Angôla

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="mg">
  <siteinfo>
    <sitename>Wikipedia</sitename>
    <dbname>mgwiki</dbname>
    <base>https://mg.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Fandraisana</base>
    <generator>MediaWiki 1.46.0-wmf.23</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">Rakitra</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">Manokana</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">Dinika</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">Mpikambana</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">Dinika amin'ny mpikambana</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">Wikipedia</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">Dinika amin'ny Wikipedia</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">Sary</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">Dinika amin'ny sary</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">MediaWiki</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">Dinika amin'ny MediaWiki</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">Endrika</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">Dinika amin'ny endrika</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">Fanoroana</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">Dinika amin'ny fanoroana</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">Sokajy</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">Dinika amin'ny sokajy</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">Module</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">Discussion module</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>Angôla</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1636</id>
    <revision>
      <id>1135136</id>
      <parentid>1084743</parentid>
      <timestamp>2026-04-13T11:04:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HarryWurst</username>
        <id>36292</id>
      </contributor>
      <comment>/* Faritany any Angola */</comment>
      <origin>1135136</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13543" sha1="1hw64idkojbm8kr2d1q2hc8ovt1ybys" xml:space="preserve">{{vangovango}}
{| border=&quot;1&quot; cellpadding=&quot;2&quot; cellspacing=&quot;0&quot; align=&quot;right&quot; width=&quot;300px&quot;
|+ &lt;font size=&quot;+1&quot;&gt;'''Angôla'''&lt;/font&gt;
|-----
| style=&quot;background:#efefef;&quot; align=&quot;center&quot; colspan=&quot;2&quot; |
{| border=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;2&quot; cellspacing=&quot;0&quot;
|-----
| align=&quot;center&quot; width=&quot;140px&quot; | [[Sary:Flag of Angola.svg|125px|]]
|-----
| align=&quot;center&quot; width=&quot;140px&quot; | ([[Antsipirihany]])
|}
|-----
| align=&quot;center&quot; colspan=&quot;2&quot; style=&quot;border-bottom:3px solid gray;&quot; | &lt;font size=&quot;-1&quot;&gt;[[Devise nationale]] : «Virtus Unita Fortior - Ny firaisana no hery»&lt;/font&gt;
|-----
| [[Fiteny]] || [[Fiteny pôrtogey|pôrtogey]], [[Fianakaviam-piteny banto|banto]], [[Vondrom-piteny kôisàna|kôisàna]]
|-----
| [[Finoana]] || [[katôlika]] ; vitsy anisa ny [[Animisma|animista]] sy [[Prôtestantisma|prôtestanta]]
|-----
| [[Renivohitra]] || [[Luanda]]
|-----
| [[Praiminisitra]] || [[Bornito de Sousa]]
|-----
| [[Filoham-pirenena]] || [[João Lourenço]]
|-----
| [[Velarantany]] || 1 246 700 [[km²]]
|-----
| [[Mponina]] &lt;br /&gt;&amp;nbsp;- Manontolo ([[2014]]) &lt;br /&gt;&amp;nbsp;- [[Densité de population|Hakitroka]]
| [[Lisitry ny firenena araka ny isan' ny mponina|Listry ny firenena araka ny isan' ny mponina]] &lt;br /&gt; 25 789 024 mponina&lt;br /&gt; 21 mpo/km²
|-----
| [[Anarana]] || 
|-----
| [[Fahaleovantena]] || [[11 Novambra]] [[1975]]
|-----
| [[Hiram-pirenena]] || Angola Avante
|-----
| [[Sandam-bola]] || kwanza
|-----
| [[Faritra ora]] 
| [[Temps universel coordonné|UTC]] +1
|-----
| [[Faritra Internet]] || .ao
|-----
| [[Liste des indicatifs téléphoniques internationaux par pays|Antso an-tariby]] 
| 244
|-----
|}

I '''Angôla''' dia firenena ao [[Afrika Afovoany]], manana morontsiraka ao amin' ny [[Ranomasimbe Atlantika]], manana velarana mirefy 1&amp;nbsp;246&amp;nbsp;700&amp;nbsp;km². I [[Luanda]] no renivohiny. Ny [[Repoblika Demôkratikan'i Kôngô|Repoblika Demôkratikan' i Kôngô]] no mamaritra azy ao avaratra, ny [[Repoblikan'i Kôngô|Repoblikan' i Kôngô]] sy i [[Zambia]] no ao atsinanana ary i [[Namibia]] no ao atsimo. Any andrefana kosa ny Ranomasimbe Atlantika.

Ny ampahany be amin' ny tanin' i Angôla dia [[lembalemba]] midadasika izay midina miatsinanana sy miankandrefana mankany amorontsiraka. Ny tany lemaka amorontsiraka dia mifanohy amin' ny tany efitra. Betsaka ny ony sy ny renirano ahitana rian-drano lehibe. [[Toetanin-jana-pehin-tany]] ny toetanin' i Angôla. Isan-karazany ny zavamaniry any, izay mamorona ala na [[hivoka]] anirian-kazo na tany midadasika anirian' ahitra. Maro karazana koa ny biby hita any, ka isan' izany ny [[elefanta]] sy ny [[jirafa]] aty ny [[tokantandroka]]. Betsaka koa ny karazam-borona.

Ahitana vondrom-poko maro ny ao Angôla, ny amaro anisa amin' izany dia ny [[Bakôngô (vahoaka)|Bakôngô]], ny [[Ambondo (vahoaka)|Ambondo]], ny [[Ôvimbondo (vahoaka)|Ôvimbondo]], ny [[Londa (vahoaka)|Londa]]. [[Kristianisma|Kristiana]] ny antsasa-manilan' ny mponina fa ny sisa kosa dia manaraka ny [[Fivavahan-drazana afrikana|finoan-drazana afrikana]]. Atao hoe '''[[Angôley]]''' ny vahoakan' io firenena io.

Firenena mahantra i Angôlà na dia manana harena amin' ny fambolena sy amin' ny harena an-kibon' ny tany (indrindra ny [[diamondra]]). Nizaka mosary ny mponina angoley sady nisy ady an-trano nandritra ny 27 taona teo anelanelan' ny taona 1975 sy 2023.

Zanatany pôrtogey i Angôla hatramin' ny taona 1975 nahazoany ny fahaleovan-tenany. Ny [[fiteny pôrtogey]] no [[fiteny ôfisialy]] any.

[[File:Angolamap.png|thumb|left|Angola]]

== Mponina sy kolontsaina ==

=== Fanisana ny mponina ===
Ny fanisam-bahoaka tao Angôla natao tamin' ny Mey 2014 dia nahazoana izao vokatra izao tamin' ny Marsa 2016. Ny isan' ny mponin' i Angôla dia 25 789 024, ka 12 499 041 ny lehilahy ary 13 289 983 ny vehivavy, izany hoe vehivavy 100 ho an' ny lahy 94. Mponina miisa 6 945 386 (26,9 %) ao amin' ilay firenena no mo monina ao amin' ny Faritanin' i [[Luanda]].

Tamin' ny taona 2014, araka ny vokatry ny fanisam-bahoaka tamin' ny May 2014 ihany, dia 47,2 % amin' ny mponina no 0 hatramin' ny 14 taona; 50,3 % no 15 hatramin' ny 64 taona; ny 2,3 % no mihoatra ny 65 taona; 65 % no latsaky ny 24 taona.

=== Vondrom-poko sy vondron' olona ===
Ny vondrom-poko lehibe indrindra dia ny [[Ôvimbondo (vahoaka)|Ovimbondo]] (fiteny: [[Fiteny ombondo|ombondo]]) izay mitana ny 37 % amin' ny mponina, ny [[Ambondo (vahoaka)|Ambondo]] (fiteny: [[Fiteny kimbondo|kimbondo]])  izay mitana ny 25 % ary ny [[Bakôngô (vahoaka)|Bakôngô]] (fiteny: [[Fiteny kôngô|kôngô]]) izay mahatratra 13 %. Ny 32 % dia mahafaoka ny vondrom-poko sisa rehetra ka anisan' izany ny [[Tsôkoe (vahoaka)|Tsôkoe]] (fiteny: [[Fiteny tsôkoe|kitsôkoe]]) sy ny [[Ôvambô (vahoaka)|Ôvambô]] (fiteny: [[Fiteny ôvambô|ôvambô]]), ny [[Gangela (vahoaka)|Gangela]] (fiteny: [[Fiteny lotsazy|lotsazy]]) ary ny [[Ksindônga (vahoaka)|Ksindônga]] (fiteny: ). Misy ihany koa ny safiotra afrikana-eorôpeana (''mulattos'')  2 % (1 tapitrisa).

Ao koa ireo vahoaka avy amin' ny firenena hafa: ny [[Repoblika Entim-Bahoakan' i Sina|Sinoa]] miisa 258 920 tamin' ny taona 2012 (1,6 %), sy ny [[Eorôpa|Eorôpeana]] (1 %) ka 200 000 eo ho eo ny [[Pôrtogaly|Pôrtogey]] (2013). Ahitana [[Vietnamy|Vietnamiana]] miisa 40 000 koa monina ao amin' ilay firenena.

Tombanana hitombo ho 60 tapitrisa mahery ny isan' ny mponina amin' ny taona 2050, izany hoa avo 2,7 heny noho ny isan' ny mponina tamin' ny taona 2014 ary ho 188 tapitrisa izany amin' ny taona 2100. Na izany aza, tamin' ny 23 Marsa 2016, ny angona ôfisialy navoakan' ny ''Instituto Nacional de Estatística'' (INE) ao Angôla dia nahafantarana fa isan' ny mponin' i Angôla dia 25 789v024.

Tombanana fa mpitsoa-ponenana miisa 12 100 sy mpitady fialokalofana miisa 2 900 no miantrano ao Angôla tamin' ny faran’ ny taona 2007. Ny 11 400 amin' ireo mpitsoa-ponenana ireo dia avy any amin' ny [[Repoblika Demôkratikan' i Kôngô]], izay tonga tamin' ny taompolo 1970. Tamin' ny taona 2008 dia tombanana ho 400 000 ny mpiasa mpifindra monina avy ao amin' ny Repoblika Demôkratikan' i Kôngô.

=== Fiteny ===
Ny [[fiteny ao Angôla]] dia ny fiteny isan-karazany ampiasain' ny vondrom-poko samihafa sy ny [[fiteny pôrtogey]], nampidirina tao nandritra ny fanjanahantany pôrtogey. Ny fiteny teratany be mpampiasa indrindra dia ny [[fiteny ombondo]] sy ny [[fiteny kimbondo]] ary ny [[fiteny kikôngô]]. Ny fiteny pôrtogey no fiteny ôfisialin' i Angôla.

Na dia tsy fantatra aza ny tena isan' ny olona mahay miteny pôrtogey na miteny pôrtogey ho fiteny voalohany, ny fanadihadiana tamin' ny taona 2012 dia milaza fa ny fiteny pôrtogey no fiteny voalohany ho an' ny 39 % amin' ny mponina. Tamin' ny taona 2014, ny fanisam-bahoaka nataon' ny ''Instituto Nacional de Estatística'' ao Angôla dia nilaza fa 71,15 % amin' ny mponina miisa 25,8 tapitrisa eo ho eo ao Angôla (izany hoa olona miisa 18,3 tapitrisa) no mampiasa ny fiteny pôrtogey ho fiteny voalohany na faharoa.

Araka ny fanisam-bahoaka tamin' ny taona 2014, ny [[fiteny pôrtogey]] dia ampiasain' ny 71,1 % n' ny Angôley, ny [[fiteny ombondo]] ampiasain' ny 23 %, ny [[fiteny kikôngô]] ampiasain' ny 8,2 %, ny [[fiteny kimbondo]] ampiasain' ny 7,8 %, ny [[fiteny tsôkoe]] ampiasain' ny 6,5 %, ny [[fiteny nianeka]] ampiasain' ny 3,4 %, ny [[fiteny ngangela]] ampiasain' ny 3,1 %, ny [[fiteny fiôte]] ampiasain' ny 2,4 %, ny [[fiteny koaniama]] ampiasain' ny 2,3 %, ny [[fiteny mohomby]] ampiasain' ny 2,1 %, ny [[fiteny lovale]] ampiasain' ny 1 %, ary fiteny maro hafa ampiasain' ny 4,1 %.

=== Fivavahana ===
Misy vondrom-piarahamonina ara-pivavahana miisa 1 000 eo ho eo ny ao Angôla, ka ny ankamaroany dia kristiana. Na dia tsy misy aza ny antontanisa azo itokisana, ny tombantombana dia milaza fa maherin' ny antsasaky ny mponina no [[Katôlisisma|Katôlika]] (56,4 %), ary eo amin' ny ampahefany kosa no [[Prôtestantisma|Prôtestanta]] (13 %), fivavahana nampidirina tamin' ny andron' ny fanjanahantany. Ny 4,4 % amin' ny mponina no manaraka ny [[Fivavahan-drazana afrikana|fivavahan-drazana]]. Ny 1 % no tsy manana fivavahana arahina.

Ny [[Fiangonana kôngregasiônalista|Kôngregasiônalista]] dia hita indrindra eo amin' ny [[Ôvimbondo (vahoaka)|Ôvimbondo]] any amin' ny Lembalemba Avo Afovoany sy amin' ny faritra amorontsiraka mankany amin' ny andrefana. Ny [[Metôdisma|Metôdista]] dia hita indrindra ao amin' ny vahoaka miteny [[Fiteny kimbondo|kimbondo]] any [[Luanda]] ka hatrany Malanje. Ny [[Batisma|Batista]] dia saika eo amin' ny [[Bakôngô (vahoaka)|Bakôngô]] any avaratra-andrefana (misy any Luanda ihany koa). Miely ao Angôla koa ny [[Adventisma|Advantista]] sy ny [[Fiangonana nohavaozina|Refôrme]] ary ny [[Loteranisma|Loterana]].

Any Luanda sy ny manodidina no misy ivon' ny [[tôkôisma]] izay fivavahana &quot;[[Sinkretisma|sinkretika]]&quot; ary any avaratra-andrefana no misy ny kimbangisma, miely avy any amin' ny [[Repoblika Demôkratikan' i Kôngô]] (na [[Zaira]] teo aloha).

Hatramin' ny nahazoan' i Angôla ny fahaleovantena dia [[Pentekôtisma|fiangonana pentekôtista]] (10,4 %) sy fiangonana hafa mitovitovy amin' izany anjatony no nipoitra tao amin' ny tanàn-dehibe ao Angôla, izay onenan' ny 50 % amin' ny mponina ankehitriny; maro amin' ireo fiangonana ireo no avy any [[Brezila]].

Tamin' ny 2008 ny U.S. Department of State dia nanombana ny isan' ny [[Silamo|Mozilmana]] eo anelanelan' ny 80 000 sy 90 000, izany hoe latsaky ny 1 % amin' ny mponina, fa ny vondrom-piarahamonina silamo ao Angôla kosa dia mametraka ny isan' izy ireo ho 500 000 eo ho eo. Mozilmana ny ankamaroan' ny mpifindra monina avy ao [[Afrika Andrefana]] sy avy any [[Atsinanana Afovoany]] (indrindra fa avy any [[Libàna|Libanona]]), na dia misy ny tompon-tany sasany niova fo ho amin' io fivavahana io aza. Tsy manaiky ho ara-dalàna ny fikambanana silamo ny governemanta angôley ary matetika manakatona na misakana ny fananganana [[môskea]].

Navitrika tokoa ny misiônera vahiny talohan' ny nahazoan' i Angôla ny [[fahaleovantena]] tamin' ny taona 1975, na dia noroahin' ny manam-pahefana [[Fanjanahantany pôrtogey|mpanjanaka pôrtogey]] ny misiônera prôtestanta hatramin' ny niandohan' ny ady tamin' ny fanjanahantany tamin' ny 1961 aza ary ny tobin' ny misiônera dia nakatona satria noheverina fa manetsika ny hambompo hitaky fahaleovantena ny misiônera. Afaka niverina tao amin' ilay firenena ny misiônera nanomboka tamin' ny fiandohan' ny taompolo 1990, na dia nisakana azy ireo hatramin' ny taona 2002 aza ny tsy filaminana noho ny [[ady an-trano]], izay tsy nahafahany namerina amin' ny laoniny ny maro amin' ny tobin' ny misiôna taloha.

Ny Eglizy Katôlika sy ny antokom-pivavahana prôtestanta lehibe sasany dia mipirimpirina, mifanohitra amin' ny &quot;fiangonana vaovao&quot; maro izay mazoto mitory ny [[Filazantsara]] amin' ny fitetezana toeram-ponenana sy toerana malalaka. Ny Katôlika sy ny fiangonana prôtestanta lehibe sasany dia manome fanampiana ho an' ny mahantra amin' ny endrika masomboly, biby fiompy, fitsaboana ary fanabeazana.

==Tanàna ao Angôla==
*[[Luanda]] (Renivohitra)
*[[Lubango]]
*[[Benguela]]
*[[Huambo]]
*[[Sumbe]]
*[[Moçâmedes]]
*[[Cuíto]]
*[[Uíge]]

==Faritany any Angola==
* [[Bengo (faritany)|Bengo]], [[Benguela (faritany)|Benguela]], [[Bié|Bié]], [[Cabinda (faritany)|Cabinda]], [[Cuando Cubango (faritany)|Cuando Cubango]], [[Cuanza Norte|Cuanza Norte]], [[Cuanza Sul|Cuanza Sul]],  [[Cunene (faritany)|Cunene]], [[Huambo (faritany)|Huambo]],  [[Huíla (faritany)|Huíla]], [[Luanda (faritany)|Luanda]], [[Lunda Norte (faritany)|Lunda Norte]], [[Lunda Sul (faritany)|Lunda Sul]], [[Malanje (faritany)|Malanje]], [[Moxico]], [[Namibe (faritany)|Namibe]], [[Uíge (faritany)|Uíge]],  [[Zaire (faritany)|Zaire]]

== Jereo koa ==

* [[Fiteny ao Angôla]]
* [[Vahoaka ao Angôla]]: [[Ambondo (vahoaka)|Ambondo]], [[Bakôngô (vahoaka)|Bakôngô]], [[Gangela (vahoaka)|Gangela]], [[Hererô (vahoaka)|Hererô]], [[Ksindônga (vahoaka)|Ksindônga]], [[Londa (vahoaka)|Londa]], [[Londa (vahoaka)|Londa]], [[Nianeka (vahoaka)|Nianeka-Hombe]], [[Ôvambô (vahoaka)|Ôvambô]], [[Ôvambô (vahoaka)|Ôvambô]], [[Ôvimbondo (vahoaka)|Ôvimbondo]], [[Sàna (vahoaka)|Sàna]], [[Tsôkoe (vahoaka)|Tsôkoe]]
* [[Tantaran' i Angôla]]
* [[Fivavahana ao Angôla]]


'''Firenena ao Afrika:'''

[[Afrika Atsimo]] - [[Alzeria]] - [[Angôla]] - [[Benîno]] - [[Borkina Fasô]] - [[Borondy]] - [[Bôtsoana]] - [[Ejipta]] - [[Eritrea]] - [[Esoatiny]] ([[Soazilandy]] taloha) - [[Etiôpia]] - [[Gabôna]] - [[Gambia]] - [[Ganà]] - [[Ginea]] - [[Ginea Bisao]] - [[Ginea Ekoatôrialy]] - [[Jibotỳ]] - [[Kamerona]] - [[Kapvera]] - [[Kenia]] - [[Kômôro]] - [[Kôtidivoara]] - [[Lezôtô]] - [[Liberia]] - [[Libia]] - [[Madagasikara]] - [[Malaoy]] - [[Malỳ]] - [[Maorisy]] - [[Maoritania]] - [[Marôka]] - [[Môzambika]] - [[Namibia]] - [[Nizera]] - [[Nizeria]] - [[Oganda]] - [[Repoblika Arabo Saharaoy Demôkratika]] - [[Repoblika Demôkratikan' i Kôngô]] - [[Repoblikan' i Afrika Afovoany]] - [[Repoblikan' i Kôngô]] - [[Roanda]] - [[Saô Tôme e Prinsipe]] - [[Seisely]] - [[Senegaly]] - [[Siera Leôna]] - [[Sodàna]] - [[Sodàna Atsimo]] - [[Sômalia]] - [[Sômalilandy]] - [[Tanzania]] - [[Tôgô]] - [[Tonizia]] - [[Tsady]] - [[Zambia]] - [[Zimbaboe]]

'''Kôntinenta eto an-tany'''

* [[Afrika]]
* [[Amerika]] ([[Amerika Avaratra]] - [[Amerika Atsimo]])
* [[Azia]]
* [[Eorôpa]]
* [[Ôseania]]
* [[Antarktika]]
{{ref}}

== Rohy Ivelany==
{{Commons|Category:Angola|Angola}}

== Tsiahy ==
&lt;references/&gt;
[[Sokajy:Angola| ]]
[[Sokajy:Firenena]]</text>
      <sha1>1hw64idkojbm8kr2d1q2hc8ovt1ybys</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Endrika:Infobox tanàna</title>
    <ns>10</ns>
    <id>4545</id>
    <revision>
      <id>1135145</id>
      <parentid>1134328</parentid>
      <timestamp>2026-04-13T11:41:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Thelezifor</username>
        <id>15140</id>
      </contributor>
      <comment>Nanalehibe sary</comment>
      <origin>1135145</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2312" sha1="sr4yzlyhjpmy3o0nup4wa8xi1c03odk" xml:space="preserve">{| align=&quot;right&quot; width=&quot;35%&quot; style=&quot;border: 1px solid #AAA;background-color: #F9F9F9;color: black;margin: 0.5em 0 0.5em 1em;padding: 0.2em;float: right;clear: right; text-align:left;&quot;
|+
|-
| style=&quot;background:#efefef;&quot; align=&quot;center&quot; colspan=2 | &lt;big&gt;'''{{#if: {{{anarana|}}} |{{{anarana|}}}|{{BASEPAGENAME}}}}'''&lt;/big&gt;&lt;br&gt;
{| border=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;2&quot; cellspacing=&quot;0&quot;
|-
|{{#if: {{{saina|}}} |
{{!-}} 
{{!}} [[File:{{{saina}}}|200px]]
}}
|}
{{#if: {{{sary|}}} |
{{!-}} 
{{!}} align=center colspan=2 {{!}} [[File:{{{sary}}}|220px]]
|}}
|-
| '''[[Velarantany]]''' || {{#if: {{{velarantany|}}} | {{formatnum:{{{velarantany}}}}} {{km2}} | NC }}
|-
| '''[[Haavo]]''' || {{#if: {{{haavo|}}} | {{formatnum:{{{haavo}}}}} m |  }}
{{#if: {{{isam-ponina|}}} |
{{!-}}
{{!}} [[Isan'ny mponina]] {{!!}} {{formatnum:{{{isam-ponina}}}}}
|}}&lt;!--
--&gt;{{#if: {{{isan'ny mponina|}}} |
{{!-}}
{{!}} [[Isan'ny mponina]] {{!!}} {{formatnum:{{{isan'ny mponina}}}}}
|}}
|-
| [[Renivohitra]] || {{#if: {{{renivohitra|}}} | {{#ifexist: {{ {{{renivohitra}}} }} | {{ {{{renivohitra}}} }} | {{{renivohitra}}} }} | -}}
|-
| Ben'ny tanàna || {{#if: {{{ben'ny tanàna|}}} | {{{ben'ny tanàna}}} |  }}
|-
| [[Firenena]] || {{#if: {{{firenena|}}} | {{#ifexist: {{ {{{firenena}}} }} | {{ {{{firenena}}} }} | {{{firenena}}} }} | NC}}
|-
| [[Fanjakana]] || {{#if: {{{fanjakana|}}} | {{{fanjakana}}} |  }}
|-
| [[Faritany]] || {{#if: {{{faritany|}}} | {{{faritany}}} |  }}
|-
| [[Faritra]] || {{#if: {{{faritra|}}} | {{{faritra}}} |  }}
|-
| Tanàna mifanolo-bodirindrina || {{#if: {{{tanàna|}}} | {{{tanàna}}} |  }}
{{#if: {{{laharam-pehintany|}}} |
{{!-}}&lt;!--
--&gt;
{{!}} [[Laharam-pehintany]]&lt;br&gt; {{!!}} {{{laharam-pehintany}}}
|}}&lt;!--
--&gt;{{#if: {{{laharan-jarahasina|}}} |
{{!-}}
{{!}} [[Laharan-jarahasina]]&lt;br&gt;{{!!}} {{{laharan-jarahasina}}} 
|}}&lt;!--

--&gt;{{#if: {{{faritra ora ofisialy|}}} |
{{!-}}
{{!}} [[Faritra ora]]&lt;br&gt;&lt;small&gt;[Ofisialy]&lt;/small&gt; {{!!}} GMT {{{faritra ora ofisiany}}} ora
|}}&lt;!--

--&gt;{{#if: {{{laharan-jarahasina|}}} |
{{!-}}
{{!}} [[Faritra ora]]&lt;br&gt;&lt;small&gt;[ara-masoandro]&lt;/small&gt; {{!!}} {{Infobox tanàna/FikajianaFaritraOra|{{{laharan-jarahasina|}}}}} ora
|}}&lt;!--

--&gt;
|}&lt;noinclude&gt;
{{clr}}
{{cadre|bleu|/documentation}}
[[Sokajy:infobox]]
&lt;/noinclude&gt;
[[Sokajy:Endrika]]
[[Sokajy:Endrika ampiasaina amin'ny jeografia]]</text>
      <sha1>sr4yzlyhjpmy3o0nup4wa8xi1c03odk</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1135147</id>
      <parentid>1135145</parentid>
      <timestamp>2026-04-13T11:43:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Thelezifor</username>
        <id>15140</id>
      </contributor>
      <origin>1135147</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2312" sha1="24yoytowdoaovsuj2dkksk3t01fv95u" xml:space="preserve">{| align=&quot;right&quot; width=&quot;35%&quot; style=&quot;border: 1px solid #AAA;background-color: #F9F9F9;color: black;margin: 0.5em 0 0.5em 1em;padding: 0.2em;float: right;clear: right; text-align:left;&quot;
|+
|-
| style=&quot;background:#efefef;&quot; align=&quot;center&quot; colspan=2 | &lt;big&gt;'''{{#if: {{{anarana|}}} |{{{anarana|}}}|{{BASEPAGENAME}}}}'''&lt;/big&gt;&lt;br&gt;
{| border=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;2&quot; cellspacing=&quot;0&quot;
|-
|{{#if: {{{saina|}}} |
{{!-}} 
{{!}} [[File:{{{saina}}}|150px]]
}}
|}
{{#if: {{{sary|}}} |
{{!-}} 
{{!}} align=center colspan=2 {{!}} [[File:{{{sary}}}|300px]]
|}}
|-
| '''[[Velarantany]]''' || {{#if: {{{velarantany|}}} | {{formatnum:{{{velarantany}}}}} {{km2}} | NC }}
|-
| '''[[Haavo]]''' || {{#if: {{{haavo|}}} | {{formatnum:{{{haavo}}}}} m |  }}
{{#if: {{{isam-ponina|}}} |
{{!-}}
{{!}} [[Isan'ny mponina]] {{!!}} {{formatnum:{{{isam-ponina}}}}}
|}}&lt;!--
--&gt;{{#if: {{{isan'ny mponina|}}} |
{{!-}}
{{!}} [[Isan'ny mponina]] {{!!}} {{formatnum:{{{isan'ny mponina}}}}}
|}}
|-
| [[Renivohitra]] || {{#if: {{{renivohitra|}}} | {{#ifexist: {{ {{{renivohitra}}} }} | {{ {{{renivohitra}}} }} | {{{renivohitra}}} }} | -}}
|-
| Ben'ny tanàna || {{#if: {{{ben'ny tanàna|}}} | {{{ben'ny tanàna}}} |  }}
|-
| [[Firenena]] || {{#if: {{{firenena|}}} | {{#ifexist: {{ {{{firenena}}} }} | {{ {{{firenena}}} }} | {{{firenena}}} }} | NC}}
|-
| [[Fanjakana]] || {{#if: {{{fanjakana|}}} | {{{fanjakana}}} |  }}
|-
| [[Faritany]] || {{#if: {{{faritany|}}} | {{{faritany}}} |  }}
|-
| [[Faritra]] || {{#if: {{{faritra|}}} | {{{faritra}}} |  }}
|-
| Tanàna mifanolo-bodirindrina || {{#if: {{{tanàna|}}} | {{{tanàna}}} |  }}
{{#if: {{{laharam-pehintany|}}} |
{{!-}}&lt;!--
--&gt;
{{!}} [[Laharam-pehintany]]&lt;br&gt; {{!!}} {{{laharam-pehintany}}}
|}}&lt;!--
--&gt;{{#if: {{{laharan-jarahasina|}}} |
{{!-}}
{{!}} [[Laharan-jarahasina]]&lt;br&gt;{{!!}} {{{laharan-jarahasina}}} 
|}}&lt;!--

--&gt;{{#if: {{{faritra ora ofisialy|}}} |
{{!-}}
{{!}} [[Faritra ora]]&lt;br&gt;&lt;small&gt;[Ofisialy]&lt;/small&gt; {{!!}} GMT {{{faritra ora ofisiany}}} ora
|}}&lt;!--

--&gt;{{#if: {{{laharan-jarahasina|}}} |
{{!-}}
{{!}} [[Faritra ora]]&lt;br&gt;&lt;small&gt;[ara-masoandro]&lt;/small&gt; {{!!}} {{Infobox tanàna/FikajianaFaritraOra|{{{laharan-jarahasina|}}}}} ora
|}}&lt;!--

--&gt;
|}&lt;noinclude&gt;
{{clr}}
{{cadre|bleu|/documentation}}
[[Sokajy:infobox]]
&lt;/noinclude&gt;
[[Sokajy:Endrika]]
[[Sokajy:Endrika ampiasaina amin'ny jeografia]]</text>
      <sha1>24yoytowdoaovsuj2dkksk3t01fv95u</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Repoblika Demôkratikan'i Kôngô</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5062</id>
    <revision>
      <id>1135135</id>
      <parentid>1133156</parentid>
      <timestamp>2026-04-13T10:59:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HarryWurst</username>
        <id>36292</id>
      </contributor>
      <origin>1135135</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="51504" sha1="7jx9ea1esmvtwnadhm1jmqj55wuoml8" xml:space="preserve">{{Infobox pays&lt;!-- reste à placer les codes lua pour le Tchiluba et sw pour le Swahili --&gt;
| nom_local1=République démocratique du Congo | langue1=fr |
| nom_local2=Repubilika ya Kongo Demokratiki  | langue2=kg |
| nom_local3=Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo | langue3=sw |
| nom_local4=Republiki ya Kongó Demokratiki  | langue4=ln |
| nom_local5=Ditunga dia Kongu wa Mungalaata  | langue5=lua |
| nom_malgache=Repoblika Demôkratikan'i Kôngô
| de=de%20
| image_drapeau=Flag of the Democratic Republic of the Congo.svg
| lien_drapeau=Drapeau de la République démocratique du Congo
| image_blason=Coat_of_arms_of_the_Democratic_Republic_of_the_Congo.svg
| lien_blason=Armoiries de la République démocratique du Congo
| image_carte=LocationCongoDemocraticRepublicofthe.svg
| devise=« Justice, Paix et Travail »
| langues_officielles=[[fiteny frantsay]] &lt;br /&gt;([[fiteny lingala]], [[fiteny kikôngô]], [[fiteny soahily]] ary [[fiteny tsiloba]] dia&amp;nbsp;manana ny satan' ny &amp;nbsp;[[fitenim-pirenena]]) 
| capitale=[[Kinshasa]]
| coordonnées_capitale=4° 24' S, 15° 24' E
| lien_villes=Tanàna ao amin' ny Repoblika Demôkratikan'i Kôngô
| titre_plus_grande_ville=Tanàna lehibe indrindra
| plus_grande_ville=[[Kinshasa]], [[Kisangani]], [[Lubumbashi]]
| type_gouvernement=[[Repoblika]]
| titres_dirigeants=[[Filoha ny Kongo|Filoha]]&lt;br /&gt;&amp;nbsp;- [[Piraiministra]] |
| noms_dirigeants=[[Félix Tshisekedi]]&lt;br /&gt; [[Jean-Michel Sama Lukonde]]
| superficie_rang=12
| superficie_totale=2 345 000
| pourcentage_eau=3,3 %
| population_rang=18
| population_totale={{formatnum:66514504}}
| population_année=2008
| densité=27
| type_indépendance=Avy amin'ny [[Belzika]]
| pays_indépendance= 
| date_indépendance=[[30 Jiona]] [[1960]]
| pays frontaliers={{SUD}}{{-}}{{ANG}}{{-}}{{ZAM}}{{-}}{{TAN}}{{-}}{{CAF}}{{-}}{{CGO}}{{-}}{{UGA}}{{-}}{{BDI}}{{-}}{{RWA}}
| gentilé=Kôngôley
| IDH=
| IDH_année=
| IDH_catégorie=
| IDH_rang=
| monnaie=[[Franc Kôngôley]]
| code_monnaie=CDF
| fuseau_horaire= +1 et +2
| hymne_national=[[Debout Congolais]]
| domaine_internet=.cd
| indicatif_téléphonique=243
| [[Fichier:Cg-map.png]]
|}}
Ny '''Repoblika Demôkratikan'i Kôngô''' &lt;ref&gt;https://mg.globalvoices.org/2025/03/26/174095/&lt;/ref&gt;dia firenena ao [[Afrika Afovoany]]. Izy no firenena ao [[Afrika]] ngeza indrindra eo aorian'i [[Aljeria]]; izy koa no firenena ngeza indrindra sy be mponina indrindra ao Afrika Afovoany. Iantsoana azy koa ny hoe '''''Kôngô-Kinshasa''''' mba tsy hifangaroany amin'i [[Repoblikan' i Kôngô|Kôngô-Brazzaville]]. I [[Kinshasa]] no renivohiny, avy eo no niavian'ilay anarana hoe Kôngô-Kinshasa. Atao hoe '''[[Mponina ao amin' ny Repoblika Demôkratikan' i Kôngô|Kôngôley]]''' na '''[[Mponina ao amin' ny Repoblika Demôkratikan' i Kôngô|Kinôkôngôley]]''' ny vahoakan'io firenena io. I [[Zaira]] koa no anaran'io firenena io tamin'ny [[1971]] hatramin'i [[1997]], teo izy niova ''Repoblika Demôkratikan'i Kôngô''. Ny Repoblika Demôkratikan'i Kôngô no firenena be mponina indrindra ao amin'ny [[Fikambanana Iraisam-pirenena ny Frankôfônia|fikambanan'ny firenena miteny frantsay]] eo alohan'i [[Frantsa]]. 

Manamorona ity firenena ity ny [[Repoblikan' i Kôngô|Repoblikan'i Kôngô]] ao andrefana, ny [[Repoblikan' i Afrika Afovoany|Repoblikan'i Afrika Afovoany]] ao avaratra, i [[Sodàna Atsimo]] ao avaratra-atsinanana, i [[Oganda]] ao atsinanana-avaratra-atsinanana, i [[Roanda]] sy i [[Borondy]] ao atsinanana, i [[Tanzania]] (eo amin'ny [[Farihy Tanganyika]]) ao atsinanana-atsimo-atsinanana, i [[Zambia]] ao atsimo-atsimo-atsinanana, i [[Angôla]] ao atsimo-atsinanana, i Cabinda any Angôla ao andrefana, ary ny [[Ranomasimbe Atlantika|Ranomasimbe Atlantika Atsimo]]. 

[[Fanjanahan-tany belza|Zanatany belza]] taloha i Kôngô izay nahazo fahaleovan-tena tamin'ny taona 1960. Tamin'ny 1971 izy dia nitondra ny anarana hoe  [[Zaira]], avy eo ny hoe Repoblika Demôkratikan'i Kôngô tamin'ny taona 1997. 

Vondrom-poko anjatony maro no mandrafitra ny mponina ao amin'ilay firenena; ny fiteny frantsay no [[fiteny ôfisialy]] ary [[Fianakaviam-piteny banto|fiteny banto]] efatra ([[fiteny lingala]], [[fiteny kikôngô-ia-leta]] (antsoina koa hoe “kikôngô” ivelan'ny Kôngô-Afovoany), ny [[fiteny soahily]] ary ny [[fiteny tsiloba]]) no manana ny satan'ny fitenim-pirenena. Ny toekarena dia mifototra indrindra amin'ny [[seha-pihariana voalohany]] ([[fambolena]] sy [[Fitrandrahana herena an-kibon' ny tany|fitrandrahana]]). 

== Tantara ==
Ny [[tantaran' ny Repoblika Demôkratikan' i Kôngô|tantaran'ny Repoblika Demôkratikan'i Kôngô]] dia voamariky ny fisian'ny fanjakana maro madinidinika tany aloha, ny fahatongavan'ny Eorôpeana, ny [[fivarotana andevo]], ny [[Fanjanahantany|fanjanahan-tany]] belza, ny [[Fahaleovantena|fahaleovan-tena]], ny [[ady an-trano]], ny [[fanonganam-panjakana]], ny fitsabahan'ny firenena mpifanolo-bodirindrina, ary ny fizorana mankany amin'ny [[demôkrasia]].[[Sary:Congo Rep Dem carte.gif|vignette|Sarin-tanin' ny Repoblika Demôkratikan'i Kôngô ]]
=== Talohan'ny fanjanahan-tany ===

==== Mponina voalohany ====
Efa nisy olona ity [[faritra]] ity tamin'ny 200&amp;nbsp;000 taona tal. J.K. Ny lemaka midadasika kôngôley tamin’izany fotoana izany dia rakotry ny ala tsy nisy nanimba. Tany amin’ny taonarivo faharoa dia nisy mpamboly [[Banto (vahoaka)|banto]], avy any amin'ny faritra eo anelanelan'ny tapany atsinanan'i [[Nizeria]] sy ny Grassfields any [[Kamerona]], hatramin'ny 2600 tal. J.K., niditra tao amin’io faritra io ka niorim-ponenana amin’ny morontsiraka sy teny amin’ny lembalemba atsinanana sy atsimo, ka teny izy ireo no nanangana fiarahamonina tarihin’ny lehibem-poko.

Nisy ny fanjakà-mpanjaka niorina koa teo anelanelan'ireo taonjato voalohany taor. J.K. sy ny taonjato faha-15, ka ny lehibe indrindra amin'ireo dia ny Fanjakan'i Loba (''Luba'') sy ny Fanjakan'i Londa (''Lunda'') ary ny fanjakan'i Kôngô (''Kongo''). Tamin’ny taona 1482 dia nifandray voalohany tamin’ny fanjakà-mpanjaka banto tao Kôngô (''Kongo'') ny Pôrtogey.

==== Fiitaran'ny fanjakà-mpanjaka ====
Rehefa tonga tamin’ny tampon’ny heriny ny fanjaka-mpanjaka dia niitatra mankany amin’ny faritra misy an’i [[Angôla]] sy [[Gabôna]] ankehitriny. Tamin’ny taona 1489 dia nisy masoivohon’i Kôngô (''Kongo'') namangy ny mpanjakan’i [[Pôrtogaly]], ary tamin’ny taona 1490 dia nisy misionera fransiskana sy mpanao taozavatra pôrtogey niorim-ponenana tao amin’io faritra io. Tonga koa ny [[Zezoita]] ka nampiova ho amin'ny [[fivavahana kristiana]] ny mpanjaka sy ny vahoakan'ny fanjkakan'i Kôngô. Nihalefy hery, avy eo rava anefa izany fanjakana izany, ary nitodi-doha tany [[Angôla]], izay tsy dia nahitana fanoherana ny [[fivarotana andevo]], ny Pôrtogey.

==== Ny faharavan'ny Empira Londa ====
Tamin’ny taonjato faha-16, ireo Loba (''Luba'') dia nanorina ny Empira Londa (''Lunda'') tao atsimo, izay niroborobo vokatry ny fandrosoan’ny raharaham-barotra teo anelanelan’ny [[ranomasimbe Atlantika]] sy [[Ranomasimbe Indiana|Indiana]]. Nizarazara ho fanjaka-mpanjaka maro izany Empira izany tamin’ny taonjato faha-17. Ny [[fivarotana andevo mainty hoditra]] dia niely tao amin’ny faritra Bas Kasaï sy tany [[Katanga]]. Tamin’ny taonjato faha-19 dia nandroso indrindra ny fivarotana olona tao amin’ny faritra avaratra. Ny fidiran’ny Eorôpeana tao dia efa taty aoriana, nitoetra tany amin’ny morontsiraka hatrany mantsy ny Eorôpeana.

==== Fahazoan'i Stanley fahefana feno tao Congo ====
Tamin’ny taona 1874 hatramin'ny 1877 dia nizaha ny oniny [[Congo (ony)|Congo]] ilay mpijery tany britanika atao hoe [[Henry Morton Stanley]]. Nanorina ny ''Association internationale africaine'' (AIA) tamin’ny taona 1876 ny mpanjakan’ny [[Belzika|Belza]] atao hoe [[Leopold II, mpanjakan'i Belzika|Léopold II]]. Niady tamin'ny fanandevozana ity fikambanana ity sady nanan-tanjona momba ny fikarohana ara-tsiansa. Nifanaraka tamin'ny tompon-tany i Stanley mba hahafahany mahazo tany sy mitrandraka ny haren'ilay faritra. Nanorina tobim-barotra maro i Stanley, ka anisan’izany i [[Stanleyville]] sy i [[Léopoldville]].

=== Ny fanjanahan-tany belza ===

==== Ny Fanjakana Mahaleotenan'i Congo ====
Nisy ny fanjakana, anisan’izany i [[Frantsa]] sy i [[Pôrtogaly]], izay nilaza ho manana tany tao amin’io faritra io, ka ny fivoriam-be natao tao [[Berlin]] tamin’ny taona 1885 no nanaiky ny maha masi-mandidy ny mpanjaka [[Leopold II, mpanjakan' i Belzika|Léopold II]] amin’ny ampahany be amin’ny lemaka tondrahan’i Congo sy ny faritra ivoahan’ity ony ity any amin’ny [[Ranomasina|ranomasina.]]

Nanao ampihi-mamba ny fivarotana [[fingotra]] sy [[vangin' elefanta|vangin'elefanta]] ilay Fanjakana Afak'i Congo (''Etat libre du Congo''). Nandroso ny fitaterana entana amin’ny alalan’ny filanjana. Tamin’ny taona 1897 dia nampidirina tao amin’io faritra io ny [[asa an-tery vozona]]. Izany fanararaotana izany, sy ny taham-pahafatesana mbony nateraky ny filanjana entana, dia nampihetsi-po ny mpanara-baovao, ka nisy ny fampielezan-kevitra avy ao amin'ny [[Fanjakana Mitambatra]] ([[Britaina Lehibe]]) izay nanameloka izany fanararaotana nataon’ny fitondran’i [[Leopold II, mpanjakan' i Belzika|Léopold II]] izany.

==== Lasa fananan'i Belzika ====
Tamin’ny taona 1908 dia lanin’ny Antenimiera belza ny hampiankina ny Fanjakana Afak’i Congo tamin’ny mpanjakan’ny Belza, ka nanjary fananan’i Belzika amin’izay izany tany izany. Nandritra ny [[Ady Lehibe Voalohany]] dia niady niaraka tamin'ny miaramilan'ny  firenena mpiara-dia (''Alliés'') ny andian-tafika kôngôley ka nahazo ny ampahany amin’ny faritr’i Tanganyika (i [[Tanzania]] ankehitriny) sy nahazo koa an’i [[Roanda-Orondy]] (''Ruanda-Urundi''), tany fehezin’ny [[Alemaina|Alemàna]], izay napetraka eo ambany fitantantan’i Belzika araka ny alalana nomen’ny Fikambanan’ny Firenena (''Société des Nations'') tamin’ny taona 1919.

=== Fitakiana fahaleovan-tena ===

==== Fitakiana fahaleovan-tena ====
Tamin'ny taona 1955, raha nitombo ny fitakiana [[fahaleovan-tena]] nataon’ny ''Association des Bakongos'' (Abako) naorin'i [[Joseph Kasa-Vubu]] dimy taona tany aloha, sy ny ''Conscience africaine'' izay naorina tamin'ny taona 1951, dia nivoy ny amin'ny atao hoe &quot;Fianakaviambe belgô-kôngôley&quot; (''Communauté belgo-congolaise'') i [[Baudouin, mpanjakan' i Belzika|Baudouin I]]. Nandroso paikady hanomanana olomanga kôngôley amin'ny asan’ny fanaovan-draharaham-panjakana ny governemanta belza.

==== Tsy fifanarahan'ny mpitaky fahaleovan-tena ====
[[Sary:LumumbaBrussel1960.jpg|vignette|[[Patrice Lumumba]], 1960]]
Taorian’ny fandrarana ny fivorian’ny ''Association des Bakongos'' dia nisy fihetsiketsehana nipoaka tao [[Léopoldville]] tamin'ny volana Janoary 1959, nanambara ny hanaovana fifidianana an-toerana ny governemanta belza. Nitombo ny tsy fitovian-kevitra teo amin'ireo fikambanana ara-pôlitika, ka ny sasany, toa ny ''Mouvement national congolais'' (MNC) notarihin’i [[Patrice Lumumba]], dia nankasitraka ny hisian’ny lalàm-panorenana mandala ny fanjakana federaly, ny hafa kosa, toa ny ''Association des Bakongos'' (Abako) izay notarihin'i [[Joseph Kasa-Vubu]] sy ny ''Confédération des associations katangaises'' (Conakat) dia nitaky ny hananganana fanjakana kônfederaly.

Nisy ny latabatra boribory tany [[Brussel|Bruxelles]] nivorian’ny mpitarika ny antoko pôlitika kôngôley sy ny olombe ara-drazana ary ny solontenan’ny governemanta belza, tamin'ny volana Janoary sy Febroary 1960. Tamin'izany no nandraiketana tamin'ny 30 Janoary 1960 ny fahaleovan-tenan’i Kôngô. Tsy nanapaka momba ny hisafidianana ny [[federalisma]] na tsia anefa ny Lalàna Fototra nankatoavina taty aoriana.

=== Ny fitondran'i Kasavubu ===

==== I Kasavubu no filoham-pirenena ====
Tamin'ny volana Mey 1960, ny fifidianana, izay nahazoan’ny  ''Mouvement national congolais'' (MNC) tarihin'i [[Patrice Lumumba]] fandresena, dia nanome ny toeran’ny filoham-pirena an’i [[Joseph Kasa-Vubu]], taorian’ny fanambaràna ny fahaleovan-tena tao [[Léopoldville]] tamin'ny 30 Jona 1960. Nihamaro ny herisetra, ary nikomy ny tafika kôngôley. Mba hamerenana ny filaminana sy hiarovana ireo Eorôpeana nitoetra tao Kôngô dia nanatevina ny tafika belza ny andian-tafika avy any [[Belzika]]. Neritreretin’ny mponina ho fiverenan’ny [[Fanjanahan-tany|mpanjana-tany]] indray izany.

==== Ny fisaraham-bazan'i Katanga ====
Nitombo ny korontana rehefa nanambara ny fahaleovan-tenan’ny faritanin'i [[Katanga]] i [[Moïse Tshombé]] izay notohanan’ny ''Union minière'' ka nangataka ny fanampian’ny miaramila belza, tamin'ny 11 Jolay 1960. Namaly ny antson’ny piraiminisitra [[Patrice Lumumba]] ny [[Filankevi-pilaminan'ny Firenena Mikambana|Filankevi-pilaminana]] (''Conseil de sécurité'') ao amin'ny [[Firenena Mikambana]] ka nitaky ny hialan’ny Belza sady nanapa-kevitra handefa ny [[Satro-Manga]] (tafiky ny Firenena Mikambana) mba hamerina ny filaminana ao Kôngô. Nisolo miandalana ny tafika belza ny tafiky ny Firenena Mikambana nefa tsy niditra an-tsehatra mivantana. Noho izany dia nitodi-doha tany amin'ny [[Firaisana Sôvietika]] i Patrice Lumumba.

==== Ny nahafatesan'i Patrice Lumumba ====
Tamin'ny 5 Septambra 1960 dia nanambara ny fanesorany an’i [[Patrice Lumumba]] tsy ho piraiminisitra ny filoha [[Joseph Kasa-Vubu]]. Tamin'io fotoana io ihany koa no nanonganan’i Patrice Lumumba an’i Joseph Kasa-Vubu. Ny tafika kôngôley notarihin'i [[Mobutu Sese Seko]], izay mpomba an’i Joseph Kasa-Vubu, no naka ny governemanta. tamin'ny 29 Septambra 1960 dia namindra ny fahefany tamin'ny governemanta vonjimaika notarihin'i Mobutu Sese Seko i Joseph Kasa-Vubu. Nosamborina sy nogadraina i Patrice Lumumba, avy eo novonoina tamin'ny 17 Janoary 1961, tany amin'ny faritanin'i [[Katanga]].

==== Fitsaharan'ny fisaraham-bazan'i Katanga ====
Tamin'ny volana Janoary 1961 dia nanangana governemanta vonjimaika vaovao i [[Joseph Kasa-Vubu]], ka nisy mpikambana avy ao amin'ny Antenimiera taloha izany (isan’izay i [[Joseph Ileo]] izay notendrena ho piraiminisitra). Ireo mpomba an’i [[Patrice Lumumba]] kosa dia nanao toraka izany tany [[Léopoldville]] (ka i Gisega no piraiminisitra). tamin'ny faran’ny taona 1961 dia namely ny tafik’i [[Moïse Tshombé]] ny tafiky ny [[Firenena Mikambana]] sy ny tafika kôngôley. Nanao fifampiraharahana hampitsaharana ny ady eo amin'ny tafika misatro-manga sy ny tafika katangey i [[Dag Hammarskjöld]] sekretera jeneralin’ny Firenena Mikambana. Tamin'ny Desambra 1962 dia voafehin’ny tafiky ny Firenena Mikambana i [[Elisabethville (Kôngô)|Elisabethville]]. Nandositra tany Kolwezi i Tshombé. Nitolo-batana izy tamin'ny 15 Janoary 1963 ary nahazo famelan-keloka miaraka amin'ireo namany.

==== Fitohizan'ny fiokoan'ireo mpomba an'i Lumumba ====
Nitsahatra ny fisaraham-bazan’i [[Katanga]], nefa nitohy ihany ny fiokoan’ireo mpomba an’i [[Patrice Lumumba|Lumumba]]. tamin'ny volana Aogositra 1964 dia nitarika ny mpioko tao atsinanan’i Kôngô amin'ny fanoherana i Pierre Mulele sy i Gaston Soumaliot, ka azon’izy ireo i [[Stanleyville]] ([[Kisangani]] ankehitriny). Nandefa haingana ny andian-tafiny, izay nampian’ny mpikaraman’ady eorôpeana sy afrikana tatsimo, ny fanjakana ka niezaka namerina indray io tanàna io. Nisy mpilatsaka amin'ny elonaina belza, izay nentin’ny fiaramanidina amerikana, nilatsaka tao Stanleyville, ka nahazo indray ity tanàna ity tamin'ny 24 Novambra 1964. Hatramin'izay ka hatramin'ny taona 1968 dia niseho ny mpanao ady anaty akata niaraka tamin'i Mulele, nefa nampiasa mpikaraman’ady matetika ny tafika kôngôley mba hadresena azy ireo. Nisy anefa ireo fikambanana miafina mpanohitra izay tsy rava tao amin'ny tangoron-tendrombohitra akaikin’ny farihy [[Tangayika (farihy)|Tangayika]], ka isan’izy ireo i [[Laurent-Désiré Kabila]]. 

=== Ny fitondran'i Mobutu Sese Seko ===

==== Fanonganana an'i Kasavubu sy fitondrana jadon' i Mobutu ====
Taorian’ny tsy fahombiazan’ny governementa iraisana dia nandray ny fitondrana i [[Mobutu Sese Seko]] tamin'ny faran’ny taona 1965, rehefa avy nanongana an’i [[Joseph Kasa-Vubu|Kasa-Vubu]], ka nanambara ny tenany ho filohan’ny Repoblika. tamin'ny taona 1966 dia nanangana governemanta jadona, izay ananan’ny filoham-pirenena fahefana betsaka, izy sady antoko tokana no nekeny hisy, dia ny ''Mouvement populaire de la révolution'' (MPR). Izany fitondrana izany dia nohamafisiny tamin'ny fampadaniana lalàm-panorenana vaovao tamin'ny taona 1967.

==== Nanamafy ny maha filoha azy tamin'ny fifidianana i Mobutu ====
[[Sary:Meeting in the Oval Office between Nixonand President Mobutu Sese Seku of Zaire - NARA - 194548.tif|vignette|I [[Mobutu Sese Seko]] sy i Richard Nixon tamin'ny taona 1973]]
Tamin'ny taona 1970 dia lany ho filohan’ny Repoblika mandritra ny fito taona i [[Mobutu Sese Seko|Mobutu]] ka nanomboka namerina an’i Kôngô ho &quot;tena afrikana sy ho tena izy&quot; amin'izay. Niteraka ny tsy fifanarahany tamin'ny [[Fiangonana katôlika]] izany satria nasainy nesorina ny anarana kristiana ka nosoloiny anarana maha Kôngôley.tamin'ny taona 1971 dia nanova ny anaran’i Kôngô ho [[Zaira]] (''Zaïre'') i [[Mobutu Sese Seko|Mobutu]], ny ony [[Congo (ony)|Congo]] koa dia novany ho ''Zaïre'', ny anaran’ny tanàna maro sy ny anaran’ny farihy Albert dia nantsoina hoe ''farihy Mobutu''. Ny ampahan’io farihy io ao [[Oganda]]&lt;nowiki/&gt;anefa tsy niova anarana.

==== Fitontogan'ny toekarena sy pôlitikan’ny fitsitsiana ====
Nihena ny fidiram-bolan’i [[Zaira]], izay niakina indrindra amin'ny fitrandrahana [[varahina]], nanomboka tamin'ny taona 1974. tamin'ny taona 1976 dia voatery niantso ireo orinasa vahiny hiverina any Kôngô i [[Mobutu Sese Seko|Mobutu]]. Na dia nisafidy ny fitondrana jadona aza i Mobutu dia nifandray tamin'i [[Belzika]] sy i [[Frantsa]] izay nisakana ny fiverenan’ny fisaraham-bazan’ireo mpioko tao Katanga tamin'ny taona 1977 sy 1978. Nanampy azy koa tamin'izany i [[Marôka]] fa i [[Angôla]] no nanampy ny mpioko. Tamin'ny taona 1986, rehefa tsy nanaraka intsony ny pôlitikan’ny fitsitsiana i Zaira dia latsaka tanatin’ny fahasahiranana ara-toekarena lalina.

==== Fihozongozonan'ny fitondran'i Mobutu ====
Tamin'ny taona 1990 dia niseho matetika ny fitokonana sy ny fihetsiketsehana nanoherana ny [[kolikoly]] nanjaka teo amin'ny fitondrana, nanoherana koa ny fandrobana ny harem-pirenena nataon’ny filohan’ny Repoblika, nanoherana ny fanitsakitsahana ny zon’ olombelona mbamin'ny [[demôkrasia]]. Rehefa noteren’ny firenena tandrefana hampanjaka ny [[demôkrasia]] i [[Mobutu Sese Seko|Mobutu]] dia nanaiky hampanao fihaonambem-pirenena. Tsy nanaiky ny hanovana ny [[Lalàmpanorenana|lalàm-panorenana]] vaovao anefa i Mobutu. Hatramin'izay ka hatramin'ny taona 1994 dia nipoaka ny savorovoro sy ny fihetsiketseham-panoherana izay nofaizin'i Mobutu mafy. Nanomboka tamin'ny taona 1994 dia nihatsara ny toe-draharaha, vokatry ny fifanarahana ny amin'ny hitsinjarana ny toerana eo amin'ny filoham-panjakana sy ny Filankevitra Ambonin' ny Repoblika (''Haut conseil de la République''), izay nisahana vonjimaika ny asan’ny [[Antenimiera]].

==== Ny olana nateraky ny adin’ny Hoto sy ny Totsy ====
Ny firohotry ny [[Hoto (vahoaka)|Hoto]] mpitsoa-ponenana miisa manodidina ny 1&amp;nbsp;500&amp;nbsp;000 avy any [[Roanda]], nanomboka tamin'ny fiafaran’ny taona 1994 teo amin'ny sisin-tany ao atsinanan’i Zaira, dia nanampy ny fikorontanana anatiny ao [[Zaira]]. Nandositra ny fitondrana totsy any [[Kigali]] ao [[Roanda]] mantsy ireo Hoto ireo. Niharatsy ny toe-draharaha nandritra ny fahavaratry ny taona 1996 rehefa niray hina hiady amin'ny [[Totsy (vahoaka)|Totsy]] [[baniamolenge]] (''Banyamulenge'') ny tafika zairoà sy ny milisy hoto. Ireto [[Totsy (vahoaka)|Totsy]] mpiompy sady mpiady ireto dia nanampy ny ''Front patriotique rwandais'' (FPR) tamin'ny ady tao Roanda. Niainga avy ao Roanda miaraka amin'ny tafika roandey izy ireo ka nahazo fandresena miezinezina manoloana ny tafik’i Zaira.

Ny mpitari-tafika roandey, indrindra ny jenaraly [[Paul Kagame]], dia nanao izay hampilamina ny raharaha ao amin'ny tobin’ny mpitsoa-ponenana nofehezin’ny tompon’andraikitra tamin'ny fandripahana ny Totsy tao Roanda. tamin'ny tenantenan’ny volana Ôktôbra 1996 dia niharan’ny fanafihan’ny Totsy zairoà mpioko, izay notarihin'ireo mpiady taloha niaraka tamin'i Mulele, ireo tobin’ny mpitsoa-ponenana tao amin'ny faritra manakaiky an’i Bukavu. Nandritra ny fararanon’ny taona 1996 dia nirohotra nankany Roanda ny mpitsoa-ponenana hoto.

==== Fidarabohan'ny fitondrana tao Kisangani ====
Niainga avy ao amin'ny sisin-tany atsinanana ny mpioko zairoà izay nahazo fitaovana tamin'i [[Roanda]] sy tamin'i [[Oganda]] ary tamin'i [[Angôla]]. Nandroso nankany andrefana ka naka ny faritr’i Goma, ny an’i Bukavu ary ny an’i [[Kisangani]], sy nianatsimo koa izy ireo nankany amin'ny faritra misy fitrandrahana harena an-kibon’ny tany any Katanga sy any Kasaï. Nikisaka haingana ny fikambanana izay nirafitra manodidina an’i [[Laurent-Désiré Kabila|Kabila]] sy ny ''Alliance des forces démocratiques pour la libération du Congo'' (AFDL), ka nifehy ireo faritra navelan’ny tafi-panjakana. Tsy nandray karama nandritra ny volana maromaro ny miaramila zairoà ka niala tao amin'ireo faritra ireo sady nandroba ny tanàna maro nandalovany. Tsy afaka nanohitra i [[Mobutu Sese Seko|Mobutu]] rehefa tsy voafehiny intsony ireo faritra manana ny maha izy azy ireo.

Rehefa resy ny fitondrana tao Kisangani sady naongana i [[Kengo Wa Dongo]], dia nanambara ny fananganana komity misahana ny fifampiraharahana i Mobutu Sese Seko. Manoloana ity tsy fifanarahana ity dia nisy firenena fito ambin’ny folo ao amin'ny [[Firaisambe Afrikana]] (OUA), izay nisahana ny fandaminana ny tsy fifanarahana, nanao fihaonana tampony tao Lome tamin'ny volana Marsa 1997. Ny tafiky ny ''Alliance des forces démocratiques pour la libération du Congo''  (AFDL) kosa nanohy ny fandrosoany mankany [[Kinshasa]]. Nitombo ny fanerena avy amin'ny fianakaviambe iraisam-pirenena dia nanao izay hampihaonana an’i Mobutu sy i Kabila ny mpanelanelana avy amin'ny [[Firenena Mikambana]] sy i [[Etazonia]] ary i [[Afrika Atsimo]]. Tanteraka izany tamin'ny 4 Mey 1997 teo ambonin’ny sambo afrikana tatsimo iray, nefa samy niziriziry amin'ny heviny ny mpifanandrina.

=== Ny fitondran'i Laurent-Désiré Kabila ===

==== Fanonganam-panjakana sy ampihi-mamba ====
Tamin'ny volana Mey 1997 dia niditra ao [[Kinshasa]] ny andian-tafiky ny AFDL ka nanambara ny tenany ho filoha ho an’ny Repoblika vaovao i [[Laurent-Désiré Kabila]]. Izany repoblika izany dia nantsoiny hoe ''Repoblika Demôkratikan i Kôngô'' (''Republique Démocratique du Congo''). Nandao an’i Kôngô i [[Mobutu Sese Seko|Mobutu]] ka nitsoaka nankany [[Marôka]]. Nataon’i [[Laurent-Désiré Kabila]] ampihi-mamba ny fahefana rehetra ka niteraka fanoherana avy amin'ireo mpanohitra an’i [[Mobutu Sese Seko|Mobutu]] taloha. Nisy koa mpomba an’i Mobutu taloha izay nitsangana ka nanohitra azy.

==== Tompon’antoka tamin'ny fandripahana ny Hoto ====
Nanda ny hanaovan’ny [[Firenena Mikambana]] fanadihadiana momba ny fanjavonan’ny [[Hoto (vahoaka)|Hoto]] miisa 200&amp;nbsp;000 tao amin'ireo ala atsinanana i [[Laurent-Désiré Kabila]]. Ny tatitry ny Firenena Mikambana, izay nivoaka tamin'ny taona 1998, dia niampanga ny Repoblika Demôkratikan’i Kôngô sy i [[Roanda]] ho nahavanona heloka bevava amin'ny maha olona. Niteraka fankahalana ny [[Totsy (vahoaka)|Totsy]] ao Kôngô ny fanjakazakan’ireo Roandey nanampy an’i Kabila. Noho izany, tamin'ny volana Jolay 1998 dia nanaisotra minisitra maro i Kabila sy niangavy ny andian-tafika ogandey sy roandey mba handao an’i Kôngô.

==== Fikomian’ny Totsy baniamolenge ====
Fotona kely taty aoriana dia nikomy ireo [[Totsy (vahoaka)|Totsy]] [[baniamolenge]] izay nanampy an’i [[Laurent-Désiré Kabila|Kabila]] tamin'ny fakana ny fitondrana, ka nandrahona ny haka ny renivohitra sy ny seranan-tsambon’i Matadi. Tamin'izany fotoana izany dia nanenjika ny andian-tafi-panjakana ao Kivu ny mpitari-tafika roandey James Kabare sady nanohy ny fampijaliany ny mpitsoa-ponenana hoto. Nangataka fanampiana tamin'i [[Zimbaboe]], tamin'i [[Tsady]], tamin'i [[Namibia]], tamin'i [[Sodàna]] ary indrindra tamin'i [[Angôla]] i Kabila. Nitsimbadika ka namely ny mpioko manohitra azy (ny ''Union nationale pour l'indépendance totale de l'Angola'', UNITA) tamin'ny fotoana nanavotany an’i Kinshasa i Angôla.

Na dia teo aza ny ezaka fampihavanana nataon’i Zimbaboe dia tsy nisy niova hevitra ny mpifanandrina. I [[Arthur Z'ahidi Ngoma]], izay mpandrindra ny fiokoana hatramin'ny taona 1998, avy eo i [[Ernest Wamba dia Wamba]], izay  samy Kôngôley lohandohany ao amin'ny ''Rassemblement congolais pour la démocratie'' (RCD) dia niala an-daharana, ary nanambara i [[Oganda]] fa hampody ny andian-tafiny. tamin'ny vaolana Jolay 1999 dia nifanaraka tao [[Lusaka]] any [[Zambia]] ny firenena enina (i Angôla, i Namibia, i Zimbaboe, ny Repoblika Demôkratikan’i Kôngô, i [[Roanda]] ary i [[Oganda]]), izay nandray anjara tamin'ny ady, fa hampitsahatra an’izany ady izany.

==== Fanirahana ny MONUC hiantoka ny fampitsaharana ny ady ====
Nifanarahana tamin'izany ny handefasana ny ''Mission des Nations unies en République démocratique du Congo'' (MONUC), izay nahitana [[Miaramila Misatro-Manga]] miisa 5&amp;nbsp;500, niandraikitra ny fanamarinana ny fiatoan’ny ady.

Satria ny antony lehibe nahatonga ny ady dia ny fifehezan’ny fikambanana mpioko ny akora fanodina (indrindra ny [[diamondra]]), dia samy niziriziry amin'ny heviny ny mpifanandrina. Na dia ireo firenena mpinampana aza dia nisy fotoana nifamelezana koa (ohatra ny ady matetika tao [[Kisangani]] nifamelezan’i [[Oganda]] sy i [[Roanda]]).

=== Ny fitondran’i Joseph Kabila ===

==== Fiakaran’i Joseph Kabila teo amin'ny fitondrana ====
[[Sary:Secretary Kerry Meets With DRC President Kabila (9925962945).jpg|vignette|I [[Joseph Kabila]] sy i John Kerry tamin'ny taona 2013.]]
tamin'ny volana Janoary 2001 dia nisy namono tao [[Kinshasa]] tamin'ny fomba sy antony tsy tena mazava i [[Laurent-Désiré Kabila]]. Ny ampitson’ny fandevenana azy dia ny zanany lahy [[Joseph Kabila]] no notendren’ny Antenimiera vonjimaika ho filohan’ny Repoblika hisolo azy. Tany [[Tanzania]] sy tany [[Oganda]] no nahalehibe azy alohan’ny hiverenany tao an-tanindrazany tamin'ny taona 1996. Nanaraka fiofanana miaramila tany [[Sina]] izy. Nanao fitsidihana ara-diplômasia tany amin'ny firenena valo ambin’ny folo i Joseph Kabila.

Nanangana governemanta vaovao tamin'ny volana Avrily 2001 i Joseph Kabila ary tsy nampidiriny amin'izany ireo olona akaiky ny rainy. Nanambara ny fankasitrahany ny hisian’ny fifidianana amin'ny fotoana tsy ela araka izay azo atao izy. Nitohy ny fifampiresahana teo amin'ny samy Kôngôley taorian’ny tsy fahombiazan’ireo fihaonana tany [[Addis Ababa|Addis-Abeba]] tamin'ny volana Oktobra 2001.

==== Fifanarahana hitondrana ny firenena ====
Taorian’ny fialan’ny tafika rehetra avy any ivelany ([[Roanda]], [[Oganda]], [[Angôla]], [[Namibia]] ary [[Zimbaboe]]) tamin'ny taona 2002 dia nandroso tokoa ny fizorana mankany amin'ny fandriam-pahalemana sy ny fampihavanam-pirenena tamin'ny volana Desambra 2002, taorian’ny fifanarahana nosoniavina tany [[Pretoria]] (ao [[Afrika Atsimo]]) momba ny fitondrana tetezamita ao amin'ny Repoblika Demôkratikan’i Kôngô. Novitaina tamin'ny volana Avrily 2003 ny fifanarahana, izay namporisihin’ny filoham-pirenena [[Thabo Mbeki]]. Taorian’ny famoahana ny lalàm-panorenana vaovao dia natsangan’i [[Joseph Kabila]] ny governemanta tetezamita tamin'ny volana Jolay 2003, izay nahitana solontena avy amin'ny ''Rassemblement congolais pour la démocratie'' (RCD) notarihin'i Azarias Ruberwa, avy amin'ny ''Mouvement de libération du Congo'' (MLC) notarihin'i [[Jean-Pierre Bemba]], avy amin'ny mpanohitra tsy mitam-piadiana ary avy amin'ny fiarahamonim-pirenena.

==== Fitohizan’ny ady an-trano tany amin'ny faritra atsinanana ====
Nitohy ny fifanandrenana tao amin'ny faritra atsinanana vokatry ny disadisa ara-poko teo amin'ireo andian’olona mitam-piadiana. Rehefa nody ny tafika ogandey dia nisy ny fifandriganam-poko vokatry ny fifanandrinan’ny milisy Hema sy Lendu manodidina ny tanànan’i Bunia ao Ituri. Nitombo ny herisetra ka tonga ny tafika iraisam-pirenena notarihin'i [[Frantsa]] sy nomen’ny [[Firenena Mikambana]] alalana mba hiaro ny mponina. Nosoloana miaramila avy ao amin'ny Satro-manga ity tafika iraisam-pirenena ity taty aoriana. Izany tafiky ny Firenena Mikambana izany dia nomena ny anarana hoe ''Mission des Nations Unis au Congo'' (MONUC), izay nahitana miaramila miisa 17&amp;nbsp;000.

