ''Solanum dasyadenium'' Bitter * ''Solanum dasyanthum'' Brandegee * ''Solanum dasyneuron'' S. Knapp * ''Solanum dasyphyllum'' Schumach. & Thonn. * ''Solanum dasypus'' E. Mey. * ''Solanum dasytrichum'' Bitter * ''Solanum davidsei'' Carvalho * ''Solanum davisense'' Whalen * ''Solanum decipiens'' Opiz * ''Solanum decompositiflorum'' Sendtn. * ''Solanum decorum'' Sendtn. * ''Solanum deflexicarpum'' C.Y. Wu & S.C. Huang * ''Solanum deflexiflorum'' Bitter * ''Solanum delagoense'' Dunal * ''Solanum delicatulum'' L.B. Sm. & Downs * ''Solanum delitescens'' C.V. Morton * ''Solanum delpierrei'' De Wild. * ''Solanum demissum'' Lindl. * ''Solanum dendrophilum'' Bitter * ''Solanum dennekense'' Damm. * ''Solanum densepilosulum'' Bitter * ''Solanum depauperatum'' Dunal * ''Solanum deterrimum'' C.V. Morton * ''Solanum dewildemanianum'' Robyns * ''Solanum diamantinense'' Agra * ''Solanum dianthum'' Rusby * ''Solanum dichroandrum'' Dunal * ''Solanum dichroanthum'' Dammer * ''Solanum didymum'' Dunal * ''Solanum dimidiatum'' Raf. * ''Solanum dimorphandrum'' S. Knapp * ''Solanum dinklagei'' Dammer * ''Solanum dinteri'' Bitter * ''Solanum diphyllum'' L. * ''Solanum diploconos'' (Mart.) Bohs * ''Solanum dissimile'' C.V. Morton * ''Solanum distichophyllum'' Sendtn. * ''Solanum distichum'' Schumach. & Thonn. * ''Solanum diversifolium'' Dunal * ''Solanum doddsii'' Correll * ''Solanum dolichocremastrum'' Bitter * ''Solanum dolichorhachis'' Bitter * ''Solanum dolichosepalum'' Bitter * ''Solanum dolosum'' C.V. Morton ex S. Knapp * ''Solanum domesticum'' A. Chev. * ''Solanum donachui'' (Ochoa) Ochoa * ''Solanum donianum'' Walp. * ''Solanum donnell-smithii'' J.M. Coult. * ''Solanum douglasii'' Dunal * ''Solanum dulcamara'' L. * ''Solanum dulcamaroides'' Dunal * ''Solanum duplo-sinuatum'' Klotzsch * ''Solanum echegarayi'' Hieron. * ''Solanum echidnaeforme'' Dunal * ''Solanum edinense'' Berthault * ''Solanum edmonstonei'' Hook. f. * ''Solanum ehrenbergii'' Rydb. * ''Solanum eickii'' Dammer * ''Solanum eitenii'' Agra * ''Solanum elaeagnifolium'' Cav. * ''Solanum elskensi'' De Wild. * ''Solanum enantiophyllanthum'' Bitter * ''Solanum endlicheri'' Dunal * ''Solanum endlichii'' Dammer * ''Solanum endoadenium'' Bitter * ''Solanum endopogon'' (Bitter) Bohs * ''Solanum ensifolium'' Dunal * ''Solanum erianthum'' D. Don * ''Solanum erosomarginatum'' S. Knapp * ''Solanum erythracanthum'' Bojer ex Dunal * ''Solanum erythrotrichum'' Fernald * ''Solanum etuberosum'' Lindl. * ''Solanum euacanthum'' Phil. * ''Solanum evolvulifolium'' Greenm. * ''Solanum evonymoides'' Sendtn. * ''Solanum exasperatum'' E. Mey. * ''Solanum excisirhombeum'' Bitter * ''Solanum exiguum'' Bohs * ''Solanum extensum'' Bitter * ''Solanum fabrisii'' Cabrera * ''Solanum falconense'' S. Knapp * ''Solanum fallax'' Bohs * ''Solanum felinum'' Bitter * ''Solanum fendleri'' A. Gray * ''Solanum fernandezianum'' Phil. * ''Solanum ferreyrae'' Ugent * ''Solanum ferrugineum'' Jacq. * ''Solanum fiebrigii'' Bitter * ''Solanum filicaule'' Dammer * ''Solanum filiforme'' Ruiz & Pav. * ''Solanum flaccidum'' Vell. * ''Solanum flagellare'' Sendtn. * ''Solanum flamignii'' De Wild. * ''Solanum flavoviridens'' Ochoa * ''Solanum flexicaule'' Benth. * ''Solanum floridanum'' Shuttlew. ex Dunal * ''Solanum florulentum'' Bitter * ''Solanum foetens'' Pittier ex S. Knapp * ''Solanum forskalii'' Dunal * ''Solanum fortunense'' Bohs * ''Solanum fosbergianum'' D'Arcy * ''Solanum fragile'' Wedd. * ''Solanum fraxinifolium'' Dunal * ''Solanum fructo-tecto'' Cav. * ''Solanum fulgens'' (J.F. Macbr.) Roe * ''Solanum fultum'' Schrank * ''Solanum fulvidum'' Bitter * ''Solanum furcatum'' Dunal * ''Solanum fusiforme'' L.B. Sm. & Downs * ''Solanum gandarillasii'' Cárdenas * ''Solanum garcia-barrigae'' Ochoa * ''Solanum gardneri'' Sendtn. * ''Solanum gaudichaudii'' Dunal * ''Solanum gayanum'' Dunal * ''Solanum gemellum'' Sendtn. * ''Solanum geniculatum'' E. Mey. * ''Solanum gertii'' S. Knapp * ''Solanum giftbergense'' Dunal * ''Solanum giganteum'' Jacq. * ''Solanum gilioides'' Rusby * ''Solanum giorgii'' De Wild. * ''Solanum glandulosipilosum'' Bitter * ''Solanum glaucescens'' Zucc. * ''Solanum glaucophyllum'' Desf. * ''Solanum glomuliflorum'' Sendtn. * ''Solanum glutinosum'' Dunal * ''Solanum gnaphalocarpon'' Vell. * ''Solanum goetzei'' Dammer * ''Solanum gomphodes'' Dunal * ''Solanum goniocalyx'' Juz. & Bukasov * ''Solanum goniocaulon'' S. Knapp * ''Solanum gonyrhachis'' S. Knapp * ''Solanum goodspeedii'' K.E. Roe * ''Solanum gorgoneum'' Bitter * ''Solanum gracilifrons'' Bitter * ''Solanum grandiflorum'' Ruiz & Pav. * ''Solanum granuloso-leprosum'' Dunal * ''Solanum gratum'' Bitter * ''Solanum graveolens'' Bunbury * ''Solanum grayi'' Rose * ''Solanum grewioides'' Lanza * ''Solanum griffithii'' (Prain) C.Y. Wu & S.C. Huang * ''Solanum grotei'' Dammer * ''Solanum guamuchilense'' Cast.-Campos & Rzed. * ''Solanum guaraniticum'' A. St.-Hil. * ''Solanum guerreroense'' Correll * ''Solanum guineense'' L. * ''Solanum habrocaulon'' S. Knapp * ''Solanum haematocladum'' Dunal * ''Solanum haleakalaense'' H.St.John * ''Solanum hamatile'' Brandegee * ''Solanum hartwegii'' Benth. * ''Solanum hasslerianum'' Chodat * ''Solanum hastatilobum'' Bitter * ''Solanum hastifolium'' Dunal * ''Solanum hastiforme'' Correll * ''Solanum hayesii'' Fernald * ''Solanum hazenii'' Britton * ''Solanum hederiradiculum'' Bitter * ''Solanum heinianum'' D'Arcy & R.C. Keating * ''Solanum heleonastes'' S. Knapp * ''Solanum helleri'' Standl. * ''Solanum hemisymphyes'' Bitter * ''Solanum herba-bona'' Reiche * ''Solanum herculeum'' Bohs * ''Solanum hermannii'' Dunal * ''Solanum hernandesii'' Dunal * ''Solanum heteroclitum'' Sendtn. * ''Solanum heterodoxum'' Dunal * ''Solanum hexandrum'' Vell. * ''Solanum hibernum'' Bohs * ''Solanum hidetaroi'' Masam. * ''Solanum hieronymi'' Kuntze * ''Solanum hildebrandtii'' BR & Bouche, A. M. * ''Solanum hillebrandii'' Yunck. * ''Solanum himatacanthum'' Dammer * ''Solanum hindsianum'' Benth. * ''Solanum hintonii'' C.V. Morton * ''Solanum hirsuticaule'' Werderm. * ''Solanum hirsutum'' Dunal * ''Solanum hirtellum'' (Spreng.) Hassl. * ''Solanum hirtulum'' Krause * ''Solanum hirtum'' Vahl * ''Solanum hjertingii'' Hawkes * ''Solanum hoehnei'' C.V. Morton * ''Solanum hoffmanseggii'' Sendtn. * ''Solanum holocalyx'' Morton * ''Solanum holophyllum'' Bitter * ''Solanum holtzii'' Dammer * ''Solanum homalospermum'' Chiarini * ''Solanum homblei'' De Wild. * ''Solanum hoopesii'' Hawkes & K.A. Okada * ''Solanum hougasii'' Correll * ''Solanum houstonii'' Dunal * ''Solanum huallagense'' Bitter * ''Solanum huancabambense'' Ochoa * ''Solanum huayavillense'' Del Vitto & Peten. * ''Solanum huitlanum'' Brandegee * ''Solanum humblotii'' Dammer * ''Solanum humectophilum'' Ochoa * ''Solanum humile'' Bernh. ex Willd. * ''Solanum hutchisonii'' (J.F. Macbr.) Bohs * ''Solanum hybridum'' Jacq. * ''Solanum hylobium'' Bitter * ''Solanum hypacrarthrum'' Bitter * ''Solanum hypaleurotrichum'' Bitter * ''Solanum hypermegethes'' Werderm. * ''Solanum hypocalycosarcum'' Bitter * ''Solanum hypomalacum'' (Bitter) C.V. Morton * ''Solanum hypopsilum'' Bitter * ''Solanum iltisii'' K.E. Roe * ''Solanum imamense'' Dunal * ''Solanum imbaburense'' S. Knapp * ''Solanum imberbe'' Bitter * ''Solanum immite'' Dunal * ''Solanum incahuasinum'' Ochoa * ''Solanum incanum'' L. * ''Solanum incarceratum'' Ruiz & Pav. * ''Solanum incasicum'' Ochoa * ''Solanum incisum'' Griseb. * ''Solanum incompletum'' Britton * ''Solanum incomptum'' Bitter * ''Solanum incurvipilum'' Bitter * ''Solanum incurvum'' Ruiz & Pav. * ''Solanum inelegans'' Rusby * ''Solanum infundibuliforme'' Phil. * ''Solanum ingaefolium'' Ochoa * ''Solanum inodorum'' Vell. * ''Solanum inornatum'' Witasek * ''Solanum insidiosum'' Mart. * ''Solanum insolaesolis'' Bitter * ''Solanum insulae-paschalis'' Bitter * ''Solanum interandinum'' Bitter * ''Solanum interius'' Rydb. * ''Solanum intermedium'' Sendtn. * ''Solanum iodotrichum'' Van Heurck & Müll. Arg. * ''Solanum ionidium'' Bitter * ''Solanum iopetalum'' Hawkes * ''Solanum ipomoea'' Sendtn. * ''Solanum iraniense'' L.B. Sm. & Downs * ''Solanum irosinum'' Ochoa * ''Solanum irregulare'' C.V. Morton * ''Solanum isodynamum'' Sendtn. * ''Solanum itatiaiae'' Glaz. ex Edmonds * ''Solanum ivohibe'' D'Arcy & Rakot. * ''Solanum jabrense'' Agra & M. Nee * ''Solanum jaegeri'' Dammer * ''Solanum jaenense'' Ochoa * ''Solanum jalcae'' Ochoa * ''Solanum jamaicense'' Mill. * ''Solanum jamesii'' Torr. * ''Solanum japonense'' Nakai * ''Solanum jasminifolium'' Sendtn. * ''Solanum jasminoides'' J. Paxton * ''Solanum jesperseni'' De Wild. * ''Solanum johannae'' Bitter * ''Solanum johnstonii'' Whalen * ''Solanum jubae'' Bitter * ''Solanum juglandifolium'' Dunal * ''Solanum julocrotonoides'' Hassl. * ''Solanum juncalense'' Reiche * ''Solanum juninense'' Bitter * ''Solanum jussiaei'' Dunal * ''Solanum juvenale'' Thell. * ''Solanum juzepczukii'' Bukasov * ''Solanum kagehense'' Dammer * ''Solanum kandtii'' Dammer * ''Solanum kauaiense'' Hillebr. * ''Solanum keniense'' Standl. * ''Solanum kieslingii'' Cabrera * ''Solanum kifinikense'' Bitter * ''Solanum kioniotrichum'' Bitter ex J.F. Macbr. * ''Solanum kitagawae'' Schonb.-Tem. * ''Solanum kitivuense'' Dammer * ''Solanum kleinii'' L.B. Sm. & Downs * ''Solanum krauseanum'' Phil. * ''Solanum kurtzianum'' Bitter & Wittm. * ''Solanum kwebense'' N.E. Br. * ''Solanum lacerdae'' Dusén * ''Solanum laciniatum'' Aiton * ''Solanum lacteum'' Vell. * ''Solanum laevigatum'' Dunal * ''Solanum lamprocarpum'' Bitter * ''Solanum lanceifolium'' Jacq. * ''Solanum lanceolatum'' Cav. * ''Solanum lantana'' Sendtn. * ''Solanum lanuginosum'' Dunal * ''Solanum lanzae'' J.-P. Lebrun & Stork * ''Solanum lasianthum'' Dunal * ''Solanum lasiocarpum'' Dunal * ''Solanum lasiocladum'' S. Knapp * ''Solanum lasiopodium'' Dunal * ''Solanum lateritium'' Dammer * ''Solanum latiflorum'' Bohs * ''Solanum laurentii'' Dammer * ''Solanum laurifolium'' L. f. * ''Solanum laxissimum'' Bitter * ''Solanum laxum'' Spreng. * ''Solanum leiophyllum'' Benth. * ''Solanum lepidotum'' Dunal * ''Solanum leptocaulon'' Van Heurck & Müll. Arg. * ''Solanum leptophyes'' Bitter * ''Solanum leptopodum'' Van Heurck & Müll. Arg. * ''Solanum leptorhachis'' Bitter * ''Solanum leptosepalum'' Correll * ''Solanum leptostachys'' Dunal * ''Solanum lesteri'' Hawkes & Hjert. * ''Solanum leucandrum'' Whalen * ''Solanum leucanthum'' Dammer * ''Solanum leucocarpon'' Dunal * ''Solanum leucodendron'' Sendtn. * ''Solanum leucophaeum'' Dunal * ''Solanum leucopogon'' Huber * ''Solanum lhotskyanum'' Dunal * ''Solanum lianiforme'' De Wild. * ''Solanum lichtensteinii'' Willd. * ''Solanum lignescens'' Fernald * ''Solanum lignicaule'' Vargas * ''Solanum limbaniense'' Ochoa * ''Solanum lindenii'' Rusby * ''Solanum linnaeanum'' Hepper & P.-M.L.Jaeger * ''Solanum litoraneum'' A.E. Gonç. * ''Solanum litusinum'' Ochoa * ''Solanum lobbianum'' Bitter * ''Solanum longevirgatum'' Bitter * ''Solanum longiconicum'' Bitter * ''Solanum longipes'' Dunal * ''Solanum longiusculus'' Ochoa * ''Solanum lopez-camarenae'' Ochoa * ''Solanum loxense'' Dunal * ''Solanum lucens'' S. Knapp * ''Solanum luffocarpum'' A. Chev. * ''Solanum lumholtzianum'' Bartlett * ''Solanum luridifuscescens'' Bitter * ''Solanum luteoalbum'' Pers. * ''Solanum luteum'' Mill. * ''Solanum luzoniense'' Merr. * ''Solanum lycocarpum'' A. St.-Hil. * ''Solanum lycopersicoides'' Dunal * ''Solanum lycopersicum'' L. * ''Solanum lykipiense'' C.H. Wright * ''Solanum lyratum'' Thunb. * ''Solanum macaonense'' Dunal * ''Solanum macbridei'' Hunz. & Lallana * ''Solanum macowanii'' Fourc. * ''Solanum macracanthum'' A. Rich. * ''Solanum macranthum'' Dunal * ''Solanum macrocarpon'' L. * ''Solanum macrotonum'' Bitter * ''[[Solanum madagascariense]]'' Dunal * ''Solanum madrense'' Fernald * ''Solanum maglia'' Schltdl. * ''Solanum mahoriensis'' D'Arcy & Rakot. * ''Solanum malacothrix'' S. Knapp * ''Solanum malletii'' S. Knapp * ''Solanum mammosum'' L. * ''Solanum mangaschae'' Pax * ''Solanum mapiricum'' S. Knapp * ''Solanum mapiriense'' Bitter * ''Solanum maranguapense'' Bitter * ''Solanum marantifolium'' Bitter * ''Solanum marginatum'' L. f. * ''Solanum marinasense'' Vargas * ''Solanum marojejy'' D'Arcy & Rakot. * ''Solanum maroniense'' Poit. * ''Solanum marquesi'' Dammer * ''Solanum martii'' Sendtn. * ''Solanum martinsii'' Van Heurck * ''Solanum matadori'' L.B. Sm. & Downs * ''Solanum maternum'' Bohs * ''Solanum maturecalvans'' Bitter * ''Solanum mauense'' Bitter * ''Solanum mauritianum'' Scop. * ''Solanum medians'' Bitter * ''Solanum megalochiton'' Mart. * ''Solanum megalonyx'' Sendtn. * ''Solanum megistacrolobum'' Bitter * ''Solanum melastomoides'' C.H. Wright * ''Solanum melissarum'' Bohs * ''Solanum melongena'' L. * ''Solanum memphiticum'' J.F.Gmel. * ''Solanum merrillianum'' Liou * ''Solanum mesodolichum'' Pic.Serm. * ''Solanum metarsium'' C.V. Morton * ''Solanum metrobotryon'' Dunal * ''Solanum michoacanum'' (Bitter) Rydb. * ''Solanum microdontum'' Bitter * ''Solanum microleprodes'' Bitter * ''Solanum mildbraedii'' Dammer * ''Solanum minutifoliolum'' Correll * ''Solanum mite'' Ruiz & Pav. * ''Solanum mitlense'' Dunal * ''Solanum mochiquense'' Ochoa * ''Solanum moestum'' Dunal * ''Solanum molinarum'' J.L. Gentry * ''Solanum monachophyllum'' Dunal * ''Solanum monactinanthum'' Dammer * ''Solanum monadelphum'' Van Heurck & Müll. Arg. * ''Solanum monanthemon'' S. Knapp * ''Solanum monarchostemon'' S. Knapp * ''Solanum moniliforme'' Correll * ''Solanum monotanthum'' Dammer * ''Solanum montanum'' L. * ''Solanum montigenum'' (C.V. Morton) Cabrera * ''Solanum morellifolium'' Bohs * ''Solanum morelliforme'' Bitter & Münch * ''Solanum morii'' S. Knapp * ''Solanum mortonii'' Hunz. * ''Solanum moscopanum'' Hawkes * ''Solanum moxosense'' M. Nee * ''Solanum mucronatum'' O.E. Schulz * ''Solanum muenscheri'' Standl. & Steyerm. * ''Solanum multifidum'' Lam. * ''Solanum multiflorum'' Vargas * ''Solanum multiglandulosum'' Bitter * ''Solanum multiinterruptum'' Bitter * ''Solanum multispinum'' N.E. Br. * ''Solanum muricatum'' Aiton * ''Solanum murinum'' Sendtn. * ''Solanum murphyi'' I.M. Johnst. * ''Solanum myoxotrichum'' Baker * ''Solanum myriacanthum'' Dunal * ''Solanum myrsinoides'' D'Arcy & Rakot. * ''Solanum nakurense'' C.H. Wright * ''Solanum namaquense'' Dammer * ''Solanum nanum'' Bitter * ''Solanum narcoticosmum'' Bitter * ''Solanum ndellense'' A. Chev. * ''Solanum neglectum'' Dunal * ''Solanum nelsonii'' Dunal * ''Solanum nematopus'' Sendtn. * ''Solanum nematorhachis'' S. Knapp * ''Solanum nemorense'' Dunal * ''Solanum nemorosum'' Ochoa * ''Solanum neocardenasii'' Hawkes & Hjert. * ''Solanum neorossii'' Hawkes & Hjert. * ''Solanum neovargasii'' Ochoa * ''Solanum neovavilovii'' Ochoa * ''Solanum neoweberbaueri'' Wittm. * ''Solanum nesiotes'' Bitter * ''Solanum nguelense'' Dammer * ''Solanum nienkui'' Merr. & Chun * ''Solanum nigrescens'' M. Martens & Galeotti * ''Solanum nigricans'' M. Martens & Galeotti * ''Solanum nitidum'' Ruiz & Pav. * ''Solanum nocturnum'' Fernald * ''Solanum nubicola'' Ochoa * ''Solanum nudum'' Dunal * ''Solanum nuricum'' M. Nee * ''Solanum nutans'' Ruiz & Pav. * ''Solanum nyctaginoides'' Dunal * ''Solanum oaxacanum'' Dunal * ''Solanum oblongifolium'' Dunal * ''Solanum obovalifolium'' Benitez * ''Solanum occultum'' Bohs * ''Solanum ochracanthum'' Bitter * ''Solanum ochraceo-ferrugineum'' Fernald * ''Solanum ochraceum'' Dunal * ''Solanum ochranthum'' Dunal * ''Solanum ochrophyllum'' Van Heurck & Müll. Arg. * ''Solanum odoriferum'' Vell. * ''Solanum okadae'' Hawkes & Hjert. * ''Solanum olgae'' Pojark. * ''Solanum olivaceum'' Dammer * ''Solanum olivaeforme'' Donn. Sm. * ''Solanum olivare'' Paill. & Bois * ''Solanum oliveirae'' Carvalho * ''Solanum olmosense'' Ochoa * ''Solanum olmosianum'' Ochoa * ''Solanum ombrophilum'' S. Knapp * ''Solanum oocarpum'' Sendtn. * ''Solanum opacum'' A. Br. & Bouché * ''Solanum oplocense'' Hawkes * ''Solanum oppositifolium'' Ruiz & Pav. * ''Solanum orientale'' Benitez * ''Solanum orophilum'' Correll * ''Solanum orthocarpum'' Bitter * ''Solanum otites'' Dunal * ''Solanum ovalifolium'' Dunal * ''Solanum ovatifolium'' De Wild. * ''Solanum ovum-fringillae'' (Dunal) Bohs * ''Solanum oxycarpum'' Schiede * ''Solanum oxycoccoides'' Bitter * ''Solanum oxyphyllum'' C.V. Morton * ''Solanum pabstii'' L.B. Sm. & Downs * ''Solanum pachimatium'' Dunal * ''Solanum pachyandrum'' Bitter * ''Solanum pachyarthrotrichum'' Bitter * ''Solanum palinacanthum'' Dunal * ''Solanum palitans'' C.V. Morton * ''Solanum pallidum'' Rusby * ''Solanum palmillae'' Standl. * ''Solanum paludosum'' Moric. * ''Solanum palustre'' Poepp. ex Schltr. * ''Solanum pampaninii'' Chiov. * ''Solanum panduriforme'' E. Mey. * ''Solanum paniculatum'' L. * ''Solanum pannosum'' Phil. * ''Solanum paposanum'' Phil. * ''Solanum paraibanum'' Agra * ''Solanum paralum'' Bohs * ''Solanum paramoense'' Bitter ex Pittier * ''Solanum paranense'' Dusén * ''Solanum parishii'' A. Heller * ''Solanum parvicorollatum'' Lekhnovich * ''Solanum pascoense'' Ochoa * ''Solanum pastillum'' S. Knapp * ''Solanum paucijugum'' Bitter * ''Solanum paucispinum'' Werderm. * ''Solanum paucissectum'' Ochoa * ''Solanum pavimenti'' L.B. Sm. & Downs * ''Solanum pectinatum'' Dunal * ''Solanum pedemontanum'' M. Nee * ''Solanum pedersenii'' Cabrera * ''Solanum peikuoensis'' S.S. Ying * ''Solanum pelagicum'' Bohs * ''Solanum peloquinianum'' Ochoa * ''Solanum penduliflorum'' Dammer * ''Solanum pensile'' Sendtn. * ''Solanum pentagonocalyx'' Bitter * ''Solanum pentaphyllum'' Bitter * ''Solanum pentlandii'' Dunal * ''Solanum perattenuatum'' I.M. Johnst. * ''Solanum pereirae'' Carvalho * ''Solanum perplexum'' Small * ''Solanum pertenue'' Standl. & C.V. Morton * ''Solanum peruvianum'' L. * ''Solanum phaeophyllum'' Werderm. * ''Solanum phaseoloides'' Pol. * ''Solanum phureja'' Juz. & Bukasov * ''Solanum physalidicalyx'' Bitter * ''Solanum physalifolium'' Rusby * ''Solanum pillahuatense'' Vargas * ''Solanum piluliferum'' Dunal * ''Solanum pimpinellifolium'' L. * ''Solanum pimpinelloides'' Hill. * ''Solanum pinetorum'' (L.B. Sm. & Downs) Bohs * ''Solanum pinnatisectum'' Dunal * ''Solanum pinnatum'' Cav. * ''Solanum piperiferum'' A. Rich. * ''Solanum pittosporifolium'' Hemsl. * ''Solanum piurae'' Bitter * ''Solanum placitum'' C.V. Morton * ''Solanum platanifolium'' Hook. * ''Solanum platense'' Dieckman * ''Solanum platycypellon'' S. Knapp * ''Solanum plowmanii'' S. Knapp * ''Solanum plumense'' Fernald * ''Solanum poecilochromifolium'' Rusby * ''Solanum poeppigianum'' Sendtn. * ''Solanum poggei'' Dammer * ''Solanum poinsettiifolium'' Rusby * ''Solanum polyacanthon'' Lam. * ''Solanum polyadenium'' Greenm. * ''Solanum polyanthemum'' Hochst. ex A. Rich. * ''Solanum polygamum'' Vahl * ''Solanum polyphyllum'' Phil. * ''Solanum polytrichostylum'' Bitter * ''Solanum polytrichum'' Sendtn. * ''Solanum praematurum'' Dammer * ''Solanum premnifolium'' (Miers) Bohs * ''Solanum preussii'' Dammer * ''Solanum probolospermum'' Bitter * ''Solanum procumbens'' Lour. * ''Solanum profusum'' C.V. Morton * ''Solanum proteanthum'' Bohs * ''Solanum pruinosum'' Dunal * ''Solanum pseudoauriculatum'' Chodat & Hassl. * ''Solanum pseudocapsicum'' L. * ''Solanum pseudodaphnopsis'' L.A. Mentz & Stehmann * ''Solanum pseudogeminifolium'' Dammer * ''Solanum pseudogracile'' Heiser * ''Solanum pseudopersicum'' Pojark. * ''Solanum pseudoquina'' A. St.-Hil. * ''Solanum pseudospinosum'' C.H. Wright * ''Solanum psychotrioides'' Dunal * ''Solanum pterospermum'' Bitter * ''Solanum ptychanthum'' Dunal * ''Solanum pubigerum'' Dunal * ''Solanum pulverulentifolium'' K.E. Roe * ''Solanum purpusii'' Brandegee * ''Solanum pycnanthemum'' Mart. * ''Solanum pygmaeum'' Cav. * ''Solanum pyracanthos'' Lam. * ''Solanum quaesitum'' C.V. Morton * ''Solanum quebradense'' S. Knapp * ''Solanum quichense'' J.M. Coult. & Donn. Sm. * ''Solanum quitoense'' Lam. * ''Solanum radicans'' L. f. * ''Solanum ramonense'' C.V. Morton & Standl. * ''Solanum ramulosum'' Sendtn. * ''Solanum raphanifolium'' Cárdenas & Hawkes * ''Solanum raquialatum'' Ochoa * ''Solanum ratum'' C.V. Morton * ''Solanum rederi'' Dammer * ''Solanum reductum'' C.V. Morton * ''Solanum reflexiflorum'' Moric. * ''Solanum reflexum'' Schrank * ''Solanum refractifolium'' Sendtn. * ''Solanum refractum'' Hook. & Arn. * ''Solanum regularifolium'' Correll * ''Solanum reineckii'' Briq. * ''Solanum reitzii'' L.B. Sm. & Downs * ''Solanum remyanum'' Phil. * ''Solanum renschii'' Vatke * ''Solanum reptans'' Bunbury * ''Solanum restingae'' S. Knapp * ''Solanum restrictum'' C.V. Morton * ''Solanum retroflexum'' Dunal * ''Solanum rhodesianum'' Dammer * ''Solanum rhomboideilanceolatum'' Ochoa * ''Solanum rhytidoandrum'' Sendtn. * ''Solanum richardii'' Dunal * ''Solanum riedlei'' Dunal * ''Solanum rigescens'' Jacq. * ''Solanum rigescentoides'' Hutch. * ''Solanum riojense'' Bitter * ''Solanum riparium'' Pers. * ''Solanum ripense'' Dunal * ''Solanum robecchii'' Bitter & Dammer * ''Solanum roblense'' Bitter * ''Solanum robustifrons'' Bitter * ''Solanum robustum'' H.L. Wendl. * ''Solanum rogersii'' S. Moore * ''Solanum rohrii'' C.H. Wright * ''Solanum rojasianum'' (Standl. & Steyerm.) Bohs * ''Solanum roseum'' Bohs * ''Solanum rostratum'' Dunal * ''Solanum rovirosanum'' Donn. Sm. * ''Solanum ruandae'' Bitter * ''Solanum rubetorum'' Dunal * ''Solanum rubiginosum'' Vahl * ''Solanum rudepannum'' Dunal * ''Solanum rufescens'' Sendtn. * ''Solanum rufistellatum'' Steyerm. * ''Solanum rugosum'' Dunal * ''Solanum rugulosum'' De Wild. * ''Solanum ruiz-lealii'' Brücher * ''Solanum ruizii'' S. Knapp * ''Solanum runsoriense'' C.H. Wright * ''Solanum rupincola'' Mart. * ''Solanum sakarense'' Dammer * ''Solanum salamancae'' Hunz. & Barboza * ''Solanum salasianum'' Ochoa * ''Solanum salicifolium'' Phil. * ''Solanum saltianum'' Roem. & Schult. * ''Solanum salzmannii'' Dunal * ''[[Solanum sambiranense]]'' D'Arcy & Rakot. * ''Solanum sambuciflorum'' Sendtn. * ''Solanum sambucinum'' Rydb. * ''Solanum sanctae-nevadae'' Dunal & A. DC. * ''Solanum sanctae-rosae'' Hawkes * ''Solanum sandemanii'' Hawkes * ''Solanum sandianum'' Bitter * ''Solanum sandwicense'' Hook. & Arn. * ''Solanum sanfurgoi'' Phil. * ''Solanum santolallae'' Vargas * ''Solanum santosii'' S. Knapp * ''Solanum saponaceum'' Dunal * ''Solanum sarasarae'' Ochoa * ''Solanum sarrachoides'' Sendtn. * ''Solanum saturatum'' M. Nee * ''Solanum savanillense'' Bitter * ''Solanum sawyeri'' Ochoa * ''Solanum saxatilis'' Ochoa * ''Solanum scabrifolium'' Ochoa * ''Solanum scabrum'' Mill. * ''Solanum scandens'' Mill. * ''Solanum schenckii'' Bitter * ''Solanum schimperianum'' Hochst. * ''Solanum schizandrum'' Sendtn. * ''Solanum schlechtendalianum'' Walp. * ''Solanum schliebenii'' Werderm. * ''Solanum schomburgkii'' Sendtn. * ''Solanum schroederi'' Dammer * ''Solanum schumannianum'' Dammer * ''Solanum schwackei'' Glaz. * ''Solanum sciadostylis'' (Sendtn.) Bohs * ''Solanum scuticum'' M. Nee * ''Solanum seaforthianum'' Andrews * ''Solanum secedens'' Dammer * ''Solanum selachophyllum'' Bitter * ''Solanum sellowianum'' Dunal * ''Solanum sellowii'' Dunal * ''Solanum semiscandens'' Bitter * ''Solanum semotum'' M. Nee * ''Solanum sendtnerianum'' Van Heurck & Müll. Arg. * ''Solanum sepiaceum'' Dammer * ''Solanum sepicula'' Dunal * ''Solanum septemlobum'' Bunge * ''Solanum sereti'' De Wild. * ''Solanum sericeum'' Ruiz & Pav. * ''Solanum sessile'' Ruiz & Pav. * ''Solanum sessiliflorum'' Dunal * ''Solanum sessilistellatum'' Bitter * ''Solanum setaceum'' Dammer * ''Solanum setosissimum'' Bitter ex L.A. Mentz & M. Nee * ''Solanum setosum'' (Brandegee) Bitter * ''Solanum sibundoyense'' (Bohs) Bohs * ''Solanum sieberi'' Van Heurck & Müll. Arg. * ''Solanum simplicifolium'' Bitter * ''Solanum simplicissimum'' Ochoa * ''Solanum sinuatiexcisum'' Bitter * ''Solanum sinuatirecurvum'' Bitter * ''Solanum sinuato-repandum'' K. Braun * ''Solanum siparunoides'' Ewan * ''Solanum siphonobasis'' Bitter * ''Solanum sisymbriifolium'' Lam. * ''Solanum sitiens'' I.M. Johnst. * ''Solanum skutchii'' Correll * ''Solanum smithii'' S. Knapp * ''Solanum snoussii'' A. Chev. * ''Solanum sodomaeodes'' Kuntze * ''Solanum soestii'' Hawkes & Hjert. * ''Solanum sogarandinum'' Ochoa * ''Solanum solum'' J.F. Macbr. * ''Solanum somalense'' Franch. in Revoil * ''Solanum sooretamum'' Carvalho * ''Solanum sordidum'' Sendtn. * ''Solanum sparsespinosum'' De Wild. * ''Solanum sparsipilum'' (Bitter) Juz. & Bukasov * ''Solanum spathotrichum'' Dammer * ''Solanum spegazzinii'' Bitter * ''Solanum spirale'' Roxb. * ''Solanum spissifolium'' Sendtn. * ''Solanum sprucei'' Van Heurck & Müll. Arg. * ''Solanum stagnale'' Moric. * ''Solanum stellatiglandulosum'' Bitter * ''Solanum stellativelutinum'' Bitter * ''Solanum stenandrum'' Sendtn. * ''Solanum stenophyllidium'' Bitter * ''Solanum stenophyllum'' Dunal * ''Solanum stenotomum'' Juz. & Bukasov * ''Solanum steyermarkii'' Carvalho * ''Solanum stipulaceum'' Roem. & Schult. * ''Solanum stipulatum'' Vell. * ''Solanum stipuloideum'' Rusby * ''Solanum stolzii'' Dammer * ''Solanum storkii'' C.V. Morton & Standl. * ''Solanum stramoniifolium'' Jacq. * ''Solanum stuckertii'' Bitter * ''Solanum suaveolens'' Kunth & C.D. Bouché * ''Solanum subcoriaceum'' Thell. & H. Dur. xx * ''Solanum subinerme'' Jacq. * ''Solanum sublentum'' Hieron. * ''Solanum subpanduratum'' Ochoa * ''Solanum subquinatum'' Bitter * ''Solanum subserratum'' Dunal * ''Solanum subsessile'' De Wild. * ''Solanum subsylvestre'' L.B. Sm. & Downs * ''Solanum subtusviolaceum'' Bitter * ''Solanum subulatum'' C.H. Wright * ''Solanum subumbellatum'' Vell. * ''Solanum subuniflorum'' Bitter * ''Solanum subvelutinum'' Rydb. * ''Solanum sucrense'' Hawkes * ''Solanum sudanense'' Hammerstein xx * ''Solanum superbum'' S. Knapp * ''Solanum supinum'' Dunal * ''Solanum surattense'' Burm. f. * ''Solanum swartzianum'' Roem. & Schult. * ''Solanum sychnoteranthum'' Bitter * ''Solanum sycocarpum'' Mart. & Sendtn. * ''Solanum sycophanta'' Dunal * ''Solanum symmetricum'' Rusby * ''Solanum symphyandrum'' (Bitter) C.V. Morton * ''Solanum tabanoense'' Correll * ''Solanum tacanense'' Lundell * ''Solanum taeniotrichum'' Correll * ''Solanum taitense'' Vatke * ''Solanum talarense'' Svenson * ''Solanum tampicense'' Dunal * ''Solanum tanysepalum'' S. Knapp * ''Solanum tapojense'' Ochoa * ''Solanum tarapatanum'' Ochoa * ''Solanum tarderemotum'' Bitter * ''Solanum tarijense'' Hawkes * ''Solanum tarnii'' Hawkes & Hjert. * ''Solanum taulisense'' Ochoa * ''Solanum tegore'' Aubl. * ''Solanum tenuiflagellatum'' Bitter ex S. Knapp * ''Solanum tenuilobatum'' Parish * ''Solanum tenuipes'' Bartlett * ''Solanum tenuisetosum'' (Bitter) Bohs * ''Solanum tenuispinum'' Rusby * ''Solanum tenuissimum'' Sendtn. * ''Solanum tepuiense'' S. Knapp * ''Solanum tequilense'' A. Gray * ''Solanum terminale'' Forssk. * ''Solanum ternatum'' Ruiz & Pav. * ''Solanum ternifolium'' Werderm. * ''Solanum tetrachondrum'' Bitter * ''Solanum tetricum'' Dunal * ''Solanum tettense'' Klotzsch * ''Solanum thelopodium'' Sendtn. * ''Solanum theobromophyllum'' Bitter * ''Solanum thomasiifolium'' Sendtn. * ''Solanum thruppii'' C.H. Wright * ''Solanum toldense'' Matesevach & Barboza * ''Solanum toliaraea'' D'Arcy & Rakot. * ''Solanum tomentosum'' L. * ''Solanum torreanum'' A.E. Gonç. * ''Solanum torreyi'' A. Gray * ''Solanum torvum'' Sw. * ''Solanum tovarii'' S. Knapp * ''Solanum trachycarpum'' Bitter & Sodiro * ''Solanum trachycyphum'' Bitter * ''Solanum trachyphyllum'' Dunal * ''Solanum trachytrichium'' Bitter * ''Solanum tredecimgranum'' Bitter * ''Solanum tribulosum'' S. Schauer * ''Solanum trichoneuron'' Lillo * ''Solanum trichopetiolatum'' D'Arcy & Rakot. * ''Solanum tricuspidatum'' Dunal * ''Solanum tridynamum'' Dunal * ''Solanum trifidum'' Correll * ''Solanum triflorum'' Nutt. * ''Solanum trifolium'' Dunal * ''Solanum trifurcum'' Dunal * ''Solanum trigonoplum'' Bitter * ''Solanum trinitense'' Ochoa * ''Solanum tripartitum'' Dunal * ''Solanum triplinervium'' C.V. Morton * ''Solanum triquetrum'' Cav. * ''Solanum triste'' Jacq. * ''Solanum trizygum'' Bitter * ''Solanum tuberosum'' L. * ''Solanum tuerckheimii'' Greenm. * ''Solanum tunariense'' Kuntze * ''Solanum tuquerrense'' Hawkes * ''Solanum turgidum'' S. Knapp * ''Solanum turneroides'' Chodat * ''Solanum tweedianum'' Hook. * ''Solanum ueleense'' De Wild. * ''Solanum ugentii'' Hawkes & K.A. Okada * ''Solanum ukerewense'' Bitter * ''Solanum uleanum'' Bitter * ''Solanum ulei'' Morton * ''Solanum ulugurense'' Dammer * ''Solanum umbellatum'' Mill. * ''Solanum umbelliferum'' Eschsch. * ''Solanum umbratile'' I.M. Johnst. * ''Solanum uncinatum'' Schrank * ''Solanum uncinellum'' Lindl. * ''Solanum undatum'' Lam. * ''Solanum unifoliatum'' S. Knapp * ''Solanum unilobum'' (Rusby) Bohs * ''Solanum uollense'' Pic.Serm. * ''Solanum urosepalum'' Dammer * ''Solanum ursinum'' Rusby * ''Solanum urticans'' Dunal * ''Solanum urubambae'' Juz. * ''Solanum usaramense'' Dammer * ''Solanum utile'' Klotzsch * ''Solanum vacciniiflorum'' Standl. & L.O. Williams * ''Solanum vaillantii'' Dunal * ''Solanum valdiviense'' Dunal * ''Solanum valerioanum'' C.V. Morton & Standl. * ''Solanum validinervium'' Benitez & S. Knapp * ''Solanum vallis-mexici'' Juz. * ''Solanum vanheurckii'' Müll. Arg. * ''Solanum variabile'' Mart. * ''Solanum velardei'' Ochoa * ''Solanum velleum'' Roem. & Schult. * ''Solanum vellozianum'' Dunal * ''Solanum velutinum'' Dunal * ''Solanum velutissimum'' Rusby * ''Solanum venosum'' Dunal * ''Solanum venturii'' Hawkes & Hjerting * ''Solanum vernei'' Bitter & Wittm. * ''Solanum verrucosum'' Schltdl. * ''Solanum vervoorstii'' L.B. Sm. * ''Solanum vestissimum'' Dunal * ''Solanum viarum'' Dunal * ''Solanum vidaurrei'' Cárdenas * ''Solanum villosum'' Mill. * ''Solanum villuspetalum'' Vargas * ''Solanum violaceimarmoratum'' Bitter * ''Solanum violaceum'' Ortega * ''Solanum violifolium'' Schott ex Spreng. * ''Solanum virginianum'' L. * ''Solanum virgultorum'' (Bitter) Cárdenas & Hawkes * ''Solanum viridimaculatum'' Gilli * ''Solanum viridipes'' Dunal * ''Solanum viscosissimum'' Sendtn. * ''Solanum volubile'' Sw. * ''Solanum volubilis'' Rusby * ''Solanum wacketii'' Witasek * ''Solanum wallacei'' (A. Gray) Parish * ''Solanum warmingii'' Hieron. * ''Solanum weberbaueri'' Bitter * ''Solanum weddellii'' Phil. * ''Solanum welwitschii'' C.H. Wright * ''Solanum wendlandii'' Hook. f. * ''Solanum whalenii'' M. Nee * ''Solanum wittmackii'' Bitter * ''Solanum woodburyi'' R.A. Howard * ''Solanum woodsonii'' Correll * ''Solanum wrightii'' Benth. * ''Solanum xanthophaeum'' Bitter * ''Solanum xanti'' A. Gray * ''Solanum yamobambense'' Ochoa * ''Solanum yanamonense'' S. Knapp * ''Solanum yangambiense'' De Wild. * ''Solanum youngii'' S. Knapp * ''Solanum yungasense'' Hawkes * ''Solanum zanzibarense'' Vatke * ''Solanum zeylanicum'' Scop. * ''Solanum zuloagae'' Cabrera === Karazana misy eto Madagasikara === Indreto ny karazana ''Solanum'' misy eto Madagasikara, indrindra ireo izay manana anarana amin' ny [[Fiteny malagasy|teny malagasy]]. * ''[[Solanum aphananthum]]'' (ranenda, ranendo) * ''[[Solanum apocynifolium]]'' (kiranzy, vahiara) * ''[[Solanum auriculatum]]'' (ambiatibe, fanasandovia, sevabe, tambakobe, tambakolahy, tambako ratsy, tsiariboamena, voampoabe) * '''''[[Solanum dulcamara]]'' ([[mafai-mamy]])''' * '''''[[Solanum erythracanthum]]'' (angivy, fahavalonkazo, hazomiarotena, hazomitompovohitra, heritsilo, hery, tsilohery)''' * ''[[Solanum erythrocarpon]]'' (roingivy, voampoa, voangivy) * '''''[[Solanum forsythii]]'' (mangidikely, voampokely)''' * ''[[Solanum indicum]]'' (angivibe, angivy, ankivy, toreraka, voampabe, voampo, voampoa, voampoana, voangily, voangivibe, voapo) * '''''[[Solanum lycopersicum]]'' ([[voatabia]], voabonga)''' * '''''[[Solanum macrocarpon]]'' (angivibe, angivy, voampoabe, voangivibe)''' * '''''[[Solanum madagascariense]]'' (lahirohy, vahihazo, vahimbingy, vahinaomby)''' * '''''[[Solanum melongena]]'' (angivimbazaha, bana, [[baranjely]], bengaly, beranjely, boraraka, boreraka, toraraka, toreraka, voabana, voangivimbazaha)''' * '''''[[Voanantay|Solanum nigrum]]'' (amafaitra, amelo, anamafaika, anamainty, anamamidia, [[anamamy]], anamangidy, anangitakely, anantsatria, anantsatry, famoizan' aretina, hanga, voanamainty, voananana, [[voanantay]])''' * ''[[Solanum nitens]]'' (hendramena, sakaikely, voamainty) * '''''[[Solanum nodiflorum]]'' ([[anamamy]], anantsatria, anantsindrana, avaizo, bemine, mailo)''' * ''[[Solanum nossibeense]]'' (angiviala) * '''''[[Solanum pyracanthos]]'' (roingivy, tsingivy, vangivy)''' * ''[[Solanum richardii]]'' (voabana) * ''[[Solanum trigonoplum]]'' (fatipatikanala) * '''''[[Solanum tuberosum]]'' (kambo, [[Ovimbazaha|ovy]], [[ovimbazaha]], ovivory)''' === Anarana amin' ny teny malagasy === Indreto ny [[Fiteny malagasy|teny malagasy]] ilazana ny sasany amin' ny zavamaniry ao amin' ny vondron-karazana ''Solanum''<ref><small>"''[http://tenymalagasy.org/bins/teny2/Solanum?w=Solanum Solanum]''",''tenymalagasy.org''</small></ref>: * amafaitra, ambiatibe, amelo, anamafaika, anamafaitra, anamainty, anamamidia, anamamy, anamangidy, anangitakely, anantsatria, anantsatria, anantsatry, anantsindrana, angiviala, angivibe, angivimbazaha, angivy, ankivy, avaizo, * bana, [[baranjely]], bemine, bengaly, beranjely, boraraka, boreraka, * fahavalonkazo, famoizan' aretina, fanasandovia, fatipatikanala, * hanga, hazomiarotena, hazomitompovohitra, hendramena, heritsilo, hery, * kambo, kiranzy, * lahirohy, * [[mafai-mamy]], mailo, mangidikely, * [[ovimbazaha]], ovivory, [[ovy]], * ranenda, ranendo, roingivy, roingivy, * sakaikely, sevabe, * tambako ratsy, tambakobe, tambakolahy, toraraka, toreraka, tsiariboamena, tsilohery, tsingivy, * vahiara, vahihazo, vahimbingy, vahinaomby, vangivy, voabana, voabonga, voamainty, voampabe, voampo, voampoa, voampoabe, voampoana, voampokely, voanamainty, voananana, [[voanantay]], voangily, voangivibe, voangivimbazaha, voangivy, voapo, [[voatabia]] == Jereo koa == * [[Angivy]] * [[Voatabia]] * [[Baranjely]] [[Sokajy:Zavamaniry]] 1inlw04ntus19y7h5va9poyvierb0nd 1134430 1134429 2026-04-06T13:51:55Z Thelezifor 15140 Karazana misy eto Madagasikara 1134430 wikitext text/x-wiki [[Sary:Solanum ambosinum1.jpg|vignette|387x387px|''Solanum ambosinum'']] Ny '''''Solanum''''' dia vondron-karazan-javamaniry [[roa ravin-tsimoka]] ao amin' ny fianakaviana ''[[Solanaceae]]'', ao amin' ny zana-pianakaviana ''Solanoideae'', izay manana miely saika amin' ny toerana rehetra, indrindra any amin' ny faritra mafana any [[Amerika]]. Ity vondron-karazana ity, izay ahitana karazana miisa 1&nbsp;200 any ho any, no lehibe indrindra amin' ny fianakaviana ''Solanaceae'' ary laharana faha-9 amin' ny vondron-karazana lehibe indrindra rehetra ao amin' ny vondron-javamaniry mamony (''[[Angiospermae]]''). Ny zavamaniry ao amin' ny vondron-karazana ''Solanum'' dia zavamaniry [[Zavamaniry ahitra|ahitra]] sy [[hazobotry]] ary [[Hazo (zavamaniry)|hazo]], indraindray mandady mianika, amin' ny ankapobeny misy volovolo, manana ravina mifandimby miaraka amin' ny felana feno na toa voahetihety. Ny voniny, izay sady lahy no vavy, miaraka amin' ny antera ([[totsim-bovoka]]) matetika mitambatra manodidina ny [[tahom-bavimbony]], dia mivondrona ao anaty vondrom-bony. Ny voany amin' ny ankapobeny dia boribory na toy ny atody, misy vihy miovaova isa, amin' ny ankapobeny fisaka. Karazana maro amin' ity vondrona ity no ambolena, na hatao sakafo (toy ny [[ovy]], ny [[voatabia]] na ny [[baranjely]]) na hatao haingo. Ny karazana hafa dia ampiasaina amin' ny fitsaboana. Ny karazana rehetra amin' ny ''Solanum'' dia misy poizina kely na be, toy ny ''Solanum laxum'' (fanao haingo) sy ny ''Solanum dulcamara'' (mafai-mamy), satria misy ao amin' ny taovany rehetra (indrindra amin' ny voany sy amin' ny raviny), fa amin' ny fatrany miovaova, ahitana poizina toy ny glikôalkalôida sy sapôninina sterôidika. == Karazana == === Karazana maneran-tany === Ity vondron-karazana ity dia ahitana karazana miisa 1&nbsp;200 any ho any. Araka ny ''[[The Plant List]]'' <small>(24 août 2019)</small>: * ''Solanum abancayense'' Ochoa * ''Solanum abitaguense'' S. Knapp * ''Solanum absconditum'' Agra * ''Solanum abutilifolium'' Rusby * ''Solanum abutiloides'' (Griseb.) Bitter & Lillo * ''Solanum acanthodes'' Hook. f. * ''Solanum acanthoideum'' Drège ex Dunal * ''Solanum acaule'' Bitter * ''Solanum accrescens'' Standl. & C.V. Morton * ''Solanum acerifolium'' Dunal * ''Solanum achacachense'' Cárdenas * ''Solanum acroglossum'' Juz. * ''Solanum acroscopicum'' Ochoa * ''Solanum actaeibotrys'' Rusby * ''Solanum actinocalyx'' (H. Winkl.) Hunz. * ''Solanum aculeastrum'' Dunal * ''Solanum aculeatissimum'' Jacq. * ''Solanum aculeolatum'' M. Martens & Galeotti * ''Solanum acuminatum'' Ruiz & Pav. * ''Solanum acutilobum'' Dunal * ''Solanum adelense'' Delile * ''Solanum adhaerens'' Willd. ex Roem. & Schult. * ''Solanum adoense'' Hochst. ex A. Braun * ''Solanum adscendens'' Sendtn. * ''Solanum adspersum'' Witasek * ''Solanum aemulans'' Bitter & Wittm. * ''Solanum aenictum'' C.V. Morton * ''Solanum aethiopicum'' L. * ''Solanum affine'' Sendtn. * ''Solanum africanum'' Mill. * ''Solanum aggerum'' Dunal * ''Solanum agrarium'' Sendtn. * ''Solanum agrimoniifolium'' Rydb. * ''Solanum ahanhuiri'' Juz. & Bukasov * ''Solanum alandiae'' Cárdenas * ''Solanum alatirameum'' Bitter * ''Solanum albescens'' (Britton) Hunz. * ''Solanum albicans'' (Ochoa) Ochoa * ''Solanum albidum'' Dunal * ''Solanum albornozii'' Correll * ''Solanum aligerum'' Schltdl. * ''Solanum alloiophyllum'' Dammer * ''Solanum allophyllum'' (Miers) Standl. * ''Solanum aloysiifolium'' Dunal * ''Solanum alternatopinnatum'' Steud. * ''Solanum altissimum'' Benitez * ''Solanum amayanum'' Ochoa * ''Solanum amazonium'' Ker Gawl. * ''Solanum amblophyllum'' Hook. * ''Solanum ambosinum'' Ochoa * ''[[Solanum americanum]]'' Mill. * ''Solanum amethystinum'' (Kuntze) Heiser * ''Solanum amnicola'' S. Knapp * ''Solanum amotapense'' Svenson * ''Solanum amygdalifolium'' Steud. * ''Solanum anceps'' Ruiz & Pav. * ''Solanum andersonii'' Ochoa * ''Solanum andreanum'' Baker * ''Solanum andrieuxi'' Dunal * ''Solanum anematophilum'' Ochoa * ''[[Solanum anguivi]]'' Lam. * ''Solanum angustialatum'' Bitter * ''Solanum angustifidum'' Bitter * ''Solanum angustiflorum'' Mart. * ''Solanum angustifolium'' Mill. * ''Solanum angustispinosum'' De Wild. * ''Solanum anisophyllum'' Van Heurck & Müll. Arg. * ''[[Solanum ankazobe]]'' D'Arcy & Rakot. * ''Solanum annuum'' C.V. Morton * ''Solanum anoacanthum'' Sendtn. * ''Solanum anomalum'' Thonn. * ''Solanum antacochense'' Ochoa * ''[[Solanum antalaha]]'' D'Arcy & Rakot. * ''Solanum apaporanum'' R.E. Schult. * ''Solanum aparadense'' L.A. Mentz & M. Nee * ''Solanum aphananthum'' Baker * ''Solanum aphyodendron'' S. Knapp * ''Solanum apiahyense'' Witasek * ''Solanum apiculatibaccatum'' Bitter * ''Solanum apiculatum'' Sendtn. * ''Solanum apocynifolium'' Baker * ''Solanum appendiculatum'' Dunal * ''Solanum appressum'' K.E. Roe * ''Solanum aracc-papa'' Juz. ex Rybin * ''Solanum arachnidanthum'' Rusby * ''Solanum arboreum'' Dunal * ''Solanum arenarium'' Sendtn. * ''Solanum argenteum'' Dunal * ''Solanum argentinum'' Bitter & Lillo * ''Solanum aridum'' Morong * ''Solanum ariduphilum'' Ochoa * ''Solanum armentalis'' J.L. Gentry & D'Arcy * ''Solanum arundo'' Mattei * ''Solanum asperolanatum'' Ruiz & Pav. * ''Solanum asperum'' Rich. * ''Solanum asterophorum'' Mart. * ''Solanum asteropilodes'' Bitter * ''Solanum atitlanum'' K.E. Roe * ''Solanum atriplicifolium'' Gill ex Nees * ''Solanum atropurpureum'' Schrank * ''Solanum aturense'' Dunal * ''Solanum augusti'' Ochoa * ''Solanum aurantiacobaccatum'' De Wild. * ''Solanum aureum'' Dunal * ''Solanum auriculatum'' Aiton * ''Solanum aviculare'' G. Forst. * ''Solanum axillifolium'' K.E. Roe * ''Solanum ayacuchense'' Ochoa * ''Solanum aymaraesense'' Ochoa * ''Solanum badilloi'' Benitez * ''Solanum bagamojense'' Bitter & Dammer * ''Solanum bahamense'' L. * ''Solanum bahianum'' S. Knapp * ''Solanum bangii'' Bitter * ''Solanum barbeyanum'' Huber * ''Solanum barbisetum'' Nees * ''Solanum barbulatum'' Zahlbr. * ''Solanum basendopogon'' Bitter * ''Solanum batangense'' Dammer * ''Solanum batoides'' D'Arcy & Rakot. * ''Solanum bellicosum'' Bitter * ''Solanum bellum'' S. Knapp * ''Solanum benadirense'' Chiov. * ''Solanum beniense'' De Wild. * ''Solanum berthaultii'' Hawkes * ''Solanum betaceum'' Cav. * ''[[Solanum betroka]]'' D'Arcy & Rakot. * ''Solanum biceps'' Dunal * ''Solanum bicolor'' Willd. ex Roem. & Schult. * ''Solanum bilabiatum'' Dammer * ''Solanum billhookeri'' Ochoa * ''Solanum blanco-galdosii'' Ochoa * ''Solanum blodgettii'' Chapm. * ''Solanum boerhaaviifolium'' Sendtn. * ''Solanum bolivianum'' Britton ex Rusby * ''Solanum boliviense'' Dunal * ''Solanum bombycinum'' Ochoa * ''Solanum bonariense'' L. * ''Solanum bondjorum'' A. Chev. * ''Solanum boselliae'' Chiov. * ''Solanum brachistotrichum'' (Bitter) Rydb. * ''Solanum brachyantherum'' Phil. * ''Solanum brachystachys'' Dunal * ''Solanum brevicaule'' Bitter * ''Solanum brevifolium'' Dunal * ''Solanum brevipedicellatum'' K.E. Roe * ''Solanum brieyi'' De Wild. * ''Solanum buesii'' Vargas * ''Solanum bukasovii'' Juz. * ''Solanum bulbocastanum'' Dunal * ''Solanum bullatum'' Vell. * ''Solanum bumeliifolium'' Dunal * ''Solanum burbankii'' Bitter * ''Solanum burchellii'' Dunal * ''Solanum burtonii'' Ochoa * ''Solanum bussei'' Dammer * ''Solanum caavurana'' Vell. * ''Solanum cacosmum'' Bohs * ''Solanum caesium'' Griseb. * ''Solanum cajamarquense'' Ochoa * ''Solanum cajanumense'' Kunth * ''Solanum calacalinum'' Ochoa * ''Solanum caldense'' Carvalho * ''Solanum calidum'' Bohs * ''Solanum calileguae'' Cabrera * ''Solanum callianthum'' C.V. Morton * ''Solanum callicarpifolium'' Kunth & Bouché * ''Solanum calvescens'' Bitter * ''Solanum campaniforme'' Roem. & Schult. * ''Solanum campechiense'' L. * ''Solanum campetrichum'' Werderm. * ''Solanum campylacanthum'' Hochst. * ''Solanum campylocladum'' Dunal * ''Solanum candelarianum'' Cárdenas * ''Solanum candidum'' Lindl. * ''Solanum candolleanum'' Berthault * ''Solanum canense'' Rydb. * ''Solanum cantense'' Ochoa * ''Solanum capense'' L. * ''Solanum capillipes'' Britton * ''Solanum capoerum'' Dunal * ''Solanum capsicoides'' All. * ''Solanum carautae'' Carvalho * ''Solanum carchiense'' Correll * ''Solanum cardiophyllum'' Lindl. * ''Solanum carense'' Dunal * ''Solanum caricaefolium'' Rusby * ''Solanum caripense'' Dunal * ''Solanum carolinense'' L. * ''Solanum cassioides'' L.B. Sm. & Downs * ''Solanum castaneum'' Carvalho * ''Solanum catombelense'' Peyr. * ''Solanum caudatum'' Dunal * ''Solanum cerasiferum'' Dunal * ''Solanum cernuum'' Vell. * ''Solanum chachapoyasense'' Bitter * ''Solanum chacoense'' Bitter * ''Solanum chalmersii'' S. Knapp * ''Solanum chamaepolybotryon'' Bitter * ''Solanum chamaesarachidium'' Bitter * ''Solanum chancayense'' Ochoa * ''Solanum chariense'' A. Chev. * ''Solanum chaucha'' Juz. & Bukasov * ''Solanum chavinense'' Correll * ''Solanum cheesmaniae'' (Riley) Fosberg * ''Solanum chenopodioides'' Lam. * ''Solanum chiapasense'' K.E. Roe * ''Solanum chilense'' Dunal * ''Solanum chilliasense'' Ochoa * ''Solanum chillonanum'' Ochoa * ''Solanum chimborazense'' Bitter & Sodiro * ''Solanum chiovendae'' Lanza * ''Solanum chiquidenum'' Ochoa * ''Solanum chlamydogynum'' Bitter * ''Solanum chloropetalon'' Schltdl. * ''Solanum chomatophilum'' Bitter * ''Solanum chrysasteroides'' Werderm. * ''Solanum chrysoflorum'' Ochoa * ''Solanum chrysophyllum'' Dunal * ''Solanum chrysotrichum'' Schltdl. * ''Solanum cinereum'' R. Br. * ''Solanum cinnamomeum'' Sendtn. * ''Solanum circaeifolium'' Bitter * ''Solanum circinatum'' Bohs * ''Solanum cirsioides'' A. Chev. * ''Solanum citrinum'' M. Nee * ''Solanum citrullifolium'' A. Braun * ''Solanum cladotrichum'' Vand. ex Dunal * ''Solanum clandestinum'' Bohs * ''Solanum clarum'' Correll * ''Solanum clavatum'' Rusby * ''Solanum clivorum'' S. Knapp * ''Solanum clokeyi'' Munz * ''Solanum cobanense'' J.L. Gentry * ''Solanum coccineum'' Jacq. * ''Solanum cochabambense'' Bitter * ''Solanum coelestispetalum'' Vargas * ''Solanum collectaneum'' C.V. Morton * ''Solanum colombianum'' Dunal * ''Solanum comarapanum'' M. Nee * ''Solanum commersonii'' Dunal * ''Solanum complectens'' M. Nee & G.J. Anderson * ''Solanum compressum'' L.B. Sm. & Downs * ''Solanum comptum'' C.V. Morton * ''Solanum concarense'' Hunz. * ''Solanum concinnum'' Sendtn. * ''Solanum confertiseriatum'' Bitter * ''Solanum confine'' Dunal * ''Solanum confusum'' C.V. Morton * ''Solanum conglobatum'' Dunal * ''Solanum conicum'' Ruiz & Pav. * ''Solanum connatum'' Correll * ''Solanum consimile'' C.V. Morton * ''Solanum contumazaense'' Ochoa * ''Solanum cordatum'' Forssk. * ''Solanum cordifolium'' Dunal * ''Solanum cordioides'' S. Knapp * ''Solanum cordovense'' Sessé & Moc. * ''Solanum coriaceum'' Dunal * ''Solanum cormanthum'' Vell. * ''Solanum corneliomulleri'' J.F. Macbr. * ''Solanum cornifolium'' Dunal * ''Solanum corumbense'' S. Moore * ''Solanum corymbiflorum'' (Sendtn.) Bohs * ''Solanum corymbosum'' Jacq. * ''Solanum costatum'' M. Nee * ''Solanum coxii'' Phil. * ''Solanum crassifolium'' Lam. * ''Solanum crebrum'' L.B. Sm. * ''Solanum cremastanthemum'' Werderm. * ''Solanum crepidotrichum'' Bitter * ''Solanum crinitipes'' Dunal * ''Solanum crinitum'' Lam. * ''Solanum crispum'' Ruiz & Pav. * ''Solanum croatii'' D'Arcy & R.C. Keating * ''Solanum crotonifolium'' Dunal * ''Solanum cruciferum'' Bitter * ''Solanum cucullatum'' S. Knapp * ''Solanum cufodontii'' Lanza * ''Solanum cultum'' De Wild. * ''Solanum curtilobum'' Juz. & Bukasov * ''Solanum cutervanum'' Zahlbr. * ''Solanum cyclophyllum'' S. Knapp * ''Solanum cymosum'' Ruiz & Pav. * ''Solanum cyrtopodium'' Dunal * ''Solanum dalibardiforme'' Bitter * ''Solanum damarense'' Bitter * ''Solanum daphnophyllum'' Bitter * ''Solanum darbandense'' A. Chev. * ''Solanum darienense'' S. Knapp * ''Solanum dasyadenium'' Bitter * ''Solanum dasyanthum'' Brandegee * ''Solanum dasyneuron'' S. Knapp * ''Solanum dasyphyllum'' Schumach. & Thonn. * ''Solanum dasypus'' E. Mey. * ''Solanum dasytrichum'' Bitter * ''Solanum davidsei'' Carvalho * ''Solanum davisense'' Whalen * ''Solanum decipiens'' Opiz * ''Solanum decompositiflorum'' Sendtn. * ''Solanum decorum'' Sendtn. * ''Solanum deflexicarpum'' C.Y. Wu & S.C. Huang * ''Solanum deflexiflorum'' Bitter * ''Solanum delagoense'' Dunal * ''Solanum delicatulum'' L.B. Sm. & Downs * ''Solanum delitescens'' C.V. Morton * ''Solanum delpierrei'' De Wild. * ''Solanum demissum'' Lindl. * ''Solanum dendrophilum'' Bitter * ''Solanum dennekense'' Damm. * ''Solanum densepilosulum'' Bitter * ''Solanum depauperatum'' Dunal * ''Solanum deterrimum'' C.V. Morton * ''Solanum dewildemanianum'' Robyns * ''Solanum diamantinense'' Agra * ''Solanum dianthum'' Rusby * ''Solanum dichroandrum'' Dunal * ''Solanum dichroanthum'' Dammer * ''Solanum didymum'' Dunal * ''Solanum dimidiatum'' Raf. * ''Solanum dimorphandrum'' S. Knapp * ''Solanum dinklagei'' Dammer * ''Solanum dinteri'' Bitter * ''Solanum diphyllum'' L. * ''Solanum diploconos'' (Mart.) Bohs * ''Solanum dissimile'' C.V. Morton * ''Solanum distichophyllum'' Sendtn. * ''Solanum distichum'' Schumach. & Thonn. * ''Solanum diversifolium'' Dunal * ''Solanum doddsii'' Correll * ''Solanum dolichocremastrum'' Bitter * ''Solanum dolichorhachis'' Bitter * ''Solanum dolichosepalum'' Bitter * ''Solanum dolosum'' C.V. Morton ex S. Knapp * ''Solanum domesticum'' A. Chev. * ''Solanum donachui'' (Ochoa) Ochoa * ''Solanum donianum'' Walp. * ''Solanum donnell-smithii'' J.M. Coult. * ''Solanum douglasii'' Dunal * ''Solanum dulcamara'' L. * ''Solanum dulcamaroides'' Dunal * ''Solanum duplo-sinuatum'' Klotzsch * ''Solanum echegarayi'' Hieron. * ''Solanum echidnaeforme'' Dunal * ''Solanum edinense'' Berthault * ''Solanum edmonstonei'' Hook. f. * ''Solanum ehrenbergii'' Rydb. * ''Solanum eickii'' Dammer * ''Solanum eitenii'' Agra * ''Solanum elaeagnifolium'' Cav. * ''Solanum elskensi'' De Wild. * ''Solanum enantiophyllanthum'' Bitter * ''Solanum endlicheri'' Dunal * ''Solanum endlichii'' Dammer * ''Solanum endoadenium'' Bitter * ''Solanum endopogon'' (Bitter) Bohs * ''Solanum ensifolium'' Dunal * ''Solanum erianthum'' D. Don * ''Solanum erosomarginatum'' S. Knapp * ''Solanum erythracanthum'' Bojer ex Dunal * ''Solanum erythrotrichum'' Fernald * ''Solanum etuberosum'' Lindl. * ''Solanum euacanthum'' Phil. * ''Solanum evolvulifolium'' Greenm. * ''Solanum evonymoides'' Sendtn. * ''Solanum exasperatum'' E. Mey. * ''Solanum excisirhombeum'' Bitter * ''Solanum exiguum'' Bohs * ''Solanum extensum'' Bitter * ''Solanum fabrisii'' Cabrera * ''Solanum falconense'' S. Knapp * ''Solanum fallax'' Bohs * ''Solanum felinum'' Bitter * ''Solanum fendleri'' A. Gray * ''Solanum fernandezianum'' Phil. * ''Solanum ferreyrae'' Ugent * ''Solanum ferrugineum'' Jacq. * ''Solanum fiebrigii'' Bitter * ''Solanum filicaule'' Dammer * ''Solanum filiforme'' Ruiz & Pav. * ''Solanum flaccidum'' Vell. * ''Solanum flagellare'' Sendtn. * ''Solanum flamignii'' De Wild. * ''Solanum flavoviridens'' Ochoa * ''Solanum flexicaule'' Benth. * ''Solanum floridanum'' Shuttlew. ex Dunal * ''Solanum florulentum'' Bitter * ''Solanum foetens'' Pittier ex S. Knapp * ''Solanum forskalii'' Dunal * ''Solanum fortunense'' Bohs * ''Solanum fosbergianum'' D'Arcy * ''Solanum fragile'' Wedd. * ''Solanum fraxinifolium'' Dunal * ''Solanum fructo-tecto'' Cav. * ''Solanum fulgens'' (J.F. Macbr.) Roe * ''Solanum fultum'' Schrank * ''Solanum fulvidum'' Bitter * ''Solanum furcatum'' Dunal * ''Solanum fusiforme'' L.B. Sm. & Downs * ''Solanum gandarillasii'' Cárdenas * ''Solanum garcia-barrigae'' Ochoa * ''Solanum gardneri'' Sendtn. * ''Solanum gaudichaudii'' Dunal * ''Solanum gayanum'' Dunal * ''Solanum gemellum'' Sendtn. * ''Solanum geniculatum'' E. Mey. * ''Solanum gertii'' S. Knapp * ''Solanum giftbergense'' Dunal * ''Solanum giganteum'' Jacq. * ''Solanum gilioides'' Rusby * ''Solanum giorgii'' De Wild. * ''Solanum glandulosipilosum'' Bitter * ''Solanum glaucescens'' Zucc. * ''Solanum glaucophyllum'' Desf. * ''Solanum glomuliflorum'' Sendtn. * ''Solanum glutinosum'' Dunal * ''Solanum gnaphalocarpon'' Vell. * ''Solanum goetzei'' Dammer * ''Solanum gomphodes'' Dunal * ''Solanum goniocalyx'' Juz. & Bukasov * ''Solanum goniocaulon'' S. Knapp * ''Solanum gonyrhachis'' S. Knapp * ''Solanum goodspeedii'' K.E. Roe * ''Solanum gorgoneum'' Bitter * ''Solanum gracilifrons'' Bitter * ''Solanum grandiflorum'' Ruiz & Pav. * ''Solanum granuloso-leprosum'' Dunal * ''Solanum gratum'' Bitter * ''Solanum graveolens'' Bunbury * ''Solanum grayi'' Rose * ''Solanum grewioides'' Lanza * ''Solanum griffithii'' (Prain) C.Y. Wu & S.C. Huang * ''Solanum grotei'' Dammer * ''Solanum guamuchilense'' Cast.-Campos & Rzed. * ''Solanum guaraniticum'' A. St.