==== Fahalanian’i Joseph Kabila voalohany ====
Nitohy ny fifanandrinana tao amin'ny tapany atsinan’i Repoblika Demôkratikan’i Kôngô nefa nitohy ihany koa ny tetezamita mankany amin'ny demôkrasia, ka tamin'ny volana Desambra 2005, dia nisy ny [[fitsapan-kevibahoaka]] momba ny lalàm-panorenana vaovao izay lany tamin’ny 83,8&amp;nbsp;%n’ny vato.

Nifarana tamin'ny volana Jolay 2006 izany fanamafisana ny [[demôkrasia]] izany tamin'ny fanaovana fifidianana isan-karazany. Izany no fifidianana ara-demôkrasia voalohany hatramin'ny nahazoan’ny Repoblika Demôkratikan’i Kôngô ny fahaleovan-tenany. Nandray anjara tamin'ireo fifidianana ireo ny Kôngôley miisa manodidina ny 25&amp;nbsp;000&amp;nbsp;000. Nandresy tamin'ny fifidianana filoham-pirenena i [[Joseph Kabila]] tamin'ny nahazoany 58,05 % tamin'ny fihodinana faharoa. I [[Jean-Pierre Bemba]] no mpifanandrina farany taminy. Nisy ny fanoherana izany voka-pifidianana izany.

==== Fahalanian’i Joseph Kabila fanindroany ====
Nandray ny toerana maha filohan’ny Repoblika azy i [[Joseph Kabila]] tamin'ny 6 Desambra 2006. Nitohy ihany anefa ny ady, indrindra tao amin'ny faritr’i Kivu. Ny ''Forces démocratiques de libération du Rwanda'' (FDLR) dia nanohy nandrahona ny sisintany roandey sy ny [[Baniaroanda]]. Nanohana ny mpiokon’ny ''Rassemblement congolais pour la démocratie'' (RCD-Goma) izay nanohitra ny fitondrana tao [[Kinshasa]].

Tao amin'ny tapany avaratr’i Katanga dia tsy voafehin’ny fitondrana ny milisin'i [[Laurent-Désiré Kabila]] izay nampiadin'ity filoham-pirenena ity tamin'ny milisy roandey, nefa tsy nampandraisina anjara tamin'ilay fifanarahana tao [[Lusaka]] tamin'ny taona 1999. Hatramin'ny volana Novambra 2010 dia nohatanjahina ka lasa ''Mission de l'Organisation des Nations unies en République démocratique du Congo'' (MONUSCO) ny ''Mission des Nations Unis au Congo'' (MONUC).

Tamin'io volana io ihany dia voatosiky ny tafika kôngôley avy ao amin'ny tendrombohitra ao Nord-Kivu ny mpioko M23 izay tsy niady intsony sady nandrava ny fikambanany tamin'ny 3 Desambra 2013 tamin'ny alalan’ny fifanarahana nosoniavina tao [[Nairobi]]. tamin'ny taona 2016 dia nisy ny diasadisa tamin'ny hirosoana amin'ny fifidianana amin'ny taona 2016 noho ny mety hanampian’i Joseph Kabila 16 volana ny fotoam-pitondrany. Nisy ny fihetsiketseham-pikomiana tamin'ny faritany maro.

=== Ny fitondran'i Félix Tshisekedi ===
Tanteraka tamin'ny 30 Desambra 2018 ny fifidianana ary tamin'ny 10 Janoary 2019 ny filohan’ny ''Commission électorale nationale indépendante'' (CENI) Corneille Nangaa dia nanambara ny maha filohan’ny Repoblika Demôkratikan’i Kôngô an’i [[Félix Tshisekedi]]. Nanao fianianana tao amin'ny Palais de la Nation ny filoham-pirenena tamin'ny 24 Jaoary 2019.

Niaraka tamin'ny antokon’i [[Joseph Kabila]], izay lasa loholona mandra-pahafatiny, i Félix Tshisekedi tamin'ny fanaovana fampielezan-kevitra. I Martin Fayulu, mpifanohitra aminy matanjaka indrindra, izay nitarika vonjimaika tamin'ny fifidianana filoham-pirenena, dia nanaiky ny voka-pifidianana. Tsy nandray ny fitoriana nataony ny Fitsarana momba ny Lalàm-panorenana (''Cour constitutionnelle''). Vokatr’izany fiarahan’i Félix Tshisekedi amin'ny antokon’ny Joseph Kabila izany dia marin-toerana ny fitondrany, noho ny nahazoan’io antoko io toeran’ny solombavam-bahoaka miisa 337 amin'ny 500.

== Jeôgrafia ==
Ireto ireo firenana mpifanolo-bodirindrina amin'io firenena io: ao andrefana ny [[Repoblikan'i Kongo|Repoblikan’i Kôngô]], ao avaratra ny [[Repoblikan'i Afrika Afovoany|Repoblikan’i Afrika Afovoany]] sy i [[Sodàna]], ao atsinanana i [[Oganda]] sy i [[Roanda]] ary i [[Borondy]] ary i [[Tanzania]], ao atsimo i [[Zambia]] sy i [[Angôla]].

=== Ny tany sy ny zavaboary ao aminy ===

==== Ny vohon' ny tany sy ny rano ====
[[Sary:Ubangi river near Bangui.jpg|vignette|Ny renirano [[Oubangui]], ao akaikin'i Bangui]]
Ny Repoblika Demôkratikan’i Kôngô dia manana velarana mirefy 2&amp;nbsp;344&amp;nbsp;885&amp;nbsp;km². Ao anaty lempona  midadasika no misy azy dia ny lemaky ny ony Congo izay nahazoany io anaray io. Ny rano indray dia harena voajanahary lehibe ho an’ny Repoblika Demôkratikan'i Kôngô, izay manana otri-kerin’aratra avy amin'ny rano lehibe indrindra maneran-tany.

Ity ony ity no mampiray an’io firenena io noho ny fananany lemaka midadasika mirefy 3&amp;nbsp;820&amp;nbsp;000 km². Marin-toerana ny hadirin-drano entiny noho ny fitsimbadihan’ny fotoan’ny orana ao amin'ireo faritra avaratra sy atsimon’ny fehiben-tany. I [[Oubangui]], izay sampan-drano mamatsy azy, dia mipoitra avy ao amin'ny faritra avaratra, fa izy tenany sy ireo sampan-drano hafa mamatsy azy dia mipoitra avy ao amin'ny faritra be [[hivoka]] ao atsimo. Ao amin'ny faritra atsimo-atsinanana dia mamakivaky [[lembalemba]] avo mikintoana maro i [[Congo (ony)|Congo]] alohan’ny hanamoronany ny lembalemba Bateke. Ny sisin’ny lempona avaratra dia misolampy mianambony ka mamorona ny lembalemban’i Shaba (na lembalemban’i Katanga) any amin'ny 1&amp;nbsp;220&amp;nbsp;m ambonin’ny ranomasina, izay mitohy amin'ny tangoron-tendrombohitr’i Mitumba sy ny an’i Kundelungun.

Ao atsinanana no mipoitra ireo kitoantoana foronin’ny [[afotroa]] (volokano) vokatry ny fahavakisan’ny [[Rift Valley]], ao amin'ny faritry ny [[Farihy Lehibe (Afrika)|Farihy Lehibe]]. Ao no ahitana ireo tendrombohitra avo indrindra ao Kôngô, dia i Karisimbi (4&amp;nbsp;507&amp;nbsp;m), i Mikeno (4&amp;nbsp;437&amp;nbsp;m), i Nyaragongo (3&amp;nbsp;470&amp;nbsp;m), ao amin’ny tangorom-bohitry ny afotroa Virunga, i Ruwenzori, ny &quot;tendrombohitry ny Volana&quot;, izay mahatratra 5&amp;nbsp;119&amp;nbsp;m ao amin'ny tendro Marguerite.

Manerinerina ao avaratry ny farihy Albert, izay ao amin'ny rafi-dranon’i [[Nily]], i [[Rwenzori]], fa ny [[farihy Tanganyika]] kosa izay ao amin'ny rafi-dranon’ny ony Congo dia mivelatra manaraka ireo tendrombohitra Mitumba sady manefitra an’i Kôngô amin’i [[Tanzania]]. Kely ny morontsirak’i Kôngô, izay mirefy 40&amp;nbsp;km fotsiny ao amin'ny [[Ranomasimbe Atlantika]], izay manamorona ny fivarinan’ny ony Congo ao amin'ny ilany ankavanana sady manasaraka an’io firenena io amin'i [[Angôla]]. 

==== Toetany ====
[[Sary:1172 ruwenzori.jpg|vignette|Ny tangorom-bohitra [[Rwenzori]]]]
Ny Repoblika Demôkrartikan'i Kôngô dia vakivakian'ny [[Fehibe|fehiben-tany]] ka noho izany dia ny [[Toetanim-pehiben-tany|toetanim-pehibe]] izay sady mafana no mando mandavan-taona no manjaka ao, nefa misy fahasamihafana kely izany arakaraka ny fehin-tany sy ny haambo (haavo miohatra amin'ny ranomasina). Ny faritra afovoany dia be orana mandavan-taona, manodidina ny 26&amp;nbsp;°C ny maripana. Ao avaratra sy ao atsimo dia ifandimbiasan’ny [[fizaran-taona|fizaran-taon]]&lt;nowiki/&gt;an’ny orana (maharitra valo volana eo ho eo) sy ny [[fizaran-taona]] maina (maharitra efa-bolana eo ho eo). Ao amin'ny tangoron-tendrombohitr’i [[Rwenzori]] ary indraindray ao amin'ireo afotroa Virunga dia betsaka ny [[orampanala]] milatsaka satria mivoatra manaraka ny haambo ny zavamaniry sy ny toetany.

==== Zavamaniry ====
Ireo havoanan’i Kivu ao atsinanana, izay tany misolampy tohin' ny tangoron-tendrombohitra an-dranomasin'i Congo-Nil, dia matetika rakotra ahi-maitso ary ny nofon-taniny avy amin’ny [[afotroa]] dia lonaka ka mety amin'ny fambolena. Any ambanimbany any dia ahitana alam-pehibe midadasika sy mikitroka izay mandrakotra ireo faritra atsinanana sy avaratra-atsinanana. Ny ala midadasik'i Ituri dia mivelatra avy any amin'ny fihaonan’i [[Congo (ony)|Congo]] sy i Aruwimi ao amin'ny farihy Albert sady mandrakotra veleran-tany manakaiky ny 65&amp;nbsp;000&amp;nbsp;km². Izany ala izany no faritra farany onenan’ireo [[Pigmea]]. Maro ireo karazan-kazo ahazoana fingotra sy ireo palmie fanamboara-menaka izay volen’ny mponina ao amin'io faritra io, hita ao koa ny [[kafe]] sy ny [[landihazo]], ny [[Akondro (maniry)|akondro]] ary ny [[voaniho]]. Rakotry ny [[fatrana]] ireo faritra avo indrindra manamorona ny lemak'i Congo. 

==== Biby sy vorona ====
Betsaka ny karazam-biby sy vorona. Ao ireo karazam-biby atahorana ho lany tamingana toy ny [[gorilin-tendrombohitra]] ao amin'ireo tendrombohitra Virunga, ny [[elefanta]], ary koa ny biby misy nono lehibe toy ny [[liona]], ny [[Leoparda|leôparda]], ny [[jirafa]], ny [[lalomena]], ny [[ôkapy]], ny [[zebra]] ary ny [[bofalô]]. Ny biby mandady sy mikisaka koa dia hita ao, isan’izany ny bibilava pitôna, ny [[voay]]. Hita ao koa ny vorona samihafa toy ny [[boloky]], ny [[sama]], ny karazan-takatra. Ny toetany mando dia mampitombo isa ny [[bibikely]], ka anisan’izany ny [[moka anôfela]] izay mitondra ny kantsentsitry ny [[tazomoka]], ny [[lalitra tsetse]] miaina eny amin'ny tany lemaka izay mamindra ny [[aretin' ny torimaso]].

=== Ny mponina sy ny fiarahamonina ===

==== Ny vondrom-poko sy foko ====
Ny Repoblika Demôkratikan'i Kôngô dia ahitana [[vondrom-poko]] fito sy zana-poko mihoatra ny telonjato. Ny vondrona lehibe indrindra dia vondrona [[Banto (vahoaka)|banto]]: ny [[Kôngô (vahoaka)|Kôngô]] (''Kongo''), ny [[Bateke (vahoaka)|Bateke]] (''Bateke''), ny [[Loba (vahoaka)|Loba]] (''Luba''), ny [[Londa (vahoaka)|Londa]] (''Lunda'') ary ny [[Koba (vahoaka)|Koba]] (''Kuba''). Ao avaratra no ahitana ny [[Nilôtika (vahoaka)|Nilôtika]] sy ny [[Pigmea]] (izay monina any amin'ny faritra be ala).

==== Ny mponina ====
Ny mponina ao amin'ny Repoblika Demôkratikan’i Kôngô dia nahatratra any amin'ny 68&amp;nbsp;008&amp;nbsp;922 tamin'ny taona 2008, izay manana salan-kakitroka 30 mp/km². Izany isa izany dia manakaiky ny 86&amp;nbsp;000&amp;nbsp;000 ankehitriny. Ny toerana tena be mponina dia ao amin'ny faritra fitrandrahana [[harena an-kibon' ny tany]] ao Shaba sy ao Bas-Congo. Latsaky ny ampahatelon’ny mponina no monina an-tanàn-dehibe. tamin'ny taona 2008 dia 42,50&amp;nbsp;‰ ny taham-pahaterahana, ary ny taham-pahafatesan’ny zaza dia 64&amp;nbsp;‰ ary ny salam-pahela velona dia 57,6 taona. Nahatratra 107 tapitrisa ny isan'ny mponina tamin'ny taona 2021.

Tsy ampy ny fandaminana momba ny fitsaboana. Nihanaka izaitsizy ny ny sida. tamin'ny volana Avrily 1995 dia nisy valan’aretin-tazo mahavery ra vokatry ny [[virosy Ebola]] (avy amin'ny anaran’ny renirano Ebola; izay akainkin’ny tanàna nahitana voalohany ilay aretina tamin'ny taona 1976) izay namono olona mihoatra ny 160 tao amin'ny faritr’i Kikwit ao atsinanan’i [[Kinshasa]].

== Ny toekarena ==

=== Ankapobeny ===
Na dia manana harena an-kibon’ny tany be dia be aza ny Repoblika Demôkratikan’i Kôngô izay firenena lehibe indrindra ao [[Afrika Afovoany]], ny [[harin-karena faobe]] dia 10&amp;nbsp;000 tapitrisa dolara tamin'ny taona 1991 ary nidina 5&amp;nbsp;700 tapitrisa dolara tamin'ny taona 2003. Taorian’ny 25 taona nisian’ny ady an-trano sy ny ampolo taonany maro nisian’ny [[kolikoly]] dia nihatafarina ny Repoblika Demôkratikan’i Kôngô. Ny 10 %n’ny fahafahan’ny toerana misy harena an-kibon’ny tany lehibe ihany mantsy no voatrandraka tamin'ny taona 2003. Ny trosa ivelany dia tafakatra 11&amp;nbsp;600 tapitrisa dolara tamin'ny taona 2004 ary ny 75&amp;nbsp;%n’ny mponina no miaina amin'ny vola latsaky ny iray eorô isan’andro. Ny Repoblika Demôkratikan’i Kôngô dia afaka niditra ao amin'ny programa [[Firenena Mahantra Bokan-Trosa Indrindra]] ([[Fiteny frantsay|frantsay]]:  ''Pays Pauvres Très Endettés'' - PPTE) ka afaka niakatra hatrany ny toekareny tamin'ny taona 2002.

=== Ny loharanon-karena voa-janahary ===
Ahitana [[harena an-kibon' ny tany]] be dia be ny ao Maniema sy ao Kivu ary ao Katanga, indrindra ny [[varahina]], ny [[oranioma]], ny [[volamena]] ary ny [[diamondra]].

Ny tobim-pamokarana herin' aratra amin'ny rano izay notokanana tamin'ny taona 1972 ao Inga, ao an’iràn’i [[Kinshasa]] ao amin'ny ony [[Congo (ony)|Congo]] no lehibe indrindra maneran-tany, nefa ny ampahany be amin'ny tanjaky ny tohadranon’i Inga dia tsy ampiasaina.

Ny hazo sarobidy sy ny hazo fanaovam-panaka sy fanorenana (teka, ebena, sederan'i Afrika, ny akazoa, sns) dia misy betsaka. Ny alam-pehitany dia mandralotra ny 6&amp;nbsp;%n’ny velaran-tany misy ala maneran-tany sy saika ny antsasaky ny velaran-tany misy ala aty [[Afrika]], nefa izay ala izany dia atahorana ho ripaky ny tavy. tamin'ny taona 2006 dia any amin'ny 75&amp;nbsp;800&amp;nbsp;000&amp;nbsp;m³ ny famokarana hazo, indrindra ny hazo fandrahoana satria sarotra dia sarotra ny fitaterana ny hazo any amin'ny morontsiraka.

=== Ny fambolena sy ny fiompiana ary ny jono ===

==== Ny fambolena ====
Ny fambolena dia sahanin’ny ankamaroan’ny mponina afaka miasa sady miantoka ny 45,7&amp;nbsp;%n’ny [[harin-karena faobe]] tamin'ny taona 2006. Na dia lonaka aza ny lemak’i Congo dia ny 3&amp;nbsp;%n’ny velaran-tany ihany no voavoly. Ny vokatra isan-taona dia ny [[mangahazo]] (voly fihinana lehibe indrindra) sy ny [[katsaka]] ary ny [[voanjo]]. Ny [[kafe]] no [[voly fanondrana]] lehibe indrindra, manaraka ny [[landihazo]] (hasy) sy ny [[kakaô]] ary ny [[Dite (zavamaniry)|dite]]. Ny voly fanondrana dia nihena raha mitaha amin’ny voly fihinana taorian’ny namadihana ho orinasam-pirenena ny orinasa vahiny misahana izany tamin'ny taompolo 1970.

==== Ny fiompiana sy ny jono ====
tamin'ny taona 2006 dia miisa 20&amp;nbsp;000&amp;nbsp;000 ny [[akoho amam-borona]], 4&amp;nbsp;020&amp;nbsp;000 ny [[osy]], 900&amp;nbsp;000 ny [[ondry]], 757&amp;nbsp;000 ny [[omby]], ary 960&amp;nbsp;000 ny [[kisoa]]. Ny fiompiana [[omby]] dia hita indrindra ao amin'ireo tany avo vokatry ny fahamaron’ny [[lalitra tsetse]] eny amin'ny tany lemaka. Ny [[jono]], izay atao an-dranomamy, dia miantoka ny ampahany betsaka amin'ny sakafo.

=== Harena an-kibon' ny tany sy indostria ===

==== Harena an-kibon' ny tany ====
Ny 15 %n’ny mponina afaka miasa dia miasa amin'ny sehatry ny [[harena an-kibon' ny tany]] sy ny [[indostria]], izay miantoka ny 27,7&amp;nbsp;%n’ny [[harin-karena faobe]] tamin'ny taona 2006. Ny harena an-kibon’ny tany indrindra no herena lehibe ao amin'ny Repoblika Demôkratikan’i Kôngô, izay mihazona ny antsasaky ny tahirin-[[kôbalta]] maneran-tany sady isan’ireo manana tahirim-[[Varahina|barahina]] lehibe indrindra maneran-tany. Ny Repoblika Demôkratikan’i Kôngô koa taloha no firenena laharana voalohany amin'ny fanondranana kôbalta maneran-tany (6&amp;nbsp;100 tônina tamin'ny taona 1996), izy koa taloha no laharana faharoa amin'ny famokarana [[diamondra]] (20&amp;nbsp;000&amp;nbsp;000 karà tamin'ny taona 1991). Ny varahina no vokatra mampidi-bola be indrindra isan’olona amin'izy ireo. Mitrandraka [[firapotsy]] [[volamena]], [[volafotsy]], [[fanitso]], [[manganezy]], [[tongstena]] ary [[kadmioma]] koa ny Repoblika Demôkratikan’i Kôngô. Ny otri-t[[solitany]] an-dranomasina dia trandrahina nanomboka tamin’ny taona 1975. Ny [[tohodrano]]&lt;nowiki/&gt;n’i Inga eo amin'ny ony [[Congo (ony)|Congo]] no lehibe indrindra aty [[Afrika]].

==== Indostria ====
Ny taozava-baventy, izay nandroso manodidina ny fitrandrahana akora, indrindra ny [[varahina]], dia tra-pahasahiranana noho ny fitontoganan’ny toekarena sy noho ny fahasimban’ny [[fotodrafitrasa]] vokatry ny ady (lalana, seranan-tsambo, sns).   

=== Ny fifanakalozana anatiny sy ny fitaterana ary ny varotra ivelany ===

==== Ny fifanakalozana anatiny ====
Ny vola Zaira vaovao (''nouveu zaïre'') no vola ampiasaina ao amin'ny Repoblika Demôkratikan’i Kôngô nanomboka tamin'ny taona 1993. Mitentina 3&amp;nbsp;000&amp;nbsp;000 Zaira taloha (''anciens zaïres'') ny iray Zaira vaovao. Taorian’ny nahatingavan’i [[Laurent-Désiré Kabila]] teo amin'ny fitondrana dia naverina ho farantsa kôngôley (''franc congolais'') izany vola izany. Izany fanoloana izany dia natao mba hisakanana ny fiakaran’ny vidim-piainana izay nihoa-pampana loatra nefa tsy tratra izany tanjona izany. Hatramin'ny taona 1995 dia nijanona tsy nihodina intsony ny rafi-pitehirizam-bola, satria ny noraiketin’ny varo-maizina ny sandan’ny vola. 

==== Ny fitaterana ====
Ny fahasahiranana nahazo ny raharaham-barotra tao Repoblika Demôkratikan’i Kôngô dia nohamafisin’ny fahasimban’ny lalana. Ny [[Lalamby|lalam-by]] izay mitotaly 3&amp;nbsp;641&amp;nbsp;km no fitaovam-pitaterana lehibe indrindra anatin’ny Repoblika Demôkratikan’i Kôngô, izay mampifandray amin'ireo seranan-tsambon’i [[Angôla]] ao Benguela, sy amin'ny [[Afrika Atsinanana|faritra atsinanana]] sy [[Faritra Atsimo ao Afrika|atsimon’i Afrika]]. Ny fahasimban’ny arabe (153 497 km) hatramin'ny taona 1990 dia manelingelina ny famatsiana ny tsena maro ny fitaterana ny harena voa-janahary. Ny renirano sy ny ony azo ifamoivoizana amin'ny [[sambo]], izay mirefy 17&amp;nbsp;285&amp;nbsp;km, no tena ampisaina, ka ny ony [[Congo (ony)|Congo]] dia azo ifamoivoizana amin'ny ampahany avy any amin'ny vinany fivarinany any an-dranomasina ka hatrany amin'ny tanànan’i Matadi ary any an’avàn’ny tanànan’i [[Kinshasa]]. Misy seranam-piaramanidina iraisam-pirenena dimy ny Repoblika Demôkratikan’i Kôngô.

==== Varotra ivelany ====
Ny varotra ivelany tao Zaira taloha dia tsy mifandanja satria ny fanafarana entana no be. Nifamadika izany tamin'ny taona 1991. Ny varahina dia misahana ny antsasaky ny vola miditra amin'ny fanondranana entana. I [[Belzika]], i [[Etazonia]], i [[Alemaina]] ary i [[Frantsa]] no mpiara-miombona antoka momba ny varotra ivelany amin'ny Repoblika Demôkratikan’i Kôngô.

== Ny kolontsaina ==

=== Ny fivavahana ===
Ny ankamaroan’ny mponina ao amin'ny Repoblika Demôkratikan’i Kôngô dia [[Kristiana]] ka ny 47 % dia [[Katolika|Katôlika]] ary ny 28 % [[Protestantisma|Prôtestanta]]. Vitsy an’isa ny [[Finoana silamo|Miozolmàna]]. Ny [[Sinkretisma|fivavahana mifangaroharo]] (toy ny [[kimbangisma]] izay arahin’ny 3&amp;nbsp;%n’ny mponina) dia manafangaro singa avy amin'ny [[kristianisma]] sy ny [[fivavahan-drazana afrikana]].

=== Ny fiteny ===
Ny [[Fiteny frantsay|teny frantsay]] no [[Fiteny ôfisialy|teny ôfisiali]]&lt;nowiki/&gt;n' ny Repoblika Demôkratikan’i Kôngô. Misy fiteny tompon-tany miisa 220 ny ao amin'io firenena io ka ny ankamaroany dia [[fiteny banto]], nefa ny efatra no natao [[Tenim-pirenena|fitenim-pirenena]] ifaneraseran’ny mponina, dia ny [[fiteny soahily]], ny [[fiteny lingala]], ny [[fiteny kikôngô]] ary ny [[fiteny tsiloba]].

Ny fiteny soahily  dia tenenin’ny 35&amp;nbsp;%n’ny mponina ao amin'ny Repoblika Demôkratikan’i Kôngô ao ao amin'ireo ivontoerana lehibe sy ao amin'ny faritra atsinanana (Katanga, Nord-Kivu, Sud-Kivu, ary ny faritra atsimo atsianan’ny faritany Orientale). Ny [[fiteny lingala]] dia tenenin’ny 30&amp;nbsp;%n’ny mponina, ao [[Kinshasa]] sy ao amin'ny faritanin'i Bandundu, ao amin'ny faritanin'i Équateur ary ao amin'ny faritany Orientale. Ny fiteny kikôngô  izay tenenin’ny 15&amp;nbsp;%n’ny mponina, ao Bas-Congo. Ny [[fiteny tsiloba]]  izay ampiasain’ny 15&amp;nbsp;%n’ny mponina, ao amin'ny faritany roa ao Kasaï.

=== Ny fampianarana ===
Tamin'ny taona 2005 dia nahatratra 89,8&amp;nbsp;%n’ny mponina no mahay mamaky teny sy manoratra. Zaza telo amin'ny efatra (75 %) no tafiditra an-tsekoly tamin'ny taona 1980. Na dia izany aza, ny fifanolanana ara-pôlitika tamin'ny taona 1990 dia niteraka fihenanan’ny fankanesan’ny zaza ny an-tsekoly tamin'ny faritra maro, noho izany dia nidina ambanin’ny 40 % isan’ny zaza 12 hatramin'ny 17 taona mianatra. Na dia ambany dia ambany aza ny tahan'ny fidirana an-tsekoly any amin'ny ambaratonga fahatelo dia ahitana oniversite telo ny Repoblika Demôkratikan’i Kôngô izay miorina ao Kinshasa sy [[Lubumbashi]] ary [[Kisangani]].  

=== Ny mozika ===
Ny mozika kôngôley dia miavaka amin’ny fifangaroan’ny [[Fiteny (heviny mivelatra)|fiteny]], fomba amam-panao ary [[zavamaneno]] nentim-paharazana toa ny [[:fr:Lokole_(tambour)|lokole]], ny [[:fr:Mbira|mbira]], ny seto sns.&lt;ref&gt;https://mg.globalvoices.org/2025/01/03/173222/&lt;/ref&gt;

Ny gadona [[:fr:Rumba_congolaise|rumba kôngôley]], izay nahazo fankatoavana avy amin’ny [[UNESCO]] tamin’ny 14 Desambra 2021, dia voasokajy ho anisan’ny lova ara-kolontsaina tsy azo tsapain-tànana ho an’ny olombelona. Ahitana gadona hafa toy ny [[:fr:Soukous|soukous]] sy ny [[:fr:Ndombolo|ndombolo]] ihany koa ny tontolon'ny mozika Kongôley. Ireo mpanakanto toa an’i [[:fr:Grand_Kallé|Grand Kallé]], [[:fr:Tabu_Ley_Rochereau|Franco]], [[:fr:Tshala_Muana|Tshala Muana]], [[:fr:Koffi_Olomidé|Koffi Olomidé]], sy [[:fr:Papa_Wemba|Papa Wemba]] no anisan'ireo nitondra izany mozika izany manerana izao tontolo izao.&lt;ref&gt;https://mg.globalvoices.org/2025/01/03/173222/&lt;/ref&gt;

== Jereo koa ==
'''Momba ny Repoblika Demôkratikan'i Kôngô'''
* [[Tantaran' ny Repoblika Demôkratikan' i Kôngô|Tantaran'ny Repoblika Demôkratikan'i Kôngô]]
* [[Jeôgrafian' ny Repoblika Demôkratikan' i Kôngô|Jeôgrafian'ny Repoblika Demôkratikan'i Kôngô]]
* [[Kolontsaina ao amin' ny Repoblika Demôkratikan' i Kôngô|Kolontsaina ao amin'ny Repoblika Demôkratikan'i Kôngô]]
* [[Toekaren' ny Repoblika Demôkratikan' i Kôngô|Toekaren' ny Repoblika Demôkratikan'i Kôngô]]
* [[Fiteny ao amin' ny Repoblika Demôkratikan' i Kôngô|Fiteny ao amin'ny Repoblika Demôkratikan'i Kôngô]]
'''Firenena ao Afrika:'''

[[Afrika Atsimo]] - [[Alzeria]] - [[Angôla]] - [[Benino]] - [[Borkina Fasô]] - [[Borondy]] - [[Bôtsoana]] - [[Ejipta]] - [[Eritrea]] - [[Esoatiny]] ([[Soazilandy]] taloha) - [[Etiôpia]] - [[Gabôna]] - [[Gambia]] - [[Ganà]] - [[Ginea]] - [[Ginea Bisao]] - [[Ginea Ekoatôrialy]] - [[Jibotỳ]] - [[Kamerona]] - [[Kapvera]] - [[Kenia]] - [[Kômôro]] - [[Kôtidivoara]] - [[Lezôtô]] - [[Liberia]] - [[Libia]] - [[Madagasikara]] - [[Malaoỳ|Malaoy]] - [[Malỳ]] - [[Maorisy]] - [[Maoritania]] - [[Marôka]] - [[Môzambika]] - [[Namibia]] - [[Nizera]] - [[Nizeria]] - [[Oganda]] - [[Repoblika Arabo Saharaoy Demôkratika]] - [[Repoblika Demôkratikan' i Kôngô|Repoblika Demôkratikan'i Kôngô]] - [[Repoblikan' i Afrika Afovoany|Repoblikan'i Afrika Afovoany]] - [[Repoblikan' i Kôngô|Repoblikan'i Kôngô]] - [[Roanda]] - [[Saô Tôme e Prinsipe]] - [[Seisely]] - [[Senegaly]] - [[Siera Leôna]] - [[Sodàna]] - [[Sodàna Atsimo]] - [[Sômalia]] - [[Sômalilandy]] - [[Tanzania]] - [[Tôgô]] - [[Tonizia]] - [[Tsady]] - [[Zambia]] - [[Zimbaboe]]

'''Kôntinenta eto an-tany'''

* [[Afrika]]
* [[Amerika]] ([[Amerika Avaratra]] - [[Amerika Atsimo]])
* [[Azia]]
* [[Eorôpa]]
* [[Ôseania]]
* [[Antarktika]]

[[Sokajy:Firenena]]
[[Sokajy:Firenena ao Afrika]]
[[Sokajy:Repoblika Demokratikan'i Kongo]]
[[Sokajy:Repoblika Demôkratikan' i Kôngô]]</text>
      <sha1>7jx9ea1esmvtwnadhm1jmqj55wuoml8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kôsta Rika</title>
    <ns>0</ns>
    <id>6905</id>
    <revision>
      <id>1135049</id>
      <parentid>1084589</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T14:04:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HarryWurst</username>
        <id>36292</id>
      </contributor>
      <origin>1135049</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5239" sha1="8f6px4szyra9t7kgdaqxds96jqj7nrr" xml:space="preserve">{{Infobox Pays|
| nom_local1=República de Costa Rica | langue1=es|
| nom_français=Repoblikan'i Kosta Rika
| image_drapeau=Flag of Costa Rica.svg
| lien_drapeau=Sainan'i Kosta Rika
| image_blason=Coat_of_arms_of_Costa_Rica.svg
| lien_blason=mari-piandrianan'i Kosta Rika
| image_carte=LocationCostaRica.svg
| devise=¡Vivan siempre el trabajo y la paz! &lt;br /&gt;(Hiaina mandrakizay ny asa sy ny fandriampahalemana !)
|langues=[[fiteny espaniola]] 
|capitale=[[San José, Kosta Rika|San José]] |
|coordonnées_capitale=9° 56′ N, 84° 05′ O |
|lien_villes=Tanànan'i Kosta Rika |
|titre_plus_grande_ville=Tanàna ngeza indrindra |
|plus_grande_ville=[[San José, Costa Rica|San José]] |
|type_gouvernement=[[Repoblika]] |
|titres_dirigeants=[[Filoha]]'''  |
|noms_dirigeants=[[Laura Fernández]] |
|superficie_rang=125 |
|superficie_totale=51 100 |
|pourcentage_eau=0,7 % |
|population_rang=119 |
|population_totale=4 195 914|
|population_année= 2008 |
|densité=85|
|type_indépendance=Date |
|pays_indépendance=Avy amin'ny [[Espaina]] |
|date_indépendance=15 Septambra 1821 |
|pays frontaliers={{NIC}}{{-}}{{PAN}}| 
gentilé=Kostarikanina |
monnaie=[[Colón kostarikanina]] |
code_monnaie=CRC |
fuseau_horaire=-6 |
hymne_national=[[Noble patria, tu hermosa bandera]] |
domaine_internet=.cr |
indicatif_téléphonique=506 |
notes= |
}}

Ny '''Kôsta Rika''', na '''Repoblikan' i Kôsta Rika''', dia firenena any [[Amerika Afovoany]], any [[Amerika Latina]], voafaritr' i [[Nikaragoa]] ao avaratra, i [[Panama]] ao atsimo-atsinanana, ny [[Ranomasimbe Pasifika]] ao andrefana ary ny [[Ranomasina Karaiba]] ao atsinanana. I Kôsta Rika no firenena voalohany nanafoana ny tafika ao aminy ka tsy manana izy ankehitriny. Ny renivohiny dia i [[San José]]. Ny [[fiteny espaniôla]] no [[fiteny ôfisialy]] ary ny [[fiteny anglisy]] no fiteny faharoa ampiasaina any. Ny vola ampiasaina any dia ny colón.

Ny vohon-tanin' i Kôsta Rika dia isan-karazany mifanohitra. Mamakivaky ity firenena ity avy any avaratra ka hatrany atsimo ny tandavan-tendrombohitra lava (''cordillères'') efatra, ka ny toerana avo indrindra dia i [[Cerro Chirripó Grande]] (3 819 m) sy ny volkano mbola velona Irazú (3 432 m). Eo anelanelan' ireo tandavan-tendrombohitra ireo no misy ny lembalemba Valle Central, izay misy ny 75 % amin' ny mponina. Ny lemaka amorontsiraky ny Ranomasina Karaiba dia midadasika, fa ny ao amin' ny morontsirak' i Pasifika kosa dia somary tery. Rakotra ala ny ampahatelon' ny valaran' ilay firenena. Trôpikaly ny toetanin' i Kôsta Rika any amin' ny morontsiraka, fa mafana kosa ny tany avo afovoany.
Tsy sahala amin' ny firenena any Amerika Afovoany i Kôsta Rika fa ahitana mponina fotsy hoditra maro anisa manam-piaviana eorôpeana (90 %). Malalaka ny fivavahana any Kôsta Rika nefa [[fivavaham-panjakana]] ny [[Katôlisisma|fivavahana katôlika]]. Monina an-tanàn-dehibe ny ankamaroan' ny mponina. Ny miompna amin' ny [[fambolena]] ny toekaren' i Kôsta Rika, ka ny tena volena amin' izany dia ny [[akondro]] sy ny [[kafe]].
Nahazo fahaleovan-tena tamin' ny taona 1821 ity firenena ity.

== Tantara ==

Tonga teo amin' ny faritra misy an' i Kôsta Rika i [[Christophe Colomb]] tamin' ny taona 1502. Tao aorian' izany, ny Kapteneria jeneralin' i [[Goatemala]] ho an' i [[Espaina]] i Kôsta Rika. Nahazo fahaleovan-tena tamin' ny taona 1821 ilay firenena, ary nipetraka avy hatrany ny [[demôkrasia]].
Tamin' ny taona 1948, nisy ady an-trano nanozongozona ilay firenena, noho ny tsy fieken' ny fandresen' i Otilo Ulate Blanco, olona arivo eo ho eo no maty mandritra io ady io. Nesorina tamin' ny taona 1949 ny tafika, lasa anisan' ny firenena tsy manan-tafika i Kôsta Rika amin' izao fotoana izao.

== Fiarahamonina ==

Nanomboka tamin' ny taona 1843 ny fambolena ny [[kafe (maniry)|kafe]]. Tamin' ny taona 1869 dia noterena ary tsy andoavam-bola ny fampianarana. Miady ho an' ny fanitarana an' io rafitra io ny ministeran' ny fampianarana. Araka ny heviny, tsy maintsy mahay mamaky teny sy manoratra ary manisa ny tsirairay. Noraràna tamin' ny taona 1882 ny fanamelohana ho faty.

== Jereo koa ==

* '''Firenena ao Amerika:''' [[Antigoa-sy-Barboda]] - [[Arjentina]] - [[Bahamasy]] - [[Barbady]] - [[Belizy]] - [[Bôlivia]] - [[Brezila]] - [[Dôminika]] - [[Ekoadôra]] - [[Etazonia]] - [[Goatemala]] - [[Goiana]] - [[Grenady]] - [[Haitỳ|Haity]] -[[Hôndorasy]] - [[Jamaîka]] - [[Kanada]] - [[Kiobà|Kioba]] - [[Kôlômbia]] - [[Kôsta Rika]] - [[Meksika]] - [[Nikaragoa]] - [[Orogoay]] - [[Panamà|Panama]] -  [[Paragoay]] - [[Però]] - [[Pôrtô-Rikô|Pôrtô Rikô]] - [[Repoblika Dôminikana]] - [[Salvadôro]] - [[Santa Losia]] - [[Santa-Kity-sy-Nevisy]] - [[Santa-Vinsanta-sy-Grenadina]] - [[Silia]] - [[Sorinama]] - [[Trinite-sy-Tôbagô]] -[[Venezoela]]

* '''Kôntinenta eto an-tany:''' [[Afrika]] - [[Amerika]] ([[Amerika Avaratra]] - [[Amerika Atsimo]]) - [[Azia]] - [[Eorôpa]] - [[Ôseania]] - [[Antarktika]]

== Rohy ivelany ==
* {{dmoz|{{PAGENAME}}|http://www.dmoz.org/World/Français/Régional/Amérique/Costa_Rica/}}
* {{es}} [http://www.casapres.go.cr/ Site officiel du gouvernement du Costa Rica] {{Wayback|url=http://www.casapres.go.cr/ |date=20211020153038 }}
{{vangovango}}


[[Sokajy:Costa Rica]]</text>
      <sha1>8f6px4szyra9t7kgdaqxds96jqj7nrr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wikipedia:Vaovao</title>
    <ns>4</ns>
    <id>6929</id>
    <revision>
      <id>1135092</id>
      <parentid>1134883</parentid>
      <timestamp>2026-04-13T06:19:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ZoAndriamifidisoa</username>
        <id>36396</id>
      </contributor>
      <origin>1135092</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16014" sha1="m1uc8k0y3wmhy5kscdu5j1y1eyowrqu" xml:space="preserve">
&lt;!--
Fitsipika momban'ny fanovana ny fizarana &quot;VAOVAO&quot; :
0.   Aza kitihana ity zavatra ity.
1.   Apetraho ny daty nitrangan'ilay vaovao.
2.   Ataovy amin'ny soramahia ny zava-nitranga.
3.   Vaovao izay erak'izao tontolo izao hapetraka.

EO AMBANY EO NY VAOVAO NO HAPETRAKA
--&gt;
-----------------
[[File:Aptenodytes forsteri -Snow Hill Island, Antarctica -adults and juvenile-8.jpg|thumb|Penguin]]
* '''[[12 Aprily|12]] [[avrily]] [[2026]]''' : 
** Nandresy tamin'ny fifidianana parlemantera [[Hôngroà (vahoaka)|Hongroà]] ny Antoko [[Tisza]] tarihin'i [[Péter Magyar]], namarana ny 16 taona nitondran'ny [[Fidesz]] tarihin'i [[Viktor Orban|Viktor Orbán]].

* '''[[11 Aprily|11]] [[avrily]] [[2026]]''' :
** Nampidirin' ny [[Fikambanana Iraisam-Pirenena ho an' ny Fitahirizana ny Zavaboary]] (IUCN) ho anisan'ny ahiana ho lany tamingana ny '''manchot empereur''' (Aptenodytes forsteri) noho ny fiantraikan'ny [[fiovan' ny toetany]]. 
** Tonga any Islamabad, [[Pakistàna|Pakistan]] ireo delegasionan'i [[Etazonia]] sy [[Iràna|Iran]] mba hifampiraharaha ny fampitsaharana ady. Io no fihaonana ambony indrindra teo amin'ny firenena roa tonta hatramin'ny [[Revôlisiôna Iraniana|Revolisiona Iraniana]] 1979. Ny delegasiona Iraniana notarihin'ny filohan'ny parlemanta Iraniana [[Mohammad Bagher Ghalibaf]] sy ny Minisitry ny Raharaham-bahiny [[Abbas Araghchi]] ary ny delegasionan'i Etazonia kosa notarihin'ny filoha lefitra [[JD Vance]].
** Nihaona tamin'i [[Xi Jinping]], Sekretera Jeneralin'ny [[Kômonisma|Antoko Kômonista Shinoa]], tao [[Beijing]] ny delegasionan'ny [[Kuomintang]] notarihin'ny Filohany, [[Cheng Li-wen]].

* '''[[8 Aprily|8]] [[avrily]] [[2026]]''' : 
** Nandidy ny '''[[Governemanta Malagasy|fanjakana malagasy]]''' fa tsy hahetsika mandritra ny tapabolana ny vidin'ny '''[[solika]]''' eto Madagasikara. 4900 Ar ny litatry ny [[lasantsy]], 4660 Ar ny litatry ny gazoala ary 3510 ariary ny litatry ny [[solitany]] (pétrole).&lt;ref&gt;https://www.omh.mg/index.php?page=filactus&amp;id=92&lt;/ref&gt; 
** Noho ny fanelanelanana nataon'i '''[[Pakistàna|Pakistan]]''' dia mitsahatra tapabolana ny '''[[ady]]''' ifanaovan'i '''[[Etazonia]]''' sy '''[[Iràna|Iran]]'''
** Ora vitsy taorian'ny fampiatoana ady tao amin'ny faritra, nahafaty olona 357 farafahakeliny ny fanafihana [[Israelianina|israeliana]] tao [[Libàna|Libàna]].

&lt;noinclude&gt;
* '''[[7 Aprily|7]] [[avrily]] [[2026]]''' - Filankevitry ny minisitra manambara ny hamehana ara-angovo manerana ny firenena mandritra ny tapabolana noho ny tsi-fahampian'ny solika vokatry ny ady ifanaovan'i [[Etazonia]] sy [[Iràna|Iran]].&lt;ref&gt;https://www.bbc.com/news/articles/cgj0dzwgzq5o&lt;/ref&gt;

* '''[[3 Aprily|3]] [[Aprily|avrily]] [[2026]]''' - Olona 13 no ampangain'ny mpitondra ho mikasa hamono ny filoha '''[[Michaël Randrianirina|Randrianirina Michaël]]''', hoy ny mpampanoa lalàna '''Narindra Navalona Rakotoniaina''', 11 no notazonina tamin'izy ireo.&lt;ref&gt;https://www.africanews.com/2026/04/03/madagascar-13-charged-in-plot-to-kill-interim-leader-randrianirina/&lt;/ref&gt;

* '''[[31 Martsa|31]] [[Martsa|marsa]] [[2026]]''' - Notendren'ny Filoha '''[[Michaël Randrianirina|Michael Randrianirina]]''' ho Masoivohon'i Madagasikara ao [[Paris]], [[Frantsa]] Atoa '''[[Michel Rabemahefa]]'''.&lt;ref&gt;https://www-africaintelligence-fr.wikipedialibrary.idm.oclc.org/afrique-australe-et-iles/2026/03/31/qui-sera-le-nouvel-ambassadeur-d-antananarivo-a-paris,110691441-art&lt;/ref&gt;

  
===Fifanekem-piarahamiasa Madagasikara sy Rwanda amin'ny resaka EBM===
Vita omaly '''30 marsa 2026''' tany '''[[Kigali]]''' renivohitr'i [[Rwanda]], navoaka ao amin'ny pejy Facebook an'ny '''Direction Générale des Impôts''' sy ny tranonkalany&lt;ref&gt;https://www.impots.mg/actualite/84?fbclid=IwY2xjawQ4qOJleHRuA2FlbQIxMABicmlkETFBeTRJeTdRRGY0N2hqbFdvc3J0YwZhcHBfaWQQMjIyMDM5MTc4ODIwMDg5MgABHnWj3dRiHgTTv6X_M7dePf7EptQNwD7nctV7Yk5g5Dg0uQfvZeuWFsFVmOa0_aem_3FySQbmNH21d4ptudmiJvQ&lt;/ref&gt; koa, ny fifanekem-piaraha-miasa (protocole d'accord - Memorandum of Understanding) eo amin'ny Rwanda sy Madagasikara amin'ny hanatanterahina ny famoaham-paktiora elektronika eto Madagasikara na &quot;'''Electronic Billing Machine (EBM)'''&quot;. Nanao sonia izany amin'ny anaran'i Madagasikara ny Tale Jeneralin'ny DGI Atoa '''Edmond Rafaralahy''' ary nisolo tena amin'ny anaran'i Rwanda kosa ny Kômisera Jeneralin'ny RRA (''Rwanda Revenue Anthority'') Atoa '''Ronald Niwenshuti''' ary samy nanatrika teo ihany koa ny delegasiona roa tonta.

Tohiny...&lt;ref&gt;https://incubator.wikimedia.org/wiki/Wn/mg/2026/03/31/Fifanekem-piarahamiasa_Madagasikara_sy_Rwanda_amin%27ny_famoaham-paktiora_elektr%C3%B4nika&lt;/ref&gt;

===Football: Madagasikara 5-2 Kirghistan===
Araka ny fanambaràna navoakan'ny Federasiona Malagasy ny Football tao amin'ny pejy Facebook dia nomontsanin'ny '''Ekipam-pirenena malagasy ([[Barea]]) 05 - 02 ny ekipam-pirenen'i [[Kirgizistàna|Kirghistan]]''' nandritra ny lalao ara-pirahalahiana notontosaina tany Torkia. Notantarain'i Merveille Welo tao amin'ny '''Africa Top Sports&lt;ref&gt;https://www.africatopsports.com/2026/03/28/amical-madagascar-humilie-le-kirghizistan-en-une-mi-temps/&lt;/ref&gt;''' nivoaka tamin'ny '''28 marsa 2026''' tamin'ny 15:57 aza fa efa nitarika ny Barea tamin'ny isa 04 -01 tamin'ny fidirana voalohany ka tsy maintsy mitady izay fomba tsy haha-afa-baraka azy ny mpifanandrina mandritra ny tapa-potoana faharoa.

===Fiaraha-miasa Fanjakana Mitambatra (UK) - Madagasikara===
[[File:Cib-gov-uk (CoreUI Icons v1.0.0).svg|thumb]]
Namoaka filazana tao amin'ny tranonkalany&lt;ref&gt;https://www.gov.uk/world/madagascar/news&lt;/ref&gt; ofisialy ny Fanjakana Britanika tamin'ny '''26 marsa 2026''' lasa teo fa manomboka izao ny teratany malagasy mangataka Visa ho any amin'io Firenena Mitambatra io dia amin'ny alalan'ny eVisa ihany no hanaovana izany fa tsy amin'ny fomba hafa mba hahamora sy mahomby kokoa ny dia. Vaovao mahafinaritra ho antsika avy aty Madagasikara izany.

===Governemanta Rajaonarison===

Efa misy ny takelaka manokana '''[[Governemanta Rajaonarison]]''' raha mitady izany ianao. Tsindrio io sora-matevina io.  


=== Ireo mpikambana mandrafitra ny governemanta RAJAONARISON Mamitiana Jeannot Ruffin ===
Notendrena ary naseho vahoaka tamin'ny alalan'ny haino aman-jery an'ny fanjakana sy tsy miankina mbamin'ny media sosialy tetsy amin'ny Lapam-panjakana Iavoloha androany alarobia 25 marsa 2026 alina teo ireo mpikambana ao amin'ny governemanta vaovao tarihin'ny Praiminisitra RAJAONARISON Mamitiana. Ireto avy izy ireo :
* Minisitry ny Foloalindahy : Jeneraly RAZAFITOMBO Maminirina Ely
* Minisitry ny Raharaham-bahiny : Dr N'DIAYE Alice
* Minisitry ny Fitsarana, mpitahiry ny tombokasem-panjakana : ERNAIVO Fanirisoa
* Minisitry ny Atitany sy fanapariaham-pahefana: RAKOTONANDRASANA Hanitra Velonjara Tiaray
* Minisitry ny Toekarena sy Fitantanam-bola : RAMIARISON Herinjatovo Aimé
* Minisitry ny Filaminam-bahoaka : IGP ERICK MICHEL WOULI IDRISSA
* Minisitry ny Fanavaozana : RAZAFIMANANTSOA Lobo Hanitriniaina
* Minisitry ny Fanajariana ny tany : GD LYLISON René de Rolland
* Minisitry ny Fahasalamam-bahoaka : Dr MANAGNA Monira
* Minisitry ny Fampianarana Ambony sy ny fikarohana siantifika: Pr RAVONIMANANTSOA Ndaohialy Manda-Vy
* Minisitry ny Fanabeazam-pirenena : RAJAONARISON Sendra Nirina
* Minisitry ny Fampianarana ara-teknika sy fanofanana arak’asa : ANDRIAMAMPANDRY Todisoa Manampy
* Minisitry ny Fambolena sy Fahavitan-tena ara-tsakafo : RAMINDO Gaëtan
* Minisitry ny Fiompiana : RANDRIANOMENJANAHARY Riana Nantenaina
* Minisitry ny Indostria sy fampivelarana sy sehatra tsy miankina : RAHARIMANJATO Ny Riana Nampoina
* Minisitry ny Varotra sy Fanjifana : ANDRIAMADISON Michela Haingotiana Angèle
* Minisitry ny Asa sy Fampanan’asa ary ny asam-panjakana : DENIS FRANCONIO MAC
* Minisitry ny Fitaterana sy Famantarana ny toetrandro : ANDRIANAVALONA RAMANAMBOLA Herizo
* Minisitry ny Angovo sy Akoran'afo: RABEARIMANGA Radonirina Lucas
* Minisitry ny Harena an-kibon’ny tany sy Loharanon-karena stratejika : ANDRIAMPARANY Carl de Mon Espoir
* Minisitry ny Asa vaventy : RAFEFIMANANA Sambilason Richard
* Minisitry ny Jono sy Toekarena manga : Pr MAHARAVO Jean
* Minisitry ny Tontolo iainana sy ny Fampandrosoana lovain-jafy : ANDRIATSIHALA Nolave Luck Aristide
* Minisitry ny Fizahantany sy Asa tanana : VOLOLONIAINA Lucie
* Minisitry ny Rano, ny fanadiovana ary ny fidiovana : RAZAFINDRIANIAINA Minosoa Anjaratiana Elia
* Minisitry ny Haitao ara-kajy Mirindra, Paositra sy fifandraisandavitra : ANDRIAMAMPIADANA Mahefa
* Minisitry ny Mponina sy Firaisankina : RAKOTONIAINA Voahanginiriana Cathia
* Minisitry ny Tanora sy Fanatanjahantena : RASAMBANY Alain Desiré
* Minisitry ny Serasera sy Kolontsaina : MANDRINDRARIVONY O’Gascar Fenosoa
* Minisitry delege misahana ny Zandarimaria : GCA BAMA MARIMA


=== Iraka delegasiona Vaomiera Vondrona Afrikana === 

Namita iraka teto Madagasikara ny delegasiona avy amin'ny Vaomieran'ny Vondrona Afrikana[1] notarihan'ny filohany ny S.E. Mahmoud Ali Youssouf ny 16 ka hatramin'ny 21 marsa 2026 lasa teo. Anto-dian-dry zareo ny hijery sy hanombana ny fahavoazana nateraky ny fandalovan'ny rivodoza Gezani tamin'ny 10 febroary 2026 lasa teo.
Voatomban'ny delegasiona ary fa 478.000 ny isan'ny tra-boina tamin'ny ilany atsinanana sy afovoan'i Madagasikara, mihoatra ny 20.800 ny isan'ny olona voatery nafindra toerana, mihoatra ny 800 ny isan'ny naratra ary 59 ny isan'ny maty tamin'izany. Ho fanehoam-piraisankinan'ny Vondrona Afrikana dia nanamora ny fitsinjarana sakafo sy zavatra mitentina 20.000 dôlara US ny delegasiona ary nofenoin'ny Vatsy Fanampiana maha-olona 200.000 dôlara US izany.

=== Maorisy: Sahirantsaina amin'ny lazany manoloana ny raharaha Ravatomanga ===

[[File:Bleu2.jpg|thumb|Mamy Ravatomanga]]
Araka ny vaovao navoakan'ny [https://www.billionaires.africa/2026/03/22/the-detention-of-malagasy-tycoon-mamy-ravatomanga-in-mauritius-is-threatening-the-islands-financial-reputation-ahead-of-its-2027-fatf-review/ Billionaires Africa] tamin'ny alahady 22 marsa 2026 lasa teo dia manahiran-tsaina ny mpitondra ao Maorisy ity '''raharaha Ravatomanga''' ity. Fitsapana mafy ho an'ny mpitondra izany satria manakaiky ny fanomezana naoty sy fampilaharana ny isam-pirenena amin'ny ady ataony amin'ny famotsiam-bola sy ny ady amin'ny famatsiana ny fampihorohoroana mbamin'ny fampielezana fitaovam-piadiana mahery vaika na ny [https://www.fatf-gafi.org/fr/Sujets/recommandations-du-GAFI.html 2027 FATF (GAFI 2027)]. 


Raha sanatria manko midina ny naotiny noho io raharaha io dia mety hitarika ho amin'ny fahaverezan'ny fitokisan'ny mpampiasa vola izany ka hisy fiantraikany avy hatrany amin'ny toekaren'ity nosy ity. Heverina noho izany fa tsy hanamaivamaivana velively ity raharaha ity ny ao Maorisy fa hitandrina mafy amin'ny zavatra rehetra tokony ataony. Tamin'ny taona 2012 ny FATF/GAFI no namoaka fandrisihana voalohany ireo karazana fenitra arahin'ny isam-pirenena ahafahana miady amin'ny voina ataon'olombelona efa voalaza etsy ambony.


=== Madagasikara : Milina mpamantatra lainga no manao fitsapana ireo te-ho minisitra ===

[[File:Russian-Malagasy talks (2026-02-19) 07.jpg|thumb|Ny Filoha Malagasy nandritra ny fifampidinihana teo amin'ny Rosiana sy ny Malagasy raha nanao fitsidihana amin'ny fomba ofisialy tany ny delegasiona malagasy (19 febroay 2026) 07]] Nanambara ny Filohan'ny Fanavaozana an'i Madagasikara [[Michaël Randrianirina|Randrianirina Michael]] tamin'ny alakamisy 19 marsa 2026 lasa teo fa hosedraina amin'ny milina mpamantatra lainga avokoa izay rehetra te-ho minisitra handrafitra ny governemanta Rajaonarison. Nambarany tamin'ny [[mpanao gazety]] fa avy amin'izany no ahafantarana&lt;ref&gt;https://apnews.com/article/madagascar-lie-detector-tests-coup-politics-ac27f0fac3c812b56e6e233aaa173e0e&lt;/ref&gt; izay mpanao kolikoly ary avy amin'izany ihany koa no ahitana izay afaka manampy azy ireo. Samy mitovy ny nambaran'ireo fampitam-baovao miteny anglisy&lt;ref&gt;https://www.africanews.com/amp/2026/03/20/madagascars-president-orders-polygraph-for-aspiring-ministers/&lt;/ref&gt; fa tsy hoe olona madio 100% no hokarohina fa rehefa mahatratra ny 60% ny fahadiovany dia afaka amin'ny fitsapana voalohany izy.&lt;br&gt;


Voalaza manko fa vao nahazo io milina mpamantatra lainga io (polygraphe) io isika ary misy manampahaizana manokana mikirakira azy ihany koa vonona hanao izany. Afaka amin'io dingana voalohany io ireo te-ho minisitra vao manao dinika amin'ny [[Filoham-pirenena|Filoha]] sy ny [[Praiminisitran'i Madagasikara|Praiminisitra]]. Efa andrasana fatratra moa amin'izao fotoana izao ny fivoahan'ny lisitra ahitana ireo mpikambana ao amin'ny [[Governemanta|governemanta]] vaovao.


==== 29 Aprily 2016 ====
Lozam-pifamoivozana teny amin’ny &lt;big&gt;Digue&lt;/big&gt; sy tany &lt;big&gt;Mahitsy&lt;/big&gt; [[Antananarivo]] : 12 no [[maty]], 37 naratra mafy

Nanoloana izany, dia nitsidika tao amin’ny [[hopitaly]] HJRA (Hopital Joseph Ravoahangy Andrianavalona) an'ireo niharam-boina ny filoha Malagasy ‪[[Hery ‎Rajaonarimampianina]]‬ ny alin'io ihany:  nankahery ireo naratra sy naneho ny fiaraha-miory tamin’ireo fianakaviana namoy havana.

Baiko hentitra no nomen'ny filoha ny tompon’andraikitra rehetra mba hanamafy ny fampiharana ny lalàna sy ny fitsipiky ny fifamoivozana, hampihatra tsy misy indrafo ny famaizana amin’izay mihoa-pefy sy tsy manara-dalàna, ary hanaramaso akaiky ny fanomezana alàlana hamily fiara, indrindra eo amin’ny sehatry ny fitateram-bahoaka.

Niantso ireo mpitatitra ihany koa izy mba ho matihanina ny [[mpamily]] ampiasaina satria ain’olona no lalaovin’ireo manao kitoatoa amin’ny asany. Asiana sampan’ny [[BIANCO]] koa, hoy ny filoha, eny amin’ireo toby fitsirihana ara-teknika mba tsy ho nohon’ny [[kolikoly]] no ahazoana alàlana, kanefa hitera-doza satria tsy tomombana ny fiara.&lt;ref&gt;http://www.presidence.gov.mg/accidents-de-taxibe-application-stricte-des-lois-et-reglements/&lt;/ref&gt;

-----------------

==== Vaovao efa lasa ====
* Voatendry ny Praiministra vaovao
Nampahafantarin'ny Sekretera Jeneralin’ny Fiadidiana ny Repoblika io takariva io teny amin'ny [[lapan'Iavoloha]], ny Didim-panjakana laharana faha-2016-250, izay nanendren’ny Filoham-pirenena an Atoa [[Mahafaly Solonandrasana Olivier|MAHAFALY Solonandrasana Olivier]] ho [[Praiministra]] sady Lehiben’ny [[Governemanta]].
Mandra-pitsangan’ny Governemanta vaovao dia iantohan’ireo mpikambana ao amin’ny Governemanta amperinasa ny fampandehanan-draharaha andavanandro.

* Fifamindram-pahefana : tontosa androany maraina
Androany maraina no nandray ny andraikiny teny amin’ny [[lapan’I Mahazoarivo]] ny Praiministra vaovao Mahafaly Olivier.
Nambarany fa hitsangana haingana ny governemanta izay hotarihiny, ekipa hiray hina sy hiombom-bina amin’ny ady amin’ny fahantrana sy ny ho fihatsaram-pianina amin’ny lafiny rehetra ho an’ny mpiray taninfrazana. Ho takiana amin’ireo [[ministra]] ny vokatra misy fiantraikany mivantana amin’ny vahoaka, hoy izy.

== Ny pejy hafa ahitana vaovao ==
; Vaovao eto amin'i Wikimedia :
* [[Wikipedia:Vaovao Wikimedia|Vaovao Wikimedia]] &amp;amp;ndash; eto amin'i Wikipedia
* [[:m:Wikimedia News|Wikimedia News]] eo amin'i Metawiki.

== 4 martsa 2016 15 ora takariva wikipédia eto Mahajanga ==

Ampitapitao : takariva iray atokana ho an'ny rehetra liana hianatra Wikipédia : fanaovana lahatsoratra, fanokafan-pejy vaovao : [https://fr.wikipedia.org/wiki/Wikip%C3%A9dia:Mois_de_la_contribution/Mahajanga Wikipédia Mois_de_la_contribution/Mahajanga]--[[Mpikambana:Zanatan|Zanatan]] ([[Dinika amin'ny mpikambana:Zanatan|resaka]]) 14 Febroary 2016 à 12:10 (UTC)
==Closure of Malagasy Wikibooks==
Hi, Malagasy Wikibooks is &lt;s&gt;going&lt;/s&gt; &lt;u&gt;proposed&lt;/u&gt; to be closed. For more information go to [[meta:Proposals for closing projects|Meta Wiki]]. --[[Mpikambana:Doostdar|Doostdar]] ([[Dinika amin'ny mpikambana:Doostdar|resaka]]) 20 Febroary 2018 à 13:24 (UTC)
:Edited. [[Mpikambana:StevenJ81|StevenJ81]] ([[Dinika amin'ny mpikambana:StevenJ81|resaka]]) 21 Febroary 2018 à 22:53 (UTC)

== Loharano ==
{{reflist}}</text>
      <sha1>m1uc8k0y3wmhy5kscdu5j1y1eyowrqu</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1135093</id>
      <parentid>1135092</parentid>
      <timestamp>2026-04-13T06:54:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ZoAndriamifidisoa</username>
        <id>36396</id>
      </contributor>
      <origin>1135093</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16208" sha1="extg8lj2pq592yja8iqp71h52e52s8l" xml:space="preserve">
&lt;!--
Fitsipika momban'ny fanovana ny fizarana &quot;VAOVAO&quot; :
0.   Aza kitihana ity zavatra ity.
1.   Apetraho ny daty nitrangan'ilay vaovao.
2.   Ataovy amin'ny soramahia ny zava-nitranga.
3.   Vaovao izay erak'izao tontolo izao hapetraka.

EO AMBANY EO NY VAOVAO NO HAPETRAKA
--&gt;
-----------------

* '''[[12 Aprily|12]] [[avrily]] [[2026]]''' : 
** Nandresy tamin'ny fifidianana parlemantera [[Hôngroà (vahoaka)|Hongroà]] ny Antoko [[Tisza]] tarihin'i [[Péter Magyar]], namarana ny 16 taona nitondran'ny [[Fidesz]] tarihin'i [[Viktor Orban|Viktor Orbán]].

* '''[[11 Aprily|11]] [[avrily]] [[2026]]''' :
** Nigadona teto an-[[tany]] tao amin'ny [[Oseana Pasifika]] ny [[sambondanitra]] [[Artemis 2]] an'ny [[NASA]], raha niainga ny [[1 Aprily|1 avrily]] teo ka nahavita nihodidina ny [[volana]].

** Nampidirin' ny [[Fikambanana Iraisam-Pirenena ho an' ny Fitahirizana ny Zavaboary]] (IUCN) ho anisan'ny ahiana ho lany tamingana ny '''manchot empereur''' (Aptenodytes forsteri) noho ny fiantraikan'ny [[fiovan' ny toetany]]. 
[[File:Aptenodytes forsteri -Snow Hill Island, Antarctica -adults and juvenile-8.jpg|thumb|Penguin]]
** Tonga any Islamabad, [[Pakistàna|Pakistan]] ireo delegasionan'i [[Etazonia]] sy [[Iràna|Iran]] mba hifampiraharaha ny fampitsaharana ady. Io no fihaonana ambony indrindra teo amin'ny firenena roa tonta hatramin'ny [[Revôlisiôna Iraniana|Revolisiona Iraniana]] 1979. Ny delegasiona Iraniana notarihin'ny filohan'ny parlemanta Iraniana [[Mohammad Bagher Ghalibaf]] sy ny Minisitry ny Raharaham-bahiny [[Abbas Araghchi]] ary ny delegasionan'i Etazonia kosa notarihin'ny filoha lefitra [[JD Vance]].
** Nihaona tamin'i [[Xi Jinping]], Sekretera Jeneralin'ny [[Kômonisma|Antoko Kômonista Shinoa]], tao [[Beijing]] ny delegasionan'ny [[Kuomintang]] notarihin'ny Filohany, [[Cheng Li-wen]].

* '''[[8 Aprily|8]] [[avrily]] [[2026]]''' : 
** Nandidy ny '''[[Governemanta Malagasy|fanjakana malagasy]]''' fa tsy hahetsika mandritra ny tapabolana ny vidin'ny '''[[solika]]''' eto Madagasikara. 4900 Ar ny litatry ny [[lasantsy]], 4660 Ar ny litatry ny gazoala ary 3510 ariary ny litatry ny [[solitany]] (pétrole).&lt;ref&gt;https://www.omh.mg/index.php?page=filactus&amp;id=92&lt;/ref&gt; 
** Noho ny fanelanelanana nataon'i '''[[Pakistàna|Pakistan]]''' dia mitsahatra tapabolana ny '''[[ady]]''' ifanaovan'i '''[[Etazonia]]''' sy '''[[Iràna|Iran]]'''
** Ora vitsy taorian'ny fampiatoana ady tao amin'ny faritra, nahafaty olona 357 farafahakeliny ny fanafihana [[Israelianina|israeliana]] tao [[Libàna|Libàna]].

&lt;noinclude&gt;
* '''[[7 Aprily|7]] [[avrily]] [[2026]]''' - Filankevitry ny minisitra manambara ny hamehana ara-angovo manerana ny firenena mandritra ny tapabolana noho ny tsi-fahampian'ny solika vokatry ny ady ifanaovan'i [[Etazonia]] sy [[Iràna|Iran]].&lt;ref&gt;https://www.bbc.com/news/articles/cgj0dzwgzq5o&lt;/ref&gt;

* '''[[3 Aprily|3]] [[Aprily|avrily]] [[2026]]''' - Olona 13 no ampangain'ny mpitondra ho mikasa hamono ny filoha '''[[Michaël Randrianirina|Randrianirina Michaël]]''', hoy ny mpampanoa lalàna '''Narindra Navalona Rakotoniaina''', 11 no notazonina tamin'izy ireo.&lt;ref&gt;https://www.africanews.com/2026/04/03/madagascar-13-charged-in-plot-to-kill-interim-leader-randrianirina/&lt;/ref&gt;

* '''[[31 Martsa|31]] [[Martsa|marsa]] [[2026]]''' - Notendren'ny Filoha '''[[Michaël Randrianirina|Michael Randrianirina]]''' ho Masoivohon'i Madagasikara ao [[Paris]], [[Frantsa]] Atoa '''[[Michel Rabemahefa]]'''.&lt;ref&gt;https://www-africaintelligence-fr.wikipedialibrary.idm.oclc.org/afrique-australe-et-iles/2026/03/31/qui-sera-le-nouvel-ambassadeur-d-antananarivo-a-paris,110691441-art&lt;/ref&gt;

  
===Fifanekem-piarahamiasa Madagasikara sy Rwanda amin'ny resaka EBM===
Vita omaly '''30 marsa 2026''' tany '''[[Kigali]]''' renivohitr'i [[Rwanda]], navoaka ao amin'ny pejy Facebook an'ny '''Direction Générale des Impôts''' sy ny tranonkalany&lt;ref&gt;https://www.impots.mg/actualite/84?fbclid=IwY2xjawQ4qOJleHRuA2FlbQIxMABicmlkETFBeTRJeTdRRGY0N2hqbFdvc3J0YwZhcHBfaWQQMjIyMDM5MTc4ODIwMDg5MgABHnWj3dRiHgTTv6X_M7dePf7EptQNwD7nctV7Yk5g5Dg0uQfvZeuWFsFVmOa0_aem_3FySQbmNH21d4ptudmiJvQ&lt;/ref&gt; koa, ny fifanekem-piaraha-miasa (protocole d'accord - Memorandum of Understanding) eo amin'ny Rwanda sy Madagasikara amin'ny hanatanterahina ny famoaham-paktiora elektronika eto Madagasikara na &quot;'''Electronic Billing Machine (EBM)'''&quot;. Nanao sonia izany amin'ny anaran'i Madagasikara ny Tale Jeneralin'ny DGI Atoa '''Edmond Rafaralahy''' ary nisolo tena amin'ny anaran'i Rwanda kosa ny Kômisera Jeneralin'ny RRA (''Rwanda Revenue Anthority'') Atoa '''Ronald Niwenshuti''' ary samy nanatrika teo ihany koa ny delegasiona roa tonta.

Tohiny...&lt;ref&gt;https://incubator.wikimedia.org/wiki/Wn/mg/2026/03/31/Fifanekem-piarahamiasa_Madagasikara_sy_Rwanda_amin%27ny_famoaham-paktiora_elektr%C3%B4nika&lt;/ref&gt;

===Football: Madagasikara 5-2 Kirghistan===
Araka ny fanambaràna navoakan'ny Federasiona Malagasy ny Football tao amin'ny pejy Facebook dia nomontsanin'ny '''Ekipam-pirenena malagasy ([[Barea]]) 05 - 02 ny ekipam-pirenen'i [[Kirgizistàna|Kirghistan]]''' nandritra ny lalao ara-pirahalahiana notontosaina tany Torkia. Notantarain'i Merveille Welo tao amin'ny '''Africa Top Sports&lt;ref&gt;https://www.africatopsports.com/2026/03/28/amical-madagascar-humilie-le-kirghizistan-en-une-mi-temps/&lt;/ref&gt;''' nivoaka tamin'ny '''28 marsa 2026''' tamin'ny 15:57 aza fa efa nitarika ny Barea tamin'ny isa 04 -01 tamin'ny fidirana voalohany ka tsy maintsy mitady izay fomba tsy haha-afa-baraka azy ny mpifanandrina mandritra ny tapa-potoana faharoa.

===Fiaraha-miasa Fanjakana Mitambatra (UK) - Madagasikara===
[[File:Cib-gov-uk (CoreUI Icons v1.0.0).svg|thumb]]
Namoaka filazana tao amin'ny tranonkalany&lt;ref&gt;https://www.gov.uk/world/madagascar/news&lt;/ref&gt; ofisialy ny Fanjakana Britanika tamin'ny '''26 marsa 2026''' lasa teo fa manomboka izao ny teratany malagasy mangataka Visa ho any amin'io Firenena Mitambatra io dia amin'ny alalan'ny eVisa ihany no hanaovana izany fa tsy amin'ny fomba hafa mba hahamora sy mahomby kokoa ny dia. Vaovao mahafinaritra ho antsika avy aty Madagasikara izany.

===Governemanta Rajaonarison===

Efa misy ny takelaka manokana '''[[Governemanta Rajaonarison]]''' raha mitady izany ianao. Tsindrio io sora-matevina io.  


=== Ireo mpikambana mandrafitra ny governemanta RAJAONARISON Mamitiana Jeannot Ruffin ===
Notendrena ary naseho vahoaka tamin'ny alalan'ny haino aman-jery an'ny fanjakana sy tsy miankina mbamin'ny media sosialy tetsy amin'ny Lapam-panjakana Iavoloha androany alarobia 25 marsa 2026 alina teo ireo mpikambana ao amin'ny governemanta vaovao tarihin'ny Praiminisitra RAJAONARISON Mamitiana. Ireto avy izy ireo :
* Minisitry ny Foloalindahy : Jeneraly RAZAFITOMBO Maminirina Ely
* Minisitry ny Raharaham-bahiny : Dr N'DIAYE Alice
* Minisitry ny Fitsarana, mpitahiry ny tombokasem-panjakana : ERNAIVO Fanirisoa
* Minisitry ny Atitany sy fanapariaham-pahefana: RAKOTONANDRASANA Hanitra Velonjara Tiaray
* Minisitry ny Toekarena sy Fitantanam-bola : RAMIARISON Herinjatovo Aimé
* Minisitry ny Filaminam-bahoaka : IGP ERICK MICHEL WOULI IDRISSA
* Minisitry ny Fanavaozana : RAZAFIMANANTSOA Lobo Hanitriniaina
* Minisitry ny Fanajariana ny tany : GD LYLISON René de Rolland
* Minisitry ny Fahasalamam-bahoaka : Dr MANAGNA Monira
* Minisitry ny Fampianarana Ambony sy ny fikarohana siantifika: Pr RAVONIMANANTSOA Ndaohialy Manda-Vy
* Minisitry ny Fanabeazam-pirenena : RAJAONARISON Sendra Nirina
* Minisitry ny Fampianarana ara-teknika sy fanofanana arak’asa : ANDRIAMAMPANDRY Todisoa Manampy
* Minisitry ny Fambolena sy Fahavitan-tena ara-tsakafo : RAMINDO Gaëtan
* Minisitry ny Fiompiana : RANDRIANOMENJANAHARY Riana Nantenaina
* Minisitry ny Indostria sy fampivelarana sy sehatra tsy miankina : RAHARIMANJATO Ny Riana Nampoina
* Minisitry ny Varotra sy Fanjifana : ANDRIAMADISON Michela Haingotiana Angèle
* Minisitry ny Asa sy Fampanan’asa ary ny asam-panjakana : DENIS FRANCONIO MAC
* Minisitry ny Fitaterana sy Famantarana ny toetrandro : ANDRIANAVALONA RAMANAMBOLA Herizo
* Minisitry ny Angovo sy Akoran'afo: RABEARIMANGA Radonirina Lucas
* Minisitry ny Harena an-kibon’ny tany sy Loharanon-karena stratejika : ANDRIAMPARANY Carl de Mon Espoir
* Minisitry ny Asa vaventy : RAFEFIMANANA Sambilason Richard
* Minisitry ny Jono sy Toekarena manga : Pr MAHARAVO Jean
* Minisitry ny Tontolo iainana sy ny Fampandrosoana lovain-jafy : ANDRIATSIHALA Nolave Luck Aristide
* Minisitry ny Fizahantany sy Asa tanana : VOLOLONIAINA Lucie
* Minisitry ny Rano, ny fanadiovana ary ny fidiovana : RAZAFINDRIANIAINA Minosoa Anjaratiana Elia
* Minisitry ny Haitao ara-kajy Mirindra, Paositra sy fifandraisandavitra : ANDRIAMAMPIADANA Mahefa
* Minisitry ny Mponina sy Firaisankina : RAKOTONIAINA Voahanginiriana Cathia
* Minisitry ny Tanora sy Fanatanjahantena : RASAMBANY Alain Desiré
* Minisitry ny Serasera sy Kolontsaina : MANDRINDRARIVONY O’Gascar Fenosoa
* Minisitry delege misahana ny Zandarimaria : GCA BAMA MARIMA


=== Iraka delegasiona Vaomiera Vondrona Afrikana === 

Namita iraka teto Madagasikara ny delegasiona avy amin'ny Vaomieran'ny Vondrona Afrikana[1] notarihan'ny filohany ny S.E. Mahmoud Ali Youssouf ny 16 ka hatramin'ny 21 marsa 2026 lasa teo. Anto-dian-dry zareo ny hijery sy hanombana ny fahavoazana nateraky ny fandalovan'ny rivodoza Gezani tamin'ny 10 febroary 2026 lasa teo.
Voatomban'ny delegasiona ary fa 478.000 ny isan'ny tra-boina tamin'ny ilany atsinanana sy afovoan'i Madagasikara, mihoatra ny 20.800 ny isan'ny olona voatery nafindra toerana, mihoatra ny 800 ny isan'ny naratra ary 59 ny isan'ny maty tamin'izany. Ho fanehoam-piraisankinan'ny Vondrona Afrikana dia nanamora ny fitsinjarana sakafo sy zavatra mitentina 20.000 dôlara US ny delegasiona ary nofenoin'ny Vatsy Fanampiana maha-olona 200.000 dôlara US izany.

=== Maorisy: Sahirantsaina amin'ny lazany manoloana ny raharaha Ravatomanga ===

[[File:Bleu2.jpg|thumb|Mamy Ravatomanga]]
Araka ny vaovao navoakan'ny [https://www.billionaires.africa/2026/03/22/the-detention-of-malagasy-tycoon-mamy-ravatomanga-in-mauritius-is-threatening-the-islands-financial-reputation-ahead-of-its-2027-fatf-review/ Billionaires Africa] tamin'ny alahady 22 marsa 2026 lasa teo dia manahiran-tsaina ny mpitondra ao Maorisy ity '''raharaha Ravatomanga''' ity. Fitsapana mafy ho an'ny mpitondra izany satria manakaiky ny fanomezana naoty sy fampilaharana ny isam-pirenena amin'ny ady ataony amin'ny famotsiam-bola sy ny ady amin'ny famatsiana ny fampihorohoroana mbamin'ny fampielezana fitaovam-piadiana mahery vaika na ny [https://www.fatf-gafi.org/fr/Sujets/recommandations-du-GAFI.html 2027 FATF (GAFI 2027)]. 


Raha sanatria manko midina ny naotiny noho io raharaha io dia mety hitarika ho amin'ny fahaverezan'ny fitokisan'ny mpampiasa vola izany ka hisy fiantraikany avy hatrany amin'ny toekaren'ity nosy ity. Heverina noho izany fa tsy hanamaivamaivana velively ity raharaha ity ny ao Maorisy fa hitandrina mafy amin'ny zavatra rehetra tokony ataony. Tamin'ny taona 2012 ny FATF/GAFI no namoaka fandrisihana voalohany ireo karazana fenitra arahin'ny isam-pirenena ahafahana miady amin'ny voina ataon'olombelona efa voalaza etsy ambony.


=== Madagasikara : Milina mpamantatra lainga no manao fitsapana ireo te-ho minisitra ===

[[File:Russian-Malagasy talks (2026-02-19) 07.jpg|thumb|Ny Filoha Malagasy nandritra ny fifampidinihana teo amin'ny Rosiana sy ny Malagasy raha nanao fitsidihana amin'ny fomba ofisialy tany ny delegasiona malagasy (19 febroay 2026) 07]] Nanambara ny Filohan'ny Fanavaozana an'i Madagasikara [[Michaël Randrianirina|Randrianirina Michael]] tamin'ny alakamisy 19 marsa 2026 lasa teo fa hosedraina amin'ny milina mpamantatra lainga avokoa izay rehetra te-ho minisitra handrafitra ny governemanta Rajaonarison. Nambarany tamin'ny [[mpanao gazety]] fa avy amin'izany no ahafantarana&lt;ref&gt;https://apnews.com/article/madagascar-lie-detector-tests-coup-politics-ac27f0fac3c812b56e6e233aaa173e0e&lt;/ref&gt; izay mpanao kolikoly ary avy amin'izany ihany koa no ahitana izay afaka manampy azy ireo. Samy mitovy ny nambaran'ireo fampitam-baovao miteny anglisy&lt;ref&gt;https://www.africanews.com/amp/2026/03/20/madagascars-president-orders-polygraph-for-aspiring-ministers/&lt;/ref&gt; fa tsy hoe olona madio 100% no hokarohina fa rehefa mahatratra ny 60% ny fahadiovany dia afaka amin'ny fitsapana voalohany izy.&lt;br&gt;


Voalaza manko fa vao nahazo io milina mpamantatra lainga io (polygraphe) io isika ary misy manampahaizana manokana mikirakira azy ihany koa vonona hanao izany. Afaka amin'io dingana voalohany io ireo te-ho minisitra vao manao dinika amin'ny [[Filoham-pirenena|Filoha]] sy ny [[Praiminisitran'i Madagasikara|Praiminisitra]]. Efa andrasana fatratra moa amin'izao fotoana izao ny fivoahan'ny lisitra ahitana ireo mpikambana ao amin'ny [[Governemanta|governemanta]] vaovao.


==== 29 Aprily 2016 ====
Lozam-pifamoivozana teny amin’ny &lt;big&gt;Digue&lt;/big&gt; sy tany &lt;big&gt;Mahitsy&lt;/big&gt; [[Antananarivo]] : 12 no [[maty]], 37 naratra mafy

Nanoloana izany, dia nitsidika tao amin’ny [[hopitaly]] HJRA (Hopital Joseph Ravoahangy Andrianavalona) an'ireo niharam-boina ny filoha Malagasy ‪[[Hery ‎Rajaonarimampianina]]‬ ny alin'io ihany:  nankahery ireo naratra sy naneho ny fiaraha-miory tamin’ireo fianakaviana namoy havana.

Baiko hentitra no nomen'ny filoha ny tompon’andraikitra rehetra mba hanamafy ny fampiharana ny lalàna sy ny fitsipiky ny fifamoivozana, hampihatra tsy misy indrafo ny famaizana amin’izay mihoa-pefy sy tsy manara-dalàna, ary hanaramaso akaiky ny fanomezana alàlana hamily fiara, indrindra eo amin’ny sehatry ny fitateram-bahoaka.

Niantso ireo mpitatitra ihany koa izy mba ho matihanina ny [[mpamily]] ampiasaina satria ain’olona no lalaovin’ireo manao kitoatoa amin’ny asany. Asiana sampan’ny [[BIANCO]] koa, hoy ny filoha, eny amin’ireo toby fitsirihana ara-teknika mba tsy ho nohon’ny [[kolikoly]] no ahazoana alàlana, kanefa hitera-doza satria tsy tomombana ny fiara.&lt;ref&gt;http://www.presidence.gov.mg/accidents-de-taxibe-application-stricte-des-lois-et-reglements/&lt;/ref&gt;

-----------------

==== Vaovao efa lasa ====
* Voatendry ny Praiministra vaovao
Nampahafantarin'ny Sekretera Jeneralin’ny Fiadidiana ny Repoblika io takariva io teny amin'ny [[lapan'Iavoloha]], ny Didim-panjakana laharana faha-2016-250, izay nanendren’ny Filoham-pirenena an Atoa [[Mahafaly Solonandrasana Olivier|MAHAFALY Solonandrasana Olivier]] ho [[Praiministra]] sady Lehiben’ny [[Governemanta]].
Mandra-pitsangan’ny Governemanta vaovao dia iantohan’ireo mpikambana ao amin’ny Governemanta amperinasa ny fampandehanan-draharaha andavanandro.

* Fifamindram-pahefana : tontosa androany maraina
Androany maraina no nandray ny andraikiny teny amin’ny [[lapan’I Mahazoarivo]] ny Praiministra vaovao Mahafaly Olivier.
Nambarany fa hitsangana haingana ny governemanta izay hotarihiny, ekipa hiray hina sy hiombom-bina amin’ny ady amin’ny fahantrana sy ny ho fihatsaram-pianina amin’ny lafiny rehetra ho an’ny mpiray taninfrazana. Ho takiana amin’ireo [[ministra]] ny vokatra misy fiantraikany mivantana amin’ny vahoaka, hoy izy.

== Ny pejy hafa ahitana vaovao ==
; Vaovao eto amin'i Wikimedia :
* [[Wikipedia:Vaovao Wikimedia|Vaovao Wikimedia]] &amp;amp;ndash; eto amin'i Wikipedia
* [[:m:Wikimedia News|Wikimedia News]] eo amin'i Metawiki.

== 4 martsa 2016 15 ora takariva wikipédia eto Mahajanga ==

Ampitapitao : takariva iray atokana ho an'ny rehetra liana hianatra Wikipédia : fanaovana lahatsoratra, fanokafan-pejy vaovao : [https://fr.wikipedia.org/wiki/Wikip%C3%A9dia:Mois_de_la_contribution/Mahajanga Wikipédia Mois_de_la_contribution/Mahajanga]--[[Mpikambana:Zanatan|Zanatan]] ([[Dinika amin'ny mpikambana:Zanatan|resaka]]) 14 Febroary 2016 à 12:10 (UTC)
==Closure of Malagasy Wikibooks==
Hi, Malagasy Wikibooks is &lt;s&gt;going&lt;/s&gt; &lt;u&gt;proposed&lt;/u&gt; to be closed. For more information go to [[meta:Proposals for closing projects|Meta Wiki]]. --[[Mpikambana:Doostdar|Doostdar]] ([[Dinika amin'ny mpikambana:Doostdar|resaka]]) 20 Febroary 2018 à 13:24 (UTC)
:Edited. [[Mpikambana:StevenJ81|StevenJ81]] ([[Dinika amin'ny mpikambana:StevenJ81|resaka]]) 21 Febroary 2018 à 22:53 (UTC)

== Loharano ==
{{reflist}}</text>
      <sha1>extg8lj2pq592yja8iqp71h52e52s8l</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bujumbura</title>
    <ns>0</ns>
    <id>183653</id>
    <revision>
      <id>1135121</id>
      <parentid>682915</parentid>
      <timestamp>2026-04-13T10:28:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HarryWurst</username>
        <id>36292</id>
      </contributor>
      <origin>1135121</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="664" sha1="bcmaywhmzjmer63hyfu2a4dp0ks5fia" xml:space="preserve">{{Coord|-3.37933|29.36933}}
{{infobox tanàna
|tanàna=Bujumbura
|firenena=[[Borondy]]
|isam-ponina=800,000
|velarantany=86.54
|haavo = 774
|ben'ny tanàna=
|sary=BujumburaFromCathedral.jpg
}}
[[File:Bujumbura &amp; Lake Tanganyika.JPG|thumb|Bujumbura &amp; Lake Tanganyika]]
I '''Bujumbura''' (''Usumbura'' taloha),  dia tanàna renivohitr'i [[Borondy]].

Bujumbura dia eo amin'ny morontsiraka avaratra-atsinanan'ny [[Farihy Tanganyika]], farihy faharoa lalina indrindra eran-tany aorian'ny [[Farihy Baikal]].

Eo am-bavan’ny Reniranon’i Ruzizi koa no misy ilay tanàna.

== Jereo koa ==
* [[Borondy]]

{{commonscat}}

[[sokajy:Tanàna ao Borondy]]
[[sokajy:Borondy]]</text>
      <sha1>bcmaywhmzjmer63hyfu2a4dp0ks5fia</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1135122</id>
      <parentid>1135121</parentid>
      <timestamp>2026-04-13T10:28:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HarryWurst</username>
        <id>36292</id>
      </contributor>
      <origin>1135122</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="669" sha1="m8ugtdi2t06fsbtmbgixju5t6847td1" xml:space="preserve">{{Coord|-3.37933|29.36933}}
{{infobox tanàna
|tanàna=Bujumbura
|firenena=[[Borondy]]
|isam-ponina=800,000
|velarantany=86.54
|haavo = 774
|ben'ny tanàna=
|sary=BujumburaFromCathedral.jpg
}}
[[File:Bujumbura &amp; Lake Tanganyika.JPG|thumb|left|Bujumbura &amp; Lake Tanganyika]]
I '''Bujumbura''' (''Usumbura'' taloha),  dia tanàna renivohitr'i [[Borondy]].

Bujumbura dia eo amin'ny morontsiraka avaratra-atsinanan'ny [[Farihy Tanganyika]], farihy faharoa lalina indrindra eran-tany aorian'ny [[Farihy Baikal]].

Eo am-bavan’ny Reniranon’i Ruzizi koa no misy ilay tanàna.

== Jereo koa ==
* [[Borondy]]

{{commonscat}}

[[sokajy:Tanàna ao Borondy]]
[[sokajy:Borondy]]</text>
      <sha1>m8ugtdi2t06fsbtmbgixju5t6847td1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>San José, Costa Rica</title>
    <ns>0</ns>
    <id>183880</id>
    <revision>
      <id>1135111</id>
      <parentid>768788</parentid>
      <timestamp>2026-04-13T10:08:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HarryWurst</username>
        <id>36292</id>
      </contributor>
      <origin>1135111</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="560" sha1="le3a4fvo9od5vybv0fu3t4j3ochj38m" xml:space="preserve">{{Coord|9.93067|-84.08467}}
{{infobox tanàna
|tanàna=San José, Costa Rica
|firenena={{Costa Rica}}
|isam-ponina=288054
|velarantany=44.62
|ben'ny tanàna=[[Sandra García Pérez]] ([[National Liberation Party (Costa Rica)|PLN]])
|sary=Cs-map.gif
|saina =Bandera de San José (Costa Rica).svg
}}
[[File:National Theatre of Costa Rica.jpg|thumb|left|National Theatre of Costa Rica]]
I '''San José, Costa Rica''' dia tanàna renivohitr'i [[Costa Rica]].

== Jereo koa ==
* [[Costa Rica]]

{{commonscat}}

[[sokajy:Tanàna ao Costa Rica]]
[[sokajy:Costa Rica]]</text>
      <sha1>le3a4fvo9od5vybv0fu3t4j3ochj38m</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1135113</id>
      <parentid>1135111</parentid>
      <timestamp>2026-04-13T10:09:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HarryWurst</username>
        <id>36292</id>
      </contributor>
      <origin>1135113</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="579" sha1="a2eo81gk3g7nyog0a6oueo81cw7xbto" xml:space="preserve">{{Coord|9.93067|-84.08467}}
{{infobox tanàna
|tanàna=San José, Costa Rica
|firenena={{Costa Rica}}
|isam-ponina=288054
|velarantany=44.62
|haavo = 1000-1170
|ben'ny tanàna=[[Sandra García Pérez]] ([[National Liberation Party (Costa Rica)|PLN]])
|sary=Cs-map.gif
|saina =Bandera de San José (Costa Rica).svg
}}
[[File:National Theatre of Costa Rica.jpg|thumb|left|National Theatre of Costa Rica]]
I '''San José, Costa Rica''' dia tanàna renivohitr'i [[Costa Rica]].

== Jereo koa ==
* [[Costa Rica]]

{{commonscat}}

[[sokajy:Tanàna ao Costa Rica]]
[[sokajy:Costa Rica]]</text>
      <sha1>a2eo81gk3g7nyog0a6oueo81cw7xbto</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1135115</id>
      <parentid>1135113</parentid>
      <timestamp>2026-04-13T10:11:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HarryWurst</username>
        <id>36292</id>
      </contributor>
      <origin>1135115</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="526" sha1="d91w2tb0h0onunjhuron2kuk8opus9t" xml:space="preserve">{{Coord|9.93067|-84.08467}}
{{infobox tanàna
|tanàna=San José, Costa Rica
|firenena={{Costa Rica}}
|isam-ponina=288054
|velarantany=44.62
|haavo = 1000-1170
|ben'ny tanàna=Diego Miranda Méndez
|sary=Cs-map.gif
|saina =Bandera de San José (Costa Rica).svg
}}
[[File:National Theatre of Costa Rica.jpg|thumb|left|National Theatre of Costa Rica]]
I '''San José, Costa Rica''' dia tanàna renivohitr'i [[Costa Rica]].

== Jereo koa ==
* [[Costa Rica]]

{{commonscat}}

[[sokajy:Tanàna ao Costa Rica]]
[[sokajy:Costa Rica]]</text>
      <sha1>d91w2tb0h0onunjhuron2kuk8opus9t</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>José Eduardo dos Santos</title>
    <ns>0</ns>
    <id>208291</id>
    <revision>
      <id>1135127</id>
      <parentid>808628</parentid>
      <timestamp>2026-04-13T10:41:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HarryWurst</username>
        <id>36292</id>
      </contributor>
      <origin>1135127</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1105" sha1="hhbxn5lkm4uta2baoj3wv0p9vzojc4c" xml:space="preserve">{{infobox olona
|sary= José Eduardo dos Santos 3.jpg
|anarana=José Eduardo dos Santos
|teraka=28 Aogositra 1942
|maty= 
|firenena=Angola
|mpiaraka=
|asa=

* [[mpanao politika]]
* [[injeniera]]
|taona niasàna=
}}
'''José Eduardo dos Santos''' dia mpanao politika, injeniera mizaka ny zom-pirenen'i [[Angola]] teraka ny 28 Aogositra 1942 tao [[Luanda]].

President 1979-2017.


== Filohan'Angola ==
{|border=&quot;1&quot; align=&quot;center&quot; style=&quot;border: 10px solid #0; background-color:#FFFFFF&quot;
|-align=&quot;center&quot; bgcolor=&quot;DDEEFF&quot;
!nodimbiasany
![[Sary:Flag of Angola.svg|40px]] Filohan' [[Angola]] faha-02 [[sary:Emblem of the People's Republic of Angola (1975-1992).png|40 px]]
!mpandimby
|-align=&quot;center&quot; 
|  [[Agostinho Neto]]&lt;br/&gt;1975-1979 ||  [[José Eduardo dos Santos]]&lt;br/&gt;1979-2017     || [[João Lourenço]]&lt;br/&gt; 2017- 
|-bgcolor=&quot;#DDEEFF&quot;
|-
|}

==Ny fiainany manokana==
Ny vadiny dia Ana Paula dos Santos. Ny zanany dia Isabel dos Santos. 

== Jereo koa ==


{{commonscat}}

[[sokajy:injeniera angoley]]
[[sokajy:Teraka tamin'ny taona 1942]]
[[Sokajy:Filohan' Angola]]
[[Sokajy:Mpanao politika angoley]]</text>
      <sha1>hhbxn5lkm4uta2baoj3wv0p9vzojc4c</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1135130</id>
      <parentid>1135127</parentid>
      <timestamp>2026-04-13T10:50:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HarryWurst</username>
        <id>36292</id>
      </contributor>
      <origin>1135130</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1815" sha1="6fy8t49bi2f7qvs1ggwrps2wfqe7i4g" xml:space="preserve">{{infobox olona
|sary= José Eduardo dos Santos 3.jpg
|anarana=José Eduardo dos Santos
|teraka=28 Aogositra 1942
|toerana = [[Luanda]]
|maty= 8 Jolay 2022
|firenena={{Angola}}
|mpiaraka=
|asa=
* [[mpanao politika]]
* [[injeniera]]
|taona niasàna=
}}
'''José Eduardo dos Santos''' dia mpanao politika, injeniera mizaka ny zom-pirenen'i [[Angola]] teraka ny 28 Aogositra 1942 tao [[Luanda]], maty ny 8 Jolay 2022 tao [[Barcelona]] ([[Espaina]])

Voampanga ho mpanao didy jadona sy namorona ny iray amin'ireo fitondrana mpanao kolikoly indrindra ao Afrika izy, miaraka amin'ny tambajotran'ny mpanjifa lalim-paka.

Tamin'ny 11 martsa 2016, nanambara izy fa handao ny asany ara-politika amin'ny taona 2018, taona izay haha-76 taonany. Na izany aza, niala tamin'ny toerany izy tamin'ny Septambra 2017, ary nandimby an'i [[João Lourenço]].
&lt;ref&gt;(en) [https://www.reuters.com/world/africa/obituary-jose-eduardo-dos-santos-won-angolas-war-took-spoils-2022-07-08/ Jose Eduardo dos Santos won Angola's war and took the spoils]&lt;/ref&gt;

Filohan' Angola 1979-2017.


== Filohan'Angola ==
{|border=&quot;1&quot; align=&quot;center&quot; style=&quot;border: 10px solid #0; background-color:#FFFFFF&quot;
|-align=&quot;center&quot; bgcolor=&quot;DDEEFF&quot;
!nodimbiasany
![[Sary:Flag of Angola.svg|40px]] Filohan' [[Angola]] faha-02 [[sary:Emblem of the People's Republic of Angola (1975-1992).png|40 px]]
!mpandimby
|-align=&quot;center&quot; 
|  [[Agostinho Neto]]&lt;br/&gt;1975-1979 ||  [[José Eduardo dos Santos]]&lt;br/&gt;1979-2017     || [[João Lourenço]]&lt;br/&gt; 2017- 
|-bgcolor=&quot;#DDEEFF&quot;
|-
|}

==Ny fiainany manokana==
Ny vadiny dia Ana Paula dos Santos. Ny zanany dia Isabel dos Santos. 

== Jereo koa ==

{{commonscat}}
[[sokajy:injeniera angoley]]
[[sokajy:Teraka tamin'ny taona 1942]]
[[sokajy:Maty tamin'ny taona 1922]]
[[Sokajy:Filohan' Angola]]
[[Sokajy:Mpanao politika angoley]]</text>
      <sha1>6fy8t49bi2f7qvs1ggwrps2wfqe7i4g</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1135131</id>
      <parentid>1135130</parentid>
      <timestamp>2026-04-13T10:51:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HarryWurst</username>
        <id>36292</id>
      </contributor>
      <origin>1135131</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1815" sha1="htid514iavxwkaonandem4ifnvhpsx2" xml:space="preserve">{{infobox olona
|sary= José Eduardo dos Santos 3.jpg
|anarana=José Eduardo dos Santos
|teraka=28 Aogositra 1942
|toerana = [[Luanda]]
|maty= 8 Jolay 2022
|firenena={{Angola}}
|mpiaraka=
|asa=
* [[mpanao politika]]
* [[injeniera]]
|taona niasàna=
}}
'''José Eduardo dos Santos''' dia mpanao politika, injeniera mizaka ny zom-pirenen'i [[Angola]] teraka ny 28 Aogositra 1942 tao [[Luanda]], maty ny 8 Jolay 2022 tao [[Barcelona]] ([[Espaina]])

Voampanga ho mpanao didy jadona sy namorona ny iray amin'ireo fitondrana mpanao kolikoly indrindra ao Afrika izy, miaraka amin'ny tambajotran'ny mpanjifa lalim-paka.

Tamin'ny 11 martsa 2016, nanambara izy fa handao ny asany ara-politika amin'ny taona 2018, taona izay haha-76 taonany. Na izany aza, niala tamin'ny toerany izy tamin'ny Septambra 2017, ary nandimby an'i [[João Lourenço]].
&lt;ref&gt;(en) [https://www.reuters.com/world/africa/obituary-jose-eduardo-dos-santos-won-angolas-war-took-spoils-2022-07-08/ Jose Eduardo dos Santos won Angola's war and took the spoils]&lt;/ref&gt;

Filohan' Angola 1979-2017.


== Filohan'Angola ==
{|border=&quot;1&quot; align=&quot;center&quot; style=&quot;border: 10px solid #0; background-color:#FFFFFF&quot;
|-align=&quot;center&quot; bgcolor=&quot;DDEEFF&quot;
!nodimbiasany
![[Sary:Flag of Angola.svg|40px]] Filohan' [[Angola]] faha-02 [[sary:Emblem of the People's Republic of Angola (1975-1992).png|40 px]]
!mpandimby
|-align=&quot;center&quot; 
|  [[Agostinho Neto]]&lt;br/&gt;1975-1979 ||  [[José Eduardo dos Santos]]&lt;br/&gt;1979-2017     || [[João Lourenço]]&lt;br/&gt; 2017- 
|-bgcolor=&quot;#DDEEFF&quot;
|-
|}

==Ny fiainany manokana==
Ny vadiny dia Ana Paula dos Santos. Ny zanany dia Isabel dos Santos. 

== Jereo koa ==

{{commonscat}}
[[sokajy:injeniera angoley]]
[[sokajy:Teraka tamin'ny taona 1942]]
[[sokajy:Maty tamin'ny taona 2022]]
[[Sokajy:Filohan' Angola]]
[[Sokajy:Mpanao politika angoley]]</text>
      <sha1>htid514iavxwkaonandem4ifnvhpsx2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Annie Guillemot</title>
    <ns>0</ns>
    <id>213240</id>
    <revision>
      <id>1135100</id>
      <parentid>1134991</parentid>
      <timestamp>2026-04-13T08:49:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HarryWurst</username>
        <id>36292</id>
      </contributor>
      <origin>1135100</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3507" sha1="2wovmxh4mbjki1hyzihnto2zttdkm7l" xml:space="preserve">{{infobox olona
|sary= Annie Guillemot.jpg
|anarana=Annie Guillemot
|teraka=27 Janoary 1956
|maty= 
|firenena={{Frantsa}}
|mpiaraka=
|asa=

* [[injeniera]]
|taona niasàna=
}}
'''Annie Guillemot''' Tdia teraka tamin'ny 27 Janoary 1956 tao [[Lyon (Frantsa)|Lyon]] , injeniera sivily, [[jeôgrafia]] ary [[mpanao politika]] [[frantsa]]y, mpikambana ao amin'ny Antoko Sosialista. Niasa ho senatera tao amin'ny departemantan'i [[Rhône]] sy ny faritra metropolitanin'i [[Lyon]] izy nanomboka tamin'ny 2014 ka hatramin'ny 2020.

== Tantaram-piainana ==

=== Olom-boafidy ===
Mpikambana ao amin'ny [[Antoko Sosialista]] i Annie Guillemot, niditra teo amin'ny sehatry ny politika tamin'ny 1989 rehefa voafidy ho mpanolotsaina monisipaly tao Bron, niasa teo ambany fitarihan'ny Ben'ny tanàna Jean-Jack Queyranne ho lefitry ny [[Ben' ny tanàna|ben'ny tanàna]] izay niandraikitra ny politika an-tanàn-dehibe, ny trano fonenana ary ny fandrindrana hatramin'ny 1999. Tamin'io taona io ihany, voafidy ho ben'ny tanànan'i Bron izy ary voafidy indray tamin'ny 2001, 2008, ary 2014. Niasa ho mpanolotsaina ho an'ny faritra metropolitanina Greater Lyon ihany koa izy nanomboka tamin'ny 1995 ary filoha lefitra tamin'ny 2002, tompon'andraikitra tamin'ny fampidirana ny asan'ny [[tanàn-dehibe]] tamin'ny 2008.

Tamin'ny 1998, voafidy ho mpanolotsaina isam-paritra ho an'i Rhône-Alpes izy ary lasa filohan'ny komity momba ny fiahiana ara-tsosialy sy ny politika an-tanàn-dehibe. Tamin'ny 2001, niala tamin'io toerana io izy rehefa voafidy ho mpanolotsaina jeneraly ho an'ny kantonin'i Bron. Voafidy indray tamin'ny 2008, nifarana tamin'ny 31 Desambra 2014 ny fe-potoam-piasany, niaraka tamin'ny fandravana ny kantonina sy ny fananganana ny Faritra Metropolitanin'i Lyon. Nanomboka tamin'ny taona 2014 ka hatramin'ny taona 2020, dia mpanolotsaina tao amin'ny Faritra Metropolitan Lyon izy, ary koa filoha lefitra niandraikitra ny ankizy, ny fianakaviana, ny fanabeazana ary ny sekoly ambaratonga faharoa hatramin'ny 10 Jolay 2017.

Tamin'ny Septambra 2015, nametra-pialana tamin'ny maha-ben'ny tanàna azy izy ary nosoloin'ny lefiny teo aloha, Jean-Michel Longueval&lt;ref&gt;https://www.lyoncapitale.fr/Politique/Bron-Jean-Michel-Longueval-succede-a-Annie-Guillemot-comme-maire&lt;/ref&gt;.

== Senatera ==
Amin'ny maha-kandidà faharoa ao amin'ny lisitry ny Antoko Sosialista azy tamin'ny fifidianana senatera tamin'ny 28 Septambra 2014 tao amin'ny departemantan'i Rhône azy, dia voafidy ho senatera izy mandritra ny fe-potoana enin-taona manomboka ny 1 Oktobra amin'io taona io.

Mpikambana ao amin'ny vondrona Sosialista izy ary mipetraka ao amin'ny Komity momba ny Raharaha Ara-toekarena.

Tamin'ny 4 Oktobra 2017, ny ampitson'ny fifidianana senatera (fanavaozana ampahany - tsy voakasik'izany ny departemantan'i Rhône), dia lasa Sekreteran'ny Antenimieran-doholona izy ary noho izany dia niditra tao amin'ny Biraon'ny Antenimieran-doholona.

Nanohana an'i Benoît Hamon tamin'ny fihodinana faharoa tamin'ny fifidianana voalohany ho an'ny olom-pirenena tamin'ny taona 2017 izy&lt;ref&gt;https://www.lemonde.fr/primaire-de-la-gauche/article/2017/01/23/primaire-a-gauche-martine-aubry-et-ses-proches-voteront-pour-benoit-hamon_5067560_5008374.html&lt;/ref&gt;.

Tsy nirotsaka hofidiana indray izy tamin'ny [[:fr:Élections_sénatoriales_de_2020_dans_le_Rhône|fifidianana senatera]] tamin'ny 27 Septambra 2020.

== Jereo koa ==

[[sokajy:injeniera sivily frantsay]]
[[sokajy:Teraka tamin'ny taona 1956]]
[[Sokajy:mpanao politika frantsay]]</text>
      <sha1>2wovmxh4mbjki1hyzihnto2zttdkm7l</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Klaus Wowereit</title>
    <ns>0</ns>
    <id>229192</id>
    <revision>
      <id>1135045</id>
      <parentid>1021991</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T13:45:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HarryWurst</username>
        <id>36292</id>
      </contributor>
      <origin>1135045</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="911" sha1="ck64mftrdout4czfvnhljjqqgl1nih7" xml:space="preserve">{{infobox olona
|sary= 
|anarana=Klaus Wowereit
|teraka=1 Oktobra 1954
|maty= 
|firenena= {{Alemaina}}
|mpiaraka=
|asa=
* [[mpanao politika]]
* [[mpanoratra ny tantaran'ny fiainany]]
|taona niasàna=
}}
'''Klaus Wowereit''' (teraka ny 1 Oktobra 1953, tao [[Berlin]] Andrefana) dia [[mpanao politika]] [[Alemaina|alemà]] teo aloha (SPD). 
Izy no Ben'ny tanànan'i [[Berlin]] nanomboka tamin'ny 2001 ka hatramin'ny 2014 ary iray amin'ireo filoha lefitra federaly tao amin'ny SPD nanomboka tamin'ny 2009 ka hatramin'ny 2013. Nahazo laza iraisam-pirenena izy tamin'ny taona 2001 rehefa nanambara ampahibemaso ny vahoaka hoe: ''Pelaka aho - ary zavatra tsara izany!'' 
Fotoana fohy taorian'izay, tamin'ny 2003, dia namorona ny andian-teny hoe ''mahantra i Berlin, nefa maninton''.

{{commonscat}}
[[sokajy:mpanao politika alemana]]
[[sokajy:mpanoratra ny tantaran'ny fiainany]]
[[sokajy:Teraka tamin'ny taona 1954]]</text>
      <sha1>ck64mftrdout4czfvnhljjqqgl1nih7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ambohimalaza Miray</title>
    <ns>0</ns>
    <id>230845</id>
    <revision>
      <id>1135149</id>
      <parentid>1132403</parentid>
      <timestamp>2026-04-13T11:54:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HarryWurst</username>
        <id>36292</id>
      </contributor>
      <origin>1135149</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4741" sha1="nrtnuymrlxkho06ubxiwnaa0d83057a" xml:space="preserve">{{infobox tanàna
|anarana=Ambohimalaza Miray
|faritany=Antananarivo
|faritra [[Analamanga]]
|isam-ponina=8790
|ben'ny tanàna=
|firenena={{Madagasikara}}
|sary= Portail Sud du village d'Ambohimalaza.JPG
|saina=Malagasy|velarantany=NC|tanàna=NC|fanjakana=NC}}
'''Ambohimalaza Miray''' dia [[Kaominina eto Madagasikara|kaominina malagasy]] ao amin' ny [[Distrikan'Antananarivo-Avaradrano|distrikan' Antananarivo Avaradrano]], [[Faritra Analamanga]], [[Faritanin' Antananarivo]]. Ny isan' ny mponiny dia 8&amp;nbsp;790 araka ny faminavinana natao tamin' ny taona 2000. Ny kaodin-kaominina dia 10223 ary ny kaodin-distrika dia 102.

== Tantara ==

=== Faha mpanjaka ===
Ara-tantara, Ambohitraivo no anisan’ ny renivohi-panjakana natanjaka indrindra tao [[Fanjakan' Imerina|Imerina]] ankoatran' [[Ambohidrabiby]] izay renivohi-panjakan' ny mpanjaka [[Andrianafovaratra]] (nanjaka 1575-1610). Resin-d[[Ralambo]] anefa Andrianafovaratra mpanjakan’ Ambohitraivo, koa ho fanamarihana izany dia Ambohimalazabe izay toerana eo avaratr' Ambohitraivo no nofinidin-dRalambo honenan’ [[Andriatompokoindrindra|Andriantompokoindrindra]] zanany lahimatoa sy Ravaomasina, ary Ambohitraivo eo atsimo kosa dia novain-dRalambo ho [[Imerikasinina]] no anarany. Ny taranak’ Andriantompokoindrindra sy Ravaomasina kosa dia nifindra teo ampita avaratr’ Ambohimalazabe, eo amin' ilay toerana atao hoe Ambohimalaza. Teo Ambohimalaza kosa, amin’ ny ilany andrefan' Ambohimalaza no nonina ny [[Andriantompokoindrindra (foko)|taranak’ Andriantompokoindrindra]] ka ny ilany avaratra no an’ ny tarana-d[[Ratompoinandriana]] sy [[Andriandambo]], lahimatoa sy lahiaivon’ Andriantompokoindrindra ary ny ilany atsimo kosa no an’ny taranak’ Andriamahatsiravina zanaka faralahin’ Andriantompokoindrindra. Misy [[lovantsofina]] milaza fa ireo taranak’ Andriantompokoindrindra monina amin’ io avaratra io dia [[Andriamasinavalona (foko)|Andriamasinavalona]] sy [[Zazamarolahy]] ny firazanany. Araka izany, noporofoin’ Andriantompokoindrindra fa ny andriana dia mianavaratra hatrany ary ny avo razana no monina amin’ ny avaratra indrindra eo amin’ ny vohitra. Ny ilany antsinanan' Ambohimalaza kosa dia ny tera-dRavaomasina no nonina teo.

== Vokatry ny fambolena ==
Ny anjaran'ny tantsaha mampiasa zezika simika dia &lt;5%.
Ny entana faharoa lafo vidy indrindra dia tomates.
Ny zava-bolena lehibe indrindra amin'ny lafin'ny velarantany dia vary.
Ny entana fahatelo lafo vidy indrindra dia pomme de terre.
Ny isan'omby dia 675.
Ny isan'ny taona nisiam-pesitry ny vorona teo anelanelan'ny taona 1999-2001 dia 3.
Ny zava-bolena faharoa lehibe indrindra amin'ny lafin'ny velarantany dia mangahazo.
Ny entana lafo vidy indrindra dia legioma hafa.
75 isan-jaton'ny tanimbary no voatondraka amin'ny tohidrano na paompy.
37 ny mponina no manao asa tanana.
120 no isan'ny ombivavy be ronono.
60 ny mponina no miasa tany.
3 ny mponina no miasa amin'ny sampandraharaha.
150 no isan'ny kisoa.

== Ara-tsosialy ==
Ahitana fikambanam-piasatanana ao.
Ahitana fikambanan-tantsaha ao.

== Fotodrafitrasa ==
Tongavan'ny lalam-paritra ilay tanàna.
Ahitana tobim-pahasalamana ao.
Ijanon'ny taksiborosy ilay kaominina.
Andalovan'ny lalam-pirenena ilay kaominina.
Ahitana sekoly ambaratonga fototra.
Ahitana orinasa mampiasa olona latsaky ny folo.
Misy fitrandrahana harena an-kibon'ny tany amin'ny fomba indostrialy.
Ahitana kolejy ao amin'ilay tanàna.
Tsy ny JIRAMA no manome ny rano.
Misy biraom-paositra ao.

== Fitaterana ==
Ny fitaovam-pitaterana ampiasaina matetika indrindra dia fiara lehibe.
Ny faharetan'ny dia mankany amin'ny renivohi-paritany dia 0 ora.
Ny fotoam-pitaterana mankany amin'ny tanàn-dehibem-paritany amin'ny andro fahavaratra dia 0 ora.
Ny lalan-tany dia azo aleha mandavan-taona.
Ny saran-dalan'ny olona tokana mankany amin'ny tanàn-dehibem-paritany amin'ny andro fahavaratra dia 1000 Fmg.
Ny saran-dalan'ny olona tokana mankany amin'ny tanàn-dehibem-paritany amin'ny haintany dia 1000 Fmg.

== Fahasoavana ==
5 isan-jaton'ny mponina no tena mahantra dia mahantra.
60 isan-jaton'ny mponina no atao hoe mahantra.
Ny halavan'ny vanim-potoana mety ahalanian'ny vokatry ny taon-dasa dia 3 volana.
15 isan-jaton'ny mponina no atao hoe manan-karena.
20 isan-jaton'ny mponina no manana fari-piainana antonontonony.

== Endri-javatra ==

== Olana ==
Ny isan'ny vakitrano tanatin'ny taona 1999-2001 dia 8.
Ahitana zandary ao amin'ilay kaominina.

== Rohy ivelany ==
* [http://www.ilo.cornell.edu/ilo/census.xls ilo.cornell.edu] - Statistika momba ny kaominina malagasy ary loharanom-pahaizana namoronana an'ity lahatsoratra ity.
{{reflist}}
{{commonscat}}
{{Analamanga}}
[[Sokajy:Kaominina any Madagasikara]]
[[Sokajy:Kaominina any Faritra Analamanga]]</text>
      <sha1>nrtnuymrlxkho06ubxiwnaa0d83057a</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1135150</id>
      <parentid>1135149</parentid>
      <timestamp>2026-04-13T11:54:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HarryWurst</username>
        <id>36292</id>
      </contributor>
      <origin>1135150</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4762" sha1="7wlljfafddzgs6t68384nisqlw2gm9a" xml:space="preserve">{{infobox tanàna
|anarana=Ambohimalaza Miray
|faritany=Antananarivo
|faritra [[Analamanga]]
|isam-ponina=8790
|ben'ny tanàna=Sedera Rakotoaritsifa
|firenena={{Madagasikara}}
|sary= Portail Sud du village d'Ambohimalaza.JPG
|saina=Malagasy|velarantany=NC|tanàna=NC|fanjakana=NC}}
'''Ambohimalaza Miray''' dia [[Kaominina eto Madagasikara|kaominina malagasy]] ao amin' ny [[Distrikan'Antananarivo-Avaradrano|distrikan' Antananarivo Avaradrano]], [[Faritra Analamanga]], [[Faritanin' Antananarivo]]. Ny isan' ny mponiny dia 8&amp;nbsp;790 araka ny faminavinana natao tamin' ny taona 2000. Ny kaodin-kaominina dia 10223 ary ny kaodin-distrika dia 102.

== Tantara ==

=== Faha mpanjaka ===
Ara-tantara, Ambohitraivo no anisan’ ny renivohi-panjakana natanjaka indrindra tao [[Fanjakan' Imerina|Imerina]] ankoatran' [[Ambohidrabiby]] izay renivohi-panjakan' ny mpanjaka [[Andrianafovaratra]] (nanjaka 1575-1610). Resin-d[[Ralambo]] anefa Andrianafovaratra mpanjakan’ Ambohitraivo, koa ho fanamarihana izany dia Ambohimalazabe izay toerana eo avaratr' Ambohitraivo no nofinidin-dRalambo honenan’ [[Andriatompokoindrindra|Andriantompokoindrindra]] zanany lahimatoa sy Ravaomasina, ary Ambohitraivo eo atsimo kosa dia novain-dRalambo ho [[Imerikasinina]] no anarany. Ny taranak’ Andriantompokoindrindra sy Ravaomasina kosa dia nifindra teo ampita avaratr’ Ambohimalazabe, eo amin' ilay toerana atao hoe Ambohimalaza. Teo Ambohimalaza kosa, amin’ ny ilany andrefan' Ambohimalaza no nonina ny [[Andriantompokoindrindra (foko)|taranak’ Andriantompokoindrindra]] ka ny ilany avaratra no an’ ny tarana-d[[Ratompoinandriana]] sy [[Andriandambo]], lahimatoa sy lahiaivon’ Andriantompokoindrindra ary ny ilany atsimo kosa no an’ny taranak’ Andriamahatsiravina zanaka faralahin’ Andriantompokoindrindra. Misy [[lovantsofina]] milaza fa ireo taranak’ Andriantompokoindrindra monina amin’ io avaratra io dia [[Andriamasinavalona (foko)|Andriamasinavalona]] sy [[Zazamarolahy]] ny firazanany. Araka izany, noporofoin’ Andriantompokoindrindra fa ny andriana dia mianavaratra hatrany ary ny avo razana no monina amin’ ny avaratra indrindra eo amin’ ny vohitra. Ny ilany antsinanan' Ambohimalaza kosa dia ny tera-dRavaomasina no nonina teo.

== Vokatry ny fambolena ==
Ny anjaran'ny tantsaha mampiasa zezika simika dia &lt;5%.
Ny entana faharoa lafo vidy indrindra dia tomates.
Ny zava-bolena lehibe indrindra amin'ny lafin'ny velarantany dia vary.
Ny entana fahatelo lafo vidy indrindra dia pomme de terre.
Ny isan'omby dia 675.
Ny isan'ny taona nisiam-pesitry ny vorona teo anelanelan'ny taona 1999-2001 dia 3.
Ny zava-bolena faharoa lehibe indrindra amin'ny lafin'ny velarantany dia mangahazo.
Ny entana lafo vidy indrindra dia legioma hafa.
75 isan-jaton'ny tanimbary no voatondraka amin'ny tohidrano na paompy.
37 ny mponina no manao asa tanana.
120 no isan'ny ombivavy be ronono.
60 ny mponina no miasa tany.
3 ny mponina no miasa amin'ny sampandraharaha.
150 no isan'ny kisoa.

== Ara-tsosialy ==
Ahitana fikambanam-piasatanana ao.
Ahitana fikambanan-tantsaha ao.

== Fotodrafitrasa ==
Tongavan'ny lalam-paritra ilay tanàna.
Ahitana tobim-pahasalamana ao.
Ijanon'ny taksiborosy ilay kaominina.
Andalovan'ny lalam-pirenena ilay kaominina.
Ahitana sekoly ambaratonga fototra.
Ahitana orinasa mampiasa olona latsaky ny folo.
Misy fitrandrahana harena an-kibon'ny tany amin'ny fomba indostrialy.
Ahitana kolejy ao amin'ilay tanàna.
Tsy ny JIRAMA no manome ny rano.
Misy biraom-paositra ao.

== Fitaterana ==
Ny fitaovam-pitaterana ampiasaina matetika indrindra dia fiara lehibe.
Ny faharetan'ny dia mankany amin'ny renivohi-paritany dia 0 ora.
Ny fotoam-pitaterana mankany amin'ny tanàn-dehibem-paritany amin'ny andro fahavaratra dia 0 ora.
Ny lalan-tany dia azo aleha mandavan-taona.
Ny saran-dalan'ny olona tokana mankany amin'ny tanàn-dehibem-paritany amin'ny andro fahavaratra dia 1000 Fmg.
Ny saran-dalan'ny olona tokana mankany amin'ny tanàn-dehibem-paritany amin'ny haintany dia 1000 Fmg.

== Fahasoavana ==
5 isan-jaton'ny mponina no tena mahantra dia mahantra.
60 isan-jaton'ny mponina no atao hoe mahantra.
Ny halavan'ny vanim-potoana mety ahalanian'ny vokatry ny taon-dasa dia 3 volana.
15 isan-jaton'ny mponina no atao hoe manan-karena.
20 isan-jaton'ny mponina no manana fari-piainana antonontonony.

== Endri-javatra ==

== Olana ==
Ny isan'ny vakitrano tanatin'ny taona 1999-2001 dia 8.
Ahitana zandary ao amin'ilay kaominina.

== Rohy ivelany ==
* [http://www.ilo.cornell.edu/ilo/census.xls ilo.cornell.edu] - Statistika momba ny kaominina malagasy ary loharanom-pahaizana namoronana an'ity lahatsoratra ity.
{{reflist}}
{{commonscat}}
{{Analamanga}}
[[Sokajy:Kaominina any Madagasikara]]
[[Sokajy:Kaominina any Faritra Analamanga]]</text>
      <sha1>7wlljfafddzgs6t68384nisqlw2gm9a</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1135151</id>
      <parentid>1135150</parentid>
      <timestamp>2026-04-13T11:55:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HarryWurst</username>
        <id>36292</id>
      </contributor>
      <origin>1135151</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4747" sha1="dfenukdx5jkj3lqjl1gvyro1x4p0vfv" xml:space="preserve">{{infobox tanàna
|anarana=Ambohimalaza Miray
|faritany=Antananarivo
|faritra [[Analamanga]]
|isam-ponina=8790
|ben'ny tanàna=Sedera Rakotoaritsifa
|firenena={{Madagasikara}}
|sary= Portail Sud du village d'Ambohimalaza.JPG
|saina=Malagasy
|velarantany=NC
|tanàna=
'''Ambohimalaza Miray''' dia [[Kaominina eto Madagasikara|kaominina malagasy]] ao amin' ny [[Distrikan'Antananarivo-Avaradrano|distrikan' Antananarivo Avaradrano]], [[Faritra Analamanga]], [[Faritanin' Antananarivo]]. Ny isan' ny mponiny dia 8&amp;nbsp;790 araka ny faminavinana natao tamin' ny taona 2000. Ny kaodin-kaominina dia 10223 ary ny kaodin-distrika dia 102.

== Tantara ==

=== Faha mpanjaka ===
Ara-tantara, Ambohitraivo no anisan’ ny renivohi-panjakana natanjaka indrindra tao [[Fanjakan' Imerina|Imerina]] ankoatran' [[Ambohidrabiby]] izay renivohi-panjakan' ny mpanjaka [[Andrianafovaratra]] (nanjaka 1575-1610). Resin-d[[Ralambo]] anefa Andrianafovaratra mpanjakan’ Ambohitraivo, koa ho fanamarihana izany dia Ambohimalazabe izay toerana eo avaratr' Ambohitraivo no nofinidin-dRalambo honenan’ [[Andriatompokoindrindra|Andriantompokoindrindra]] zanany lahimatoa sy Ravaomasina, ary Ambohitraivo eo atsimo kosa dia novain-dRalambo ho [[Imerikasinina]] no anarany. Ny taranak’ Andriantompokoindrindra sy Ravaomasina kosa dia nifindra teo ampita avaratr’ Ambohimalazabe, eo amin' ilay toerana atao hoe Ambohimalaza. Teo Ambohimalaza kosa, amin’ ny ilany andrefan' Ambohimalaza no nonina ny [[Andriantompokoindrindra (foko)|taranak’ Andriantompokoindrindra]] ka ny ilany avaratra no an’ ny tarana-d[[Ratompoinandriana]] sy [[Andriandambo]], lahimatoa sy lahiaivon’ Andriantompokoindrindra ary ny ilany atsimo kosa no an’ny taranak’ Andriamahatsiravina zanaka faralahin’ Andriantompokoindrindra. Misy [[lovantsofina]] milaza fa ireo taranak’ Andriantompokoindrindra monina amin’ io avaratra io dia [[Andriamasinavalona (foko)|Andriamasinavalona]] sy [[Zazamarolahy]] ny firazanany. Araka izany, noporofoin’ Andriantompokoindrindra fa ny andriana dia mianavaratra hatrany ary ny avo razana no monina amin’ ny avaratra indrindra eo amin’ ny vohitra. Ny ilany antsinanan' Ambohimalaza kosa dia ny tera-dRavaomasina no nonina teo.

== Vokatry ny fambolena ==
Ny anjaran'ny tantsaha mampiasa zezika simika dia &lt;5%.
Ny entana faharoa lafo vidy indrindra dia tomates.
Ny zava-bolena lehibe indrindra amin'ny lafin'ny velarantany dia vary.
Ny entana fahatelo lafo vidy indrindra dia pomme de terre.
Ny isan'omby dia 675.
Ny isan'ny taona nisiam-pesitry ny vorona teo anelanelan'ny taona 1999-2001 dia 3.
Ny zava-bolena faharoa lehibe indrindra amin'ny lafin'ny velarantany dia mangahazo.
Ny entana lafo vidy indrindra dia legioma hafa.
75 isan-jaton'ny tanimbary no voatondraka amin'ny tohidrano na paompy.
37 ny mponina no manao asa tanana.
120 no isan'ny ombivavy be ronono.
60 ny mponina no miasa tany.
3 ny mponina no miasa amin'ny sampandraharaha.
150 no isan'ny kisoa.

== Ara-tsosialy ==
Ahitana fikambanam-piasatanana ao.
Ahitana fikambanan-tantsaha ao.

== Fotodrafitrasa ==
Tongavan'ny lalam-paritra ilay tanàna.
Ahitana tobim-pahasalamana ao.
Ijanon'ny taksiborosy ilay kaominina.
Andalovan'ny lalam-pirenena ilay kaominina.
Ahitana sekoly ambaratonga fototra.
Ahitana orinasa mampiasa olona latsaky ny folo.
Misy fitrandrahana harena an-kibon'ny tany amin'ny fomba indostrialy.
Ahitana kolejy ao amin'ilay tanàna.
Tsy ny JIRAMA no manome ny rano.
Misy biraom-paositra ao.

== Fitaterana ==
Ny fitaovam-pitaterana ampiasaina matetika indrindra dia fiara lehibe.
Ny faharetan'ny dia mankany amin'ny renivohi-paritany dia 0 ora.
Ny fotoam-pitaterana mankany amin'ny tanàn-dehibem-paritany amin'ny andro fahavaratra dia 0 ora.
Ny lalan-tany dia azo aleha mandavan-taona.
Ny saran-dalan'ny olona tokana mankany amin'ny tanàn-dehibem-paritany amin'ny andro fahavaratra dia 1000 Fmg.
Ny saran-dalan'ny olona tokana mankany amin'ny tanàn-dehibem-paritany amin'ny haintany dia 1000 Fmg.

== Fahasoavana ==
5 isan-jaton'ny mponina no tena mahantra dia mahantra.
60 isan-jaton'ny mponina no atao hoe mahantra.
Ny halavan'ny vanim-potoana mety ahalanian'ny vokatry ny taon-dasa dia 3 volana.
15 isan-jaton'ny mponina no atao hoe manan-karena.
20 isan-jaton'ny mponina no manana fari-piainana antonontonony.

== Endri-javatra ==

== Olana ==
Ny isan'ny vakitrano tanatin'ny taona 1999-2001 dia 8.
Ahitana zandary ao amin'ilay kaominina.

== Rohy ivelany ==
* [http://www.ilo.cornell.edu/ilo/census.xls ilo.cornell.edu] - Statistika momba ny kaominina malagasy ary loharanom-pahaizana namoronana an'ity lahatsoratra ity.
{{reflist}}
{{commonscat}}
{{Analamanga}}
[[Sokajy:Kaominina any Madagasikara]]
[[Sokajy:Kaominina any Faritra Analamanga]]</text>
      <sha1>dfenukdx5jkj3lqjl1gvyro1x4p0vfv</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1135152</id>
      <parentid>1135151</parentid>
      <timestamp>2026-04-13T11:56:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HarryWurst</username>
        <id>36292</id>
      </contributor>
      <origin>1135152</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4750" sha1="knr7tz5dv6p8q07h2b54ztbhwzdpb0a" xml:space="preserve">{{infobox tanàna
|anarana=Ambohimalaza Miray
|faritany=Antananarivo
|faritra [[Analamanga]]
|isam-ponina=8790
|ben'ny tanàna=Sedera Rakotoaritsifa
|firenena={{Madagasikara}}
|sary= Portail Sud du village d'Ambohimalaza.JPG
|saina=Malagasy
|velarantany=NC
|tanàna=
}}
'''Ambohimalaza Miray''' dia [[Kaominina eto Madagasikara|kaominina malagasy]] ao amin' ny [[Distrikan'Antananarivo-Avaradrano|distrikan' Antananarivo Avaradrano]], [[Faritra Analamanga]], [[Faritanin' Antananarivo]]. Ny isan' ny mponiny dia 8&amp;nbsp;790 araka ny faminavinana natao tamin' ny taona 2000. Ny kaodin-kaominina dia 10223 ary ny kaodin-distrika dia 102.

== Tantara ==

=== Faha mpanjaka ===
Ara-tantara, Ambohitraivo no anisan’ ny renivohi-panjakana natanjaka indrindra tao [[Fanjakan' Imerina|Imerina]] ankoatran' [[Ambohidrabiby]] izay renivohi-panjakan' ny mpanjaka [[Andrianafovaratra]] (nanjaka 1575-1610). Resin-d[[Ralambo]] anefa Andrianafovaratra mpanjakan’ Ambohitraivo, koa ho fanamarihana izany dia Ambohimalazabe izay toerana eo avaratr' Ambohitraivo no nofinidin-dRalambo honenan’ [[Andriatompokoindrindra|Andriantompokoindrindra]] zanany lahimatoa sy Ravaomasina, ary Ambohitraivo eo atsimo kosa dia novain-dRalambo ho [[Imerikasinina]] no anarany. Ny taranak’ Andriantompokoindrindra sy Ravaomasina kosa dia nifindra teo ampita avaratr’ Ambohimalazabe, eo amin' ilay toerana atao hoe Ambohimalaza. Teo Ambohimalaza kosa, amin’ ny ilany andrefan' Ambohimalaza no nonina ny [[Andriantompokoindrindra (foko)|taranak’ Andriantompokoindrindra]] ka ny ilany avaratra no an’ ny tarana-d[[Ratompoinandriana]] sy [[Andriandambo]], lahimatoa sy lahiaivon’ Andriantompokoindrindra ary ny ilany atsimo kosa no an’ny taranak’ Andriamahatsiravina zanaka faralahin’ Andriantompokoindrindra. Misy [[lovantsofina]] milaza fa ireo taranak’ Andriantompokoindrindra monina amin’ io avaratra io dia [[Andriamasinavalona (foko)|Andriamasinavalona]] sy [[Zazamarolahy]] ny firazanany. Araka izany, noporofoin’ Andriantompokoindrindra fa ny andriana dia mianavaratra hatrany ary ny avo razana no monina amin’ ny avaratra indrindra eo amin’ ny vohitra. Ny ilany antsinanan' Ambohimalaza kosa dia ny tera-dRavaomasina no nonina teo.

== Vokatry ny fambolena ==
Ny anjaran'ny tantsaha mampiasa zezika simika dia &lt;5%.
Ny entana faharoa lafo vidy indrindra dia tomates.
Ny zava-bolena lehibe indrindra amin'ny lafin'ny velarantany dia vary.
Ny entana fahatelo lafo vidy indrindra dia pomme de terre.
Ny isan'omby dia 675.
Ny isan'ny taona nisiam-pesitry ny vorona teo anelanelan'ny taona 1999-2001 dia 3.
Ny zava-bolena faharoa lehibe indrindra amin'ny lafin'ny velarantany dia mangahazo.
Ny entana lafo vidy indrindra dia legioma hafa.
75 isan-jaton'ny tanimbary no voatondraka amin'ny tohidrano na paompy.
37 ny mponina no manao asa tanana.
120 no isan'ny ombivavy be ronono.
60 ny mponina no miasa tany.
3 ny mponina no miasa amin'ny sampandraharaha.
150 no isan'ny kisoa.

== Ara-tsosialy ==
Ahitana fikambanam-piasatanana ao.
Ahitana fikambanan-tantsaha ao.

== Fotodrafitrasa ==
Tongavan'ny lalam-paritra ilay tanàna.
Ahitana tobim-pahasalamana ao.
Ijanon'ny taksiborosy ilay kaominina.
Andalovan'ny lalam-pirenena ilay kaominina.
Ahitana sekoly ambaratonga fototra.
Ahitana orinasa mampiasa olona latsaky ny folo.
Misy fitrandrahana harena an-kibon'ny tany amin'ny fomba indostrialy.
Ahitana kolejy ao amin'ilay tanàna.
Tsy ny JIRAMA no manome ny rano.
Misy biraom-paositra ao.

== Fitaterana ==
Ny fitaovam-pitaterana ampiasaina matetika indrindra dia fiara lehibe.
Ny faharetan'ny dia mankany amin'ny renivohi-paritany dia 0 ora.
Ny fotoam-pitaterana mankany amin'ny tanàn-dehibem-paritany amin'ny andro fahavaratra dia 0 ora.
Ny lalan-tany dia azo aleha mandavan-taona.
Ny saran-dalan'ny olona tokana mankany amin'ny tanàn-dehibem-paritany amin'ny andro fahavaratra dia 1000 Fmg.
Ny saran-dalan'ny olona tokana mankany amin'ny tanàn-dehibem-paritany amin'ny haintany dia 1000 Fmg.

== Fahasoavana ==
5 isan-jaton'ny mponina no tena mahantra dia mahantra.
60 isan-jaton'ny mponina no atao hoe mahantra.
Ny halavan'ny vanim-potoana mety ahalanian'ny vokatry ny taon-dasa dia 3 volana.
15 isan-jaton'ny mponina no atao hoe manan-karena.
20 isan-jaton'ny mponina no manana fari-piainana antonontonony.

== Endri-javatra ==

== Olana ==
Ny isan'ny vakitrano tanatin'ny taona 1999-2001 dia 8.
Ahitana zandary ao amin'ilay kaominina.

== Rohy ivelany ==
* [http://www.ilo.cornell.edu/ilo/census.xls ilo.cornell.edu] - Statistika momba ny kaominina malagasy ary loharanom-pahaizana namoronana an'ity lahatsoratra ity.
{{reflist}}
{{commonscat}}
{{Analamanga}}
[[Sokajy:Kaominina any Madagasikara]]
[[Sokajy:Kaominina any Faritra Analamanga]]</text>
      <sha1>knr7tz5dv6p8q07h2b54ztbhwzdpb0a</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1135153</id>
      <parentid>1135152</parentid>
      <timestamp>2026-04-13T11:57:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HarryWurst</username>
        <id>36292</id>
      </contributor>
      <origin>1135153</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4764" sha1="6okdrsdfu8s9dldm086mo87w6ah240y" xml:space="preserve">{{infobox tanàna
|anarana=Ambohimalaza Miray
|faritany=Antananarivo
|faritra [[Analamanga]]
|isam-ponina=8790
|ben'ny tanàna=Sedera Rakotoaritsifa
|haavo = 1349
|firenena={{Madagasikara}}
|sary= Portail Sud du village d'Ambohimalaza.JPG
|saina=Malagasy
|velarantany=33
|tanàna=
}}
'''Ambohimalaza Miray''' dia [[Kaominina eto Madagasikara|kaominina malagasy]] ao amin' ny [[Distrikan'Antananarivo-Avaradrano|distrikan' Antananarivo Avaradrano]], [[Faritra Analamanga]], [[Faritanin' Antananarivo]]. Ny isan' ny mponiny dia 8&amp;nbsp;790 araka ny faminavinana natao tamin' ny taona 2000. Ny kaodin-kaominina dia 10223 ary ny kaodin-distrika dia 102.

== Tantara ==

=== Faha mpanjaka ===
Ara-tantara, Ambohitraivo no anisan’ ny renivohi-panjakana natanjaka indrindra tao [[Fanjakan' Imerina|Imerina]] ankoatran' [[Ambohidrabiby]] izay renivohi-panjakan' ny mpanjaka [[Andrianafovaratra]] (nanjaka 1575-1610). Resin-d[[Ralambo]] anefa Andrianafovaratra mpanjakan’ Ambohitraivo, koa ho fanamarihana izany dia Ambohimalazabe izay toerana eo avaratr' Ambohitraivo no nofinidin-dRalambo honenan’ [[Andriatompokoindrindra|Andriantompokoindrindra]] zanany lahimatoa sy Ravaomasina, ary Ambohitraivo eo atsimo kosa dia novain-dRalambo ho [[Imerikasinina]] no anarany. Ny taranak’ Andriantompokoindrindra sy Ravaomasina kosa dia nifindra teo ampita avaratr’ Ambohimalazabe, eo amin' ilay toerana atao hoe Ambohimalaza. Teo Ambohimalaza kosa, amin’ ny ilany andrefan' Ambohimalaza no nonina ny [[Andriantompokoindrindra (foko)|taranak’ Andriantompokoindrindra]] ka ny ilany avaratra no an’ ny tarana-d[[Ratompoinandriana]] sy [[Andriandambo]], lahimatoa sy lahiaivon’ Andriantompokoindrindra ary ny ilany atsimo kosa no an’ny taranak’ Andriamahatsiravina zanaka faralahin’ Andriantompokoindrindra. Misy [[lovantsofina]] milaza fa ireo taranak’ Andriantompokoindrindra monina amin’ io avaratra io dia [[Andriamasinavalona (foko)|Andriamasinavalona]] sy [[Zazamarolahy]] ny firazanany. Araka izany, noporofoin’ Andriantompokoindrindra fa ny andriana dia mianavaratra hatrany ary ny avo razana no monina amin’ ny avaratra indrindra eo amin’ ny vohitra. Ny ilany antsinanan' Ambohimalaza kosa dia ny tera-dRavaomasina no nonina teo.