-Hil. * ''Solanum guerreroense'' Correll * ''Solanum guineense'' L. * ''Solanum habrocaulon'' S. Knapp * ''Solanum haematocladum'' Dunal * ''Solanum haleakalaense'' H.St.John * ''Solanum hamatile'' Brandegee * ''Solanum hartwegii'' Benth. * ''Solanum hasslerianum'' Chodat * ''Solanum hastatilobum'' Bitter * ''Solanum hastifolium'' Dunal * ''Solanum hastiforme'' Correll * ''Solanum hayesii'' Fernald * ''Solanum hazenii'' Britton * ''Solanum hederiradiculum'' Bitter * ''Solanum heinianum'' D'Arcy & R.C. Keating * ''Solanum heleonastes'' S. Knapp * ''Solanum helleri'' Standl. * ''Solanum hemisymphyes'' Bitter * ''Solanum herba-bona'' Reiche * ''Solanum herculeum'' Bohs * ''Solanum hermannii'' Dunal * ''Solanum hernandesii'' Dunal * ''Solanum heteroclitum'' Sendtn. * ''Solanum heterodoxum'' Dunal * ''Solanum hexandrum'' Vell. * ''Solanum hibernum'' Bohs * ''Solanum hidetaroi'' Masam. * ''Solanum hieronymi'' Kuntze * ''Solanum hildebrandtii'' BR & Bouche, A. M. * ''Solanum hillebrandii'' Yunck. * ''Solanum himatacanthum'' Dammer * ''Solanum hindsianum'' Benth. * ''Solanum hintonii'' C.V. Morton * ''Solanum hirsuticaule'' Werderm. * ''Solanum hirsutum'' Dunal * ''Solanum hirtellum'' (Spreng.) Hassl. * ''Solanum hirtulum'' Krause * ''Solanum hirtum'' Vahl * ''Solanum hjertingii'' Hawkes * ''Solanum hoehnei'' C.V. Morton * ''Solanum hoffmanseggii'' Sendtn. * ''Solanum holocalyx'' Morton * ''Solanum holophyllum'' Bitter * ''Solanum holtzii'' Dammer * ''Solanum homalospermum'' Chiarini * ''Solanum homblei'' De Wild. * ''Solanum hoopesii'' Hawkes & K.A. Okada * ''Solanum hougasii'' Correll * ''Solanum houstonii'' Dunal * ''Solanum huallagense'' Bitter * ''Solanum huancabambense'' Ochoa * ''Solanum huayavillense'' Del Vitto & Peten. * ''Solanum huitlanum'' Brandegee * ''Solanum humblotii'' Dammer * ''Solanum humectophilum'' Ochoa * ''Solanum humile'' Bernh. ex Willd. * ''Solanum hutchisonii'' (J.F. Macbr.) Bohs * ''Solanum hybridum'' Jacq. * ''Solanum hylobium'' Bitter * ''Solanum hypacrarthrum'' Bitter * ''Solanum hypaleurotrichum'' Bitter * ''Solanum hypermegethes'' Werderm. * ''Solanum hypocalycosarcum'' Bitter * ''Solanum hypomalacum'' (Bitter) C.V. Morton * ''Solanum hypopsilum'' Bitter * ''Solanum iltisii'' K.E. Roe * ''Solanum imamense'' Dunal * ''Solanum imbaburense'' S. Knapp * ''Solanum imberbe'' Bitter * ''Solanum immite'' Dunal * ''Solanum incahuasinum'' Ochoa * ''Solanum incanum'' L. * ''Solanum incarceratum'' Ruiz & Pav. * ''Solanum incasicum'' Ochoa * ''Solanum incisum'' Griseb. * ''Solanum incompletum'' Britton * ''Solanum incomptum'' Bitter * ''Solanum incurvipilum'' Bitter * ''Solanum incurvum'' Ruiz & Pav. * ''Solanum inelegans'' Rusby * ''Solanum infundibuliforme'' Phil. * ''Solanum ingaefolium'' Ochoa * ''Solanum inodorum'' Vell. * ''Solanum inornatum'' Witasek * ''Solanum insidiosum'' Mart. * ''Solanum insolaesolis'' Bitter * ''Solanum insulae-paschalis'' Bitter * ''Solanum interandinum'' Bitter * ''Solanum interius'' Rydb. * ''Solanum intermedium'' Sendtn. * ''Solanum iodotrichum'' Van Heurck & Müll. Arg. * ''Solanum ionidium'' Bitter * ''Solanum iopetalum'' Hawkes * ''Solanum ipomoea'' Sendtn. * ''Solanum iraniense'' L.B. Sm. & Downs * ''Solanum irosinum'' Ochoa * ''Solanum irregulare'' C.V. Morton * ''Solanum isodynamum'' Sendtn. * ''Solanum itatiaiae'' Glaz. ex Edmonds * ''Solanum ivohibe'' D'Arcy & Rakot. * ''Solanum jabrense'' Agra & M. Nee * ''Solanum jaegeri'' Dammer * ''Solanum jaenense'' Ochoa * ''Solanum jalcae'' Ochoa * ''Solanum jamaicense'' Mill. * ''Solanum jamesii'' Torr. * ''Solanum japonense'' Nakai * ''Solanum jasminifolium'' Sendtn. * ''Solanum jasminoides'' J. Paxton * ''Solanum jesperseni'' De Wild. * ''Solanum johannae'' Bitter * ''Solanum johnstonii'' Whalen * ''Solanum jubae'' Bitter * ''Solanum juglandifolium'' Dunal * ''Solanum julocrotonoides'' Hassl. * ''Solanum juncalense'' Reiche * ''Solanum juninense'' Bitter * ''Solanum jussiaei'' Dunal * ''Solanum juvenale'' Thell. * ''Solanum juzepczukii'' Bukasov * ''Solanum kagehense'' Dammer * ''Solanum kandtii'' Dammer * ''Solanum kauaiense'' Hillebr. * ''Solanum keniense'' Standl. * ''Solanum kieslingii'' Cabrera * ''Solanum kifinikense'' Bitter * ''Solanum kioniotrichum'' Bitter ex J.F. Macbr. * ''Solanum kitagawae'' Schonb.-Tem. * ''Solanum kitivuense'' Dammer * ''Solanum kleinii'' L.B. Sm. & Downs * ''Solanum krauseanum'' Phil. * ''Solanum kurtzianum'' Bitter & Wittm. * ''Solanum kwebense'' N.E. Br. * ''Solanum lacerdae'' Dusén * ''Solanum laciniatum'' Aiton * ''Solanum lacteum'' Vell. * ''Solanum laevigatum'' Dunal * ''Solanum lamprocarpum'' Bitter * ''Solanum lanceifolium'' Jacq. * ''Solanum lanceolatum'' Cav. * ''Solanum lantana'' Sendtn. * ''Solanum lanuginosum'' Dunal * ''Solanum lanzae'' J.-P. Lebrun & Stork * ''Solanum lasianthum'' Dunal * ''Solanum lasiocarpum'' Dunal * ''Solanum lasiocladum'' S. Knapp * ''Solanum lasiopodium'' Dunal * ''Solanum lateritium'' Dammer * ''Solanum latiflorum'' Bohs * ''Solanum laurentii'' Dammer * ''Solanum laurifolium'' L. f. * ''Solanum laxissimum'' Bitter * ''Solanum laxum'' Spreng. * ''Solanum leiophyllum'' Benth. * ''Solanum lepidotum'' Dunal * ''Solanum leptocaulon'' Van Heurck & Müll. Arg. * ''Solanum leptophyes'' Bitter * ''Solanum leptopodum'' Van Heurck & Müll. Arg. * ''Solanum leptorhachis'' Bitter * ''Solanum leptosepalum'' Correll * ''Solanum leptostachys'' Dunal * ''Solanum lesteri'' Hawkes & Hjert. * ''Solanum leucandrum'' Whalen * ''Solanum leucanthum'' Dammer * ''Solanum leucocarpon'' Dunal * ''Solanum leucodendron'' Sendtn. * ''Solanum leucophaeum'' Dunal * ''Solanum leucopogon'' Huber * ''Solanum lhotskyanum'' Dunal * ''Solanum lianiforme'' De Wild. * ''Solanum lichtensteinii'' Willd. * ''Solanum lignescens'' Fernald * ''Solanum lignicaule'' Vargas * ''Solanum limbaniense'' Ochoa * ''Solanum lindenii'' Rusby * ''Solanum linnaeanum'' Hepper & P.-M.L.Jaeger * ''Solanum litoraneum'' A.E. Gonç. * ''Solanum litusinum'' Ochoa * ''Solanum lobbianum'' Bitter * ''Solanum longevirgatum'' Bitter * ''Solanum longiconicum'' Bitter * ''Solanum longipes'' Dunal * ''Solanum longiusculus'' Ochoa * ''Solanum lopez-camarenae'' Ochoa * ''Solanum loxense'' Dunal * ''Solanum lucens'' S. Knapp * ''Solanum luffocarpum'' A. Chev. * ''Solanum lumholtzianum'' Bartlett * ''Solanum luridifuscescens'' Bitter * ''Solanum luteoalbum'' Pers. * ''Solanum luteum'' Mill. * ''Solanum luzoniense'' Merr. * ''Solanum lycocarpum'' A. St.-Hil. * ''Solanum lycopersicoides'' Dunal * ''Solanum lycopersicum'' L. * ''Solanum lykipiense'' C.H. Wright * ''Solanum lyratum'' Thunb. * ''Solanum macaonense'' Dunal * ''Solanum macbridei'' Hunz. & Lallana * ''Solanum macowanii'' Fourc. * ''Solanum macracanthum'' A. Rich. * ''Solanum macranthum'' Dunal * ''Solanum macrocarpon'' L. * ''Solanum macrotonum'' Bitter * ''[[Solanum madagascariense]]'' Dunal * ''Solanum madrense'' Fernald * ''Solanum maglia'' Schltdl. * ''Solanum mahoriensis'' D'Arcy & Rakot. * ''Solanum malacothrix'' S. Knapp * ''Solanum malletii'' S. Knapp * ''Solanum mammosum'' L. * ''Solanum mangaschae'' Pax * ''Solanum mapiricum'' S. Knapp * ''Solanum mapiriense'' Bitter * ''Solanum maranguapense'' Bitter * ''Solanum marantifolium'' Bitter * ''Solanum marginatum'' L. f. * ''Solanum marinasense'' Vargas * ''Solanum marojejy'' D'Arcy & Rakot. * ''Solanum maroniense'' Poit. * ''Solanum marquesi'' Dammer * ''Solanum martii'' Sendtn. * ''Solanum martinsii'' Van Heurck * ''Solanum matadori'' L.B. Sm. & Downs * ''Solanum maternum'' Bohs * ''Solanum maturecalvans'' Bitter * ''Solanum mauense'' Bitter * ''Solanum mauritianum'' Scop. * ''Solanum medians'' Bitter * ''Solanum megalochiton'' Mart. * ''Solanum megalonyx'' Sendtn. * ''Solanum megistacrolobum'' Bitter * ''Solanum melastomoides'' C.H. Wright * ''Solanum melissarum'' Bohs * ''Solanum melongena'' L. * ''Solanum memphiticum'' J.F.Gmel. * ''Solanum merrillianum'' Liou * ''Solanum mesodolichum'' Pic.Serm. * ''Solanum metarsium'' C.V. Morton * ''Solanum metrobotryon'' Dunal * ''Solanum michoacanum'' (Bitter) Rydb. * ''Solanum microdontum'' Bitter * ''Solanum microleprodes'' Bitter * ''Solanum mildbraedii'' Dammer * ''Solanum minutifoliolum'' Correll * ''Solanum mite'' Ruiz & Pav. * ''Solanum mitlense'' Dunal * ''Solanum mochiquense'' Ochoa * ''Solanum moestum'' Dunal * ''Solanum molinarum'' J.L. Gentry * ''Solanum monachophyllum'' Dunal * ''Solanum monactinanthum'' Dammer * ''Solanum monadelphum'' Van Heurck & Müll. Arg. * ''Solanum monanthemon'' S. Knapp * ''Solanum monarchostemon'' S. Knapp * ''Solanum moniliforme'' Correll * ''Solanum monotanthum'' Dammer * ''Solanum montanum'' L. * ''Solanum montigenum'' (C.V. Morton) Cabrera * ''Solanum morellifolium'' Bohs * ''Solanum morelliforme'' Bitter & Münch * ''Solanum morii'' S. Knapp * ''Solanum mortonii'' Hunz. * ''Solanum moscopanum'' Hawkes * ''Solanum moxosense'' M. Nee * ''Solanum mucronatum'' O.E. Schulz * ''Solanum muenscheri'' Standl. & Steyerm. * ''Solanum multifidum'' Lam. * ''Solanum multiflorum'' Vargas * ''Solanum multiglandulosum'' Bitter * ''Solanum multiinterruptum'' Bitter * ''Solanum multispinum'' N.E. Br. * ''Solanum muricatum'' Aiton * ''Solanum murinum'' Sendtn. * ''Solanum murphyi'' I.M. Johnst. * ''Solanum myoxotrichum'' Baker * ''Solanum myriacanthum'' Dunal * ''Solanum myrsinoides'' D'Arcy & Rakot. * ''Solanum nakurense'' C.H. Wright * ''Solanum namaquense'' Dammer * ''Solanum nanum'' Bitter * ''Solanum narcoticosmum'' Bitter * ''Solanum ndellense'' A. Chev. * ''Solanum neglectum'' Dunal * ''Solanum nelsonii'' Dunal * ''Solanum nematopus'' Sendtn. * ''Solanum nematorhachis'' S. Knapp * ''Solanum nemorense'' Dunal * ''Solanum nemorosum'' Ochoa * ''Solanum neocardenasii'' Hawkes & Hjert. * ''Solanum neorossii'' Hawkes & Hjert. * ''Solanum neovargasii'' Ochoa * ''Solanum neovavilovii'' Ochoa * ''Solanum neoweberbaueri'' Wittm. * ''Solanum nesiotes'' Bitter * ''Solanum nguelense'' Dammer * ''Solanum nienkui'' Merr. & Chun * ''Solanum nigrescens'' M. Martens & Galeotti * ''Solanum nigricans'' M. Martens & Galeotti * ''Solanum nitidum'' Ruiz & Pav. * ''Solanum nocturnum'' Fernald * ''Solanum nubicola'' Ochoa * ''Solanum nudum'' Dunal * ''Solanum nuricum'' M. Nee * ''Solanum nutans'' Ruiz & Pav. * ''Solanum nyctaginoides'' Dunal * ''Solanum oaxacanum'' Dunal * ''Solanum oblongifolium'' Dunal * ''Solanum obovalifolium'' Benitez * ''Solanum occultum'' Bohs * ''Solanum ochracanthum'' Bitter * ''Solanum ochraceo-ferrugineum'' Fernald * ''Solanum ochraceum'' Dunal * ''Solanum ochranthum'' Dunal * ''Solanum ochrophyllum'' Van Heurck & Müll. Arg. * ''Solanum odoriferum'' Vell. * ''Solanum okadae'' Hawkes & Hjert. * ''Solanum olgae'' Pojark. * ''Solanum olivaceum'' Dammer * ''Solanum olivaeforme'' Donn. Sm. * ''Solanum olivare'' Paill. & Bois * ''Solanum oliveirae'' Carvalho * ''Solanum olmosense'' Ochoa * ''Solanum olmosianum'' Ochoa * ''Solanum ombrophilum'' S. Knapp * ''Solanum oocarpum'' Sendtn. * ''Solanum opacum'' A. Br. & Bouché * ''Solanum oplocense'' Hawkes * ''Solanum oppositifolium'' Ruiz & Pav. * ''Solanum orientale'' Benitez * ''Solanum orophilum'' Correll * ''Solanum orthocarpum'' Bitter * ''Solanum otites'' Dunal * ''Solanum ovalifolium'' Dunal * ''Solanum ovatifolium'' De Wild. * ''Solanum ovum-fringillae'' (Dunal) Bohs * ''Solanum oxycarpum'' Schiede * ''Solanum oxycoccoides'' Bitter * ''Solanum oxyphyllum'' C.V. Morton * ''Solanum pabstii'' L.B. Sm. & Downs * ''Solanum pachimatium'' Dunal * ''Solanum pachyandrum'' Bitter * ''Solanum pachyarthrotrichum'' Bitter * ''Solanum palinacanthum'' Dunal * ''Solanum palitans'' C.V. Morton * ''Solanum pallidum'' Rusby * ''Solanum palmillae'' Standl. * ''Solanum paludosum'' Moric. * ''Solanum palustre'' Poepp. ex Schltr. * ''Solanum pampaninii'' Chiov. * ''Solanum panduriforme'' E. Mey. * ''Solanum paniculatum'' L. * ''Solanum pannosum'' Phil. * ''Solanum paposanum'' Phil. * ''Solanum paraibanum'' Agra * ''Solanum paralum'' Bohs * ''Solanum paramoense'' Bitter ex Pittier * ''Solanum paranense'' Dusén * ''Solanum parishii'' A. Heller * ''Solanum parvicorollatum'' Lekhnovich * ''Solanum pascoense'' Ochoa * ''Solanum pastillum'' S. Knapp * ''Solanum paucijugum'' Bitter * ''Solanum paucispinum'' Werderm. * ''Solanum paucissectum'' Ochoa * ''Solanum pavimenti'' L.B. Sm. & Downs * ''Solanum pectinatum'' Dunal * ''Solanum pedemontanum'' M. Nee * ''Solanum pedersenii'' Cabrera * ''Solanum peikuoensis'' S.S. Ying * ''Solanum pelagicum'' Bohs * ''Solanum peloquinianum'' Ochoa * ''Solanum penduliflorum'' Dammer * ''Solanum pensile'' Sendtn. * ''Solanum pentagonocalyx'' Bitter * ''Solanum pentaphyllum'' Bitter * ''Solanum pentlandii'' Dunal * ''Solanum perattenuatum'' I.M. Johnst. * ''Solanum pereirae'' Carvalho * ''Solanum perplexum'' Small * ''Solanum pertenue'' Standl. & C.V. Morton * ''Solanum peruvianum'' L. * ''Solanum phaeophyllum'' Werderm. * ''Solanum phaseoloides'' Pol. * ''Solanum phureja'' Juz. & Bukasov * ''Solanum physalidicalyx'' Bitter * ''Solanum physalifolium'' Rusby * ''Solanum pillahuatense'' Vargas * ''Solanum piluliferum'' Dunal * ''Solanum pimpinellifolium'' L. * ''Solanum pimpinelloides'' Hill. * ''Solanum pinetorum'' (L.B. Sm. & Downs) Bohs * ''Solanum pinnatisectum'' Dunal * ''Solanum pinnatum'' Cav. * ''Solanum piperiferum'' A. Rich. * ''Solanum pittosporifolium'' Hemsl. * ''Solanum piurae'' Bitter * ''Solanum placitum'' C.V. Morton * ''Solanum platanifolium'' Hook. * ''Solanum platense'' Dieckman * ''Solanum platycypellon'' S. Knapp * ''Solanum plowmanii'' S. Knapp * ''Solanum plumense'' Fernald * ''Solanum poecilochromifolium'' Rusby * ''Solanum poeppigianum'' Sendtn. * ''Solanum poggei'' Dammer * ''Solanum poinsettiifolium'' Rusby * ''Solanum polyacanthon'' Lam. * ''Solanum polyadenium'' Greenm. * ''Solanum polyanthemum'' Hochst. ex A. Rich. * ''Solanum polygamum'' Vahl * ''Solanum polyphyllum'' Phil. * ''Solanum polytrichostylum'' Bitter * ''Solanum polytrichum'' Sendtn. * ''Solanum praematurum'' Dammer * ''Solanum premnifolium'' (Miers) Bohs * ''Solanum preussii'' Dammer * ''Solanum probolospermum'' Bitter * ''Solanum procumbens'' Lour. * ''Solanum profusum'' C.V. Morton * ''Solanum proteanthum'' Bohs * ''Solanum pruinosum'' Dunal * ''Solanum pseudoauriculatum'' Chodat & Hassl. * ''Solanum pseudocapsicum'' L. * ''Solanum pseudodaphnopsis'' L.A. Mentz & Stehmann * ''Solanum pseudogeminifolium'' Dammer * ''Solanum pseudogracile'' Heiser * ''Solanum pseudopersicum'' Pojark. * ''Solanum pseudoquina'' A. St.-Hil. * ''Solanum pseudospinosum'' C.H. Wright * ''Solanum psychotrioides'' Dunal * ''Solanum pterospermum'' Bitter * ''Solanum ptychanthum'' Dunal * ''Solanum pubigerum'' Dunal * ''Solanum pulverulentifolium'' K.E. Roe * ''Solanum purpusii'' Brandegee * ''Solanum pycnanthemum'' Mart. * ''Solanum pygmaeum'' Cav. * ''Solanum pyracanthos'' Lam. * ''Solanum quaesitum'' C.V. Morton * ''Solanum quebradense'' S. Knapp * ''Solanum quichense'' J.M. Coult. & Donn. Sm. * ''Solanum quitoense'' Lam. * ''Solanum radicans'' L. f. * ''Solanum ramonense'' C.V. Morton & Standl. * ''Solanum ramulosum'' Sendtn. * ''Solanum raphanifolium'' Cárdenas & Hawkes * ''Solanum raquialatum'' Ochoa * ''Solanum ratum'' C.V. Morton * ''Solanum rederi'' Dammer * ''Solanum reductum'' C.V. Morton * ''Solanum reflexiflorum'' Moric. * ''Solanum reflexum'' Schrank * ''Solanum refractifolium'' Sendtn. * ''Solanum refractum'' Hook. & Arn. * ''Solanum regularifolium'' Correll * ''Solanum reineckii'' Briq. * ''Solanum reitzii'' L.B. Sm. & Downs * ''Solanum remyanum'' Phil. * ''Solanum renschii'' Vatke * ''Solanum reptans'' Bunbury * ''Solanum restingae'' S. Knapp * ''Solanum restrictum'' C.V. Morton * ''Solanum retroflexum'' Dunal * ''Solanum rhodesianum'' Dammer * ''Solanum rhomboideilanceolatum'' Ochoa * ''Solanum rhytidoandrum'' Sendtn. * ''Solanum richardii'' Dunal * ''Solanum riedlei'' Dunal * ''Solanum rigescens'' Jacq. * ''Solanum rigescentoides'' Hutch. * ''Solanum riojense'' Bitter * ''Solanum riparium'' Pers. * ''Solanum ripense'' Dunal * ''Solanum robecchii'' Bitter & Dammer * ''Solanum roblense'' Bitter * ''Solanum robustifrons'' Bitter * ''Solanum robustum'' H.L. Wendl. * ''Solanum rogersii'' S. Moore * ''Solanum rohrii'' C.H. Wright * ''Solanum rojasianum'' (Standl. & Steyerm.) Bohs * ''Solanum roseum'' Bohs * ''Solanum rostratum'' Dunal * ''Solanum rovirosanum'' Donn. Sm. * ''Solanum ruandae'' Bitter * ''Solanum rubetorum'' Dunal * ''Solanum rubiginosum'' Vahl * ''Solanum rudepannum'' Dunal * ''Solanum rufescens'' Sendtn. * ''Solanum rufistellatum'' Steyerm. * ''Solanum rugosum'' Dunal * ''Solanum rugulosum'' De Wild. * ''Solanum ruiz-lealii'' Brücher * ''Solanum ruizii'' S. Knapp * ''Solanum runsoriense'' C.H. Wright * ''Solanum rupincola'' Mart. * ''Solanum sakarense'' Dammer * ''Solanum salamancae'' Hunz. & Barboza * ''Solanum salasianum'' Ochoa * ''Solanum salicifolium'' Phil. * ''Solanum saltianum'' Roem. & Schult. * ''Solanum salzmannii'' Dunal * ''[[Solanum sambiranense]]'' D'Arcy & Rakot. * ''Solanum sambuciflorum'' Sendtn. * ''Solanum sambucinum'' Rydb. * ''Solanum sanctae-nevadae'' Dunal & A. DC. * ''Solanum sanctae-rosae'' Hawkes * ''Solanum sandemanii'' Hawkes * ''Solanum sandianum'' Bitter * ''Solanum sandwicense'' Hook. & Arn. * ''Solanum sanfurgoi'' Phil. * ''Solanum santolallae'' Vargas * ''Solanum santosii'' S. Knapp * ''Solanum saponaceum'' Dunal * ''Solanum sarasarae'' Ochoa * ''Solanum sarrachoides'' Sendtn. * ''Solanum saturatum'' M. Nee * ''Solanum savanillense'' Bitter * ''Solanum sawyeri'' Ochoa * ''Solanum saxatilis'' Ochoa * ''Solanum scabrifolium'' Ochoa * ''Solanum scabrum'' Mill. * ''Solanum scandens'' Mill. * ''Solanum schenckii'' Bitter * ''Solanum schimperianum'' Hochst. * ''Solanum schizandrum'' Sendtn. * ''Solanum schlechtendalianum'' Walp. * ''Solanum schliebenii'' Werderm. * ''Solanum schomburgkii'' Sendtn. * ''Solanum schroederi'' Dammer * ''Solanum schumannianum'' Dammer * ''Solanum schwackei'' Glaz. * ''Solanum sciadostylis'' (Sendtn.) Bohs * ''Solanum scuticum'' M. Nee * ''Solanum seaforthianum'' Andrews * ''Solanum secedens'' Dammer * ''Solanum selachophyllum'' Bitter * ''Solanum sellowianum'' Dunal * ''Solanum sellowii'' Dunal * ''Solanum semiscandens'' Bitter * ''Solanum semotum'' M. Nee * ''Solanum sendtnerianum'' Van Heurck & Müll. Arg. * ''Solanum sepiaceum'' Dammer * ''Solanum sepicula'' Dunal * ''Solanum septemlobum'' Bunge * ''Solanum sereti'' De Wild. * ''Solanum sericeum'' Ruiz & Pav. * ''Solanum sessile'' Ruiz & Pav. * ''Solanum sessiliflorum'' Dunal * ''Solanum sessilistellatum'' Bitter * ''Solanum setaceum'' Dammer * ''Solanum setosissimum'' Bitter ex L.A. Mentz & M. Nee * ''Solanum setosum'' (Brandegee) Bitter * ''Solanum sibundoyense'' (Bohs) Bohs * ''Solanum sieberi'' Van Heurck & Müll. Arg. * ''Solanum simplicifolium'' Bitter * ''Solanum simplicissimum'' Ochoa * ''Solanum sinuatiexcisum'' Bitter * ''Solanum sinuatirecurvum'' Bitter * ''Solanum sinuato-repandum'' K. Braun * ''Solanum siparunoides'' Ewan * ''Solanum siphonobasis'' Bitter * ''Solanum sisymbriifolium'' Lam. * ''Solanum sitiens'' I.M. Johnst. * ''Solanum skutchii'' Correll * ''Solanum smithii'' S. Knapp * ''Solanum snoussii'' A. Chev. * ''Solanum sodomaeodes'' Kuntze * ''Solanum soestii'' Hawkes & Hjert. * ''Solanum sogarandinum'' Ochoa * ''Solanum solum'' J.F. Macbr. * ''Solanum somalense'' Franch. in Revoil * ''Solanum sooretamum'' Carvalho * ''Solanum sordidum'' Sendtn. * ''Solanum sparsespinosum'' De Wild. * ''Solanum sparsipilum'' (Bitter) Juz. & Bukasov * ''Solanum spathotrichum'' Dammer * ''Solanum spegazzinii'' Bitter * ''Solanum spirale'' Roxb. * ''Solanum spissifolium'' Sendtn. * ''Solanum sprucei'' Van Heurck & Müll. Arg. * ''Solanum stagnale'' Moric. * ''Solanum stellatiglandulosum'' Bitter * ''Solanum stellativelutinum'' Bitter * ''Solanum stenandrum'' Sendtn. * ''Solanum stenophyllidium'' Bitter * ''Solanum stenophyllum'' Dunal * ''Solanum stenotomum'' Juz. & Bukasov * ''Solanum steyermarkii'' Carvalho * ''Solanum stipulaceum'' Roem. & Schult. * ''Solanum stipulatum'' Vell. * ''Solanum stipuloideum'' Rusby * ''Solanum stolzii'' Dammer * ''Solanum storkii'' C.V. Morton & Standl. * ''Solanum stramoniifolium'' Jacq. * ''Solanum stuckertii'' Bitter * ''Solanum suaveolens'' Kunth & C.D. Bouché * ''Solanum subcoriaceum'' Thell. & H. Dur. xx * ''Solanum subinerme'' Jacq. * ''Solanum sublentum'' Hieron. * ''Solanum subpanduratum'' Ochoa * ''Solanum subquinatum'' Bitter * ''Solanum subserratum'' Dunal * ''Solanum subsessile'' De Wild. * ''Solanum subsylvestre'' L.B. Sm. & Downs * ''Solanum subtusviolaceum'' Bitter * ''Solanum subulatum'' C.H. Wright * ''Solanum subumbellatum'' Vell. * ''Solanum subuniflorum'' Bitter * ''Solanum subvelutinum'' Rydb. * ''Solanum sucrense'' Hawkes * ''Solanum sudanense'' Hammerstein xx * ''Solanum superbum'' S. Knapp * ''Solanum supinum'' Dunal * ''Solanum surattense'' Burm. f. * ''Solanum swartzianum'' Roem. & Schult. * ''Solanum sychnoteranthum'' Bitter * ''Solanum sycocarpum'' Mart. & Sendtn. * ''Solanum sycophanta'' Dunal * ''Solanum symmetricum'' Rusby * ''Solanum symphyandrum'' (Bitter) C.V. Morton * ''Solanum tabanoense'' Correll * ''Solanum tacanense'' Lundell * ''Solanum taeniotrichum'' Correll * ''Solanum taitense'' Vatke * ''Solanum talarense'' Svenson * ''Solanum tampicense'' Dunal * ''Solanum tanysepalum'' S. Knapp * ''Solanum tapojense'' Ochoa * ''Solanum tarapatanum'' Ochoa * ''Solanum tarderemotum'' Bitter * ''Solanum tarijense'' Hawkes * ''Solanum tarnii'' Hawkes & Hjert. * ''Solanum taulisense'' Ochoa * ''Solanum tegore'' Aubl. * ''Solanum tenuiflagellatum'' Bitter ex S. Knapp * ''Solanum tenuilobatum'' Parish * ''Solanum tenuipes'' Bartlett * ''Solanum tenuisetosum'' (Bitter) Bohs * ''Solanum tenuispinum'' Rusby * ''Solanum tenuissimum'' Sendtn. * ''Solanum tepuiense'' S. Knapp * ''Solanum tequilense'' A. Gray * ''Solanum terminale'' Forssk. * ''Solanum ternatum'' Ruiz & Pav. * ''Solanum ternifolium'' Werderm. * ''Solanum tetrachondrum'' Bitter * ''Solanum tetricum'' Dunal * ''Solanum tettense'' Klotzsch * ''Solanum thelopodium'' Sendtn. * ''Solanum theobromophyllum'' Bitter * ''Solanum thomasiifolium'' Sendtn. * ''Solanum thruppii'' C.H. Wright * ''Solanum toldense'' Matesevach & Barboza * ''Solanum toliaraea'' D'Arcy & Rakot. * ''Solanum tomentosum'' L. * ''Solanum torreanum'' A.E. Gonç. * ''Solanum torreyi'' A. Gray * ''Solanum torvum'' Sw. * ''Solanum tovarii'' S. Knapp * ''Solanum trachycarpum'' Bitter & Sodiro * ''Solanum trachycyphum'' Bitter * ''Solanum trachyphyllum'' Dunal * ''Solanum trachytrichium'' Bitter * ''Solanum tredecimgranum'' Bitter * ''Solanum tribulosum'' S. Schauer * ''Solanum trichoneuron'' Lillo * ''Solanum trichopetiolatum'' D'Arcy & Rakot. * ''Solanum tricuspidatum'' Dunal * ''Solanum tridynamum'' Dunal * ''Solanum trifidum'' Correll * ''Solanum triflorum'' Nutt. * ''Solanum trifolium'' Dunal * ''Solanum trifurcum'' Dunal * ''Solanum trigonoplum'' Bitter * ''Solanum trinitense'' Ochoa * ''Solanum tripartitum'' Dunal * ''Solanum triplinervium'' C.V. Morton * ''Solanum triquetrum'' Cav. * ''Solanum triste'' Jacq. * ''Solanum trizygum'' Bitter * ''Solanum tuberosum'' L. * ''Solanum tuerckheimii'' Greenm. * ''Solanum tunariense'' Kuntze * ''Solanum tuquerrense'' Hawkes * ''Solanum turgidum'' S. Knapp * ''Solanum turneroides'' Chodat * ''Solanum tweedianum'' Hook. * ''Solanum ueleense'' De Wild. * ''Solanum ugentii'' Hawkes & K.A. Okada * ''Solanum ukerewense'' Bitter * ''Solanum uleanum'' Bitter * ''Solanum ulei'' Morton * ''Solanum ulugurense'' Dammer * ''Solanum umbellatum'' Mill. * ''Solanum umbelliferum'' Eschsch. * ''Solanum umbratile'' I.M. Johnst. * ''Solanum uncinatum'' Schrank * ''Solanum uncinellum'' Lindl. * ''Solanum undatum'' Lam. * ''Solanum unifoliatum'' S. Knapp * ''Solanum unilobum'' (Rusby) Bohs * ''Solanum uollense'' Pic.Serm. * ''Solanum urosepalum'' Dammer * ''Solanum ursinum'' Rusby * ''Solanum urticans'' Dunal * ''Solanum urubambae'' Juz. * ''Solanum usaramense'' Dammer * ''Solanum utile'' Klotzsch * ''Solanum vacciniiflorum'' Standl. & L.O. Williams * ''Solanum vaillantii'' Dunal * ''Solanum valdiviense'' Dunal * ''Solanum valerioanum'' C.V. Morton & Standl. * ''Solanum validinervium'' Benitez & S. Knapp * ''Solanum vallis-mexici'' Juz. * ''Solanum vanheurckii'' Müll. Arg. * ''Solanum variabile'' Mart. * ''Solanum velardei'' Ochoa * ''Solanum velleum'' Roem. & Schult. * ''Solanum vellozianum'' Dunal * ''Solanum velutinum'' Dunal * ''Solanum velutissimum'' Rusby * ''Solanum venosum'' Dunal * ''Solanum venturii'' Hawkes & Hjerting * ''Solanum vernei'' Bitter & Wittm. * ''Solanum verrucosum'' Schltdl. * ''Solanum vervoorstii'' L.B. Sm. * ''Solanum vestissimum'' Dunal * ''Solanum viarum'' Dunal * ''Solanum vidaurrei'' Cárdenas * ''Solanum villosum'' Mill. * ''Solanum villuspetalum'' Vargas * ''Solanum violaceimarmoratum'' Bitter * ''Solanum violaceum'' Ortega * ''Solanum violifolium'' Schott ex Spreng. * ''Solanum virginianum'' L. * ''Solanum virgultorum'' (Bitter) Cárdenas & Hawkes * ''Solanum viridimaculatum'' Gilli * ''Solanum viridipes'' Dunal * ''Solanum viscosissimum'' Sendtn. * ''Solanum volubile'' Sw. * ''Solanum volubilis'' Rusby * ''Solanum wacketii'' Witasek * ''Solanum wallacei'' (A. Gray) Parish * ''Solanum warmingii'' Hieron. * ''Solanum weberbaueri'' Bitter * ''Solanum weddellii'' Phil. * ''Solanum welwitschii'' C.H. Wright * ''Solanum wendlandii'' Hook. f. * ''Solanum whalenii'' M. Nee * ''Solanum wittmackii'' Bitter * ''Solanum woodburyi'' R.A. Howard * ''Solanum woodsonii'' Correll * ''Solanum wrightii'' Benth. * ''Solanum xanthophaeum'' Bitter * ''Solanum xanti'' A. Gray * ''Solanum yamobambense'' Ochoa * ''Solanum yanamonense'' S. Knapp * ''Solanum yangambiense'' De Wild. * ''Solanum youngii'' S. Knapp * ''Solanum yungasense'' Hawkes * ''Solanum zanzibarense'' Vatke * ''Solanum zeylanicum'' Scop. * ''Solanum