== Vokatry ny fambolena ==
Ny anjaran'ny tantsaha mampiasa zezika simika dia &lt;5%.
Ny entana faharoa lafo vidy indrindra dia tomates.
Ny zava-bolena lehibe indrindra amin'ny lafin'ny velarantany dia vary.
Ny entana fahatelo lafo vidy indrindra dia pomme de terre.
Ny isan'omby dia 675.
Ny isan'ny taona nisiam-pesitry ny vorona teo anelanelan'ny taona 1999-2001 dia 3.
Ny zava-bolena faharoa lehibe indrindra amin'ny lafin'ny velarantany dia mangahazo.
Ny entana lafo vidy indrindra dia legioma hafa.
75 isan-jaton'ny tanimbary no voatondraka amin'ny tohidrano na paompy.
37 ny mponina no manao asa tanana.
120 no isan'ny ombivavy be ronono.
60 ny mponina no miasa tany.
3 ny mponina no miasa amin'ny sampandraharaha.
150 no isan'ny kisoa.

== Ara-tsosialy ==
Ahitana fikambanam-piasatanana ao.
Ahitana fikambanan-tantsaha ao.

== Fotodrafitrasa ==
Tongavan'ny lalam-paritra ilay tanàna.
Ahitana tobim-pahasalamana ao.
Ijanon'ny taksiborosy ilay kaominina.
Andalovan'ny lalam-pirenena ilay kaominina.
Ahitana sekoly ambaratonga fototra.
Ahitana orinasa mampiasa olona latsaky ny folo.
Misy fitrandrahana harena an-kibon'ny tany amin'ny fomba indostrialy.
Ahitana kolejy ao amin'ilay tanàna.
Tsy ny JIRAMA no manome ny rano.
Misy biraom-paositra ao.

== Fitaterana ==
Ny fitaovam-pitaterana ampiasaina matetika indrindra dia fiara lehibe.
Ny faharetan'ny dia mankany amin'ny renivohi-paritany dia 0 ora.
Ny fotoam-pitaterana mankany amin'ny tanàn-dehibem-paritany amin'ny andro fahavaratra dia 0 ora.
Ny lalan-tany dia azo aleha mandavan-taona.
Ny saran-dalan'ny olona tokana mankany amin'ny tanàn-dehibem-paritany amin'ny andro fahavaratra dia 1000 Fmg.
Ny saran-dalan'ny olona tokana mankany amin'ny tanàn-dehibem-paritany amin'ny haintany dia 1000 Fmg.

== Fahasoavana ==
5 isan-jaton'ny mponina no tena mahantra dia mahantra.
60 isan-jaton'ny mponina no atao hoe mahantra.
Ny halavan'ny vanim-potoana mety ahalanian'ny vokatry ny taon-dasa dia 3 volana.
15 isan-jaton'ny mponina no atao hoe manan-karena.
20 isan-jaton'ny mponina no manana fari-piainana antonontonony.

== Endri-javatra ==

== Olana ==
Ny isan'ny vakitrano tanatin'ny taona 1999-2001 dia 8.
Ahitana zandary ao amin'ilay kaominina.

== Rohy ivelany ==
* [http://www.ilo.cornell.edu/ilo/census.xls ilo.cornell.edu] - Statistika momba ny kaominina malagasy ary loharanom-pahaizana namoronana an'ity lahatsoratra ity.
{{reflist}}
{{commonscat}}
{{Analamanga}}
[[Sokajy:Kaominina any Madagasikara]]
[[Sokajy:Kaominina any Faritra Analamanga]]</text>
      <sha1>6okdrsdfu8s9dldm086mo87w6ah240y</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Jair Bolsonaro</title>
    <ns>0</ns>
    <id>255409</id>
    <revision>
      <id>1135074</id>
      <parentid>1128966</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T14:48:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HarryWurst</username>
        <id>36292</id>
      </contributor>
      <origin>1135074</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1419" sha1="i11pnjvbvx1r79whrrjcjjszyl4oiir" xml:space="preserve">{{infobox olona
|sary= 
|anarana=Jair Bolsonaro
|teraka=21 Martsa 1955
|toerana=[[Glicério]]
|maty= 
|firenena={{Brazila}}
|mpiaraka=
|asa=
*[[miaramila]]
* [[mpanao politika]]
|taona niasàna=
}}
'''Jair Messias Bolsonaro''' dia mpanao politika sy filohan'i {{Brazila}} (2019-2022), teraka ny 21 Martsa 1955 tao [[Glicério]]
==Ny fiainany manokana==
Ny vadiny dia [[Michelle Bolsonaro]], Rogéria Nantes Nunes Braga. Ny zanany dia [[Flávio Bolsonaro]], [[Carlos Bolsonaro]], [[Eduardo Bolsonaro]], [[Jair Renan Bolsonaro]], Laura Bolsonaro.

==Fifidianana filoham-pirenena==
Voafidy ho Filoham-pirenena federaly izy nandritra ny fifidianana filoham-pirenena tamin'ny taona 2018. 

== Filohan'i Brezila ==
{|border=&quot;1&quot; align=&quot;center&quot; style=&quot;border: 10px solid #0; background-color:#FFFFFF&quot;
|-align=&quot;center&quot; bgcolor=&quot;DDEEFF&quot;
!nodimbiasany
![[Sary:Flag_of_Brazil.svg|40px]] Filohan'i [[Brezila]] faha-38
!mpandimby
|-align=&quot;center&quot; 
| [[Michel Temer]]&lt;br/&gt;     || [[Jair Bolsonaro]]&lt;br/&gt; 2019-2022 ||  [[Luiz Inácio Lula da Silva]]
|-bgcolor=&quot;#DDEEFF&quot;
|-
|}

Izy dia [[solombavambahoaka]] federaly ho an'ny [[Rio de Janeiro]] teo anelanelan'ny taona 1991 sy 2018

Antoko: [[Partido Liberal|Antoko Liberaly]] 


===Rohy ivelany===

{{commonscat}}
[[Sokajy:Mpanao politika breziliana|B]]
[[sokajy:Teraka tamin'ny taona 1955]]
[[Sokajy:Filohan'i Brezila|B]]
[[sokajy:miaramila breziliana|B]]
[[Sokajy:Partido Liberal|B]]</text>
      <sha1>i11pnjvbvx1r79whrrjcjjszyl4oiir</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Distrikan' i Betafo</title>
    <ns>0</ns>
    <id>278434</id>
    <revision>
      <id>1135146</id>
      <parentid>1066169</parentid>
      <timestamp>2026-04-13T11:43:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HarryWurst</username>
        <id>36292</id>
      </contributor>
      <origin>1135146</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1336" sha1="9cpcgflbdsmalda7o7lxhndh8dfsguk" xml:space="preserve">{{infobox tanàna
|anarana=Distrikan'i Betafo
|faritra = [[Vakinankaratra]]
|faritany=[[Faritanin'i Antananarivo|Antananarivo]]
|isam-ponina=
|velarantany=
|firenena={{Madagasikara}}
|sary=Bureau du district de Betafo, Région Vakinakaratra Antsirabe.jpg
}}
Ny '''Distrikan' i Betafo''' dia distrika eto [[Madagasikara]], ao amin' ny tapany atsimo atsinana' ny [[Faritanin'Antananarivo|Faritanin' Antananarivo]], ao amin' ny [[Faritra Vakinankaratra]].

==Kaominina==
* [[Alakamisy Anativato]]
* [[Alakamisy Marososona]]
* [[Alarobia Bemaha]]
* [[Ambatonikonilahy]]
* [[Ambohimanambola]]
* [[Ambohimasina]]
* [[Andranomafana]]
* [[Andrembesoa]]
* [[Anosiarivo Manapa]]
* [[Antohobe]]
* [[Antsotso]]
* '''[[Betafo]]'''
* [[Inanantonana]]
* [[Mahaiza]]
* [[Mandritsara]]
* [[Manohisoa]]
* [[Soavina]]
* [[Tritriva]]
== Jereo koa ==
Ireo distrika ao amin' ny [[Faritra Vakinankaratra]]:
* [[Distrikan'Ambatolampy|Distrikan' Ambatolampy]]
* [[Distrikan'Antanifotsy|Distrikan' Antanifotsy]]
* [[Distrikan'Antsirabe I|Distrikan' Antsirabe I]]
* [[Distrikan'Antsirabe II|Distrikan' Antsirabe II]]
* [[Distrikan' i Betafo]]
* [[Distrikan'i Faratsiho|Distrikan' i Faratsiho]]
* [[Distrikan'i Mandoto|Distrikan' i Mandoto]]
{{reflist}}
{{Commonscat|Betafo}}
{{Vakinankaratra}}
[[Sokajy:Faritra Vakinankaratra]]
[[Sokajy:Distrika ao Madagasikara]]</text>
      <sha1>9cpcgflbdsmalda7o7lxhndh8dfsguk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Mimosa</title>
    <ns>0</ns>
    <id>280049</id>
    <revision>
      <id>1135084</id>
      <parentid>1130104</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T16:30:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-96630-1</username>
        <id>38575</id>
      </contributor>
      <comment>Nanitsy fitenenana</comment>
      <origin>1135084</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2743" sha1="rbeeppbodlwsijt8iflh4lfocru10sk" xml:space="preserve">[[Sary:Mimosa pudica in September month.jpg|vignette|419x419px|''[[Mimosa pudica]]'']]
Ny '''''Mimosa''''' dia vondron-karazan-javamaniry mamony, ao amin' ny fianakaviana ''[[Mimosaceae]]'' araka ny [[fanasokajian' i Cronquist]] (1981) na ao amin' ny fianakaviana lehibe ''[[Fabaceae]]'' sy ny zana-pianakaviana ''Mimosoideae'' araka ny [[fanasokajiana filôjenetika]]. Ahitana karazana hazo sy hazobotry efa ho 400 eo ho eo izy io. Ny zavamaniry ataon' ny Malagasy hoe [[mimôzà]] dia tsy tafiditra ao anatin' ity vondron-karazana ity fa ao amin' ny ''[[Acacia]]''.

== Karazana ==
Misy fisafotofotoana eo amin' ny anaran' ny vondron-karazana telo: ''[[Acacia]]'' sy ''[[Robinia]]'' ary ''Mimosa''. Nandritra ny tantaran' ny bôtanika koa dia niovaova be ihany ny famaritana ny vondron-karazana ''Mimosa'', hany ka maro ny karazana voalaza ao amin' io vondrona io no nafindra ho any  amin' ny  vondron-karazana hafa (oh: ''Acacia'' na ''[[Albizia]]''). Ankehitriny dia ahitana karazana [[Hazo (zavamaniry)|hazo]] sy [[hazobotry]] efa ho 400 eo ho eo ny ''Mimosa'', ka indreto ny sasany amin' izany:

* ''Mimosa aculeaticarpa'' Ortega
* ''Mimosa arenosa'' (Willd.) Poir.
* ''[[Mimosa asperata]]'' L. -- hery, riotra, roitra
* ''Mimosa borealis'' Gray
* ''Mimosa casta'' L.
* ''Mimosa caesalpiniaefolia'' Benth.
* ''Mimosa ceratonia'' L.
* ''Mimosa diplotricha'' C.Wright ex Sauvalle
* ''Mimosa dysocarpa'' Benth.
* ''Mimosa dysocarpa var. dysocarpa'' Benth.
* ''Mimosa emoryana'' Benth.
* ''Mimosa grahamii'' Gray
* ''Mimosa grahamii var. grahamii'' Gray
* ''Mimosa hystricina'' (Small ex Britt. et Rose) B.L.Turner
* ''Mimosa latidens'' (Small) B.L. Turner
* ''Mimosa laxiflora'' Benth.
* ''Mimosa malacophylla'' Gray
* ''Mimosa microphylla'' Dry.
* ''Mimosa nuttallii'' (DC.) B.L. Turner
* ''Mimosa pellita'' Kunth ex Willd.
* ''Mimosa pigra'' L.
* ''Mimosa pigra var. pigra'' L.
* ''[[Mimosa pudica]]'' L. -- amboafotsikely, amboafotsitenda, anakoay, anakoe, anankoay, kelimanjakalanitra, matirorona, matirosana, ramirena, ramiria, ramorena
* ''Mimosa quadrivalvis'' L.
* ''Mimosa quadrivalvis var. hystricina'' (Small) Barneby
* ''Mimosa roemeriana'' Scheele
* ''Mimosa rupertiana'' B.L. Turner
* ''Mimosa schomburgkii'' Benth.
* ''Mimosa spegazzinii'' Pirotta
* ''Mimosa strigillosa'' Torr. et Gray
* ''Mimosa tenuiflora'' (Willd.) Poir. (''Mimosa hostilis'')
* ''Mimosa texana'' (Gray) Small
* ''Mimosa turneri'' Barneby
* ''Mimosa verrucosa''

== Jereo koa ==

* [[Lisitry ny karazana ao amin' ny Mimosa|Lisitry ny karazana ''Mimosa'']]
* ''[[Acacia]]''
* ''[[Albizia]]''
* ''[[Robinia]]''
* ''[[Parkia]]''
* ''[[Vachellia]]''
* ''[[Homadaula]]''
* ''[[Iolaus]]'' 
* ''[[Neurostrota]]'' 
* ''[[Pyrisitia]]''
* [[Mimôza]]
* [[Akasià]]</text>
      <sha1>rbeeppbodlwsijt8iflh4lfocru10sk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Aloe vera</title>
    <ns>0</ns>
    <id>283890</id>
    <revision>
      <id>1135035</id>
      <parentid>1134868</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T12:49:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Thelezifor</username>
        <id>15140</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>1135035</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="893" sha1="gu6icwmj16vdgx62kwf2gs8mwh0c9de" xml:space="preserve">[[Sary:Aloe_vera_-_Agri-Horticultural_Society_of_India_-_Alipore_-_Kolkata_2013-01-05_2327.JPG|thumb|Alovera]]

Ny '''''Aloe vera''''' dia karazana [[Aloe|vahona]], zavamaniry matevin-dravina sy mitahiry ranony be sy mafaitra, ao amin' ny fianakaviana ''[[Aloaceae]]''. Atao hoe '''sakoakenkigny''' izy io amin' ny [[Fiteny malagasy|teny malagasy]] [[Fiteny antankarana|antankarana]]. Miely patrana izy io, ary heverina ho karazana manafika any amin' ny faritra maro maneran-tany. Avy any amin' ny [[Saikanosin' i Arabia|Saikanosy Arabika]] izy io, saingy mitombo any anaty ala any amin' ny toetany trôpikaly sy maina manerana izao tontolo izao. Izy io dia ambolena ho an' ny vokatra ara-barotra, indrindra amkin' ny [[fitsaboana nentim-paharazana]] nandritra ny taonjato maro.

== Jereo koa ==

* ''[[Aloe]]''

* [[Zavamaniry fanao fanafody]]
* [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara]]</text>
      <sha1>gu6icwmj16vdgx62kwf2gs8mwh0c9de</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1135036</id>
      <parentid>1135035</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T12:50:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Thelezifor</username>
        <id>15140</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>nanova ny anaran'i [[Alovera]] ho [[Aloe vera]] i Thelezifor</comment>
      <origin>1135035</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="893" sha1="gu6icwmj16vdgx62kwf2gs8mwh0c9de" xml:space="preserve">[[Sary:Aloe_vera_-_Agri-Horticultural_Society_of_India_-_Alipore_-_Kolkata_2013-01-05_2327.JPG|thumb|Alovera]]

Ny '''''Aloe vera''''' dia karazana [[Aloe|vahona]], zavamaniry matevin-dravina sy mitahiry ranony be sy mafaitra, ao amin' ny fianakaviana ''[[Aloaceae]]''. Atao hoe '''sakoakenkigny''' izy io amin' ny [[Fiteny malagasy|teny malagasy]] [[Fiteny antankarana|antankarana]]. Miely patrana izy io, ary heverina ho karazana manafika any amin' ny faritra maro maneran-tany. Avy any amin' ny [[Saikanosin' i Arabia|Saikanosy Arabika]] izy io, saingy mitombo any anaty ala any amin' ny toetany trôpikaly sy maina manerana izao tontolo izao. Izy io dia ambolena ho an' ny vokatra ara-barotra, indrindra amkin' ny [[fitsaboana nentim-paharazana]] nandritra ny taonjato maro.

== Jereo koa ==

* ''[[Aloe]]''

* [[Zavamaniry fanao fanafody]]
* [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara]]</text>
      <sha1>gu6icwmj16vdgx62kwf2gs8mwh0c9de</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1135038</id>
      <parentid>1135036</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T12:51:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Thelezifor</username>
        <id>15140</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>1135038</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="935" sha1="k0mb76dqzlrsm6lxnxmjjj880jx00v7" xml:space="preserve">[[Sary:Aloe_vera_-_Agri-Horticultural_Society_of_India_-_Alipore_-_Kolkata_2013-01-05_2327.JPG|thumb|Alovera]]

Ny '''''Aloe vera''''' dia karazana [[Aloe|vahona]], zavamaniry matevin-dravina sy mitahiry ranony be sy mafaitra, ao amin' ny fianakaviana ''[[Aloaceae]]''. Atao hoe '''sakoakenkigny''' izy io amin' ny [[Fiteny malagasy|teny malagasy]] [[Fiteny antankarana|antankarana]] na '''vahona''' fotsiny. Miely patrana izy io, ary heverina ho karazana manafika any amin' ny faritra maro maneran-tany. Avy any amin' ny [[Saikanosin' i Arabia|Saikanosy Arabika]] izy io, saingy mitombo any anaty ala any amin' ny toetany trôpikaly sy maina manerana izao tontolo izao. Izy io dia ambolena ho an' ny vokatra ara-barotra, indrindra amkin' ny [[fitsaboana nentim-paharazana]] nandritra ny taonjato maro.

== Jereo koa ==

* ''[[Aloe]]''
* [[Aloe|Vahona]]

* [[Zavamaniry fanao fanafody]]
* [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara]]</text>
      <sha1>k0mb76dqzlrsm6lxnxmjjj880jx00v7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1135040</id>
      <parentid>1135038</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T12:58:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Thelezifor</username>
        <id>15140</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>1135040</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1137" sha1="gozcsr3fgl921r3qgx47yw53li1qavf" xml:space="preserve">[[Sary:Aloe_vera_-_Agri-Horticultural_Society_of_India_-_Alipore_-_Kolkata_2013-01-05_2327.JPG|thumb|Alovera]]
[[Sary:Aloe vera flower inset.png|vignette|''Aloe vera'']]
Ny '''''Aloe vera''''' dia karazana [[Aloe|vahona]], zavamaniry matevin-dravina sy mitahiry ranony be sy mafaitra, ao amin' ny fianakaviana ''[[Aloaceae]]'' (ao amin' ny [[Fanasokajian' i Cronquist|fanasokajiana klasikan' i Cronquist]]) na ''[[Asphodelaceae]]'' (ao amin' ny [[fanasokajiana APG IV]]). Atao hoe '''sakoakenkigny''' izy io amin' ny [[Fiteny malagasy|teny malagasy]] [[Fiteny antankarana|antankarana]] na '''vahona''' fotsiny. Miely patrana izy io, ary heverina ho karazana manafika any amin' ny faritra maro maneran-tany. Avy any amin' ny [[Saikanosin' i Arabia|Saikanosy Arabika]] izy io, saingy mitombo any anaty ala any amin' ny toetany trôpikaly sy maina manerana izao tontolo izao. Izy io dia ambolena ho an' ny vokatra ara-barotra, indrindra amkin' ny [[fitsaboana nentim-paharazana]] nandritra ny taonjato maro.

== Jereo koa ==

* ''[[Aloe]]''
* [[Aloe|Vahona]]

* [[Zavamaniry fanao fanafody]]
* [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara]]</text>
      <sha1>gozcsr3fgl921r3qgx47yw53li1qavf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Sumbe</title>
    <ns>0</ns>
    <id>286653</id>
    <revision>
      <id>1135137</id>
      <parentid>1084813</parentid>
      <timestamp>2026-04-13T11:05:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HarryWurst</username>
        <id>36292</id>
      </contributor>
      <origin>1135137</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1228" sha1="76b2xm7won2lx7ojdnvmmpw5jsvsc05" xml:space="preserve">{{coord|11|12|00|S|13|50|10|E}}
{{infobox tanàna
|tanàna=Sumbe
|firenena={{Angola}}
|faritany      = [[Cuanza Sul]]
|isam-ponina=279.968
|velarantany=
|ben'ny tanàna=
|sary=Marginal do Sumbe - panoramio.jpg
}}

'''Sumbe''',  dia tanàna iray any amin'ny morontsirak'i [[Ranomasimbe Atlantika|Atlantika]] any {{Angola}}. I dia renivohi-paritany ao amin'ny faritanin'i [[Cuanza Sul]]. Ny isam-ponina dia 279.968 tamin'ny taona 2014.

==Tanàna any Angola==
[[Luanda]] (Renivohitra) - [[Lubango]] - [[Benguela]] - [[Huambo]] - [[Sumbe]] - [[Moçâmedes]] -[[Cuíto]] - [[Uíge]]


==Faritany any Angola==
* [[Bengo (faritany)|Bengo]], [[Benguela (faritany)|Benguela]], [[Bié|Bié]], [[Cabinda (faritany)|Cabinda]], [[Cuando Cubango (faritany)|Cuando Cubango]], [[Cuanza Norte|Cuanza Norte]], [[Cuanza Sul]],  [[Cunene (faritany)|Cunene]], [[Huambo (faritany)|Huambo]],  [[Huíla (faritany)|Huíla]], [[Luanda (faritany)|Luanda]], [[Lunda Norte (faritany)|Lunda Norte]], [[Lunda Sul (faritany)|Lunda Sul]], [[Malanje (faritany)|Malanje]], [[Moxico]], [[Namibe (faritany)|Namibe]], [[Uíge (faritany)|Uíge]],  [[Zaire (faritany)|Zaire]]


{{reflist}}


{{commonscat}}
[[sokajy:Tanàna ao Angola]]
[[sokajy:Kaominina ao Angola]]</text>
      <sha1>76b2xm7won2lx7ojdnvmmpw5jsvsc05</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Andranomafana (Betafo)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>287947</id>
    <revision>
      <id>1135144</id>
      <parentid>1079697</parentid>
      <timestamp>2026-04-13T11:40:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HarryWurst</username>
        <id>36292</id>
      </contributor>
      <comment>[[herinaratra]]</comment>
      <origin>1135144</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="910" sha1="kof7ruo21q1iog7fy8s8so8zrd795u4" xml:space="preserve">{{coord|22|20|S|44|20|E}}
{{infobox tanàna
|anarana=Andranomafana (Betafo)
|faritra = [[Vakinankaratra]]
|faritany=[[Faritanin'i Antananarivo|Antananarivo]]
|isam-ponina=6.000
|velarantany=
|firenena={{Madagasikara}}
|sary=
}}
'''Andranomafana (Betafo)''' dia [[Kaominina eto Madagasikara|kaominina malagasy]] ao amin' ny [[distrikan' i Betafo]], [[Faritra Vakinankaratra]], [[Faritanin' Antananarivo]]. Ny isan' ny mponiny dia 6&amp;nbsp;000 araka ny faminavinana natao tamin' ny taona 2000. Ny kaodin-kaominina dia 10901 ary ny kaodin-distrika dia 109

Tsy misy [[herinaratra]] ao amin'ny Andranomafana.&lt;ref&gt;[https://www.lexpress.mg/2026/04/approvisionnement-en-carburant-les.html APPROVISIONNEMENT EN CARBURANT - Les pétroliers annoncent l’arrivée d’un tanke]&lt;/ref&gt;

== Rohy ivelany ==

{{reflist}}
{{Vakinankaratra}}

[[Sokajy:Kaominina any Faritra Vakinankaratra]]
[[Sokajy:Kaominina any Madagasikara]]</text>
      <sha1>kof7ruo21q1iog7fy8s8so8zrd795u4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Gustavo Gayer</title>
    <ns>0</ns>
    <id>289537</id>
    <revision>
      <id>1135091</id>
      <parentid>1122615</parentid>
      <timestamp>2026-04-13T00:54:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-22597-48</username>
        <id>39278</id>
      </contributor>
      <origin>1135091</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="858" sha1="mmw7ooopa2hdrfmsqn5e8pyzm409fob" xml:space="preserve">{{infobox olona
|sary= Gustavo Gayer.jpg
|anarana=Gustavo Gayer
|teraka=13 Aprily 1981
|maty= 
|firenena={{Brazila}}
|mpiaraka=
|asa=* [[mpanao politika]]
|taona niasàna=
}}
[[File:Gustavo Gayer.jpg|thumb|left|Gustavo Gayer]]
'''Gustavo Gayer Machado de Araújo''' teraka [[Goiânia]], 13 Aprily 1981, dia mpampianatra, mpandraharaha ary mpanao politika breziliana.

Tamin'ny 2022, voafidy ho [[solombavambahoaka]] federaly ho an'i [[Goiás]] izy tamin'ny vato faharoa ambony indrindra tao amin'ny fanjakana

*Media sosialy: [https://www.youtube.com/@GustavoGayer Pejin'i Gustavo]

==Antoko==
*Democracia Cristã (Brasil) (2020-2022)
*[[Partido Liberal]] (2022-)
{{commonscat}}
[[Sokajy:Mpanao politika breziliana]]
[[sokajy:Teraka tamin'ny taona 1981]]
[[Sokajy:solombavambahoaka breziliana]]
[[Sokajy:Partido Liberal]]
[[Sokajy:Mpanao politika ao Goiás]]</text>
      <sha1>mmw7ooopa2hdrfmsqn5e8pyzm409fob</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>João Lourenço</title>
    <ns>0</ns>
    <id>290658</id>
    <revision>
      <id>1135125</id>
      <parentid>1096070</parentid>
      <timestamp>2026-04-13T10:37:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HarryWurst</username>
        <id>36292</id>
      </contributor>
      <origin>1135125</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1015" sha1="euo3qavfrbxy3dddxg76vv4p1c1vf0f" xml:space="preserve">[[File:João Lourenço 2023.jpg|thumb|João Lourenço]]
'''''João Manuel Gonçalves Lourenço''''' (teraka [[Lobito]], 5 Martsa 1954) dia [[miaramila]], mpahay tantara ary mpanao politika, filohan'i {{Angola}} nanomboka tamin'ny taona 2017.

Nitana toerana maromaro tao anatin'ny antoko sy tao amin'ny Fanjakana Angole izy, anisan'izany ny lefitry ny Antenimieram-pirenena teo anelanelan'ny 1986 sy 2017.

Handray ny toeran’ny filohan’ny Vondrona Afrikanina izy manomboka ny 15 febroary 2025, mandritra ny 1 taona.

== Filohan'Angola ==
{|border=&quot;1&quot; align=&quot;center&quot; style=&quot;border: 10px solid #0; background-color:#FFFFFF&quot;
|-align=&quot;center&quot; bgcolor=&quot;DDEEFF&quot;
!nodimbiasany
![[Sary:Flag of Angola.svg|40px]] Filohan' [[Angola]] faha-03 [[sary:Emblem of the People's Republic of Angola (1975-1992).png|40 px]]
!mpandimby
|-align=&quot;center&quot; 
| [[José Eduardo dos Santos]]&lt;br/&gt;1979-2017     || [[João Lourenço]]&lt;br/&gt; 2017- ||  
|-bgcolor=&quot;#DDEEFF&quot;
|-
|}


[[Sokajy:Filohan' Angola]]
[[Sokajy:Mpanao politika angoley]]</text>
      <sha1>euo3qavfrbxy3dddxg76vv4p1c1vf0f</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1135126</id>
      <parentid>1135125</parentid>
      <timestamp>2026-04-13T10:40:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HarryWurst</username>
        <id>36292</id>
      </contributor>
      <origin>1135126</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1028" sha1="be40rwktdn908vo7alqp9ls7u3m0s29" xml:space="preserve">[[File:João Lourenço 2023.jpg|thumb|João Lourenço]]
'''''João Manuel Gonçalves Lourenço''''' (teraka [[Lobito]], 5 Martsa 1954) dia [[miaramila]], mpahay tantara ary mpanao politika, filohan'i {{Angola}} nanomboka tamin'ny taona 2017.

Nitana toerana maromaro tao anatin'ny antoko sy tao amin'ny Fanjakana Angole izy, anisan'izany ny lefitry ny Antenimieram-pirenena teo anelanelan'ny 1986 sy 2017.

Handray ny toeran’ny filohan’ny Vondrona Afrikanina izy manomboka ny 15 febroary 2025, mandritra ny 1 taona.

== Filohan'Angola ==
{|border=&quot;1&quot; align=&quot;center&quot; style=&quot;border: 10px solid #0; background-color:#FFFFFF&quot;
|-align=&quot;center&quot; bgcolor=&quot;DDEEFF&quot;
!nodimbiasany
![[Sary:Flag of Angola.svg|40px]] Filohan' [[Angola]] faha-03 [[sary:Emblem of the People's Republic of Angola (1975-1992).png|40 px]]
!mpandimby
|-align=&quot;center&quot; 
| [[José Eduardo dos Santos]]&lt;br/&gt;1979-2017     || [[João Lourenço]]&lt;br/&gt; 2017- ||  
|-bgcolor=&quot;#DDEEFF&quot;
|-
|}

==Jereo koa==
[[Sokajy:Filohan' Angola]]
[[Sokajy:Mpanao politika angoley]]</text>
      <sha1>be40rwktdn908vo7alqp9ls7u3m0s29</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Mimôzà</title>
    <ns>0</ns>
    <id>291705</id>
    <revision>
      <id>1135085</id>
      <parentid>1130138</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T16:34:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-96630-1</username>
        <id>38575</id>
      </contributor>
      <comment>Rohy anatiny</comment>
      <origin>1135085</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1252" sha1="ezxmzpauzg5alxfvslv8ugbvqk5h6rq" xml:space="preserve">Ny '''mimôza''' dia [[zavamaniry]] isan-karazany (hazo) manana [[vondrombony]] miloko mavo boribory, ao amin' ny vondron-karazan-javamaniry ''[[Acacia]]'' sy ''[[Vachellia]]'' ary ''[[Senegalia]]'' (fa tsy ''[[Mimosa]]'') izay ao amin' ny fianakaviana ''[[Mimosaceae]]'' na ''[[Fabaceae]].''

Karazana roa no atsoina amin' ny [[Fiteny malagasy|teny malagasy]] hoe &quot;''mimôzà''&quot;:

* ny ''[[Acacia dealbata]]'' sy
* ny ''[[Acacia decurrens]]''.

Ny anarana frantsay hoe &quot;''mimosa''&quot; dia anarana mahazatra manondro karazana ao amin' ny vondron-karazana ''[[Acacia]]'' sy ''[[Parkia]]'' ary ''[[Vachellia]]'', izay manana voniny mavo sy manitra: 

* ''Acacia melanoxylon'', 
* ''Acacia'' ''dealbata'', 
* ''Acacia'' ''retinodes'', 
* ''Acacia'' ''pycnantha'', 
* ''Parkia'' ''biglobosa''.
* ny ''Vachellia'' ''karroo'', 

Amin' ny [[Fiteny anglisy|teny anglisy]] dia ireto ny zavamaniry mety hantsoina hoe &quot;''mimosa''&quot;: 

* ''Acacia dealbata''
* ''Albizia julibrissin''
* ''Homadaula anisocentra''
* ''Iolaus mimosae''
* ''Neurostrota gunniella''
* ''Pyrisitia nise''
== Jereo koa ==
* ''[[Acacia]]''
* ''[[Albizia]]''
* ''[[Parkia]]''
* ''[[Holadaula]]''
* ''[[Ialaus]]''
* ''[[Neurostrota]]''
* ''[[Pyrisitia]]''
* ''[[Vachellia]]''
* ''[[Senegalia]]''</text>
      <sha1>ezxmzpauzg5alxfvslv8ugbvqk5h6rq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1135086</id>
      <parentid>1135085</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T16:36:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-96630-1</username>
        <id>38575</id>
      </contributor>
      <comment>Rohy anatiny</comment>
      <origin>1135086</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1269" sha1="2afngbswb1taujmg4v4z1ufw2r9k9m0" xml:space="preserve">Ny '''mimôza''' dia [[zavamaniry]] isan-karazany (hazo) manana [[vondrombony]] miloko mavo boribory, ao amin' ny vondron-karazan-javamaniry ''[[Acacia]]'' sy ''[[Vachellia]]'' ary ''[[Senegalia]]'' (fa tsy ''[[Mimosa]]'') izay ao amin' ny fianakaviana ''[[Mimosaceae]]'' na ''[[Fabaceae]].''

Karazana roa no atsoina amin' ny [[Fiteny malagasy|teny malagasy]] hoe &quot;''mimôzà''&quot;:

* ny ''[[Acacia dealbata]]'' sy
* ny ''[[Acacia decurrens]]''.

Ny anarana frantsay hoe &quot;''mimosa''&quot; dia anarana mahazatra manondro karazana ao amin' ny vondron-karazana ''[[Acacia]]'' sy ''[[Parkia]]'' ary ''[[Vachellia]]'', izay manana voniny mavo sy manitra: 

* ''Acacia melanoxylon'', 
* ''Acacia'' ''dealbata'', 
* ''Acacia'' ''retinodes'', 
* ''Acacia'' ''pycnantha'', 
* ''Parkia'' ''biglobosa''.
* ny ''Vachellia'' ''karroo'', 

Amin' ny [[Fiteny anglisy|teny anglisy]] dia ireto ny zavamaniry mety hantsoina hoe &quot;''mimosa''&quot;: 

* ''Acacia dealbata''
* ''Albizia julibrissin''
* ''Homadaula anisocentra''
* ''Iolaus mimosae''
* ''Neurostrota gunniella''
* ''Pyrisitia nise''
== Jereo koa ==
* ''[[Acacia]]''
* ''[[Albizia]]''
* ''[[Parkia]]''
* ''[[Holadaula]]''
* ''[[Ialaus]]''
* ''[[Mimosa]]''
* ''[[Neurostrota]]''
* ''[[Pyrisitia]]''
* ''[[Vachellia]]''
* ''[[Senegalia]]''</text>
      <sha1>2afngbswb1taujmg4v4z1ufw2r9k9m0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Aloe</title>
    <ns>0</ns>
    <id>292001</id>
    <revision>
      <id>1135042</id>
      <parentid>1134872</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T13:12:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Thelezifor</username>
        <id>15140</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Nandamina lahatsoratra</comment>
      <origin>1135042</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6276" sha1="2fs4peg8umjfrp1fw122g2r1cvbgep7" xml:space="preserve">[[Sary:Aloe vera flower inset.png|vignette|325x325px|Karazam-bahoa atao hoe ''[[Aloe vera]]'']]
Ny '''''Aloe''''' dia vondron-karazana [[zavamaniry mamony]] be ranony, izay atao amin' ny [[teny malagasy]] hoe '''vahona'''. Ao amin' ny fianakaviana ''[[Aloaceae]]'' izay ao amin' ny filaharana [[Liliales]] izy io araka ny [[Fanasokajian' i Cronquist|fanasokajiana klasikan' i Cronquist]]. Nametraka an' io vondron-karazana io ao amin' ny fianakaviana ''[[Xanthorrhoeaceae]]'', zana-pianakaviana ''[[Asphodeloideae]]'', ao amin' ny filaharana [[Asparagales]], ny [[fanasokajiana APG III]] (2009). Ny [[fanasokajiana APG IV]] (2016) dia nametraka an' io vondron-karazana io ao amin' ny fianakaviana ''[[Asphodelaceae]]'', zana-pianakaviana ''[[Asphodeloideae]]'', ao amin' ny filaharana [[Asparagales]].

Teratany ao [[Afrika]], eto [[Madagasikara]], any amin' ny nosy [[Maskarena]], any amin' ny [[Saikanosin' i Arabia|Saikinosy Arabo]] ary any [[Sôkôtra|Socotra]]. Nampidirina tany amin' ny firenena maro ny karazana vahona sasany. Izy ireo koa dia hita manerana ny [[Mediteranea]], any [[Amerika Avaratra]], any [[Amerika Atsimo]], any [[Amerika Afovoany]], any [[India]], any [[Azia Atsimo-Atsinanana]], ary any [[Kôrea]] sy [[Aostralia]] koa aza.

== Fampiasana ==

=== Fampiasan' ny Malagasy ny vahona ===
[[Sary:Aloe vaombe - Flora park - Cologne, Germany - DSC00771.jpg|vignette|315x315px|''Aloe vaombe'' ]]
Antsoina hoe ''sahondra'' ny vondrom-bonin' ny vahona any amin' ny [[Fanjakan' Imerina|Merina]]. Any amin' ny [[Betsileo]] dia natokana indrindra ho an' ilay karazana atao hoe ''[[Aloe macroclada]]'' ny anarana hoe &quot;vahona&quot;, fa ny karazana kely maniry eny amin' ny vatolampy dia antsoina hoe ''kisahondra''. Nampiasaina hatramin' ny [[Andro Taloha]] ny ''[[Aloe officinalis]]'', izay avy any [[Afrika]] amin' ny ankapobeny; mba hahazoana ny ranony madity miloko manja dia potehina ny ravina izay be nofony ary aetona. Anisan' ny vondrona antrakinôna ny singa fanao fanafidy amin' izany. Tany [[Fanjakan' Imerina|Imerina]] dia ny ''[[Aloe macroclada]]'' no nampiasaina.

Hita any amn' ny tapany atsimon' ny Nosy ny ''[[Aloe vaombe]]'' sy ny ''[[Aloe vahontsohy]]''. Manome ranony manitra mahafinaritra ny ''[[Aloe divaricata]]''. Karazana roa fanao fanafody any atsimo izay lasa tsy fahita firy ny ''[[Aloe vaotsanda]]'' sy ny ''[[Aloe suzannae]]''. I [[Madagasikara]] dia afaka mamokatra ''[[Aloe officinalis]]'' betsaka, izay fantatra fa ampiasaina ho fanafody manamora ny fandefasana ny ranon' [[afero]] any amin' ny [[tsinay]] sy manafaingana ny fiasan' ny tsinay ka iadiana amin' ny fitohanana ary fanadiovana ny tsinay.

== Ny karazana fantatra ==
Miisa eo anelan' ny 600 sy 650 ny karazana vahona ekena fisiana ao amin' ny vondron-karazana ''Aloe''. Ny sasany amin' ny karazana ekena dia:

* ''Aloe aculeata'' &lt;small&gt;Pole-Evans&lt;/small&gt;
* ''Aloe africana'' &lt;small&gt;Mill.&lt;/small&gt;
* ''Aloe albida'' &lt;small&gt;(Stapf) Reynolds&lt;/small&gt;
* ''Aloe albiflora'' &lt;small&gt;Guillaumin&lt;/small&gt;
* ''Aloe arborescens'' &lt;small&gt;Mill.&lt;/small&gt;
* ''Aloe arenicola'' &lt;small&gt;Reynolds&lt;/small&gt;
* ''Aloe argenticauda'' &lt;small&gt;Merxm. &amp; Giess&lt;/small&gt;
* ''Aloe bakeri'' &lt;small&gt;Scott-Elliot&lt;/small&gt;
* ''Aloe ballii'' &lt;small&gt;Reynolds&lt;/small&gt;
* ''Aloe ballyi'' &lt;small&gt;Reynolds&lt;/small&gt;
* ''Aloe brevifolia'' &lt;small&gt;Mill.&lt;/small&gt;
* ''Aloe broomii'' &lt;small&gt;Schönland&lt;/small&gt;
* ''Aloe buettneri'' &lt;small&gt;A.Berger&lt;/small&gt;
* ''Aloe camperi'' &lt;small&gt;Schweinf.&lt;/small&gt;
* ''Aloe capitata'' &lt;small&gt;Baker&lt;/small&gt;
* ''Aloe comosa'' &lt;small&gt;Marloth &amp; A.Berger&lt;/small&gt;
* ''Aloe cooperi'' &lt;small&gt;Baker&lt;/small&gt;
* ''Aloe corallina'' &lt;small&gt;Verd.&lt;/small&gt;
* ''Aloe dewinteri'' &lt;small&gt;Giess ex Borman &amp; Hardy&lt;/small&gt;
* ''Aloe erinacea'' &lt;small&gt;D.S.Hardy&lt;/small&gt;
* ''Aloe excelsa'' &lt;small&gt;A.Berger&lt;/small&gt;
* ''Aloe ferox'' &lt;small&gt;Mill.&lt;/small&gt;
* ''Aloe forbesii'' &lt;small&gt;Balf.f.&lt;/small&gt;
* ''Aloe helenae'' &lt;small&gt;Danguy&lt;/small&gt;
* ''Aloe hereroensis'' &lt;small&gt;Engl.&lt;/small&gt;
* ''Aloe inermis'' &lt;small&gt;Forssk.&lt;/small&gt;
* ''Aloe inyangensis'' &lt;small&gt;Christian&lt;/small&gt;
* ''Aloe jawiyon'' &lt;small&gt;S.J.Christie, D.P.Hannon &amp; Oakman ex A.G.Mill.&lt;/small&gt;
* ''Aloe jucunda'' &lt;small&gt;Reynolds&lt;/small&gt;
* ''Aloe khamiesensis'' &lt;small&gt;Pillans&lt;/small&gt;
* ''Aloe kilifiensis'' &lt;small&gt;Christian&lt;/small&gt;
* ''Aloe maculata'' &lt;small&gt;All.&lt;/small&gt;
* ''Aloe marlothii'' &lt;small&gt;A.Berger&lt;/small&gt;
* ''Aloe mubendiensis'' &lt;small&gt;Christian&lt;/small&gt;
* ''Aloe namibensis'' &lt;small&gt;Giess&lt;/small&gt;
* ''Aloe nyeriensis'' &lt;small&gt;Christian &amp; I.Verd.&lt;/small&gt;
* ''Aloe pearsonii'' &lt;small&gt;Schönland&lt;/small&gt;
* ''Aloe peglerae'' &lt;small&gt;Schönland&lt;/small&gt;
* ''Aloe perfoliata'' &lt;small&gt;L.&lt;/small&gt;
* ''Aloe perryi'' &lt;small&gt;Baker&lt;/small&gt;
* ''Aloe petricola'' &lt;small&gt;Pole-Evans&lt;/small&gt;
* ''Aloe polyphylla'' &lt;small&gt;Pillans&lt;/small&gt;
* ''Aloe rauhii'' &lt;small&gt;Reynolds&lt;/small&gt;
* ''Aloe reynoldsii'' &lt;small&gt;Letty&lt;/small&gt;
* ''Aloe scobinifolia'' &lt;small&gt;Reynolds &amp; Bally&lt;/small&gt;
* ''Aloe sinkatana'' &lt;small&gt;Reynolds&lt;/small&gt;
* ''Aloe squarrosa'' &lt;small&gt;Baker ex Balf.f.&lt;/small&gt;
* ''Aloe striata'' &lt;small&gt;Haw.&lt;/small&gt;
* ''Aloe succotrina'' &lt;small&gt;Lam.&lt;/small&gt;
* ''Aloe suzannae'' &lt;small&gt;Decary&lt;/small&gt;
* ''Aloe thraskii'' &lt;small&gt;Baker&lt;/small&gt;
* ''[[Aloe vera]]'' &lt;small&gt;(L.) Burm.f.&lt;/small&gt;
* ''Aloe viridiflora'' &lt;small&gt;Reynolds&lt;/small&gt;
* ''Aloe wildii'' &lt;small&gt;(Reynolds) Reynolds&lt;/small&gt;

=== Karazana misy eto Madagasikara ===
[[Sary:Aloe Macroclada.jpg|vignette|''[[Aloe macroclada]]'']]
Indreto ny karazana vahona misy eto [[Madagasikara]] araka ny hita ao amin' ny ''[[Rakibolana sy Rakipahalalana malagasy]]''&lt;ref&gt;&lt;small&gt;&quot;''[https://motmalgache.org/bins/teny2/Aloe Aloe]''&quot;, ''Rakibolana sy Rakipahalalana malagasy''.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;.
* ''Aloe acutissima'': kisahondra
* ''Aloe antandroi'': tsikivahombaho
* ''Aloe betsileensis'': kisahondra
* ''Aloe capitata'': kisahondra, sahondra

* ''Aloe deltoideodonta'': kisahondra, vahombato, vahongarana
* ''Aloe divaricata'': sahondra, vahomafaitra, vahona, vahondranjo, vahontsohy, vahotsohy, vahontsoy, zilazira
* ''Aloe haworthioides var.  aurantiaca'': sarivahona
* ''[[Aloe macroclada]]'': kisaondra, lahim-bahona, vahombe, vahona
* ''Aloe suzannae'': vahona, vahondrano
* ''Aloe vahontsohy'': vahona
* ''Aloe vaombe'': vahombe, vahombey, vahona
*''Aloe vaotsanda'': vahona, vahotsanda

== Loharano sy fanamarihana ==</text>
      <sha1>2fs4peg8umjfrp1fw122g2r1cvbgep7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1135043</id>
      <parentid>1135042</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T13:14:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Thelezifor</username>
        <id>15140</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Nandamina lahatsoratra</comment>
      <origin>1135043</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6276" sha1="b8489fo7hdvdmqu4kxd6afmxxdgw1e7" xml:space="preserve">[[Sary:Aloe vera flower inset.png|vignette|357x357px|Karazam-bahona atao hoe ''[[Aloe vera]]'']]
Ny '''''Aloe''''' dia vondron-karazana [[zavamaniry mamony]] be ranony, izay atao amin' ny [[teny malagasy]] hoe '''vahona'''. Ao amin' ny fianakaviana ''[[Aloaceae]]'' izay ao amin' ny filaharana [[Liliales]] izy io araka ny [[Fanasokajian' i Cronquist|fanasokajiana klasikan' i Cronquist]]. Nametraka an' io vondron-karazana io ao amin' ny fianakaviana ''[[Xanthorrhoeaceae]]'', zana-pianakaviana ''[[Asphodeloideae]]'', ao amin' ny filaharana [[Asparagales]], ny [[fanasokajiana APG III]] (2009). Ny [[fanasokajiana APG IV]] (2016) dia nametraka an' io vondron-karazana io ao amin' ny fianakaviana ''[[Asphodelaceae]]'', zana-pianakaviana ''[[Asphodeloideae]]'', ao amin' ny filaharana [[Asparagales]].

Teratany ao [[Afrika]], eto [[Madagasikara]], any amin' ny nosy [[Maskarena]], any amin' ny [[Saikanosin' i Arabia|Saikinosy Arabo]] ary any [[Sôkôtra|Socotra]]. Nampidirina tany amin' ny firenena maro ny karazana vahona sasany. Izy ireo koa dia hita manerana ny [[Mediteranea]], any [[Amerika Avaratra]], any [[Amerika Atsimo]], any [[Amerika Afovoany]], any [[India]], any [[Azia Atsimo-Atsinanana]], ary any [[Kôrea]] sy [[Aostralia]] koa aza.

== Ny karazana fantatra ==
Miisa eo anelan' ny 600 sy 650 ny karazana vahona ekena fisiana ao amin' ny vondron-karazana ''Aloe''. Ny sasany amin' ny karazana ekena dia:

* ''Aloe aculeata'' &lt;small&gt;Pole-Evans&lt;/small&gt;
* ''Aloe africana'' &lt;small&gt;Mill.&lt;/small&gt;
* ''Aloe albida'' &lt;small&gt;(Stapf) Reynolds&lt;/small&gt;
* ''Aloe albiflora'' &lt;small&gt;Guillaumin&lt;/small&gt;
* ''Aloe arborescens'' &lt;small&gt;Mill.&lt;/small&gt;
* ''Aloe arenicola'' &lt;small&gt;Reynolds&lt;/small&gt;
* ''Aloe argenticauda'' &lt;small&gt;Merxm. &amp; Giess&lt;/small&gt;
* ''Aloe bakeri'' &lt;small&gt;Scott-Elliot&lt;/small&gt;
* ''Aloe ballii'' &lt;small&gt;Reynolds&lt;/small&gt;
* ''Aloe ballyi'' &lt;small&gt;Reynolds&lt;/small&gt;
* ''Aloe brevifolia'' &lt;small&gt;Mill.&lt;/small&gt;
* ''Aloe broomii'' &lt;small&gt;Schönland&lt;/small&gt;
* ''Aloe buettneri'' &lt;small&gt;A.Berger&lt;/small&gt;
* ''Aloe camperi'' &lt;small&gt;Schweinf.&lt;/small&gt;
* ''Aloe capitata'' &lt;small&gt;Baker&lt;/small&gt;
* ''Aloe comosa'' &lt;small&gt;Marloth &amp; A.Berger&lt;/small&gt;
* ''Aloe cooperi'' &lt;small&gt;Baker&lt;/small&gt;
* ''Aloe corallina'' &lt;small&gt;Verd.&lt;/small&gt;
* ''Aloe dewinteri'' &lt;small&gt;Giess ex Borman &amp; Hardy&lt;/small&gt;
* ''Aloe erinacea'' &lt;small&gt;D.S.Hardy&lt;/small&gt;
* ''Aloe excelsa'' &lt;small&gt;A.Berger&lt;/small&gt;
* ''Aloe ferox'' &lt;small&gt;Mill.&lt;/small&gt;
* ''Aloe forbesii'' &lt;small&gt;Balf.f.&lt;/small&gt;
* ''Aloe helenae'' &lt;small&gt;Danguy&lt;/small&gt;
* ''Aloe hereroensis'' &lt;small&gt;Engl.&lt;/small&gt;
* ''Aloe inermis'' &lt;small&gt;Forssk.&lt;/small&gt;
* ''Aloe inyangensis'' &lt;small&gt;Christian&lt;/small&gt;
* ''Aloe jawiyon'' &lt;small&gt;S.J.Christie, D.P.Hannon &amp; Oakman ex A.G.Mill.&lt;/small&gt;
* ''Aloe jucunda'' &lt;small&gt;Reynolds&lt;/small&gt;
* ''Aloe khamiesensis'' &lt;small&gt;Pillans&lt;/small&gt;
* ''Aloe kilifiensis'' &lt;small&gt;Christian&lt;/small&gt;
* ''Aloe maculata'' &lt;small&gt;All.&lt;/small&gt;
* ''Aloe marlothii'' &lt;small&gt;A.Berger&lt;/small&gt;
* ''Aloe mubendiensis'' &lt;small&gt;Christian&lt;/small&gt;
* ''Aloe namibensis'' &lt;small&gt;Giess&lt;/small&gt;
* ''Aloe nyeriensis'' &lt;small&gt;Christian &amp; I.Verd.&lt;/small&gt;
* ''Aloe pearsonii'' &lt;small&gt;Schönland&lt;/small&gt;
* ''Aloe peglerae'' &lt;small&gt;Schönland&lt;/small&gt;
* ''Aloe perfoliata'' &lt;small&gt;L.&lt;/small&gt;
* ''Aloe perryi'' &lt;small&gt;Baker&lt;/small&gt;
* ''Aloe petricola'' &lt;small&gt;Pole-Evans&lt;/small&gt;
* ''Aloe polyphylla'' &lt;small&gt;Pillans&lt;/small&gt;
* ''Aloe rauhii'' &lt;small&gt;Reynolds&lt;/small&gt;
* ''Aloe reynoldsii'' &lt;small&gt;Letty&lt;/small&gt;
* ''Aloe scobinifolia'' &lt;small&gt;Reynolds &amp; Bally&lt;/small&gt;
* ''Aloe sinkatana'' &lt;small&gt;Reynolds&lt;/small&gt;
* ''Aloe squarrosa'' &lt;small&gt;Baker ex Balf.f.&lt;/small&gt;
* ''Aloe striata'' &lt;small&gt;Haw.&lt;/small&gt;
* ''Aloe succotrina'' &lt;small&gt;Lam.&lt;/small&gt;
* ''Aloe suzannae'' &lt;small&gt;Decary&lt;/small&gt;
* ''Aloe thraskii'' &lt;small&gt;Baker&lt;/small&gt;
* ''[[Aloe vera]]'' &lt;small&gt;(L.) Burm.f.&lt;/small&gt;
* ''Aloe viridiflora'' &lt;small&gt;Reynolds&lt;/small&gt;
* ''Aloe wildii'' &lt;small&gt;(Reynolds) Reynolds&lt;/small&gt;

=== Karazana misy eto Madagasikara ===
[[Sary:Aloe Macroclada.jpg|vignette|''[[Aloe macroclada]]'']]
Indreto ny karazana vahona misy eto [[Madagasikara]] araka ny hita ao amin' ny ''[[Rakibolana sy Rakipahalalana malagasy]]''&lt;ref&gt;&lt;small&gt;&quot;''[https://motmalgache.org/bins/teny2/Aloe Aloe]''&quot;, ''Rakibolana sy Rakipahalalana malagasy''.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;.
* ''Aloe acutissima'': kisahondra
* ''Aloe antandroi'': tsikivahombaho
* ''Aloe betsileensis'': kisahondra
* ''Aloe capitata'': kisahondra, sahondra

* ''Aloe deltoideodonta'': kisahondra, vahombato, vahongarana
* ''Aloe divaricata'': sahondra, vahomafaitra, vahona, vahondranjo, vahontsohy, vahotsohy, vahontsoy, zilazira
* ''Aloe haworthioides var.  aurantiaca'': sarivahona
* ''[[Aloe macroclada]]'': kisaondra, lahim-bahona, vahombe, vahona
* ''Aloe suzannae'': vahona, vahondrano
* ''Aloe vahontsohy'': vahona
* ''Aloe vaombe'': vahombe, vahombey, vahona
*''Aloe vaotsanda'': vahona, vahotsanda
== Fampiasana ==

=== Fampiasan' ny Malagasy ny vahona ===
[[Sary:Aloe vaombe - Flora park - Cologne, Germany - DSC00771.jpg|vignette|315x315px|''Aloe vaombe'' ]]
Antsoina hoe ''sahondra'' ny vondrom-bonin' ny vahona any amin' ny [[Fanjakan' Imerina|Merina]]. Any amin' ny [[Betsileo]] dia natokana indrindra ho an' ilay karazana atao hoe ''[[Aloe macroclada]]'' ny anarana hoe &quot;vahona&quot;, fa ny karazana kely maniry eny amin' ny vatolampy dia antsoina hoe ''kisahondra''. Nampiasaina hatramin' ny [[Andro Taloha]] ny ''[[Aloe officinalis]]'', izay avy any [[Afrika]] amin' ny ankapobeny; mba hahazoana ny ranony madity miloko manja dia potehina ny ravina izay be nofony ary aetona. Anisan' ny vondrona antrakinôna ny singa fanao fanafidy amin' izany. Tany [[Fanjakan' Imerina|Imerina]] dia ny ''[[Aloe macroclada]]'' no nampiasaina.

Hita any amn' ny tapany atsimon' ny Nosy ny ''[[Aloe vaombe]]'' sy ny ''[[Aloe vahontsohy]]''. Manome ranony manitra mahafinaritra ny ''[[Aloe divaricata]]''. Karazana roa fanao fanafody any atsimo izay lasa tsy fahita firy ny ''[[Aloe vaotsanda]]'' sy ny ''[[Aloe suzannae]]''. I [[Madagasikara]] dia afaka mamokatra ''[[Aloe officinalis]]'' betsaka, izay fantatra fa ampiasaina ho fanafody manamora ny fandefasana ny ranon' [[afero]] any amin' ny [[tsinay]] sy manafaingana ny fiasan' ny tsinay ka iadiana amin' ny fitohanana ary fanadiovana ny tsinay.

== Loharano sy fanamarihana ==</text>
      <sha1>b8489fo7hdvdmqu4kxd6afmxxdgw1e7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1135044</id>
      <parentid>1135043</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T13:20:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Thelezifor</username>
        <id>15140</id>
      </contributor>
      <comment>Rohy anatiny</comment>
      <origin>1135044</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6546" sha1="ho151y366kkcdl61ot041cyhw334lw9" xml:space="preserve">[[Sary:Aloe vera flower inset.png|vignette|357x357px|Karazam-bahona atao hoe ''[[Aloe vera]]'']]
Ny '''''Aloe''''' dia vondron-karazana [[zavamaniry mamony]] be ranony, izay atao amin' ny [[teny malagasy]] hoe '''vahona'''. Ao amin' ny fianakaviana ''[[Aloaceae]]'' izay ao amin' ny filaharana [[Liliales]] izy io araka ny [[Fanasokajian' i Cronquist|fanasokajiana klasikan' i Cronquist]]. Nametraka an' io vondron-karazana io ao amin' ny fianakaviana ''[[Xanthorrhoeaceae]]'', zana-pianakaviana ''[[Asphodeloideae]]'', ao amin' ny filaharana [[Asparagales]], ny [[fanasokajiana APG III]] (2009). Ny [[fanasokajiana APG IV]] (2016) dia nametraka an' io vondron-karazana io ao amin' ny fianakaviana ''[[Asphodelaceae]]'', zana-pianakaviana ''Asphodeloideae'', ao amin' ny filaharana [[Asparagales]].

Teratany ao [[Afrika]], eto [[Madagasikara]], any amin' ny nosy [[Maskarena]], any amin' ny [[Saikanosin' i Arabia|Saikinosy Arabo]] ary any [[Sôkôtra|Socotra]]. Nampidirina tany amin' ny firenena maro ny karazana vahona sasany. Izy ireo koa dia hita manerana ny [[Mediteranea]], any [[Amerika Avaratra]], any [[Amerika Atsimo]], any [[Amerika Afovoany]], any [[India]], any [[Azia Atsimo-Atsinanana]], ary any [[Kôrea]] sy [[Aostralia]] koa aza.

== Ny karazana fantatra ==
Miisa eo anelan' ny 600 sy 650 ny karazana vahona ekena fisiana ao amin' ny vondron-karazana ''Aloe''. Ny sasany amin' ny karazana ekena dia:

* ''Aloe aculeata'' &lt;small&gt;Pole-Evans&lt;/small&gt;
* ''Aloe africana'' &lt;small&gt;Mill.&lt;/small&gt;
* ''Aloe albida'' &lt;small&gt;(Stapf) Reynolds&lt;/small&gt;
* ''Aloe albiflora'' &lt;small&gt;Guillaumin&lt;/small&gt;
* ''Aloe arborescens'' &lt;small&gt;Mill.&lt;/small&gt;
* ''Aloe arenicola'' &lt;small&gt;Reynolds&lt;/small&gt;
* ''Aloe argenticauda'' &lt;small&gt;Merxm. &amp; Giess&lt;/small&gt;
* ''Aloe bakeri'' &lt;small&gt;Scott-Elliot&lt;/small&gt;
* ''Aloe ballii'' &lt;small&gt;Reynolds&lt;/small&gt;
* ''Aloe ballyi'' &lt;small&gt;Reynolds&lt;/small&gt;
* ''Aloe brevifolia'' &lt;small&gt;Mill.&lt;/small&gt;
* ''Aloe broomii'' &lt;small&gt;Schönland&lt;/small&gt;
* ''Aloe buettneri'' &lt;small&gt;A.Berger&lt;/small&gt;
* ''Aloe camperi'' &lt;small&gt;Schweinf.&lt;/small&gt;
* ''Aloe capitata'' &lt;small&gt;Baker&lt;/small&gt;
* ''Aloe comosa'' &lt;small&gt;Marloth &amp; A.Berger&lt;/small&gt;
* ''Aloe cooperi'' &lt;small&gt;Baker&lt;/small&gt;
* ''Aloe corallina'' &lt;small&gt;Verd.&lt;/small&gt;
* ''Aloe dewinteri'' &lt;small&gt;Giess ex Borman &amp; Hardy&lt;/small&gt;
* ''Aloe erinacea'' &lt;small&gt;D.S.Hardy&lt;/small&gt;
* ''Aloe excelsa'' &lt;small&gt;A.Berger&lt;/small&gt;
* ''Aloe ferox'' &lt;small&gt;Mill.&lt;/small&gt;
* ''Aloe forbesii'' &lt;small&gt;Balf.f.&lt;/small&gt;
* ''Aloe helenae'' &lt;small&gt;Danguy&lt;/small&gt;
* ''Aloe hereroensis'' &lt;small&gt;Engl.&lt;/small&gt;
* ''Aloe inermis'' &lt;small&gt;Forssk.&lt;/small&gt;
* ''Aloe inyangensis'' &lt;small&gt;Christian&lt;/small&gt;
* ''Aloe jawiyon'' &lt;small&gt;S.J.Christie, D.P.Hannon &amp; Oakman ex A.G.Mill.&lt;/small&gt;
* ''Aloe jucunda'' &lt;small&gt;Reynolds&lt;/small&gt;
* ''Aloe khamiesensis'' &lt;small&gt;Pillans&lt;/small&gt;
* ''Aloe kilifiensis'' &lt;small&gt;Christian&lt;/small&gt;
* ''Aloe maculata'' &lt;small&gt;All.&lt;/small&gt;
* ''Aloe marlothii'' &lt;small&gt;A.Berger&lt;/small&gt;
* ''Aloe mubendiensis'' &lt;small&gt;Christian&lt;/small&gt;
* ''Aloe namibensis'' &lt;small&gt;Giess&lt;/small&gt;
* ''Aloe nyeriensis'' &lt;small&gt;Christian &amp; I.Verd.&lt;/small&gt;
* ''Aloe pearsonii'' &lt;small&gt;Schönland&lt;/small&gt;
* ''Aloe peglerae'' &lt;small&gt;Schönland&lt;/small&gt;
* ''Aloe perfoliata'' &lt;small&gt;L.&lt;/small&gt;
* ''Aloe perryi'' &lt;small&gt;Baker&lt;/small&gt;
* ''Aloe petricola'' &lt;small&gt;Pole-Evans&lt;/small&gt;
* ''Aloe polyphylla'' &lt;small&gt;Pillans&lt;/small&gt;
* ''Aloe rauhii'' &lt;small&gt;Reynolds&lt;/small&gt;
* ''Aloe reynoldsii'' &lt;small&gt;Letty&lt;/small&gt;
* ''Aloe scobinifolia'' &lt;small&gt;Reynolds &amp; Bally&lt;/small&gt;
* ''Aloe sinkatana'' &lt;small&gt;Reynolds&lt;/small&gt;
* ''Aloe squarrosa'' &lt;small&gt;Baker ex Balf.f.&lt;/small&gt;
* ''Aloe striata'' &lt;small&gt;Haw.&lt;/small&gt;
* ''Aloe succotrina'' &lt;small&gt;Lam.&lt;/small&gt;
* ''Aloe suzannae'' &lt;small&gt;Decary&lt;/small&gt;
* ''Aloe thraskii'' &lt;small&gt;Baker&lt;/small&gt;
* ''[[Aloe vera]]'' &lt;small&gt;(L.) Burm.f.&lt;/small&gt;
* ''Aloe viridiflora'' &lt;small&gt;Reynolds&lt;/small&gt;
* ''Aloe wildii'' &lt;small&gt;(Reynolds) Reynolds&lt;/small&gt;

=== Karazana misy eto Madagasikara ===
[[Sary:Aloe Macroclada.jpg|vignette|''[[Aloe macroclada]]'']]
Indreto ny karazana vahona misy eto [[Madagasikara]] araka ny hita ao amin' ny ''[[Rakibolana sy Rakipahalalana malagasy]]''&lt;ref&gt;&lt;small&gt;&quot;''[https://motmalgache.org/bins/teny2/Aloe Aloe]''&quot;, ''Rakibolana sy Rakipahalalana malagasy''.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;.
* ''Aloe acutissima'': kisahondra
* ''Aloe antandroi'': tsikivahombaho
* ''Aloe betsileensis'': kisahondra
* ''Aloe capitata'': kisahondra, sahondra

* ''Aloe deltoideodonta'': kisahondra, vahombato, vahongarana
* ''Aloe divaricata'': sahondra, vahomafaitra, vahona, vahondranjo, vahontsohy, vahotsohy, vahontsoy, zilazira
* ''Aloe haworthioides var.  aurantiaca'': sarivahona
* ''[[Aloe macroclada]]'': kisaondra, lahim-bahona, vahombe, vahona
* ''Aloe suzannae'': vahona, vahondrano
* ''Aloe vahontsohy'': vahona
* ''Aloe vaombe'': vahombe, vahombey, vahona
*''Aloe vaotsanda'': vahona, vahotsanda
== Fampiasana ==

=== Fampiasan' ny Malagasy ny vahona ===
[[Sary:Aloe vaombe - Flora park - Cologne, Germany - DSC00771.jpg|vignette|315x315px|''Aloe vaombe'' ]]
Antsoina hoe ''sahondra'' ny vondrom-bonin' ny vahona any amin' ny [[Fanjakan' Imerina|Merina]]. Any amin' ny [[Betsileo]] dia natokana indrindra ho an' ilay karazana atao hoe ''[[Aloe macroclada]]'' ny anarana hoe &quot;vahona&quot;, fa ny karazana kely maniry eny amin' ny vatolampy dia antsoina hoe ''kisahondra''. Nampiasaina hatramin' ny [[Andro Taloha]] ny ''[[Aloe officinalis]]'', izay avy any [[Afrika]] amin' ny ankapobeny; mba hahazoana ny ranony madity miloko manja dia potehina ny ravina izay be nofony ary aetona. Anisan' ny vondrona antrakinôna ny singa fanao fanafidy amin' izany. Tany [[Fanjakan' Imerina|Imerina]] dia ny ''[[Aloe macroclada]]'' no nampiasaina.

Hita any amn' ny tapany atsimon' ny Nosy ny ''[[Aloe vaombe]]'' sy ny ''[[Aloe vahontsohy]]''. Manome ranony manitra mahafinaritra ny ''[[Aloe divaricata]]''. Karazana roa fanao fanafody any atsimo izay lasa tsy fahita firy ny ''[[Aloe vaotsanda]]'' sy ny ''[[Aloe suzannae]]''. I [[Madagasikara]] dia afaka mamokatra ''[[Aloe officinalis]]'' betsaka, izay fantatra fa ampiasaina ho fanafody manamora ny fandefasana ny ranon' [[afero]] any amin' ny [[tsinay]] sy manafaingana ny fiasan' ny tsinay ka iadiana amin' ny fitohanana ary fanadiovana ny tsinay.

== Jereo koa ==

* ''[[Aloaceae]]''
* ''[[Asphodelaceae]]''
* ''[[Liliaceae]]''
* ''[[Xanthorrhoeaceae]]''
* [[Asparagales]]
* [[Liliales]]
* [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara]]
* [[Lisitry ny karazana ao amin' ny Aloe|Lisitry ny karazana ao amin' ny ''Aloe'']]

== Loharano sy fanamarihana ==</text>
      <sha1>ho151y366kkcdl61ot041cyhw334lw9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1135048</id>
      <parentid>1135044</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T13:53:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Thelezifor</username>
        <id>15140</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>1135048</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6641" sha1="9d6m8lt8igifh2sg7w7mhc5su195pod" xml:space="preserve">[[Sary:Aloe vera flower inset.png|vignette|357x357px|Karazam-bahona atao hoe ''[[Aloe vera]]'']]
Ny '''''Aloe''''' dia vondron-karazana [[zavamaniry mamony]] be ranony, izay atao amin' ny [[teny malagasy]] hoe '''vahona'''. Ao amin' ny fianakaviana ''[[Aloaceae]]'' izay ao amin' ny filaharana [[Liliales]] izy io araka ny [[Fanasokajian' i Cronquist|fanasokajiana klasikan' i Cronquist]]. Nametraka an' io vondron-karazana io ao amin' ny fianakaviana ''[[Xanthorrhoeaceae]]'', zana-pianakaviana ''[[Asphodeloideae]]'', ao amin' ny filaharana [[Asparagales]], ny [[fanasokajiana APG III]] (2009). Ny [[fanasokajiana APG IV]] (2016) dia nametraka an' io vondron-karazana io ao amin' ny fianakaviana ''[[Asphodelaceae]]'', zana-pianakaviana ''Asphodeloideae'', ao amin' ny filaharana [[Asparagales]].