zuloagae'' Cabrera === Karazana misy eto Madagasikara === Indreto ny karazana ''Solanum'' misy eto [[Madagasikara]] <ref name=":0"><small>"[https://tenymalagasy.org/bins/teny2?w=Solanum Solanum]", ''tenymalagasy.org''</small></ref>(misy ny mitovy zavatra tondroina ary misy ny mila fanamarinana): * ''[[Solanum aphananthum]]'' (ranenda, ranendo) * ''[[Solanum apocynifolium]]'' (kiranzy, vahiara) * ''Solanum auriculatum'' (ambiatibe, fanasandovia, sevabe, tambakobe, tambakolahy, tambako ratsy, tsiariboamena, voampoabe) → ''[[Solanum granuloso-leprosum]]'' * ''[[Solanum dulcamara]]'' ([[mafai-mamy]]) * ''[[Solanum erythracanthum]]'' (angivy, fahavalonkazo, hazomiarotena, hazomitompovohitra, heritsilo, hery, tsilohery) * ''Solanum erythrocarpon'' (roingivy, voampoa, voangivy) (?) * ''[[Solanum forsythii]]'' (mangidikely, voampokely) * ''Solanum indicum'' (angivibe, angivy, ankivy, toreraka, voampabe, voampo, voampoa, voampoana, voangily, voangivibe, voapo) → ''[[Solanum violaceum]]'' * ''[[Solanum lycopersicum]]'' ([[voatabia]], voabonga) * ''[[Solanum macrocarpon]]'' (angivibe, angivy, voampoabe, voangivibe) * ''[[Solanum madagascariense]]'' (lahirohy, vahihazo, vahimbingy, vahinaomby) * ''[[Solanum melongena]]'' (angivimbazaha, bana, [[baranjely]], bengaly, beranjely, boraraka, boreraka, toraraka, toreraka, voabana, voangivimbazaha) * ''[[Voanantay|Solanum nigrum]]'' (amafaitra, amelo, anamafaika, anamainty, anamamidia, [[anamamy]], anamangidy, anangitakely, anantsatria, anantsatry, famoizan' aretina, hanga, voanamainty, voananana, [[voanantay]]) * ''Solanum nitens'' (hendramena, sakaikely, voamainty) → ''[[Solanum madagascariense]]'' * ''[[Solanum nodiflorum]]'' ([[anamamy]], anantsatria, anantsindrana, avaizo, bemine, mailo) * ''Solanum nossibeense'' (angiviala) → ''[[Solanum erythracanthum]]'' * ''[[Solanum pyracanthos]]'' (roingivy, tsingivy, vangivy) * ''[[Solanum richardii]]'' (voabana) * ''[[Solanum trigonoplum]]'' (fatipatikanala) * ''[[Solanum tuberosum]]'' (kambo, [[Ovimbazaha|ovy]], [[ovimbazaha]], ovivory) === Anarana amin' ny teny malagasy === Indreto ny [[Fiteny malagasy|teny malagasy]] ilazana ny sasany amin' ny zavamaniry ao amin' ny vondron-karazana ''Solanum''<ref name=":0" />: * amafaitra, ambiatibe, amelo, anamafaika, anamafaitra, anamainty, anamamidia, anamamy, anamangidy, anangitakely, anantsatria, anantsatria, anantsatry, anantsindrana, angiviala, angivibe, angivimbazaha, angivy, ankivy, avaizo, * bana, [[baranjely]], bemine, bengaly, beranjely, boraraka, boreraka, * fahavalonkazo, famoizan' aretina, fanasandovia, fatipatikanala, * hanga, hazomiarotena, hazomitompovohitra, hendramena, heritsilo, hery, * kambo, kiranzy, * lahirohy, * [[mafai-mamy]], mailo, mangidikely, * [[ovimbazaha]], ovivory, [[ovy]], * ranenda, ranendo, roingivy, roingivy, * sakaikely, sevabe, * tambako ratsy, tambakobe, tambakolahy, toraraka, toreraka, tsiariboamena, tsilohery, tsingivy, * vahiara, vahihazo, vahimbingy, vahinaomby, vangivy, voabana, voabonga, voamainty, voampabe, voampo, voampoa, voampoabe, voampoana, voampokely, voanamainty, voananana, [[voanantay]], voangily, voangivibe, voangivimbazaha, voangivy, voapo, [[voatabia]] == Jereo koa == * [[Angivy]] * [[Voatabia]] * [[Baranjely]] == Loharano == [[Sokajy:Zavamaniry]] bu5dwrehu5ohijj4ka2pbzmqj9ureeo 1134433 1134430 2026-04-06T14:00:44Z Thelezifor 15140 1134433 wikitext text/x-wiki [[Sary:Solanum ambosinum1.jpg|vignette|387x387px|''Solanum ambosinum'']] Ny '''''Solanum''''' dia vondron-karazan-javamaniry [[roa ravin-tsimoka]] ao amin' ny fianakaviana ''[[Solanaceae]]'', ao amin' ny zana-pianakaviana ''Solanoideae'', izay manana miely saika amin' ny toerana rehetra, indrindra any amin' ny faritra mafana any [[Amerika]]. Ity vondron-karazana ity, izay ahitana karazana miisa 1&nbsp;200 any ho any, no lehibe indrindra amin' ny fianakaviana ''Solanaceae'' ary laharana faha-9 amin' ny vondron-karazana lehibe indrindra rehetra ao amin' ny vondron-javamaniry mamony (''[[Angiospermae]]''). Ny zavamaniry ao amin' ny vondron-karazana ''Solanum'' dia zavamaniry [[Zavamaniry ahitra|ahitra]] sy [[hazobotry]] ary [[Hazo (zavamaniry)|hazo]], indraindray mandady mianika, amin' ny ankapobeny misy volovolo, manana ravina mifandimby miaraka amin' ny felana feno na toa voahetihety. Ny voniny, izay sady lahy no vavy, miaraka amin' ny antera ([[totsim-bovoka]]) matetika mitambatra manodidina ny [[tahom-bavimbony]], dia mivondrona ao anaty vondrom-bony. Ny voany amin' ny ankapobeny dia boribory na toy ny atody, misy vihy miovaova isa, amin' ny ankapobeny fisaka. Karazana maro amin' ity vondrona ity no ambolena, na hatao sakafo (toy ny [[ovy]], ny [[voatabia]] na ny [[baranjely]]) na hatao haingo. Ny karazana hafa dia ampiasaina amin' ny fitsaboana. Ny karazana rehetra amin' ny ''Solanum'' dia misy poizina kely na be, toy ny ''Solanum laxum'' (fanao haingo) sy ny ''Solanum dulcamara'' (mafai-mamy), satria misy ao amin' ny taovany rehetra (indrindra amin' ny voany sy amin' ny raviny), fa amin' ny fatrany miovaova, ahitana poizina toy ny glikôalkalôida sy sapôninina sterôidika. == Karazana == === Karazana maneran-tany === Ity vondron-karazana ity dia ahitana karazana miisa 1&nbsp;200 any ho any. Araka ny ''[[The Plant List]]'' <small>(24 août 2019)</small> (miisa mihoatra ny 900): * ''Solanum abancayense'' Ochoa * ''Solanum abitaguense'' S. Knapp * ''Solanum absconditum'' Agra * ''Solanum abutilifolium'' Rusby * ''Solanum abutiloides'' (Griseb.) Bitter & Lillo * ''Solanum acanthodes'' Hook. f. * ''Solanum acanthoideum'' Drège ex Dunal * ''Solanum acaule'' Bitter * ''Solanum accrescens'' Standl. & C.V. Morton * ''Solanum acerifolium'' Dunal * ''Solanum achacachense'' Cárdenas * ''Solanum acroglossum'' Juz. * ''Solanum acroscopicum'' Ochoa * ''Solanum actaeibotrys'' Rusby * ''Solanum actinocalyx'' (H. Winkl.) Hunz. * ''Solanum aculeastrum'' Dunal * ''Solanum aculeatissimum'' Jacq. * ''Solanum aculeolatum'' M. Martens & Galeotti * ''Solanum acuminatum'' Ruiz & Pav. * ''Solanum acutilobum'' Dunal * ''Solanum adelense'' Delile * ''Solanum adhaerens'' Willd. ex Roem. & Schult. * ''Solanum adoense'' Hochst. ex A. Braun * ''Solanum adscendens'' Sendtn. * ''Solanum adspersum'' Witasek * ''Solanum aemulans'' Bitter & Wittm. * ''Solanum aenictum'' C.V. Morton * ''Solanum aethiopicum'' L. * ''Solanum affine'' Sendtn. * ''Solanum africanum'' Mill. * ''Solanum aggerum'' Dunal * ''Solanum agrarium'' Sendtn. * ''Solanum agrimoniifolium'' Rydb. * ''Solanum ahanhuiri'' Juz. & Bukasov * ''Solanum alandiae'' Cárdenas * ''Solanum alatirameum'' Bitter * ''Solanum albescens'' (Britton) Hunz. * ''Solanum albicans'' (Ochoa) Ochoa * ''Solanum albidum'' Dunal * ''Solanum albornozii'' Correll * ''Solanum aligerum'' Schltdl. * ''Solanum alloiophyllum'' Dammer * ''Solanum allophyllum'' (Miers) Standl. * ''Solanum aloysiifolium'' Dunal * ''Solanum alternatopinnatum'' Steud. * ''Solanum altissimum'' Benitez * ''Solanum amayanum'' Ochoa * ''Solanum amazonium'' Ker Gawl. * ''Solanum amblophyllum'' Hook. * ''Solanum ambosinum'' Ochoa * ''[[Solanum americanum]]'' Mill. * ''Solanum amethystinum'' (Kuntze) Heiser * ''Solanum amnicola'' S. Knapp * ''Solanum amotapense'' Svenson * ''Solanum amygdalifolium'' Steud. * ''Solanum anceps'' Ruiz & Pav. * ''Solanum andersonii'' Ochoa * ''Solanum andreanum'' Baker * ''Solanum andrieuxi'' Dunal * ''Solanum anematophilum'' Ochoa * ''[[Solanum anguivi]]'' Lam. * ''Solanum angustialatum'' Bitter * ''Solanum angustifidum'' Bitter * ''Solanum angustiflorum'' Mart. * ''Solanum angustifolium'' Mill. * ''Solanum angustispinosum'' De Wild. * ''Solanum anisophyllum'' Van Heurck & Müll. Arg. * ''[[Solanum ankazobe]]'' D'Arcy & Rakot. * ''Solanum annuum'' C.V. Morton * ''Solanum anoacanthum'' Sendtn. * ''Solanum anomalum'' Thonn. * ''Solanum antacochense'' Ochoa * ''[[Solanum antalaha]]'' D'Arcy & Rakot. * ''Solanum apaporanum'' R.E. Schult. * ''Solanum aparadense'' L.A. Mentz & M. Nee * ''Solanum aphananthum'' Baker * ''Solanum aphyodendron'' S. Knapp * ''Solanum apiahyense'' Witasek * ''Solanum apiculatibaccatum'' Bitter * ''Solanum apiculatum'' Sendtn. * ''Solanum apocynifolium'' Baker * ''Solanum appendiculatum'' Dunal * ''Solanum appressum'' K.E. Roe * ''Solanum aracc-papa'' Juz. ex Rybin * ''Solanum arachnidanthum'' Rusby * ''Solanum arboreum'' Dunal * ''Solanum arenarium'' Sendtn. * ''Solanum argenteum'' Dunal * ''Solanum argentinum'' Bitter & Lillo * ''Solanum aridum'' Morong * ''Solanum ariduphilum'' Ochoa * ''Solanum armentalis'' J.L. Gentry & D'Arcy * ''Solanum arundo'' Mattei * ''Solanum asperolanatum'' Ruiz & Pav. * ''Solanum asperum'' Rich. * ''Solanum asterophorum'' Mart. * ''Solanum asteropilodes'' Bitter * ''Solanum atitlanum'' K.E. Roe * ''Solanum atriplicifolium'' Gill ex Nees * ''Solanum atropurpureum'' Schrank * ''Solanum aturense'' Dunal * ''Solanum augusti'' Ochoa * ''Solanum aurantiacobaccatum'' De Wild. * ''Solanum aureum'' Dunal * ''Solanum auriculatum'' Aiton * ''Solanum aviculare'' G. Forst. * ''Solanum axillifolium'' K.E. Roe * ''Solanum ayacuchense'' Ochoa * ''Solanum aymaraesense'' Ochoa * ''Solanum badilloi'' Benitez * ''Solanum bagamojense'' Bitter & Dammer * ''Solanum bahamense'' L. * ''Solanum bahianum'' S. Knapp * ''Solanum bangii'' Bitter * ''Solanum barbeyanum'' Huber * ''Solanum barbisetum'' Nees * ''Solanum barbulatum'' Zahlbr. * ''Solanum basendopogon'' Bitter * ''Solanum batangense'' Dammer * ''Solanum batoides'' D'Arcy & Rakot. * ''Solanum bellicosum'' Bitter * ''Solanum bellum'' S. Knapp * ''Solanum benadirense'' Chiov. * ''Solanum beniense'' De Wild. * ''Solanum berthaultii'' Hawkes * ''Solanum betaceum'' Cav. * ''[[Solanum betroka]]'' D'Arcy & Rakot. * ''Solanum biceps'' Dunal * ''Solanum bicolor'' Willd. ex Roem. & Schult. * ''Solanum bilabiatum'' Dammer * ''Solanum billhookeri'' Ochoa * ''Solanum blanco-galdosii'' Ochoa * ''Solanum blodgettii'' Chapm. * ''Solanum boerhaaviifolium'' Sendtn. * ''Solanum bolivianum'' Britton ex Rusby * ''Solanum boliviense'' Dunal * ''Solanum bombycinum'' Ochoa * ''Solanum bonariense'' L. * ''Solanum bondjorum'' A. Chev. * ''Solanum boselliae'' Chiov. * ''Solanum brachistotrichum'' (Bitter) Rydb. * ''Solanum brachyantherum'' Phil. * ''Solanum brachystachys'' Dunal * ''Solanum brevicaule'' Bitter * ''Solanum brevifolium'' Dunal * ''Solanum brevipedicellatum'' K.E. Roe * ''Solanum brieyi'' De Wild. * ''Solanum buesii'' Vargas * ''Solanum bukasovii'' Juz. * ''Solanum bulbocastanum'' Dunal * ''Solanum bullatum'' Vell. * ''Solanum bumeliifolium'' Dunal * ''Solanum burbankii'' Bitter * ''Solanum burchellii'' Dunal * ''Solanum burtonii'' Ochoa * ''Solanum bussei'' Dammer * ''Solanum caavurana'' Vell. * ''Solanum cacosmum'' Bohs * ''Solanum caesium'' Griseb. * ''Solanum cajamarquense'' Ochoa * ''Solanum cajanumense'' Kunth * ''Solanum calacalinum'' Ochoa * ''Solanum caldense'' Carvalho * ''Solanum calidum'' Bohs * ''Solanum calileguae'' Cabrera * ''Solanum callianthum'' C.V. Morton * ''Solanum callicarpifolium'' Kunth & Bouché * ''Solanum calvescens'' Bitter * ''Solanum campaniforme'' Roem. & Schult. * ''Solanum campechiense'' L. * ''Solanum campetrichum'' Werderm. * ''Solanum campylacanthum'' Hochst. * ''Solanum campylocladum'' Dunal * ''Solanum candelarianum'' Cárdenas * ''Solanum candidum'' Lindl. * ''Solanum candolleanum'' Berthault * ''Solanum canense'' Rydb. * ''Solanum cantense'' Ochoa * ''Solanum capense'' L. * ''Solanum capillipes'' Britton * ''Solanum capoerum'' Dunal * ''Solanum capsicoides'' All. * ''Solanum carautae'' Carvalho * ''Solanum carchiense'' Correll * ''Solanum cardiophyllum'' Lindl. * ''Solanum carense'' Dunal * ''Solanum caricaefolium'' Rusby * ''Solanum caripense'' Dunal * ''Solanum carolinense'' L. * ''Solanum cassioides'' L.B. Sm. & Downs * ''Solanum castaneum'' Carvalho * ''Solanum catombelense'' Peyr. * ''Solanum caudatum'' Dunal * ''Solanum cerasiferum'' Dunal * ''Solanum cernuum'' Vell. * ''Solanum chachapoyasense'' Bitter * ''Solanum chacoense'' Bitter * ''Solanum chalmersii'' S. Knapp * ''Solanum chamaepolybotryon'' Bitter * ''Solanum chamaesarachidium'' Bitter * ''Solanum chancayense'' Ochoa * ''Solanum chariense'' A. Chev. * ''Solanum chaucha'' Juz. & Bukasov * ''Solanum chavinense'' Correll * ''Solanum cheesmaniae'' (Riley) Fosberg * ''Solanum chenopodioides'' Lam. * ''Solanum chiapasense'' K.E. Roe * ''Solanum chilense'' Dunal * ''Solanum chilliasense'' Ochoa * ''Solanum chillonanum'' Ochoa * ''Solanum chimborazense'' Bitter & Sodiro * ''Solanum chiovendae'' Lanza * ''Solanum chiquidenum'' Ochoa * ''Solanum chlamydogynum'' Bitter * ''Solanum chloropetalon'' Schltdl. * ''Solanum chomatophilum'' Bitter * ''Solanum chrysasteroides'' Werderm. * ''Solanum chrysoflorum'' Ochoa * ''Solanum chrysophyllum'' Dunal * ''Solanum chrysotrichum'' Schltdl. * ''Solanum cinereum'' R. Br. * ''Solanum cinnamomeum'' Sendtn. * ''Solanum circaeifolium'' Bitter * ''Solanum circinatum'' Bohs * ''Solanum cirsioides'' A. Chev. * ''Solanum citrinum'' M. Nee * ''Solanum citrullifolium'' A. Braun * ''Solanum cladotrichum'' Vand. ex Dunal * ''Solanum clandestinum'' Bohs * ''Solanum clarum'' Correll * ''Solanum clavatum'' Rusby * ''Solanum clivorum'' S. Knapp * ''Solanum clokeyi'' Munz * ''Solanum cobanense'' J.L. Gentry * ''Solanum coccineum'' Jacq. * ''Solanum cochabambense'' Bitter * ''Solanum coelestispetalum'' Vargas * ''Solanum collectaneum'' C.V. Morton * ''Solanum colombianum'' Dunal * ''Solanum comarapanum'' M. Nee * ''Solanum commersonii'' Dunal * ''Solanum complectens'' M. Nee & G.J. Anderson * ''Solanum compressum'' L.B. Sm. & Downs * ''Solanum comptum'' C.V. Morton * ''Solanum concarense'' Hunz. * ''Solanum concinnum'' Sendtn. * ''Solanum confertiseriatum'' Bitter * ''Solanum confine'' Dunal * ''Solanum confusum'' C.V. Morton * ''Solanum conglobatum'' Dunal * ''Solanum conicum'' Ruiz & Pav. * ''Solanum connatum'' Correll * ''Solanum consimile'' C.V. Morton * ''Solanum contumazaense'' Ochoa * ''Solanum cordatum'' Forssk. * ''Solanum cordifolium'' Dunal * ''Solanum cordioides'' S. Knapp * ''Solanum cordovense'' Sessé & Moc. * ''Solanum coriaceum'' Dunal * ''Solanum cormanthum'' Vell. * ''Solanum corneliomulleri'' J.F. Macbr. * ''Solanum cornifolium'' Dunal * ''Solanum corumbense'' S. Moore * ''Solanum corymbiflorum'' (Sendtn.) Bohs * ''Solanum corymbosum'' Jacq. * ''Solanum costatum'' M. Nee * ''Solanum coxii'' Phil. * ''Solanum crassifolium'' Lam. * ''Solanum crebrum'' L.B. Sm. * ''Solanum cremastanthemum'' Werderm. * ''Solanum crepidotrichum'' Bitter * ''Solanum crinitipes'' Dunal * ''Solanum crinitum'' Lam. * ''Solanum crispum'' Ruiz & Pav. * ''Solanum croatii'' D'Arcy & R.C. Keating * ''Solanum crotonifolium'' Dunal * ''Solanum cruciferum'' Bitter * ''Solanum cucullatum'' S. Knapp * ''Solanum cufodontii'' Lanza * ''Solanum cultum'' De Wild. * ''Solanum curtilobum'' Juz. & Bukasov * ''Solanum cutervanum'' Zahlbr. * ''Solanum cyclophyllum'' S. Knapp * ''Solanum cymosum'' Ruiz & Pav. * ''Solanum cyrtopodium'' Dunal * ''Solanum dalibardiforme'' Bitter * ''Solanum damarense'' Bitter * ''Solanum daphnophyllum'' Bitter * ''Solanum darbandense'' A. Chev. * ''Solanum darienense'' S. Knapp * ''Solanum dasyadenium'' Bitter * ''Solanum dasyanthum'' Brandegee * ''Solanum dasyneuron'' S. Knapp * ''Solanum dasyphyllum'' Schumach. & Thonn. * ''Solanum dasypus'' E. Mey. * ''Solanum dasytrichum'' Bitter * ''Solanum davidsei'' Carvalho * ''Solanum davisense'' Whalen * ''Solanum decipiens'' Opiz * ''Solanum decompositiflorum'' Sendtn. * ''Solanum decorum'' Sendtn. * ''Solanum deflexicarpum'' C.Y. Wu & S.C. Huang * ''Solanum deflexiflorum'' Bitter * ''Solanum delagoense'' Dunal * ''Solanum delicatulum'' L.B. Sm. & Downs * ''Solanum delitescens'' C.V. Morton * ''Solanum delpierrei'' De Wild. * ''Solanum demissum'' Lindl. * ''Solanum dendrophilum'' Bitter * ''Solanum dennekense'' Damm. * ''Solanum densepilosulum'' Bitter * ''Solanum depauperatum'' Dunal * ''Solanum deterrimum'' C.V. Morton * ''Solanum dewildemanianum'' Robyns * ''Solanum diamantinense'' Agra * ''Solanum dianthum'' Rusby * ''Solanum dichroandrum'' Dunal * ''Solanum dichroanthum'' Dammer * ''Solanum didymum'' Dunal * ''Solanum dimidiatum'' Raf. * ''Solanum dimorphandrum'' S. Knapp * ''Solanum dinklagei'' Dammer * ''Solanum dinteri'' Bitter * ''Solanum diphyllum'' L. * ''Solanum diploconos'' (Mart.) Bohs * ''Solanum dissimile'' C.V. Morton * ''Solanum distichophyllum'' Sendtn. * ''Solanum distichum'' Schumach. & Thonn. * ''Solanum diversifolium'' Dunal * ''Solanum doddsii'' Correll * ''Solanum dolichocremastrum'' Bitter * ''Solanum dolichorhachis'' Bitter * ''Solanum dolichosepalum'' Bitter * ''Solanum dolosum'' C.V. Morton ex S. Knapp * ''Solanum domesticum'' A. Chev. * ''Solanum donachui'' (Ochoa) Ochoa * ''Solanum donianum'' Walp. * ''Solanum donnell-smithii'' J.M. Coult. * ''Solanum douglasii'' Dunal * ''Solanum dulcamara'' L. * ''Solanum dulcamaroides'' Dunal * ''Solanum duplo-sinuatum'' Klotzsch * ''Solanum echegarayi'' Hieron. * ''Solanum echidnaeforme'' Dunal * ''Solanum edinense'' Berthault * ''Solanum edmonstonei'' Hook. f. * ''Solanum ehrenbergii'' Rydb. * ''Solanum eickii'' Dammer * ''Solanum eitenii'' Agra * ''Solanum elaeagnifolium'' Cav. * ''Solanum elskensi'' De Wild. * ''Solanum enantiophyllanthum'' Bitter * ''Solanum endlicheri'' Dunal * ''Solanum endlichii'' Dammer * ''Solanum endoadenium'' Bitter * ''Solanum endopogon'' (Bitter) Bohs * ''Solanum ensifolium'' Dunal * ''Solanum erianthum'' D. Don * ''Solanum erosomarginatum'' S. Knapp * ''Solanum erythracanthum'' Bojer ex Dunal * ''Solanum erythrotrichum'' Fernald * ''Solanum etuberosum'' Lindl. * ''Solanum euacanthum'' Phil. * ''Solanum evolvulifolium'' Greenm. * ''Solanum evonymoides'' Sendtn. * ''Solanum exasperatum'' E. Mey. * ''Solanum excisirhombeum'' Bitter * ''Solanum exiguum'' Bohs * ''Solanum extensum'' Bitter * ''Solanum fabrisii'' Cabrera * ''Solanum falconense'' S. Knapp * ''Solanum fallax'' Bohs * ''Solanum felinum'' Bitter * ''Solanum fendleri'' A. Gray * ''Solanum fernandezianum'' Phil. * ''Solanum ferreyrae'' Ugent * ''Solanum ferrugineum'' Jacq. * ''Solanum fiebrigii'' Bitter * ''Solanum filicaule'' Dammer * ''Solanum filiforme'' Ruiz & Pav. * ''Solanum flaccidum'' Vell. * ''Solanum flagellare'' Sendtn. * ''Solanum flamignii'' De Wild. * ''Solanum flavoviridens'' Ochoa * ''Solanum flexicaule'' Benth. * ''Solanum floridanum'' Shuttlew. ex Dunal * ''Solanum florulentum'' Bitter * ''Solanum foetens'' Pittier ex S. Knapp * ''Solanum forskalii'' Dunal * ''Solanum fortunense'' Bohs * ''Solanum fosbergianum'' D'Arcy * ''Solanum fragile'' Wedd. * ''Solanum fraxinifolium'' Dunal * ''Solanum fructo-tecto'' Cav. * ''Solanum fulgens'' (J.F. Macbr.) Roe * ''Solanum fultum'' Schrank * ''Solanum fulvidum'' Bitter * ''Solanum furcatum'' Dunal * ''Solanum fusiforme'' L.B. Sm. & Downs * ''Solanum gandarillasii'' Cárdenas * ''Solanum garcia-barrigae'' Ochoa * ''Solanum gardneri'' Sendtn. * ''Solanum gaudichaudii'' Dunal * ''Solanum gayanum'' Dunal * ''Solanum gemellum'' Sendtn. * ''Solanum geniculatum'' E. Mey. * ''Solanum gertii'' S. Knapp * ''Solanum giftbergense'' Dunal * ''Solanum giganteum'' Jacq. * ''Solanum gilioides'' Rusby * ''Solanum giorgii'' De Wild. * ''Solanum glandulosipilosum'' Bitter * ''Solanum glaucescens'' Zucc. * ''Solanum glaucophyllum'' Desf. * ''Solanum glomuliflorum'' Sendtn. * ''Solanum glutinosum'' Dunal * ''Solanum gnaphalocarpon'' Vell. * ''Solanum goetzei'' Dammer * ''Solanum gomphodes'' Dunal * ''Solanum goniocalyx'' Juz. & Bukasov * ''Solanum goniocaulon'' S. Knapp * ''Solanum gonyrhachis'' S. Knapp * ''Solanum goodspeedii'' K.E. Roe * ''Solanum gorgoneum'' Bitter * ''Solanum gracilifrons'' Bitter * ''Solanum grandiflorum'' Ruiz & Pav. * ''Solanum granuloso-leprosum'' Dunal * ''Solanum gratum'' Bitter * ''Solanum graveolens'' Bunbury * ''Solanum grayi'' Rose * ''Solanum grewioides'' Lanza * ''Solanum griffithii'' (Prain) C.Y. Wu & S.C. Huang * ''Solanum grotei'' Dammer * ''Solanum guamuchilense'' Cast.-Campos & Rzed. * ''Solanum guaraniticum'' A. St.-Hil. * ''Solanum guerreroense'' Correll * ''Solanum guineense'' L. * ''Solanum habrocaulon'' S. Knapp * ''Solanum haematocladum'' Dunal * ''Solanum haleakalaense'' H.St.John * ''Solanum hamatile'' Brandegee * ''Solanum hartwegii'' Benth. * ''Solanum hasslerianum'' Chodat * ''Solanum hastatilobum'' Bitter * ''Solanum hastifolium'' Dunal * ''Solanum hastiforme'' Correll * ''Solanum hayesii'' Fernald * ''Solanum hazenii'' Britton * ''Solanum hederiradiculum'' Bitter * ''Solanum heinianum'' D'Arcy & R.C. Keating * ''Solanum heleonastes'' S. Knapp * ''Solanum helleri'' Standl. * ''Solanum hemisymphyes'' Bitter * ''Solanum herba-bona'' Reiche * ''Solanum herculeum'' Bohs * ''Solanum hermannii'' Dunal * ''Solanum hernandesii'' Dunal * ''Solanum heteroclitum'' Sendtn. * ''Solanum heterodoxum'' Dunal * ''Solanum hexandrum'' Vell. * ''Solanum hibernum'' Bohs * ''Solanum hidetaroi'' Masam. * ''Solanum hieronymi'' Kuntze * ''Solanum hildebrandtii'' BR & Bouche, A. M. * ''Solanum hillebrandii'' Yunck. * ''Solanum himatacanthum'' Dammer * ''Solanum hindsianum'' Benth. * ''Solanum hintonii'' C.V. Morton * ''Solanum hirsuticaule'' Werderm. * ''Solanum hirsutum'' Dunal * ''Solanum hirtellum'' (Spreng.) Hassl. * ''Solanum hirtulum'' Krause * ''Solanum hirtum'' Vahl * ''Solanum hjertingii'' Hawkes * ''Solanum hoehnei'' C.V. Morton * ''Solanum hoffmanseggii'' Sendtn. * ''Solanum holocalyx'' Morton * ''Solanum holophyllum'' Bitter * ''Solanum holtzii'' Dammer * ''Solanum homalospermum'' Chiarini * ''Solanum homblei'' De Wild. * ''Solanum hoopesii'' Hawkes & K.A. Okada * ''Solanum hougasii'' Correll * ''Solanum houstonii'' Dunal * ''Solanum huallagense'' Bitter * ''Solanum huancabambense'' Ochoa * ''Solanum huayavillense'' Del Vitto & Peten. * ''Solanum huitlanum'' Brandegee * ''Solanum humblotii'' Dammer * ''Solanum humectophilum'' Ochoa * ''Solanum humile'' Bernh. ex Willd. * ''Solanum hutchisonii'' (J.F. Macbr.) Bohs * ''Solanum hybridum'' Jacq. * ''Solanum hylobium'' Bitter * ''Solanum hypacrarthrum'' Bitter * ''Solanum hypaleurotrichum'' Bitter * ''Solanum hypermegethes'' Werderm. * ''Solanum hypocalycosarcum'' Bitter * ''Solanum hypomalacum'' (Bitter) C.V. Morton * ''Solanum hypopsilum'' Bitter * ''Solanum iltisii'' K.E. Roe * ''Solanum imamense'' Dunal * ''Solanum imbaburense'' S. Knapp * ''Solanum imberbe'' Bitter * ''Solanum immite'' Dunal * ''Solanum incahuasinum'' Ochoa * ''Solanum incanum'' L. * ''Solanum incarceratum'' Ruiz & Pav. * ''Solanum incasicum'' Ochoa * ''Solanum incisum'' Griseb. * ''Solanum incompletum'' Britton * ''Solanum incomptum'' Bitter * ''Solanum incurvipilum'' Bitter * ''Solanum incurvum'' Ruiz & Pav. * ''Solanum inelegans'' Rusby * ''Solanum infundibuliforme'' Phil. * ''Solanum ingaefolium'' Ochoa * ''Solanum inodorum'' Vell. * ''Solanum inornatum'' Witasek * ''Solanum insidiosum'' Mart. * ''Solanum insolaesolis'' Bitter * ''Solanum insulae-paschalis'' Bitter * ''Solanum interandinum'' Bitter * ''Solanum interius'' Rydb. * ''Solanum intermedium'' Sendtn. * ''Solanum iodotrichum'' Van Heurck & Müll. Arg. * ''Solanum ionidium'' Bitter * ''Solanum iopetalum'' Hawkes * ''Solanum ipomoea'' Sendtn. * ''Solanum iraniense'' L.B. Sm. & Downs * ''Solanum irosinum'' Ochoa * ''Solanum irregulare'' C.V. Morton * ''Solanum isodynamum'' Sendtn. * ''Solanum itatiaiae'' Glaz. ex Edmonds * ''Solanum ivohibe'' D'Arcy & Rakot. * ''Solanum jabrense'' Agra & M. Nee * ''Solanum jaegeri'' Dammer * ''Solanum jaenense'' Ochoa * ''Solanum jalcae'' Ochoa * ''Solanum jamaicense'' Mill. * ''Solanum jamesii'' Torr. * ''Solanum japonense'' Nakai * ''Solanum jasminifolium'' Sendtn. * ''Solanum jasminoides'' J. Paxton * ''Solanum jesperseni'' De Wild. * ''Solanum johannae'' Bitter * ''Solanum johnstonii'' Whalen * ''Solanum jubae'' Bitter * ''Solanum juglandifolium'' Dunal * ''Solanum julocrotonoides'' Hassl. * ''Solanum juncalense'' Reiche * ''Solanum juninense'' Bitter * ''Solanum jussiaei'' Dunal * ''Solanum juvenale'' Thell. * ''Solanum juzepczukii'' Bukasov * ''Solanum kagehense'' Dammer * ''Solanum kandtii'' Dammer * ''Solanum kauaiense'' Hillebr. * ''Solanum keniense'' Standl. * ''Solanum kieslingii'' Cabrera * ''Solanum kifinikense'' Bitter * ''Solanum kioniotrichum'' Bitter ex J.F. Macbr. * ''Solanum kitagawae'' Schonb.-Tem. * ''Solanum kitivuense'' Dammer * ''Solanum kleinii'' L.B. Sm. & Downs * ''Solanum krauseanum'' Phil. * ''Solanum kurtzianum'' Bitter & Wittm. * ''Solanum kwebense'' N.E. Br. * ''Solanum lacerdae'' Dusén * ''Solanum laciniatum'' Aiton * ''Solanum lacteum'' Vell. * ''Solanum laevigatum'' Dunal * ''Solanum lamprocarpum'' Bitter * ''Solanum lanceifolium'' Jacq. * ''Solanum lanceolatum'' Cav. * ''Solanum lantana'' Sendtn. * ''Solanum lanuginosum'' Dunal * ''Solanum lanzae'' J.-P. Lebrun & Stork * ''Solanum lasianthum'' Dunal * ''Solanum lasiocarpum'' Dunal * ''Solanum lasiocladum'' S. Knapp * ''Solanum lasiopodium'' Dunal * ''Solanum lateritium'' Dammer * ''Solanum latiflorum'' Bohs * ''Solanum laurentii'' Dammer * ''Solanum laurifolium'' L. f. * ''Solanum laxissimum'' Bitter * ''Solanum laxum'' Spreng. * ''Solanum leiophyllum'' Benth. * ''Solanum lepidotum'' Dunal * ''Solanum leptocaulon'' Van Heurck & Müll. Arg. * ''Solanum leptophyes'' Bitter * ''Solanum leptopodum'' Van Heurck & Müll. Arg. * ''Solanum leptorhachis'' Bitter * ''Solanum leptosepalum'' Correll * ''Solanum leptostachys'' Dunal * ''Solanum lesteri'' Hawkes & Hjert. * ''Solanum leucandrum'' Whalen * ''Solanum leucanthum'' Dammer * ''Solanum leucocarpon'' Dunal * ''Solanum leucodendron'' Sendtn. * ''Solanum leucophaeum'' Dunal * ''Solanum leucopogon'' Huber * ''Solanum lhotskyanum'' Dunal * ''Solanum lianiforme'' De Wild. * ''Solanum lichtensteinii'' Willd. * ''Solanum lignescens'' Fernald * ''Solanum lignicaule'' Vargas * ''Solanum limbaniense'' Ochoa * ''Solanum lindenii'' Rusby * ''Solanum linnaeanum'' Hepper & P.-M.L.Jaeger * ''Solanum litoraneum'' A.E. Gonç. * ''Solanum litusinum'' Ochoa * ''Solanum lobbianum'' Bitter * ''Solanum longevirgatum'' Bitter * ''Solanum longiconicum'' Bitter * ''Solanum longipes'' Dunal * ''Solanum longiusculus'' Ochoa * ''Solanum lopez-camarenae'' Ochoa * ''Solanum loxense'' Dunal * ''Solanum lucens'' S. Knapp * ''Solanum luffocarpum'' A. Chev. * ''Solanum lumholtzianum'' Bartlett * ''Solanum luridifuscescens'' Bitter * ''Solanum luteoalbum'' Pers. * ''Solanum luteum'' Mill. * ''Solanum luzoniense'' Merr. * ''Solanum lycocarpum'' A. St.-Hil. * ''Solanum lycopersicoides'' Dunal * ''Solanum lycopersicum'' L. * ''Solanum lykipiense'' C.H. Wright * ''Solanum lyratum'' Thunb. * ''Solanum macaonense'' Dunal * ''Solanum macbridei'' Hunz. & Lallana * ''Solanum macowanii'' Fourc. * ''Solanum macracanthum'' A. Rich. * ''Solanum macranthum'' Dunal * ''Solanum macrocarpon'' L. * ''Solanum macrotonum'' Bitter * ''[[Solanum madagascariense]]'' Dunal * ''Solanum madrense'' Fernald * ''Solanum maglia'' Schltdl. * ''Solanum mahoriensis'' D'Arcy & Rakot. * ''Solanum malacothrix'' S. Knapp * ''Solanum malletii'' S. Knapp * ''Solanum mammosum'' L. * ''Solanum mangaschae'' Pax * ''Solanum mapiricum'' S. Knapp * ''Solanum mapiriense'' Bitter * ''Solanum maranguapense'' Bitter * ''Solanum marantifolium'' Bitter * ''Solanum marginatum'' L. f. * ''Solanum marinasense'' Vargas * ''Solanum marojejy'' D'Arcy & Rakot. * ''Solanum maroniense'' Poit. * ''Solanum marquesi'' Dammer * ''Solanum martii'' Sendtn. * ''Solanum martinsii'' Van Heurck * ''Solanum matadori'' L.B. Sm. & Downs * ''Solanum maternum'' Bohs * ''Solanum maturecalvans'' Bitter * ''Solanum mauense'' Bitter * ''Solanum mauritianum'' Scop. * ''Solanum medians'' Bitter * ''Solanum megalochiton'' Mart. * ''Solanum megalonyx'' Sendtn. * ''Solanum megistacrolobum'' Bitter * ''Solanum melastomoides'' C.H. Wright * ''Solanum melissarum'' Bohs * ''Solanum melongena'' L. * ''Solanum memphiticum'' J.F.Gmel. * ''Solanum merrillianum'' Liou * ''Solanum mesodolichum'' Pic.Serm. * ''Solanum metarsium'' C.V. Morton * ''Solanum metrobotryon'' Dunal * ''Solanum michoacanum'' (Bitter) Rydb. * ''Solanum microdontum'' Bitter * ''Solanum microleprodes'' Bitter * ''Solanum mildbraedii'' Dammer * ''Solanum minutifoliolum'' Correll * ''Solanum mite'' Ruiz & Pav. * ''Solanum mitlense'' Dunal * ''Solanum mochiquense'' Ochoa * ''Solanum moestum'' Dunal * ''Solanum molinarum'' J.L. Gentry * ''Solanum monachophyllum'' Dunal * ''Solanum monactinanthum'' Dammer * ''Solanum monadelphum'' Van Heurck & Müll. Arg. * ''Solanum monanthemon'' S. Knapp * ''Solanum monarchostemon'' S. Knapp * ''Solanum moniliforme'' Correll * ''Solanum monotanthum'' Dammer * ''Solanum montanum'' L. * ''Solanum montigenum'' (C.V. Morton) Cabrera * ''Solanum morellifolium'' Bohs * ''Solanum morelliforme'' Bitter & Münch * ''Solanum morii'' S. Knapp * ''Solanum mortonii'' Hunz. * ''Solanum moscopanum'' Hawkes * ''Solanum moxosense'' M. Nee * ''Solanum mucronatum'' O.E. Schulz * ''Solanum muenscheri'' Standl. & Steyerm. * ''Solanum multifidum'' Lam. * ''Solanum multiflorum'' Vargas * ''Solanum multiglandulosum'' Bitter * ''Solanum multiinterruptum'' Bitter * ''Solanum multispinum'' N.E. Br. * ''Solanum muricatum'' Aiton * ''Solanum murinum'' Sendtn. * ''Solanum murphyi'' I.M. Johnst. * ''Solanum myoxotrichum'' Baker * ''Solanum myriacanthum'' Dunal * ''Solanum myrsinoides'' D'Arcy & Rakot. * ''Solanum nakurense'' C.H. Wright * ''Solanum namaquense'' Dammer * ''Solanum nanum'' Bitter * ''Solanum narcoticosmum'' Bitter * ''Solanum ndellense'' A. Chev. * ''Solanum neglectum'' Dunal * ''Solanum nelsonii'' Dunal * ''Solanum nematopus'' Sendtn. * ''Solanum nematorhachis'' S. Knapp * ''Solanum nemorense'' Dunal * ''Solanum nemorosum'' Ochoa * ''Solanum neocardenasii'' Hawkes & Hjert. * ''Solanum neorossii'' Hawkes & Hjert. * ''Solanum neovargasii'' Ochoa * ''Solanum neovavilovii'' Ochoa * ''Solanum neoweberbaueri'' Wittm. * ''Solanum nesiotes'' Bitter * ''Solanum nguelense'' Dammer * ''Solanum nienkui'' Merr. & Chun * ''Solanum nigrescens'' M. Martens & Galeotti * ''Solanum nigricans'' M. Martens & Galeotti * ''Solanum nitidum'' Ruiz & Pav. * ''Solanum nocturnum'' Fernald * ''Solanum nubicola'' Ochoa * ''Solanum nudum'' Dunal * ''Solanum nuricum'' M. Nee * ''Solanum nutans'' Ruiz & Pav. * ''Solanum nyctaginoides'' Dunal * ''Solanum oaxacanum'' Dunal * ''Solanum oblongifolium'' Dunal * ''Solanum obovalifolium'' Benitez * ''Solanum occultum'' Bohs * ''Solanum ochracanthum'' Bitter * ''Solanum ochraceo-ferrugineum'' Fernald * ''Solanum ochraceum'' Dunal * ''Solanum ochranthum'' Dunal * ''Solanum ochrophyllum'' Van Heurck & Müll. Arg. * ''Solanum odoriferum'' Vell. * ''Solanum okadae'' Hawkes & Hjert. * ''Solanum olgae'' Pojark. * ''Solanum olivaceum'' Dammer * ''Solanum olivaeforme'' Donn. Sm. * ''Solanum olivare'' Paill. & Bois * ''Solanum oliveirae'' Carvalho * ''Solanum olmosense'' Ochoa * ''Solanum olmosianum'' Ochoa * ''Solanum ombrophilum'' S. Knapp * ''Solanum oocarpum'' Sendtn. * ''Solanum opacum'' A. Br. & Bouché * ''Solanum oplocense'' Hawkes * ''Solanum oppositifolium'' Ruiz & Pav. * ''Solanum orientale'' Benitez * ''Solanum orophilum'' Correll * ''Solanum orthocarpum'' Bitter * ''Solanum otites'' Dunal * ''Solanum ovalifolium'' Dunal * ''Solanum ovatifolium'' De Wild. * ''Solanum ovum-fringillae'' (Dunal) Bohs * ''Solanum oxycarpum'' Schiede * ''Solanum oxycoccoides'' Bitter * ''Solanum oxyphyllum'' C.V. Morton * ''Solanum pabstii'' L.B. Sm. & Downs * ''Solanum pachimatium'' Dunal * ''Solanum pachyandrum'' Bitter * ''Solanum pachyarthrotrichum'' Bitter * ''Solanum palinacanthum'' Dunal * ''Solanum palitans'' C.V. Morton * ''Solanum pallidum'' Rusby * ''Solanum palmillae'' Standl. * ''Solanum paludosum'' Moric. * ''Solanum palustre'' Poepp. ex Schltr. * ''Solanum pampaninii'' Chiov. * ''Solanum panduriforme'' E. Mey. * ''Solanum paniculatum'' L. * ''Solanum pannosum'' Phil. * ''Solanum paposanum'' Phil. * ''Solanum paraibanum'' Agra * ''Solanum paralum'' Bohs * ''Solanum paramoense'' Bitter ex Pittier * ''Solanum paranense'' Dusén * ''Solanum parishii'' A. Heller * ''Solanum parvicorollatum'' Lekhnovich * ''Solanum pascoense'' Ochoa * ''Solanum pastillum'' S. Knapp * ''Solanum paucijugum'' Bitter * ''Solanum paucispinum'' Werderm. * ''Solanum paucissectum'' Ochoa * ''Solanum pavimenti'' L.B. Sm. & Downs * ''Solanum pectinatum'' Dunal * ''Solanum pedemontanum'' M. Nee * ''Solanum pedersenii'' Cabrera * ''Solanum peikuoensis'' S.S. Ying * ''Solanum pelagicum'' Bohs * ''Solanum peloquinianum'' Ochoa * ''Solanum penduliflorum'' Dammer * ''Solanum pensile'' Sendtn. * ''Solanum pentagonocalyx'' Bitter * ''Solanum pentaphyllum'' Bitter * ''Solanum pentlandii'' Dunal * ''Solanum perattenuatum'' I.M. Johnst. * ''Solanum pereirae'' Carvalho * ''Solanum perplexum'' Small * ''Solanum pertenue'' Standl. & C.V. Morton * ''Solanum peruvianum'' L. * ''Solanum phaeophyllum'' Werderm. * ''Solanum phaseoloides'' Pol. * ''Solanum phureja'' Juz. & Bukasov * ''Solanum physalidicalyx'' Bitter * ''Solanum physalifolium'' Rusby * ''Solanum pillahuatense'' Vargas * ''Solanum piluliferum'' Dunal * ''Solanum pimpinellifolium'' L. * ''Solanum pimpinelloides'' Hill. * ''Solanum pinetorum'' (L.B. Sm. & Downs) Bohs * ''Solanum pinnatisectum'' Dunal * ''Solanum pinnatum'' Cav. * ''Solanum piperiferum'' A. Rich. * ''Solanum pittosporifolium'' Hemsl. * ''Solanum piurae'' Bitter * ''Solanum placitum'' C.V. Morton * ''Solanum platanifolium'' Hook. * ''Solanum platense'' Dieckman * ''Solanum platycypellon'' S. Knapp * ''Solanum plowmanii'' S. Knapp * ''Solanum plumense'' Fernald * ''Solanum poecilochromifolium'' Rusby * ''Solanum poeppigianum'' Sendtn. * ''Solanum poggei'' Dammer * ''Solanum poinsettiifolium'' Rusby * ''Solanum polyacanthon'' Lam. * ''Solanum polyadenium'' Greenm. * ''Solanum polyanthemum'' Hochst. ex A. Rich. * ''Solanum polygamum'' Vahl * ''Solanum polyphyllum'' Phil. * ''Solanum polytrichostylum'' Bitter * ''Solanum polytrichum'' Sendtn. * ''Solanum praematurum'' Dammer * ''Solanum premnifolium'' (Miers) Bohs * ''Solanum preussii'' Dammer * ''Solanum probolospermum'' Bitter * ''Solanum procumbens'' Lour. * ''Solanum profusum'' C.V. Morton * ''Solanum proteanthum'' Bohs * ''Solanum pruinosum'' Dunal * ''Solanum pseudoauriculatum'' Chodat & Hassl. * ''Solanum pseudocapsicum'' L. * ''Solanum pseudodaphnopsis'' L.A. Mentz & Stehmann * ''Solanum pseudogeminifolium'' Dammer * ''Solanum pseudogracile'' Heiser * ''Solanum pseudopersicum'' Pojark. * ''Solanum pseudoquina'' A. St.-Hil. * ''Solanum pseudospinosum'' C.H. Wright * ''Solanum psychotrioides'' Dunal * ''Solanum pterospermum'' Bitter * ''Solanum ptychanthum'' Dunal * ''Solanum pubigerum'' Dunal * ''Solanum pulverulentifolium'' K.E. Roe * ''Solanum purpusii'' Brandegee * ''Solanum pycnanthemum'' Mart. * ''Solanum pygmaeum'' Cav. * ''Solanum pyracanthos'' Lam. * ''Solanum quaesitum'' C.V. Morton * ''Solanum quebradense'' S. Knapp * ''Solanum quichense'' J.M. Coult. & Donn. Sm. * ''Solanum quitoense'' Lam. * ''Solanum radicans'' L. f. * ''Solanum ramonense'' C.V. Morton & Standl. * ''Solanum ramulosum'' Sendtn. * ''Solanum raphanifolium'' Cárdenas & Hawkes * ''Solanum raquialatum'' Ochoa * ''Solanum ratum'' C.V. Morton * ''Solanum rederi'' Dammer * ''Solanum reductum'' C.V. Morton * ''Solanum reflexiflorum'' Moric. * ''Solanum reflexum'' Schrank * ''Solanum refractifolium'' Sendtn. * ''Solanum refractum'' Hook. & Arn. * ''Solanum regularifolium'' Correll * ''Solanum reineckii'' Briq. * ''Solanum reitzii'' L.B. Sm. & Downs * ''Solanum remyanum'' Phil. * ''Solanum renschii'' Vatke * ''Solanum reptans'' Bunbury * ''Solanum restingae'' S. Knapp * ''Solanum restrictum'' C.V. Morton * ''Solanum retroflexum'' Dunal * ''Solanum rhodesianum'' Dammer * ''Solanum rhomboideilanceolatum'' Ochoa * ''Solanum rhytidoandrum'' Sendtn. * ''Solanum richardii'' Dunal * ''Solanum riedlei'' Dunal * ''Solanum rigescens'' Jacq. * ''Solanum rigescentoides'' Hutch. * ''Solanum riojense'' Bitter * ''Solanum riparium'' Pers. * ''Solanum ripense'' Dunal * ''Solanum robecchii'' Bitter & Dammer * ''Solanum roblense'' Bitter * ''Solanum robustifrons'' Bitter * ''Solanum robustum'' H.L. Wendl. * ''Solanum rogersii'' S. Moore * ''Solanum rohrii'' C.H. Wright * ''Solanum rojasianum'' (Standl. & Steyerm.) Bohs * ''Solanum roseum'' Bohs * ''Solanum rostratum'' Dunal * ''Solanum rovirosanum'' Donn. Sm. * ''Solanum ruandae'' Bitter * ''Solanum rubetorum'' Dunal * ''Solanum rubiginosum'' Vahl * ''Solanum rudepannum'' Dunal * ''Solanum rufescens'' Sendtn. * ''Solanum rufistellatum'' Steyerm. * ''Solanum rugosum'' Dunal * ''Solanum rugulosum'' De Wild. * ''Solanum ruiz-lealii'' Brücher * ''Solanum ruizii'' S. Knapp * ''Solanum runsoriense'' C.H. Wright * ''Solanum rupincola'' Mart. * ''Solanum sakarense'' Dammer * ''Solanum salamancae'' Hunz. & Barboza * ''Solanum salasianum'' Ochoa * ''Solanum salicifolium'' Phil. * ''Solanum saltianum'' Roem. & Schult. * ''Solanum salzmannii'' Dunal * ''[[Solanum sambiranense]]'' D'Arcy & Rakot. * ''Solanum sambuciflorum'' Sendtn. * ''Solanum sambucinum'' Rydb. * ''Solanum sanctae-nevadae'' Dunal & A. DC. * ''Solanum sanctae-rosae'' Hawkes * ''Solanum sandemanii'' Hawkes * ''Solanum sandianum'' Bitter * ''Solanum sandwicense'' Hook. & Arn. * ''Solanum sanfurgoi'' Phil. * ''Solanum santolallae'' Vargas * ''Solanum santosii'' S. Knapp * ''Solanum saponaceum'' Dunal * ''Solanum sarasarae'' Ochoa * ''Solanum sarrachoides'' Sendtn. * ''Solanum saturatum'' M. Nee * ''Solanum savanillense'' Bitter * ''Solanum sawyeri'' Ochoa * ''Solanum saxatilis'' Ochoa * ''Solanum scabrifolium'' Ochoa * ''Solanum scabrum'' Mill. * ''Solanum scandens'' Mill. * ''Solanum schenckii'' Bitter * ''Solanum schimperianum'' Hochst. * ''Solanum schizandrum'' Sendtn. * ''Solanum schlechtendalianum'' Walp. * ''Solanum schliebenii'' Werderm. * ''Solanum schomburgkii'' Sendtn. * ''Solanum schroederi'' Dammer * ''Solanum schumannianum'' Dammer * ''Solanum schwackei'' Glaz. * ''Solanum sciadostylis'' (Sendtn.) Bohs * ''Solanum scuticum'' M. Nee * ''Solanum seaforthianum'' Andrews * ''Solanum secedens'' Dammer * ''Solanum selachophyllum'' Bitter * ''Solanum sellowianum'' Dunal * ''Solanum sellowii'' Dunal * ''Solanum semiscandens'' Bitter * ''Solanum semotum'' M. Nee * ''Solanum sendtnerianum'' Van Heurck & Müll. Arg. * ''Solanum sepiaceum'' Dammer * ''Solanum sepicula'' Dunal * ''Solanum septemlobum'' Bunge * ''Solanum sereti'' De Wild. * ''Solanum sericeum'' Ruiz & Pav. * ''Solanum sessile'' Ruiz & Pav. * ''Solanum sessiliflorum'' Dunal * ''Solanum sessilistellatum'' Bitter * ''Solanum setaceum'' Dammer * ''Solanum setosissimum'' Bitter ex L.A. Mentz & M. Nee * ''Solanum setosum'' (Brandegee) Bitter * ''Solanum sibundoyense'' (Bohs) Bohs * ''Solanum sieberi'' Van Heurck & Müll. Arg. * ''Solanum simplicifolium'' Bitter * ''Solanum simplicissimum'' Ochoa * ''Solanum sinuatiexcisum'' Bitter * ''Solanum sinuatirecurvum'' Bitter * ''Solanum sinuato-repandum'' K. Braun * ''Solanum siparunoides'' Ewan * ''Solanum siphonobasis'' Bitter * ''Solanum sisymbriifolium'' Lam. * ''Solanum sitiens'' I.M. Johnst. * ''Solanum skutchii'' Correll * ''Solanum smithii'' S. Knapp * ''Solanum snoussii'' A. Chev. * ''Solanum sodomaeodes'' Kuntze * ''Solanum soestii'' Hawkes & Hjert. * ''Solanum sogarandinum'' Ochoa * ''Solanum solum'' J.F. Macbr. * ''Solanum somalense'' Franch. in Revoil * ''Solanum sooretamum'' Carvalho * ''Solanum sordidum'' Sendtn. * ''Solanum sparsespinosum'' De Wild. * ''Solanum sparsipilum'' (Bitter) Juz. & Bukasov * ''Solanum spathotrichum'' Dammer * ''Solanum spegazzinii'' Bitter * ''Solanum spirale'' Roxb. * ''Solanum spissifolium'' Sendtn. * ''Solanum sprucei'' Van Heurck & Müll. Arg. * ''Solanum stagnale'' Moric. * ''Solanum stellatiglandulosum'' Bitter * ''Solanum stellativelutinum'' Bitter * ''Solanum stenandrum'' Sendtn. * ''Solanum stenophyllidium'' Bitter * ''Solanum stenophyllum'' Dunal * ''Solanum stenotomum'' Juz. & Bukasov * ''Solanum steyermarkii'' Carvalho * ''Solanum stipulaceum'' Roem. & Schult. * ''Solanum stipulatum'' Vell. * ''Solanum stipuloideum'' Rusby * ''Solanum stolzii'' Dammer * ''Solanum storkii'' C.V. Morton & Standl. * ''Solanum stramoniifolium'' Jacq. * ''Solanum stuckertii'' Bitter * ''Solanum suaveolens'' Kunth & C.D. Bouché * ''Solanum subcoriaceum'' Thell. & H. Dur. xx * ''Solanum subinerme'' Jacq. * ''Solanum sublentum'' Hieron. * ''Solanum subpanduratum'' Ochoa * ''Solanum subquinatum'' Bitter * ''Solanum subserratum'' Dunal * ''Solanum subsessile'' De Wild. * ''Solanum subsylvestre'' L.B. Sm. & Downs * ''Solanum subtusviolaceum'' Bitter * ''Solanum subulatum'' C.H. Wright * ''Solanum subumbellatum'' Vell. * ''Solanum subuniflorum'' Bitter * ''Solanum subvelutinum'' Rydb. * ''Solanum sucrense'' Hawkes * ''Solanum sudanense'' Hammerstein xx * ''Solanum superbum'' S. Knapp * ''Solanum supinum'' Dunal * ''Solanum surattense'' Burm. f. * ''Solanum swartzianum'' Roem. & Schult. * ''Solanum sychnoteranthum'' Bitter * ''Solanum sycocarpum'' Mart. & Sendtn. * ''Solanum sycophanta'' Dunal * ''Solanum symmetricum'' Rusby * ''Solanum symphyandrum'' (Bitter) C.V. Morton * ''Solanum tabanoense'' Correll * ''Solanum tacanense'' Lundell * ''Solanum taeniotrichum'' Correll * ''Solanum taitense'' Vatke * ''Solanum talarense'' Svenson * ''Solanum tampicense'' Dunal * ''Solanum tanysepalum'' S. Knapp * ''Solanum tapojense'' Ochoa * ''Solanum tarapatanum'' Ochoa * ''Solanum tarderemotum'' Bitter * ''Solanum tarijense'' Hawkes * ''Solanum tarnii'' Hawkes & Hjert. * ''Solanum taulisense'' Ochoa * ''Solanum tegore'' Aubl. * ''Solanum tenuiflagellatum'' Bitter ex S. Knapp * ''Solanum tenuilobatum'' Parish * ''Solanum tenuipes'' Bartlett * ''Solanum tenuisetosum'' (Bitter) Bohs * ''Solanum tenuispinum'' Rusby * ''Solanum tenuissimum'' Sendtn. * ''Solanum tepuiense'' S. Knapp * ''Solanum tequilense'' A. Gray * ''Solanum terminale'' Forssk. * ''Solanum ternatum'' Ruiz & Pav. * ''Solanum ternifolium'' Werderm. * ''Solanum tetrachondrum'' Bitter * ''Solanum tetricum'' Dunal * ''Solanum tettense'' Klotzsch * ''Solanum thelopodium'' Sendtn. * ''Solanum theobromophyllum'' Bitter * ''Solanum thomasiifolium'' Sendtn. * ''Solanum thruppii'' C.H. Wright * ''Solanum toldense'' Matesevach & Barboza * ''Solanum toliaraea'' D'Arcy & Rakot. * ''Solanum tomentosum'' L. * ''Solanum torreanum'' A.E. Gonç. * ''Solanum torreyi'' A. Gray * ''Solanum torvum'' Sw. * ''Solanum tovarii'' S. Knapp * ''Solanum trachycarpum'' Bitter & Sodiro * ''Solanum trachycyphum'' Bitter * ''Solanum trachyphyllum'' Dunal * ''Solanum trachytrichium'' Bitter * ''Solanum tredecimgranum'' Bitter * ''Solanum tribulosum'' S. Schauer * ''Solanum trichoneuron'' Lillo * ''Solanum trichopetiolatum'' D'Arcy & Rakot. * ''Solanum tricuspidatum'' Dunal * ''Solanum tridynamum'' Dunal * ''Solanum trifidum'' Correll * ''Solanum triflorum'' Nutt. * ''Solanum trifolium'' Dunal * ''Solanum trifurcum'' Dunal * ''Solanum trigonoplum'' Bitter * ''Solanum trinitense'' Ochoa * ''Solanum tripartitum'' Dunal * ''Solanum triplinervium'' C.V. Morton * ''Solanum triquetrum'' Cav. * ''Solanum triste'' Jacq. * ''Solanum trizygum'' Bitter * ''Solanum tuberosum'' L. * ''Solanum tuerckheimii'' Greenm. * ''Solanum tunariense'' Kuntze * ''Solanum tuquerrense'' Hawkes * ''Solanum turgidum'' S. Knapp * ''Solanum turneroides'' Chodat * ''Solanum tweedianum'' Hook. * ''Solanum ueleense'' De Wild. * ''Solanum ugentii'' Hawkes & K.A. Okada * ''Solanum ukerewense'' Bitter * ''Solanum uleanum'' Bitter * ''Solanum ulei'' Morton * ''Solanum ulugurense'' Dammer * ''Solanum umbellatum'' Mill. * ''Solanum umbelliferum'' Eschsch. * ''Solanum umbratile'' I.M. Johnst. * ''Solanum uncinatum'' Schrank * ''Solanum uncinellum'' Lindl. * ''Solanum undatum'' Lam. * ''Solanum unifoliatum'' S. Knapp * ''Solanum unilobum'' (Rusby) Bohs * ''Solanum uollense'' Pic.Serm. * ''Solanum urosepalum'' Dammer * ''Solanum ursinum'' Rusby * ''Solanum urticans'' Dunal * ''Solanum urubambae'' Juz. * ''Solanum usaramense'' Dammer * ''Solanum utile'' Klotzsch * ''Solanum vacciniiflorum'' Standl. & L.O. Williams * ''Solanum vaillantii'' Dunal * ''Solanum valdiviense'' Dunal * ''Solanum valerioanum'' C.V. Morton & Standl. * ''Solanum validinervium'' Benitez & S. Knapp * ''Solanum vallis-mexici'' Juz. * ''Solanum vanheurckii'' Müll. Arg. * ''Solanum variabile'' Mart. * ''Solanum velardei'' Ochoa * ''Solanum velleum'' Roem. & Schult. * ''Solanum vellozianum'' Dunal * ''Solanum velutinum'' Dunal * ''Solanum velutissimum'' Rusby * ''Solanum venosum'' Dunal * ''Solanum venturii'' Hawkes & Hjerting * ''Solanum vernei'' Bitter & Wittm. * ''Solanum verrucosum'' Schltdl. * ''Solanum vervoorstii'' L.B. Sm. * ''Solanum vestissimum'' Dunal * ''Solanum viarum'' Dunal * ''Solanum vidaurrei'' Cárdenas * ''Solanum villosum'' Mill. * ''Solanum villuspetalum'' Vargas * ''Solanum violaceimarmoratum'' Bitter * ''Solanum violaceum'' Ortega * ''Solanum violifolium'' Schott ex Spreng. * ''Solanum virginianum'' L. * ''Solanum virgultorum'' (Bitter) Cárdenas & Hawkes * ''Solanum viridimaculatum'' Gilli * ''Solanum viridipes'' Dunal * ''Solanum viscosissimum'' Sendtn. * ''Solanum volubile'' Sw. * ''Solanum volubilis'' Rusby * ''Solanum wacketii'' Witasek * ''Solanum wallacei'' (A. Gray) Parish * ''Solanum warmingii'' Hieron. * ''Solanum weberbaueri'' Bitter * ''Solanum weddellii'' Phil. * ''Solanum welwitschii'' C.H. Wright * ''Solanum wendlandii'' Hook. f. * ''Solanum whalenii'' M. Nee * ''Solanum wittmackii'' Bitter * ''Solanum woodburyi'' R.A. Howard * ''Solanum woodsonii'' Correll * ''Solanum wrightii'' Benth. * ''Solanum xanthophaeum'' Bitter * ''Solanum xanti'' A. Gray * ''Solanum yamobambense'' Ochoa * ''Solanum yanamonense'' S. Knapp * ''Solanum yangambiense'' De Wild. * ''Solanum youngii'' S. Knapp * ''Solanum yungasense'' Hawkes * ''Solanum zanzibarense'' Vatke * ''Solanum zeylanicum'' Scop. * ''Solanum zuloagae'' Cabrera === Karazana misy eto Madagasikara === Indreto ny karazana ''Solanum'' misy eto [[Madagasikara]] <ref name=":0"><small>"[https://tenymalagasy.org/bins/teny2?w=Solanum Solanum]", ''tenymalagasy.org''</small></ref>(misy ny mitovy zavatra tondroina ary misy ny mila fanamarinana): * ''[[Solanum aphananthum]]'' (ranenda, ranendo) * ''[[Solanum apocynifolium]]'' (kiranzy, vahiara) * ''Solanum auriculatum'' (ambiatibe, fanasandovia, sevabe, tambakobe, tambakolahy, tambako ratsy, tsiariboamena, voampoabe) → ''[[Solanum granuloso-leprosum]]'' * ''[[Solanum dulcamara]]'' ([[mafai-mamy]]) * ''[[Solanum erythracanthum]]'' (angivy, fahavalonkazo, hazomiarotena, hazomitompovohitra, heritsilo, hery, tsilohery) * ''Solanum erythrocarpon'' (roingivy, voampoa, voangivy) (?) * ''[[Solanum forsythii]]'' (mangidikely, voampokely) * ''Solanum indicum'' (angivibe, angivy, ankivy, toreraka, voampabe, voampo, voampoa, voampoana, voangily, voangivibe, voapo) → ''[[Solanum violaceum]]'' * ''[[Solanum lycopersicum]]'' ([[voatabia]], voabonga) * ''[[Solanum macrocarpon]]'' (angivibe, angivy, voampoabe, voangivibe) * ''[[Solanum madagascariense]]'' (lahirohy, vahihazo, vahimbingy, vahinaomby) * ''[[Solanum melongena]]'' (angivimbazaha, bana, [[baranjely]], bengaly, beranjely, boraraka, boreraka, toraraka, toreraka, voabana, voangivimbazaha) * ''[[Voanantay|Solanum nigrum]]'' (amafaitra, amelo, anamafaika, anamainty, anamamidia, [[anamamy]], anamangidy, anangitakely, anantsatria, anantsatry, famoizan' aretina, hanga, voanamainty, voananana, [[voanantay]]) * ''Solanum nitens'' (hendramena, sakaikely, voamainty) → ''[[Solanum madagascariense]]'' * ''[[Solanum nodiflorum]]'' ([[anamamy]], anantsatria, anantsindrana, avaizo, bemine, mailo) * ''Solanum nossibeense'' (angiviala) → ''[[Solanum erythracanthum]]'' * ''[[Solanum pyracanthos]]'' (roingivy, tsingivy, vangivy) * ''[[Solanum richardii]]'' (voabana) * ''[[Solanum trigonoplum]]'' (fatipatikanala) * ''[[Solanum tuberosum]]'' (kambo, [[Ovimbazaha|ovy]], [[ovimbazaha]], ovivory) === Anarana amin' ny teny malagasy === Indreto ny [[Fiteny malagasy|teny malagasy]] ilazana ny sasany amin' ny zavamaniry ao amin' ny vondron-karazana ''Solanum''<ref name=":0" />: * amafaitra, ambiatibe, amelo, anamafaika, anamafaitra, anamainty, anamamidia, anamamy, anamangidy, anangitakely, anantsatria, anantsatria, anantsatry, anantsindrana, angiviala, angivibe, angivimbazaha, angivy, ankivy, avaizo, * bana, [[baranjely]], bemine, bengaly, beranjely, boraraka, boreraka, * fahavalonkazo, famoizan' aretina, fanasandovia, fatipatikanala, * hanga, hazomiarotena, hazomitompovohitra, hendramena, heritsilo, hery, * kambo, kiranzy, * lahirohy, * [[mafai-mamy]], mailo, mangidikely, * [[ovimbazaha]], ovivory, [[ovy]], * ranenda, ranendo, roingivy, roingivy, * sakaikely, sevabe, * tambako ratsy, tambakobe, tambakolahy, toraraka, toreraka, tsiariboamena, tsilohery, tsingivy, * vahiara, vahihazo, vahimbingy, vahinaomby, vangivy, voabana, voabonga, voamainty, voampabe, voampo, voampoa, voampoabe, voampoana, voampokely, voanamainty, voananana, [[voanantay]], voangily, voangivibe, voangivimbazaha, voangivy, voapo, [[voatabia]] == Jereo koa == * [[Angivy]] * [[Voatabia]] * [[Baranjely]] == Loharano == [[Sokajy:Zavamaniry]] 2u6fgn76r5kiq5df0olssr3z2fy5y3m 1134434 1134433 2026-04-06T14:03:12Z Thelezifor 15140 1134434 wikitext text/x-wiki [[Sary:Solanum ambosinum1.jpg|vignette|387x387px|''Solanum ambosinum'']] Ny '''''Solanum''''' dia vondron-karazan-javamaniry [[Zavamaniry mamony|mamony]] [[roa ravin-tsimoka]] ao amin' ny fianakaviana ''[[Solanaceae]]'', ao amin' ny zana-pianakaviana ''Solanoideae'', izay manana miely saika amin' ny toerana rehetra, indrindra any amin' ny faritra mafana any [[Amerika]]. Ity vondron-karazana ity, izay ahitana karazana miisa 1&nbsp;200 any ho any, no lehibe indrindra amin' ny fianakaviana ''Solanaceae'' ary laharana faha-9 amin' ny vondron-karazana lehibe indrindra rehetra ao amin' ny vondron-javamaniry mamony (''[[Angiospermae]]''). Ny zavamaniry ao amin' ny vondron-karazana ''Solanum'' dia zavamaniry [[Zavamaniry ahitra|ahitra]] sy [[hazobotry]] ary [[Hazo (zavamaniry)|hazo]], indraindray mandady mianika, amin' ny ankapobeny misy volovolo, manana ravina mifandimby miaraka amin' ny felana feno na toa voahetihety. Ny voniny, izay sady lahy no vavy, miaraka amin' ny antera ([[totsim-bovoka]]) matetika mitambatra manodidina ny [[tahom-bavimbony]], dia mivondrona ao anaty vondrom-bony. Ny voany amin' ny ankapobeny dia boribory na toy ny atody, misy vihy miovaova isa, amin' ny ankapobeny fisaka. Karazana maro amin' ity vondrona ity no ambolena, na hatao sakafo (toy ny [[ovy]], ny [[voatabia]] na ny [[baranjely]]) na hatao haingo. Ny karazana hafa dia ampiasaina amin' ny fitsaboana. Ny karazana rehetra amin' ny ''Solanum'' dia misy poizina kely na be, toy ny ''Solanum laxum'' (fanao haingo) sy ny ''Solanum dulcamara'' (mafai-mamy), satria misy ao amin' ny taovany rehetra (indrindra amin' ny voany sy amin' ny raviny), fa amin' ny fatrany miovaova, ahitana poizina toy ny glikôalkalôida sy sapôninina sterôidika. == Karazana == === Karazana maneran-tany === Ity vondron-karazana ity dia ahitana karazana miisa 1&nbsp;200 any ho any. Araka ny ''[[The Plant List]]'' <small>(24 août 2019)</small> (miisa mihoatra ny 900): * ''Solanum abancayense'' Ochoa * ''Solanum abitaguense'' S. Knapp * ''Solanum absconditum'' Agra * ''Solanum abutilifolium'' Rusby * ''Solanum abutiloides'' (Griseb.) Bitter & Lillo * ''Solanum acanthodes'' Hook. f. * ''Solanum acanthoideum'' Drège ex Dunal * ''Solanum acaule'' Bitter * ''Solanum accrescens'' Standl. & C.V. Morton * ''Solanum acerifolium'' Dunal * ''Solanum achacachense'' Cárdenas * ''Solanum acroglossum'' Juz. * ''Solanum acroscopicum'' Ochoa * ''Solanum actaeibotrys'' Rusby * ''Solanum actinocalyx'' (H. Winkl.) Hunz. * ''Solanum aculeastrum'' Dunal * ''Solanum aculeatissimum'' Jacq. * ''Solanum aculeolatum'' M. Martens & Galeotti * ''Solanum acuminatum'' Ruiz & Pav. * ''Solanum acutilobum'' Dunal * ''Solanum adelense'' Delile * ''Solanum adhaerens'' Willd. ex Roem. & Schult. * ''Solanum adoense'' Hochst. ex A. Braun * ''Solanum adscendens'' Sendtn. * ''Solanum adspersum'' Witasek * ''Solanum aemulans'' Bitter & Wittm. * ''Solanum aenictum'' C.V. Morton * ''Solanum aethiopicum'' L. * ''Solanum affine'' Sendtn. * ''Solanum africanum'' Mill. * ''Solanum aggerum'' Dunal * ''Solanum agrarium'' Sendtn. * ''Solanum agrimoniifolium'' Rydb. * ''Solanum ahanhuiri'' Juz. & Bukasov * ''Solanum alandiae'' Cárdenas * ''Solanum alatirameum'' Bitter * ''Solanum albescens'' (Britton) Hunz. * ''Solanum albicans'' (Ochoa) Ochoa * ''Solanum albidum'' Dunal * ''Solanum albornozii'' Correll * ''Solanum aligerum'' Schltdl. * ''Solanum alloiophyllum'' Dammer * ''Solanum allophyllum'' (Miers) Standl. * ''Solanum aloysiifolium'' Dunal * ''Solanum alternatopinnatum'' Steud. * ''Solanum altissimum'' Benitez * ''Solanum amayanum'' Ochoa * ''Solanum amazonium'' Ker Gawl. * ''Solanum amblophyllum'' Hook. * ''Solanum ambosinum'' Ochoa * ''[[Solanum americanum]]'' Mill. * ''Solanum amethystinum'' (Kuntze) Heiser * ''Solanum amnicola'' S. Knapp * ''Solanum amotapense'' Svenson * ''Solanum amygdalifolium'' Steud. * ''Solanum anceps'' Ruiz & Pav. * ''Solanum andersonii'' Ochoa * ''Solanum andreanum'' Baker * ''Solanum andrieuxi'' Dunal * ''Solanum anematophilum'' Ochoa * ''[[Solanum anguivi]]'' Lam. * ''Solanum angustialatum'' Bitter * ''Solanum angustifidum'' Bitter * ''Solanum angustiflorum'' Mart. * ''Solanum angustifolium'' Mill. * ''Solanum angustispinosum'' De Wild. * ''Solanum anisophyllum'' Van Heurck & Müll. Arg. * ''[[Solanum ankazobe]]'' D'Arcy & Rakot. * ''Solanum annuum'' C.V. Morton * ''Solanum anoacanthum'' Sendtn. * ''Solanum anomalum'' Thonn. * ''Solanum antacochense'' Ochoa * ''[[Solanum antalaha]]'' D'Arcy & Rakot. * ''Solanum apaporanum'' R.E. Schult. * ''Solanum aparadense'' L.A. Mentz & M. Nee * ''Solanum aphananthum'' Baker * ''Solanum aphyodendron'' S. Knapp * ''Solanum apiahyense'' Witasek * ''Solanum apiculatibaccatum'' Bitter * ''Solanum apiculatum'' Sendtn. * ''Solanum apocynifolium'' Baker * ''Solanum appendiculatum'' Dunal * ''Solanum appressum'' K.E. Roe * ''Solanum aracc-papa'' Juz. ex Rybin * ''Solanum arachnidanthum'' Rusby * ''Solanum arboreum'' Dunal * ''Solanum arenarium'' Sendtn. * ''Solanum argenteum'' Dunal * ''Solanum argentinum'' Bitter & Lillo * ''Solanum aridum'' Morong * ''Solanum ariduphilum'' Ochoa * ''Solanum armentalis'' J.L. Gentry & D'Arcy * ''Solanum arundo'' Mattei * ''Solanum asperolanatum'' Ruiz & Pav. * ''Solanum asperum'' Rich. * ''Solanum asterophorum'' Mart. * ''Solanum asteropilodes'' Bitter * ''Solanum atitlanum'' K.E. Roe * ''Solanum atriplicifolium'' Gill ex Nees * ''Solanum atropurpureum'' Schrank * ''Solanum aturense'' Dunal * ''Solanum augusti'' Ochoa * ''Solanum aurantiacobaccatum'' De Wild. * ''Solanum aureum'' Dunal * ''Solanum auriculatum'' Aiton * ''Solanum aviculare'' G. Forst. * ''Solanum axillifolium'' K.E. Roe * ''Solanum ayacuchense'' Ochoa * ''Solanum aymaraesense'' Ochoa * ''Solanum badilloi'' Benitez * ''Solanum bagamojense'' Bitter & Dammer * ''Solanum bahamense'' L. * ''Solanum bahianum'' S. Knapp * ''Solanum bangii'' Bitter * ''Solanum barbeyanum'' Huber * ''Solanum barbisetum'' Nees * ''Solanum barbulatum'' Zahlbr. * ''Solanum basendopogon'' Bitter * ''Solanum batangense'' Dammer * ''Solanum batoides'' D'Arcy & Rakot. * ''Solanum bellicosum'' Bitter * ''Solanum bellum'' S. Knapp * ''Solanum benadirense'' Chiov. * ''Solanum beniense'' De Wild. * ''Solanum berthaultii'' Hawkes * ''Solanum betaceum'' Cav. * ''[[Solanum betroka]]'' D'Arcy & Rakot. * ''Solanum biceps'' Dunal * ''Solanum bicolor'' Willd. ex Roem. & Schult. * ''Solanum bilabiatum'' Dammer * ''Solanum billhookeri'' Ochoa * ''Solanum blanco-galdosii'' Ochoa * ''Solanum blodgettii'' Chapm. * ''Solanum boerhaaviifolium'' Sendtn. * ''Solanum bolivianum'' Britton ex Rusby * ''Solanum boliviense'' Dunal * ''Solanum bombycinum'' Ochoa * ''Solanum bonariense'' L. * ''Solanum bondjorum'' A. Chev. * ''Solanum boselliae'' Chiov. * ''Solanum brachistotrichum'' (Bitter) Rydb. * ''Solanum brachyantherum'' Phil. * ''Solanum brachystachys'' Dunal * ''Solanum brevicaule'' Bitter * ''Solanum brevifolium'' Dunal * ''Solanum brevipedicellatum'' K.E. Roe * ''Solanum brieyi'' De Wild. * ''Solanum buesii'' Vargas * ''Solanum bukasovii'' Juz. * ''Solanum bulbocastanum'' Dunal * ''Solanum bullatum'' Vell. * ''Solanum bumeliifolium'' Dunal * ''Solanum burbankii'' Bitter * ''Solanum burchellii'' Dunal * ''Solanum burtonii'' Ochoa * ''Solanum bussei'' Dammer * ''Solanum caavurana'' Vell. * ''Solanum cacosmum'' Bohs * ''Solanum caesium'' Griseb. * ''Solanum cajamarquense'' Ochoa * ''Solanum cajanumense'' Kunth * ''Solanum calacalinum'' Ochoa * ''Solanum caldense'' Carvalho * ''Solanum calidum'' Bohs * ''Solanum calileguae'' Cabrera * ''Solanum callianthum'' C.V. Morton * ''Solanum callicarpifolium'' Kunth & Bouché * ''Solanum calvescens'' Bitter * ''Solanum campaniforme'' Roem. & Schult. * ''Solanum campechiense'' L. * ''Solanum campetrichum'' Werderm. * ''Solanum campylacanthum'' Hochst. * ''Solanum campylocladum'' Dunal * ''Solanum candelarianum'' Cárdenas * ''Solanum candidum'' Lindl. * ''Solanum candolleanum'' Berthault * ''Solanum canense'' Rydb. * ''Solanum cantense'' Ochoa * ''Solanum capense'' L. * ''Solanum capillipes'' Britton * ''Solanum capoerum'' Dunal * ''Solanum capsicoides'' All. * ''Solanum carautae'' Carvalho * ''Solanum carchiense'' Correll * ''Solanum cardiophyllum'' Lindl. * ''Solanum carense'' Dunal * ''Solanum caricaefolium'' Rusby * ''Solanum caripense'' Dunal * ''Solanum carolinense'' L. * ''Solanum cassioides'' L.B. Sm. & Downs * ''Solanum castaneum'' Carvalho * ''Solanum catombelense'' Peyr. * ''Solanum caudatum'' Dunal * ''Solanum cerasiferum'' Dunal * ''Solanum cernuum'' Vell. * ''Solanum chachapoyasense'' Bitter * ''Solanum chacoense'' Bitter * ''Solanum chalmersii'' S. Knapp * ''Solanum chamaepolybotryon'' Bitter * ''Solanum chamaesarachidium'' Bitter * ''Solanum chancayense'' Ochoa * ''Solanum chariense'' A. Chev. * ''Solanum chaucha'' Juz. & Bukasov * ''Solanum chavinense'' Correll * ''Solanum cheesmaniae'' (Riley) Fosberg * ''Solanum chenopodioides'' Lam. * ''Solanum chiapasense'' K.E. Roe * ''Solanum chilense'' Dunal * ''Solanum chilliasense'' Ochoa * ''Solanum chillonanum'' Ochoa * ''Solanum chimborazense'' Bitter & Sodiro * ''Solanum chiovendae'' Lanza * ''Solanum chiquidenum'' Ochoa * ''Solanum chlamydogynum'' Bitter * ''Solanum chloropetalon'' Schltdl. * ''Solanum chomatophilum'' Bitter * ''Solanum chrysasteroides'' Werderm. * ''Solanum chrysoflorum'' Ochoa * ''Solanum chrysophyllum'' Dunal * ''Solanum chrysotrichum'' Schltdl. * ''Solanum cinereum'' R. Br. * ''Solanum cinnamomeum'' Sendtn. * ''Solanum circaeifolium'' Bitter * ''Solanum circinatum'' Bohs * ''Solanum cirsioides'' A. Chev. * ''Solanum citrinum'' M. Nee * ''Solanum citrullifolium'' A. Braun * ''Solanum cladotrichum'' Vand. ex Dunal * ''Solanum clandestinum'' Bohs * ''Solanum clarum'' Correll * ''Solanum clavatum'' Rusby * ''Solanum clivorum'' S. Knapp * ''Solanum clokeyi'' Munz * ''Solanum cobanense'' J.L. Gentry * ''Solanum coccineum'' Jacq. * ''Solanum cochabambense'' Bitter * ''Solanum coelestispetalum'' Vargas * ''Solanum collectaneum'' C.V. Morton * ''Solanum colombianum'' Dunal * ''Solanum comarapanum'' M. Nee * ''Solanum commersonii'' Dunal * ''Solanum complectens'' M. Nee & G.J. Anderson * ''Solanum compressum'' L.B. Sm. & Downs * ''Solanum comptum'' C.V. Morton * ''Solanum concarense'' Hunz. * ''Solanum concinnum'' Sendtn. * ''Solanum confertiseriatum'' Bitter * ''Solanum confine'' Dunal * ''Solanum confusum'' C.V. Morton * ''Solanum conglobatum'' Dunal * ''Solanum conicum'' Ruiz & Pav. * ''Solanum connatum'' Correll * ''Solanum consimile'' C.V. Morton * ''Solanum contumazaense'' Ochoa * ''Solanum cordatum'' Forssk. * ''Solanum cordifolium'' Dunal * ''Solanum cordioides'' S. Knapp * ''Solanum cordovense'' Sessé & Moc. * ''Solanum coriaceum'' Dunal * ''Solanum cormanthum'' Vell. * ''Solanum corneliomulleri'' J.F. Macbr. * ''Solanum cornifolium'' Dunal * ''Solanum corumbense'' S. Moore * ''Solanum corymbiflorum'' (Sendtn.) Bohs * ''Solanum corymbosum'' Jacq. * ''Solanum costatum'' M. Nee * ''Solanum coxii'' Phil. * ''Solanum crassifolium'' Lam. * ''Solanum crebrum'' L.B. Sm. * ''Solanum cremastanthemum'' Werderm. * ''Solanum crepidotrichum'' Bitter * ''Solanum crinitipes'' Dunal * ''Solanum crinitum'' Lam. * ''Solanum crispum'' Ruiz & Pav. * ''Solanum croatii'' D'Arcy & R.C. Keating * ''Solanum crotonifolium'' Dunal * ''Solanum cruciferum'' Bitter * ''Solanum cucullatum'' S. Knapp * ''Solanum cufodontii'' Lanza * ''Solanum cultum'' De Wild. * ''Solanum curtilobum'' Juz. & Bukasov * ''Solanum cutervanum'' Zahlbr. * ''Solanum cyclophyllum'' S. Knapp * ''Solanum cymosum'' Ruiz & Pav. * ''Solanum cyrtopodium'' Dunal * ''Solanum dalibardiforme'' Bitter * ''Solanum damarense'' Bitter * ''Solanum daphnophyllum'' Bitter * ''Solanum darbandense'' A. Chev. * ''Solanum darienense'' S. Knapp * ''Solanum dasyadenium'' Bitter * ''Solanum dasyanthum'' Brandegee * ''Solanum dasyneuron'' S. Knapp * ''Solanum dasyphyllum'' Schumach. & Thonn. * ''Solanum dasypus'' E. Mey. * ''Solanum dasytrichum'' Bitter * ''Solanum davidsei'' Carvalho * ''Solanum davisense'' Whalen * ''Solanum decipiens'' Opiz * ''Solanum decompositiflorum'' Sendtn. * ''Solanum decorum'' Sendtn. * ''Solanum deflexicarpum'' C.Y. Wu & S.C. Huang * ''Solanum deflexiflorum'' Bitter * ''Solanum delagoense'' Dunal * ''Solanum delicatulum'' L.B. Sm. & Downs * ''Solanum delitescens'' C.V. Morton * ''Solanum delpierrei'' De Wild. * ''Solanum demissum'' Lindl. * ''Solanum dendrophilum'' Bitter * ''Solanum dennekense'' Damm. * ''Solanum densepilosulum'' Bitter * ''Solanum depauperatum'' Dunal * ''Solanum deterrimum'' C.V. Morton * ''Solanum dewildemanianum'' Robyns * ''Solanum diamantinense'' Agra * ''Solanum dianthum'' Rusby * ''Solanum dichroandrum'' Dunal * ''Solanum dichroanthum'' Dammer * ''Solanum didymum'' Dunal * ''Solanum dimidiatum'' Raf. * ''Solanum dimorphandrum'' S. Knapp * ''Solanum dinklagei'' Dammer * ''Solanum dinteri'' Bitter * ''Solanum diphyllum'' L. * ''Solanum diploconos'' (Mart.) Bohs * ''Solanum dissimile'' C.V. Morton * ''Solanum distichophyllum'' Sendtn. * ''Solanum distichum'' Schumach. & Thonn. * ''Solanum diversifolium'' Dunal * ''Solanum doddsii'' Correll * ''Solanum dolichocremastrum'' Bitter * ''Solanum dolichorhachis'' Bitter * ''Solanum dolichosepalum'' Bitter * ''Solanum dolosum'' C.V. Morton ex S. Knapp * ''Solanum domesticum'' A. Chev. * ''Solanum donachui'' (Ochoa) Ochoa * ''Solanum donianum'' Walp. * ''Solanum donnell-smithii'' J.M. Coult. * ''Solanum douglasii'' Dunal * ''Solanum dulcamara'' L. * ''Solanum dulcamaroides'' Dunal * ''Solanum duplo-sinuatum'' Klotzsch * ''Solanum echegarayi'' Hieron. * ''Solanum echidnaeforme'' Dunal * ''Solanum edinense'' Berthault * ''Solanum edmonstonei'' Hook. f. * ''Solanum ehrenbergii'' Rydb. * ''Solanum eickii'' Dammer * ''Solanum eitenii'' Agra * ''Solanum elaeagnifolium'' Cav. * ''Solanum elskensi'' De Wild. * ''Solanum enantiophyllanthum'' Bitter * ''Solanum endlicheri'' Dunal * ''Solanum endlichii'' Dammer * ''Solanum endoadenium'' Bitter * ''Solanum endopogon'' (Bitter) Bohs * ''Solanum ensifolium'' Dunal * ''Solanum erianthum'' D. Don * ''Solanum erosomarginatum'' S. Knapp * ''Solanum erythracanthum'' Bojer ex Dunal * ''Solanum erythrotrichum'' Fernald * ''Solanum etuberosum'' Lindl. * ''Solanum euacanthum'' Phil. * ''Solanum evolvulifolium'' Greenm. * ''Solanum evonymoides'' Sendtn. * ''Solanum exasperatum'' E. Mey. * ''Solanum excisirhombeum'' Bitter * ''Solanum exiguum'' Bohs * ''Solanum extensum'' Bitter * ''Solanum fabrisii'' Cabrera * ''Solanum falconense'' S. Knapp * ''Solanum fallax'' Bohs * ''Solanum felinum'' Bitter * ''Solanum fendleri'' A. Gray * ''Solanum fernandezianum'' Phil. * ''Solanum ferreyrae'' Ugent * ''Solanum ferrugineum'' Jacq. * ''Solanum fiebrigii'' Bitter * ''Solanum filicaule'' Dammer * ''Solanum filiforme'' Ruiz & Pav. * ''Solanum flaccidum'' Vell. * ''Solanum flagellare'' Sendtn. * ''Solanum flamignii'' De Wild. * ''Solanum flavoviridens'' Ochoa * ''Solanum flexicaule'' Benth. * ''Solanum floridanum'' Shuttlew. ex Dunal * ''Solanum florulentum'' Bitter * ''Solanum foetens'' Pittier ex S. Knapp * ''Solanum forskalii'' Dunal * ''Solanum fortunense'' Bohs * ''Solanum fosbergianum'' D'Arcy * ''Solanum fragile'' Wedd. * ''Solanum fraxinifolium'' Dunal * ''Solanum fructo-tecto'' Cav. * ''Solanum fulgens'' (J.F. Macbr.) Roe * ''Solanum fultum'' Schrank * ''Solanum fulvidum'' Bitter * ''Solanum furcatum'' Dunal * ''Solanum fusiforme'' L.B. Sm. & Downs * ''Solanum gandarillasii'' Cárdenas * ''Solanum garcia-barrigae'' Ochoa * ''Solanum gardneri'' Sendtn. * ''Solanum gaudichaudii'' Dunal * ''Solanum gayanum'' Dunal * ''Solanum gemellum'' Sendtn. * ''Solanum geniculatum'' E. Mey. * ''Solanum gertii'' S. Knapp * ''Solanum giftbergense'' Dunal * ''Solanum giganteum'' Jacq. * ''Solanum gilioides'' Rusby * ''Solanum giorgii'' De Wild. * ''Solanum glandulosipilosum'' Bitter * ''Solanum glaucescens'' Zucc. * ''Solanum glaucophyllum'' Desf. * ''Solanum glomuliflorum'' Sendtn. * ''Solanum glutinosum'' Dunal * ''Solanum gnaphalocarpon'' Vell. * ''Solanum goetzei'' Dammer * ''Solanum gomphodes'' Dunal * ''Solanum goniocalyx'' Juz. & Bukasov * ''Solanum goniocaulon'' S. Knapp * ''Solanum gonyrhachis'' S. Knapp * ''Solanum goodspeedii'' K.E. Roe * ''Solanum gorgoneum'' Bitter * ''Solanum gracilifrons'' Bitter * ''Solanum grandiflorum'' Ruiz & Pav. * ''Solanum granuloso-leprosum'' Dunal * ''Solanum gratum'' Bitter * ''Solanum graveolens'' Bunbury * ''Solanum grayi'' Rose * ''Solanum grewioides'' Lanza * ''Solanum griffithii'' (Prain) C.Y. Wu & S.C. Huang * ''Solanum grotei'' Dammer * ''Solanum guamuchilense'' Cast.-Campos & Rzed. * ''Solanum guaraniticum'' A. St.-Hil. * ''Solanum guerreroense'' Correll * ''Solanum guineense'' L. * ''Solanum habrocaulon'' S. Knapp * ''Solanum haematocladum'' Dunal * ''Solanum haleakalaense'' H.St.John * ''Solanum hamatile'' Brandegee * ''Solanum hartwegii'' Benth. * ''Solanum hasslerianum'' Chodat * ''Solanum hastatilobum'' Bitter * ''Solanum hastifolium'' Dunal * ''Solanum hastiforme'' Correll * ''Solanum hayesii'' Fernald * ''Solanum hazenii'' Britton * ''Solanum hederiradiculum'' Bitter * ''Solanum heinianum'' D'Arcy & R.C. Keating * ''Solanum heleonastes'' S. Knapp * ''Solanum helleri'' Standl. * ''Solanum hemisymphyes'' Bitter * ''Solanum herba-bona'' Reiche * ''Solanum herculeum'' Bohs * ''Solanum hermannii'' Dunal * ''Solanum hernandesii'' Dunal * ''Solanum heteroclitum'' Sendtn. * ''Solanum heterodoxum'' Dunal * ''Solanum hexandrum'' Vell. * ''Solanum hibernum'' Bohs * ''Solanum hidetaroi'' Masam. * ''Solanum hieronymi'' Kuntze * ''Solanum hildebrandtii'' BR & Bouche, A. M. * ''Solanum hillebrandii'' Yunck. * ''Solanum himatacanthum'' Dammer * ''Solanum hindsianum'' Benth. * ''Solanum hintonii'' C.V. Morton * ''Solanum hirsuticaule'' Werderm. * ''Solanum hirsutum'' Dunal * ''Solanum hirtellum'' (Spreng.) Hassl. * ''Solanum hirtulum'' Krause * ''Solanum hirtum'' Vahl * ''Solanum hjertingii'' Hawkes * ''Solanum hoehnei'' C.V. Morton * ''Solanum hoffmanseggii'' Sendtn. * ''Solanum holocalyx'' Morton * ''Solanum holophyllum'' Bitter * ''Solanum holtzii'' Dammer * ''Solanum homalospermum'' Chiarini * ''Solanum homblei'' De Wild. * ''Solanum hoopesii'' Hawkes & K.A. Okada * ''Solanum hougasii'' Correll * ''Solanum houstonii'' Dunal * ''Solanum huallagense'' Bitter * ''Solanum huancabambense'' Ochoa * ''Solanum huayavillense'' Del Vitto & Peten. * ''Solanum huitlanum'' Brandegee * ''Solanum humblotii'' Dammer * ''Solanum humectophilum'' Ochoa * ''Solanum humile'' Bernh. ex Willd. * ''Solanum hutchisonii'' (J.F. Macbr.) Bohs * ''Solanum hybridum'' Jacq. * ''Solanum hylobium'' Bitter * ''Solanum hypacrarthrum'' Bitter * ''Solanum hypaleurotrichum'' Bitter * ''Solanum hypermegethes'' Werderm. * ''Solanum hypocalycosarcum'' Bitter * ''Solanum hypomalacum'' (Bitter) C.V. Morton * ''Solanum hypopsilum'' Bitter * ''Solanum iltisii'' K.E. Roe * ''Solanum imamense'' Dunal * ''Solanum imbaburense'' S. Knapp * ''Solanum imberbe'' Bitter * ''Solanum immite'' Dunal * ''Solanum incahuasinum'' Ochoa * ''Solanum incanum'' L. * ''Solanum incarceratum'' Ruiz & Pav. * ''Solanum incasicum'' Ochoa * ''Solanum incisum'' Griseb. * ''Solanum incompletum'' Britton * ''Solanum incomptum'' Bitter * ''Solanum incurvipilum'' Bitter * ''Solanum incurvum'' Ruiz & Pav. * ''Solanum inelegans'' Rusby * ''Solanum infundibuliforme'' Phil. * ''Solanum ingaefolium'' Ochoa * ''Solanum inodorum'' Vell. * ''Solanum inornatum'' Witasek * ''Solanum insidiosum'' Mart. * ''Solanum insolaesolis'' Bitter * ''Solanum insulae-paschalis'' Bitter * ''Solanum interandinum'' Bitter * ''Solanum interius'' Rydb. * ''Solanum intermedium'' Sendtn. * ''Solanum iodotrichum'' Van Heurck & Müll. Arg. * ''Solanum ionidium'' Bitter * ''Solanum iopetalum'' Hawkes * ''Solanum ipomoea'' Sendtn. * ''Solanum iraniense'' L.B. Sm. & Downs * ''Solanum irosinum'' Ochoa * ''Solanum irregulare'' C.V. Morton * ''Solanum isodynamum'' Sendtn. * ''Solanum itatiaiae'' Glaz. ex Edmonds * ''Solanum ivohibe'' D'Arcy & Rakot. * ''Solanum jabrense'' Agra & M. Nee * ''Solanum jaegeri'' Dammer * ''Solanum jaenense'' Ochoa * ''Solanum jalcae'' Ochoa * ''Solanum jamaicense'' Mill. * ''Solanum jamesii'' Torr. * ''Solanum japonense'' Nakai * ''Solanum jasminifolium'' Sendtn. * ''Solanum jasminoides'' J. Paxton * ''Solanum jesperseni'' De Wild. * ''Solanum johannae'' Bitter * ''Solanum johnstonii'' Whalen * ''Solanum jubae'' Bitter * ''Solanum juglandifolium'' Dunal * ''Solanum julocrotonoides'' Hassl. * ''Solanum juncalense'' Reiche * ''Solanum juninense'' Bitter * ''Solanum jussiaei'' Dunal * ''Solanum juvenale'' Thell. * ''Solanum juzepczukii'' Bukasov * ''Solanum kagehense'' Dammer * ''Solanum kandtii'' Dammer * ''Solanum kauaiense'' Hillebr. * ''Solanum keniense'' Standl. * ''Solanum kieslingii'' Cabrera * ''Solanum kifinikense'' Bitter * ''Solanum kioniotrichum'' Bitter ex J.F. Macbr. * ''Solanum kitagawae'' Schonb.-Tem. * ''Solanum kitivuense'' Dammer * ''Solanum kleinii'' L.B. Sm. & Downs * ''Solanum krauseanum'' Phil. * ''Solanum kurtzianum'' Bitter & Wittm. * ''Solanum kwebense'' N.E. Br. * ''Solanum lacerdae'' Dusén * ''Solanum laciniatum'' Aiton * ''Solanum lacteum'' Vell. * ''Solanum laevigatum'' Dunal * ''Solanum lamprocarpum'' Bitter * ''Solanum lanceifolium'' Jacq. * ''Solanum lanceolatum'' Cav. * ''Solanum lantana'' Sendtn. * ''Solanum lanuginosum'' Dunal * ''Solanum lanzae'' J.-P. Lebrun & Stork * ''Solanum lasianthum'' Dunal * ''Solanum lasiocarpum'' Dunal * ''Solanum lasiocladum'' S. Knapp * ''Solanum lasiopodium'' Dunal * ''Solanum lateritium'' Dammer * ''Solanum latiflorum'' Bohs * ''Solanum laurentii'' Dammer * ''Solanum laurifolium'' L. f. * ''Solanum laxissimum'' Bitter * ''Solanum laxum'' Spreng. * ''Solanum leiophyllum'' Benth. * ''Solanum lepidotum'' Dunal * ''Solanum leptocaulon'' Van Heurck & Müll. Arg. * ''Solanum leptophyes'' Bitter * ''Solanum leptopodum'' Van Heurck & Müll. Arg. * ''Solanum leptorhachis'' Bitter * ''Solanum leptosepalum'' Correll * ''Solanum leptostachys'' Dunal * ''Solanum lesteri'' Hawkes & Hjert. * ''Solanum leucandrum'' Whalen * ''Solanum leucanthum'' Dammer * ''Solanum leucocarpon'' Dunal * ''Solanum leucodendron'' Sendtn. * ''Solanum leucophaeum'' Dunal * ''Solanum leucopogon'' Huber * ''Solanum lhotskyanum'' Dunal * ''Solanum lianiforme'' De Wild. * ''Solanum lichtensteinii'' Willd. * ''Solanum lignescens'' Fernald * ''Solanum lignicaule'' Vargas * ''Solanum limbaniense'' Ochoa * ''Solanum lindenii'' Rusby * ''Solanum linnaeanum'' Hepper & P.-M.L.Jaeger * ''Solanum litoraneum'' A.E. Gonç. * ''Solanum litusinum'' Ochoa * ''Solanum lobbianum'' Bitter * ''Solanum longevirgatum'' Bitter * ''Solanum longiconicum'' Bitter * ''Solanum longipes'' Dunal * ''Solanum longiusculus'' Ochoa * ''Solanum lopez-camarenae'' Ochoa * ''Solanum loxense'' Dunal * ''Solanum lucens'' S. Knapp * ''Solanum luffocarpum'' A. Chev. * ''Solanum lumholtzianum'' Bartlett * ''Solanum luridifuscescens'' Bitter * ''Solanum luteoalbum'' Pers. * ''Solanum luteum'' Mill. * ''Solanum luzoniense'' Merr. * ''Solanum lycocarpum'' A. St.-Hil. * ''Solanum lycopersicoides'' Dunal * ''Solanum lycopersicum'' L. * ''Solanum lykipiense'' C.H. Wright * ''Solanum lyratum'' Thunb. * ''Solanum macaonense'' Dunal * ''Solanum macbridei'' Hunz. & Lallana * ''Solanum macowanii'' Fourc. * ''Solanum macracanthum'' A. Rich. * ''Solanum macranthum'' Dunal * ''Solanum macrocarpon'' L. * ''Solanum macrotonum'' Bitter * ''[[Solanum madagascariense]]'' Dunal * ''Solanum madrense'' Fernald * ''Solanum maglia'' Schltdl. * ''Solanum mahoriensis'' D'Arcy & Rakot. * ''Solanum malacothrix'' S. Knapp * ''Solanum malletii'' S. Knapp * ''Solanum mammosum'' L. * ''Solanum mangaschae'' Pax * ''Solanum mapiricum'' S. Knapp * ''Solanum mapiriense'' Bitter * ''Solanum maranguapense'' Bitter * ''Solanum marantifolium'' Bitter * ''Solanum marginatum'' L. f. * ''Solanum marinasense'' Vargas * ''Solanum marojejy'' D'Arcy & Rakot. * ''Solanum maroniense'' Poit. * ''Solanum marquesi'' Dammer * ''Solanum martii'' Sendtn. * ''Solanum martinsii'' Van Heurck * ''Solanum matadori'' L.B. Sm. & Downs * ''Solanum maternum'' Bohs * ''Solanum maturecalvans'' Bitter * ''Solanum mauense'' Bitter * ''Solanum mauritianum'' Scop. * ''Solanum medians'' Bitter * ''Solanum megalochiton'' Mart. * ''Solanum megalonyx'' Sendtn. * ''Solanum megistacrolobum'' Bitter * ''Solanum melastomoides'' C.H. Wright * ''Solanum melissarum'' Bohs * ''Solanum melongena'' L. * ''Solanum memphiticum'' J.F.Gmel. * ''Solanum merrillianum'' Liou * ''Solanum mesodolichum'' Pic.Serm. * ''Solanum metarsium'' C.V. Morton * ''Solanum metrobotryon'' Dunal * ''Solanum michoacanum'' (Bitter) Rydb. * ''Solanum microdontum'' Bitter * ''Solanum microleprodes'' Bitter * ''Solanum mildbraedii'' Dammer * ''Solanum minutifoliolum'' Correll * ''Solanum mite'' Ruiz & Pav. * ''Solanum mitlense'' Dunal * ''Solanum mochiquense'' Ochoa * ''Solanum moestum'' Dunal * ''Solanum molinarum'' J.L. Gentry * ''Solanum monachophyllum'' Dunal * ''Solanum monactinanthum'' Dammer * ''Solanum monadelphum'' Van Heurck & Müll. Arg. * ''Solanum monanthemon'' S. Knapp * ''Solanum monarchostemon'' S. Knapp * ''Solanum moniliforme'' Correll * ''Solanum monotanthum'' Dammer * ''Solanum montanum'' L. * ''Solanum montigenum'' (C.V. Morton) Cabrera * ''Solanum morellifolium'' Bohs * ''Solanum morelliforme'' Bitter & Münch * ''Solanum morii'' S. Knapp * ''Solanum mortonii'' Hunz. * ''Solanum moscopanum'' Hawkes * ''Solanum moxosense'' M. Nee * ''Solanum mucronatum'' O.E. Schulz * ''Solanum muenscheri'' Standl. & Steyerm. * ''Solanum multifidum'' Lam. * ''Solanum multiflorum'' Vargas * ''Solanum multiglandulosum'' Bitter * ''Solanum multiinterruptum'' Bitter * ''Solanum multispinum'' N.E. Br. * ''Solanum muricatum'' Aiton * ''Solanum murinum'' Sendtn. * ''Solanum murphyi'' I.M. Johnst. * ''Solanum myoxotrichum'' Baker * ''Solanum myriacanthum'' Dunal * ''Solanum myrsinoides'' D'Arcy & Rakot. * ''Solanum nakurense'' C.H. Wright * ''Solanum namaquense'' Dammer * ''Solanum nanum'' Bitter * ''Solanum narcoticosmum'' Bitter * ''Solanum ndellense'' A. Chev. * ''Solanum neglectum'' Dunal * ''Solanum nelsonii'' Dunal * ''Solanum nematopus'' Sendtn. * ''Solanum nematorhachis'' S. Knapp * ''Solanum nemorense'' Dunal * ''Solanum nemorosum'' Ochoa * ''Solanum neocardenasii'' Hawkes & Hjert. * ''Solanum neorossii'' Hawkes & Hjert. * ''Solanum neovargasii'' Ochoa * ''Solanum neovavilovii'' Ochoa * ''Solanum neoweberbaueri'' Wittm. * ''Solanum nesiotes'' Bitter * ''Solanum nguelense'' Dammer * ''Solanum nienkui'' Merr. & Chun * ''Solanum nigrescens'' M. Martens & Galeotti * ''Solanum nigricans'' M. Martens & Galeotti * ''Solanum nitidum'' Ruiz & Pav. * ''Solanum nocturnum'' Fernald * ''Solanum nubicola'' Ochoa * ''Solanum nudum'' Dunal * ''Solanum nuricum'' M. Nee * ''Solanum nutans'' Ruiz & Pav. * ''Solanum nyctaginoides'' Dunal * ''Solanum oaxacanum'' Dunal * ''Solanum oblongifolium'' Dunal * ''Solanum obovalifolium'' Benitez * ''Solanum occultum'' Bohs * ''Solanum ochracanthum'' Bitter * ''Solanum ochraceo-ferrugineum'' Fernald * ''Solanum ochraceum'' Dunal * ''Solanum ochranthum'' Dunal * ''Solanum ochrophyllum'' Van Heurck & Müll. Arg. * ''Solanum odoriferum'' Vell. * ''Solanum okadae'' Hawkes & Hjert. * ''Solanum olgae'' Pojark. * ''Solanum olivaceum'' Dammer * ''Solanum olivaeforme'' Donn. Sm. * ''Solanum olivare'' Paill. & Bois * ''Solanum oliveirae'' Carvalho * ''Solanum olmosense'' Ochoa * ''Solanum olmosianum'' Ochoa * ''Solanum ombrophilum'' S. Knapp * ''Solanum oocarpum'' Sendtn. * ''Solanum opacum'' A. Br. & Bouché * ''Solanum oplocense'' Hawkes * ''Solanum oppositifolium'' Ruiz & Pav. * ''Solanum orientale'' Benitez * ''Solanum orophilum'' Correll * ''Solanum orthocarpum'' Bitter * ''Solanum otites'' Dunal * ''Solanum ovalifolium'' Dunal * ''Solanum ovatifolium'' De Wild. * ''Solanum ovum-fringillae'' (Dunal) Bohs * ''Solanum oxycarpum'' Schiede * ''Solanum oxycoccoides'' Bitter * ''Solanum oxyphyllum'' C.V. Morton * ''Solanum pabstii'' L.B. Sm. & Downs * ''Solanum pachimatium'' Dunal * ''Solanum pachyandrum'' Bitter * ''Solanum pachyarthrotrichum'' Bitter * ''Solanum palinacanthum'' Dunal * ''Solanum palitans'' C.V. Morton * ''Solanum pallidum'' Rusby * ''Solanum palmillae'' Standl. * ''Solanum paludosum'' Moric. * ''Solanum palustre'' Poepp. ex Schltr. * ''Solanum pampaninii'' Chiov. * ''Solanum panduriforme'' E. Mey. * ''Solanum paniculatum'' L. * ''Solanum pannosum'' Phil. * ''Solanum paposanum'' Phil. * ''Solanum paraibanum'' Agra * ''Solanum paralum'' Bohs * ''Solanum paramoense'' Bitter ex Pittier * ''Solanum paranense'' Dusén * ''Solanum parishii'' A. Heller * ''Solanum parvicorollatum'' Lekhnovich * ''Solanum pascoense'' Ochoa * ''Solanum pastillum'' S. Knapp * ''Solanum paucijugum'' Bitter * ''Solanum paucispinum'' Werderm. * ''Solanum paucissectum'' Ochoa * ''Solanum pavimenti'' L.B. Sm. & Downs * ''Solanum pectinatum'' Dunal * ''Solanum pedemontanum'' M. Nee * ''Solanum pedersenii'' Cabrera * ''Solanum peikuoensis'' S.S. Ying * ''Solanum pelagicum'' Bohs * ''Solanum peloquinianum'' Ochoa * ''Solanum penduliflorum'' Dammer * ''Solanum pensile'' Sendtn. * ''Solanum pentagonocalyx'' Bitter * ''Solanum pentaphyllum'' Bitter * ''Solanum pentlandii'' Dunal * ''Solanum perattenuatum'' I.M. Johnst. * ''Solanum pereirae'' Carvalho * ''Solanum perplexum'' Small * ''Solanum pertenue'' Standl. & C.V. Morton * ''Solanum peruvianum'' L. * ''Solanum phaeophyllum'' Werderm. * ''Solanum phaseoloides'' Pol. * ''Solanum phureja'' Juz. & Bukasov * ''Solanum physalidicalyx'' Bitter * ''Solanum physalifolium'' Rusby * ''Solanum pillahuatense'' Vargas * ''Solanum piluliferum'' Dunal * ''Solanum pimpinellifolium'' L. * ''Solanum pimpinelloides'' Hill. * ''Solanum pinetorum'' (L.B. Sm. & Downs) Bohs * ''Solanum pinnatisectum'' Dunal * ''Solanum pinnatum'' Cav. * ''Solanum piperiferum'' A. Rich. * ''Solanum pittosporifolium'' Hemsl. * ''Solanum piurae'' Bitter * ''Solanum placitum'' C.V. Morton * ''Solanum platanifolium'' Hook. * ''Solanum platense'' Dieckman * ''Solanum platycypellon'' S. Knapp * ''Solanum plowmanii'' S. Knapp * ''Solanum plumense'' Fernald * ''Solanum poecilochromifolium'' Rusby * ''Solanum poeppigianum'' Sendtn. * ''Solanum poggei'' Dammer * ''Solanum poinsettiifolium'' Rusby * ''Solanum polyacanthon'' Lam. * ''Solanum polyadenium'' Greenm. * ''Solanum polyanthemum'' Hochst. ex A. Rich. * ''Solanum polygamum'' Vahl * ''Solanum polyphyllum'' Phil. * ''Solanum polytrichostylum'' Bitter * ''Solanum polytrichum'' Sendtn. * ''Solanum praematurum'' Dammer * ''Solanum premnifolium'' (Miers) Bohs * ''Solanum preussii'' Dammer * ''Solanum probolospermum'' Bitter * ''Solanum procumbens'' Lour. * ''Solanum profusum'' C.V. Morton * ''Solanum proteanthum'' Bohs * ''Solanum pruinosum'' Dunal * ''Solanum pseudoauriculatum'' Chodat & Hassl. * ''Solanum pseudocapsicum'' L. * ''Solanum pseudodaphnopsis'' L.A. Mentz & Stehmann * ''Solanum pseudogeminifolium'' Dammer * ''Solanum pseudogracile'' Heiser * ''Solanum pseudopersicum'' Pojark. * ''Solanum pseudoquina'' A. St.-Hil. * ''Solanum pseudospinosum'' C.H. Wright * ''Solanum psychotrioides'' Dunal * ''Solanum pterospermum'' Bitter * ''Solanum ptychanthum'' Dunal * ''Solanum pubigerum'' Dunal * ''Solanum pulverulentifolium'' K.E. Roe * ''Solanum purpusii'' Brandegee * ''Solanum pycnanthemum'' Mart. * ''Solanum pygmaeum'' Cav. * ''Solanum pyracanthos'' Lam. * ''Solanum quaesitum'' C.V. Morton * ''Solanum quebradense'' S. Knapp * ''Solanum quichense'' J.M. Coult. & Donn. Sm. * ''Solanum quitoense'' Lam. * ''Solanum radicans'' L. f. * ''Solanum ramonense'' C.V. Morton & Standl. * ''Solanum ramulosum'' Sendtn. * ''Solanum raphanifolium'' Cárdenas & Hawkes * ''Solanum raquialatum'' Ochoa * ''Solanum ratum'' C.V. Morton * ''Solanum rederi'' Dammer * ''Solanum reductum'' C.V. Morton * ''Solanum reflexiflorum'' Moric. * ''Solanum reflexum'' Schrank * ''Solanum refractifolium'' Sendtn. * ''Solanum refractum'' Hook. & Arn. * ''Solanum regularifolium'' Correll * ''Solanum reineckii'' Briq. * ''Solanum reitzii'' L.B. Sm. & Downs * ''Solanum remyanum'' Phil. * ''Solanum renschii'' Vatke * ''Solanum reptans'' Bunbury * ''Solanum restingae'' S. Knapp * ''Solanum restrictum'' C.V. Morton * ''Solanum retroflexum'' Dunal * ''Solanum rhodesianum'' Dammer * ''Solanum rhomboideilanceolatum'' Ochoa * ''Solanum rhytidoandrum'' Sendtn. * ''Solanum richardii'' Dunal * ''Solanum riedlei'' Dunal * ''Solanum rigescens'' Jacq. * ''Solanum rigescentoides'' Hutch. * ''Solanum riojense'' Bitter * ''Solanum riparium'' Pers. * ''Solanum ripense'' Dunal * ''Solanum robecchii'' Bitter & Dammer * ''Solanum roblense'' Bitter * ''Solanum robustifrons'' Bitter * ''Solanum robustum'' H.L. Wendl. * ''Solanum rogersii'' S. Moore * ''Solanum rohrii'' C.H. Wright * ''Solanum rojasianum'' (Standl. & Steyerm.) Bohs * ''Solanum roseum'' Bohs * ''Solanum rostratum'' Dunal * ''Solanum rovirosanum'' Donn. Sm. * ''Solanum ruandae'' Bitter * ''Solanum rubetorum'' Dunal * ''Solanum rubiginosum'' Vahl * ''Solanum rudepannum'' Dunal * ''Solanum rufescens'' Sendtn. * ''Solanum rufistellatum'' Steyerm. * ''Solanum rugosum'' Dunal * ''Solanum rugulosum'' De Wild. * ''Solanum ruiz-lealii'' Brücher * ''Solanum ruizii'' S. Knapp * ''Solanum runsoriense'' C.H. Wright * ''Solanum rupincola'' Mart. * ''Solanum sakarense'' Dammer * ''Solanum salamancae'' Hunz. & Barboza * ''Solanum salasianum'' Ochoa * ''Solanum salicifolium'' Phil. * ''Solanum saltianum'' Roem. & Schult. * ''Solanum salzmannii'' Dunal * ''[[Solanum sambiranense]]'' D'Arcy & Rakot. * ''Solanum sambuciflorum'' Sendtn. * ''Solanum sambucinum'' Rydb. * ''Solanum sanctae-nevadae'' Dunal & A. DC. * ''Solanum sanctae-rosae'' Hawkes * ''Solanum sandemanii'' Hawkes * ''Solanum sandianum'' Bitter * ''Solanum sandwicense'' Hook. & Arn. * ''Solanum sanfurgoi'' Phil. * ''Solanum santolallae'' Vargas * ''Solanum santosii'' S. Knapp * ''Solanum saponaceum'' Dunal * ''Solanum sarasarae'' Ochoa * ''Solanum sarrachoides'' Sendtn. * ''Solanum saturatum'' M. Nee * ''Solanum savanillense'' Bitter * ''Solanum sawyeri'' Ochoa * ''Solanum saxatilis'' Ochoa * ''Solanum scabrifolium'' Ochoa * ''Solanum scabrum'' Mill. * ''Solanum scandens'' Mill. * ''Solanum schenckii'' Bitter * ''Solanum schimperianum'' Hochst. * ''Solanum schizandrum'' Sendtn. * ''Solanum schlechtendalianum'' Walp. * ''Solanum schliebenii'' Werderm. * ''Solanum schomburgkii'' Sendtn. * ''Solanum schroederi'' Dammer * ''Solanum schumannianum'' Dammer * ''Solanum schwackei'' Glaz. * ''Solanum sciadostylis'' (Sendtn.) Bohs * ''Solanum scuticum'' M. Nee * ''Solanum seaforthianum'' Andrews * ''Solanum secedens'' Dammer * ''Solanum selachophyllum'' Bitter * ''Solanum sellowianum'' Dunal * ''Solanum sellowii'' Dunal * ''Solanum semiscandens'' Bitter * ''Solanum semotum'' M. Nee * ''Solanum sendtnerianum'' Van Heurck & Müll. Arg. * ''Solanum sepiaceum'' Dammer * ''Solanum sepicula'' Dunal * ''Solanum septemlobum'' Bunge * ''Solanum sereti'' De Wild. * ''Solanum sericeum'' Ruiz & Pav. * ''Solanum sessile'' Ruiz & Pav. * ''Solanum sessiliflorum'' Dunal * ''Solanum sessilistellatum'' Bitter * ''Solanum setaceum'' Dammer * ''Solanum setosissimum'' Bitter ex L.A. Mentz & M. Nee * ''Solanum setosum'' (Brandegee) Bitter * ''Solanum sibundoyense'' (Bohs) Bohs * ''Solanum sieberi'' Van Heurck & Müll. Arg. * ''Solanum simplicifolium'' Bitter * ''Solanum simplicissimum'' Ochoa * ''Solanum sinuatiexcisum'' Bitter * ''Solanum sinuatirecurvum'' Bitter * ''Solanum sinuato-repandum'' K. Braun * ''Solanum siparunoides'' Ewan * ''Solanum siphonobasis'' Bitter * ''Solanum sisymbriifolium'' Lam. * ''Solanum sitiens'' I.M. Johnst. * ''Solanum skutchii'' Correll * ''Solanum smithii'' S. Knapp * ''Solanum snoussii'' A. Chev. * ''Solanum sodomaeodes'' Kuntze * ''Solanum soestii'' Hawkes & Hjert. * ''Solanum sogarandinum'' Ochoa * ''Solanum solum'' J.F. Macbr. * ''Solanum somalense'' Franch. in Revoil * ''Solanum sooretamum'' Carvalho * ''Solanum sordidum'' Sendtn. * ''Solanum sparsespinosum'' De Wild. * ''Solanum sparsipilum'' (Bitter) Juz. & Bukasov * ''Solanum spathotrichum'' Dammer * ''Solanum spegazzinii'' Bitter * ''Solanum spirale'' Roxb. * ''Solanum spissifolium'' Sendtn. * ''Solanum sprucei'' Van Heurck & Müll. Arg. * ''Solanum stagnale'' Moric. * ''Solanum stellatiglandulosum'' Bitter * ''Solanum stellativelutinum'' Bitter * ''Solanum stenandrum'' Sendtn. * ''Solanum stenophyllidium'' Bitter * ''Solanum stenophyllum'' Dunal * ''Solanum stenotomum'' Juz. & Bukasov * ''Solanum steyermarkii'' Carvalho * ''Solanum stipulaceum'' Roem. & Schult. * ''Solanum stipulatum'' Vell. * ''Solanum stipuloideum'' Rusby * ''Solanum stolzii'' Dammer * ''Solanum storkii'' C.V. Morton & Standl. * ''Solanum stramoniifolium'' Jacq. * ''Solanum stuckertii'' Bitter * ''Solanum suaveolens'' Kunth & C.D. Bouché * ''Solanum subcoriaceum'' Thell. & H. Dur. xx * ''Solanum subinerme'' Jacq. * ''Solanum sublentum'' Hieron. * ''Solanum subpanduratum'' Ochoa * ''Solanum subquinatum'' Bitter * ''Solanum subserratum'' Dunal * ''Solanum subsessile'' De Wild. * ''Solanum subsylvestre'' L.B. Sm. & Downs * ''Solanum subtusviolaceum'' Bitter * ''Solanum subulatum'' C.H. Wright * ''Solanum subumbellatum'' Vell. * ''Solanum subuniflorum'' Bitter * ''Solanum subvelutinum'' Rydb. * ''Solanum sucrense'' Hawkes * ''Solanum sudanense'' Hammerstein xx * ''Solanum superbum'' S. Knapp * ''Solanum supinum'' Dunal * ''Solanum surattense'' Burm. f. * ''Solanum swartzianum'' Roem. & Schult. * ''Solanum sychnoteranthum'' Bitter * ''Solanum sycocarpum'' Mart. & Sendtn. * ''Solanum sycophanta'' Dunal * ''Solanum symmetricum'' Rusby * ''Solanum symphyandrum'' (Bitter) C.V. Morton * ''Solanum tabanoense'' Correll * ''Solanum tacanense'' Lundell * ''Solanum taeniotrichum'' Correll * ''Solanum taitense'' Vatke * ''Solanum talarense'' Svenson * ''Solanum tampicense'' Dunal * ''Solanum tanysepalum'' S. Knapp * ''Solanum tapojense'' Ochoa * ''Solanum tarapatanum'' Ochoa * ''Solanum tarderemotum'' Bitter * ''Solanum tarijense'' Hawkes * ''Solanum tarnii'' Hawkes & Hjert. * ''Solanum taulisense'' Ochoa * ''Solanum tegore'' Aubl. * ''Solanum tenuiflagellatum'' Bitter ex S. Knapp * ''Solanum tenuilobatum'' Parish * ''Solanum tenuipes'' Bartlett * ''Solanum tenuisetosum'' (Bitter) Bohs * ''Solanum tenuispinum'' Rusby * ''Solanum tenuissimum'' Sendtn. * ''Solanum tepuiense'' S. Knapp * ''Solanum tequilense'' A. Gray * ''Solanum terminale'' Forssk. * ''Solanum ternatum'' Ruiz & Pav. * ''Solanum ternifolium'' Werderm. * ''Solanum tetrachondrum'' Bitter * ''Solanum tetricum'' Dunal * ''Solanum tettense'' Klotzsch * ''Solanum thelopodium'' Sendtn. * ''Solanum theobromophyllum'' Bitter * ''Solanum thomasiifolium'' Sendtn. * ''Solanum thruppii'' C.H. Wright * ''Solanum toldense'' Matesevach & Barboza * ''Solanum toliaraea'' D'Arcy & Rakot. * ''Solanum tomentosum'' L. * ''Solanum torreanum'' A.E. Gonç. * ''Solanum torreyi'' A. Gray * ''Solanum torvum'' Sw. * ''Solanum tovarii'' S. Knapp * ''Solanum trachycarpum'' Bitter & Sodiro * ''Solanum trachycyphum'' Bitter * ''Solanum trachyphyllum'' Dunal * ''Solanum trachytrichium'' Bitter * ''Solanum tredecimgranum'' Bitter * ''Solanum tribulosum'' S. Schauer * ''Solanum trichoneuron'' Lillo * ''Solanum trichopetiolatum'' D'Arcy & Rakot. * ''Solanum tricuspidatum'' Dunal * ''Solanum tridynamum'' Dunal * ''Solanum trifidum'' Correll * ''Solanum triflorum'' Nutt. * ''Solanum trifolium'' Dunal * ''Solanum trifurcum'' Dunal * ''Solanum trigonoplum'' Bitter * ''Solanum trinitense'' Ochoa * ''Solanum tripartitum'' Dunal * ''Solanum triplinervium'' C.V. Morton * ''Solanum triquetrum'' Cav. * ''Solanum triste'' Jacq. * ''Solanum trizygum'' Bitter * ''Solanum tuberosum'' L. * ''Solanum tuerckheimii'' Greenm. * ''Solanum tunariense'' Kuntze * ''Solanum tuquerrense'' Hawkes * ''Solanum turgidum'' S. Knapp * ''Solanum turneroides'' Chodat * ''Solanum tweedianum'' Hook. * ''Solanum ueleense'' De Wild. * ''Solanum ugentii'' Hawkes & K.A. Okada * ''Solanum ukerewense'' Bitter * ''Solanum uleanum'' Bitter * ''Solanum ulei'' Morton * ''Solanum ulugurense'' Dammer * ''Solanum umbellatum'' Mill. * ''Solanum umbelliferum'' Eschsch. * ''Solanum umbratile'' I.M. Johnst. * ''Solanum uncinatum'' Schrank * ''Solanum uncinellum'' Lindl. * ''Solanum undatum'' Lam. * ''Solanum unifoliatum'' S. Knapp * ''Solanum unilobum'' (Rusby) Bohs * ''Solanum uollense'' Pic.Serm. * ''Solanum urosepalum'' Dammer * ''Solanum ursinum'' Rusby * ''Solanum urticans'' Dunal * ''Solanum urubambae'' Juz. * ''Solanum usaramense'' Dammer * ''Solanum utile'' Klotzsch * ''Solanum vacciniiflorum'' Standl. & L.O. Williams * ''Solanum vaillantii'' Dunal * ''Solanum valdiviense'' Dunal * ''Solanum valerioanum'' C.V. Morton & Standl. * ''Solanum validinervium'' Benitez & S. Knapp * ''Solanum vallis-mexici'' Juz. * ''Solanum vanheurckii'' Müll. Arg. * ''Solanum variabile'' Mart. * ''Solanum velardei'' Ochoa * ''Solanum velleum'' Roem. & Schult. * ''Solanum vellozianum'' Dunal * ''Solanum velutinum'' Dunal * ''Solanum velutissimum'' Rusby * ''Solanum venosum'' Dunal * ''Solanum venturii'' Hawkes & Hjerting * ''Solanum vernei'' Bitter & Wittm. * ''Solanum verrucosum'' Schltdl. * ''Solanum vervoorstii'' L.B. Sm. * ''Solanum vestissimum'' Dunal * ''Solanum viarum'' Dunal * ''Solanum vidaurrei'' Cárdenas * ''Solanum villosum'' Mill. * ''Solanum villuspetalum'' Vargas * ''Solanum violaceimarmoratum'' Bitter * ''Solanum violaceum'' Ortega * ''Solanum violifolium'' Schott ex Spreng. * ''Solanum virginianum'' L. * ''Solanum virgultorum'' (Bitter) Cárdenas & Hawkes * ''Solanum viridimaculatum'' Gilli * ''Solanum viridipes'' Dunal * ''Solanum viscosissimum'' Sendtn. * ''Solanum volubile'' Sw. * ''Solanum volubilis'' Rusby * ''Solanum wacketii'' Witasek * ''Solanum wallacei'' (A. Gray) Parish * ''Solanum warmingii'' Hieron. * ''Solanum weberbaueri'' Bitter * ''Solanum weddellii'' Phil. * ''Solanum welwitschii'' C.H. Wright * ''Solanum wendlandii'' Hook. f. * ''Solanum whalenii'' M. Nee * ''Solanum wittmackii'' Bitter * ''Solanum woodburyi'' R.A. Howard * ''Solanum woodsonii'' Correll * ''Solanum wrightii'' Benth. * ''Solanum xanthophaeum'' Bitter * ''Solanum xanti'' A. Gray * ''Solanum yamobambense'' Ochoa * ''Solanum yanamonense'' S. Knapp * ''Solanum yangambiense'' De Wild. * ''Solanum youngii'' S. Knapp * ''Solanum yungasense'' Hawkes * ''Solanum zanzibarense'' Vatke * ''Solanum zeylanicum'' Scop. * ''Solanum zuloagae'' Cabrera === Karazana misy eto Madagasikara === Indreto ny karazana ''Solanum'' misy eto [[Madagasikara]] <ref name=":0"><small>"[https://tenymalagasy.org/bins/teny2?w=Solanum Solanum]", ''tenymalagasy.org''</small></ref>(misy ny mitovy zavatra tondroina ary misy ny mila fanamarinana): * ''[[Solanum aphananthum]]'' (ranenda, ranendo) * ''[[Solanum apocynifolium]]'' (kiranzy, vahiara) * ''Solanum auriculatum'' (ambiatibe, fanasandovia, sevabe, tambakobe, tambakolahy, tambako ratsy, tsiariboamena, voampoabe) → ''[[Solanum granuloso-leprosum]]'' * ''[[Solanum dulcamara]]'' ([[mafai-mamy]]) * ''[[Solanum erythracanthum]]'' (angivy, fahavalonkazo, hazomiarotena, hazomitompovohitra, heritsilo, hery, tsilohery) * ''Solanum erythrocarpon'' (roingivy, voampoa, voangivy) (?) * ''[[Solanum forsythii]]'' (mangidikely, voampokely) * ''Solanum indicum'' (angivibe, angivy, ankivy, toreraka, voampabe, voampo, voampoa, voampoana, voangily, voangivibe, voapo) → ''[[Solanum violaceum]]'' * ''[[Solanum lycopersicum]]'' ([[voatabia]], voabonga) * ''[[Solanum macrocarpon]]'' (angivibe, angivy, voampoabe, voangivibe) * ''[[Solanum madagascariense]]'' (lahirohy, vahihazo, vahimbingy, vahinaomby) * ''[[Solanum melongena]]'' (angivimbazaha, bana, [[baranjely]], bengaly, beranjely, boraraka, boreraka, toraraka, toreraka, voabana, voangivimbazaha) * ''[[Voanantay|Solanum nigrum]]'' (amafaitra, amelo, anamafaika, anamainty, anamamidia, [[anamamy]], anamangidy, anangitakely, anantsatria, anantsatry, famoizan' aretina, hanga, voanamainty, voananana, [[voanantay]]) * ''Solanum nitens'' (hendramena, sakaikely, voamainty) → ''[[Solanum madagascariense]]'' * ''[[Solanum nodiflorum]]'' ([[anamamy]], anantsatria, anantsindrana, avaizo, bemine, mailo) * ''Solanum nossibeense'' (angiviala) → ''[[Solanum erythracanthum]]'' * ''[[Solanum pyracanthos]]'' (roingivy, tsingivy, vangivy) * ''[[Solanum richardii]]'' (voabana) * ''[[Solanum trigonoplum]]'' (fatipatikanala) * ''[[Solanum tuberosum]]'' (kambo, [[Ovimbazaha|ovy]], [[ovimbazaha]], ovivory) === Anarana amin' ny teny malagasy === Indreto ny [[Fiteny malagasy|teny malagasy]] ilazana ny sasany amin' ny zavamaniry ao amin' ny vondron-karazana ''Solanum''<ref name=":0" />: * amafaitra, ambiatibe, amelo, anamafaika, anamafaitra, anamainty, anamamidia, anamamy, anamangidy, anangitakely, anantsatria, anantsatria, anantsatry, anantsindrana, angiviala, angivibe, angivimbazaha, angivy, ankivy, avaizo, * bana, [[baranjely]], bemine, bengaly, beranjely, boraraka, boreraka, * fahavalonkazo, famoizan' aretina, fanasandovia, fatipatikanala, * hanga, hazomiarotena, hazomitompovohitra, hendramena, heritsilo, hery, * kambo, kiranzy, * lahirohy, * [[mafai-mamy]], mailo, mangidikely, * [[ovimbazaha]], ovivory, [[ovy]], * ranenda, ranendo, roingivy, roingivy, * sakaikely, sevabe, * tambako ratsy, tambakobe, tambakolahy, toraraka, toreraka, tsiariboamena, tsilohery, tsingivy, * vahiara, vahihazo, vahimbingy, vahinaomby, vangivy, voabana, voabonga, voamainty, voampabe, voampo, voampoa, voampoabe, voampoana, voampokely, voanamainty, voananana, [[voanantay]], voangily, voangivibe, voangivimbazaha, voangivy, voapo, [[voatabia]] == Jereo koa == * [[Angivy]] * [[Voatabia]] * [[Baranjely]] == Loharano == [[Sokajy:Zavamaniry]] mdm3lkjd35yupp4io9wxcigceyasi7e 0 292067 1134495 1110108 2026-04-07T06:22:07Z HarryWurst 36292 1134495 wikitext text/x-wiki [[File:Habspurg-Wappen ZWB.png|thumb|sainan'i Habsburg]] Ny '''Habsburg''' (koa House of Habsburg, Habsburg raha fohifohy, House of Austria na Casa de Aotrisy) dia fianakaviana andriana eoropeanina nomena anarana taorian'ny lapan'ny razambeny ao amin'ny kanton'i [[Aargau]] any [[Soisa]] ankehitriny. Ny tranon'i Habsburg-Lorraine dia nipoitra avy amin'ny tarana-mpanjaka, izay maty tamin'ny tsipika lahy tamin'ny 1740, tamin'ny fanambadian'i Archduchess [[Maria Theresa]] avy any Aotrisy tamin'ny Duke [[Franz I. Stephan (Aotrisy)|Franz I. Stephan]] avy any Habsburg-[[Lorraine]]. Hatramin'ny faramparan'ny Moyen Âge, ny Habsburgs dia lasa iray amin'ireo fianakaviana andriana natanjaka indrindra tany Eoropa ary, hatramin'ny nifaranan'ny Fanjakana Romanina Masina, dia nanome mpanjaka sy emperora romanina-alemana 21 ary, nanomboka tamin'ny 1804 ka hatramin'ny 1918, ny emperora tany [[Aotrisy]]. Nanomboka tamin'ny fahefany an-trano teo amin'ny Duchy of Aotrisy, izay azony tamin'ny taonjato faha-13, dia nahazo fifehezana vonjimaika tamin'ireo firenena be dia be, izay nahitana an'i [[Hôngria]], [[Bohemia]], faritra [[Italia]] sy [[Holandy]], ary koa ny fanjakan'i [[Espaina]] sy [[Portogaly]] miaraka amin'ny fanjakana mpanjanatany any Amerika, Afrika ary Azia. [[Sokajy:Habsburg]] [[Sokajy:Empira Masina Rômana Jermanika]] ct8ddvqkqhvck3kem1bo2iuq27ubu16 1134496 1134495 2026-04-07T06:23:10Z HarryWurst 36292 1134496 wikitext text/x-wiki [[File:Habspurg-Wappen ZWB.png|thumb|sainan'i Habsburg]] Ny '''Habsburg''' (koa House of Habsburg, Habsburg raha fohifohy, House of Austria na Casa de Aotrisy) dia fianakaviana andriana eoropeanina nomena anarana taorian'ny lapan'ny razambeny ao amin'ny kanton'i [[Aargau]] any [[Soisa]] ankehitriny. Ny tranon'i Habsburg-Lorraine dia nipoitra avy amin'ny tarana-mpanjaka, izay maty tamin'ny tsipika lahy tamin'ny 1740, tamin'ny fanambadian'i Archduchess [[Maria Theresa]] avy any Aotrisy tamin'ny Duke [[Franz I. Stephan (Aotrisy)|Franz I. Stephan]] avy any Habsburg-[[Lorraine]]. Hatramin'ny faramparan'ny Moyen Âge, ny Habsburgs dia lasa iray amin'ireo fianakaviana andriana natanjaka indrindra tany Eoropa ary, hatramin'ny nifaranan'ny Fanjakana Romanina Masina, dia nanome mpanjaka sy emperora romanina-alemana 21 ary, nanomboka tamin'ny 1804 ka hatramin'ny 1918, ny emperora tany [[Aotrisy]]. Nanomboka tamin'ny fahefany an-trano teo amin'ny Duchy of Aotrisy, izay azony tamin'ny taonjato faha-13, dia nahazo fifehezana vonjimaika tamin'ireo firenena be dia be, izay nahitana an'i [[Hôngria]], [[Bohemia]], faritra [[Italia]] sy [[Holandy]], ary koa ny fanjakan'i [[Espaina]] sy [[Portogaly]] miaraka amin'ny fanjakana mpanjanatany any Amerika, Afrika ary Azia. [[Sokajy:Habsburg]] [[Sokajy:Empira Masina Rômana Jermanika]] [[Sokajy:Tantaran' Aotrisy]] gfyl06qmyu8bt3xv9zh4wvgmmiejwdu 0 292082 1134497 1105864 2026-04-07T06:34:47Z HarryWurst 36292 1134497 wikitext text/x-wiki {{infobox olona |sary= |anarana=Ferdinand III. |teraka=13 Jolay 1608 |maty= 2 Aprily 1657 |firenena= [[Aotrisy]] |mpiaraka= |asa= |taona niasàna= }} '''Ferdinand III.''' (* 13 Jolay 1608 tao [[Graz]]; † 2 Aprily 1657 tao [[Vienna]]), teraka tamin'ny anarana hoe Ferdinand Ernst, Archduke of Austria avy ao amin'ny Tranon'i [[Habsburg]], dia Emperora Romana Masina nanomboka tamin'ny 15 Febroary 1637 ka hatramin'ny nahafatesany tamin'ny 1657, ary koa Mpanjakan'i [[Hôngria]], [[Kroasia]] ary [[Bohemia]] tamin'ny 1627 sy 1627. ==Fiainana== Ferdinand III. dia zanak'i Ferdinand II sy Maria Anna avy any Bavaria. Tamin'ny 1631 izy dia nanambady ny Espaniola Infanta, zanak'olo-mpiray tam-po aminy Maria Anna avy any [[Espaina]]. Ny fanambadiana dia niteraka zanaka enina, anisan'izany i Ferdinand IV, izay nokasaina ho mpandimby azy tany am-boalohany, sy ny Emperora [[Leopold I, Emperora Romana Masina|Leopold I]] tatỳ aoriana. == Emperoran'ny {{Empira jermanika}} == {|border="1" align="center" style="border: 10px solid #0; background-color:#FFFFFF" |-align="center" bgcolor="DDEEFF" !nodimbiasany ![[Sary:Banner of the Holy Roman Emperor with haloes (1430-1806).svg|40px]] Emperoran'ny {{Empira jermanika}} !mpandimby |-align="center" | [[Ferdinand II]] <br/>1619–1637 || [[Ferdinand III.]] <br/>1636–1657 || [[Leopold I, Emperora Romana Masina|Leopold I]] <br/>1657- |-bgcolor="#DDEEFF" |- |} [[sokajy:Teraka tamin'ny taona 1608]] [[sokajy:Maty tamin'ny taona 1657]] [[Sokajy:Habsburg]] [[Sokajy:Emperora Masina Romana Jermanika]] r1p3egx2lu6qk8pu2cdtcm5ansxrm5l 0 292894 1134466 1127475 2026-04-06T17:53:49Z ~2026-96630-1 38575 Nameno banga 1134466 wikitext text/x-wiki [[Sary:Pepper plant (Capsicum spp.) with unripe fruits.jpg|vignette|365x365px|Sakay maniry]] [[Sary:Capsicum annuum var. Fiesta - MHNT.jpg|vignette|278x278px|''Capsicum annuum'']][[Sary:Variétés diverses de Capsicum.jpg|vignette|253x253px|Karazana sasay ao amin' ny ''Capsicum'']]Ny '''''Capsicum''''' dia vondron-karazan-javamaniry ao amin' ny fianakaviana ''[[Solanaceae]]''. Io no anarana iombonan' ny [[Sakay (zavamaniry)|sakay]] isan-karazany sy ny [[sakaibe]]. Ity vondron-karazana ity dia misy karazana 40 ekena, amin' ny anaran-karazana efa ho 200 nofariparitana, teratany any [[Amerika]] avokoa izy rehetra, izay miseho amin' ny endrika [[Zavamaniry ahitra|ahitra]] na [[kirihitra]]. Ahitana indrindra ny ''Capsicum frutescens'' izay misy ova karazana araka ny tsirony (avy amin' ny malefaka ka hatramin' ny mafana be) ity vondron-karazana ity. Ny ''[[Capsicum annuum]]'', ny ''[[Capsicum baccatum]]'', ny ''[[Capsicum chinense]]'', ny ''[[Capsicum frutescens]]'' ary ny ''[[Capsicum pubescens]]'' no karazana sakay dimy manan-danja indrindra hany ambolena. Samy manana ny endriny sy ny lokony ary ny habeny ny sakay. Ambolena na maniry hoazy ny sakay any [[Meksika]], any [[Etazonia]], any [[Amerika Atsimo]], any [[Karaîba|Karaiba]] ny sakay, nefa niparitaka tay [[Afrika]], tany [[India]], tany [[Repoblika Entim-Bahoakan' i Sina|Sina]] ary tany [[Azia Atsimo-Atsinanana]]. == Karazana == [[Sary:Sweet red, green and yellow peppers in Rome, Italy.jpg|vignette|[[Sakaibe]] (''Capsicum annuum'')]] Misy karazana maro ny ''Capsicum'', ka ny dimy amin' ireo no ambolena betsaka: ny ''[[Capsicum annuum]]'', ny ''[[Capsicum baccatum]]'', ny ''[[Capsicum chinense]]'', ny ''[[Capsicum frutescens]]'', ary ny ''[[Capsicum pubescens]]''. Inty ny lisitry ny karazana ao amin' ny ''Capsicum'': * ''[[Capsicum annuum]]'' L. * ''[[Capsicum baccatum]]'' L. * ''Capsicum benoistii'' Hunz. ex Barboza * ''Capsicum buforum'' Hunz. * ''Capsicum caatingae'' Barboza & Agra * ''Capsicum caballeroi'' M. Nee * ''Capsicum campylopodium'' Sendtn. * ''Capsicum carassense'' Barboza & Bianch. * ''Capsicum cardenasii'' Heiser & P. G. Sm. * ''Capsicum ceratocalyx'' M.Nee * ''Capsicum chacoense'' Hunz. * ''[[Capsicum chinense]]'' Jacq. * ''Capsicum coccineum'' (Rusby) Hunz. * ''Capsicum cornutum'' [es] (Hiern) Hunz. * ''Capsicum