Teratany ao [[Afrika]], eto [[Madagasikara]], any amin' ny nosy [[Maskarena]], any amin' ny [[Saikanosin' i Arabia|Saikinosy Arabo]] ary any [[Sôkôtra|Socotra]]. Nampidirina tany amin' ny firenena maro ny karazana vahona sasany. Izy ireo koa dia hita manerana ny [[Mediteranea]], any [[Amerika Avaratra]], any [[Amerika Atsimo]], any [[Amerika Afovoany]], any [[India]], any [[Azia Atsimo-Atsinanana]], ary any [[Kôrea]] sy [[Aostralia]] koa aza.

== Ny karazana fantatra ==
Miisa eo anelan' ny 600 sy 650 ny karazana vahona ekena fisiana ao amin' ny vondron-karazana ''Aloe'' (jereo: [[Lisitry ny karazana ao amin' ny Aloe|Lisitry ny karazana ao amin' ny ''Aloe'']]). Ny sasany amin' ny karazana ekena dia:

* ''Aloe aculeata'' &lt;small&gt;Pole-Evans&lt;/small&gt;
* ''Aloe africana'' &lt;small&gt;Mill.&lt;/small&gt;
* ''Aloe albida'' &lt;small&gt;(Stapf) Reynolds&lt;/small&gt;
* ''Aloe albiflora'' &lt;small&gt;Guillaumin&lt;/small&gt;
* ''Aloe arborescens'' &lt;small&gt;Mill.&lt;/small&gt;
* ''Aloe arenicola'' &lt;small&gt;Reynolds&lt;/small&gt;
* ''Aloe argenticauda'' &lt;small&gt;Merxm. &amp; Giess&lt;/small&gt;
* ''Aloe bakeri'' &lt;small&gt;Scott-Elliot&lt;/small&gt;
* ''Aloe ballii'' &lt;small&gt;Reynolds&lt;/small&gt;
* ''Aloe ballyi'' &lt;small&gt;Reynolds&lt;/small&gt;
* ''Aloe brevifolia'' &lt;small&gt;Mill.&lt;/small&gt;
* ''Aloe broomii'' &lt;small&gt;Schönland&lt;/small&gt;
* ''Aloe buettneri'' &lt;small&gt;A.Berger&lt;/small&gt;
* ''Aloe camperi'' &lt;small&gt;Schweinf.&lt;/small&gt;
* ''Aloe capitata'' &lt;small&gt;Baker&lt;/small&gt;
* ''Aloe comosa'' &lt;small&gt;Marloth &amp; A.Berger&lt;/small&gt;
* ''Aloe cooperi'' &lt;small&gt;Baker&lt;/small&gt;
* ''Aloe corallina'' &lt;small&gt;Verd.&lt;/small&gt;
* ''Aloe dewinteri'' &lt;small&gt;Giess ex Borman &amp; Hardy&lt;/small&gt;
* ''Aloe erinacea'' &lt;small&gt;D.S.Hardy&lt;/small&gt;
* ''Aloe excelsa'' &lt;small&gt;A.Berger&lt;/small&gt;
* ''Aloe ferox'' &lt;small&gt;Mill.&lt;/small&gt;
* ''Aloe forbesii'' &lt;small&gt;Balf.f.&lt;/small&gt;
* ''Aloe helenae'' &lt;small&gt;Danguy&lt;/small&gt;
* ''Aloe hereroensis'' &lt;small&gt;Engl.&lt;/small&gt;
* ''Aloe inermis'' &lt;small&gt;Forssk.&lt;/small&gt;
* ''Aloe inyangensis'' &lt;small&gt;Christian&lt;/small&gt;
* ''Aloe jawiyon'' &lt;small&gt;S.J.Christie, D.P.Hannon &amp; Oakman ex A.G.Mill.&lt;/small&gt;
* ''Aloe jucunda'' &lt;small&gt;Reynolds&lt;/small&gt;
* ''Aloe khamiesensis'' &lt;small&gt;Pillans&lt;/small&gt;
* ''Aloe kilifiensis'' &lt;small&gt;Christian&lt;/small&gt;
* ''Aloe maculata'' &lt;small&gt;All.&lt;/small&gt;
* ''Aloe marlothii'' &lt;small&gt;A.Berger&lt;/small&gt;
* ''Aloe mubendiensis'' &lt;small&gt;Christian&lt;/small&gt;
* ''Aloe namibensis'' &lt;small&gt;Giess&lt;/small&gt;
* ''Aloe nyeriensis'' &lt;small&gt;Christian &amp; I.Verd.&lt;/small&gt;
* ''Aloe pearsonii'' &lt;small&gt;Schönland&lt;/small&gt;
* ''Aloe peglerae'' &lt;small&gt;Schönland&lt;/small&gt;
* ''Aloe perfoliata'' &lt;small&gt;L.&lt;/small&gt;
* ''Aloe perryi'' &lt;small&gt;Baker&lt;/small&gt;
* ''Aloe petricola'' &lt;small&gt;Pole-Evans&lt;/small&gt;
* ''Aloe polyphylla'' &lt;small&gt;Pillans&lt;/small&gt;
* ''Aloe rauhii'' &lt;small&gt;Reynolds&lt;/small&gt;
* ''Aloe reynoldsii'' &lt;small&gt;Letty&lt;/small&gt;
* ''Aloe scobinifolia'' &lt;small&gt;Reynolds &amp; Bally&lt;/small&gt;
* ''Aloe sinkatana'' &lt;small&gt;Reynolds&lt;/small&gt;
* ''Aloe squarrosa'' &lt;small&gt;Baker ex Balf.f.&lt;/small&gt;
* ''Aloe striata'' &lt;small&gt;Haw.&lt;/small&gt;
* ''Aloe succotrina'' &lt;small&gt;Lam.&lt;/small&gt;
* ''Aloe suzannae'' &lt;small&gt;Decary&lt;/small&gt;
* ''Aloe thraskii'' &lt;small&gt;Baker&lt;/small&gt;
* ''[[Aloe vera]]'' &lt;small&gt;(L.) Burm.f.&lt;/small&gt;
* ''Aloe viridiflora'' &lt;small&gt;Reynolds&lt;/small&gt;
* ''Aloe wildii'' &lt;small&gt;(Reynolds) Reynolds&lt;/small&gt;

=== Karazana misy eto Madagasikara ===
[[Sary:Aloe Macroclada.jpg|vignette|''[[Aloe macroclada]]'']]
Indreto ny karazana vahona misy eto [[Madagasikara]] araka ny hita ao amin' ny ''[[Rakibolana sy Rakipahalalana malagasy]]''&lt;ref&gt;&lt;small&gt;&quot;''[https://motmalgache.org/bins/teny2/Aloe Aloe]''&quot;, ''Rakibolana sy Rakipahalalana malagasy''.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;.
* ''Aloe acutissima'': kisahondra
* ''Aloe antandroi'': tsikivahombaho
* ''Aloe betsileensis'': kisahondra
* ''Aloe capitata'': kisahondra, sahondra

* ''Aloe deltoideodonta'': kisahondra, vahombato, vahongarana
* ''Aloe divaricata'': sahondra, vahomafaitra, vahona, vahondranjo, vahontsohy, vahotsohy, vahontsoy, zilazira
* ''Aloe haworthioides var.  aurantiaca'': sarivahona
* ''[[Aloe macroclada]]'': kisaondra, lahim-bahona, vahombe, vahona
* ''Aloe suzannae'': vahona, vahondrano
* ''Aloe vahontsohy'': vahona
* ''Aloe vaombe'': vahombe, vahombey, vahona
*''Aloe vaotsanda'': vahona, vahotsanda
== Fampiasana ==

=== Fampiasan' ny Malagasy ny vahona ===
[[Sary:Aloe vaombe - Flora park - Cologne, Germany - DSC00771.jpg|vignette|315x315px|''[[Aloe vaombe]]'' ]]
Antsoina hoe ''sahondra'' ny vondrom-bonin' ny vahona any amin' ny [[Fanjakan' Imerina|Merina]]. Any amin' ny [[Betsileo]] dia natokana indrindra ho an' ilay karazana atao hoe ''[[Aloe macroclada]]'' ny anarana hoe &quot;vahona&quot;, fa ny karazana kely maniry eny amin' ny vatolampy dia antsoina hoe ''kisahondra''. Nampiasaina hatramin' ny [[Andro Taloha]] ny ''[[Aloe officinalis]]'', izay avy any [[Afrika]] amin' ny ankapobeny; mba hahazoana ny ranony madity miloko manja dia potehina ny ravina izay be nofony ary aetona. Anisan' ny vondrona antrakinôna ny singa fanao fanafidy amin' izany. Tany [[Fanjakan' Imerina|Imerina]] dia ny ''[[Aloe macroclada]]'' no nampiasaina.

Hita any amn' ny tapany atsimon' ny Nosy ny ''[[Aloe vaombe]]'' sy ny ''[[Aloe vahontsohy]]''. Manome ranony manitra mahafinaritra ny ''[[Aloe divaricata]]''. Karazana roa fanao fanafody any atsimo izay lasa tsy fahita firy ny ''[[Aloe vaotsanda]]'' sy ny ''[[Aloe suzannae]]''. I [[Madagasikara]] dia afaka mamokatra ''[[Aloe officinalis]]'' betsaka, izay fantatra fa ampiasaina ho fanafody manamora ny fandefasana ny ranon' [[afero]] any amin' ny [[tsinay]] sy manafaingana ny fiasan' ny tsinay ka iadiana amin' ny fitohanana ary fanadiovana ny tsinay.

== Jereo koa ==

* ''[[Aloaceae]]''
* ''[[Asphodelaceae]]''
* ''[[Liliaceae]]''
* ''[[Xanthorrhoeaceae]]''
* [[Asparagales]]
* [[Liliales]]
* [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara]]
* [[Lisitry ny karazana ao amin' ny Aloe|Lisitry ny karazana ao amin' ny ''Aloe'']]

== Loharano sy fanamarihana ==</text>
      <sha1>9d6m8lt8igifh2sg7w7mhc5su195pod</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1135050</id>
      <parentid>1135048</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T14:09:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-96630-1</username>
        <id>38575</id>
      </contributor>
      <comment>Nanitsy tsipelina</comment>
      <origin>1135050</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6641" sha1="7fu2f0amxvs7rj3mb2333pmnnw8kkun" xml:space="preserve">[[Sary:Aloe vera flower inset.png|vignette|357x357px|Karazam-bahona atao hoe ''[[Aloe vera]]'']]
Ny '''''Aloe''''' dia vondron-karazana [[zavamaniry mamony]] be ranony, izay atao amin' ny [[teny malagasy]] hoe '''vahona'''. Ao amin' ny fianakaviana ''[[Aloaceae]]'' izay ao amin' ny filaharana [[Liliales]] izy io araka ny [[Fanasokajian' i Cronquist|fanasokajiana klasikan' i Cronquist]]. Nametraka an' io vondron-karazana io ao amin' ny fianakaviana ''[[Xanthorrhoeaceae]]'', zana-pianakaviana ''[[Asphodeloideae]]'', ao amin' ny filaharana [[Asparagales]], ny [[fanasokajiana APG III]] (2009). Ny [[fanasokajiana APG IV]] (2016) dia nametraka an' io vondron-karazana io ao amin' ny fianakaviana ''[[Asphodelaceae]]'', zana-pianakaviana ''Asphodeloideae'', ao amin' ny filaharana [[Asparagales]].

Teratany ao [[Afrika]], eto [[Madagasikara]], any amin' ny nosy [[Maskarena]], any amin' ny [[Saikanosin' i Arabia|Saikinosy Arabo]] ary any [[Sôkôtra|Socotra]]. Nampidirina tany amin' ny firenena maro ny karazana vahona sasany. Izy ireo koa dia hita manerana ny [[Mediteranea]], any [[Amerika Avaratra]], any [[Amerika Atsimo]], any [[Amerika Afovoany]], any [[India]], any [[Azia Atsimo-Atsinanana]], ary any [[Kôrea]] sy [[Aostralia]] koa aza.

== Ny karazana fantatra ==
Miisa eo anelan' ny 600 sy 650 ny karazana vahona ekena fisiana ao amin' ny vondron-karazana ''Aloe'' (jereo: [[Lisitry ny karazana ao amin' ny Aloe|Lisitry ny karazana ao amin' ny ''Aloe'']]). Indreto ny sasany amin' ny karazana ekena:

* ''Aloe aculeata'' &lt;small&gt;Pole-Evans&lt;/small&gt;
* ''Aloe africana'' &lt;small&gt;Mill.&lt;/small&gt;
* ''Aloe albida'' &lt;small&gt;(Stapf) Reynolds&lt;/small&gt;
* ''Aloe albiflora'' &lt;small&gt;Guillaumin&lt;/small&gt;
* ''Aloe arborescens'' &lt;small&gt;Mill.&lt;/small&gt;
* ''Aloe arenicola'' &lt;small&gt;Reynolds&lt;/small&gt;
* ''Aloe argenticauda'' &lt;small&gt;Merxm. &amp; Giess&lt;/small&gt;
* ''Aloe bakeri'' &lt;small&gt;Scott-Elliot&lt;/small&gt;
* ''Aloe ballii'' &lt;small&gt;Reynolds&lt;/small&gt;
* ''Aloe ballyi'' &lt;small&gt;Reynolds&lt;/small&gt;
* ''Aloe brevifolia'' &lt;small&gt;Mill.&lt;/small&gt;
* ''Aloe broomii'' &lt;small&gt;Schönland&lt;/small&gt;
* ''Aloe buettneri'' &lt;small&gt;A.Berger&lt;/small&gt;
* ''Aloe camperi'' &lt;small&gt;Schweinf.&lt;/small&gt;
* ''Aloe capitata'' &lt;small&gt;Baker&lt;/small&gt;
* ''Aloe comosa'' &lt;small&gt;Marloth &amp; A.Berger&lt;/small&gt;
* ''Aloe cooperi'' &lt;small&gt;Baker&lt;/small&gt;
* ''Aloe corallina'' &lt;small&gt;Verd.&lt;/small&gt;
* ''Aloe dewinteri'' &lt;small&gt;Giess ex Borman &amp; Hardy&lt;/small&gt;
* ''Aloe erinacea'' &lt;small&gt;D.S.Hardy&lt;/small&gt;
* ''Aloe excelsa'' &lt;small&gt;A.Berger&lt;/small&gt;
* ''Aloe ferox'' &lt;small&gt;Mill.&lt;/small&gt;
* ''Aloe forbesii'' &lt;small&gt;Balf.f.&lt;/small&gt;
* ''Aloe helenae'' &lt;small&gt;Danguy&lt;/small&gt;
* ''Aloe hereroensis'' &lt;small&gt;Engl.&lt;/small&gt;
* ''Aloe inermis'' &lt;small&gt;Forssk.&lt;/small&gt;
* ''Aloe inyangensis'' &lt;small&gt;Christian&lt;/small&gt;
* ''Aloe jawiyon'' &lt;small&gt;S.J.Christie, D.P.Hannon &amp; Oakman ex A.G.Mill.&lt;/small&gt;
* ''Aloe jucunda'' &lt;small&gt;Reynolds&lt;/small&gt;
* ''Aloe khamiesensis'' &lt;small&gt;Pillans&lt;/small&gt;
* ''Aloe kilifiensis'' &lt;small&gt;Christian&lt;/small&gt;
* ''Aloe maculata'' &lt;small&gt;All.&lt;/small&gt;
* ''Aloe marlothii'' &lt;small&gt;A.Berger&lt;/small&gt;
* ''Aloe mubendiensis'' &lt;small&gt;Christian&lt;/small&gt;
* ''Aloe namibensis'' &lt;small&gt;Giess&lt;/small&gt;
* ''Aloe nyeriensis'' &lt;small&gt;Christian &amp; I.Verd.&lt;/small&gt;
* ''Aloe pearsonii'' &lt;small&gt;Schönland&lt;/small&gt;
* ''Aloe peglerae'' &lt;small&gt;Schönland&lt;/small&gt;
* ''Aloe perfoliata'' &lt;small&gt;L.&lt;/small&gt;
* ''Aloe perryi'' &lt;small&gt;Baker&lt;/small&gt;
* ''Aloe petricola'' &lt;small&gt;Pole-Evans&lt;/small&gt;
* ''Aloe polyphylla'' &lt;small&gt;Pillans&lt;/small&gt;
* ''Aloe rauhii'' &lt;small&gt;Reynolds&lt;/small&gt;
* ''Aloe reynoldsii'' &lt;small&gt;Letty&lt;/small&gt;
* ''Aloe scobinifolia'' &lt;small&gt;Reynolds &amp; Bally&lt;/small&gt;
* ''Aloe sinkatana'' &lt;small&gt;Reynolds&lt;/small&gt;
* ''Aloe squarrosa'' &lt;small&gt;Baker ex Balf.f.&lt;/small&gt;
* ''Aloe striata'' &lt;small&gt;Haw.&lt;/small&gt;
* ''Aloe succotrina'' &lt;small&gt;Lam.&lt;/small&gt;
* ''Aloe suzannae'' &lt;small&gt;Decary&lt;/small&gt;
* ''Aloe thraskii'' &lt;small&gt;Baker&lt;/small&gt;
* ''[[Aloe vera]]'' &lt;small&gt;(L.) Burm.f.&lt;/small&gt;
* ''Aloe viridiflora'' &lt;small&gt;Reynolds&lt;/small&gt;
* ''Aloe wildii'' &lt;small&gt;(Reynolds) Reynolds&lt;/small&gt;

=== Karazana misy eto Madagasikara ===
[[Sary:Aloe Macroclada.jpg|vignette|''[[Aloe macroclada]]'']]
Indreto ny karazana vahona misy eto [[Madagasikara]] araka ny hita ao amin' ny ''[[Rakibolana sy Rakipahalalana malagasy]]''&lt;ref&gt;&lt;small&gt;&quot;''[https://motmalgache.org/bins/teny2/Aloe Aloe]''&quot;, ''Rakibolana sy Rakipahalalana malagasy''.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;.
* ''Aloe acutissima'': kisahondra
* ''Aloe antandroi'': tsikivahombaho
* ''Aloe betsileensis'': kisahondra
* ''Aloe capitata'': kisahondra, sahondra

* ''Aloe deltoideodonta'': kisahondra, vahombato, vahongarana
* ''Aloe divaricata'': sahondra, vahomafaitra, vahona, vahondranjo, vahontsohy, vahotsohy, vahontsoy, zilazira
* ''Aloe haworthioides var.  aurantiaca'': sarivahona
* ''[[Aloe macroclada]]'': kisaondra, lahim-bahona, vahombe, vahona
* ''Aloe suzannae'': vahona, vahondrano
* ''Aloe vahontsohy'': vahona
* ''Aloe vaombe'': vahombe, vahombey, vahona
*''Aloe vaotsanda'': vahona, vahotsanda
== Fampiasana ==

=== Fampiasan' ny Malagasy ny vahona ===
[[Sary:Aloe vaombe - Flora park - Cologne, Germany - DSC00771.jpg|vignette|315x315px|''[[Aloe vaombe]]'' ]]
Antsoina hoe ''sahondra'' ny vondrom-bonin' ny vahona any amin' ny [[Fanjakan' Imerina|Merina]]. Any amin' ny [[Betsileo]] dia natokana indrindra ho an' ilay karazana atao hoe ''[[Aloe macroclada]]'' ny anarana hoe &quot;vahona&quot;, fa ny karazana kely maniry eny amin' ny vatolampy dia antsoina hoe &quot;kisahondra&quot;. Nampiasaina hatramin' ny [[Andro Taloha]] ny ''[[Aloe officinalis]]'', izay avy ao [[Afrika]] amin' ny ankapobeny; mba hahazoana ny ranony madity miloko manja dia potehina ny raviny izay be nofony ary aetona. Anisan' ny vondrona antrakinôna ny singa fanao fanafody amin' izany. Tany [[Fanjakan' Imerina|Imerina]] dia ny ''[[Aloe macroclada]]'' no nampiasaina.

Hita any amn' ny tapany atsimon' ny Nosy ny ''[[Aloe vaombe]]'' sy ny ''[[Aloe vahontsohy]]''. Manome ranony manitra mahafinaritra ny ''[[Aloe divaricata]]''. Karazana roa fanao fanafody any atsimo izay lasa tsy fahita firy ny ''[[Aloe vaotsanda]]'' sy ny ''[[Aloe suzannae]]''. I [[Madagasikara]] dia afaka mamokatra ''[[Aloe officinalis]]'' betsaka, izay fantatra fa ampiasaina ho fanafody manamora ny fandefasana ny ranon' [[afero]] any amin' ny [[tsinay]] sy manafaingana ny fiasan' ny tsinay ka iadiana amin' ny fitohanana sy fanadiovana ny tsinay.

== Jereo koa ==

* ''[[Aloaceae]]''
* ''[[Asphodelaceae]]''
* ''[[Liliaceae]]''
* ''[[Xanthorrhoeaceae]]''
* [[Asparagales]]
* [[Liliales]]
* [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara]]
* [[Lisitry ny karazana ao amin' ny Aloe|Lisitry ny karazana ao amin' ny ''Aloe'']]

== Loharano sy fanamarihana ==</text>
      <sha1>7fu2f0amxvs7rj3mb2333pmnnw8kkun</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Zon'ny LGBT eto Madagasikara</title>
    <ns>0</ns>
    <id>294194</id>
    <revision>
      <id>1135025</id>
      <parentid>1118180</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T12:01:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mammysou17</username>
        <id>34685</id>
      </contributor>
      <origin>1135025</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5561" sha1="on8i7i4q4ng4h8w2w89r9sdmmjhudn9" xml:space="preserve">
{{Infobox}}

[[Sary:LGBT flag map of Madagascar.svg|vignette|LGBT Madagasikara]]
Ara-dalàna eto [[Madagasikara]] ny firaisana ara-nofo eo amin'ny samy [[Lehilahy|lahy]] na samy [[Vehivavy|vavy]] raha 21 taona farafahakeliny ananan'ny olona manao izany.

Arakan'ny fehezan-dalàna famaizana dia sazina an-tranomaizina roa ka hatramin'ny dimy taona, ary lamandy 2 ka hatramin'ny 10 tapitrisa Ariary (eo amin'ny 900 ka hatramin'ny 4500 dolara amerikana) izay olona manao « fihetsika tsy mendrika na tsy ara-boajanahary amin'ny olona mitovy fananahana aminy izay latsaky ny 21 taona » &lt;ref name=&quot;Report&quot;&gt;[https://2009-2017.state.gov/documents/organization/186425.pdf ''2011 Country Reports on Human Rights Practices: Madagascar'', Bureau of Democracy, Human Rights and Labor, U.S. Department of State, page 26]&lt;/ref&gt; .

== Fanekena ny fanambadian'ny olona mitovy fananahana ==
Araka ny lalàna eto Madagasikara, dia tsy ekena ny [[Fanambadiana|fanambadian]]’ny mitovy [[fananahana]] na hoe samy lahy na samy vavy, na koa ny fifandraisana ara-dalàna eo amin’ny olona mitovy fananahana.&quot; Nanao fanambarana ny ao amin'ny lapan'ny Mahazoarivo mahakasika izany.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=FANAMBARANA - Primature |url=https://www.primature.gov.mg/index.php/2019/12/21/fanambarana/ |access-date=2025-07-04 |archive-date=2025-04-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250417144506/https://www.primature.gov.mg/index.php/2019/12/21/fanambarana/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

Ny foto-dàlana FJKM dia tsy manaiky ny fanambadian'ny mitovy fananahana ary tsy manao [[Fanamasinam-panambadian' ny mitovy fananahana]], nambaran'ny Mpitandrina Irako Ramahazosoa Ammi izany.&lt;ref&gt;[https://www.agencemalagasydepresse.com/vaovao-samihafa/fanambadianny-mitovy-fananahana-manao-antsom-pitiavana-ny-filohanny-fjkm/ FANAMBADIAN’NY MITOVY FANANAHANA : Manao antsom-pitiavana ny filohan’ny FJKM - Agence Malagasy de Presse]&lt;/ref&gt;

Tsy eto Madagasikara irery ihany no vitsy an'isa sy voahilikilika ny vondrompiarahamonina LGBT fa mbola maro ireo firenena tsy misokatra amin'izy ireo, toa an'i Hong Kong.&lt;ref&gt;[https://mg.globalvoices.org/2025/01/06/170574/ Mpifankatia LGBTQ folo ‘mirehareha fa mpivady’ na tsy ankatoavina aza ny fanambadian’olona mitovy fananahana ao Hong Kong · Global Voices teny Malagasy]&lt;/ref&gt;

== Fananganan'ny mpivady mitovy fananahana ==
&quot;Ny fanambadian'ny lehilahy sy vehivavy ihany no manan-jo hanan-janaka araka ny lalàna eto Madagasikara.   .

== lehilahy miray amin'ny lehilahy ==


Tamin’ny taona 2011, hita tao anatin’ny Tatitry ny [[Zon' olombelona|Zon’Olombelona]] navoakan’ny Departemantam-panjakana Amerikanina fa miely patrana ny fanavakavahana ara-piarahamonina manjo ny vondrom-piarahamonina LGBT. Nampitain’ilay tatitra fa tsy dia resahina loatra eto amin’ny firenena ny momba ny fironana ara-pananahana sy ny maha-lahy na maha-vavy, ary manomboka amin’ny fankatoavana an-tsokosoko ka hatramin’ny fandavana mivantana no fihetsiky ny besinimaro amin’izany, indrindra fa amin’ireo mpivaro-tena nanova fananahana. Nampitain’ilay tatitra ihany koa fa matetika lasibatry ny fanafihana ireo mpivaro-tena LGBT, anisan’izany ny fanararaotana am-bava, ny fitora-bato, ary na dia famonoana mihitsy aza. volana Desambra 2019, nisy lalàna iray navoaka izay manasazy ny herisetra mifototra amin'ny lahy sy ny vavy. Lasa resabe izany, ka nisy solombavambahoaka niampanga azy ho mampiroborobo ny firaisan'ny samy lehilahy na samy vehivavy, na dia tsy hita ao anatin'ilay volavolan-dalàna aza ilay teny. Noro Ravaozanany dia nanamarika fa « Tsy vonona ny hiodina amin’ny zon’ny olona mitovy fananahana (pelaka) ny fiarahamonina malagasy. Ny fanatrarana fitovian-jo eo amin'ny lahy sy vavy (miralenta) dia efa fanamby amin'ny taona 2020, eny fa na dia eo amin'ny faribolana ara-tsaina aza. »  .

Tamin'ny taona 2020, vehivavy 33 taona no nosamborina noho ny fanolanana ara-dalàna vehivavy 19 taona, rehefa nametraka fitarainana ny reniny. Raha ny marina, misy lalàna manasazy amin'ny fanagadrana &quot; na iza na iza nanao fihetsika tsy mendrika na tsy ara-boajanahary tamin'ny olona mitovy fananahana, tsy ampy taona latsaky ny 21 taona &quot;. Naniry hamaly faty ilay renim-pianakaviana noho ny fanapahan-kevitry ny zanany vavy nametraka fitoriana momba ny rainy izay nanolana azy. Hetsika ho fanohanana ny mpivady no karakaraina amin’ny tambajotra sosialy, raha nanambara i Noro Ravaozanany fa “ Mampalahelo ny tsy niaro ny zanany vavy tamin'io firaisana ara-nofo io ilay renim-pianakaviana. [...] Famaliana faty avy amin'ny reny izany ary fomba iray hanafenana ny fiampangana ny firaisana ara-nofo sy ny fanolanana. &quot;. Ao amin'ny Internet, iharan'ny fanevatevana sy fandrahonana ho faty ireo mpanohana azy mivady. ; mpivavaka, miampanga azy ireo ho nanao ny « fampiroboroboana ny firaisan'ny samy lehilahy na samy vehivavy &quot;, manolotra fitsaboana fiovam-po ho an'ilay tovovavy ihany koa. Na dia tsy voararan'ny lalàna aza ny firaisan'ny samy lehilahy na samy vehivavy eto Madagasikara, dia melohin'ny fiarahamonina mafy izany  .

Tamin’ny fiandohan’ny volana jolay 2021, nofoanan’ny fanjakana malagasy ny takarivan’ny LGBT natao tao amin’ny trano fisotroana iray teto [[Antananarivo]], noho ny antony « famporisihana ho amin'ny fijangajangana » . Nokarakaraina isan-taona nandritra ny telo taona izany mba hanasongadinana ny fiarahamonina LGBT ao amin'ny nosy. Nanohitra io fanapahan-kevitra io ny talen'ny orinasa, ka nitarika ny fandrahonana ny fanakatonana ny trano fisotroana.

== Loharano ==</text>
      <sha1>on8i7i4q4ng4h8w2w89r9sdmmjhudn9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1135026</id>
      <parentid>1135025</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T12:02:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mammysou17</username>
        <id>34685</id>
      </contributor>
      <comment>/* Fanekena ny fanambadian'ny olona mitovy fananahana */</comment>
      <origin>1135026</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5585" sha1="d5hwtee1r4tq869z9tz7txvvv1m4px8" xml:space="preserve">
{{Infobox}}

[[Sary:LGBT flag map of Madagascar.svg|vignette|LGBT Madagasikara]]
Ara-dalàna eto [[Madagasikara]] ny firaisana ara-nofo eo amin'ny samy [[Lehilahy|lahy]] na samy [[Vehivavy|vavy]] raha 21 taona farafahakeliny ananan'ny olona manao izany.

Arakan'ny fehezan-dalàna famaizana dia sazina an-tranomaizina roa ka hatramin'ny dimy taona, ary lamandy 2 ka hatramin'ny 10 tapitrisa Ariary (eo amin'ny 900 ka hatramin'ny 4500 dolara amerikana) izay olona manao « fihetsika tsy mendrika na tsy ara-boajanahary amin'ny olona mitovy fananahana aminy izay latsaky ny 21 taona » &lt;ref name=&quot;Report&quot;&gt;[https://2009-2017.state.gov/documents/organization/186425.pdf ''2011 Country Reports on Human Rights Practices: Madagascar'', Bureau of Democracy, Human Rights and Labor, U.S. Department of State, page 26]&lt;/ref&gt; .

== Fanekena ny fanambadian'ny olona mitovy fananahana ==
Araka ny lalàna eto Madagasikara, dia tsy ekena ny [[Fanambadiana|fanambadian]]’ny mitovy [[fananahana]] na hoe samy lahy na samy vavy, na koa ny fifandraisana ara-dalàna eo amin’ny olona mitovy fananahana.&quot; Nanao fanambarana ny ao amin'ny [[Lapan'i Mahazoarivo|lapan'ny Mahazoarivo]] mahakasika izany.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=FANAMBARANA - Primature |url=https://www.primature.gov.mg/index.php/2019/12/21/fanambarana/ |access-date=2025-07-04 |archive-date=2025-04-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250417144506/https://www.primature.gov.mg/index.php/2019/12/21/fanambarana/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

Ny foto-dàlana FJKM dia tsy manaiky ny fanambadian'ny mitovy fananahana ary tsy manao [[Fanamasinam-panambadian' ny mitovy fananahana]], nambaran'ny Mpitandrina Irako Ramahazosoa Ammi izany.&lt;ref&gt;[https://www.agencemalagasydepresse.com/vaovao-samihafa/fanambadianny-mitovy-fananahana-manao-antsom-pitiavana-ny-filohanny-fjkm/ FANAMBADIAN’NY MITOVY FANANAHANA : Manao antsom-pitiavana ny filohan’ny FJKM - Agence Malagasy de Presse]&lt;/ref&gt;

Tsy eto Madagasikara irery ihany no vitsy an'isa sy voahilikilika ny vondrompiarahamonina LGBT fa mbola maro ireo firenena tsy misokatra amin'izy ireo, toa an'i Hong Kong.&lt;ref&gt;[https://mg.globalvoices.org/2025/01/06/170574/ Mpifankatia LGBTQ folo ‘mirehareha fa mpivady’ na tsy ankatoavina aza ny fanambadian’olona mitovy fananahana ao Hong Kong · Global Voices teny Malagasy]&lt;/ref&gt;

== Fananganan'ny mpivady mitovy fananahana ==
&quot;Ny fanambadian'ny lehilahy sy vehivavy ihany no manan-jo hanan-janaka araka ny lalàna eto Madagasikara.   .

== lehilahy miray amin'ny lehilahy ==


Tamin’ny taona 2011, hita tao anatin’ny Tatitry ny [[Zon' olombelona|Zon’Olombelona]] navoakan’ny Departemantam-panjakana Amerikanina fa miely patrana ny fanavakavahana ara-piarahamonina manjo ny vondrom-piarahamonina LGBT. Nampitain’ilay tatitra fa tsy dia resahina loatra eto amin’ny firenena ny momba ny fironana ara-pananahana sy ny maha-lahy na maha-vavy, ary manomboka amin’ny fankatoavana an-tsokosoko ka hatramin’ny fandavana mivantana no fihetsiky ny besinimaro amin’izany, indrindra fa amin’ireo mpivaro-tena nanova fananahana. Nampitain’ilay tatitra ihany koa fa matetika lasibatry ny fanafihana ireo mpivaro-tena LGBT, anisan’izany ny fanararaotana am-bava, ny fitora-bato, ary na dia famonoana mihitsy aza. volana Desambra 2019, nisy lalàna iray navoaka izay manasazy ny herisetra mifototra amin'ny lahy sy ny vavy. Lasa resabe izany, ka nisy solombavambahoaka niampanga azy ho mampiroborobo ny firaisan'ny samy lehilahy na samy vehivavy, na dia tsy hita ao anatin'ilay volavolan-dalàna aza ilay teny. Noro Ravaozanany dia nanamarika fa « Tsy vonona ny hiodina amin’ny zon’ny olona mitovy fananahana (pelaka) ny fiarahamonina malagasy. Ny fanatrarana fitovian-jo eo amin'ny lahy sy vavy (miralenta) dia efa fanamby amin'ny taona 2020, eny fa na dia eo amin'ny faribolana ara-tsaina aza. »  .

Tamin'ny taona 2020, vehivavy 33 taona no nosamborina noho ny fanolanana ara-dalàna vehivavy 19 taona, rehefa nametraka fitarainana ny reniny. Raha ny marina, misy lalàna manasazy amin'ny fanagadrana &quot; na iza na iza nanao fihetsika tsy mendrika na tsy ara-boajanahary tamin'ny olona mitovy fananahana, tsy ampy taona latsaky ny 21 taona &quot;. Naniry hamaly faty ilay renim-pianakaviana noho ny fanapahan-kevitry ny zanany vavy nametraka fitoriana momba ny rainy izay nanolana azy. Hetsika ho fanohanana ny mpivady no karakaraina amin’ny tambajotra sosialy, raha nanambara i Noro Ravaozanany fa “ Mampalahelo ny tsy niaro ny zanany vavy tamin'io firaisana ara-nofo io ilay renim-pianakaviana. [...] Famaliana faty avy amin'ny reny izany ary fomba iray hanafenana ny fiampangana ny firaisana ara-nofo sy ny fanolanana. &quot;. Ao amin'ny Internet, iharan'ny fanevatevana sy fandrahonana ho faty ireo mpanohana azy mivady. ; mpivavaka, miampanga azy ireo ho nanao ny « fampiroboroboana ny firaisan'ny samy lehilahy na samy vehivavy &quot;, manolotra fitsaboana fiovam-po ho an'ilay tovovavy ihany koa. Na dia tsy voararan'ny lalàna aza ny firaisan'ny samy lehilahy na samy vehivavy eto Madagasikara, dia melohin'ny fiarahamonina mafy izany  .

Tamin’ny fiandohan’ny volana jolay 2021, nofoanan’ny fanjakana malagasy ny takarivan’ny LGBT natao tao amin’ny trano fisotroana iray teto [[Antananarivo]], noho ny antony « famporisihana ho amin'ny fijangajangana » . Nokarakaraina isan-taona nandritra ny telo taona izany mba hanasongadinana ny fiarahamonina LGBT ao amin'ny nosy. Nanohitra io fanapahan-kevitra io ny talen'ny orinasa, ka nitarika ny fandrahonana ny fanakatonana ny trano fisotroana.

== Loharano ==</text>
      <sha1>d5hwtee1r4tq869z9tz7txvvv1m4px8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1135027</id>
      <parentid>1135026</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T12:02:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mammysou17</username>
        <id>34685</id>
      </contributor>
      <comment>/* lehilahy miray amin'ny lehilahy */</comment>
      <origin>1135027</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5587" sha1="g2c2d3fgk4enq40m7n0kqu0tdj9nwis" xml:space="preserve">
{{Infobox}}

[[Sary:LGBT flag map of Madagascar.svg|vignette|LGBT Madagasikara]]
Ara-dalàna eto [[Madagasikara]] ny firaisana ara-nofo eo amin'ny samy [[Lehilahy|lahy]] na samy [[Vehivavy|vavy]] raha 21 taona farafahakeliny ananan'ny olona manao izany.

Arakan'ny fehezan-dalàna famaizana dia sazina an-tranomaizina roa ka hatramin'ny dimy taona, ary lamandy 2 ka hatramin'ny 10 tapitrisa Ariary (eo amin'ny 900 ka hatramin'ny 4500 dolara amerikana) izay olona manao « fihetsika tsy mendrika na tsy ara-boajanahary amin'ny olona mitovy fananahana aminy izay latsaky ny 21 taona » &lt;ref name=&quot;Report&quot;&gt;[https://2009-2017.state.gov/documents/organization/186425.pdf ''2011 Country Reports on Human Rights Practices: Madagascar'', Bureau of Democracy, Human Rights and Labor, U.S. Department of State, page 26]&lt;/ref&gt; .

== Fanekena ny fanambadian'ny olona mitovy fananahana ==
Araka ny lalàna eto Madagasikara, dia tsy ekena ny [[Fanambadiana|fanambadian]]’ny mitovy [[fananahana]] na hoe samy lahy na samy vavy, na koa ny fifandraisana ara-dalàna eo amin’ny olona mitovy fananahana.&quot; Nanao fanambarana ny ao amin'ny [[Lapan'i Mahazoarivo|lapan'ny Mahazoarivo]] mahakasika izany.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=FANAMBARANA - Primature |url=https://www.primature.gov.mg/index.php/2019/12/21/fanambarana/ |access-date=2025-07-04 |archive-date=2025-04-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250417144506/https://www.primature.gov.mg/index.php/2019/12/21/fanambarana/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

Ny foto-dàlana FJKM dia tsy manaiky ny fanambadian'ny mitovy fananahana ary tsy manao [[Fanamasinam-panambadian' ny mitovy fananahana]], nambaran'ny Mpitandrina Irako Ramahazosoa Ammi izany.&lt;ref&gt;[https://www.agencemalagasydepresse.com/vaovao-samihafa/fanambadianny-mitovy-fananahana-manao-antsom-pitiavana-ny-filohanny-fjkm/ FANAMBADIAN’NY MITOVY FANANAHANA : Manao antsom-pitiavana ny filohan’ny FJKM - Agence Malagasy de Presse]&lt;/ref&gt;

Tsy eto Madagasikara irery ihany no vitsy an'isa sy voahilikilika ny vondrompiarahamonina LGBT fa mbola maro ireo firenena tsy misokatra amin'izy ireo, toa an'i Hong Kong.&lt;ref&gt;[https://mg.globalvoices.org/2025/01/06/170574/ Mpifankatia LGBTQ folo ‘mirehareha fa mpivady’ na tsy ankatoavina aza ny fanambadian’olona mitovy fananahana ao Hong Kong · Global Voices teny Malagasy]&lt;/ref&gt;

== Fananganan'ny mpivady mitovy fananahana ==
&quot;Ny fanambadian'ny lehilahy sy vehivavy ihany no manan-jo hanan-janaka araka ny lalàna eto Madagasikara.   .

== Lehilahy miray amin'ny lehilahy ==

Tamin’ny taona 2011, hita tao anatin’ny Tatitry ny [[Zon' olombelona|Zon’Olombelona]] navoakan’ny Departemantam-panjakana [[Amerikanina]] fa miely patrana ny fanavakavahana ara-piarahamonina manjo ny vondrom-piarahamonina LGBT. Nampitain’ilay tatitra fa tsy dia resahina loatra eto amin’ny firenena ny momba ny fironana ara-pananahana sy ny maha-lahy na maha-vavy, ary manomboka amin’ny fankatoavana an-tsokosoko ka hatramin’ny fandavana mivantana no fihetsiky ny besinimaro amin’izany, indrindra fa amin’ireo mpivaro-tena nanova fananahana. Nampitain’ilay tatitra ihany koa fa matetika lasibatry ny fanafihana ireo mpivaro-tena LGBT, anisan’izany ny fanararaotana am-bava, ny fitora-bato, ary na dia famonoana mihitsy aza. volana Desambra 2019, nisy lalàna iray navoaka izay manasazy ny herisetra mifototra amin'ny lahy sy ny vavy. Lasa resabe izany, ka nisy solombavambahoaka niampanga azy ho mampiroborobo ny firaisan'ny samy lehilahy na samy vehivavy, na dia tsy hita ao anatin'ilay volavolan-dalàna aza ilay teny. Noro Ravaozanany dia nanamarika fa « Tsy vonona ny hiodina amin’ny zon’ny olona mitovy fananahana (pelaka) ny fiarahamonina malagasy. Ny fanatrarana fitovian-jo eo amin'ny lahy sy vavy (miralenta) dia efa fanamby amin'ny taona 2020, eny fa na dia eo amin'ny faribolana ara-tsaina aza. »  .

Tamin'ny taona 2020, vehivavy 33 taona no nosamborina noho ny fanolanana ara-dalàna vehivavy 19 taona, rehefa nametraka fitarainana ny reniny. Raha ny marina, misy lalàna manasazy amin'ny fanagadrana &quot; na iza na iza nanao fihetsika tsy mendrika na tsy ara-boajanahary tamin'ny olona mitovy fananahana, tsy ampy taona latsaky ny 21 taona &quot;. Naniry hamaly faty ilay renim-pianakaviana noho ny fanapahan-kevitry ny zanany vavy nametraka fitoriana momba ny rainy izay nanolana azy. Hetsika ho fanohanana ny mpivady no karakaraina amin’ny tambajotra sosialy, raha nanambara i Noro Ravaozanany fa “ Mampalahelo ny tsy niaro ny zanany vavy tamin'io firaisana ara-nofo io ilay renim-pianakaviana. [...] Famaliana faty avy amin'ny reny izany ary fomba iray hanafenana ny fiampangana ny firaisana ara-nofo sy ny fanolanana. &quot;. Ao amin'ny Internet, iharan'ny fanevatevana sy fandrahonana ho faty ireo mpanohana azy mivady. ; mpivavaka, miampanga azy ireo ho nanao ny « fampiroboroboana ny firaisan'ny samy lehilahy na samy vehivavy &quot;, manolotra fitsaboana fiovam-po ho an'ilay tovovavy ihany koa. Na dia tsy voararan'ny lalàna aza ny firaisan'ny samy lehilahy na samy vehivavy eto Madagasikara, dia melohin'ny fiarahamonina mafy izany  .

Tamin’ny fiandohan’ny volana jolay 2021, nofoanan’ny fanjakana malagasy ny takarivan’ny LGBT natao tao amin’ny trano fisotroana iray teto [[Antananarivo]], noho ny antony « famporisihana ho amin'ny fijangajangana » . Nokarakaraina isan-taona nandritra ny telo taona izany mba hanasongadinana ny fiarahamonina LGBT ao amin'ny nosy. Nanohitra io fanapahan-kevitra io ny talen'ny orinasa, ka nitarika ny fandrahonana ny fanakatonana ny trano fisotroana.

== Loharano ==</text>
      <sha1>g2c2d3fgk4enq40m7n0kqu0tdj9nwis</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1135028</id>
      <parentid>1135027</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T12:03:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mammysou17</username>
        <id>34685</id>
      </contributor>
      <comment>/* Lehilahy miray amin'ny lehilahy */</comment>
      <origin>1135028</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5591" sha1="ihdxsdmair4zuyuu741wxlcpuuev9fc" xml:space="preserve">
{{Infobox}}

[[Sary:LGBT flag map of Madagascar.svg|vignette|LGBT Madagasikara]]
Ara-dalàna eto [[Madagasikara]] ny firaisana ara-nofo eo amin'ny samy [[Lehilahy|lahy]] na samy [[Vehivavy|vavy]] raha 21 taona farafahakeliny ananan'ny olona manao izany.

Arakan'ny fehezan-dalàna famaizana dia sazina an-tranomaizina roa ka hatramin'ny dimy taona, ary lamandy 2 ka hatramin'ny 10 tapitrisa Ariary (eo amin'ny 900 ka hatramin'ny 4500 dolara amerikana) izay olona manao « fihetsika tsy mendrika na tsy ara-boajanahary amin'ny olona mitovy fananahana aminy izay latsaky ny 21 taona » &lt;ref name=&quot;Report&quot;&gt;[https://2009-2017.state.gov/documents/organization/186425.pdf ''2011 Country Reports on Human Rights Practices: Madagascar'', Bureau of Democracy, Human Rights and Labor, U.S. Department of State, page 26]&lt;/ref&gt; .

== Fanekena ny fanambadian'ny olona mitovy fananahana ==
Araka ny lalàna eto Madagasikara, dia tsy ekena ny [[Fanambadiana|fanambadian]]’ny mitovy [[fananahana]] na hoe samy lahy na samy vavy, na koa ny fifandraisana ara-dalàna eo amin’ny olona mitovy fananahana.&quot; Nanao fanambarana ny ao amin'ny [[Lapan'i Mahazoarivo|lapan'ny Mahazoarivo]] mahakasika izany.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=FANAMBARANA - Primature |url=https://www.primature.gov.mg/index.php/2019/12/21/fanambarana/ |access-date=2025-07-04 |archive-date=2025-04-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250417144506/https://www.primature.gov.mg/index.php/2019/12/21/fanambarana/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

Ny foto-dàlana FJKM dia tsy manaiky ny fanambadian'ny mitovy fananahana ary tsy manao [[Fanamasinam-panambadian' ny mitovy fananahana]], nambaran'ny Mpitandrina Irako Ramahazosoa Ammi izany.&lt;ref&gt;[https://www.agencemalagasydepresse.com/vaovao-samihafa/fanambadianny-mitovy-fananahana-manao-antsom-pitiavana-ny-filohanny-fjkm/ FANAMBADIAN’NY MITOVY FANANAHANA : Manao antsom-pitiavana ny filohan’ny FJKM - Agence Malagasy de Presse]&lt;/ref&gt;

Tsy eto Madagasikara irery ihany no vitsy an'isa sy voahilikilika ny vondrompiarahamonina LGBT fa mbola maro ireo firenena tsy misokatra amin'izy ireo, toa an'i Hong Kong.&lt;ref&gt;[https://mg.globalvoices.org/2025/01/06/170574/ Mpifankatia LGBTQ folo ‘mirehareha fa mpivady’ na tsy ankatoavina aza ny fanambadian’olona mitovy fananahana ao Hong Kong · Global Voices teny Malagasy]&lt;/ref&gt;

== Fananganan'ny mpivady mitovy fananahana ==
&quot;Ny fanambadian'ny lehilahy sy vehivavy ihany no manan-jo hanan-janaka araka ny lalàna eto Madagasikara.   .

== Lehilahy miray amin'ny lehilahy ==

Tamin’ny taona 2011, hita tao anatin’ny Tatitry ny [[Zon' olombelona|Zon’Olombelona]] navoakan’ny Departemantam-panjakana [[Amerikanina]] fa miely patrana ny [[fanavakavahana]] ara-piarahamonina manjo ny vondrom-piarahamonina LGBT. Nampitain’ilay tatitra fa tsy dia resahina loatra eto amin’ny firenena ny momba ny fironana ara-pananahana sy ny maha-lahy na maha-vavy, ary manomboka amin’ny fankatoavana an-tsokosoko ka hatramin’ny fandavana mivantana no fihetsiky ny besinimaro amin’izany, indrindra fa amin’ireo mpivaro-tena nanova fananahana. Nampitain’ilay tatitra ihany koa fa matetika lasibatry ny fanafihana ireo mpivaro-tena LGBT, anisan’izany ny fanararaotana am-bava, ny fitora-bato, ary na dia famonoana mihitsy aza. volana Desambra 2019, nisy lalàna iray navoaka izay manasazy ny herisetra mifototra amin'ny lahy sy ny vavy. Lasa resabe izany, ka nisy solombavambahoaka niampanga azy ho mampiroborobo ny firaisan'ny samy lehilahy na samy vehivavy, na dia tsy hita ao anatin'ilay volavolan-dalàna aza ilay teny. Noro Ravaozanany dia nanamarika fa « Tsy vonona ny hiodina amin’ny zon’ny olona mitovy fananahana (pelaka) ny fiarahamonina malagasy. Ny fanatrarana fitovian-jo eo amin'ny lahy sy vavy (miralenta) dia efa fanamby amin'ny taona 2020, eny fa na dia eo amin'ny faribolana ara-tsaina aza. »  .

Tamin'ny taona 2020, vehivavy 33 taona no nosamborina noho ny fanolanana ara-dalàna vehivavy 19 taona, rehefa nametraka fitarainana ny reniny. Raha ny marina, misy lalàna manasazy amin'ny fanagadrana &quot; na iza na iza nanao fihetsika tsy mendrika na tsy ara-boajanahary tamin'ny olona mitovy fananahana, tsy ampy taona latsaky ny 21 taona &quot;. Naniry hamaly faty ilay renim-pianakaviana noho ny fanapahan-kevitry ny zanany vavy nametraka fitoriana momba ny rainy izay nanolana azy. Hetsika ho fanohanana ny mpivady no karakaraina amin’ny tambajotra sosialy, raha nanambara i Noro Ravaozanany fa “ Mampalahelo ny tsy niaro ny zanany vavy tamin'io firaisana ara-nofo io ilay renim-pianakaviana. [...] Famaliana faty avy amin'ny reny izany ary fomba iray hanafenana ny fiampangana ny firaisana ara-nofo sy ny fanolanana. &quot;. Ao amin'ny Internet, iharan'ny fanevatevana sy fandrahonana ho faty ireo mpanohana azy mivady. ; mpivavaka, miampanga azy ireo ho nanao ny « fampiroboroboana ny firaisan'ny samy lehilahy na samy vehivavy &quot;, manolotra fitsaboana fiovam-po ho an'ilay tovovavy ihany koa. Na dia tsy voararan'ny lalàna aza ny firaisan'ny samy lehilahy na samy vehivavy eto Madagasikara, dia melohin'ny fiarahamonina mafy izany  .

Tamin’ny fiandohan’ny volana jolay 2021, nofoanan’ny fanjakana malagasy ny takarivan’ny LGBT natao tao amin’ny trano fisotroana iray teto [[Antananarivo]], noho ny antony « famporisihana ho amin'ny fijangajangana » . Nokarakaraina isan-taona nandritra ny telo taona izany mba hanasongadinana ny fiarahamonina LGBT ao amin'ny nosy. Nanohitra io fanapahan-kevitra io ny talen'ny orinasa, ka nitarika ny fandrahonana ny fanakatonana ny trano fisotroana.

== Loharano ==</text>
      <sha1>ihdxsdmair4zuyuu741wxlcpuuev9fc</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1135029</id>
      <parentid>1135028</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T12:04:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mammysou17</username>
        <id>34685</id>
      </contributor>
      <comment>/* Lehilahy miray amin'ny lehilahy */ nampiditra rohy</comment>
      <origin>1135029</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5618" sha1="iwi9xji57rnlifoct5jrzvu4gtixwil" xml:space="preserve">
{{Infobox}}

[[Sary:LGBT flag map of Madagascar.svg|vignette|LGBT Madagasikara]]
Ara-dalàna eto [[Madagasikara]] ny firaisana ara-nofo eo amin'ny samy [[Lehilahy|lahy]] na samy [[Vehivavy|vavy]] raha 21 taona farafahakeliny ananan'ny olona manao izany.

Arakan'ny fehezan-dalàna famaizana dia sazina an-tranomaizina roa ka hatramin'ny dimy taona, ary lamandy 2 ka hatramin'ny 10 tapitrisa Ariary (eo amin'ny 900 ka hatramin'ny 4500 dolara amerikana) izay olona manao « fihetsika tsy mendrika na tsy ara-boajanahary amin'ny olona mitovy fananahana aminy izay latsaky ny 21 taona » &lt;ref name=&quot;Report&quot;&gt;[https://2009-2017.state.gov/documents/organization/186425.pdf ''2011 Country Reports on Human Rights Practices: Madagascar'', Bureau of Democracy, Human Rights and Labor, U.S. Department of State, page 26]&lt;/ref&gt; .

== Fanekena ny fanambadian'ny olona mitovy fananahana ==
Araka ny lalàna eto Madagasikara, dia tsy ekena ny [[Fanambadiana|fanambadian]]’ny mitovy [[fananahana]] na hoe samy lahy na samy vavy, na koa ny fifandraisana ara-dalàna eo amin’ny olona mitovy fananahana.&quot; Nanao fanambarana ny ao amin'ny [[Lapan'i Mahazoarivo|lapan'ny Mahazoarivo]] mahakasika izany.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=FANAMBARANA - Primature |url=https://www.primature.gov.mg/index.php/2019/12/21/fanambarana/ |access-date=2025-07-04 |archive-date=2025-04-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250417144506/https://www.primature.gov.mg/index.php/2019/12/21/fanambarana/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

Ny foto-dàlana FJKM dia tsy manaiky ny fanambadian'ny mitovy fananahana ary tsy manao [[Fanamasinam-panambadian' ny mitovy fananahana]], nambaran'ny Mpitandrina Irako Ramahazosoa Ammi izany.&lt;ref&gt;[https://www.agencemalagasydepresse.com/vaovao-samihafa/fanambadianny-mitovy-fananahana-manao-antsom-pitiavana-ny-filohanny-fjkm/ FANAMBADIAN’NY MITOVY FANANAHANA : Manao antsom-pitiavana ny filohan’ny FJKM - Agence Malagasy de Presse]&lt;/ref&gt;

Tsy eto Madagasikara irery ihany no vitsy an'isa sy voahilikilika ny vondrompiarahamonina LGBT fa mbola maro ireo firenena tsy misokatra amin'izy ireo, toa an'i Hong Kong.&lt;ref&gt;[https://mg.globalvoices.org/2025/01/06/170574/ Mpifankatia LGBTQ folo ‘mirehareha fa mpivady’ na tsy ankatoavina aza ny fanambadian’olona mitovy fananahana ao Hong Kong · Global Voices teny Malagasy]&lt;/ref&gt;

== Fananganan'ny mpivady mitovy fananahana ==
&quot;Ny fanambadian'ny lehilahy sy vehivavy ihany no manan-jo hanan-janaka araka ny lalàna eto Madagasikara.   .

== Lehilahy miray amin'ny lehilahy ==

Tamin’ny taona 2011, hita tao anatin’ny Tatitry ny [[Zon' olombelona|Zon’Olombelona]] navoakan’ny Departemantam-panjakana [[Amerikanina]] fa miely patrana ny [[fanavakavahana]] ara-piarahamonina manjo ny vondrom-piarahamonina LGBT. Nampitain’ilay tatitra fa tsy dia resahina loatra eto amin’ny firenena ny momba ny fironana ara-pananahana sy ny maha-lahy na maha-vavy, ary manomboka amin’ny fankatoavana an-tsokosoko ka hatramin’ny fandavana mivantana no fihetsiky ny besinimaro amin’izany, indrindra fa amin’ireo mpivaro-tena nanova fananahana. Nampitain’ilay tatitra ihany koa fa matetika lasibatry ny fanafihana ireo mpivaro-tena LGBT, anisan’izany ny fanararaotana am-bava, ny fitora-bato, ary na dia famonoana mihitsy aza. volana Desambra 2019, nisy lalàna iray navoaka izay manasazy ny herisetra mifototra amin'ny lahy sy ny vavy. Lasa resabe izany, ka nisy solombavambahoaka niampanga azy ho mampiroborobo ny firaisan'ny samy lehilahy na samy vehivavy, na dia tsy hita ao anatin'ilay volavolan-dalàna aza ilay teny. Noro Ravaozanany dia nanamarika fa « Tsy vonona ny hiodina amin’ny zon’ny olona mitovy fananahana (pelaka) ny [[Fiarahamonina malagasy|fiarahamonina malagasy.]] Ny fanatrarana fitovian-jo eo amin'ny lahy sy vavy (miralenta) dia efa fanamby amin'ny taona 2020, eny fa na dia eo amin'ny faribolana ara-tsaina aza. »  .

Tamin'ny taona 2020, vehivavy 33 taona no nosamborina noho ny fanolanana ara-dalàna vehivavy 19 taona, rehefa nametraka fitarainana ny reniny. Raha ny marina, misy lalàna manasazy amin'ny fanagadrana &quot; na iza na iza nanao fihetsika tsy mendrika na tsy ara-boajanahary tamin'ny olona mitovy fananahana, tsy ampy taona latsaky ny 21 taona &quot;. Naniry hamaly faty ilay renim-pianakaviana noho ny fanapahan-kevitry ny zanany vavy nametraka fitoriana momba ny rainy izay nanolana azy. Hetsika ho fanohanana ny mpivady no karakaraina amin’ny tambajotra sosialy, raha nanambara i Noro Ravaozanany fa “ Mampalahelo ny tsy niaro ny zanany vavy tamin'io firaisana ara-nofo io ilay renim-pianakaviana. [...] Famaliana faty avy amin'ny reny izany ary fomba iray hanafenana ny fiampangana ny firaisana ara-nofo sy ny fanolanana. &quot;. Ao amin'ny Internet, iharan'ny fanevatevana sy fandrahonana ho faty ireo mpanohana azy mivady. ; mpivavaka, miampanga azy ireo ho nanao ny « fampiroboroboana ny firaisan'ny samy lehilahy na samy vehivavy &quot;, manolotra fitsaboana fiovam-po ho an'ilay tovovavy ihany koa. Na dia tsy voararan'ny lalàna aza ny firaisan'ny samy lehilahy na samy vehivavy eto Madagasikara, dia melohin'ny fiarahamonina mafy izany  .

Tamin’ny fiandohan’ny volana jolay 2021, nofoanan’ny fanjakana malagasy ny takarivan’ny LGBT natao tao amin’ny trano fisotroana iray teto [[Antananarivo]], noho ny antony « famporisihana ho amin'ny fijangajangana » . Nokarakaraina isan-taona nandritra ny telo taona izany mba hanasongadinana ny fiarahamonina LGBT ao amin'ny nosy. Nanohitra io fanapahan-kevitra io ny talen'ny orinasa, ka nitarika ny fandrahonana ny fanakatonana ny trano fisotroana.

== Loharano ==</text>
      <sha1>iwi9xji57rnlifoct5jrzvu4gtixwil</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1135039</id>
      <parentid>1135029</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T12:55:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mammysou17</username>
        <id>34685</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>1135039</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5629" sha1="t01m2g3lhok9z06s5dbm9mfgiuoqscd" xml:space="preserve">
{{Infobox}}

[[Sary:LGBT flag map of Madagascar.svg|vignette|LGBT Madagasikara]]
Ara-dalàna eto [[Madagasikara]] ny firaisana ara-nofo eo amin'ny samy [[Lehilahy|lahy]] na samy [[Vehivavy|vavy]] raha 21 taona farafahakeliny ananan'ny olona manao izany.

Arakan'ny fehezan-dalàna famaizana dia sazina an-tranomaizina roa ka hatramin'ny dimy taona, ary lamandy 2 ka hatramin'ny 10 tapitrisa Ariary (eo amin'ny 900 ka hatramin'ny 4500 dolara amerikana) izay olona manao « fihetsika tsy mendrika na tsy ara-boajanahary amin'ny olona mitovy fananahana aminy izay latsaky ny 21 taona » &lt;ref name=&quot;Report&quot;&gt;[https://2009-2017.state.gov/documents/organization/186425.pdf ''2011 Country Reports on Human Rights Practices: Madagascar'', Bureau of Democracy, Human Rights and Labor, U.S. Department of State, page 26]&lt;/ref&gt; .

== Fanekena ny fanambadian'ny olona mitovy fananahana ==
Araka ny lalàna eto Madagasikara, dia tsy ekena ny [[Fanambadiana|fanambadian]]’ny mitovy [[fananahana]] na hoe samy lahy na samy vavy, na koa ny fifandraisana ara-dalàna eo amin’ny olona mitovy fananahana.&quot; Nanao fanambarana ny ao amin'ny [[Lapan'i Mahazoarivo|lapan'ny Mahazoarivo]] mahakasika izany.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=FANAMBARANA - Primature |url=https://www.primature.gov.mg/index.php/2019/12/21/fanambarana/ |access-date=2025-07-04 |archive-date=2025-04-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250417144506/https://www.primature.gov.mg/index.php/2019/12/21/fanambarana/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

Ny foto-dàlana FJKM dia tsy manaiky ny fanambadian'ny mitovy fananahana ary tsy manao [[Fanamasinam-panambadian' ny mitovy fananahana]], nambaran'ny Mpitandrina Irako Ramahazosoa Ammi izany.&lt;ref&gt;[https://www.agencemalagasydepresse.com/vaovao-samihafa/fanambadianny-mitovy-fananahana-manao-antsom-pitiavana-ny-filohanny-fjkm/ FANAMBADIAN’NY MITOVY FANANAHANA : Manao antsom-pitiavana ny filohan’ny FJKM - Agence Malagasy de Presse]&lt;/ref&gt;

Tsy eto Madagasikara irery ihany no vitsy an'isa sy voahilikilika ny vondrompiarahamonina LGBT fa mbola maro ireo firenena tsy misokatra amin'izy ireo, toa an'i Hong Kong.&lt;ref&gt;[https://mg.globalvoices.org/2025/01/06/170574/ Mpifankatia LGBTQ folo ‘mirehareha fa mpivady’ na tsy ankatoavina aza ny fanambadian’olona mitovy fananahana ao Hong Kong · Global Voices teny Malagasy]&lt;/ref&gt;

== Fananganan-jaza ataon'ny mpivady mitovy fananahana ==
&quot;Ny fanambadian'ny lehilahy sy vehivavy ihany no manan-jo hanan-janaka araka ny lalàna eto Madagasikara.   .

== Lehilahy miray amin'ny lehilahy ==

Tamin’ny taona 2011, hita tao anatin’ny Tatitry ny [[Zon' olombelona|Zon’Olombelona]] navoakan’ny Departemantam-panjakana [[Amerikanina]] fa miely patrana ny [[fanavakavahana]] ara-piarahamonina manjo ny vondrom-piarahamonina LGBT. Nampitain’ilay tatitra fa tsy dia resahina loatra eto amin’ny firenena ny momba ny fironana ara-pananahana sy ny maha-lahy na maha-vavy, ary manomboka amin’ny fankatoavana an-tsokosoko ka hatramin’ny fandavana mivantana no fihetsiky ny besinimaro amin’izany, indrindra fa amin’ireo mpivaro-tena nanova fananahana. Nampitain’ilay tatitra ihany koa fa matetika lasibatry ny fanafihana ireo mpivaro-tena LGBT, anisan’izany ny fanararaotana am-bava, ny fitora-bato, ary na dia famonoana mihitsy aza. volana Desambra 2019, nisy lalàna iray navoaka izay manasazy ny herisetra mifototra amin'ny lahy sy ny vavy. Lasa resabe izany, ka nisy solombavambahoaka niampanga azy ho mampiroborobo ny firaisan'ny samy lehilahy na samy vehivavy, na dia tsy hita ao anatin'ilay volavolan-dalàna aza ilay teny. Noro Ravaozanany dia nanamarika fa « Tsy vonona ny hiodina amin’ny zon’ny olona mitovy fananahana (pelaka) ny [[Fiarahamonina malagasy|fiarahamonina malagasy.]] Ny fanatrarana fitovian-jo eo amin'ny lahy sy vavy (miralenta) dia efa fanamby amin'ny taona 2020, eny fa na dia eo amin'ny faribolana ara-tsaina aza. »  .

Tamin'ny taona 2020, vehivavy 33 taona no nosamborina noho ny fanolanana ara-dalàna vehivavy 19 taona, rehefa nametraka fitarainana ny reniny. Raha ny marina, misy lalàna manasazy amin'ny fanagadrana &quot; na iza na iza nanao fihetsika tsy mendrika na tsy ara-boajanahary tamin'ny olona mitovy fananahana, tsy ampy taona latsaky ny 21 taona &quot;. Naniry hamaly faty ilay renim-pianakaviana noho ny fanapahan-kevitry ny zanany vavy nametraka fitoriana momba ny rainy izay nanolana azy. Hetsika ho fanohanana ny mpivady no karakaraina amin’ny tambajotra sosialy, raha nanambara i Noro Ravaozanany fa “ Mampalahelo ny tsy niaro ny zanany vavy tamin'io firaisana ara-nofo io ilay renim-pianakaviana. [...] Famaliana faty avy amin'ny reny izany ary fomba iray hanafenana ny fiampangana ny firaisana ara-nofo sy ny fanolanana. &quot;. Ao amin'ny Internet, iharan'ny fanevatevana sy fandrahonana ho faty ireo mpanohana azy mivady. ; mpivavaka, miampanga azy ireo ho nanao ny « fampiroboroboana ny firaisan'ny samy lehilahy na samy vehivavy &quot;, manolotra fitsaboana fiovam-po ho an'ilay tovovavy ihany koa. Na dia tsy voararan'ny lalàna aza ny firaisan'ny samy lehilahy na samy vehivavy eto Madagasikara, dia melohin'ny fiarahamonina mafy izany  .

Tamin’ny fiandohan’ny volana jolay 2021, nofoanan’ny fanjakana malagasy ny takarivan’ny LGBT natao tao amin’ny trano fisotroana iray teto [[Antananarivo]], noho ny antony « famporisihana ho amin'ny fijangajangana » . Nokarakaraina isan-taona nandritra ny telo taona izany mba hanasongadinana ny fiarahamonina LGBT ao amin'ny nosy. Nanohitra io fanapahan-kevitra io ny talen'ny orinasa, ka nitarika ny fandrahonana ny fanakatonana ny trano fisotroana.

== Loharano ==</text>
      <sha1>t01m2g3lhok9z06s5dbm9mfgiuoqscd</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1135041</id>
      <parentid>1135039</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T13:07:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mammysou17</username>
        <id>34685</id>
      </contributor>
      <comment>/* Lehilahy miray amin'ny lehilahy */</comment>
      <origin>1135041</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5633" sha1="f77gte8ghywsycdv2uaqlehf9v2tzch" xml:space="preserve">
{{Infobox}}

[[Sary:LGBT flag map of Madagascar.svg|vignette|LGBT Madagasikara]]
Ara-dalàna eto [[Madagasikara]] ny firaisana ara-nofo eo amin'ny samy [[Lehilahy|lahy]] na samy [[Vehivavy|vavy]] raha 21 taona farafahakeliny ananan'ny olona manao izany.

Arakan'ny fehezan-dalàna famaizana dia sazina an-tranomaizina roa ka hatramin'ny dimy taona, ary lamandy 2 ka hatramin'ny 10 tapitrisa Ariary (eo amin'ny 900 ka hatramin'ny 4500 dolara amerikana) izay olona manao « fihetsika tsy mendrika na tsy ara-boajanahary amin'ny olona mitovy fananahana aminy izay latsaky ny 21 taona » &lt;ref name=&quot;Report&quot;&gt;[https://2009-2017.state.gov/documents/organization/186425.pdf ''2011 Country Reports on Human Rights Practices: Madagascar'', Bureau of Democracy, Human Rights and Labor, U.S. Department of State, page 26]&lt;/ref&gt; .

== Fanekena ny fanambadian'ny olona mitovy fananahana ==
Araka ny lalàna eto Madagasikara, dia tsy ekena ny [[Fanambadiana|fanambadian]]’ny mitovy [[fananahana]] na hoe samy lahy na samy vavy, na koa ny fifandraisana ara-dalàna eo amin’ny olona mitovy fananahana.&quot; Nanao fanambarana ny ao amin'ny [[Lapan'i Mahazoarivo|lapan'ny Mahazoarivo]] mahakasika izany.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=FANAMBARANA - Primature |url=https://www.primature.gov.mg/index.php/2019/12/21/fanambarana/ |access-date=2025-07-04 |archive-date=2025-04-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250417144506/https://www.primature.gov.mg/index.php/2019/12/21/fanambarana/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

Ny foto-dàlana FJKM dia tsy manaiky ny fanambadian'ny mitovy fananahana ary tsy manao [[Fanamasinam-panambadian' ny mitovy fananahana]], nambaran'ny Mpitandrina Irako Ramahazosoa Ammi izany.&lt;ref&gt;[https://www.agencemalagasydepresse.com/vaovao-samihafa/fanambadianny-mitovy-fananahana-manao-antsom-pitiavana-ny-filohanny-fjkm/ FANAMBADIAN’NY MITOVY FANANAHANA : Manao antsom-pitiavana ny filohan’ny FJKM - Agence Malagasy de Presse]&lt;/ref&gt;

Tsy eto Madagasikara irery ihany no vitsy an'isa sy voahilikilika ny vondrompiarahamonina LGBT fa mbola maro ireo firenena tsy misokatra amin'izy ireo, toa an'i Hong Kong.&lt;ref&gt;[https://mg.globalvoices.org/2025/01/06/170574/ Mpifankatia LGBTQ folo ‘mirehareha fa mpivady’ na tsy ankatoavina aza ny fanambadian’olona mitovy fananahana ao Hong Kong · Global Voices teny Malagasy]&lt;/ref&gt;

== Fananganan-jaza ataon'ny mpivady mitovy fananahana ==
&quot;Ny fanambadian'ny lehilahy sy vehivavy ihany no manan-jo hanan-janaka araka ny lalàna eto Madagasikara.   .

== Lehilahy miray amin'ny lehilahy ==

Tamin’ny taona 2011, hita tao anatin’ny Tatitry ny [[Zon' olombelona|Zon’Olombelona]] navoakan’ny Departemantam-panjakana [[Amerikanina]] fa miely patrana ny [[fanavakavahana]] ara-piarahamonina manjo ny vondrom-piarahamonina LGBT. Nampitain’ilay tatitra fa tsy dia resahina loatra eto amin’ny firenena ny momba ny fironana ara-pananahana sy ny maha-lahy na maha-vavy, ary manomboka amin’ny fankatoavana an-tsokosoko ka hatramin’ny fandavana mivantana no fihetsiky ny besinimaro amin’izany, indrindra fa amin’ireo mpivaro-tena nanova fananahana. Nampitain’ilay tatitra ihany koa fa matetika lasibatry ny fanafihana ireo mpivaro-tena LGBT, anisan’izany ny fanararaotana am-bava, ny fitora-bato, ary na dia famonoana mihitsy aza. volana Desambra 2019, nisy lalàna iray navoaka izay manasazy ny herisetra mifototra amin'ny lahy sy ny vavy. Lasa resabe izany, ka nisy solombavambahoaka niampanga azy ho mampiroborobo ny firaisan'ny samy lehilahy na samy vehivavy, na dia tsy hita ao anatin'ilay volavolan-dalàna aza ilay teny. Noro Ravaozanany dia nanamarika fa « Tsy vonona ny hiodina amin’ny zon’ny olona mitovy fananahana (pelaka) ny [[Fiarahamonina malagasy|fiarahamonina malagasy.]] Ny fanatrarana fitovian-jo eo amin'ny lahy sy vavy (miralenta) dia efa fanamby amin'ny taona 2020, eny fa na dia eo amin'ny faribolana ara-tsaina aza. »  .

Tamin'ny taona 2020, vehivavy 33 taona no nosamborina noho ny fanolanana ara-dalàna vehivavy 19 taona, rehefa nametraka fitarainana ny reniny. Raha ny marina, misy lalàna manasazy amin'ny fanagadrana &quot; na iza na iza nanao fihetsika tsy mendrika na tsy ara-boajanahary tamin'ny olona mitovy fananahana, tsy ampy taona latsaky ny 21 taona &quot;. Naniry hamaly faty ilay renim-pianakaviana noho ny fanapahan-kevitry ny zanany vavy nametraka fitoriana momba ny rainy izay nanolana azy. Hetsika ho fanohanana ny mpivady no karakaraina amin’ny tambajotra sosialy, raha nanambara i Noro Ravaozanany fa “ Mampalahelo ny tsy niaro ny zanany vavy tamin'io firaisana ara-nofo io ilay renim-pianakaviana. [...] Famaliana faty avy amin'ny reny izany ary fomba iray hanafenana ny fiampangana ny firaisana ara-nofo sy ny fanolanana. &quot;. Ao amin'ny Internet, iharan'ny fanevatevana sy fandrahonana ho faty ireo mpanohana azy mivady. ; mpivavaka, miampanga azy ireo ho nanao ny « fampiroboroboana ny firaisan'ny samy lehilahy na samy vehivavy &quot;, manolotra fitsaboana fiovam-po ho an'ilay tovovavy ihany koa. Na dia tsy voararan'ny lalàna aza ny firaisan'ny samy lehilahy na samy vehivavy eto Madagasikara, dia melohin'ny [[fiarahamonina]] mafy izany  .

Tamin’ny fiandohan’ny volana jolay 2021, nofoanan’ny fanjakana malagasy ny takarivan’ny LGBT natao tao amin’ny trano fisotroana iray teto [[Antananarivo]], noho ny antony « famporisihana ho amin'ny fijangajangana » . Nokarakaraina isan-taona nandritra ny telo taona izany mba hanasongadinana ny fiarahamonina LGBT ao amin'ny nosy. Nanohitra io fanapahan-kevitra io ny talen'ny orinasa, ka nitarika ny fandrahonana ny fanakatonana ny trano fisotroana.

== Loharano ==</text>
      <sha1>f77gte8ghywsycdv2uaqlehf9v2tzch</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Zon'olombelona eto Madagasikara</title>
    <ns>0</ns>
    <id>294383</id>
    <revision>
      <id>1135070</id>
      <parentid>1114797</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T14:31:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mammysou17</username>
        <id>34685</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>nampiditra sary</comment>
      <origin>1135070</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2956" sha1="lj5to2j499c4a3g9glozsaa8wsnrf20" xml:space="preserve">[[Sary:Declaration of the Rights of Man and of the Citizen in 1789.jpg|vignette|Ny Fanambarana ny Zon'olombelona sy ny Olom-pirenena tamin'ny taona 1789, iray amin'ireo fanamasinana ara-dalàna voalohany ny zo fototra]]
Ny '''zon’olombelona eto Madagasikara''' dia arovan’ny [[Lalàmpanorenan' i Madagasikara|lalàm-panorenana]]. Na izany aza, ny halehiben'ny fanehoana ireo [[Zon' olombelona|zo]] ireo amin'ny fampiharana dia resaka adihevitra ihany. Ny tatitry ny Zon'Olombelona tamin'ny 2009 an'ny Departemantam-panjakana Amerikana dia nanamarika ny ahiahy momba ny fampiatoana ny fizotran'ny [[fifidianana]] [[Demôkrasia|demokratika]] taorian'ny korontana ara-politika vao haingana. Fanampin'izany, ny tatitra momba ny kolikoly, ny fisamborana tsy ara-dalàna ary ny fampiasana zaza tsy ampy taona dia manasongadina ny fihanaky ny olan'ny zon'olombelona ao amin'ny [[firenena]].

== Fifanarahana iraisam-pirenena ==
Lany tamin’ny taona 2010 ny lalàm-panorenan’i Madagasikara. Izy io dia miresaka momba ny fifidianana eran-tany, ny zon'ny tsirairay ary ny fahalalahana maneho hevitra. Lalàna momba ny taona farany ambany indrindra ahafahana miasa sy ny fandrarana ny fampiasana [[Zaza (vahoaka)|zaza]] tsy ampy taona .&lt;ref&gt;[https://mg.globalvoices.org/2024/10/06/169683/ Nandika fifanarahana iraisam-pirenena ve ny filohan’i Makedonia Avaratra? · Global Voices teny Malagasy]&lt;/ref&gt;

== Sivana ==
Nitombo ny fiampangana momba ny sivana amin'ny haino aman-jery noho ny filazana fa fameperana ny fandrakofana ny mpanohitra ny [[governemanta]]. Nandritra ny disadisa ara-pitantanana dia nanome baiko ny fanakatonana ny “Viva TV” izay an-d[[Rajoelina Andry|Rajoelina]] mpifanandrina aminy i [[Ravalomanana Marc|Ravalomanana]].&lt;ref&gt;[https://mg.globalvoices.org/2011/04/21/16526/ Madagasikara: Endrika sy habe samihafan’ny sivana · Global Voices teny Malagasy]&lt;/ref&gt;

== Fitoviana ==
Ny zon'ny [[vehivavy]] hifidy dia nekena tamin'ny fomba ofisialy tamin'ny 1959. Na izany aza, mbola olana eo amin'ny fiaraha-monina ny herisetra atao amin'ny vehivavy sy ny fanondranana [[Olombelona|olona]] an-tsokosoko.&lt;ref&gt;[https://mg.globalvoices.org/2024/03/03/168619/ Tari-dalan’ny GV amin’ny tatitra fifidianana · Global Voices teny Malagasy]&lt;/ref&gt;

== Rafitra ara-dalàna ==
Mampametra-panontaniana ny fisian’ireo foto-kevitra fototra ara-dalàna toy ny [[fanjakana]] tan-dalàna sy ny fizotry ny raharaha ara-dalàna noho ny firongatry ny fisamborana tsy ara-drariny sy ara-politika nandritra ny adilahy mpitarika. Tamin’ny volana desambra 2014, ny lisitr’ireo entana vokarin’ny ankizy na [[asa]] an-terivozona dia naneho fa telo ny [[ankizy]] eto [[Madagasikara]] dia ny famokarana [[Lavanila (maniry)|lavanila]], ny fitrandrahana vato ary ny fitrandrahana safira.&lt;ref&gt;[https://mg.globalvoices.org/2017/08/18/105726/ Ny Fiakaran’ny Maripana Eto Madagasikara · Global Voices teny Malagasy]&lt;/ref&gt;

== Jereo koa ==

== References ==</text>
      <sha1>lj5to2j499c4a3g9glozsaa8wsnrf20</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Toerany ireo LGBTQ+ eto Madagascar</title>
    <ns>0</ns>
    <id>294385</id>
    <revision>
      <id>1135060</id>
      <parentid>1111489</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T14:22:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mammysou17</username>
        <id>34685</id>
      </contributor>
      <origin>1135060</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1853" sha1="sblc4jcjn01tupcwmwgt3nhfzvg7r3k" xml:space="preserve">
Ny LGBTQ+ Dia ireo olona nisafidy hanana fironana ara pananahana ankoatran'ny fiarahan'ny lahy sy vavy (samy hafa fananahana). Ohatra: [[Lehilahy]] samy lehilahy na [[vehivavy]] samy vahivavy, na ireo miaraka aminy fananahana maro .&lt;ref&gt;https://vitrinelinguistique.oqlf.gouv.qc.ca/fiche-gdt/fiche/26530063/lgbtq&lt;/ref&gt;..

== LGBTQ+ eto Madagasikara ==
[[Sary:LGBT flag map of Madagascar.svg|vignette|famantarana ny LGBT ao Madagasikara]]
Ao [[Madagasikara]], tsy heloka intsony ny fiarahan'ny olona mitovy fananahana rehefa efa feno 21 taona izy, fa ny [[fiarahamonina]] izay mandala ny fenitra ara-kolontsaina, ara-pinoana, kosa dia tena mbola manameloka izany.&lt;ref&gt;https://www.rfi.fr/fr/podcasts/8-milliards-de-voisins/20240910-quelle-place-pour-la-communaut%C3%A9-lgbt-%C3%A0-madagascar&lt;/ref&gt; 
Satria i [[Madagasikara]] Dia isan'ny Firenena Afrikanina, mbola manameloka tanteraka ny fiarahan'ny [[lehilahy]] samy lehilahy na vehivavy samy vehivavy sy ireo misafidy fironana ara pananahana ankoatrany tsy mitovy ny [[Malagasy (vahoaka)|Malagasy]]. Mahazo sazy eo aminy fiarahamonina hatramin'ny fahafatesana  ireo LGBTQ+. Nohon'izany  famoretan'ireo LGBTQ  izany dia manana anjara asa ireo [[Mpisolovava|mpisolo vava]] toy ny sexual Minorités Uganda (SMUG), izay manambara na mampahafantatra ireo toe-javatra manjo ny fiarahamonina LGBTK+ eto [[Afrika]]&lt;ref&gt;https://mg.globalvoices.org/2025/05/23/174497/&lt;/ref&gt;. Ts mbola mahasahy miseho masoandro ireo olona ireo, na manangana fikambanana nohon'ny fijery mbola tery eto Madagasikara.

Ao [[Antananarivo]] dia misy fikambanana  mpiaro ny zon'ny LGBT, izy ireo dia efa manana toerana vitsivitsy ahafany miaina an-kalalahana, mifampizara ary mifety(toeram-pandihizana, fanaovana karaoke ..)&lt;ref&gt;https://www.irb-cisr.gc.ca/fr/renseignements-pays/rdi/Pages/index.aspx?doc=457941&amp;pls=1&lt;/ref&gt;
== Loharano ==</text>
      <sha1>sblc4jcjn01tupcwmwgt3nhfzvg7r3k</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1135061</id>
      <parentid>1135060</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T14:23:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mammysou17</username>
        <id>34685</id>
      </contributor>
      <origin>1135061</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1854" sha1="34t4e2cm627havmr3chp0oipjhw9412" xml:space="preserve">
Ny LGBTQ+ Dia ireo olona nisafidy hanana fironana ara pananahana ankoatran'ny fiarahan'ny lahy sy vavy (samy hafa fananahana). Ohatra: [[Lehilahy]] samy lehilahy na [[vehivavy]] samy vahivavy, na ireo miaraka aminy fananahana maro .&lt;ref&gt;https://vitrinelinguistique.oqlf.gouv.qc.ca/fiche-gdt/fiche/26530063/lgbtq&lt;/ref&gt;..

== LGBTQ+ eto Madagasikara ==
[[Sary:LGBT flag map of Madagascar.svg|vignette|famantarana ny LGBT ao Madagasikara]]
Ao [[Madagasikara]], tsy heloka intsony ny fiarahan'ny olona mitovy fananahana rehefa efa feno 21 taona izy, fa ny [[fiarahamonina]] izay mandala ny fenitra ara-kolontsaina, ara-pinoana, kosa dia tena mbola manameloka izany.&lt;ref&gt;https://www.rfi.fr/fr/podcasts/8-milliards-de-voisins/20240910-quelle-place-pour-la-communaut%C3%A9-lgbt-%C3%A0-madagascar&lt;/ref&gt; 
Satria i [[Madagasikara]] Dia isan'ny Firenena Afrikanina, mbola manameloka tanteraka ny fiarahan'ny [[lehilahy]] samy lehilahy na vehivavy samy vehivavy sy ireo misafidy fironana ara pananahana ankoatrany tsy mitovy ny [[Malagasy (vahoaka)|Malagasy]]. Mahazo sazy eo aminy fiarahamonina hatramin'ny fahafatesana  ireo LGBTQ+. Nohon'izany  famoretan'ireo LGBTQ  izany dia manana anjara asa ireo [[Mpisolovava|mpisolo vava]] toy ny sexual Minorités Uganda (SMUG), izay manambara na mampahafantatra ireo toe-javatra manjo ny fiarahamonina LGBTK+ eto [[Afrika]]&lt;ref&gt;https://mg.globalvoices.org/2025/05/23/174497/&lt;/ref&gt;. Ts mbola mahasahy miseho masoandro ireo olona ireo, na manangana fikambanana nohon'ny fijery mbola tery eto Madagasikara.

Ao [[Antananarivo]] dia misy fikambanana  mpiaro ny zon'ny LGBT, izy ireo dia efa manana toerana vitsivitsy ahafany miaina an-kalalahana, mifampizara ary mifety(toeram-pandihizana, fanaovana karaoke ..)&lt;ref&gt;https://www.irb-cisr.gc.ca/fr/renseignements-pays/rdi/Pages/index.aspx?doc=457941&amp;pls=1&lt;/ref&gt;

== Loharano ==</text>
      <sha1>34t4e2cm627havmr3chp0oipjhw9412</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kirary</title>
    <ns>0</ns>
    <id>295315</id>
    <revision>
      <id>1135064</id>
      <parentid>1117379</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T14:27:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-96630-1</username>
        <id>38575</id>
      </contributor>
      <comment>Nanitsy tsipelina</comment>
      <origin>1135064</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1330" sha1="mjzo2jkr0jlfu45v1coq44m0jk4djy8" xml:space="preserve">[[Sary:Datura metel (11984121745).jpg|vignette|288x288px|''[[Datura metel]]'']]
Ny '''kirary''' dia [[zavamaniry]] ao amin' ny vondron-karazana ''[[Datura]]'' ao amin' ny fianakaviana ''[[Solanaceae]]''. Io narana [[Fiteny malagasy|malagasy]] io dia anondroana karazan-javamaniry roa fara-fahavitsiny, dia ny ''[[Datura metel]]'' sy ny ''[[Datura stramonium]]'' var. ''tatula''.

== Ny momba azy ireo amin' ny ankapobeny ==
[[Sary:Datura stramonium 2 (2005 07 07).jpg|vignette|242x242px|''[[Datura stramonium]]'']]
Matetika hita eny amin' ny korontam-pako sy manodidina ny tanàna ary eny amin' ny tanimboly izy ireo. Ny voan' izy ireo no taovany misy poizina indrindra. Ny raviny dia misy [[alkalôida]] toy ny hiôsiaminina sy ny atrôpinina ary ny skôpôlaminina. Ny poizina dia miteraka fisokafana tsy ara-dalànan' ny [[anakandriamaso]].

== Fampiasana azy ==
Matetika ny mpanao raokandro no manome azy io ho fanafody fanasitranana ny aretin-tsaina sasany. Any amin' ny faritra atsimon' ny Nosy dia misy mpanao raokandro milaza fa manasitrana areti-nify amin' ireo karazana ireo, ampiarahina amin' ny [[fantsimboay]] (''Argemone mexicana'') sy ny [[hosa]] (''Adenia firingalavensis''). Ireo zavamaniry telo ireo diasamy tena misy poizina.

== Jereo koa ==

* ''[[Solanaceae]]''
* ''[[Datura]]''
* [[kinakoho]]
* [[maimbobe]]</text>
      <sha1>mjzo2jkr0jlfu45v1coq44m0jk4djy8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Maimbobe</title>
    <ns>0</ns>
    <id>295316</id>
    <revision>
      <id>1135068</id>
      <parentid>1117375</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T14:31:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-96630-1</username>
        <id>38575</id>
      </contributor>
      <comment>Nanitsy tsipelina</comment>
      <origin>1135068</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1122" sha1="lzp1xw9e64mskkv23yxxnk9mshua7xx" xml:space="preserve">[[Sary:Crassocephalum rubens 1.jpg|vignette|299x299px|''Crassocephalum rubens'']]
Ny '''maimbobe''' dia zavamaniry isan-karazany, anisan' izany ireto tanisaina manaraka ireto:

* ny [[Paraky (zavamaniry)|paraky]] (''Nicotiana tabacum'', fianakaviana ''[[Solanaceae]]''): maniry manodidina ny toeram-ponenana sy manana ravina madinika sy matevina, any amin' ny faritra misy ny Merina;
* ny ''[[Datura metel]]'' sy ny ''Datura fastuosa'' (fianakaviana ''Solanaceae''): zavamaniry fahita eny amin' ny tany lao, misy poizina noho ny fisian' ny [[alkalôida]] skôpôlaminina.

* ny ''[[Crassocephalum rubens]]'' (atao hoe koa ''anadrambo'', ''anandrambo'', ''anandrambolahy'', ''betranomay'', ''fitangosana'', ''tranobemay'', ''valahiaka'') sy ny ''[[Crassocephalum sarcobasis]]'' (atao hoe koa ''anadrambo'', ''anandrambolahy'') (fianakaviana ''[[Asteraceae]]''): ny fitanehana azy ireo dia itsaboana ny aretin-kibo sy ny fisian' ny rivotra anaty kibo;
* ny ''Cassia occidentalis'' na ''[[Senna occidentalis]]'' (fianakaviana ''[[Fabaceae]]''): endasina toy ny voan-kafe ny voany ka ampiasaina mba hanamboarana zav
a-pisotro.</text>
      <sha1>lzp1xw9e64mskkv23yxxnk9mshua7xx</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1135069</id>
      <parentid>1135068</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T14:31:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-96630-1</username>
        <id>38575</id>
      </contributor>
      <origin>1135069</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1121" sha1="2gjwbgkxfldmwf8fkgdgologdkx1z63" xml:space="preserve">[[Sary:Crassocephalum rubens 1.jpg|vignette|299x299px|''Crassocephalum rubens'']]
Ny '''maimbobe''' dia zavamaniry isan-karazany, anisan' izany ireto tanisaina manaraka ireto:

* ny [[Paraky (zavamaniry)|paraky]] (''Nicotiana tabacum'', fianakaviana ''[[Solanaceae]]''): maniry manodidina ny toeram-ponenana sy manana ravina madinika sy matevina, any amin' ny faritra misy ny Merina;
* ny ''[[Datura metel]]'' sy ny ''Datura fastuosa'' (fianakaviana ''Solanaceae''): zavamaniry fahita eny amin' ny tany lao, misy poizina noho ny fisian' ny [[alkalôida]] skôpôlaminina.

* ny ''[[Crassocephalum rubens]]'' (atao hoe koa ''anadrambo'', ''anandrambo'', ''anandrambolahy'', ''betranomay'', ''fitangosana'', ''tranobemay'', ''valahiaka'') sy ny ''[[Crassocephalum sarcobasis]]'' (atao hoe koa ''anadrambo'', ''anandrambolahy'') (fianakaviana ''[[Asteraceae]]''): ny fitanehana azy ireo dia itsaboana ny aretin-kibo sy ny fisian' ny rivotra anaty kibo;
* ny ''Cassia occidentalis'' na ''[[Senna occidentalis]]'' (fianakaviana ''[[Fabaceae]]''): endasina toy ny voan-kafe ny voany ka ampiasaina mba hanamboarana zava-pisotro.</text>
      <sha1>2gjwbgkxfldmwf8fkgdgologdkx1z63</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Dinika amin'ny mpikambana:Mammysou17</title>
    <ns>3</ns>
    <id>296580</id>
    <revision>
      <id>1135118</id>
      <parentid>1134146</parentid>
      <timestamp>2026-04-13T10:15:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>CeylonChingu</username>
        <id>39241</id>
      </contributor>
      <comment>/* Welcome to Wiki Project Med! */ fizarana vaovao</comment>
      <origin>1135118</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="33620" sha1="juqhsm1hs9ma8213pc4bxxe0nz7ez5l" xml:space="preserve">== This Month in Education: November 2025 ==

&lt;div class=&quot;plainlinks&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Apologies for writing in English. Please help to translate in your language.
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;&quot;&gt;This Month in Education&lt;/span&gt;

&lt;span style=&quot;font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;&quot;&gt; Volume 14 • Issue 11 • November 2025&lt;/span&gt;

&lt;div style=&quot;border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em&quot;&gt;[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/November 2025|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/November 2025/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]&lt;/div&gt;

&lt;div style=&quot;color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;&quot;&gt;In This Issue&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;&quot;&gt;
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2025/Auckland Museum's Wiki Summer Student Programme is back for 2025 &amp; 2026|Auckland Museum's Wiki Summer Student Programme is back for 2025 &amp; 2026]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2025/Edu Wiki camp 2025 in Belgrade, Serbia|Edu Wiki camp 2025 in Belgrade, Serbia]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2025/Wikidata na Escola: estudantes da zona rural de Minas Gerais contribuem com dados sobre mulheres negras brasileiras|Wikidata na Escola: estudantes da zona rural de Minas Gerais contribuem com dados sobre mulheres negras brasileiras]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2025/190 students from Oteitza Lizeoa create 48 articles on the history of the Basque Country for Txikipedia in one day|190 students from Oteitza Lizeoa create 48 articles on the history of the Basque Country for Txikipedia in one day]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2025/2nd International Congress Wikimedia, Education, and Digital Cultures – WECUDI|2nd International Congress Wikimedia, Education, and Digital Cultures – WECUDI]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2025/Africa and Proud Leads Wiki Classroom Project Across Three Nigerian States|Africa and Proud Leads Wiki Classroom Project Across Three Nigerian States]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2025/November 2025November 2025/Annual Czech Wiki Conference took place on Saturday, Nov 8th|November 2025November 2025/Annual Czech Wiki Conference took place on Saturday, Nov 8th]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2025/EduWiki Meetup at GLAM Wiki Conference 2025|EduWiki Meetup at GLAM Wiki Conference 2025]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2025/Highly productive autumn education activities in Macedonia|Highly productive autumn education activities in Macedonia]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2025/Kannada Wikipedia Asian Month 2025: Edit-a-thon &amp; Workshop Highlights from Loyola College, Karnataka|Kannada Wikipedia Asian Month 2025: Edit-a-thon &amp; Workshop Highlights from Loyola College, Karnataka]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2025/Kosovo Wikivoyage Editathons in Gjakova and Krusha e Madhe|Kosovo Wikivoyage Editathons in Gjakova and Krusha e Madhe]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2025/Ukrainian educators create open lesson plans based on the «Reading Wikipedia in the Classroom» course|Ukrainian educators create open lesson plans based on the «Reading Wikipedia in the Classroom» course]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2025/United Architects of the Philippines Student Auxiliary – University of Nueva Caceres joins Wikisource Training|United Architects of the Philippines Student Auxiliary – University of Nueva Caceres joins Wikisource Training]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2025/Videos on Teaching Experiences with Wikipedia, Wikidata, Commons, and OSM|Videos on Teaching Experiences with Wikipedia, Wikidata, Commons, and OSM]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2025/Wiki as a tool for technological empowerment of indigenous knowledge|Wiki as a tool for technological empowerment of indigenous knowledge]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2025/Wiki Science Competition in Albania and Kosovo|Wiki Science Competition in Albania and Kosovo]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2025/Wiki Workshop 2026 Call for Contributions|Wiki Workshop 2026 Call for Contributions]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2025/Wikipedia Contribution with Faculty of Mathematical and Natural Sciences Students in Kosovo|Wikipedia Contribution with Faculty of Mathematical and Natural Sciences Students in Kosovo]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2025/Impact of Wikimedia Rwanda Wiki Clubs in Growth of Wikimedia User Group Rwanda Community|Impact of Wikimedia Rwanda Wiki Clubs in Growth of Wikimedia User Group Rwanda Community]]
&lt;/div&gt;

&lt;div style=&quot;margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 30 Novambra 2025 à 13:46 (UTC)&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message envoyé par User:ZI Jony@metawiki en utilisant la liste sur https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&amp;oldid=29716809 --&gt;
:Hi @[[Mpikambana:ZI Jony|ZI Jony]] I’m happy to help with the translation.Just to clarify, I translate the entire &quot;This Month in Education&quot; section, including all the articles listed, or only on specific parts such headlines or certain sections? Do I translate them directly on Meta-wiki? Thank you [[Mpikambana:Mammysou17|Mammysou17]] ([[Dinika amin'ny mpikambana:Mammysou17|resaka]]) 30 Novambra 2025 à 15:00 (UTC)
::@[[Mpikambana:Mammysou17|Mammysou17]], thanks for the translation. I would appreciate if you could translate in Meta-Wiki as well. [[User:ZI Jony|&lt;span style=&quot;color:#8B0000&quot;&gt;'''ZI Jony'''&lt;/span&gt;]] [[Meta:SWMT|&lt;sup&gt;&lt;span style=&quot;color:Green&quot;&gt;&lt;i&gt;(SWMT)&lt;/i&gt;&lt;/span&gt;&lt;/sup&gt;]] 30 Novambra 2025 à 15:42 (UTC)
:::Hi, here is the translation in Malagasy language. I would like to ask if there’s a specific format or platform where these translations should be submitted? I'm happy to collaborate.
:::'''&lt;big&gt;Ny Fampianarana amin’ity Volana ity&lt;/big&gt;''' 
:::'''Fizarana faha-14 • Laharana faha-11 • Novambra 2025'''
:::[[metawiki:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/November 2025|Votoaty]] • [[metawiki:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/November 2025/Headlines|Lohateny]] • [[metawiki:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Misoratana anarana]]
:::Ao amin'ity laharana ity
:::* [[metawiki:Special:MyLanguage/Education/News/November 2025/Auckland Museum's Wiki Summer Student Programme is back for 2025 &amp; 2026|Tafaverina indray ny Programa ho an'ny Mpianatra Wiki amin'ny Fahavaratra ao amin'ny Mozean'i Auckland ho an'ny taona 2025 &amp; 2026]]
:::* [[metawiki:Special:MyLanguage/Education/News/November 2025/Edu Wiki camp 2025 in Belgrade, Serbia|Toby Edu Wiki 2025 any Belgrade, Serbia]]
:::* [[metawiki:Special:MyLanguage/Education/News/November 2025/Wikidata na Escola: estudantes da zona rural de Minas Gerais contribuem com dados sobre mulheres negras brasileiras|Wikidata any an-tsekoly: Mpianatra avy any amin'ny faritra ambanivohitra ao Minas Gerais mandray anjara amin'ny fanomezana angon-drakitra momba ny vehivavy mainty breziliàna]]
:::* [[metawiki:Special:MyLanguage/Education/News/November 2025/190 students from Oteitza Lizeoa create 48 articles on the history of the Basque Country for Txikipedia in one day|Mpianatra 190 avy any Oteitza Lizeoa no namorona lahatsoratra 48 momba ny tantaran'ny Firenena Basque ho an'ny Txikipedia tao anatin'ny iray andro]]
:::* [[metawiki:Special:MyLanguage/Education/News/November 2025/2nd International Congress Wikimedia, Education, and Digital Cultures – WECUDI|Kongresy Iraisam-pirenena faha-2 Wikimedia, Fanabeazana, ary Kolontsaina Nomerika – WECUDI]]
:::* [[metawiki:Special:MyLanguage/Education/News/November 2025/Africa and Proud Leads Wiki Classroom Project Across Three Nigerian States|Tetikasa Africa and Proud Leads Wiki Classroom manerana ny Fanjakana Nizeriana Telo]]
:::* [[metawiki:Special:MyLanguage/Education/News/November 2025/November 2025November 2025/Annual Czech Wiki Conference took place on Saturday, Nov 8th|Novambra 2025Novambra 2025/Fihaonambe Wiki Tseky isan-taona natao ny Sabotsy 8 Novambra]]
:::* [[metawiki:Special:MyLanguage/Education/News/November 2025/EduWiki Meetup at GLAM Wiki Conference 2025|Fihaonana EduWiki tao amin'ny Fihaonambe Wiki GLAM 2025]]
:::* [[metawiki:Special:MyLanguage/Education/News/November 2025/Highly productive autumn education activities in Macedonia|Hetsika fanabeazana fararano tena mahomby tany Makedonia]]
:::* [[metawiki:Special:MyLanguage/Education/News/November 2025/Kannada Wikipedia Asian Month 2025: Edit-a-thon &amp; Workshop Highlights from Loyola College, Karnataka|Volana Aziatika Wikipedia Kannada 2025: Edit-a-thon &amp; Hevitry ny atrikasa avy amin'ny Loyola College, Karnataka]]
:::* [[metawiki:Special:MyLanguage/Education/News/November 2025/Kosovo Wikivoyage Editathons in Gjakova and Krusha e Madhe|Kosovo Wikivoyage Editathons natao tany Gjakova sy Krusha e Madhe]]
:::* [[metawiki:Special:MyLanguage/Education/News/November 2025/Ukrainian educators create open lesson plans based on the «Reading Wikipedia in the Classroom» course|Mpanabe Okrainiana mamorona drafi-pampianarana misokatra mifototra amin'ny taranja «Famakiana ny Wikipedia ao an-dakilasy»]]
:::* [[metawiki:Special:MyLanguage/Education/News/November 2025/United Architects of the Philippines Student Auxiliary – University of Nueva Caceres joins Wikisource Training|Mpanampy Mpianatra ao amin'ny United Architects of the Philippines – University of Nueva Caceres dia nanatevin-daharana ny Fanofanana momba ny Wikisource]]
:::* [[metawiki:Special:MyLanguage/Education/News/November 2025/Videos on Teaching Experiences with Wikipedia, Wikidata, Commons, and OSM|Horonantsary momba ny Traikefam-pampianarana miaraka amin'ny Wikipedia, Wikidata, Commons, ary OSM]]
:::* [[metawiki:Special:MyLanguage/Education/News/November 2025/Wiki as a tool for technological empowerment of indigenous knowledge|Wiki ho fitaovana amin'ny fanomezan-danja ara-teknolojia momba ny fahalalana indizeny]]
:::* [[metawiki:Special:MyLanguage/Education/News/November 2025/Wiki Science Competition in Albania and Kosovo|Fifaninanana Wiki Science any Albania sy Kosovo]]
:::* [[metawiki:Special:MyLanguage/Education/News/November 2025/Wiki Workshop 2026 Call for Contributions|Antso ho an'ny Fandraisana Anjara amin'ny Atrikasa Wiki 2026]]
:::* [[metawiki:Special:MyLanguage/Education/News/November 2025/Wikipedia Contribution with Faculty of Mathematical and Natural Sciences Students in Kosovo|Fandraisana anjara amin'ny Wikipedia miaraka amin'ny Fakiolten'ny Mpianatra Matematika sy Siansa Voajanahary ao Kosovo]]
:::* [[metawiki:Special:MyLanguage/Education/News/November 2025/Impact of Wikimedia Rwanda Wiki Clubs in Growth of Wikimedia User Group Rwanda Community|Ny fiantraikan'ny Klioba Wiki Wikimedia Rwanda amin'ny Fitomboan'ny Vondrona Mpampiasa Wikimedia Rwanda]]
:::[[Mpikambana:Mammysou17|Mammysou17]] ([[Dinika amin'ny mpikambana:Mammysou17|resaka]]) 2 Desambra 2025 à 14:19 (UTC)

== This Month in Education: December 2025 ==

&lt;div class=&quot;plainlinks&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;&quot;&gt;This Month in Education&lt;/span&gt;

&lt;span style=&quot;font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;&quot;&gt; Volume 14 • Issue 12 • December 2025&lt;/span&gt;

&lt;div style=&quot;border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em&quot;&gt;[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/December 2025|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/December 2025/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]&lt;/div&gt;

&lt;div style=&quot;color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;&quot;&gt;In This Issue&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;&quot;&gt;
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/December 2025/WikiLatih Wiktionary with the Goethe-Institut: Strengthening the Digital Presence of Indonesia’s Local Languages|WikiLatih Wiktionary with the Goethe-Institut: Strengthening the Digital Presence of Indonesia’s Local Languages]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/December 2025/Wiki in schools - Architecture and Open Heritage|Wiki in schools - Architecture and Open Heritage]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/December 2025/What are the challenges and opportunities in scientific dissemination? Reflecting on the topic in the Brazilian context|What are the challenges and opportunities in scientific dissemination? Reflecting on the topic in the Brazilian context]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/December 2025/WikipediaxAI: Wikipedia, AI, and the future of knowledge|WikipediaxAI: Wikipedia, AI, and the future of knowledge]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/December 2025/Wikipedia at University Another year of working alongside higher education institutions in Argentina|Wikipedia at University Another year of working alongside higher education institutions in Argentina]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/December 2025/WAM - Tulu Edit-a-thon &amp; Workshop in St Aloysius University |WAM - Tulu Edit-a-thon &amp; Workshop in St Aloysius University]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/December 2025/Visibilizando memórias negras: estudantes da UFRGS ampliam a Wikipédia com foco na imprensa e no associativismo pós-abolição|Visibilizando memórias negras: estudantes da UFRGS ampliam a Wikipédia com foco na imprensa e no associativismo pós-abolição]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/December 2025/Transforming Education Through Wikimedia in Kosovo: 2025|Transforming Education Through Wikimedia in Kosovo: 2025]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/December 2025/New WikiClubs and educational partnership in Albania|New WikiClubs and educational partnership in Albania]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/December 2025/New WikiClub with the Dibra Youth Center in Albania|New WikiClub with the Dibra Youth Center in Albania]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/December 2025/Landmark Educational Initiatives and Wikimedia Programs Transform Learning in 2025|Landmark Educational Initiatives and Wikimedia Programs Transform Learning in 2025]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/December 2025/Knowledge in the Digital Age: A WMUK Collaborative Workshop|Knowledge in the Digital Age: A WMUK Collaborative Workshop]]
&lt;/div&gt;

&lt;div style=&quot;margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 17 Desambra 2025 à 14:21 (UTC)&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message envoyé par User:ZI Jony@metawiki en utilisant la liste sur https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&amp;oldid=29814101 --&gt;

== This Month in Education: January 2026 ==

&lt;div class=&quot;plainlinks&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Apologies for writing in English. Please help to translate in your language.
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;&quot;&gt;This Month in Education&lt;/span&gt;

&lt;span style=&quot;font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;&quot;&gt; Volume 15 • Issue 1 • January 2026&lt;/span&gt;

&lt;div style=&quot;border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em&quot;&gt;[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/January 2026|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/January 2026/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]&lt;/div&gt;

&lt;div style=&quot;color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;&quot;&gt;In This Issue&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;&quot;&gt;
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2026/Strengthening Wikimedia Education and Digital Literacy in 2026|Strengthening Wikimedia Education and Digital Literacy in 2026]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2026/Dzongkha Wikipedia Education Program in Bhutan|Dzongkha Wikipedia Education Program in Bhutan]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2026/Wikipedia Education Program - Train The Trainer in Nepal|Wikipedia Education Program – Train The Trainer in Nepal]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2026/Wikipedia 25 celebration in the Igbo Wiki Fan Club Alvan and IMSU|Wikipedia 25 celebration in the Igbo Wiki Fan Club Alvan and IMSU]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2026/CBSUA boosts Open Knowledge and Local Culture through expanded Wiki Education Program|CBSUA boosts Open Knowledge and Local Culture through expanded Wiki Education Program]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2026/WikiChallenge African Schools: Young voices, real impact, and continued (reasonable) growth|WikiChallenge African Schools: Young voices, real impact, and continued (reasonable) growth]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2026/Updates on Auckland Museum Summer Student Programme|Updates on Auckland Museum Summer Student Programme]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2026/Stronger and bolder Wikiforhumanrights 2025 in Anambra Network|Stronger and bolder Wikiforhumanrights 2025 in Anambra Network]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2026/Official Opening of IFAK Secondary School Wiki Club: Engaging Youth in Learning Through Open Knowledge|Official Opening of IFAK Secondary School Wiki Club: Engaging Youth in Learning Through Open Knowledge]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2026/Greetings from the Jeronim de Rada WikiClub in Elbasan, Albania, for Christmas 2025|Greetings from the Jeronim de Rada WikiClub in Elbasan, Albania, for Christmas 2025]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2026/Great and productive final activities of 2025 Wikimedia MKD education programme|Great and productive final activities of 2025 Wikimedia MKD education programme]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2026/Envisioning an Open Future together - WikiForAll|Envisioning an Open Future together – WikiForAll]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2026/A look back: reviewing the main education activities in Brazil in 2025|A look back: reviewing the main education activities in Brazil in 2025]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2026/A 147-Year-Old Institution Celebrates 25 Years of Wikipedia: St Aloysius University and the Spirit of Open Knowledge|A 147-Year-Old Institution Celebrates 25 Years of Wikipedia: St Aloysius University and the Spirit of Open Knowledge]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2026/¡Celebrando 25 años de conocimiento libre! El Proyecto &quot;25x25&quot; llega a las aulas de Córdoba, Argentina|Celebrating 25 years of free knowledge! The '25x25' Project reaches the classrooms of Córdoba, Argentina]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2026/A atuação em rede da Universidade Federal de Juiz de Fora para a difusão do conhecimento livre na Wikipédia|The collaborative efforts of the Federal University of Juiz de Fora for the dissemination of free knowledge on Wikipedia]]
&lt;/div&gt;

&lt;div style=&quot;margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 28 Janoary 2026 à 18:26 (UTC)&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message envoyé par User:ZI Jony@metawiki en utilisant la liste sur https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&amp;oldid=29951116 --&gt;
:Hi @[[Mpikambana:ZI Jony|ZI Jony]]. Thank you for the message, we'll translate them [[Mpikambana:Mammysou17|Mammysou17]] ([[Dinika amin'ny mpikambana:Mammysou17|resaka]]) 29 Janoary 2026 à 14:45 (UTC)

== This Month in Education: February 2026 ==

&lt;div class=&quot;plainlinks&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Apologies for writing in English. Please help to translate in your language.
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;&quot;&gt;This Month in Education&lt;/span&gt;

&lt;span style=&quot;font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;&quot;&gt; Volume 15 • Issue 2 • February 2026&lt;/span&gt;

&lt;div style=&quot;border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em&quot;&gt;[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/February 2026|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/February 2026/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]&lt;/div&gt;

&lt;div style=&quot;color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;&quot;&gt;In This Issue&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;&quot;&gt;
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2026/Cairo University Spanish Language Volunteers document Madrid’s Historic and Contemporary Palaces|Cairo University Spanish Language Volunteers document Madrid’s Historic and Contemporary Palaces]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2026/Celebrating 25 Years of Wikipedia in Uzbekistan|Celebrating 25 Years of Wikipedia in Uzbekistan]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2026/Encontro da Rede Latino Americana de Inteligência Artificial Feminista: construindo futuros possíveis|Meeting of the Latin American Network of Feminist Artificial Intelligence: building possible futures]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2026/Farewelling the Auckland Museum Summer Students|Farewelling the Auckland Museum Summer Students]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2026/Inclusive Climate Learning with Wikimedia Reaches Special School in Kumasi|Inclusive Climate Learning with Wikimedia Reaches Special School in Kumasi]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2026/Introducing Wikimedia in Academic curriculum for students of higher education in universities of Telangana |Introducing Wikimedia in Academic curriculum for students of higher education in universities of Telangana]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2026/Learning from Finland: Edit-a-thon on Finnish Education set to take place in Belgrade|Learning from Finland: Edit-a-thon on Finnish Education set to take place in Belgrade]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2026/Library of IME-USP Workshop: Edits in History of Mathematics|Library of IME-USP Workshop: Edits in History of Mathematics]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2026/LitFest 2026: Room to Dream to amplify local voices across Wikimedia|LitFest 2026: Room to Dream to amplify local voices across Wikimedia]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2026/New online workshops for the German language Wikipedia|New online workshops for the German language Wikipedia]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2026/Road to Wiki Cohort 1: Building India's Next Generation of Wikimedia Technical Contributors|Road to Wiki Cohort 1: Building India's Next Generation of Wikimedia Technical Contributors]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2026/The history of the Wikimedia movement in a Brazil: a book about stories and projects|The history of the Wikimedia movement in a Brazil: a book about stories and projects]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2026/Wiki Club Federal Government Boys College Celebrates Mother Tongue Day|Wiki Club Federal Government Boys College Celebrates Mother Tongue Day]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2026/Wiki Club Minalabac joins Freedom to Read 2026: One World, Many Languages|Wiki Club Minalabac joins Freedom to Read 2026: One World, Many Languages]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2026/Wiki Love Folklore Photowalk at Khajuraho Dance Festival 2026|Wiki Love Folklore Photowalk at Khajuraho Dance Festival 2026]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2026/Wiki Loves Fish Workshop Empowers Students to Document Coastal Biodiversity|Wiki Loves Fish Workshop Empowers Students to Document Coastal Biodiversity]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2026/WikiCendekia 2026: Insights from our training of admins in Indonesia|WikiCendekia 2026: Insights from our training of admins in Indonesia]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2026/Wikimedia MKD's activities- new wiki club and a lots of new training workshops|Wikimedia MKD's activities- new wiki club and a lots of new training workshops]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2026/WikiPatrimoine Senghor : Valorisation du patrimoine culturel africain à l'Université Senghor|WikiPatrimoine Senghor : Valuation of African cultural heritage at the University Senghor]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2026/Wikipedia Turns 25: Young Voices, Big Future|Wikipedia Turns 25: Young Voices, Big Future]]
&lt;/div&gt;

&lt;div style=&quot;margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 3 Martsa 2026 à 11:55 (UTC)&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message envoyé par User:ZI Jony@metawiki en utilisant la liste sur https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&amp;oldid=30155806 --&gt;

== This Month in Education: March 2026 ==

&lt;div class=&quot;plainlinks&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Apologies for writing in English. Please help to translate in your language.
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;&quot;&gt;This Month in Education&lt;/span&gt;

&lt;span style=&quot;font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;&quot;&gt; Volume 15 • Issue 3 • March 2026&lt;/span&gt;

&lt;div style=&quot;border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em&quot;&gt;[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/March 2026|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/March 2026/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]&lt;/div&gt;

&lt;div style=&quot;color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;&quot;&gt;In This Issue&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;&quot;&gt;
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2026/Advancing 21st-Century Education: Proposal to Establish the Yorùbá Wikipedia Fan Club at Arolu College of Education, Ilemona|Advancing 21st-Century Education: Proposal to Establish the Yorùbá Wikipedia Fan Club at Arolu College of Education, Ilemona]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2026/Awareness Programme on Language and Culture Protection by KWUG|Awareness Programme on Language and Culture Protection by KWUG]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2026/Teachers from Various Institutions in Rio de Janeiro Explore Wikipedia as a Means of Preserving Memory and Checking Sources|Teachers from Various Institutions in Rio de Janeiro Explore Wikipedia as a Means of Preserving Memory and Checking Sources]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2026/Edu Wiki Nigeria Co-Founder Facilitates Textbook Donation to AHAJAS Integrated School, Gombe|Edu Wiki Nigeria Co-Founder Facilitates Textbook Donation to AHAJAS Integrated School, Gombe]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2026/Inside Wikimedia Ukraine's education program|Inside Wikimedia Ukraine's education program]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2026/Karavali Wikimedians at Mangaluru Design Summit 2026|Karavali Wikimedians at Mangaluru Design Summit 2026]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2026/One School, One Article Campaign Wrap Up|One School, One Article Campaign Wrap Up]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2026/Seeds of Knowledge: A Wiki Project that Sparked a Community at ADUN|Seeds of Knowledge: A Wiki Project that Sparked a Community at ADUN]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2026/Student workshops at Serbian Universities: enriching Wikipedia with topics on culture and technology|Student workshops at Serbian Universities: enriching Wikipedia with topics on culture and technology]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2026/The Open Knowledge Alliance: Wikimedia and Libraries|The Open Knowledge Alliance: Wikimedia and Libraries]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2026/Wikimedia CR published updated guide for beginners|Wikimedia CR published updated guide for beginners]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2026/Wikimedia goes back to the classroom in Brazil|Wikimedia goes back to the classroom in Brazil]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2026/Workshop on Feminism and Folklore 2026 by Wiki Club SATI|Workshop on Feminism and Folklore 2026 by Wiki Club SATI]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2026/“Wikimedia MKD in Action: Teacher Conferences and Education Activities|“Wikimedia MKD in Action: Teacher Conferences and Education Activities]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2026/Wikipedia &amp; Libraries: Building New Contributors|Wikipedia &amp; Libraries: Building New Contributors]]

&lt;/div&gt;

&lt;div style=&quot;margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 1 Aprily 2026 à 10:21 (UTC)&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message envoyé par User:ZI Jony@metawiki en utilisant la liste sur https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&amp;oldid=30317659 --&gt;

== Welcome to Wiki Project Med! ==

{| cellspacing=&quot;8&quot; cellpadding=&quot;0&quot; style=&quot;width:100%; clear:both; margin:0.5em auto; background-color:#EAF2FF; border:1px solid #4a0000;&quot;
| [[File:Medical translation.svg|250x250px]]
|
Hi '''{{PAGENAME}}'''!

Thank you for your recent contributions to [[mdwiki:WikiProjectMed:Wiki_Project_Med_Foundation|Wiki Project Med]].
We are glad to have you as part of our translation task force, helping make reliable medical information accessible to more people worldwide, both online and offline.

Please check this onboarding course [https://sites.google.com/wikiprojectmed.org/mdwiki-onboarding-course/] to learn more about our translation process.

'''After every translation, please ensure the following steps are done:'''

*Confirm that you have chosen the best title or properly translated the title.
*Add suitable categories.
*Check that the infobox is correctly translated and complete.
*Make sure you have followed your language-specific Wikipedia guidelines.
*After publishing your translation, if you receive any comments from the reviewers please reply and coordinate with them.

Following this checklist helps us collaborate positively and effectively with local Wikipedia reviewers. If you have any questions or need support, please feel free to get in touch. 

Thank you for contributing your time and skills to this important work.

-- '''[[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med Foundation]]''' Team

|} [[Mpikambana:CeylonChingu|CeylonChingu]] ([[Dinika amin'ny mpikambana:CeylonChingu|resaka]]) 13 Aprily 2026 à 10:15 (UTC)</text>
      <sha1>juqhsm1hs9ma8213pc4bxxe0nz7ez5l</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Phyllanthus niruri</title>
    <ns>0</ns>
    <id>297841</id>
    <revision>
      <id>1135094</id>
      <parentid>1129926</parentid>
      <timestamp>2026-04-13T07:30:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Thelezifor</username>
        <id>15140</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>1135094</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3350" sha1="tw5ngwv96r46avjoydbsc4svy2cc63z" xml:space="preserve">[[Sary:Keezhanelli.JPG|vignette|416x416px|Ambanivoa na anakatsotsy (''Phyllanthus niruri'' )]]
Ny '''''Phyllanthus niruri''''' dia karazana [[Angiospermae|zavamaniry mamony]] ao amin' ny fianakaviana ''[[Phyllanthaceae]]''. Maniry any amin' ny toerana amorontsiraka amin' ny faritra mafana izy io. Mifandray akaiky amin' ny ''[[Euphorbia]]'' izy io. Ny anarana amin' ny teny malagasy ahafantarana azy dia '''ambanivoa''' sy '''anakatsotsy'''.

== Fanoritsoritana ==
[[Sary:Keezharnelli 2 Phyllanthus niruri.jpg|vignette|310x310px|Ravin' ny ''Phyllanthus niruri'']]
Ahitra kely maniry isan-taona sy manana taho mitsangana ny ''Phyllanthus niruri'', 30 hatramin' ny 60 sm ny haavony. Rehefa tapaka na misy mikiky ny tahony dia mamoaka ranony ([[lateksa]]) mangarahara. Misampana haingana ilay zavamaniry, ka manome zana-tahony ipoiran' ny [[Ravina (zavamaniry)|ravina]] misy [[fôlikiola]] (kitapo kely) mifandimby. Mifandimby sy tsotra ary marefo ny raviny izay ahitana [[zana-pelana]] fohy.
[[Sary:Phyllanthus niruri.jpg|ankavia|vignette|215x215px|Vonin' ny ''Phyllanthus niruri'']]
[[Sary:Keezharnelli new.jpg|vignette|Voan' ny ''Phyllanthus niruri'' ao ambany ravina]]
Fotsy misy afovoany mavo ary misy ravimbony 5 mipoitra eo am-poto-dravina ny voniny vavy izay kely, manana halava 2 mm. Manana [[lahimbony]] miisa 3 tsy misy tangozany ny voniny lahy izay manana halava mirefy 0,5 mm.

== Fampiasana ==
Ampiasaina amin' ny fitsaboana ny hepatita B (aretin' aty) indraindray ny ''Phyllanthus niruri'', saingy ny fanadihadiana nataon' ny Cochrane 2011 dia nanatsoaka hevitra fa tsy tohanan' ny angon-drakitra misy io fampiasana ilay zavamaniry io. Ity zavamaniry ity koa dia inoana fa afaka manamontsana ny vatokely miforona izay miteraka manitokitoka ao amin' ny [[Voa (taovam-biby)|voa]] na ao amin' ny [[afero]]. Miantso azy io hoe &quot;''chancapiedra''&quot; (ara-bakiteny hoe &quot;mpamaky vato&quot;) ny mponina miteny [[Fiteny espaniôla|espaniôla]] any [[Amazônia]] noho izany toetrany ara-pitsaboana izany.

== Lisitry ny zana-karazana sy ny ovan-karazana ==
Inty ny lisiry ny zana-karazana araka ny ''[[Catalogue of Life]]'' &lt;small&gt;(7&lt;/small&gt; &lt;small&gt;Aogositra 2014)&lt;/small&gt; sy ny ''[[World Checklist of Selected Plant Families|World Checklist of Selected Plant]] Families'' (WCSP) &lt;small&gt;(7&lt;/small&gt; &lt;small&gt;Aogositra 2014)&lt;/small&gt; :

* ''Phyllanthus niruri'' subsp. ''lathyroides'' (Kunth) G.L.Webster (1955)
* ''Phyllanthus niruri'' subsp. ''niruri''

Inty ny lisiry ny zana-karazana sy ny ovan-karazana araka ny ''[[Tropicos]]'' &lt;small&gt;(7&lt;/small&gt; &lt;small&gt;Aogositra 2014)&lt;/small&gt; (Fampitandremana: Ity dia lisitra tsy  izay mety misy teny mitovy hevitra):

* ''Phyllanthus niruri'' subsp. ''lathyroides'' (Kunth) G.L. Webster
* ''Phyllanthus niruri'' subsp. ''niruri''
* [[Phyllanthus niruri var. amarus|''Phyllanthus niruri'' var. ''amarus'']] (Schumach. &amp; Thonn.) Leandri
* ''Phyllanthus niruri'' var. ''baronianus'' (Leandri) Leandri
* ''Phyllanthus niruri'' var. ''debilis'' Müll. Arg.
* ''Phyllanthus niruri'' var. ''genuinus'' Beille
* ''Phyllanthus niruri'' var. ''javanicus'' Müll. Arg.
* ''Phyllanthus niruri'' var. ''niruri''
* ''Phyllanthus niruri'' var. ''radicans'' Müll. Arg.
* ''Phyllanthus niruri'' var. ''scabrellus'' Müll. Arg.
* ''Phyllanthus niruri'' var. ''tenuicaulis'' (Müll. Arg.) Griseb.

== Jereo koa ==

* ''[[Phyllanthus]]''</text>
      <sha1>tw5ngwv96r46avjoydbsc4svy2cc63z</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Phyllanthus</title>
    <ns>0</ns>
    <id>297843</id>
    <revision>
      <id>1135087</id>
      <parentid>1130011</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T17:24:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-96630-1</username>
        <id>38575</id>
      </contributor>
      <comment>Namafa soratra tsy ilaina</comment>
      <origin>1135087</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8934" sha1="4tzgs50owjczgtqsid0s2hbn3vuozo6" xml:space="preserve">[[Sary:Keezhaarnelli Phyllanthus niruri 1.jpg|vignette|605x605px|''[[Phyllanthus niruri]]'']]
Ny '''''Phyllanthus''''' dia vondron-karazana [[Angiospermae|zavamaniry mamony]] ao amin' ny fianakaviana ''[[Phyllanthaceae]]'', ao amn' ny filaharana [[Malpighiales]]. Izy no lehibe indrindra amin' ny vondron-karazana ao amin' io fianakaviana io. Miovaova be ny fanombanana ny isan' ny karazana ao amin' ity vondron-karazana ity, manomboka amin' ny 750 ka hatramin' ny 1&amp;nbsp;200. Manana endrika isan-karazany izay samy manana ny fomba faniriany ny ''Phyllanthus'': isan-taona na mihoatra ny roa taona, zavamaniry ahitra na hazobotry na zavamaniry mianika na mitsingevana anaty rano, ary misy ny matevim-pototra mitahiry rano.Manana taho miendrika ravina (sahala amin' ny an' ny [[raketa]]) ny sasany. 

Saika ny zavamaniry rehetra ao amin' ny ''Phyllanthus'' dia maneho fomba fitomboana manokana arakaraka ny karazana, antsoina hoe &quot;fomba fisampanana filantôida&quot; izay misy ny rantsana mitsangana mitondra rantsana marindrano na somary mihilana, mora mihintsana sy mitondra ny voniny. Fohy dia fohy ka lasa kirany ny ravina amin' ny teza lehibe afovoany (mitsangana), fa mivoatra ara-dalàna kosa ny ravina amin' ny teza hafa.

I Carl Linnaeus no nanao ny famariparitana voalohany ny ''Phyllanthus'' tamin' ny taona 1753; ny karazana filamatra dia ny ''[[Phyllanthus niruri]]''. Ny karazana ao amin' ny ''Phyllanthus'' dia miparitaka any amin' ny faritra trôpikaly sy sobtrôpikaly rehetra.

== Karazana ==
Niteraka fampifangaroan-javatra tsy fitovian-kevitra be dia be ny famaritana an' io vondron-karazana io. Ny fanadihadiana filôjenetika môlekikolary dia naneho fa ny ''Phyllanthus'' dia parafiletika raha mitaha amin' ny ''Reverchonia'', ny ''Glochidion'', ny ''Sauropus'', ary ny ''Breynia''. Ny fanavaozana ny fianakaviana ''Phyllanthaceae'' tamin' ny taona 2006 dia nampiditra ireo vondron-karazana efatra ireo ho ao amin' ny ''Phyllanthus''. Ity famaritana ny ''Phyllanthus'' mivelatra be ity dia mety ho zaraina amin' ny vondron-karazana kely kokoa, anisan' izany ny karazana any Sina miisa 32 (sy any Indôsina avaratra). Misy ankelitriny ny fanavaozana tanteraka an' ilay vondron-karazana, anisan' izany ny fanasokajiana vaovao, an-dalam-panatanterahana amin' izao fotoana izao, taorian' ny fandinihana môlekiolary lalina natai vao haingana momba ny vondrona lehibe tafiditra ao.

=== Karazana notsongaina ===

* ''Phyllanthus abnormis'' &lt;small&gt;Baill.&lt;/small&gt; 
* ''Phyllanthus acidus'' &lt;small&gt;(L.) Skeels&lt;/small&gt; 
* ''Phyllanthus acuminatus'' &lt;small&gt;Vahl&lt;/small&gt; 
* ''Phyllanthus amarus'' &lt;small&gt;Schumacher&lt;/small&gt;
* ''Phyllanthus anamalayanus'' &lt;small&gt;(Gamble) G.L.Webster&lt;/small&gt;
* ''Phyllanthus angustifolius'' &lt;small&gt;(Sw.) Sw.&lt;/small&gt;
* ''Phyllanthus arbuscula'' &lt;small&gt;(Sw.) J.F.Gmel.&lt;/small&gt;
* ''Phyllanthus axillaris'' &lt;small&gt;(Sw.) Müll.Arg.&lt;/small&gt;
* ''Phyllanthus brasiliensis'' &lt;small&gt;(Aubl.) Poir.&lt;/small&gt;
* ''Phyllanthus caesiifolius'' &lt;small&gt;Petra Hoffm. &amp; Cheek&lt;/small&gt;
* ''Phyllanthus caroliniensis'' &lt;small&gt;Walt.&lt;/small&gt; 
* ''Phyllanthus cauliflorus'' &lt;small&gt;(Sw.) Griseb.&lt;/small&gt;
* ''Phyllanthus cladanthus'' &lt;small&gt;Müll.Arg.&lt;/small&gt;
* ''Phyllanthus cochinchinensis'' &lt;small&gt;(Lour.) Spreng.&lt;/small&gt;
* ''Phyllanthus coluteoides'' &lt;small&gt;Baill. ex Müll.Arg.&lt;/small&gt;
* ''Phyllanthus cuneifolius'' &lt;small&gt;(Britt.) Croizat&lt;/small&gt;
* ''Phyllanthus debilis'' &lt;small&gt;Klein ex Willd.&lt;/small&gt;
* ''Phyllanthus distichus'' &lt;small&gt;Hook. &amp; Arn.&lt;/small&gt;
* ''Phyllanthus emblica'' &lt;small&gt;L.&lt;/small&gt; 
* ''Phyllanthus engleri'' &lt;small&gt;Pax&lt;/small&gt;
* ''Phyllanthus epiphyllanthus'' &lt;small&gt;L.&lt;/small&gt;
* ''Phyllanthus ericoides'' &lt;small&gt;Torr.&lt;/small&gt;
* ''Phyllanthus eximius'' &lt;small&gt;G.L.Webster &amp; Proctor&lt;/small&gt;
* ''Phyllanthus fadyenii'' &lt;small&gt;Urb.&lt;/small&gt;
* ''Phyllanthus fluitans'' &lt;small&gt;Benth. ex Müll.Arg.&lt;/small&gt; 
* ''Phyllanthus fraternus'' &lt;small&gt;G.L.Webster&lt;/small&gt;
* ''Phyllanthus gentryi'' &lt;small&gt;Webster&lt;/small&gt;
* ''Phyllanthus grandifolius'' &lt;small&gt;L.&lt;/small&gt;
* ''Phyllanthus gunnii'' &lt;small&gt;Hook.f.&lt;/small&gt;
* ''Phyllanthus hakgalensis''
* ''Phyllanthus hirtellus'' &lt;small&gt;F.Muell. ex Mull.Arg.&lt;/small&gt;
* ''Phyllanthus juglandifolius'' &lt;small&gt;Willd.&lt;/small&gt;
* ''Phyllanthus lacunarius'' &lt;small&gt;F.Muell.&lt;/small&gt;
* ''Phyllanthus latifolius'' &lt;small&gt;(L.) Sw.&lt;/small&gt;
* ''Phyllanthus liebmannianus'' &lt;small&gt;Muell.Arg.&lt;/small&gt;
* ''Phyllanthus maderaspatensis'' &lt;small&gt;L.&lt;/small&gt;
* ''Phyllanthus microcladus'' &lt;small&gt;Muell.Arg.&lt;/small&gt;
* ''Phyllanthus millei'' &lt;small&gt;Standl.&lt;/small&gt;
* ''Phyllanthus mirabilis'' &lt;small&gt;Müll.Arg.&lt;/small&gt; 
* ''Phyllanthus montanus'' &lt;small&gt;(Sw.) Sw.&lt;/small&gt;
* ''Phyllanthus myrtifolius'' &lt;small&gt;(Wight.) Muell.Arg.&lt;/small&gt;
* ''Phyllanthus muellerianus'' &lt;small&gt;(Kuntze) Exell&lt;/small&gt;
* ''[[Phyllanthus niruri]]'' &lt;small&gt;L.&lt;/small&gt; (anisany ny ''[[Phyllanthus amarus]]'' sy ny ''[[Phyllanthus debilis]]'')
* ''Phyllanthus nyale'' &lt;small&gt;Petra Hoffm. &amp; Cheek&lt;/small&gt;
* ''Phyllanthus parvifolius'' &lt;small&gt;Buch.-Ham. ex D.Don&lt;/small&gt;
* ''Phyllanthus pavonianus'' &lt;small&gt;Baill.&lt;/small&gt;
* ''Phyllanthus pentaphyllus'' &lt;small&gt;C.Wright ex Griseb.&lt;/small&gt;
* ''Phyllanthus phialanthoides'' &lt;small&gt;Falcón &amp; J.L.Gómez&lt;/small&gt;
* ''Phyllanthus polygonoides'' &lt;small&gt;Nutt. ex Spreng.&lt;/small&gt; 
* ''Phyllanthus polyspermus'' &lt;small&gt;Shumach. &amp; Thonn.&lt;/small&gt; 
* ''Phyllanthus profusus'' &lt;small&gt;N.E.Br.&lt;/small&gt;
* ''Phyllanthus pulcher'' &lt;small&gt;Wallich ex Muell.Arg.&lt;/small&gt;
* ''Phyllanthus reticulatus'' &lt;small&gt;Poir.&lt;/small&gt; 
* ''Phyllanthus revaughanii'' &lt;small&gt;Coode&lt;/small&gt;
* ''Phyllanthus rufuschaneyi'' &lt;small&gt;Welzen, R.W.Bouman &amp; Ent&lt;/small&gt;
* ''Phyllanthus saffordii'' &lt;small&gt;Merr.&lt;/small&gt;
* ''Phyllanthus salviifolius'' &lt;small&gt;Kunth&lt;/small&gt;
* ''Phyllanthus sepialis'' &lt;small&gt;Müll.Arg.&lt;/small&gt;
* ''Phyllanthus societatis'' &lt;small&gt;Müll.Arg.&lt;/small&gt;
* ''Phyllanthus sponiifolius'' &lt;small&gt;Müll.Arg.&lt;/small&gt;
* ''Phyllanthus stipulatus'' &lt;small&gt;(Raf.) G.L. Webster&lt;/small&gt;
* ''Phyllanthus taxodiifolius'' &lt;small&gt;Beille&lt;/small&gt;
* ''Phyllanthus tenellus'' &lt;small&gt;Roxb.&lt;/small&gt;
* ''Phyllanthus urinaria'' &lt;small&gt;L.&lt;/small&gt; – chamberbitter
* ''Phyllanthus virgatus'' &lt;small&gt;G.Forst.&lt;/small&gt;
* ''Phyllanthus warnockii'' &lt;small&gt;G.L.Webster&lt;/small&gt;
* ''Phyllanthus watsonii'' &lt;small&gt;Airy Shaw&lt;/small&gt;
* ''Phyllanthus welwitschianus'' &lt;small&gt;Müll.Arg.&lt;/small&gt;

=== Karazana misy eto Madagasikara ===
Manana karazana ''Phyllanthus'' maherin' ny 170 i [[Madagasikara]], ka ny ankamaroany (90 %) dia tsy hita na aiza na aiza eto ambonin' ny tany. Indreto ny karazana sasdany eto  [[Madagasikara]]:
* ''[[Phyllanthus betsileanus]]'' -- hazotana
* ''[[Phyllanthus bojerianus]]'' -- ambalazo, ambolaza, hazontaha, karepa, marefolena, marofolena, piky, raipika, repika
* ''[[Phyllanthus casticum]]'' (na ''Phyllanthus decipiens'' na ''Phyllanthus mocquerysianus'') -- antentona, antsolibe, faintina, fanavitiana, hazontana, hazontanty, hazotana, hazotanty, mantsikara, masikariva, tainto, taintona, tentina. 
** ''Phyllanthus casticum'' subsp. ''angavensis'' Leandri (na (na ''Phyllanthus angavensis'') -- sañira
* ''[[Phyllanthus fuscoluridus]]'' -- antentona, mantsikara, taintona, tentina, tsikarivana
* ''[[Phyllanthus isalensis]]'' -- hazotana
* ''[[Phyllanthus madagascariensis]]'' -- hazotana, taintona
* ''[[Phyllanthus maderaspatensis]]'' -- karepa, mikintsa
* ''[[Phyllanthus mantsakariva]]'' -- mantsakariva
* ''[[Phyllanthus melleri]]'' -- antentona
* ''[[Phyllanthus multiflorus]]'' -- leza
* ''[[Phyllanthus niruri]]'' -- anakatsotsy
* ''[[Phyllanthus nummulariifolius]]'' -- fangy, rimorimo, tamborotanosy
* ''[[Phyllanthus philippioides]]'' -- ramangina
* ''[[Phyllanthus seyrigii]]'' -- hazotana, maintsikariva, mantsakariva, masikariva, sañira, sanirabe, saniratandroy, taitomaintsikariva
* ''[[Phyllanthus urinaria]]'' -- lanoro, lanory (efa nafindra any amin' ny ''Emblica'' (?))
* ''[[Phyllanthus vakinankaratrae]]'' -- anakatsotry
* ''[[Phyllanthus vergens]]'' -- karepa

Izao ny narana miverimberina anondroana ireo zavamaniry ireo amin' ny [[Fiteny malagasy|teny malagasy]]:

* antentona, tainto, taintona, tentina, tento, tentona sns.