dimorphum'' (Miers) Kuntze * ''Capsicum dusenii'' Bitter * ''Capsicum eshbaughii'' Barboza * ''Capsicum eximium'' Hunz. * ''Capsicum flexuosum'' Sendtn. * ''Capsicum friburgense'' Bianch. & Barboza * ''[[Capsicum frutescens]]'' L. * ''Capsicum galapagoense'' Hunz. * ''Capsicum geminifolium'' (Dammer) Hunz. * ''Capsicum havanense'' Kunth * ''Capsicum hookerianum'' (Miers) Kuntze * ''Capsicum hunzikerianum'' Bianch. & Barboza * ''Capsicum lanceolatum'' (Greenm.) C.V.Morton & Standl. * ''Capsicum leptopodum'' (Dunal) Kuntze * ''Capsicum longidentatum'' Agra & Barboza * ''Capsicum longifolium'' Barboza & S. Leiva * ''Capsicum lycianthoides'' Bitter * ''Capsicum minutiflorum'' (Rusby) Hunz. * ''Capsicum mirabile'' Mart. ex Sendtn. * ''Capsicum mositicum'' Toledo ex Handro * ''Capsicum neei'' Barboza & X. Reyes * ''Capsicum parvifolium'' Sendtn. * ''Capsicum pereirae'' Barboza & Bianch. * ''Capsicum piuranum'' S. Leiva & Barboza * ''Capsicum praetermissum'' Heiser & Smith * ''Capsicum pubescens'' Ruiz & Pav. * ''Capsicum ramosissimum'' Witasek * ''Capsicum recurvatum'' Witasek * ''Capsicum regale'' Barboza & Bohs * ''Capsicum rhomboideum'' (Dunal) Kuntze * ''Capsicum schottianum'' Sendtn. * ''Capsicum scolnikianum'' Hunz. * ''Capsicum sinense'' Jacq. * ''Capsicum spina-alba'' (Dunal) Kuntze * ''Capsicum stramoniifolium'' (Kunth) Standl. * ''Capsicum tovarii'' Eshbaugh, P.G.Sm. & Nickrent * ''Capsicum villosum'' Sendtn. == Jereo koa == * ''[[Solanaceae]]'' * [[Sakay (fanao sakafo)|Sakay]] (''Capsicum'' ''sp.'') * [[Sakaibe]] (''Capsicum annuum'') [[Sokajy:Zavamaniry]] i8nc5v6pf5i5jqqxfnlbohtka7q9met 0 292895 1134447 1134385 2026-04-06T14:35:12Z ~2026-96630-1 38575 Rohy anatiny 1134447 wikitext text/x-wiki [[Sary:Poivrons et piments.jpg|vignette|Sakaibe sy sakay ao amin' ny karazana ''Capsicum annuum''|402x402px]] Ny '''''Capsicum annuum''''' dia karazan-javamaniry [[roa ravin-tsimoka]], ao amin' ny fianakaviana ''[[Solanaceae]]'', teratany any amin' ny faritra manomboka any [[Kôlômbia]] ka hatrany amin' ny faritra atsimo amin' i [[Etazonia]]. Amin' ny [[Fiteny malagasy|teny malagasy]] dia maro samihafa arakaraka ny fitenim-paritra na ny ovan-karazana ity zavamaniry ity: '''pilipily''' sy '''pilopilo''' ary '''sakaibe''', arakaraka ny habeny. Azo anondroana ny ''[[Capsicum frutescens]]'' koa anefa ny hoe ''pilipily'' na ''pilopilo''. Ovan-karazana tsy tena mafana ao amin' ny ''Capsicum annuum'' ny [[sakaibe]]. Ny ''Capsicum annuum'' no karazana ao amin' ny vondron-karazana ''[[Capsicum]]'' be mpamboly indrindra eran-tany, indrindra mba hahazoana voany, izay ampiasaina ho [[legioma]] na ho fanatsarana tsiron-tsakafo (ny [[sakaibe]] rehetra sy [[Sakay (zavamaniry)|sakay]] maro), ary indraindray hatao haingo. Be kapsaisinôida, karôtenôida, haro fenôlika, ary [[vitaminina C]] sy [[Vitaminina A|A]], ny voan' ity karazana ity, izay misy fampiharana indostrialy maro vinavinaina hanamboarana fanampin-tsakafo mametra ny fiabon' ny ôksizenia, mamono [[mikrôba]] sy [[Virosy|viriosy]], fanafody mampihena fanaintainana sy firehetana, iadiana amin' ny [[holatra]], vokatra manatsara ny endrika ivelan' ny vatana. == Ovan-karazana sy vondrona == Indreto ny ovan-karazana sy ny vondrona ao amin' ny ''Capsicum annuum'': * ''C. annuum'' var. ''annuum'' * ''C. annuum'' var. ''glabriusculum'' * ''C. annuum'' var. ''grossum'' * ''C. annuum'' var. ''longum'' * ''C. annuum'' var. ''longum grossum'' * ''C. annuum'' var. ''lycopersiciforme rubrum'' * ''Capsicum annuum'' var. ''bola'' (aka var. ''ñora'') * ''Capsicum annuum'' '''New Mexico Group''<nowiki/>' == Jereo koa == * ''[[Capsicum]]'' * [[Sakay (zavamaniry)|Sakay]] * ''[[Capsicum baccatum]]'' * ''[[Capsicum chinense]]'' * ''[[Capsicum frutescens]]'' * ''[[Capsicum pubescens]]'' [[Sokajy:Zavamaniry]] [[Sokajy:Sakay]] b2av3ikqqukaes8913b26c7vtxcmppz 0 296802 1134462 1133248 2026-04-06T15:20:02Z HarryWurst 36292 1134462 wikitext text/x-wiki '''Matteo Salvini''' (Milano, 9 Martsa 1973) dia mpanao politika {{italia}}na, filoha lefitry ny Filankevitry ny Minisitra ao amin’ny Repoblika Italiana ary minisitry ny Asa Vaventy sy ny Fitaterana ao amin’ny governemanta [[Giorgia Meloni|Meloni]] nanomboka tamin’ny 2022. [[Sary:Matteo Salvini 2019.png|vignette|236x236px]] Senatera nanomboka tamin’ny 2018, Salvini dia nitana ihany koa ny andraikitry ny filoha lefitry ny Filankevitry ny Minisitra sy ny minisitry ny Atitany tao amin’ny governemanta Conte I tamin’ny 2018 hatramin’ny 2019. Talohan’izany dia efa mpikambana tao amin’ny Parlemanta Eoropeana izy nanomboka tamin’ny 2004 hatramin’ny 2006 ary indray tamin’ny 2009 hatramin’ny 2018. Ankoatra izany, Salvini dia mpikambana tao amin’ny Antenimieram-pirenena italiana nanomboka tamin’ny 2008 hatramin’ny 2009 ary nandritra ny 9 andro tamin’ny 2013. Mpikambana tao amin’ny Lega Nord nanomboka tamin’ny 1990 izy, ary voafidy ho mpanolotsain’ny tanànan’i Milano (1993–1997, 1999–2012, 2016–2018), eurodepute (2004–2006 ary, in-droa misesy, 2009–2018), ary koa [[solombavambahoaka]] tao amin’ny Camera dei deputati tamin’ny fifidianana politika 2008 sy 2013 (saingy nisafidy ny hiala amin’izany andraikitra izany tamin’izy roa tonta mba hitazomana ny toerany ho solombavambahoaka eoropeana) ary anton-tsehatra ao amin’ny Senato della Repubblica tamin’ny fifidianana 2018 sy 2022. Voafidy ho sekretera federaly an’ny Lega Nord tamin’ny Desambra 2013 izy ary nohamafisina indray tamin’ny Mey 2017. Ny fitondrany dia nanamarika famindran-toerana mazava ho any amin’ny ankavanana sy ny ankavanana mahery vaika ny antoko, ka nanary tsikelikely ny lohahevitra momba ny fisarahana an’i Padania ary nandray fomba fijery nasionalista italiana vaovao, xenophobe ary euroskeptika. Vokatry ny fanitarana ny tobin’ny mpifidy noho ny fanokafana mankany amin’ny faritra Mezzogiorno, dia lasa antoko fahatelo be mpifidy indrindra ny Lega tamin’ny fifidianana politika 2018, ary voalohany ao anatin’ny firaisan’ny afovoany havanana; tamin’izany ihany koa dia voafidy ho senatera i Salvini. Nanomboka tamin’ny 2018 dia nampiarahiny tamin’ny Lega Nord ny antoko vaovao Lega per Salvini Premier, ka nandao tanteraka ny foto-kevitra momba ny fizakan-tenan’i Padania ary nanala ny teny hoe “Nord” tao amin’ny marika. Ity tari-dalana vaovao ity no nahafahan’ny Lega vaovao lasa antoko voalohany tamin’ny fifidianana eropeana 2019. Taorian’ny fifidianana politika 2018, noho ny fifanarahana teo amin’ny Lega sy ny Movimento 5 Stelle izay niteraka ny governemanta Conte I, dia nitana ny andraikitry ny minisitry ny Atitany sy filoha lefitry ny Filankevitry ny Minisitra i Salvini, nandritra ny dimy ambin’ny folo volana teo ho eo. Tamin’ny Aogositra 2019 anefa dia nanana anjara lehibe izy tamin’ny fanokafana krizy ara-politika, nahatonga ny fialan’ny Lega amin’ny maro an’isa sy ny firodanan’ny governemanta; vokatr’izany dia niverina tamin’ny fiombonambe nentim-paharazana afovoany havanana izy ary lasa mpanohitra ny governemanta Conte II (M5S–PD–LeU). Taorian’ny fiafaran’ny governemanta Conte II sy ny fananganana ny governemanta Draghi, dia nandray anjara tao amin’io governemanta firaisankina nasionaly io ny Lega, tohanan’ny ankamaroan’ny antoko ao amin’ny Parlemanta italiana, na dia tsy nanana andraikitra governemanta aza i Salvini. Nanomboka ny 22 Oktobra 2022, dia indray mandeha izy no filoha lefitry ny Filankevitry ny Minisitra (miaraka amin’i Antonio Tajani), ary koa minisitry ny Asa Vaventy sy ny Fitaterana ao amin’ny governemanta Meloni. ==Jereo koa== [[it:Matteo Salvini]] [[Sokajy:Solombavambahoaka eoropeana italiana]] [[Sokajy:Mpanao politika italiana]] [[Sokajy:minisitry italiana]] if6ea39ahcwxwl5xzfuoej9a7kerm8w 14 297075 1134475 1126037 2026-04-07T02:01:00Z HarryWurst 36292 1134475 wikitext text/x-wiki [[Sokajy:Tanàna ao Afrika|Liberia]] [[Sokajy:Liberia]] h34rfesk0ok99gv0ib54htladzw3q3j 4 298518 1134499 1133694 2026-04-07T08:22:58Z ZoAndriamifidisoa 36396 1134499 wikitext text/x-wiki '''Androany [[8 Aprily|8 avrily]]''' : [[File:Pablo picasso 1.jpg|thumb|Pablo Picasso 1962]] * '''[[1450]]''' – Nahafatesan' i [[Sejong]], mpanjaka fahefatra tamin'ny Tarana-mpanjaka koreana Joseon, izay nampiditra ny '''abidy Koreana''' araka ny voasoratra ao amin'ny [[Hunminjeongeum]]. * '''[[1767]]''': Babon'ny [[Mianmara|Birmana]] mpanafika ny '''Fanjakan'i [[Ayutthaya]]''' ka nodorany sy narodany. * '''[[1913]]''': '''[[Brezila]]''', firenena voalohany eran-tany nanambara ny fankatoavany ny '''[[Repoblikan'i Sina|Repoblikan'i Shina]]'''. * '''[[1960]]''' – Nifanaiky i '''[[Hôlandy|Holandy]]''' sy ny '''[[Alemaina|Repoblika Federalin'i Alemaina]]''' fa haverin'i Holandy ireo faritany alemà nalaina taorian'ny Ady Lehibe Faharoa ho takalon'ny fandoavana 280 tapitrisa marika alemà. * '''[[1973]]''' - Nahafatesan'i '''[[Pablo Picasso]]''', mpanao hosodoko sy sary sokitra, malaza amin'ny Cubisme * '''[[2008]]''' – Tao anatin'i Soyuz TMA-12, i '''[[Yi So-yeon]]''' no vehivavy koreana voalohany mpanamory sambondanitra (faharoa ao Azia). * '''[[2014]]''': Tapitra ny fanavaozana sy ny fiantohana ny Windows XP. f8h6bfns6za6tcacgdkbhu81ddeqmmr 2 298895 1134426 2026-04-06T12:38:34Z Doc James 38469 Created by translating the page [[:mdwiki:Special:Redirect/revision/1458269|Hair loss]] to:mg #mdwikicx 1134426 wikitext text/x-wiki {{Infobox medical condition |name =Hair_loss |synonym =Alopecia, baldness |image =alopecia.jpg |image_size = |image_thumbtime = |alt = |caption =Hair loss on a man |pronounce =Alopecia: {{IPAc-en|ˌ|æ|l|oʊ||'|p|iː|ʃ|ə}} |specialty =[[Dermatology]] |symptoms =Loss of [[hair]] from part of the head or body.<ref name=NHS2013/> |onset = |duration = |causes = |risks = |diagnosis = |differential = |prevention = |treatment =Accepting the condition, medications, surgery<ref name=Var2015/> |medication ='''[[Pattern hair loss]]''': [[minoxidil]], [[finasteride]]<ref name=Mc2012/><br>'''[[Alopecia areata]]''': [[Steroid]] [[Injection (medicine)|injections]]<ref name=Var2015/> |prognosis = |frequency =50% of males, 25% of females (pattern hair loss by age 50)<ref name=Var2015/><ref name=Le2008/> |deaths = }} '''Ny fahaverezan'ny volo''', fantatra ihany koa amin'ny hoe '''alopecia''' na '''sola''', dia manondro ny fahaverezan'ny volo amin'ny ampahany amin'ny loha na ny vatana.<ref name="NHS2013">{{Cite web|title=Hair loss|url=http://www.nhs.uk/conditions/Hair-loss/Pages/Introduction.aspx|website=NHS Choices|access-date=22 September 2013|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20130927020342/http://www.nhs.uk/conditions/Hair-loss/Pages/Introduction.aspx|archive-date=27 September 2013}}</ref> Matetika ny loha no voakasika.<ref name="Var2015">{{Cite journal|last=Vary JC|first=Jr|title=Selected Disorders of Skin Appendages--Acne, Alopecia, Hyperhidrosis.|journal=The Medical Clinics of North America|date=November 2015|volume=99|issue=6|pages=1195–211|pmid=26476248|doi=10.1016/j.mcna.2015.07.003}}<cite class="citation journal cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFVary_JC2015">Vary JC, Jr (November 2015). "Selected Disorders of Skin Appendages--Acne, Alopecia, Hyperhidrosis". ''The Medical Clinics of North America''. '''99''' (6): <span class="nowrap">1195–</span>211. [[Doi (identifier)|doi]]:[https://doi.org/10.1016%2Fj.mcna.2015.07.003 10.1016/j.mcna.2015.07.003]. [[PMID (identifier)|PMID]]&nbsp;[https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/26476248 26476248].</cite></ref> Mety miovaova ny hamafin'ny fahaverezan'ny volo manomboka amin'ny faritra kely ka hatramin'ny vatana manontolo.<ref name="DermNet2016">{{Cite web|url=http://dermnetnz.org/hair-nails-sweat/hair-loss.html|title=Hair loss|access-date=2016-08-03|website=DermNet|archive-url=https://web.archive.org/web/20160625012752/http://www.dermnetnz.org/hair-nails-sweat/hair-loss.html|archive-date=2016|url-status=live}}</ref> Matetika tsy misy fivontosana na holatra.<ref name="Var2015" /> Ny fahaverezan'ny volo amin'ny olona sasany dia miteraka fahasahiranana ara-tsaina.<ref name="Nal2016">{{Cite journal|last=Nalluri|first=R|last2=Harries|first2=M|title=Alopecia in general medicine.|journal=Clinical Medicine|date=February 2016|volume=16|issue=1|pages=74–8|pmid=26833522|pmc=4954340|doi=10.7861/clinmedicine.16-1-74}}</ref> Anisan'ny karazana mahazatra ny fahaverezan'ny volo toy ny an'ny lehilahy, ny fahaverezan'ny volo toy ny an'ny vehivavy, ny alopecia areata, ary ny fihenan'ny volo fantatra amin'ny anarana hoe telogen effluvium.<ref name="Var2015" /> Ny antony mahatonga ny fahaverezan'ny volo amin'ny fomba lehilahy dia fitambaran'ny fototarazo sy ny hormonina lahy ; tsy mazava ny antony mahatonga ny fahaverezan'ny volo amin'ny fomba vehivavy; ny antony mahatonga ny alopecia areata dia autoimmune ; ary ny antony mahatonga ny telogen effluvium dia matetika vokatry ny adin-tsaina ara-batana na ara-tsaina.<ref name="Var2015" /> Fahita matetika ny Telogen effluvium aorian'ny [[fitondrana vohoka]].<ref name="Var2015" /> Anisan'ny antony tsy dia fahita firy mahatonga ny fahaverezan'ny volo tsy misy fivontosana na holatra ny fanesorana ny volo, ny fanafody sasany toy ny chimiothérapie, ny VIH/SIDA, ny hypothyroidism, ary [[Tsy fanjarian-tsakafo|ny tsy fahampian-tsakafo]] toy ny tsy fahampian'ny vy.<ref name="Nal2016" /><ref name="Var2015" /> Ny antony mahatonga ny fihintsanan'ny volo izay mitranga miaraka amin'ny holatra na fivontosana dia ahitana ny aretin'ny fungal, lupus erythematosus, fitsaboana amin'ny taratra, ary sarcoidosis.<ref name="Nal2016" /><ref name="Var2015" /> Ny famaritana ny fahaverezan'ny volo dia mifototra amin'ny faritra voakasika.<ref name="Var2015" /> Ny fitsaboana ny fahaverezan'ny volo mahazatra dia mety mitaky ny fanekena fotsiny ny toe-javatra.<ref name="Var2015" /> Anisan'ny fitsaboana azo andramana ny fanafody minoxidil (na finasteride ) sy ny fandidiana famindrana volo.<ref name="Mc2012">{{Cite journal|last=McElwee|first=K. J.|last2=Shapiro|first2=J. S.|title=Promising therapies for treating and/or preventing androgenic alopecia|journal=Skin Therapy Letter|volume=17|issue=6|pages=1–4|year=2012|pmid=22735503|url=http://www.skintherapyletter.com/2012/17.6/1.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20151212040921/http://www.skintherapyletter.com/2012/17.6/1.html|archive-date=2015-12-12}}</ref><ref name="Le2008">{{Cite journal|last=Leavitt|first=M.|title=Understanding and Management of Female Pattern Alopecia|journal=Facial Plastic Surgery|volume=24|issue=4|pages=414–427|year=2008|pmid=19034818|pmc=|doi=10.1055/s-0028-1102905}}</ref> Azo tsaboina amin'ny tsindrona stéroïde eo amin'ny faritra voakasika ny alopecia areata, saingy mila averimberina matetika izany mba hahomby.<ref name="Var2015" /> Olana mahazatra ny fahaverezan'ny volo.<ref name="Var2015" /> Ny fihenan'ny volo mahazatra amin'ny faha-50 taonany dia misy fiantraikany amin'ny antsasaky ny lehilahy sy ny ampahefatry ny vehivavy.<ref name="Var2015" /> Manodidina ny 2%-n'ny olona no voan'ny alopecia areata amin'ny fotoana iray.<ref name="Var2015" /> == References == <references /> [[Category:Translated from MDWiki]] 1861ana04bux0e3y9t8yfcv7xfhpcuc 0 298896 1134431 2026-04-06T13:53:38Z HarryWurst 36292 Pejy fihodinana mankany [[Frankfurt (Oder)]] 1134431 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Frankfurt (Oder)]] trccyy5flm5mgtkl7qt5ulugqw6h67a 0 298897 1134432 2026-04-06T13:59:44Z HarryWurst 36292 Pejy noforonina tamin'ny « {{coord|52|09|N|14|08|E}} {{infobox tanàna |tanàna= Eisenhüttenstadt |firenena={{Alemaina}} |isam-ponina= |velarantany= |fanjakana = [[Brandenburg]] |distrika=Oder-Spree |ben'ny tanàna= |sary=Eisenhuettenstadt asv2020-09 img07 Haus der Parteien.jpg |saina =Wappen Eisenhuettenstadt.png }} [[Sary:DEU Frankfurt (Oder) COA.svg|thumb|left|Frankfurt (Oder)]] '''Eisenhüttenstadt''' (ara-bakiteny, "tanànan'ny orinasa vy") dia tanàna alemà iray miorina eo amor... » 1134432 wikitext text/x-wiki {{coord|52|09|N|14|08|E}} {{infobox tanàna |tanàna= Eisenhüttenstadt |firenena={{Alemaina}} |isam-ponina= |velarantany= |fanjakana = [[Brandenburg]] |distrika=Oder-Spree |ben'ny tanàna= |sary=Eisenhuettenstadt asv2020-09 img07 Haus der Parteien.jpg |saina =Wappen Eisenhuettenstadt.png }} [[Sary:DEU Frankfurt (Oder) COA.svg|thumb|left|Frankfurt (Oder)]] '''Eisenhüttenstadt''' (ara-bakiteny, "tanànan'ny orinasa vy") dia tanàna alemà iray miorina eo amoron'ny Reniranon'i Oder, akaikin'ny sisin-tanin'i Polonina. Naorin'ny governemantan'ny [[Repoblika Demôkratika Alemàna|Repoblika Demokratikan'i Alemaina]] (RDA) tamin'ny taona 1950 ho tanàna sosialista maodely ny tanàna. == Jeografia == Eisenhüttenstadt dia miorina eo amoron'ny Reniranon'i [[Oder]], ao amin'ny lohasaha misy ranomandry eo anelanelan'i [[Berlin]] sy [[Varsôvia]], voahodidin'ny ala moraine sy kesika. 25 km atsimon'i [[Frankfurt an der Oder]], 25 km avaratr'i Guben, ary 110 km atsinanan'i Berlin no misy ny tanàna. Ao amin'ny Reniranon'i [[Oder]] no misy an'i Frankfurt mivantana eo amin'ny sisintany amin'i {{Polonia}}. ==Renirano== *[[Oder]] ==Jereo Koa== *[[Lisitra ny tanàna ny Alemaina]] {{reflist}} {{commonscat}} [[de:Eisenhüttenstadt]] [[Sokajy:Tanàna ao Alemaina]] [[Sokajy:Tanàna ao Brandenburg]] 19p1m5yr4qodm8nf2tr6f4i0ie4ktyw 1134435 1134432 2026-04-06T14:06:56Z HarryWurst 36292 1134435 wikitext text/x-wiki {{coord|52|09|N|14|08|E}} {{infobox tanàna |tanàna= Eisenhüttenstadt |firenena={{Alemaina}} |isam-ponina= 32.214 |velarantany= 63,4 |haavo = 42 m |fanjakana = [[Brandenburg]] |distrika=Oder-Spree |ben'ny tanàna= |sary=Eisenhuettenstadt asv2020-09 img07 Haus der Parteien.jpg |saina =Wappen Eisenhuettenstadt.png }} '''Eisenhüttenstadt''' (ara-bakiteny, "tanànan'ny orinasa vy") dia tanàna alemà iray miorina eo amoron'ny Reniranon'i Oder, akaikin'ny sisin-tanin'i Polonina. Naorin'ny governemantan'ny [[Repoblika Demôkratika Alemàna|Repoblika Demokratikan'i Alemaina]] (RDA) tamin'ny taona 1950 ho tanàna sosialista maodely ny tanàna. == Jeografia == [[File:Bundesarchiv Bild 183-19521-0005, Namensgebung "Stalinstadt".jpg|thumb|left| "Stalinstadt"]] Eisenhüttenstadt dia miorina eo amoron'ny Reniranon'i [[Oder]], ao amin'ny lohasaha misy ranomandry eo anelanelan'i [[Berlin]] sy [[Varsôvia]], voahodidin'ny ala moraine sy kesika. 25 km atsimon'i [[Frankfurt an der Oder]], 25 km avaratr'i Guben, ary 110 km atsinanan'i Berlin no misy ny tanàna. Ao amin'ny Reniranon'i [[Oder]] no misy an'i Frankfurt (Oder) mivantana eo amin'ny sisintany amin'i {{Polonia}}. ==Renirano== *[[Oder]] ==Jereo Koa== *[[Lisitra ny tanàna ny Alemaina]] {{reflist}} {{commonscat}} [[de:Eisenhüttenstadt]] [[Sokajy:Tanàna ao Alemaina]] [[Sokajy:Tanàna ao Brandenburg]] euec309in59bhdfrc0i1n3pquxq9csb 0 298898 1134436 2026-04-06T14:08:29Z HarryWurst 36292 Pejy fihodinana mankany [[Eisenhüttenstadt]] 1134436 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Eisenhüttenstadt]] sgnhv63ujs3bda0pak3j8bzonobtt4w 0 298899 1134449 2026-04-06T14:37:15Z HarryWurst 36292 Pejy fihodinana mankany [[Sachsen]] 1134449 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Sachsen]] t996o2at6zyz9k1gqwdodpu2aux8txr 0 298900 1134450 2026-04-06T14:37:40Z HarryWurst 36292 Pejy fihodinana mankany [[Sachsen]] 1134450 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Sachsen]] t996o2at6zyz9k1gqwdodpu2aux8txr 0 298901 1134458 2026-04-06T15:14:47Z HarryWurst 36292 Pejy noforonina tamin'ny « [[File:European Parliament Strasbourg Hemicycle - Diliff.jpg|thumb|European Parliament - Parlemanta Eoropeana]] Ny '''Parlemanta Eoropeana''' (nohafohezina hoe EP; [[Fiteny latina|latina]]: Parlamentum Europaeum), izay miorina ao [[Strasbourg]], [[Frantsa]], no parlemantan'ny [[Vondrona Eoropeana]]. Hatramin'ny taona 1979, dia nofidiana isaky ny dimy taona izy io, mivantana, malalaka ary miafina, na dia tsy mitovy aza ny fifidianana. Izany no mahatonga ny Par... » 1134458 wikitext text/x-wiki [[File:European Parliament Strasbourg Hemicycle - Diliff.jpg|thumb|European Parliament - Parlemanta Eoropeana]] Ny '''Parlemanta Eoropeana''' (nohafohezina hoe EP; [[Fiteny latina|latina]]: Parlamentum Europaeum), izay miorina ao [[Strasbourg]], [[Frantsa]], no parlemantan'ny [[Vondrona Eoropeana]]. Hatramin'ny taona 1979, dia nofidiana isaky ny dimy taona izy io, mivantana, malalaka ary miafina, na dia tsy mitovy aza ny fifidianana. Izany no mahatonga ny Parlemanta Eoropeana ho hany vondrona voafidy mivantana ao amin'ny Vondrona Eoropeana ary hany andrim-panjakana ambony nasionaly voafidy mivantana manerantany. ==Jereo koa== [[de:Europäisches Parlament]] [[Sokajy:Parlamenta eoropeana]] rr869d3ccknxuumvvuoq96d08brkdfh 0 298902 1134459 2026-04-06T15:15:18Z HarryWurst 36292 Pejy fihodinana mankany [[Parlemanta Eoropeana]] 1134459 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Parlemanta Eoropeana]] 13qrsehqscp8aj2axpesveyklh843fp 14 298903 1134463 2026-04-06T15:20:39Z HarryWurst 36292 Pejy noforonina tamin'ny « [[Sokajy:Mpanao politika italiana]] [[Sokajy:Governemanta italiana]] [[Sokajy:minisitry]] » 1134463 wikitext text/x-wiki [[Sokajy:Mpanao politika italiana]] [[Sokajy:Governemanta italiana]] [[Sokajy:minisitry]] 0fmlsnd9dncdqu2onx5ha938utwnjzl 0 298904 1134470 2026-04-07T01:57:48Z HarryWurst 36292 Pejy noforonina tamin'ny « {{Coord|10|39|00|S|35|38|00|E|}} {{infobox tanàna |tanàna=Songea |sary= |saina= |velarantany= |haavo =1116 |isam-ponina= 286.285 (2022) |tanànan-dehibe= |firenena={{TZA}} |faritany= |ben'ny tanàna= |sary=3i Songea (11).jpg |saina = }} '''Songea''' Tanàna any [[Tanzania]] i '''Songea''' ary renivohitry ny Faritra Ruvuma. Any atsimo andrefan'i Tanzania no misy an'i Songea, amin'ny haavo 1.116 metatra eo amin'ny tendrombohitra atsimo. Any atsimon'ny tan... » 1134470 wikitext text/x-wiki {{Coord|10|39|00|S|35|38|00|E|}} {{infobox tanàna |tanàna=Songea |sary= |saina= |velarantany= |haavo =1116 |isam-ponina= 286.285 (2022) |tanànan-dehibe= |firenena={{TZA}} |faritany= |ben'ny tanàna= |sary=3i Songea (11).jpg |saina = }} '''Songea''' Tanàna any [[Tanzania]] i '''Songea''' ary renivohitry ny Faritra Ruvuma. Any atsimo andrefan'i Tanzania no misy an'i Songea, amin'ny haavo 1.116 metatra eo amin'ny tendrombohitra atsimo. Any atsimon'ny tanàna, miakatra haingana hatramin'ny 1.500 metatra ny tendrombohitra. Mafana sy antonony ny toetrandro ao an-tanàna. Manana mponina 286.285 i Songea (fanisam-bahoaka 2022). Ny vondrom-poko lehibe indrindra dia ny Ngoni, izay nifindra monina avy any atsimo tamin'ny taonjato faha-19. ==Fivoaran'ny Mponina:== {| class="wikitable" |- ! Taona ! width="100px"| Mponina |- | 1978 || align="right" | 17.955 |- | 1988 || align="right" | 52.985 |- | 2002 || align="right" | 108.771 |- | 2012 || align="right" | 203.309 |- |2022 | align="right"|286.285 |} == Rohy Ivelany== == Tsiahy == <references/> {{Commons|Category:Songea}} [[Sokajy:Tanàna ao Tanzania]] 5sqxa2p28qvky95gngvq0kl9qr7k096 1134471 1134470 2026-04-07T01:58:24Z HarryWurst 36292 1134471 wikitext text/x-wiki {{Coord|10|39|00|S|35|38|00|E|}} {{infobox tanàna |tanàna=Songea |sary= |saina= |velarantany= |haavo =1116 |isam-ponina= 286.285 (2022) |tanànan-dehibe= |firenena={{TZA}} |faritany= |ben'ny tanàna= |sary=3i Songea (11).jpg |saina = }} '''Songea''' Tanàna any [[Tanzania]] i '''Songea''' ary renivohitry ny Faritra Ruvuma. Any atsimo andrefan'i Tanzania no misy an'i Songea, amin'ny haavo 1.116 metatra eo amin'ny tendrombohitra atsimo. Any atsimon'ny tanàna, miakatra haingana hatramin'ny 1.500 metatra ny tendrombohitra. Mafana sy antonony ny toetrandro ao an-tanàna. Manana mponina 286.285 i Songea (fanisam-bahoaka 2022). Ny vondrom-poko lehibe indrindra dia ny Ngoni, izay nifindra monina avy any atsimo tamin'ny taonjato faha-19. ==Fivoaran'ny Mponina:== {| class="wikitable" |- ! Taona ! width="100px"| Mponina |- | 1978 || align="right" | 17.955 |- | 1988 || align="right" | 52.985 |- | 2002 || align="right" | 108.771 |- | 2012 || align="right" | 203.309 |- |2022 | align="right"|286.285 |} == Rohy Ivelany== == Tsiahy == <references/> {{Commons|Category:Songea}} [[Sokajy:Tanàna ao Tanzania]] [[Sokajy:Tanàna ao Faritra Ruvuma]] jvt29gq1cddxl0n54chffvdenmjkn16 1134476 1134471 2026-04-07T02:04:37Z HarryWurst 36292 1134476 wikitext text/x-wiki {{Coord|10|39|00|S|35|38|00|E|}} {{infobox tanàna |tanàna=Songea |sary= |saina= |velarantany= |haavo =1116 |isam-ponina= 286.285 (2022) |tanànan-dehibe= |firenena={{TZA}} |faritany= |ben'ny tanàna= |sary=3i Songea (11).jpg |saina = }} '''Songea''' Tanàna any [[Tanzania]] i '''Songea''' ary renivohitry ny Faritra Ruvuma. Any atsimo andrefan'i Tanzania no misy an'i Songea, amin'ny haavo 1.116 metatra eo amin'ny tendrombohitra atsimo. Any atsimon'ny tanàna, miakatra haingana hatramin'ny 1.500 metatra ny tendrombohitra. Mafana sy antonony ny toetrandro ao an-tanàna. Manana mponina 286.285 i Songea (fanisam-bahoaka 2022). Ny vondrom-poko lehibe indrindra dia ny Ngoni, izay nifindra monina avy any atsimo tamin'ny taonjato faha-19. ==Fivoaran'ny Mponina:== {| class="wikitable" |- ! Taona ! width="100px"| Mponina |- | 1978 || align="right" | 17.955 |- | 1988 || align="right" | 52.985 |- | 2002 || align="right" | 108.771 |- | 2012 || align="right" | 203.309 |- |2022 | align="right"|286.285 |} == Rohy Ivelany== == Tsiahy == <references/> [[en:Songea]] {{Commons|Category:Songea}} [[Sokajy:Tanàna ao Tanzania]] [[Sokajy:Tanàna ao Faritra Ruvuma]] iatu1j8leqw5fk4utdq9y8pevypgii5 14 298905 1134472 2026-04-07T01:59:02Z HarryWurst 36292 Pejy noforonina tamin'ny « [[Sokajy:Tanàna ao Tanzania]] [[Sokajy:Faritra Ruvuma]] » 1134472 wikitext text/x-wiki [[Sokajy:Tanàna ao Tanzania]] [[Sokajy:Faritra Ruvuma]] l4qjyeuxd6m2c325em6838efnkhsei0