* antsoly, sns.
* hazontaha, hazontana, hazotana
* karepa, karepy, karepoka
* maintsikariva, mantsakariva, mantsikara, masikariva,
* piky, raipika, repika
* sañira, sanira, sanirana, sns
Indreto ny karazana efa nafindra vondrona:

* ''[[Margaritaria anomala]]'' (Baill.) Fosberg (''Phyllanthus erythroxyloides'') -- fangora, karepa, karepadahy, karepedahy, karepidahiantitra, karepoka, koropoka,  malaintay, sofindambo, taolakena

* ''[[Margaritaria decaryana]]'' (Leandri) G.L.Webster (''Phyllanthus'' decaryanus) -- fatsikakalahy, hazomena, tsifolaboay
* ''[[Margaritaria rhomboidalis]]'' (Baill.) G.L.Webster (na ''Phyllanthus rhomboidalis'') -- berafitse, karepoka

== Jerer koa ==

* [[Lisitry ny karazana ao amin' ny Phyllanthus|Lisitry ny karazana ao amin' ny ''Phyllanthus'']]
* ''[[Margaritaria decaryana|Margaritaria]]''</text>
      <sha1>4tzgs50owjczgtqsid0s2hbn3vuozo6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1135088</id>
      <parentid>1135087</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T17:30:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-96630-1</username>
        <id>38575</id>
      </contributor>
      <comment>Rohy anatiny</comment>
      <origin>1135088</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8938" sha1="iv5bh8mbck5av8sz8r3says5vadvui1" xml:space="preserve">[[Sary:Keezhaarnelli Phyllanthus niruri 1.jpg|vignette|605x605px|''[[Phyllanthus niruri]]'']]
Ny '''''Phyllanthus''''' dia vondron-karazana [[Angiospermae|zavamaniry mamony]] ao amin' ny fianakaviana ''[[Phyllanthaceae]]'', ao amn' ny filaharana [[Malpighiales]]. Izy no lehibe indrindra amin' ny vondron-karazana ao amin' io fianakaviana io. Miovaova be ny fanombanana ny isan' ny karazana ao amin' ity vondron-karazana ity, manomboka amin' ny 750 ka hatramin' ny 1&amp;nbsp;200. Manana endrika isan-karazany izay samy manana ny fomba faniriany ny ''Phyllanthus'': isan-taona na mihoatra ny roa taona, zavamaniry ahitra na hazobotry na zavamaniry mianika na mitsingevana anaty rano, ary misy ny matevim-pototra mitahiry rano.Manana taho miendrika ravina (sahala amin' ny an' ny [[raketa]]) ny sasany. 

Saika ny zavamaniry rehetra ao amin' ny ''Phyllanthus'' dia maneho fomba fitomboana manokana arakaraka ny karazana, antsoina hoe &quot;fomba fisampanana filantôida&quot; izay misy ny rantsana mitsangana mitondra rantsana marindrano na somary mihilana, mora mihintsana sy mitondra ny voniny. Fohy dia fohy ka lasa kirany ny ravina amin' ny teza lehibe afovoany (mitsangana), fa mivoatra ara-dalàna kosa ny ravina amin' ny teza hafa.

I Carl Linnaeus no nanao ny famariparitana voalohany ny ''Phyllanthus'' tamin' ny taona 1753; ny karazana filamatra dia ny ''[[Phyllanthus niruri]]''. Ny karazana ao amin' ny ''Phyllanthus'' dia miparitaka any amin' ny faritra trôpikaly sy sobtrôpikaly rehetra.

== Karazana ==
Niteraka fampifangaroan-javatra tsy fitovian-kevitra be dia be ny famaritana an' io vondron-karazana io. Ny fanadihadiana filôjenetika môlekikolary dia naneho fa ny ''Phyllanthus'' dia parafiletika raha mitaha amin' ny ''Reverchonia'', ny ''Glochidion'', ny ''Sauropus'', ary ny ''Breynia''. Ny fanavaozana ny fianakaviana ''Phyllanthaceae'' tamin' ny taona 2006 dia nampiditra ireo vondron-karazana efatra ireo ho ao amin' ny ''Phyllanthus''. Ity famaritana ny ''Phyllanthus'' mivelatra be ity dia mety ho zaraina amin' ny vondron-karazana kely kokoa, anisan' izany ny karazana any Sina miisa 32 (sy any Indôsina avaratra). Misy ankelitriny ny fanavaozana tanteraka an' ilay vondron-karazana, anisan' izany ny fanasokajiana vaovao, an-dalam-panatanterahana amin' izao fotoana izao, taorian' ny fandinihana môlekiolary lalina natai vao haingana momba ny vondrona lehibe tafiditra ao.

=== Karazana notsongaina ===

* ''Phyllanthus abnormis'' &lt;small&gt;Baill.&lt;/small&gt; 
* ''Phyllanthus acidus'' &lt;small&gt;(L.) Skeels&lt;/small&gt; 
* ''Phyllanthus acuminatus'' &lt;small&gt;Vahl&lt;/small&gt; 
* ''[[Phyllanthus amarus]]'' &lt;small&gt;Schumacher&lt;/small&gt;
* ''Phyllanthus anamalayanus'' &lt;small&gt;(Gamble) G.L.Webster&lt;/small&gt;
* ''Phyllanthus angustifolius'' &lt;small&gt;(Sw.) Sw.&lt;/small&gt;
* ''Phyllanthus arbuscula'' &lt;small&gt;(Sw.) J.F.Gmel.&lt;/small&gt;
* ''Phyllanthus axillaris'' &lt;small&gt;(Sw.) Müll.Arg.&lt;/small&gt;
* ''Phyllanthus brasiliensis'' &lt;small&gt;(Aubl.) Poir.&lt;/small&gt;
* ''Phyllanthus caesiifolius'' &lt;small&gt;Petra Hoffm. &amp; Cheek&lt;/small&gt;
* ''Phyllanthus caroliniensis'' &lt;small&gt;Walt.&lt;/small&gt; 
* ''Phyllanthus cauliflorus'' &lt;small&gt;(Sw.) Griseb.&lt;/small&gt;
* ''Phyllanthus cladanthus'' &lt;small&gt;Müll.Arg.&lt;/small&gt;
* ''Phyllanthus cochinchinensis'' &lt;small&gt;(Lour.) Spreng.&lt;/small&gt;
* ''Phyllanthus coluteoides'' &lt;small&gt;Baill. ex Müll.Arg.&lt;/small&gt;
* ''Phyllanthus cuneifolius'' &lt;small&gt;(Britt.) Croizat&lt;/small&gt;
* ''Phyllanthus debilis'' &lt;small&gt;Klein ex Willd.&lt;/small&gt;
* ''Phyllanthus distichus'' &lt;small&gt;Hook. &amp; Arn.&lt;/small&gt;
* ''Phyllanthus emblica'' &lt;small&gt;L.&lt;/small&gt; 
* ''Phyllanthus engleri'' &lt;small&gt;Pax&lt;/small&gt;
* ''Phyllanthus epiphyllanthus'' &lt;small&gt;L.&lt;/small&gt;
* ''Phyllanthus ericoides'' &lt;small&gt;Torr.&lt;/small&gt;
* ''Phyllanthus eximius'' &lt;small&gt;G.L.Webster &amp; Proctor&lt;/small&gt;
* ''Phyllanthus fadyenii'' &lt;small&gt;Urb.&lt;/small&gt;
* ''Phyllanthus fluitans'' &lt;small&gt;Benth. ex Müll.Arg.&lt;/small&gt; 
* ''Phyllanthus fraternus'' &lt;small&gt;G.L.Webster&lt;/small&gt;
* ''Phyllanthus gentryi'' &lt;small&gt;Webster&lt;/small&gt;
* ''Phyllanthus grandifolius'' &lt;small&gt;L.&lt;/small&gt;
* ''Phyllanthus gunnii'' &lt;small&gt;Hook.f.&lt;/small&gt;
* ''Phyllanthus hakgalensis''
* ''Phyllanthus hirtellus'' &lt;small&gt;F.Muell. ex Mull.Arg.&lt;/small&gt;
* ''Phyllanthus juglandifolius'' &lt;small&gt;Willd.&lt;/small&gt;
* ''Phyllanthus lacunarius'' &lt;small&gt;F.Muell.&lt;/small&gt;
* ''Phyllanthus latifolius'' &lt;small&gt;(L.) Sw.&lt;/small&gt;
* ''Phyllanthus liebmannianus'' &lt;small&gt;Muell.Arg.&lt;/small&gt;
* ''Phyllanthus maderaspatensis'' &lt;small&gt;L.&lt;/small&gt;
* ''Phyllanthus microcladus'' &lt;small&gt;Muell.Arg.&lt;/small&gt;
* ''Phyllanthus millei'' &lt;small&gt;Standl.&lt;/small&gt;
* ''Phyllanthus mirabilis'' &lt;small&gt;Müll.Arg.&lt;/small&gt; 
* ''Phyllanthus montanus'' &lt;small&gt;(Sw.) Sw.&lt;/small&gt;
* ''Phyllanthus myrtifolius'' &lt;small&gt;(Wight.) Muell.Arg.&lt;/small&gt;
* ''Phyllanthus muellerianus'' &lt;small&gt;(Kuntze) Exell&lt;/small&gt;
* ''[[Phyllanthus niruri]]'' &lt;small&gt;L.&lt;/small&gt; (anisany ny ''[[Phyllanthus amarus]]'' sy ny ''[[Phyllanthus debilis]]'')
* ''Phyllanthus nyale'' &lt;small&gt;Petra Hoffm. &amp; Cheek&lt;/small&gt;
* ''Phyllanthus parvifolius'' &lt;small&gt;Buch.-Ham. ex D.Don&lt;/small&gt;
* ''Phyllanthus pavonianus'' &lt;small&gt;Baill.&lt;/small&gt;
* ''Phyllanthus pentaphyllus'' &lt;small&gt;C.Wright ex Griseb.&lt;/small&gt;
* ''Phyllanthus phialanthoides'' &lt;small&gt;Falcón &amp; J.L.Gómez&lt;/small&gt;
* ''Phyllanthus polygonoides'' &lt;small&gt;Nutt. ex Spreng.&lt;/small&gt; 
* ''Phyllanthus polyspermus'' &lt;small&gt;Shumach. &amp; Thonn.&lt;/small&gt; 
* ''Phyllanthus profusus'' &lt;small&gt;N.E.Br.&lt;/small&gt;
* ''Phyllanthus pulcher'' &lt;small&gt;Wallich ex Muell.Arg.&lt;/small&gt;
* ''Phyllanthus reticulatus'' &lt;small&gt;Poir.&lt;/small&gt; 
* ''Phyllanthus revaughanii'' &lt;small&gt;Coode&lt;/small&gt;
* ''Phyllanthus rufuschaneyi'' &lt;small&gt;Welzen, R.W.Bouman &amp; Ent&lt;/small&gt;
* ''Phyllanthus saffordii'' &lt;small&gt;Merr.&lt;/small&gt;
* ''Phyllanthus salviifolius'' &lt;small&gt;Kunth&lt;/small&gt;
* ''Phyllanthus sepialis'' &lt;small&gt;Müll.Arg.&lt;/small&gt;
* ''Phyllanthus societatis'' &lt;small&gt;Müll.Arg.&lt;/small&gt;
* ''Phyllanthus sponiifolius'' &lt;small&gt;Müll.Arg.&lt;/small&gt;
* ''Phyllanthus stipulatus'' &lt;small&gt;(Raf.) G.L. Webster&lt;/small&gt;
* ''Phyllanthus taxodiifolius'' &lt;small&gt;Beille&lt;/small&gt;
* ''Phyllanthus tenellus'' &lt;small&gt;Roxb.&lt;/small&gt;
* ''Phyllanthus urinaria'' &lt;small&gt;L.&lt;/small&gt; – chamberbitter
* ''Phyllanthus virgatus'' &lt;small&gt;G.Forst.&lt;/small&gt;
* ''Phyllanthus warnockii'' &lt;small&gt;G.L.Webster&lt;/small&gt;
* ''Phyllanthus watsonii'' &lt;small&gt;Airy Shaw&lt;/small&gt;
* ''Phyllanthus welwitschianus'' &lt;small&gt;Müll.Arg.&lt;/small&gt;

=== Karazana misy eto Madagasikara ===
Manana karazana ''Phyllanthus'' maherin' ny 170 i [[Madagasikara]], ka ny ankamaroany (90 %) dia tsy hita na aiza na aiza eto ambonin' ny tany. Indreto ny karazana sasdany eto  [[Madagasikara]]:
* ''[[Phyllanthus betsileanus]]'' -- hazotana
* ''[[Phyllanthus bojerianus]]'' -- ambalazo, ambolaza, hazontaha, karepa, marefolena, marofolena, piky, raipika, repika
* ''[[Phyllanthus casticum]]'' (na ''Phyllanthus decipiens'' na ''Phyllanthus mocquerysianus'') -- antentona, antsolibe, faintina, fanavitiana, hazontana, hazontanty, hazotana, hazotanty, mantsikara, masikariva, tainto, taintona, tentina. 
** ''Phyllanthus casticum'' subsp. ''angavensis'' Leandri (na (na ''Phyllanthus angavensis'') -- sañira
* ''[[Phyllanthus fuscoluridus]]'' -- antentona, mantsikara, taintona, tentina, tsikarivana
* ''[[Phyllanthus isalensis]]'' -- hazotana
* ''[[Phyllanthus madagascariensis]]'' -- hazotana, taintona
* ''[[Phyllanthus maderaspatensis]]'' -- karepa, mikintsa
* ''[[Phyllanthus mantsakariva]]'' -- mantsakariva
* ''[[Phyllanthus melleri]]'' -- antentona
* ''[[Phyllanthus multiflorus]]'' -- leza
* ''[[Phyllanthus niruri]]'' -- anakatsotsy
* ''[[Phyllanthus nummulariifolius]]'' -- fangy, rimorimo, tamborotanosy
* ''[[Phyllanthus philippioides]]'' -- ramangina
* ''[[Phyllanthus seyrigii]]'' -- hazotana, maintsikariva, mantsakariva, masikariva, sañira, sanirabe, saniratandroy, taitomaintsikariva
* ''[[Phyllanthus urinaria]]'' -- lanoro, lanory (efa nafindra any amin' ny ''Emblica'' (?))
* ''[[Phyllanthus vakinankaratrae]]'' -- anakatsotry
* ''[[Phyllanthus vergens]]'' -- karepa

Izao ny narana miverimberina anondroana ireo zavamaniry ireo amin' ny [[Fiteny malagasy|teny malagasy]]:

* antentona, tainto, taintona, tentina, tento, tentona sns.

* antsoly, sns.
* hazontaha, hazontana, hazotana
* karepa, karepy, karepoka
* maintsikariva, mantsakariva, mantsikara, masikariva,
* piky, raipika, repika
* sañira, sanira, sanirana, sns
Indreto ny karazana efa nafindra vondrona:

* ''[[Margaritaria anomala]]'' (Baill.) Fosberg (''Phyllanthus erythroxyloides'') -- fangora, karepa, karepadahy, karepedahy, karepidahiantitra, karepoka, koropoka,  malaintay, sofindambo, taolakena

* ''[[Margaritaria decaryana]]'' (Leandri) G.L.Webster (''Phyllanthus'' decaryanus) -- fatsikakalahy, hazomena, tsifolaboay
* ''[[Margaritaria rhomboidalis]]'' (Baill.) G.L.Webster (na ''Phyllanthus rhomboidalis'') -- berafitse, karepoka

== Jerer koa ==

* [[Lisitry ny karazana ao amin' ny Phyllanthus|Lisitry ny karazana ao amin' ny ''Phyllanthus'']]
* ''[[Margaritaria decaryana|Margaritaria]]''</text>
      <sha1>iv5bh8mbck5av8sz8r3says5vadvui1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Dinika:Fidelis Justin Rabetsimandranto</title>
    <ns>1</ns>
    <id>297888</id>
    <revision>
      <id>1135112</id>
      <parentid>1130250</parentid>
      <timestamp>2026-04-13T10:08:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-22849-28</username>
        <id>39282</id>
      </contributor>
      <comment>/* fidelis justin rabetsimandranto */ Valiny</comment>
      <origin>1135112</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="425" sha1="qleme38v2ksir6l7lba5xkpdouyw1xy" xml:space="preserve">== fidelis justin rabetsimandranto ==

mombamomba azy [[Manokana:Fandraisan'anjara/&amp;#126;2026-85864-5|&amp;#126;2026-85864-5]] ([[Dinika amin'ny mpikambana:&amp;#126;2026-85864-5|discussion]]) 8 Febroary 2026 à 14:24 (UTC)

:@[[Mpikambana:~2026-85864-5|~2026-85864-5]] [[Manokana:Fandraisan'anjara/&amp;#126;2026-22849-28|&amp;#126;2026-22849-28]] ([[Dinika amin'ny mpikambana:&amp;#126;2026-22849-28|discussion]]) 13 Aprily 2026 à 10:08 (UTC)</text>
      <sha1>qleme38v2ksir6l7lba5xkpdouyw1xy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wikipedia:Efemerida/13 Aprily</title>
    <ns>4</ns>
    <id>298527</id>
    <revision>
      <id>1135089</id>
      <parentid>1133723</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T19:15:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ZoAndriamifidisoa</username>
        <id>36396</id>
      </contributor>
      <origin>1135089</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1667" sha1="8esd79v132v0wc14xwpz2lj8up82nko" xml:space="preserve">'''Androany [[13 Aprily|13 avrily]]''' :

* '''[[1598]]''' - Didin'i Nantes nosoniavin'ny mpanjakan'i Frantsa [[Henri IV (mpanjakan' i Frantsa)|Henry IV]], manaiky ny fahalalahana ara-pivavahana ho an'ny [[Prôtestantisma|protestanta]] ([[Hogônoty|Huguenots]]).

* '''[[1829]]''' — [[Lalàna]] ao [[Fanjakana Mitambatra]] manome ny [[Katôlika|Katolika Romana]] ao aminy [[zo]] hifidy sy hofidiana ho ao amin'ny Parlemanta.

* '''[[1922]]''' - Niorenan' ny [[Skotisma|skoto]] [[Japôney|Japoney]].

* '''[[1948]]''' - Tao Sheikh Yarrah (akaikin'i [[Jerosalema]]), namono [[dokotera]] sy [[Mpitsabo mpanampy|mpanampy mpitsabo]] ary [[mpianatra]] ho mpitsabo miisa 77 ny tafika Arabo.

* '''[[1972]]''' — Nanapa-kevitra ny Universal Postal Union fa ny Repoblika Entim-bahoakan'i Shina ihany no solontenan'i Shina ara-dalàna, ka nesorina ny [[Repoblikan'i Sina|Repoblikan'i Shina]] (Taiwan).

* '''[[1974]]''' — Nandefa [[zanabolana]] ara-barotra [[Westar 1]] ny [[Western Union]] (niaraha-niasa tamin'ny NASA sy Hughes Aircraft) ao Etazonia.

* '''[[1987]]''' - Sonia Fanambaràna Iraisan'i [[Repoblika Entim-Bahoakan' i Sina|Shina]] sy [[Pôrtogaly|Pôrtogaly]] tao [[Beijing]] mifanaiky hamindra ny fahefan'i Makaô ho an'i Shina amin'ny taona 1999.

* '''[[2002]]''' - Tany [[Venezoela]], tafaverina tamin' ny fahefana indray ny Filoha [[Hugo Chávez]] rehefa nesorina tamin'ny toerany nandritra ny [[fanonganam-panjakana]] afak' omalin' ity andro ity.

* '''[[2003]]''' - Montsan' i [[Paula Radcliffe]] tao anatin' ny 2 ora, 15 minitra, ary 25 segondra tao [[Lôndôna|London]] ny zavabita tsara indrindra tamin' ny hazakazaka Marathon, sokajy [[vehivavy]].</text>
      <sha1>8esd79v132v0wc14xwpz2lj8up82nko</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1135090</id>
      <parentid>1135089</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T19:56:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ZoAndriamifidisoa</username>
        <id>36396</id>
      </contributor>
      <origin>1135090</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1773" sha1="9p0hkr310ziy75k286sg93y34lnqns9" xml:space="preserve">'''Androany [[13 Aprily|13 avrily]]''' :
[[File:Hugo Chávez (02-04-2010) (cropped).jpg|thumb|Hugo Chávez (02-04-2010) )]]
* '''[[1598]]''' - Didin'i Nantes nosoniavin'ny mpanjakan'i Frantsa [[Henri IV (mpanjakan' i Frantsa)|Henry IV]], manaiky ny fahalalahana ara-pivavahana ho an'ny [[Prôtestantisma|protestanta]] ([[Hogônoty|Huguenots]]).

* '''[[1829]]''' — [[Lalàna]] ao [[Fanjakana Mitambatra]] manome ny [[Katôlika|Katolika Romana]] ao aminy [[zo]] hifidy sy hofidiana ho ao amin'ny Parlemanta.

* '''[[1922]]''' - Niorenan' ny [[Skotisma|skoto]] [[Japôney|Japoney]].

* '''[[1948]]''' - Tao Sheikh Yarrah (akaikin'i [[Jerosalema]]), namono [[dokotera]] sy [[Mpitsabo mpanampy|mpanampy mpitsabo]] ary [[mpianatra]] ho mpitsabo miisa izay jiosy avokoa miisa 77 ny tafika Arabo.

* '''[[1972]]''' — Nanapa-kevitra ny Universal Postal Union fa ny Repoblika Entim-bahoakan'i Shina ihany no solontenan'i Shina ara-dalàna, ka nesorina ny [[Repoblikan'i Sina|Repoblikan'i Shina]] (Taiwan).

* '''[[1974]]''' — Nandefa [[zanabolana]] ara-barotra [[Westar 1]] ny [[Western Union]] (niaraha-niasa tamin'ny NASA sy Hughes Aircraft) ao Etazonia.

* '''[[1987]]''' - Sonia Fanambaràna Iraisan'i [[Repoblika Entim-Bahoakan' i Sina|Shina]] sy [[Pôrtogaly|Pôrtogaly]] tao [[Beijing]] mifanaiky hamindra ny fahefan'i Makaô ho an'i Shina amin'ny taona 1999.

* '''[[2002]]''' - Tany [[Venezoela]], tafaverina tamin' ny fahefana indray ny Filoha [[Hugo Chávez]] rehefa nesorina tamin'ny toerany nandritra ny [[fanonganam-panjakana]] afak' omalin' ity andro ity.

* '''[[2003]]''' - Montsan' i [[Paula Radcliffe]] tao anatin' ny 2 ora, 15 minitra, ary 25 segondra tao [[Lôndôna|London]] ny zavabita tsara indrindra tamin' ny hazakazaka Marathon, sokajy [[vehivavy]].</text>
      <sha1>9p0hkr310ziy75k286sg93y34lnqns9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wikipedia:Efemerida/14 Aprily</title>
    <ns>4</ns>
    <id>298528</id>
    <revision>
      <id>1135096</id>
      <parentid>1133724</parentid>
      <timestamp>2026-04-13T08:16:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ZoAndriamifidisoa</username>
        <id>36396</id>
      </contributor>
      <origin>1135096</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="613" sha1="2cvgmceh619rovtsn9mkvt3bvhmgh28" xml:space="preserve">'''Androany [[14 Aprily|14 avrily]]''':
[[File:RMS Titanic sea trials April 2, 1912 (cropped).jpg|thumb|Ny RMS Titanic nampidinina an-dranomasina.]]
* '''[[1865]]''' - Novonoin'i [[John Wilkes Booth]] i [[Abraham Lincoln]], [[Filoham-pirenena|Filoha]]n'i [[Etazonia]].

* '''[[1912]]'''- Nidona tamin'ny vongan-dranomandry (iceberg) tamin'ny 23:40 ny [[sambo]] '''RMS Titanic''' izay noheverina fa tsy mety rendrika, nilentika tanteraka tokony ho tamin'ny 2:20 ampitso maraina.

* '''[[2014]]''' : nakan'ny [[Boko Haram]] an-keriny [[mpianatra]] [[TOVOVAVY|zazavavy]] [[Lisea|liseana]] tao Chibok, ao [[Nigeria]].</text>
      <sha1>2cvgmceh619rovtsn9mkvt3bvhmgh28</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1135099</id>
      <parentid>1135096</parentid>
      <timestamp>2026-04-13T08:40:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ZoAndriamifidisoa</username>
        <id>36396</id>
      </contributor>
      <origin>1135099</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1081" sha1="d95v32d3achh4dbnc64vkye4oc3mg8k" xml:space="preserve">'''Androany [[14 Aprily|14 avrily]]''':
[[File:RMS Titanic sea trials April 2, 1912 (cropped).jpg|thumb|Ny RMS Titanic nampidinina an-dranomasina.]]
* '''[[1865]]''' - Novonoin'i [[John Wilkes Booth]] i [[Abraham Lincoln]], [[Filoham-pirenena|Filoha]]n'i [[Etazonia]].

* '''[[1912]]'''- Nidona tamin'ny vongan-dranomandry (iceberg) tamin'ny 23:40 ny [[sambo]] '''RMS Titanic''' izay noheverina fa tsy mety rendrika, nilentika tanteraka tokony ho tamin'ny 2:20 ampitso maraina.

* '''[[1958]]''' - Fahapotehan'ny [[zanabolana]] [[Sputnik 2]]. Nitondra [[alika|alikavavy]] antsoina hoe ''Laika'', izay maty fotoana fohy taorian'ny nametrahana azy teny amin'ny ôrbitra tamin'ny 3 Novambra 1957.

* '''[[1976]]''' - Voatendry ho [[Praiminisitra]] tao [[Kambôdia|Kambodza]] i [[Pol Pot]].

* '''[[1999]]''' - Sidina farany nataon' ny [[Tupolev Tu-144]], izay nomen' ny Tandrefana anaram-bosotra hoe ''Concordski''.

* '''[[2014]]''' - Nakan'ny vondrona [[Islamisma|islamista]] [[Boko Haram]] an-keriny [[mpianatra]] [[TOVOVAVY|zazavavy]] [[Lisea|liseana]] tao Chibok, ao [[Nigeria]].</text>
      <sha1>d95v32d3achh4dbnc64vkye4oc3mg8k</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1135101</id>
      <parentid>1135099</parentid>
      <timestamp>2026-04-13T08:49:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ZoAndriamifidisoa</username>
        <id>36396</id>
      </contributor>
      <origin>1135101</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1191" sha1="mzy5gwcztkmt4mumlvesc4bqe7tmjpz" xml:space="preserve">'''Androany [[14 Aprily|14 avrily]]''':
[[File:RMS Titanic sea trials April 2, 1912 (cropped).jpg|thumb|Ny RMS Titanic nampidinina an-dranomasina.]]
* '''[[1831]]''' – Fanjakana Breziliana: Nihiràna voalohany ny [[hiram-pirenena]] [[brezila|breziliana]].

* '''[[1865]]''' - Novonoin'i [[John Wilkes Booth]] i [[Abraham Lincoln]], [[Filoham-pirenena|Filoha]]n'i [[Etazonia]].

* '''[[1912]]'''- Nidona tamin'ny vongan-dranomandry (iceberg) tamin'ny 23:40 ny [[sambo]] '''RMS Titanic''' izay noheverina fa tsy mety rendrika, nilentika tanteraka tokony ho tamin'ny 2:20 ampitso maraina.

* '''[[1958]]''' - Fahapotehan'ny [[zanabolana]] [[Sputnik 2]]. Nitondra [[alika|alikavavy]] antsoina hoe ''Laika'', izay maty fotoana fohy taorian'ny nametrahana azy teny amin'ny ôrbitra tamin'ny 3 Novambra 1957.

* '''[[1976]]''' - Voatendry ho [[Praiminisitra]] tao [[Kambôdia|Kambodza]] i [[Pol Pot]].

* '''[[1999]]''' - Sidina farany nataon' ny [[Tupolev Tu-144]], izay nomen' ny Tandrefana anaram-bosotra hoe ''Concordski''.

* '''[[2014]]''' - Nakan'ny vondrona [[Islamisma|islamista]] [[Boko Haram]] an-keriny [[mpianatra]] [[TOVOVAVY|zazavavy]] [[Lisea|liseana]] tao Chibok, ao [[Nigeria]].</text>
      <sha1>mzy5gwcztkmt4mumlvesc4bqe7tmjpz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wikipedia:Efemerida/15 Aprily</title>
    <ns>4</ns>
    <id>298529</id>
    <revision>
      <id>1135107</id>
      <parentid>1133725</parentid>
      <timestamp>2026-04-13T09:11:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ZoAndriamifidisoa</username>
        <id>36396</id>
      </contributor>
      <origin>1135107</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="704" sha1="isiugyy75xujmwm95wx6oo2nesu9hhh" xml:space="preserve">'''Androany [[15 Aprily|15 avrily]]''':
[[File:Události na náměstí Tian an men, Čína 1989, foto Jiří Tondl.jpg|thumb|Mpianatra nanao fihetsiketsehana tao amin'ny kianja Tian'anmen, Shina, 15 avrily 1989]]
* '''[[1923]]''' - Nampiasaina voalohany ny [[Insuline|insuline]] hitsaboana [[diabeta]].

* '''[[1955]]''' - Nisokafan'ny fisakafoana haingana McDonald's voalohany tao [[Etazonia]].

* '''[[1989]]''' - Nanombohan' ny fihetsiketsehana voalohany tao an-kianjan'i [[Tienanmen]], [[Beijing]], [[Repoblika Entim-Bahoakan' i Sina|Repoblika Entim-bahoakan'i Shina]] taorian'ny fahafatesan'i [[Hu Yaobang]], Sekretera Jeneralin'ny Antoko Kômonista.

* [[2019]] — May ny Notre-Dame any [[Paris]].</text>
      <sha1>isiugyy75xujmwm95wx6oo2nesu9hhh</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1135109</id>
      <parentid>1135107</parentid>
      <timestamp>2026-04-13T09:48:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ZoAndriamifidisoa</username>
        <id>36396</id>
      </contributor>
      <origin>1135109</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1278" sha1="kj73o92ek6c173234if6nzm54ub3qxw" xml:space="preserve">'''Androany [[15 Aprily|15 avrily]]''':
[[File:Události na náměstí Tian an men, Čína 1989, foto Jiří Tondl.jpg|thumb|Mpianatra nanao fihetsiketsehana tao amin'ny kianja Tian'anmen, Shina, 15 avrily 1989]]
* '''[[1452]]''' – Nahaterahan' i [[Leonardo da Vinci]],  Florentine [[hosodoko|mpanao hosodoko]], [[siansa|mpahay siansa]], mpamorona ary [[Filôzôfy|filozofy]].

* '''[[1900]]''' — Ady Filipina-Etazonia: Nanafika tampoka ireo miaramila etazonia ny [[Filipina|Filipina]] [[Ady anaty akata|mpiady anaty akata]]  ary nanao [[Fahirano|fahirano]] naharitra efatra andro tao Catubig, Filipina.

* '''[[1923]]''' - Nampiasaina voalohany ny [[Insuline|insuline]] hitsaboana [[diabeta]].

* '''[[1955]]''' - Nisokafan'ny fisakafoana haingana McDonald's voalohany tao [[Etazonia]].

* '''[[1989]]''' - Nanombohan' ny fihetsiketsehana voalohany tao an-kianjan'i [[Tienanmen]], [[Beijing]], [[Repoblika Entim-Bahoakan' i Sina|Repoblika Entim-bahoakan'i Shina]] taorian'ny fahafatesan'i [[Hu Yaobang]], Sekretera Jeneralin'ny Antoko Kômonista.

* '''[[1994]]''' - Nosoniavina ny [[Fifanarahan'i Marrakech]], izay niteraka ny [[Fikambanana eran-Tany momba ny Varotra|Fikambanana Iraisam-pirenena Momba ny Varotra]] na OMC.

* [[2019]] — May ny Notre-Dame any [[Paris]].</text>
      <sha1>kj73o92ek6c173234if6nzm54ub3qxw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Dinika amin'ny mpikambana:Quinze2001</title>
    <ns>3</ns>
    <id>298863</id>
    <revision>
      <id>1135114</id>
      <parentid>1134173</parentid>
      <timestamp>2026-04-13T10:10:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>CeylonChingu</username>
        <id>39241</id>
      </contributor>
      <comment>/* Welcome to Wiki Project Med! */ fizarana vaovao</comment>
      <origin>1135114</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2126" sha1="ldc34f8wihzu9jz4qfe70eefm54b0h1" xml:space="preserve">== Mankasitraka ==

Miarahaba anao, mankasitraka tamin'ny fandikanteny ny sarimihetsika Fahavalo 1947. Araka ny hitanao dia tsy tafavoaka ny infobox satria mbola tsy mitovy lasitra amin'ny teny anglisy sy teny frantsay ny an'ny teny malagasy. Foronina manokana no azo atao an'io infobox io ho an'ny teny malagasy. Asa raha ho tontosanao izany na tsia satria efa ela nihetezana ihany ianao no fijeriko azy. [[Mpikambana:ZoAndriamifidisoa|ZoAndriamifidisoa]] ([[Dinika amin'ny mpikambana:ZoAndriamifidisoa|resaka]]) 1 Aprily 2026 à 19:21 (UTC)

== Welcome to Wiki Project Med! ==

{| cellspacing=&quot;8&quot; cellpadding=&quot;0&quot; style=&quot;width:100%; clear:both; margin:0.5em auto; background-color:#EAF2FF; border:1px solid #4a0000;&quot;
|[[Sary:Medical_translation.svg|250x250px]]
|Hi '''{{PAGENAME}}'''!

Thank you for your recent contributions to [[mdwiki:WikiProjectMed:Wiki_Project_Med_Foundation|Wiki Project Med]].

We are glad to have you as part of our translation task force, helping make reliable medical information accessible to more people worldwide, both online and offline.

Please check this onboarding course [https://sites.google.com/wikiprojectmed.org/mdwiki-onboarding-course/] to learn more about our translation process.

'''After every translation, please ensure the following steps are done:'''

* Confirm that you have chosen the best title or properly translated the title.

* Add suitable categories.

* Check that the infobox is correctly translated and complete.

* Make sure you have followed your language-specific Wikipedia guidelines.

* After publishing your translation, if you receive any comments from the reviewers please reply and coordinate with them.

Following this checklist helps us collaborate positively and effectively with local Wikipedia reviewers. If you have any questions or need support, please feel free to get in touch.

Thank you for contributing your time and skills to this important work.

-- '''[[metawiki:WikiProject_Med|Wiki Project Med Foundation]]''' Team
|} [[Mpikambana:CeylonChingu|CeylonChingu]] ([[Dinika amin'ny mpikambana:CeylonChingu|resaka]]) 13 Aprily 2026 à 10:10 (UTC)</text>
      <sha1>ldc34f8wihzu9jz4qfe70eefm54b0h1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ilafy (tendrombohitra)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>298969</id>
    <revision>
      <id>1135097</id>
      <parentid>1134806</parentid>
      <timestamp>2026-04-13T08:16:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gaël RALANTONIRINA</username>
        <id>35834</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>nanova sy nandamina voambolana</comment>
      <origin>1135097</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13685" sha1="ljgr9k59plgj41j61n2yy9tmuz772ln" xml:space="preserve">{{Infobox tanàna}}'''Ny tendrombohitr'Ilafy''' [ 2 ] dia iray amin'ireo [[Tendrombohitra roa ambin' ny folon' Imerina|tendrombohitra masina roa ambin'ny folo eto Imerina]] .

Ao amin'ny [[Faritra Analamanga|faritr'Analamanga]], avaratr' [[Antananarivo]], {{Nowrap|10 kilomètres}} miala ao amin'ny [[Distrika|distrikan'i]] Avaradrano, kaominina [[Ankadikely Ilafy]] no misy azy. Mifamatotra akaiky amin'ny tantaran'ny [[Fanjakan' Imerina|mpanjaka Merina]] sy ny fiakaran'ny Mpanjaka [[Andrianampoinimerina]] teo amin'ny fanjakany ny tantaran'ity tendrombohitra ity.

== Tantara ==

=== Ny  fiandohan'ny anarana sy ny heviny ===
Nantsoina hoe Ambohitrakanga tany am-boalohany, izay midika hoe &quot;havoanan'ny akanga &quot; noho ireo ala izay nialofan'ireo vorona ireo, dia novaina anarana hoe Ilafy ny havoana nandritra ny fanjakan' Andriamasinavalona (1675-1710) &lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web |date=2007-10-12 |title=Une ville industrielle pendant le rÃ¨gne de Ranavalona I. |url=https://www.madagascar-tribune.com/Une-ville-industrielle-pendant-le,2322.html |access-date=2025-03-18 |website=Madagascar-Tribune.com |language=fr}}&lt;/ref&gt; , &lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web |title=Tantaran'i Madagasikara - Rovan'Ilafy |url=https://www.moov.mg/article/98024-rovanilafy-lapam-pialantsasatri-radama-ii-fahiny-sady-misy-ny-fasany#body2 |access-date=2025-03-18 |website=www.moov.mg |language=fr}}&lt;/ref&gt; . Avy amin'ny &quot;lafin-kavan' Andriana&quot; io anarana io, izay midika hoe &quot;havana ara-panambadiana&quot;, satria fonenan'ny andriana maro, indrindra fa ny an' Andriamasinavalona avy any Ambohimanga sy ny an 'Andriambahoaka afovoantany  avy any Arivonimamo &lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; , &lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; .

=== Ny anjara asan'ny mpitondra Merina ===
Aseho ao amin'ny tantara fahiny ho kambana amin'ny tanànan'i Namehana ny tanànan'i [[Ilafy]] &lt;ref name=&quot;Antananarivo&quot;&gt;{{Cite book |last=J.R Fondanitra |title=Ny mpandinika |language=malagasy |location=Antananarivo |access-date=20 mars 2024}}.&lt;/ref&gt; . Niara-niasa tamin'ny fivavahana &quot;&quot;ny tanànan'i Namehana&quot;&quot; ny tanànan'i Ilafy.  [[Sampy (malagasy)|Ny sampy]] matetika antsoina hoe Rabehaza » (ilay manana babo betsaka) asehon'ny ombilahy. Nihena ny herin'ity fivavahana ity nandritra ny fitondran'ny Mpanjakavavy [[Ranavalona II]] izay nandidy nandritra ny  [[kabary|kabary nataony]] &quot;tao Andohalo tamin'ny 1869 ny faharavan'ny &quot; sampy &quot;eo ambany sazy an-tranomaizina. Rainilemanga no andrianan'i Ilafy nandritra ny fanjakan'ny Mpanjaka [[Andrianampoinimerina]], saingy nofehezin'ny zanany lahimatoa, Andrianjafy, nandritra ny fanjakan'i [[Andriambelomasina]] . Na dia avy amin'ny renivohitry ny razamben'ny fanjakana Merina ( [[Ambohimanga]] ) aza izy, ity mpanjaka ity, izay tsy taranaka mivantana avy amin'ny saranga [[Andriana]], dia tsy mora niakatra teo amin'ny seza fiandrianana. Nanohana ny fiakaran'i Andrianjafy ny vondrona Tsimiamboholahy avy any Ilafy tamin'ny fiaraha-miasa tamin'ny vondrona Tsimahafotsy avy any Ambohimanga. Ny anarana hoe Tsimiamboholahy dia voalaza fa avy amin'ny Tsimiamboho an-dRaboasalama » &lt;ref name=&quot;Antananarivo&quot; /&gt; ara-bakiteny « Iza no tsy mandà an'i Ramboasalama, zafikelin'i Andriambelomasina? Nandritra ny fanjakan'ny «, dia mbola nifikitra tamin'i Ambohimanga i Ilafy ary ny [[Hova]], izay borjoisianina tamin'izany fotoana izany, no tena nonenan'ny ankamaroany, indrindra tao Antsampandrano, izay nonenan'ireo andriana [[Andriambodilova]] &lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Cite web |title=Ilafy et Radama II |url=https://www.madatana.com/colline-ilafy.php |access-date=2025-03-18 |website=www.madatana.com}}&lt;/ref&gt; . Tamin'ny faran'ny taonjato faha-18, dia teo ambany fifehezan'ny Mpanjaka Andrianjafy i Ilafy, izay niavaka tamin'ny fitondrana feno habibiana izay nahatonga azy tsy tian'ny olona. Nikasa ny hanafoana ny zana-drahalahiny, izay ho Mpanjaka [[Andrianampoinimerina]] amin'ny ho avy, izy mba hahazoana antoka ny handimby ny zanany lahy, Ralaitokana, mifanohitra amin'ny fanirian'ny teo alohany, Andriambelomasina. Tsy nahomby io andrana io, ka nitarika ny fanonganana sy ny famonoana azy tao Antsahafady, Ambohimanga. Avy eo dia niakatra teo amin'ny seza fiandrianana i Andrianampoinimerina, ka nampiray an'i Imerina sy nanamafy ny fahefany. Nanomboka teo, dia lasa Mpanjaka Lehibe tao [[Avaradrano]] i Andrianampoinimerina, ary avy eo dia lasa Mpanjakan'i Imerina &lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web |date=2007-10-12 |title=Une ville industrielle pendant le rÃ¨gne de Ranavalona I. |url=https://www.madagascar-tribune.com/Une-ville-industrielle-pendant-le,2322.html |access-date=2025-03-18 |website=Madagascar-Tribune.com |language=fr}}&lt;/ref&gt; .

== Ny Rova an’Ilafy teo ambany fanjakan-dRadama II ==
Latsaky ny zato taona taorian'ny nanjakan'i [[Andrianampoinimerina]], dia nandimby ny reniny teo amin'ny fanjakana i Radama II ary nanangana lapa fialamboly tao Ilafy, izay falehan'ireo tanora andriana fantatra amin'ny anarana hoe Menamaso. Ny Rova ao Ilafy dia mifandray voalohany indrindra amin'ny fahatsiarovana ny Mpanjaka [[Radama II]], izay nanjaka teto Madagasikara nanomboka tamin'ny 1861 ka hatramin'ny 1863. Ny reniny, Mpanjakavavy [[Ranavalona I]], dia niraiki-po manokana tamin'ity toerana ity noho ny fitiavany an'i Andriamihaja, [[Madiotanana|borjoa]] avy any Namehana, lehiben'ny tafika teo ambany fitarihan'ny Praiminisitra Rainiharo sady rain'i Radama II. Ny lehilahy tao Ilafy no miaramila voalohany tao amin'ny tafika Malagasy. Tao koa no nitaiza ny &quot;Omby Volavita&quot;, zebo mpanjaka natao sorona nandritra ny [[Fandroana]] &lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web |date=2007-10-12 |title=Une ville industrielle pendant le rÃ¨gne de Ranavalona I. |url=https://www.madagascar-tribune.com/Une-ville-industrielle-pendant-le,2322.html |access-date=2025-03-18 |website=Madagascar-Tribune.com |language=fr}}&lt;/ref&gt; .

Niharan'ny fandripahana mitovy amin'i Andrianjafy i Radama II, izay niharan'ny teti-dratsy izay nitarika ny fahafatesany tamin'ny 11 Mey 1863. Nalevina teo an-tampon'ny havoana izy, akaikin'ny sekoly ankehitriny, ary toa nisy ozona nanantona an'i Ilafy.

Amin'izao fotoana izao, ity lapa ity dia mirakitra ireo zavatra isan-karazany avy amin'io vanim-potoana io, anisan'izany ireo fitaovana fandrahoan-tsakafo toy ny vilany tany, sotro hazo ary sotro tandroky ny omby. Ahitana zavamaneno tian'ny mpanjaka koa ao, toy ny sodina sy lokanga, ary koa ireo entana manokana toy ny epaulettes, lefona ary tombo-kase &lt;ref&gt;{{Cite web |title=Ilafy, Rova {{!}} Colonial Architecture Project |url=https://www.colonialarchitectureproject.org/picture?%2F100526%2Fcategories= |access-date=2025-03-18 |website=www.colonialarchitectureproject.org}}&lt;/ref&gt; , &lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web |title=Tantaran'i Madagasikara - Rovan'Ilafy |url=https://www.moov.mg/article/98024-rovanilafy-lapam-pialantsasatri-radama-ii-fahiny-sady-misy-ny-fasany#body2 |access-date=2025-03-18 |website=www.moov.mg |language=fr}}&lt;/ref&gt; .

== Ilafy : Foiben-dRanavalona I ==
Nandritra ny fitondran'ny Mpanjakavavy [[Ranavalona I]], niova ho foibe indostrialy i Ilafy, izay nahasarika ny sain'ny vahiny. Tamin'ny 1829, i Droit sy [[Jean Laborde|Jean Laborde,]] Frantsay, no nanangana ny indostria Malagasy voalohany tao. Tamin'ny 1832, i Jean Laborde no nanangana ny orinasa voalohany ho an'ny basy fihazana sy bala tao Imerina, izay natao ho an'ny Fanjakan'i Madagasikara. Na izany aza, tamin'ny 1837, dia voatery nifindra tany [[Toerana indostrialy taloha tao Mantasoa|Mantasoa]] ny orinasany noho ny tsy fahampian'ny akora azo ampiasaina tao Ilafy &lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web |date=2007-10-12 |title=Une ville industrielle pendant le rÃ¨gne de Ranavalona I. |url=https://www.madagascar-tribune.com/Une-ville-industrielle-pendant-le,2322.html |access-date=2025-03-18 |website=Madagascar-Tribune.com |language=fr}}&lt;/ref&gt; .

=== Fambolena sy tsena ===
Nalaza tamin’ny voaloboka i Ilafy, ka nahatonga ny teny hoe “Mananjara ohatra ny voalobok’Ilafy” (”). Tsara vintana toy ny voalobok'i Ilafy &quot;taratra izany laza izany. Ireo voaloboka ireo dia anisan'ny fanatitra natao ho an'ny mpanjakan'Analamanga. Nanangana ny iray amin'ireo tsena voalohany nataony tao Andrianampoinimerina, izay nampiofanany ny miaramilany ihany koa, izay ahitana Hova ny ankamaroany. Ankoatra izany, Ilafy no nampiantrano ny iray amin'ireo sekoly fanabeazana fototra protestanta voalohany teto Madagasikara &lt;ref&gt;{{Cite web |date=2024-12-12 |title=Ilafy |url=https://tanikomadagascar.com/tag/ilafy/ |access-date=2025-03-18 |website=TANIKO Madagascar |language=fr-FR}}&lt;/ref&gt; .

== Ny Rovan ' Ilafy ankehitriny ==
Toerana manan-tantara lehibe ny Rovan'i Ilafy izay manintona mpitsidika noho ny lova ara-kolontsaina manankarena sy ny fotodrafitrasa fizahan-tany. Ny lapa hazo, naorin'i Jean Laborde ho an'ny Mpanjaka Radama II, dia mbola vavolombelon'ny maritrano mpanjaka tamin'izany vanim-potoana izany. Afaka mijery ny kianja sy ny toerana misy ny fasan'ny andriana ihany koa ny mpitsidika, izay manolotra fidirana lalina amin'ny tantara Malagasy &lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web |date=2007-10-12 |title=Une ville industrielle pendant le rÃ¨gne de Ranavalona I. |url=https://www.madagascar-tribune.com/Une-ville-industrielle-pendant-le,2322.html |access-date=2025-03-18 |website=Madagascar-Tribune.com |language=fr}}&lt;/ref&gt; . Tamin'ny 1981, ny Lapam-panjakan'i Ilafy dia notendren'ny Minisitry ny Kolontsaina, Gisèle Rabesahala &lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web |title=Tantaran'i Madagasikara - Rovan'Ilafy |url=https://www.moov.mg/article/98024-rovanilafy-lapam-pialantsasatri-radama-ii-fahiny-sady-misy-ny-fasany#body2 |access-date=2025-03-18 |website=www.moov.mg |language=fr}}&lt;/ref&gt; ho tranombakoka zavakanto. Tamin'ny 2019, ny Minisiteran'ny Fifandraisana sy ny Kolontsaina dia nanao asa fanavaozana mba hampiroboroboana ity lova ity sy hisarihana mpizahatany bebe kokoa &lt;ref&gt;{{Cite web |date=2019-07-26 |title=ROVAN’ILAFY |url=https://2424.mg/rovanilafy/ |access-date=2025-03-18 |website=2424.mg - L'actualité à Madagascar en temps réel |language=fr-FR}}&lt;/ref&gt; , &lt;ref&gt;{{Cite web |title=ROVAN’ILAFY: Madiva ho vita ny asa fanarenana |url=https://www.freenews.mg/rovanilafy-madiva-ho-vita-ny-asa-fanarenana/ |access-date=2025-03-18 |website=Free News |language=fr-FR}}&lt;/ref&gt; . Ny fotodrafitrasa eo an-toerana dia ahitana hotely enina, foibe fitsidihana roa, ary foibe fialamboly telo, izay manamora ny fandraisana mpitsidika. Ankoatra izany, Ilafy dia fonenan'ny foibe fikarohana momba ny angovo azo avy amin'ny masoandro, izay mampiseho ny firindran'ny fomban-drazana sy ny maoderina. Tamin'ny taona 2013, nahazo mpitsidika teo anelanelan'ny 300 sy 500 isam-bolana ny toerana, ary 90% amin'izy ireo no Malagasy, izay mampiseho ny maha-zava-dehibe ny kolontsaina nasionaly &lt;ref&gt;{{Cite web |title=Google Search |url=https://www.google.com/search?q=rovan'ilafy&amp;sca_esv=2ed3e680b7b247df&amp;sxsrf=AHTn8zohQdXZgk-0RAj54eNOXkv-ITt3Rw:1742277021644&amp;ei=nQnZZ4T5JuKMkdUPn-X1uAE&amp;start=20&amp;sa=N&amp;sstk=Af40H4VTFDbyjZwkaLg7auBiHkTiblfNFYgW1aHpf8bA6rxiEpzWMCnZeOzUT5Xpqx2KSbmrrsFAh3ubUnvo9wrf0ebyph38nS9xwB8UhTKvne_Gg3T6OMhI-fwsZhyvda5I&amp;ved=2ahUKEwjEu-bX95KMAxViRqQEHZ9yHRc4ChDy0wN6BAgGEAc&amp;biw=1280&amp;bih=613&amp;dpr=1.5#fpstate=ive&amp;vld=cid:4efef72a,vid:X4kPda0keTk,st:0 |access-date=2025-03-18 |website=www.google.com}}&lt;/ref&gt; .&lt;gallery&gt;
Sary:Palais_Royal_d'ilafy,_Analamanga_-_Madagascar_07.jpg|lien=Fichier:Palais_Royal_d'ilafy,_Analamanga_-_Madagascar_07.jpg|alt=Palais Royal d'ilafy, Analamanga| '''Lapam-panjakana Ilafy, Analamanga'''
Sary:Détail_de_la_façade_occidentale_du_Palais_Royal_d'ilafy,_Analamanga_-_Madagascar.jpg|lien=Fichier:Détail_de_la_façade_occidentale_du_Palais_Royal_d'ilafy,_Analamanga_-_Madagascar.jpg|alt=Détail de la façade occidentale du Palais Royal d'Ilafy| '''Antsipirian'ny rindrina andrefan'ny Lapam-panjakan'i Ilafy'''
Sary:Façade_nord_du_Palais_Royal_d'ilafy,_Analamanga_-_Madagascar.jpg|lien=Fichier:Façade_nord_du_Palais_Royal_d'ilafy,_Analamanga_-_Madagascar.jpg|alt=Façade nord du Palais Royal d'ilafy| '''Ny ilany avaratra amin'ny lapan'ny mpanjaka ao Ilafy'''
Sary:Porte_est_du_Palais_Royal_d'ilafy,_Analamanga_-_Madagascar.jpg|lien=Fichier:Porte_est_du_Palais_Royal_d'ilafy,_Analamanga_-_Madagascar.jpg|alt=Porte est du Palais Royal d'ilafy| '''Vavahady Atsinanan'ny Lapam-panjakan'i Ilafy'''
Sary:Tombeau_royal_près_du_Palais_Royal_d'ilafy,_Analamanga_-_Madagascar.jpg|lien=Fichier:Tombeau_royal_près_du_Palais_Royal_d'ilafy,_Analamanga_-_Madagascar.jpg|alt=Tombeau royal près du Palais Royal d'ilafy| '''Fasan’ny mpanjaka akaikin’ny Lapan’Ilafy'''
Sary:Face_sud_du_Palais_Royal_d'ilafy,_Analamanga_-_Madagascar.jpg|lien=Fichier:Face_sud_du_Palais_Royal_d'ilafy,_Analamanga_-_Madagascar.jpg|alt=Face sud du Palais Royal d'ilafy| '''Ny lafiny atsimon'ny Lapam-panjakan'i Ilafy'''
Sary:Scène_pour_les_festivités_devant_le_Palais_Royal_d'ilafy,_Analamanga_-_Madagascar.jpg|lien=Fichier:Scène_pour_les_festivités_devant_le_Palais_Royal_d'ilafy,_Analamanga_-_Madagascar.jpg|alt=Scène pour les festivités devant le Palais Royal d'ilafy| '''Sehatra ho an'ny fety eo anoloan'ny Lapam-panjakan'i Ilafy'''
Sary:Stèle_de_Madagascar_devant_le_palais_Royal_d'ilafy,_Analamanga_-_Madagascar.jpg|lien=Fichier:Stèle_de_Madagascar_devant_le_palais_Royal_d'ilafy,_Analamanga_-_Madagascar.jpg|alt=Stèle de Madagascar| '''Tsangambaton'i Madagasikara'''
Sary:Stèle_au_palais_Royal_d'ilafy,_Analamanga_-_Madagascar.jpg|lien=Fichier:Stèle_au_palais_Royal_d'ilafy,_Analamanga_-_Madagascar.jpg|alt=Stèle au palais Royal d'ilafy| '''Stele ao amin’ny lapan’Ilafy'''
&lt;/gallery&gt;

== References ==
&lt;references responsive=&quot;1&quot;&gt;&lt;/references&gt;
[[Sokajy:Jeografian'i Madagasikara]]
[[Sokajy:Tantaran'i Madagasikara]]
[[Sokajy:Pages avec des traductions non relues]]</text>
      <sha1>ljgr9k59plgj41j61n2yy9tmuz772ln</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara</title>
    <ns>0</ns>
    <id>298988</id>
    <revision>
      <id>1135034</id>
      <parentid>1135015</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T12:41:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Thelezifor</username>
        <id>15140</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>1135034</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8448" sha1="lpexekqavsd2y1gl2h97cd9yuwenzxe" xml:space="preserve">[[Sary:Catharanthus roseus24 08 2012 (2).JPG|vignette|364x364px|Tonga na vonenina (''[[Tonga (zavamaniry)|Catharanthus roseus]]'')]]
Ny '''zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara''', izay misy karazana miisa 3&amp;nbsp;245, dia ampahany amin' ny karazan-javamaniry misy eto amin' ny [[Madagasikara|Nosy]], ka ny 60&amp;nbsp;% amin' izy ireo dia tsy hita raha tsy eto&lt;ref&gt;&lt;small&gt;&quot;[https://ethnobotanyjournal.org/index.php/era/article/view/1591#:~:text=Results:%20The%20medicinal%20plants%20inventoried,most%20morbid%20ones%20in%20Madagascar. Synthesis and analysis of data on inventories of medicinal plants in Madagascar]&quot;, ''ethnobotanyjournal.org''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&lt;small&gt;Andrianavalonirina A.M. et al, &quot;Etude ethnobotanique des plantes médicinales du district d’Antanifotsy, région de Vakinankaratra au Madagascar&quot;, ''RAMReS-PMTA'',  2023.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;. Anisan' ny fantatra indrindra ny vonenina na tonga (''[[Tonga (zavamaniry)|Catharanthus roseus]]''), ny vahona (''[[Aloe macroclada]]'' sy ''[[Aloe vera]]'' indrindraindrindra), ny ravintsara (''[[Camphora officinarum]]'' na ''[[Camphora officinarum|Cinnamomum camphora]]''), ny [[mandravasarotra]] (''[[Cinnamosma fragrans]]''), ny niaoly (''[[Melaleuca quinquenervia]]''), ny havozomangidy (''[[Ravensara aromatica]]''), ny katrafay (''[[Cedrelopsis grevei]]''), ary ny talapetraka (''[[Centella asiatica]]'').

== Lisitra ==
[[Sary:Camphora officinarum in Palm House Schoenbrunn (3).jpg|vignette|262x262px|Ravintsara (''[[Camphora officinarum]]'')]]
Inty ny lisitry ny anarana ara-tsiansan' ny karazan-javamaniry fanao fanafody maniry eto [[Madagasikara]], arakarahin' ny anarana ahafantarana azy amin' ny [[Fiteny malagasy|teny malagasy]]. Marihina fa misy ny anarana iray amin' ny teny malagasy izay mety hanondro karazan-javamanify roa na mihoatra. Amin' ireo anarana ara-tsiansa ireo dia misy ny efa nosoloana vokatry ny fikarohana  taty aoriana nataon' ny manampahaizana.

=== A ===

* ''[[Abrus precatorius]]'' ''--'' kelimiefitra, masokoaky, masonamboangara, masonamboatora, masonombilahy, vahemboamena, vahimboamena, voamahatorana, voamaintilany, voamaintorana, voamantorana, voamasotrandraka, voamatorana, voamboanamainty, voamboanamena, voamena.
* ''[[Achyranthes aspera]]'' -- fandrangojaza, tsipolitra, tsipolomanitra, tsiporomanitra, tsipotamena, tsipotemena, vatofosa, vatomposa
* ''[[Ageratum conyzoides]]'' -- ahimaimbo, ahimembo, alonimpantsaka,  anajazavavy, andranompatsaka, bemaimbo, fotsivony, hanitrimpantsaka, hanitrombalahy, timimbo, tinimbo, tsiafakanakandriana, tsiafakanandriana, tsifariparimaso
* ''[[Allium sativum]]'' ''--''  tongologasy, tongolay, tongolonkova
* ''[[Aloe macroclada]]'' -- kisaondra, lahim-bahona, vahombe, vahonavahona
* ''[[Alovera|Aloe vera]]'' -- vahona
* ''[[Aphloia theiformis]]'' ''--'' voafotsy, fandramanana, hazondrano, kirandrambahivary, kirandrambehivavy, kirandrambiavy, maramanana,  miaramanana

=== B ===

* ''[[Brachylaena ramiflora]]'' ''--''  hazotokana, kisaka, mananitra, mananotra, mananotsa, sotromorona

=== C ===

* ''[[Amberivatry|Cajanus cajan]]'' ''--'' ambarivatry, ambatry, amberivatry, ambiatrimbohitra, ambiatry, antsotry, asotrilahy, bokana, hazondandy, kiambatrimbohitsa, kivanja  
* ''[[Carica papaya]]'' ''--'' [[papay]]
* ''[[Cassia occidentalis]]'' (= ''[[Senna occidentalis]]'')
* ''[[Tonga (zavamaniry)|Catharanthus roseus]]'' -- arivotambelona, befela, felabaratra,  felatanamamba, heladolo, rivotambelona, salotsa, sarita, tonga, tongatse, trongatse, tsimatiririnina, tsingevika, vonenina, vonenina
* ''[[Cedrelopsis grevei]]'' -- katafa, katrafaina, [[katrafay]], katsafa, mampandry, mantora
* ''[[Centella asiatica]]'' -- anamanitra, anampetraka, anantahalaka, anantalapetraka, kiladitahalaka, korokorona, loviantsahonantanety, raivolesoka, silabola, [[talapetraka]], viliantsahonantanety
* ''[[Chenopodium ambrosioides]]''  --  akatasavola, akatasoavaly, bemaimbo, taimborontsiloza, tainivorontsiloza, tetrolokoloko, tetrolokolona 
* ''[[Camphora officinarum|Cinnamomum camphora]]'' ''--''  ravintsara, ravitsara
* ''[[Cinnamomum verum]]'' -- 
* ''[[Cinnamosma fragrans]]'' -- fanalamangidy, [[mandravasarotra]], molotrobeantiniaina, motrebetinainy, motrobeantinena, saro
* ''[[Cinnamosma macrocarpa]]'' --  
* ''[[Citrus limon]]'' -- voasarimakirana
* ''[[Combretum coccineum]]'' -- [[halaitra]]
* ''[[Tamotamo|Curcuma longa]]'' --  gingisy, gingiza, [[tamotamo]], vaza, vogotany 
* ''[[Curcuma zedoaria]]'' -- 

=== D ===

* ''[[Drosera madagascariensis]]'' ''--'' 
* ''[[Drosera ramentacea]]'' -- kimatanandro, mahatanando, mahatanandomena 

=== E ===

* ''[[Enterospermum madagascariense]]'' -- masanjoana, masinjany, masinjoana, masonjana
* ''Eucalyptus'' spp. -- kininina
* ''[[Eugenia jambolana]]'' -- rotra, robazaha, rotrambazaha, rotravazaha, varotra
* ''[[Euphorbia hirta]]'' -- ahidinono, ahidronono, aidinono, fampinonoana, kironono, tambavy, tanampotsihelika, tsimenamena, zanraobera

=== F ===

* ''[[Ficus baroni]]'' -- amonta, amontambavy, amontana, amontandahy, aviavindahy, hafotra, nohondahy, nonokaberavina, nonokorovana,  nonondahy, nonosay, voara, voarabe

=== G ===

* ''[[Gomphocarpus fruticosus]]'' -- fandemy, faniry, fanoro, matsivina, poaka, tandemy, voamasivena
* ''[[Gymnanthemum appendiculatum]]'' --  [[ambiaty]] 

=== H ===

* ''[[Harungana madagascariensis]]'' -- arongana, dity, fahotra, fohatra, haringana, haronga, harongambato, harongana, miangaroka
* ''[[Helichrysum faradifani]]'' -- 
* ''[[Helichrysum gymnocephalum]]'' -- rambazina, rambiasina, rambiazina

=== L ===

* ''[[Lantana camara]]'' --  radredreka, [[radriaka]], riadriatra, taindelontsinoa 
* ''[[Leonotis nepetifolia]]'' -- halanjanahary, hazonjanahary, kilanjananahary, kitsotsoka, lanjalanjananahary, lanjambola
* ''[[Lygodium lanceolatum]]'' -- famatotrakanga, fandrikakanga, karakarantoloho, karakaratoloho, kidito

=== M ===

* ''[[Melaleuca quinquenervia]]'' -- 
* ''[[Momordica charantia]]'' --  mafaibe, margôza, margôzy
* ''[[Moringa oleifera]]'' -- anambo, anamorongo, ananaboringa, [[ananambo]], felikambo, felikamoranga, felinimorongovazaha, landihazo, moringa, morongo, morongy, soahazo

=== N ===

* ''Noronhia'' spp. -- laitra, tsilaitra

=== O ===

* ''[[Ocimum suave]]'' na ''[[Ocimum gratissimum]]'' --   rombabe, romby 

=== P ===

* ''[[Plectranthus amboinicus]]'' -- 
* ''[[Prunus africana]]'' na ''[[Pygeum africanum]]'' -- paisoala, saripaiso
* ''[[Psiadia altissima]]'' -- dingadinga, dingadingambazaha, dingadingana, dingandingana, mantavazana, rinarina, voaramonina
* ''[[Psidium guajava]]'' --  angavo, gavo, gavy, goava, goavy
* ''[[Pygeum africanum]]'' (= ''[[Prunus africana]]'')

=== R ===

* ''[[Ravensara aromatica]]'' -- avozo, havozomangidy, havozomanitra, hazomanga, hazomangalahy, hazomanitra, laposinty, ravintsara, tavolomanitra, voaravintsara
* ''[[Kinana|Ricinus communis]]''  -- kinana, kinanamena

=== S ===

* ''[[Senna occidentalis]]'' na ''[[Cassia occidentalis]]'' ''--'' saringoazy, tsatsinangatra, tsirokinangatra, tsirorokanangatra, tsorokanangatra, tsororangatra, tsotsorinangatra, vantsiraokonangatra, voanembanalika, voanembanamboa, voanjary, voantsiraokonangatra, voantsirokinimaro, voantsiroko, voantsorokanangatra, voatsokonangatra, vonjara
* ''[[Siegesbeckia orientalis]]'' ''--'' 
* ''[[Solanum aethiopicum]]'' -- 

=== T ===

* ''[[Tacca leontopetaloides]]'' -- maronkony
* ''[[Trema orientalis]] --''  andraraizina, andrareza, andrarezina, angesoba, angezoka, hazongazona, ilaibaratra, selivaratsy, tsivakimbaratra, vakoka

=== U ===

* ''[[Uapaca bojeri]]'' --  hazondandy, tapia, voampaka, voatapia

=== V ===

* ''[[Vernonia appendiculata]]'' (= ''[[Gymnanthemum appendiculatum]]'')
* ''[[Voacanga thouarsii]]'' -- akanga, akangahazo, akangarano,  akangatsimangolonanaka, folitra, haboka, kabodrano, kaboka, kabokankoraka, kaboke, kanga, kangarano, kapoka, koraka, montafara, montaka, voakanga, voakangarano

=== W ===

* ''[[Woodfordia floribunda]]'' ''--''  arify, lambohenjana

=== Z ===

* ''[[Zanthoxylum decaryi]]'' -- manago, manongo, manongovola
* ''[[Zanthoxylum madagascariense]]'' -- fahavalonkazo, hazomiarotena, manongo, tsihanimpoza
* ''[[Zanthoxylum mananarense]]'' -- vohantsilana
* ''[[Zanthoxylum thouvenotii]]'' -- tsihanimpotsy, tsihanimpoza, tsilompoza
* ''[[Zanthoxylum tsihanimposa]]'' -- manongo, tsihanimpoza

* ''[[Sakamalao|Zingiber officinale]]'' -- sakamalao, sakaviro, sakarivo

== Loharano ==</text>
      <sha1>lpexekqavsd2y1gl2h97cd9yuwenzxe</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1135051</id>
      <parentid>1135034</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T14:11:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-96630-1</username>
        <id>38575</id>
      </contributor>
      <comment>Nanitsy tsipelina</comment>
      <origin>1135051</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8447" sha1="o3madrck0vo42fx4dxygulmhfhhszox" xml:space="preserve">[[Sary:Catharanthus roseus24 08 2012 (2).JPG|vignette|364x364px|Tonga na vonenina (''[[Tonga (zavamaniry)|Catharanthus roseus]]'')]]
Ny '''zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara''', izay misy karazana miisa 3&amp;nbsp;245, dia ampahany amin' ny karazan-javamaniry misy eto amin' ny [[Madagasikara|Nosy]], ka ny 60&amp;nbsp;% amin' izy ireo dia tsy hita raha tsy eto&lt;ref&gt;&lt;small&gt;&quot;[https://ethnobotanyjournal.org/index.php/era/article/view/1591#:~:text=Results:%20The%20medicinal%20plants%20inventoried,most%20morbid%20ones%20in%20Madagascar. Synthesis and analysis of data on inventories of medicinal plants in Madagascar]&quot;, ''ethnobotanyjournal.org''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&lt;small&gt;Andrianavalonirina A.M. et al, &quot;Etude ethnobotanique des plantes médicinales du district d’Antanifotsy, région de Vakinankaratra au Madagascar&quot;, ''RAMReS-PMTA'',  2023.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;. Anisan' ny fantatra indrindra ny vonenina na tonga (''[[Tonga (zavamaniry)|Catharanthus roseus]]''), ny vahona (''[[Aloe macroclada]]'' sy ''[[Aloe vera]]'' indrindraindrindra), ny ravintsara (''[[Camphora officinarum]]'' na ''[[Camphora officinarum|Cinnamomum camphora]]''), ny [[mandravasarotra]] (''[[Cinnamosma fragrans]]''), ny niaoly (''[[Melaleuca quinquenervia]]''), ny havozomangidy (''[[Ravensara aromatica]]''), ny katrafay (''[[Cedrelopsis grevei]]''), ary ny talapetraka (''[[Centella asiatica]]'').

== Lisitra ==
[[Sary:Camphora officinarum in Palm House Schoenbrunn (3).jpg|vignette|262x262px|Ravintsara (''[[Camphora officinarum]]'')]]
Inty ny lisitry ny anarana ara-tsiansan' ny karazan-javamaniry fanao fanafody maniry eto [[Madagasikara]], arakarahin' ny anarana ahafantarana azy amin' ny [[Fiteny malagasy|teny malagasy]]. Marihina fa misy ny anarana iray amin' ny teny malagasy izay mety hanondro karazan-javamaniry roa na mihoatra. Amin' ireo anarana ara-tsiansa ireo dia misy ny efa nosoloana vokatry ny fikarohana taty aoriana nataon' ny manampahaizana.

=== A ===

* ''[[Abrus precatorius]]'' ''--'' kelimiefitra, masokoaky, masonamboangara, masonamboatora, masonombilahy, vahemboamena, vahimboamena, voamahatorana, voamaintilany, voamaintorana, voamantorana, voamasotrandraka, voamatorana, voamboanamainty, voamboanamena, voamena.
* ''[[Achyranthes aspera]]'' -- fandrangojaza, tsipolitra, tsipolomanitra, tsiporomanitra, tsipotamena, tsipotemena, vatofosa, vatomposa
* ''[[Ageratum conyzoides]]'' -- ahimaimbo, ahimembo, alonimpantsaka,  anajazavavy, andranompatsaka, bemaimbo, fotsivony, hanitrimpantsaka, hanitrombalahy, timimbo, tinimbo, tsiafakanakandriana, tsiafakanandriana, tsifariparimaso
* ''[[Allium sativum]]'' ''--''  tongologasy, tongolay, tongolonkova
* ''[[Aloe macroclada]]'' -- kisaondra, lahim-bahona, vahombe, vahonavahona
* ''[[Alovera|Aloe vera]]'' -- vahona
* ''[[Aphloia theiformis]]'' ''--'' voafotsy, fandramanana, hazondrano, kirandrambahivary, kirandrambehivavy, kirandrambiavy, maramanana,  miaramanana

=== B ===

* ''[[Brachylaena ramiflora]]'' ''--''  hazotokana, kisaka, mananitra, mananotra, mananotsa, sotromorona

=== C ===

* ''[[Amberivatry|Cajanus cajan]]'' ''--'' ambarivatry, ambatry, amberivatry, ambiatrimbohitra, ambiatry, antsotry, asotrilahy, bokana, hazondandy, kiambatrimbohitsa, kivanja  
* ''[[Carica papaya]]'' ''--'' [[papay]]
* ''[[Cassia occidentalis]]'' (= ''[[Senna occidentalis]]'')
* ''[[Tonga (zavamaniry)|Catharanthus roseus]]'' -- arivotambelona, befela, felabaratra,  felatanamamba, heladolo, rivotambelona, salotsa, sarita, tonga, tongatse, trongatse, tsimatiririnina, tsingevika, vonenina, vonenina
* ''[[Cedrelopsis grevei]]'' -- katafa, katrafaina, [[katrafay]], katsafa, mampandry, mantora
* ''[[Centella asiatica]]'' -- anamanitra, anampetraka, anantahalaka, anantalapetraka, kiladitahalaka, korokorona, loviantsahonantanety, raivolesoka, silabola, [[talapetraka]], viliantsahonantanety
* ''[[Chenopodium ambrosioides]]''  --  akatasavola, akatasoavaly, bemaimbo, taimborontsiloza, tainivorontsiloza, tetrolokoloko, tetrolokolona 
* ''[[Camphora officinarum|Cinnamomum camphora]]'' ''--''  ravintsara, ravitsara
* ''[[Cinnamomum verum]]'' -- 
* ''[[Cinnamosma fragrans]]'' -- fanalamangidy, [[mandravasarotra]], molotrobeantiniaina, motrebetinainy, motrobeantinena, saro
* ''[[Cinnamosma macrocarpa]]'' --  
* ''[[Citrus limon]]'' -- voasarimakirana
* ''[[Combretum coccineum]]'' -- [[halaitra]]
* ''[[Tamotamo|Curcuma longa]]'' --  gingisy, gingiza, [[tamotamo]], vaza, vogotany 
* ''[[Curcuma zedoaria]]'' -- 

=== D ===

* ''[[Drosera madagascariensis]]'' ''--'' 
* ''[[Drosera ramentacea]]'' -- kimatanandro, mahatanando, mahatanandomena 

=== E ===

* ''[[Enterospermum madagascariense]]'' -- masanjoana, masinjany, masinjoana, masonjana
* ''Eucalyptus'' spp. -- kininina
* ''[[Eugenia jambolana]]'' -- rotra, robazaha, rotrambazaha, rotravazaha, varotra
* ''[[Euphorbia hirta]]'' -- ahidinono, ahidronono, aidinono, fampinonoana, kironono, tambavy, tanampotsihelika, tsimenamena, zanraobera

=== F ===

* ''[[Ficus baroni]]'' -- amonta, amontambavy, amontana, amontandahy, aviavindahy, hafotra, nohondahy, nonokaberavina, nonokorovana,  nonondahy, nonosay, voara, voarabe

=== G ===

* ''[[Gomphocarpus fruticosus]]'' -- fandemy, faniry, fanoro, matsivina, poaka, tandemy, voamasivena
* ''[[Gymnanthemum appendiculatum]]'' --  [[ambiaty]] 

=== H ===

* ''[[Harungana madagascariensis]]'' -- arongana, dity, fahotra, fohatra, haringana, haronga, harongambato, harongana, miangaroka
* ''[[Helichrysum faradifani]]'' -- 
* ''[[Helichrysum gymnocephalum]]'' -- rambazina, rambiasina, rambiazina

=== L ===

* ''[[Lantana camara]]'' --  radredreka, [[radriaka]], riadriatra, taindelontsinoa 
* ''[[Leonotis nepetifolia]]'' -- halanjanahary, hazonjanahary, kilanjananahary, kitsotsoka, lanjalanjananahary, lanjambola
* ''[[Lygodium lanceolatum]]'' -- famatotrakanga, fandrikakanga, karakarantoloho, karakaratoloho, kidito

=== M ===

* ''[[Melaleuca quinquenervia]]'' -- 
* ''[[Momordica charantia]]'' --  mafaibe, margôza, margôzy
* ''[[Moringa oleifera]]'' -- anambo, anamorongo, ananaboringa, [[ananambo]], felikambo, felikamoranga, felinimorongovazaha, landihazo, moringa, morongo, morongy, soahazo

=== N ===

* ''Noronhia'' spp. -- laitra, tsilaitra

=== O ===

* ''[[Ocimum suave]]'' na ''[[Ocimum gratissimum]]'' --   rombabe, romby 

=== P ===

* ''[[Plectranthus amboinicus]]'' -- 
* ''[[Prunus africana]]'' na ''[[Pygeum africanum]]'' -- paisoala, saripaiso
* ''[[Psiadia altissima]]'' -- dingadinga, dingadingambazaha, dingadingana, dingandingana, mantavazana, rinarina, voaramonina
* ''[[Psidium guajava]]'' --  angavo, gavo, gavy, goava, goavy
* ''[[Pygeum africanum]]'' (= ''[[Prunus africana]]'')

=== R ===

* ''[[Ravensara aromatica]]'' -- avozo, havozomangidy, havozomanitra, hazomanga, hazomangalahy, hazomanitra, laposinty, ravintsara, tavolomanitra, voaravintsara
* ''[[Kinana|Ricinus communis]]''  -- kinana, kinanamena

=== S ===

* ''[[Senna occidentalis]]'' na ''[[Cassia occidentalis]]'' ''--'' saringoazy, tsatsinangatra, tsirokinangatra, tsirorokanangatra, tsorokanangatra, tsororangatra, tsotsorinangatra, vantsiraokonangatra, voanembanalika, voanembanamboa, voanjary, voantsiraokonangatra, voantsirokinimaro, voantsiroko, voantsorokanangatra, voatsokonangatra, vonjara
* ''[[Siegesbeckia orientalis]]'' ''--'' 
* ''[[Solanum aethiopicum]]'' -- 

=== T ===

* ''[[Tacca leontopetaloides]]'' -- maronkony
* ''[[Trema orientalis]] --''  andraraizina, andrareza, andrarezina, angesoba, angezoka, hazongazona, ilaibaratra, selivaratsy, tsivakimbaratra, vakoka

=== U ===

* ''[[Uapaca bojeri]]'' --  hazondandy, tapia, voampaka, voatapia

=== V ===

* ''[[Vernonia appendiculata]]'' (= ''[[Gymnanthemum appendiculatum]]'')
* ''[[Voacanga thouarsii]]'' -- akanga, akangahazo, akangarano,  akangatsimangolonanaka, folitra, haboka, kabodrano, kaboka, kabokankoraka, kaboke, kanga, kangarano, kapoka, koraka, montafara, montaka, voakanga, voakangarano

=== W ===

* ''[[Woodfordia floribunda]]'' ''--''  arify, lambohenjana

=== Z ===

* ''[[Zanthoxylum decaryi]]'' -- manago, manongo, manongovola
* ''[[Zanthoxylum madagascariense]]'' -- fahavalonkazo, hazomiarotena, manongo, tsihanimpoza
* ''[[Zanthoxylum mananarense]]'' -- vohantsilana
* ''[[Zanthoxylum thouvenotii]]'' -- tsihanimpotsy, tsihanimpoza, tsilompoza
* ''[[Zanthoxylum tsihanimposa]]'' -- manongo, tsihanimpoza

* ''[[Sakamalao|Zingiber officinale]]'' -- sakamalao, sakaviro, sakarivo

== Loharano ==</text>
      <sha1>o3madrck0vo42fx4dxygulmhfhhszox</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1135052</id>
      <parentid>1135051</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T14:13:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-96630-1</username>
        <id>38575</id>
      </contributor>
      <comment>Rohy anatiny</comment>
      <origin>1135052</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8498" sha1="44jhqtcvv3y8si0h4gmwnp4x7vh7j8t" xml:space="preserve">[[Sary:Catharanthus roseus24 08 2012 (2).JPG|vignette|364x364px|Tonga na vonenina (''[[Tonga (zavamaniry)|Catharanthus roseus]]'')]]
Ny '''zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara''', izay misy karazana miisa 3&amp;nbsp;245, dia ampahany amin' ny karazan-javamaniry misy eto amin' ny [[Madagasikara|Nosy]], ka ny 60&amp;nbsp;% amin' izy ireo dia tsy hita raha tsy eto&lt;ref&gt;&lt;small&gt;&quot;[https://ethnobotanyjournal.org/index.php/era/article/view/1591#:~:text=Results:%20The%20medicinal%20plants%20inventoried,most%20morbid%20ones%20in%20Madagascar. Synthesis and analysis of data on inventories of medicinal plants in Madagascar]&quot;, ''ethnobotanyjournal.org''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&lt;small&gt;Andrianavalonirina A.M. et al, &quot;Etude ethnobotanique des plantes médicinales du district d’Antanifotsy, région de Vakinankaratra au Madagascar&quot;, ''RAMReS-PMTA'',  2023.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;. Anisan' ny fantatra indrindra ny vonenina na tonga (''[[Tonga (zavamaniry)|Catharanthus roseus]]''), ny vahona (''[[Aloe macroclada]]'' sy ''[[Aloe vera]]'' indrindraindrindra), ny ravintsara (''[[Camphora officinarum]]'' na ''[[Camphora officinarum|Cinnamomum camphora]]''), ny [[mandravasarotra]] (''[[Cinnamosma fragrans]]''), ny niaoly (''[[Melaleuca quinquenervia]]''), ny havozomangidy (''[[Ravensara aromatica]]''), ny katrafay (''[[Cedrelopsis grevei]]''), ary ny talapetraka (''[[Centella asiatica]]'').

== Lisitra ==
[[Sary:Camphora officinarum in Palm House Schoenbrunn (3).jpg|vignette|262x262px|Ravintsara (''[[Camphora officinarum]]'')]]
Inty ny lisitry ny anarana ara-tsiansan' ny karazan-javamaniry fanao fanafody maniry eto [[Madagasikara]], arakarahin' ny anarana ahafantarana azy amin' ny [[Fiteny malagasy|teny malagasy]]. Marihina fa misy ny anarana iray amin' ny teny malagasy izay mety hanondro karazan-javamaniry roa na mihoatra. Amin' ireo anarana ara-tsiansa ireo dia misy ny efa nosoloana vokatry ny fikarohana taty aoriana nataon' ny manampahaizana.

=== A ===

* ''[[Abrus precatorius]]'' ''--'' kelimiefitra, masokoaky, masonamboangara, masonamboatora, masonombilahy, vahemboamena, vahimboamena, voamahatorana, voamaintilany, voamaintorana, voamantorana, voamasotrandraka, voamatorana, voamboanamainty, voamboanamena, voamena.
* ''[[Achyranthes aspera]]'' -- fandrangojaza, tsipolitra, tsipolomanitra, tsiporomanitra, tsipotamena, tsipotemena, vatofosa, vatomposa
* ''[[Ageratum conyzoides]]'' -- ahimaimbo, ahimembo, alonimpantsaka,  anajazavavy, andranompatsaka, bemaimbo, fotsivony, hanitrimpantsaka, hanitrombalahy, timimbo, tinimbo, tsiafakanakandriana, tsiafakanandriana, tsifariparimaso
* ''[[Allium sativum]]'' ''--''  tongologasy, tongolay, tongolonkova
* ''[[Aloe macroclada]]'' -- kisaondra, lahim-bahona, vahombe, vahonavahona
* ''[[Alovera|Aloe vera]]'' -- vahona
* ''[[Aphloia theiformis]]'' ''--'' voafotsy, fandramanana, hazondrano, kirandrambahivary, kirandrambehivavy, kirandrambiavy, maramanana,  miaramanana

=== B ===

* ''[[Brachylaena ramiflora]]'' ''--''  hazotokana, kisaka, mananitra, mananotra, mananotsa, sotromorona

=== C ===

* ''[[Amberivatry|Cajanus cajan]]'' ''--'' ambarivatry, ambatry, amberivatry, ambiatrimbohitra, ambiatry, antsotry, asotrilahy, bokana, hazondandy, kiambatrimbohitsa, kivanja  
* ''[[Carica papaya]]'' ''--'' [[papay]]
* ''[[Cassia occidentalis]]'' (= ''[[Senna occidentalis]]'')
* ''[[Tonga (zavamaniry)|Catharanthus roseus]]'' -- arivotambelona, befela, felabaratra,  felatanamamba, heladolo, rivotambelona, salotsa, sarita, tonga, tongatse, trongatse, tsimatiririnina, tsingevika, vonenina, vonenina
* ''[[Cedrelopsis grevei]]'' -- katafa, katrafaina, [[katrafay]], katsafa, mampandry, mantora
* ''[[Centella asiatica]]'' -- anamanitra, anampetraka, anantahalaka, anantalapetraka, kiladitahalaka, korokorona, loviantsahonantanety, raivolesoka, silabola, [[talapetraka]], viliantsahonantanety
* ''[[Chenopodium ambrosioides]]''  --  akatasavola, akatasoavaly, bemaimbo, taimborontsiloza, tainivorontsiloza, tetrolokoloko, tetrolokolona 
* ''[[Camphora officinarum|Cinnamomum camphora]]'' ''--''  ravintsara, ravitsara
* ''[[Cinnamomum verum]]'' -- 
* ''[[Cinnamosma fragrans]]'' -- fanalamangidy, [[mandravasarotra]], molotrobeantiniaina, motrebetinainy, motrobeantinena, saro
* ''[[Cinnamosma macrocarpa]]'' --  
* ''[[Citrus limon]]'' -- voasarimakirana
* ''[[Combretum coccineum]]'' -- [[halaitra]]
* ''[[Tamotamo|Curcuma longa]]'' --  gingisy, gingiza, [[tamotamo]], vaza, vogotany 
* ''[[Curcuma zedoaria]]'' -- 

=== D ===

* ''[[Drosera madagascariensis]]'' ''--'' 
* ''[[Drosera ramentacea]]'' -- kimatanandro, mahatanando, mahatanandomena 

=== E ===

* ''[[Enterospermum madagascariense]]'' -- masanjoana, masinjany, masinjoana, masonjana
* ''Eucalyptus'' spp. -- kininina
* ''[[Eugenia jambolana]]'' -- rotra, robazaha, rotrambazaha, rotravazaha, varotra
* ''[[Euphorbia hirta]]'' -- ahidinono, ahidronono, aidinono, fampinonoana, kironono, tambavy, tanampotsihelika, tsimenamena, zanraobera

=== F ===

* ''[[Ficus baroni]]'' -- amonta, amontambavy, amontana, amontandahy, aviavindahy, hafotra, nohondahy, nonokaberavina, nonokorovana,  nonondahy, nonosay, voara, voarabe

=== G ===

* ''[[Gomphocarpus fruticosus]]'' -- fandemy, faniry, fanoro, matsivina, poaka, tandemy, voamasivena
* ''[[Gymnanthemum appendiculatum]]'' --  [[ambiaty]] 

=== H ===

* ''[[Harungana madagascariensis]]'' -- arongana, dity, fahotra, fohatra, haringana, haronga, harongambato, harongana, miangaroka
* ''[[Helichrysum faradifani]]'' -- 
* ''[[Helichrysum gymnocephalum]]'' -- rambazina, rambiasina, rambiazina

=== L ===

* ''[[Lantana camara]]'' --  radredreka, [[radriaka]], riadriatra, taindelontsinoa 
* ''[[Leonotis nepetifolia]]'' -- halanjanahary, hazonjanahary, kilanjananahary, kitsotsoka, lanjalanjananahary, lanjambola
* ''[[Lygodium lanceolatum]]'' -- famatotrakanga, fandrikakanga, karakarantoloho, karakaratoloho, kidito

=== M ===

* ''[[Melaleuca quinquenervia]]'' -- 
* ''[[Momordica charantia]]'' --  mafaibe, margôza, margôzy
* ''[[Moringa oleifera]]'' -- anambo, anamorongo, ananaboringa, [[ananambo]], felikambo, felikamoranga, felinimorongovazaha, landihazo, moringa, morongo, morongy, soahazo

=== N ===

* ''Noronhia'' spp. -- laitra, tsilaitra

=== O ===

* ''[[Ocimum suave]]'' na ''[[Ocimum gratissimum]]'' --   rombabe, romby 

=== P ===

* ''[[Plectranthus amboinicus]]'' -- 
* ''[[Prunus africana]]'' na ''[[Pygeum africanum]]'' -- paisoala, saripaiso
* ''[[Psiadia altissima]]'' -- dingadinga, dingadingambazaha, dingadingana, dingandingana, mantavazana, rinarina, voaramonina
* ''[[Psidium guajava]]'' --  angavo, gavo, gavy, goava, goavy
* ''[[Pygeum africanum]]'' (= ''[[Prunus africana]]'')

=== R ===

* ''[[Ravensara aromatica]]'' -- avozo, havozomangidy, havozomanitra, hazomanga, hazomangalahy, hazomanitra, laposinty, ravintsara, tavolomanitra, voaravintsara
* ''[[Kinana|Ricinus communis]]''  -- kinana, kinanamena

=== S ===

* ''[[Senna occidentalis]]'' na ''[[Cassia occidentalis]]'' ''--'' saringoazy, tsatsinangatra, tsirokinangatra, tsirorokanangatra, tsorokanangatra, tsororangatra, tsotsorinangatra, vantsiraokonangatra, voanembanalika, voanembanamboa, voanjary, voantsiraokonangatra, voantsirokinimaro, voantsiroko, voantsorokanangatra, voatsokonangatra, vonjara
* ''[[Siegesbeckia orientalis]]'' ''--'' 
* ''[[Solanum aethiopicum]]'' -- 

=== T ===

* ''[[Tacca leontopetaloides]]'' -- maronkony
* ''[[Trema orientalis]] --''  andraraizina, andrareza, andrarezina, angesoba, angezoka, hazongazona, ilaibaratra, selivaratsy, tsivakimbaratra, vakoka

=== U ===

* ''[[Uapaca bojeri]]'' --  hazondandy, tapia, voampaka, voatapia

=== V ===

* ''[[Vernonia appendiculata]]'' (= ''[[Gymnanthemum appendiculatum]]'')
* ''[[Voacanga thouarsii]]'' -- akanga, akangahazo, akangarano,  akangatsimangolonanaka, folitra, haboka, kabodrano, kaboka, kabokankoraka, kaboke, kanga, kangarano, kapoka, koraka, montafara, montaka, voakanga, voakangarano

=== W ===

* ''[[Woodfordia floribunda]]'' ''--''  arify, lambohenjana

=== Z ===

* ''[[Zanthoxylum decaryi]]'' -- manago, manongo, manongovola
* ''[[Zanthoxylum madagascariense]]'' -- fahavalonkazo, hazomiarotena, manongo, tsihanimpoza
* ''[[Zanthoxylum mananarense]]'' -- vohantsilana
* ''[[Zanthoxylum thouvenotii]]'' -- tsihanimpotsy, tsihanimpoza, tsilompoza
* ''[[Zanthoxylum tsihanimposa]]'' -- manongo, tsihanimpoza

* ''[[Sakamalao|Zingiber officinale]]'' -- sakamalao, sakaviro, sakarivo

== Jereo koa ==
* [[Zavamaniry eto Madagasikara]]

== Loharano ==</text>
      <sha1>44jhqtcvv3y8si0h4gmwnp4x7vh7j8t</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Melisa Rodríguez</title>
    <ns>0</ns>
    <id>299006</id>
    <revision>
      <id>1135072</id>
      <parentid>1134978</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T14:44:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HarryWurst</username>
        <id>36292</id>
      </contributor>
      <origin>1135072</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4864" sha1="eugyvveskz40b1sog18nxs43nt1bndc" xml:space="preserve">{{infobox olona
|sary= Melisa Rodríguez.jpeg
|anarana=Melisa Rodriguez
|teraka=9 jolay 1986
|toerana=[[Londona]] {{Fanjakana Mitambatra}}
|firenena={{Espaina}}
|mpiaraka=
|asa=
* [[mpanao politika]]
|taona niasàna=
}}

'''Melisa Rodríguez Hernández''', teraka tamin'ny 9 jolay 1986, dia [[mpanao politika]] [[Espaina|espaniola]] ary mpikambana ao amin'ny Ciudadanos .

Voafidy ho solombavambahoaka tao amin'ny distrikan'i [[Santa Cruz de Tenerife]] izy tamin'ny fifidianana ankapobenydécembre 2015 .

== Tantaram-piainany ==

=== Ny fiainana manokana ===
Na dia teraka tany Londra aza i Melisa Rodríguez, dia avy any [[La Palma|La Palma]] any amin'ny Nosy Canary izy. Mpitovo izy.

=== Fianarana sy asa ===
Nahazo diplaoma momba [[Maritrano|ny maritrano]] tao amin'ny Sekoly Teknika Ambony momba ny Maritrano ao [[Barcelona]] (ETSAB) izy, iray amin'ireo sekoly maritrano roa ao amin'ny Oniversite Polytechnic ao Katalonia (UPC). Manana mari-pahaizana maîtrise momba ny angovo azo havaozina avy amin'ny Oniversite Eoropeana ao amin'ny [[Nosy Canary]] (UEC) ihany koa izy.

Rehefa avy niasa tao amin'ny orinasa mpanao mari-trano maromaro izy, anisan'izany ny Studio Mumbai any [[India]], dia nanangana ny orinasa firavaka Lepa Punca. Nipetraka tany amin'ny firenena maro samihafa toa an'i [[Slôvenia|Slovenia]], India, ary [[Kapvera|Cap-Vert]] izy, ary miteny [[anglisy]], [[portogey]], ary [[Catalonia|catalan]], ankoatra ny teny espaniola.

=== Kandida ho filoham-pirenena ao amin'ny Nosy Canary ===
Mpikambana ao amin'ny sampana Ciudadanos ao [[Tenerife]] hatramin'ny nanorenana azy tamin'ny taona 2014 izy, ary nifaninana tamin'i Manuel Romero, Profesora momba ny Toekarena Ampiharina ao amin'ny Oniversiten'i Las Palmas de Gran Canaria (ULPGC), tamin'ny fifidianana voalohany anatiny mba hisafidianana ny kandidàn'ny antoko ho Filohan'ny [[Nosy Canary]] tamin'ny fifidianana Nosy Canary tamin'ny volana Mey 2015. Nandresy tamin'ny vato tokana izy ary voafidy hitarika ny lisitra ao amin'ny distrikan'i Tenerife &lt;ref&gt;https://www.eldiario.es/canariasahora/lapalmaahora/politica/candidata-ciudadanos-presidencia-gobierno-canarias_1_4319832.html&lt;/ref&gt;. Na izany aza, tsy nahazo seza ny antoko tamin'ny fifidianana &lt;ref&gt;https://www.eldiario.es/canariasahora/especial/elecciones_2015/melisa-rodriguez-afronta-incertidumbre-ilusion_1_2664546.html&lt;/ref&gt;.

=== Mpikambana ao amin'ny Kongresy ===
Ny volana Jolay nanaraka, nandresy tamin'ny fanendrena ny antoko ho amin'ny fifidianana ankapobeny ny volana Desambra 2015 tao amin'ny distrikan'i [[Santa Cruz de Tenerife]] izy&lt;ref&gt;https://www.eldia.es/canarias/2015-07-21/9-Melisa-Rodriguez-elegida-primarias-candidata-Ciudadanos-Congreso.htm/&lt;/ref&gt;,&lt;ref&gt;https://www.eldiario.es/canariasahora/especial/generales_2015/melisa-rodriguez-corruptos-deben-abandonar_1_2296104.html&lt;/ref&gt;,&lt;ref&gt;chrome-extension://efaidnbmnnnibpcajpcglclefindmkaj/&lt;nowiki&gt;https://www.boe.es/boe/dias/2015/11/24/pdfs/BOE-A-2015-12734.pdf&lt;/nowiki&gt;&lt;/ref&gt;. Tamin'ny Aogositra 2015, niditra tao amin'ny fitarihana nasionalin'ny Ciudadanos izy. Nahazo vato efa ho 10.5% ny lisitra ary iray amin'ireo seza fito niady hevitra. Voafidy ho ao amin'ny Kongresin'ny Solombavambahoaka izy, ary voatendry ho mpitondra tenin'ny Komitin'ny Raharaham-bahiny sy ny Komitin'ny Indostria, Angovo ary Fizahan-tany&lt;ref&gt;https://www.eldia.es/nacional/2016-09-09/21-Melisa-Rodriguez-sera-portavoz-C-s-Congreso-Industria-Turismo.htm/&lt;/ref&gt;. Mpikambana feno ao amin'ny delegasiona Espaniola ao amin'ny Antenimieran'ny [[Parlemanta Eoropeana|Parlemanta]] ao amin'ny Filankevitry ny Eoropa izy, ary mpikambana hafa ao amin'ny Delegasiona Maharitra ihany koa.

Voafidy indray ho solombavambahoaka tamin'ny [[:fr:Élections_générales_espagnoles_de_2015|fifidianana solombavambahoaka natao mialoha]] tamin'ny Jona 2016&lt;ref&gt;chrome-extension://efaidnbmnnnibpcajpcglclefindmkaj/&lt;nowiki&gt;https://www.boe.es/boe/dias/2016/05/31/pdfs/BOE-A-2016-5186.pdf&lt;/nowiki&gt;&lt;/ref&gt;,&lt;ref&gt;https://www.eldiario.es/canariasahora/especial/generales_2016/melisa-rodriguez-defiende-ciudadanos-corrupcion_1_3939014.html&lt;/ref&gt;, ary nasandratra ho mpitondra tenin'ny [[:fr:Groupe_Ciudadanos_au_Congrès_des_députés|vondrona parlemantera]]&lt;ref&gt;https://www.eldiario.es/canariasahora/lapalmaahora/politica/melisa-rodriguez-ciudadanos-congreso-diputados_1_3891508.html&lt;/ref&gt;. Nitazona ny andraikiny parlemantera teo aloha izy, ary nahazo ny toeran'ny mpitondra tenin'ny Komitin'ny Tetezamita Ara-tontolo Iainana ihany koa. Nandritra ny kongresy faharoan'ny antoko tamin'ny Febroary 2017, dia voafidy ho Sekretera ho an'ny Tanora sy Lehiben'ny portfolio-n'ny Tontolo Iainana sy Angovo ho an'ny mpitarika nasionaly&lt;ref&gt;https://rtvc.es/noticias/melissa-rodriguez-en-el-nuevo-comite-ejecutivo-nacional-de-ciudadanos-160263.aspx&lt;/ref&gt;.

== Fanamarihana sy referansa ==


[[Sokajy:Mpanao politika espaniola]]</text>
      <sha1>eugyvveskz40b1sog18nxs43nt1bndc</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1135073</id>
      <parentid>1135072</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T14:45:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HarryWurst</username>
        <id>36292</id>
      </contributor>
      <origin>1135073</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4864" sha1="ccllko5lexrvom28odmewp485bvukm1" xml:space="preserve">{{infobox olona
|sary= Melisa Rodríguez.jpeg
|anarana=Melisa Rodriguez
|teraka=9 jolay 1986
|toerana=[[Londona]] {{Fanjakana Mitambatra}}
|firenena={{Espaina}}
|mpiaraka=
|asa=
* [[mpanao politika]]
|taona niasàna=
}}

'''Melisa Rodríguez Hernández''', teraka tamin'ny 9 jolay 1986, dia [[mpanao politika]] [[Espaina|espaniola]] ary mpikambana ao amin'ny Ciudadanos .

Voafidy ho solombavambahoaka tao amin'ny distrikan'i [[Santa Cruz de Tenerife]] izy tamin'ny fifidianana ankapobenydécembre 2015 .

== Tantaram-piainany ==

=== Ny fiainana manokana ===
Na dia teraka tany Londra aza i Melisa Rodríguez, dia avy any [[La Palma|La Palma]] any amin'ny Nosy Canary izy. Mpitovo izy.

=== Fianarana sy asa ===
Nahazo diplaoma momba [[Maritrano|ny maritrano]] tao amin'ny Sekoly Teknika Ambony momba ny Maritrano ao [[Barcelona]] (ETSAB) izy, iray amin'ireo sekoly maritrano roa ao amin'ny Oniversite Polytechnic ao Katalonia (UPC). Manana mari-pahaizana maîtrise momba ny angovo azo havaozina avy amin'ny Oniversite Eoropeana ao amin'ny [[Nosy Canary]] (UEC) ihany koa izy.

Rehefa avy niasa tao amin'ny orinasa mpanao mari-trano maromaro izy, anisan'izany ny Studio Mumbai any [[India]], dia nanangana ny orinasa firavaka Lepa Punca. Nipetraka tany amin'ny firenena maro samihafa toa an'i [[Slôvenia|Slovenia]], India, ary [[Kapvera|Cap-Vert]] izy, ary miteny [[anglisy]], [[portogey]], ary [[Catalonia|catalan]], ankoatra ny teny espaniola.

=== Kandida ho filoham-pirenena ao amin'ny Nosy Canary ===
Mpikambana ao amin'ny sampana Ciudadanos ao [[Tenerife]] hatramin'ny nanorenana azy tamin'ny taona 2014 izy, ary nifaninana tamin'i Manuel Romero, Profesora momba ny Toekarena Ampiharina ao amin'ny Oniversiten'i Las Palmas de Gran Canaria (ULPGC), tamin'ny fifidianana voalohany anatiny mba hisafidianana ny kandidàn'ny antoko ho Filohan'ny [[Nosy Canary]] tamin'ny fifidianana Nosy Canary tamin'ny volana Mey 2015. Nandresy tamin'ny vato tokana izy ary voafidy hitarika ny lisitra ao amin'ny distrikan'i Tenerife &lt;ref&gt;https://www.eldiario.es/canariasahora/lapalmaahora/politica/candidata-ciudadanos-presidencia-gobierno-canarias_1_4319832.html&lt;/ref&gt;. Na izany aza, tsy nahazo seza ny antoko tamin'ny fifidianana &lt;ref&gt;https://www.eldiario.es/canariasahora/especial/elecciones_2015/melisa-rodriguez-afronta-incertidumbre-ilusion_1_2664546.html&lt;/ref&gt;.

=== Mpikambana ao amin'ny Kongresy ===
Ny volana Jolay nanaraka, nandresy tamin'ny fanendrena ny antoko ho amin'ny fifidianana ankapobeny ny volana Desambra 2015 tao amin'ny distrikan'i [[Santa Cruz de Tenerife]] izy&lt;ref&gt;https://www.eldia.es/canarias/2015-07-21/9-Melisa-Rodriguez-elegida-primarias-candidata-Ciudadanos-Congreso.htm/&lt;/ref&gt;,&lt;ref&gt;https://www.eldiario.es/canariasahora/especial/generales_2015/melisa-rodriguez-corruptos-deben-abandonar_1_2296104.html&lt;/ref&gt;,&lt;ref&gt;chrome-extension://efaidnbmnnnibpcajpcglclefindmkaj/&lt;nowiki&gt;https://www.boe.es/boe/dias/2015/11/24/pdfs/BOE-A-2015-12734.pdf&lt;/nowiki&gt;&lt;/ref&gt;. Tamin'ny Aogositra 2015, niditra tao amin'ny fitarihana nasionalin'ny Ciudadanos izy. Nahazo vato efa ho 10.5% ny lisitra ary iray amin'ireo seza fito niady hevitra. Voafidy ho ao amin'ny Kongresin'ny Solombavambahoaka izy, ary voatendry ho mpitondra tenin'ny Komitin'ny Raharaham-bahiny sy ny Komitin'ny Indostria, Angovo ary Fizahan-tany&lt;ref&gt;https://www.eldia.es/nacional/2016-09-09/21-Melisa-Rodriguez-sera-portavoz-C-s-Congreso-Industria-Turismo.htm/&lt;/ref&gt;. Mpikambana feno ao amin'ny delegasiona Espaniola ao amin'ny Antenimieran'ny [[Parlemanta Eoropeana|Parlemanta]] ao amin'ny Filankevitry ny Eoropa izy, ary mpikambana hafa ao amin'ny Delegasiona Maharitra ihany koa.

Voafidy indray ho solombavambahoaka tamin'ny [[:fr:Élections_générales_espagnoles_de_2015|fifidianana solombavambahoaka natao mialoha]] tamin'ny Jona 2016&lt;ref&gt;chrome-extension://efaidnbmnnnibpcajpcglclefindmkaj/&lt;nowiki&gt;https://www.boe.es/boe/dias/2016/05/31/pdfs/BOE-A-2016-5186.pdf&lt;/nowiki&gt;&lt;/ref&gt;,&lt;ref&gt;https://www.eldiario.es/canariasahora/especial/generales_2016/melisa-rodriguez-defiende-ciudadanos-corrupcion_1_3939014.html&lt;/ref&gt;, ary nasandratra ho mpitondra tenin'ny [[:fr:Groupe_Ciudadanos_au_Congrès_des_députés|vondrona parlemantera]]&lt;ref&gt;https://www.eldiario.es/canariasahora/lapalmaahora/politica/melisa-rodriguez-ciudadanos-congreso-diputados_1_3891508.html&lt;/ref&gt;. Nitazona ny andraikiny parlemantera teo aloha izy, ary nahazo ny toeran'ny mpitondra tenin'ny Komitin'ny Tetezamita Ara-tontolo Iainana ihany koa. Nandritra ny kongresy faharoan'ny antoko tamin'ny Febroary 2017, dia voafidy ho Sekretera ho an'ny Tanora sy Lehiben'ny portfolio-n'ny Tontolo Iainana sy Angovo ho an'ny mpitarika nasionaly&lt;ref&gt;https://rtvc.es/noticias/melissa-rodriguez-en-el-nuevo-comite-ejecutivo-nacional-de-ciudadanos-160263.aspx&lt;/ref&gt;.

== Fanamarihana sy referansa ==


[[Sokajy:Mpanao politika espainola]]</text>
      <sha1>ccllko5lexrvom28odmewp485bvukm1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Sonia Backès</title>
    <ns>0</ns>
    <id>299010</id>
    <revision>
      <id>1135106</id>
      <parentid>1135021</parentid>
      <timestamp>2026-04-13T09:09:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HarryWurst</username>
        <id>36292</id>
      </contributor>
      <origin>1135106</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="33472" sha1="cxwlofr3loommm8j3ad1ofrrkamacrr" xml:space="preserve">{{Infobox olona
|anarana=[[Sonia Backès]]
|asa=Filohan'ny [[Les Républicains calédoniens|Républicains calédoniens]]
|asa hafa=Présidente de l'assemblée de la Province Sud
|firenena=[[Nouvelle-Calédonie]]; {{Frantsa}}
|teraka=21 mai 1976
|toerana=[[Nouméa]]
|taona niasana=*RPR (1994-2002)
*RPCR (1994-2004)
*UMP (2002-2015)
*R-UMP (2004-2013)
*MPC (2013-2015)
*LR-NC (2015-2017)
*LRC (depuis 2017)
*LREM/RE (depuis 2022)}}

Sonia Backès, teraka tao [[Nouméa]], [[Kaledônia-Vaovao|Nouvelle-Calédonie]] tamin'ny 21 Mey 1976, dia [[mpanao politika]] [[frantsa]]y sady sendikalista. Mpanohitra ny [[Fahaleovantena (pôlitika)|fahaleovantena]] izy, niasa tao amin'ny governemanta Nouvelle-Calédonie nanomboka tamin'ny 2009 ka hatramin'ny 2015 ary avy eo dia Sekreteram-panjakana misahana ny zom-pirenena tao [[Paris]] nanomboka tamin'ny 2022 ka hatramin'ny 2023. Nanomboka tamin'ny 2019, izy no Filohan'ny Antenimieran'ny Faritany Atsimo.

== Tantaram-piainany ==

=== Fahazazana sy fanabeazana ===
Sonia Dos Santos dia teraka tamin'ny 21 Mey 1976 tao [[Nouméa]] (Nouvelle-Calédonie). Zafikelin'ireo [[Portogey|Portiogey]] mpifindra monina nandositra ny fitondrana Estado Novo tsy refesi-mandidy notarihan'i [[António de Oliveira Salazar|António de Oliveira]] Salazar izy ary nanorim-ponenana tao Nouméa tamin'ny 1952&lt;ref&gt;https://fr.wikipedia.org/wiki/Sonia_Back%C3%A8s#cite_note-lidla-4&lt;/ref&gt;. Nanakaiky ny hevitr'ilay mpikatroka manohitra ny fahaleovantena Nouvelle-Calédonie Jacques Lafleur ny rainy&lt;ref&gt;https://fr.wikipedia.org/wiki/Sonia_Back%C3%A8s#cite_note-:02-5&lt;/ref&gt;.

Rehefa dimy taona izy dia nisara-panambadiana ny ray aman-dreniny ary niara-nipetraka tamin'ny reniny tao Vincennes (Val-de-Marne), any amin'ny tanibe Frantsa izy. Lasa Scientologista ny reniny. Nandritra ny fotoana kelikely, dia nianatra tany amin'ny sekoly Scientology tsy miankina izy, ny Sekolin'ny Fifohazana, saingy rehefa avy nanakatona izany ny fanjakana, dia nanohy ny fianarany tany amin'ny sekoly ambaratonga fototra i Sonia Backès saingy nanohy nitombo tao anatin'ny hetsika Scientology. Noho ny fisalasalana, rehefa avy nampitandrina azy momba ny toetran'ny Scientology toy ny fivavahana ny namany iray, dia nalefan'ny reniny tany Angletera izy, tany Saint Hill, foiben'ny Scientology, izay nandidiana azy hanapaka ny fifandraisana rehetra amin-drainy. Nahavita nandositra izy ary niaraka tamin-drainy tany Nouvelle-Calédonie folo andro taty aoriana. Na izany aza, mametraka fisalasalana momba ity dikan-teny ity ny Le Monde, indrindra fa ny fifanakalozana hafatra an-tsoratra teo amin'i Sonia Backès sy ny reniny ny ampitson'ny nanendrena azy ho ao amin'ny governemanta izay toa mampiseho fa ity tantara ity dia natao hampihetsi-po ny mpanao gazety.

Nanomboka ny fianarany tao amin'ny Oniversite Frantsay Pasifika any Nouméa izy, ary avy eo nahazo mari-pahaizana maîtrise momba [[Matematika|ny matematika]] avy amin'ny Oniversiten'i Pau sy ny faritr'i Adour tamin'ny 1997, nahazo diplaoma fikarohana ara-teknolojia (DRT) momba [[Kajimirindra|ny siansa informatika]] avy amin'ny Oniversiten'i Joseph Fourier (Grenoble-I) ary lasa injeniera informatika avy amin'ny Grenoble Institute of Technology tamin'ny 2001 &lt;ref name=&quot;lidla&quot;&gt;{{Cite journal |last=[[Bérengère Bonte]] |date=26 octobre 2022 |title=Discussions sur la Nouvelle-Calédonie : qui est Sonia Backès, la secrétaire d’État anti-indépendantiste ? |url=https://www.francetvinfo.fr/replay-radio/l-intrus-de-l-actu/relation-franco-allemande-qui-est-jorg-kukies-le-2e-cerveau-du-chancelier-allemand_5425084.html |journal=France tv info, replay radio de l'émission « L'Intrus de l'actu » |access-date=17 août 2023}}.&lt;/ref&gt; . Niditra tao amin'ny Rally for Caledonia in the Republic (RPCR, antoko elatra havanana lehibe manohitra ny fahaleovantena izay nanjaka tamin'ny politika teo an-toerana tamin'izany fotoana izany) izy tamin'ny faha-valo ambin'ny folo taonany, tamin'ny 1994 &lt;ref&gt;{{Cite journal |date=2022-07-04 |title=La Calédonienne Sonia Backès nommée Sécrétaire d’Etat chargée de la Citoyenneté |url=https://www.radio1.pf/la-caledonienne-sonia-backes-nommee-secretaire-detat-chargee-de-la-citoyennete/ |journal=radio1.pf |language=fr}}.&lt;/ref&gt;,&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Les décodeurs |date=2023-07-20 |title=Remaniement : qui sont les membres du nouveau gouvernement d’Elisabeth Borne ? |url=https://www.lemonde.fr/les-decodeurs/article/2023/07/20/remaniement-qui-sont-les-membres-du-nouveau-gouvernement-d-elisabeth-borne_6182810_4355770.html |journal=Le Monde.fr |language=fr}}.&lt;/ref&gt;. Nandray anjara tamin'ny fampielezan-kevitra tamin'ny fifidianana isam-paritra tamin'ny 2004 &lt;ref name=&quot;sbgb&quot;&gt;{{Cite journal |last=Nathalie Vermorel |date=20 mars 2012 |title=Sonia Backes : Dans le grand bain |url=https://www.lnc.nc/article/local-l-hebdo/sonia-backes-dans-le-grand-bain |journal=Les Nouvelles calédoniennes}}.&lt;/ref&gt; .

Niverina tany [[Kaledônia-Vaovao|Nouvelle-Calédonie]] izy tamin'ny taona 2001 &lt;ref name=&quot;sbgb&quot;&gt;{{Cite journal |last=Nathalie Vermorel |date=20 mars 2012 |title=Sonia Backes : Dans le grand bain |url=https://www.lnc.nc/article/local-l-hebdo/sonia-backes-dans-le-grand-bain |journal=Les Nouvelles calédoniennes}}.&lt;/ref&gt;, ary niditra tao amin'ny Tale Jeneralin'ny Teknolojian'ny Fampahalalam-baovao sy ny Serivisy (DTSI) an'ny governemanta &lt;ref name=&quot;mgg09&quot;&gt;{{Cite journal |date=6 juin 2009 |title=Les membres du gouvernement |url=https://www.lnc.nc/article/politique/les-membres-du-gouvernement-0 |journal=[[Les Nouvelles calédoniennes]] |access-date=24 août 2009}}.&lt;/ref&gt; , &lt;ref&gt;{{Pdf}} {{Cite book |last=Dorothée Tromparent et Hubert Vieille |date=2014 |title=Des clés pour comprendre les syndicats de Nouvelle-Calédonie. Chronique de leur origine, leur histoire et leur évolution |url=https://dtenc.gouv.nc/sites/default/files/atoms/files/00_livre_syndicats_dte.pdf |language=fr |publisher=Editions Djubea}}.&lt;/ref&gt; .

=== FIVELOMANA ===

==== sendikà ====
ny17 août 2006, Sonia Backès no voafidy ho filohan'ny UTCFE-CGC &lt;ref&gt;{{Cite journal |date=18 août 2006 |title=Sonia Backes prend les rênes de la CFE-CGC |url=https://www.lnc.nc/article/social/sonia-backes-prend-les-renes-de-la-cfe-cgc |journal=[[Les Nouvelles calédoniennes]]}}.&lt;/ref&gt; .

ny2 septembre 2008, nandao ny fiadidian'ny UTCFE-CGC izy mba hifantoka amin'ny politika miaraka amin'ny Rassemblement &lt;ref name=&quot;mwsb&quot;&gt;{{Cite journal |last=Marc Baltzer et Sonia Backès |date=29 août 2008 |title=Sonia Backes : Je retourne en politique |url=https://www.lnc.nc/article/societe/sonia-backes-je-retourne-en-politique |journal=[[Les Nouvelles calédoniennes]]}}.&lt;/ref&gt; .

==== Fiainana ara-politika ====
Rehefa nandao ny hetsika sendikaly izy dia niditra tao amin'ny mpiasan'ny antoko Rassemblement-UMP tao amin'ny Kongresin'i Nouvelle-Calédonie. Raha lazaina amin'ny fomba manokana kokoa, dia lasa mpanolotsaina ho an'ny filohan'ny antenimiera sy ny antoko, Pierre Frogier, izy. Ohatra, nandray anjara tamin'ny dingana ara-dalàna handinihana ny volavolan-dalàna momba ny fiarovana ny asa eo an-toerana izy ary, tamin'io olana io, dia nifandona tamin'ny filohan'ny governemanta, Harold Martin.

Kandida amin'ny fifidianana isam-paritany10 mai 2009, amin'ny 12 Toerana tao amin'ny lisitry ny Rassemblement-UMP notarihin'i Pierre Frogier tany Atsimo &lt;ref&gt;{{Cite journal |date=22 avril 2009 |title=10 dans le Sud |url=https://www.lnc.nc/article/politique/10-dans-le-sud |journal=[[Les Nouvelles calédoniennes]] |access-date=24 août 2023}}.&lt;/ref&gt;, izy dia iray amin'ireo solontenan'ny hetsiky ny tanora tao amin'ny antoko &lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Henri Lepot |date=14 avril 2009 |title=Le Rassemblement lève le voile sur sa liste Sud |url=https://www.lnc.nc/article/politique/le-rassemblement-leve-le-voile-sur-sa-liste-sud |journal=[[Les Nouvelles calédoniennes]] |access-date=24 août 2023}}.&lt;/ref&gt; , &lt;ref&gt;{{Cite journal |date=29 avril 2009 |title=Les échos |url=https://www.lnc.nc/article/politique/les-echos-4 |journal=[[Les Nouvelles calédoniennes]] |access-date=24 août 2023}}.&lt;/ref&gt; . Avy eo dia nahazo ny fe-potoam-piasany voalohany ho mpanolotsaina isam-paritra izy &lt;ref&gt;{{Cite journal |date=11 mai 2009 |title=ça bouge dans les 3 provinces |url=https://www.lnc.nc/article/politique/ca-bouge-dans-les-3-provinces |journal=[[Les Nouvelles calédoniennes]] |access-date=24 août 2023}}.&lt;/ref&gt; ary koa voafidy ho ao amin'ny Kongresy &lt;ref&gt;{{Cite journal |date=12 mai 2009 |title=Le nouveau visage du Congrès |url=https://www.lnc.nc/article/politique/le-nouveau-visage-du-congres |journal=[[Les Nouvelles calédoniennes]] |access-date=24 août 2023}}.&lt;/ref&gt; . Na izany aza, niasa tao vetivety ihany izy, ary voafidy haingana ho ao amin'ny governemanta &lt;ref name=&quot;mgg09&quot;&gt;{{Cite journal |date=6 juin 2009 |title=Les membres du gouvernement |url=https://www.lnc.nc/article/politique/les-membres-du-gouvernement-0 |journal=[[Les Nouvelles calédoniennes]] |access-date=24 août 2009}}.&lt;/ref&gt; .

ny5 juin 2009 Voafidy ho mpikambana tao amin'ny governemantan'i Gomès i Sonia Backès &lt;ref name=&quot;lidla&quot;&gt;{{Cite journal |last=[[Bérengère Bonte]] |date=26 octobre 2022 |title=Discussions sur la Nouvelle-Calédonie : qui est Sonia Backès, la secrétaire d’État anti-indépendantiste ? |url=https://www.francetvinfo.fr/replay-radio/l-intrus-de-l-actu/relation-franco-allemande-qui-est-jorg-kukies-le-2e-cerveau-du-chancelier-allemand_5425084.html |journal=France tv info, replay radio de l'émission « L'Intrus de l'actu » |access-date=17 août 2023}}.&lt;/ref&gt; , &lt;ref name=&quot;mgg09&quot;&gt;{{Cite journal |date=6 juin 2009 |title=Les membres du gouvernement |url=https://www.lnc.nc/article/politique/les-membres-du-gouvernement-0 |journal=[[Les Nouvelles calédoniennes]] |access-date=24 août 2009}}.&lt;/ref&gt; . Amin'ny maha-mpikambana zandriny indrindra azy, dia tompon'andraikitra tamin'ny sehatry ny fanabeazana &lt;ref name=&quot;lnc&quot;&gt;{{Cite journal |last=Yann Mainguet |date=25 novembre 2009 |title=Sonia Backes, l'ascension de la benjamine |url=https://www.lnc.nc/article/politique/sonia-backes-l-ascension-de-la-benjamine |journal=Les Nouvelles Calédoniennes}}.&lt;/ref&gt; sy ny fanaraha-maso ny olana mifandraika amin'ny fampianarana ambony &lt;ref&gt;{{Pdf}} {{Cite journal |last=Christophe Chabrot |date=2009 |title=Les élections provinciales de Nouvelle-Calédonie
du 10 mai 2009 : contexte et enjeux |url=https://shs.hal.science/halshs-00696681/document |journal=SHS HAL |access-date=24 août 2020}}.&lt;/ref&gt; . Ho an'ity governemanta ity, dia nomena andraikitra voalohany indrindra izy amin'ny fitantanana ny fanavaozana feno ny fandaharam-pianarana any amin'ny sekoly ambaratonga fototra sy ny famoronana ny sata maha-mpianatra ho an'ny mponin'i Nouvelle-Calédonie amin'ny alàlan'ny « Tranon'ny Mpianatra » &lt;ref&gt;{{Cite journal |last=D.M. (Agence de presse GHM) |date=9 octobre 2009 |title=Le gouvernement demande l'aide de l'Etat |journal=Les Nouvelles calédoniennes |access-date=24 août 2023}}.&lt;/ref&gt; . Manana fifandraisana sarotra amin'ny filohan'ny governemanta Philippe Gomès ihany koa izy, izay toheriny matetika, toy izany koa ireo mpiara-miasa aminy roa avy amin'ny Rassemblement na ireo mpikambana mpomba ny fahaleovantenan'ny Union calédonienne &lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Marc Baltzer |date=4 février 2010 |title=L'affaire Ollivaud divise le gouvernement |url=https://www.lnc.nc/article/politique/l-affaire-ollivaud-divise-le-gouvernement |journal=Les Nouvelles calédoniennes |access-date=24 août 2023}}.&lt;/ref&gt; , &lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Henri Lepot |date=10 février 2010 |title=Gomès mis en minorité sur l'affaire Ollivaud |url=https://www.lnc.nc/article/politique/gomes-mis-en-minorite-sur-l-affaire-ollivaud |journal=Les Nouvelles calédoniennes |access-date=24 août 2023}}.&lt;/ref&gt; , &lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Sylvain Amiotte |date=17 avril 2010 |title=L'école s'ouvre au débat |url=https://www.lnc.nc/article/education/l-ecole-s-ouvre-au-debat |journal=Les Nouvelles calédoniennes |access-date=24 août 2023}}.&lt;/ref&gt; .

==== Mpikambana ao amin'ny governemantan'i Martin III, IV, V ary VI ====
Teo anelanelan'ny volana Martsa sy Jona 2011, dia voafidy indray inefatra ho isan'ireo governemanta nifandimby nandritra io vanim-potoana io izy: Martin III, IV, V, ary VI Tao amin'ireo governemanta ireo, dia tompon'andraikitra tamin'ny tetibola, ny fitantanam-bola, ny hetra, ny toekarena nomerika, ary ny sehatry ny angovo izy. Niandraikitra ihany koa ny olana mifandraika amin'ny fifandraisana amin'ny alalan'ny feo sy sary ary ny famindrana andraikitra ara-pampianarana izy, ary koa ny maha-mpitondra tenin'ny governemanta azy, sady nitazona ny andraikitra amin'ny fampianarana ambony, izay ampiarahina amin'ny fikarohana ankehitriny

Avy eo, rehefa vita ny famindrana ny fahefana farany mifandraika amin'ny fanabeazana (fampianarana ambaratonga faharoa ho an'ny daholobe, fahasalamana any an-tsekoly, fanabeazana tsy miankina) any Nouvelle-Calédonie,11 Janoary 2012, namela ireo sehatra fanentanana sy fanaraha-maso ireo ho an'i Jean-Claude Briault izy &lt;ref&gt;{{Cite journal |date=23 juillet 2016 |title=Et aussi. Nouvelle répartition des secteurs |url=https://www.lnc.nc/article/pays/et-aussi |journal=Les Nouvelles calédoniennes}}.&lt;/ref&gt; .

Miandraikitra ny toekarena nomerika, ny15 mars 2011 Izy no nanokatra ny seminera voalohany tao amin'ny Digital Observatory. Ity andrim-panjakana ity, tohanan'ny governemanta, dia natao hanara-maso ny fivoarana sy ireo mpisehatra ao amin'ny sehatra nomerika &lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Tomislav Govekar |date=16 mars 2011 |title=L’Observatoire des nouvelles technologies voit loin |url=https://www.lnc.nc/article/economie/l-observatoire-des-nouvelles-technologies-voit-loin |journal=Les Nouvelles Calédoniennes}}.&lt;/ref&gt; . Avy eo, amin'ny maha-mpitondra tenin'ny governemanta azy, dia mandamina izy, manomboka amin'ny3 octobre 2012 birao isam-bolana miaraka amin'ny vahoaka &lt;ref&gt;{{Cite journal |date=27 septembre 2012 |title=Allô le gouvernement, j'écoute |url=https://www.lnc.nc/article/pays/politique/allo-le-gouvernement-j-ecoute |journal=Les Nouvelles calédoniennes}}.&lt;/ref&gt; . Momba ny hetra, tamin'ny taona 2013 dia niaro ny fanavaozana ny hetra miditra izay mikendry indrindra ny hanova ny fetran'ny fenitry ny hetra izy ary niteraka fifandirana tamin'ny filohan'ny komitin'ny hetra tao amin'ny Kongresy, Caroline Machoro, mpanohana ny fahaleovantena, ary koa tamin'ny Caledonia Together &lt;ref&gt;{{Cite journal |last=P.Ch. |date=22 mai 2013 |title=La guerre est déclarée |url=https://www.lnc.nc/article/pays/politique/la-guerre-est-declaree |journal=Les Nouvelles calédoniennes}}.&lt;/ref&gt; .

==== Sekretera Jeneralin'ny Hetsika ====
Notendren'i Pierre Frogier ho sekretera jeneralin'ny Rassemblement-UMP &lt;ref&gt;{{Cite journal |date=24 août 2012 |title=Le Rump en pleine restructuration |url=https://www.calameo.com/read/0012504588bb3b9074b5e |journal=DNC}}.&lt;/ref&gt; izy ny 21 août 2012. Miaraka amin'ireo olo-malaza hafa, indrindra fa avy amin'ny taranaka tanora, fantatra amin'ny anarana hoe « mpanorina indray &quot; Tao amin'ny fampitam-baovao teo an-toerana, dia naneho hevitra mahery vaika momba an'i Pierre Frogier izy &lt;ref&gt;{{Cite journal |date=24 août 2012 |title=Édito : Le Temps du renouveau |url=https://www.calameo.com/read/0012504588bb3b9074b5e |journal=DNC}}.&lt;/ref&gt; .

==== Fananganana ny MPC sy ny UCF ====
Tamin'ny 18 Febroary 2013, raha nizotra ho amin'ny fisarahana ny Rassemblement-UMP, dia naato tamin'ny asany i Gaël Yanno, filoha lefitra voalohany sady mpitondra tenin'ny antoko, ary i Sonia Backès, sekretera jeneraly vonjimaika, filohany, Pierre Frogier. Nofaranana tamin'ny 28 Martsa 2013 ny fiatoana, rehefa nanambara ny fananganana antoko vaovao i Gaël Yanno sy Sonia Backès: ny Caledonian Popular Movement (MPC), niaraka tamin'ny fanohanan'i Jean-François Copé nasionaly. Iray amin'ireo mpitondra tenin'ny hetsika valo i Sonia Backès mandra-pahatongan'ny kongresy nananganana azy, izay nokasaina hatao tamin'ny volana Jona.

Tamin'ny 31 Jolay, Sonia Backès no voatendry ho Sekretera Jeneraly &lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Gaël Yanno, propos recueillis par Christopher Albano |date=2 août 2013 |title=Pour une collectivité de la République française de type fédéré |url=https://www.calameo.com/read/001250458e77b8b6171c1 |journal=DNC}}.&lt;/ref&gt; .

==== Kandida UCF amin'ny fifidianana 2014 ====
Kandida amin'ny 6 faha-6 i Sonia Backès ao amin'ny « Firaisana ho an'i Nouméa notarihin'i Gaël Yanno tamin'ny fifidianana monisipaly tamin'ny Martsa 2014 tao Nouméa &lt;ref&gt;{{Cite journal |date=12 mars 2014 |title=Neuf communes : 47 listes |url=https://www.lnc.nc/article/actualite-en-direct/municipales-2014/neuf-communes-47-listes |journal=Les Nouvelles calédoniennes}}.&lt;/ref&gt; . Voafidy ho mpanolotsaina monisipaly izy &lt;ref&gt;{{Cite web |title=Résultats des élections municipales et communautaires 2014 - Nouméa - Résultats reçus 2d tour - Résultats définitifs |url=https://www.interieur.gouv.fr/Elections/Les-resultats/Municipales/elecresult__MN2014/(path)/MN2014/988/988818.html |access-date=25 août 2023 |website=interieur.gouv.fr}}.&lt;/ref&gt; .

Ny tena zava-dehibe indrindra dia ny nifidianana azy tamin'ny Aprily 2014 hitarika ny lisitry ny UCF ho an'ny fifidianana isam-paritra amin'ny 11 Mey any Atsimo &lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Yann Mainguet |date=11 avril 2014 |title=Backès aux commandes |url=https://www.lnc.nc/article/pays/politique/backes-aux-commandes |journal=Les Nouvelles calédoniennes}}.&lt;/ref&gt; . Natao teo ankavanan'ny toby mpanohitra ny fahaleovantena ny fampielezan-keviny, satria te hifampiraharaha amin'ireo antoko mpanohana ny fahaleovantena mandritra ny herintaona monja izy mba handaminana ny fitsapan-kevi-bahoaka voalohany momba ny fahaleovantena izay nomen'ny Fifanarahana Nouméa tamin'ny 2015 &lt;ref&gt;{{Cite journal |last=AFP |date=7 mai 2014 |title=Indépendance ou non, la question du statut au centre des élections en Nouvelle-Calédonie |url=https://www.tahiti-infos.com/Independance-ou-non-la-question-du-statut-au-centre-des-elections-en-Nouvelle-Caledonie_a100573.html |journal=Tahiti Infos}}.&lt;/ref&gt; . Nahazo ny laharana fahatelo izy ireo, taorian'ny Caledonia Together sy ny Front for Unity (FPU, fiaraha-mitantana natsangana nanodidina ny Rally ), tamin'ny 18,14   -n'ny vato ary solontena voafidy 8 &lt;ref&gt;{{Cite journal |date=12 mai 2014 |title=Provinciales : les résultats en bref |url=https://www.lnc.nc/article/actualite-en-direct/provinciales-les-resultats-en-bref |journal=Les Nouvelles calédoniennes}}.&lt;/ref&gt; .

Taorian'ny latsa-bato, izy no iray tamin'ireo mpanelanelana telo notendren'ny UCF, niaraka tamin'i Gaël Yanno sy Isabelle Lafleur, mba hahatratra ny « fifanarahana fitantanana &quot; miantoka ny maro an'isa tsy mivadika ao amin'ireo andrim-panjakana miaraka amin'ireo mpanohitra azy teo aloha avy amin'ny Calédonie Ensemble sy ny FPU &lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Philippe Frédière |date=14 mai 2014 |title=Le dîner des loyalistes |url=https://www.lnc.nc/article/pays/politique/provinciales-2014/le-diner-des-loyalistes |journal=Les Nouvelles calédoniennes}}.&lt;/ref&gt; . Izy koa no mitarika ny vondrona UCF ao amin'ny Kongresy &lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Claudette Trupit (A.P) |date=22 mai 2014 |title=Cinq groupes politiques au Congrès de Nouvelle-Calédonie |url=https://la1ere.francetvinfo.fr/nouvellecaledonie/2014/05/22/cinq-groupes-politiques-au-congres-de-nouvelle-caledonie-154619.html |journal=NC 1{{re}}}}.&lt;/ref&gt; . Saingy, toy ny tamin'ny taona 2009, rehefa voafidy ho ao amin'ny governemanta ny5 juin 2014, dia tsy mipetraka intsony ao amin'ity fivoriana ity izy &lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Philippe Frédière |date=6 juin 2014 |title=Ligeard sans vice-président. Repères : Les entrants et les sortants du Congrès |url=https://www.lnc.nc/article/pays/politique/ligeard-sans-vice-president |journal=Les Nouvelles calédoniennes}}.&lt;/ref&gt; .

==== Mpikambana ao amin'ny governemanta Ligeard sy Germain I ====
Tamin'ny faran'ny volana Jona 2014, tao anatin'ny 13&amp;amp;nbsp;Tao amin'ny governemanta natsangana teo ambanin'ny Fifanarahana Nouméa ary notarihin'i Cynthia Ligeard, i Sonia Backès no tompon'andraikitra tamin'ny fanaraha-maso sy ny fandrindrana ny sehatry ny fiarovana ara-tsosialy, ny firaisankina, ny fahasembanana, ny fambolena, ny fiompiana, ny jono ary ny politika momba ny fianakaviana &lt;ref&gt;{{Cite web |last=Cédric Valax |year=2014 |title=Cynthia Ligeard préside le 13ème gouvernement de Nouvelle-Calédonie |url=https://www.radio1.pf/cynthia-ligeard-preside-le-13eme-gouvernement-de-nouvelle-caledonie/ |access-date=22 août 2023 |website=Radio1 Tahiti}}.&lt;/ref&gt; , &lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Gaëlle Grès |date=26 juin 2014 |title=Gouvernement : les secteurs enfin attribués |url=http://www.lnc.nc/article/actualite-en-direct/gouvernement-les-secteurs-enfin-attribues |journal=Les Nouvelles calédoniennes}}.&lt;/ref&gt; . Izy koa no nandray ny andraikitry ny filohan'ny Sampan-draharaha misahana ny fisorohana sy ny fanonerana ny loza ara-pambolena na voajanahary any Nouvelle-Calédonie (APICAN) &lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Philippe Frédière |date=9 août 2014 |title=L'autre alternance |url=https://www.lnc.nc/article/pays/economie/l-autre-alternance |journal=Les Nouvelles calédoniennes}}.&lt;/ref&gt; . Raha niatrika hain-tany mafy [[Kaledônia-Vaovao|i Nouvelle-Calédonie]], dia nanambara drafitra fanampiana ho an'ny tantsaha sy ny mpiompy biby fiompy izy &lt;ref&gt;{{Cite journal |date=16 août 2014 |title=Aides anti-sécheresse, mode d'emploi |url=https://www.lnc.nc/article/pays/aides-anti-secheresse-mode-d-emploi |journal=Les Nouvelles calédoniennes}}.&lt;/ref&gt; .

ny31 décembre 2014 Voafidy indray ho mpikambana ao amin'ny antoko 14 izy, saingy nandà ny hanapa-kevitra eo amin'ny firotsahan-kofidianan'i Cynthia Ligeard sy Philippe Germain ho filoham-pirenena izy ireo, ka tsy afaka nandray ny andraikiny tanteraka ny mpanatanteraka vaovao &lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Philippe Frédière |date=3 janvier 2015 |title=Pas de président élu |url=https://www.lnc.nc/article/pays/politique/pas-de-president-elu |journal=Les Nouvelles calédoniennes}}.&lt;/ref&gt; . Tanteraka izany tamin'ny fifidianana an'i Philippe Germain tamin'nyavril 2015 Avy eo dia niverina tamin'ny sehatra fitarihana sy fanaraha-maso mitovy amin'ny teo aloha izy &lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Martin Charmasson |date=3 avril 2015 |title=La répartition des secteurs du 14e gouvernement de Nouvelle-Calédonie |url=https://la1ere.francetvinfo.fr/nouvellecaledonie/2015/04/03/pas-de-surprise-dans-la-repartition-des-secteurs-du-gouvernement-244583.html |journal=NC 1{{re}}}}.&lt;/ref&gt; . Nametraka ny tenany tao amin'ny mpanohitra tao anatin'ity governemanta vaovao ity izy, tahaka ireo mpiara-miasa aminy roa avy amin'ny Rassemblement &lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Ph. F. |date=4 avril 2015 |title=La répartition des secteurs du 14e gouvernement de Nouvelle-Calédonie |url=https://www.lnc.nc/article/pays/politique/un-choix-democratique |journal=Les Nouvelles calédoniennes}}.&lt;/ref&gt; .

Farany, ny9 juillet 2015, izay miha-manohitra an'i Philippe Germain hatrany ary liana amin'ny mety hisian'ny fananganana vondrona Les Républicains ao amin'ny Kongresy, dia nanambara ny fametraham-pialàny amin'ny governemanta izy, manomboka ny ampitson'iny &lt;ref&gt;{{Cite journal |last=P. Ch. |year=2015 |title=Sonia Backès démissionne |url=https://www.lnc.nc/breve/info-lnc-sonia-backes-demissionne |journal=Les Nouvelles calédoniennes |access-date=22 août 2023}}.&lt;/ref&gt; , &lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Philippe Frédière et Sonia Backès |date=10 juillet 2015 |title=Je veux participer à la construction des Républicains |url=https://www.lnc.nc/article/pays/politique/je-veux-participer-a-la-construction-des-republicains |journal=Les Nouvelles calédoniennes}}.&lt;/ref&gt; .

==== Filohan'ny vondrona Repoblikana ao amin'ny Kongresy ====
Tamin'ny Jolay 2015, rehefa niverina tao amin'ny Kongresy izy, dia nandray ny andraikitry ny filohan'ny vondrona mpanolotsaina 10 antsoina hoe &quot;The Republicans.&quot; Io vondrona io dia nampivondrona ny FPU teo aloha (ary noho izany indrindra ny Le Rassemblement) niaraka tamin'ireo mpanohitra avy amin'ny UCF, anisan'izany i Backès. Nandritra izany fotoana izany ihany koa, dia nametra-pialana tamin'ny toerany ho Sekretera Jeneralin'ny MPC izy, raha mbola mpikambana tao amin'io antoko io.

==== Kandida ho an'ny fifidianana solombavambahoaka amin'ny taona 2017 ====
ny11 juin 2017 Tamin'ny fihodinana voalohany tamin'ny fifidianana solombavambahoaka, nahazo vato 17.27 izy. %-n'ny vato, eo aorian'i Philippe Dunoyer ary eo alohan'i Gaël Yanno &lt;ref name=&quot;RTL_2017_06_18&quot;&gt;{{Cite web |year=2017 |title=Résultats élections législatives 2017 - 1ère circonscription de Nouvelle-Calédonie (988) |url=https://www.rtl.fr/elections-legislatives/departement-nouvelle-caledonie-988/circonscription-01 |access-date=23 août 2023 |website=www.rtl.fr}}.&lt;/ref&gt; , &lt;ref&gt;{{Cite web |last=Angélique Souche |year=2017 |title=Législatives : les qualifiés du second tour |url=https://la1ere.francetvinfo.fr/nouvellecaledonie/legislatives-qualifies-du-second-tour-483591.html |access-date=23 août 2023 |publisher=[[France Info (offre globale)|France Info]]}}.&lt;/ref&gt; . Resy tamin'ny fihodinana faharoa izy tamin'i Philippe Dunoyer izay nahazo 59.15. %-n'ny vato &lt;ref name=&quot;RTL_2017_06_18&quot; /&gt; .

==== Filohan'ny Antenimieran'ny Faritany Atsimo ====
 En mai 2019, la coalition L'Avenir en confiance, dont Sonia Backès est tête de liste, remporte les élections provinciales, avec vingt élus sur quarante (plus de 40 % des suffrages)[réf. nécessaire]. Le 17 mai, dans l'hémicycle de l'assemblée provinciale, Sonia Backès, affronte au premier tour [[Rock Wamytan]] du [[Front de libération nationale kanak et socialiste|FLNKS]] et [[Milakulo Tukumuli]] de [[L'Éveil océanien]]. Au second tour de scrutin, vingt-trois voix propulsent Sonia Backès présidente de la [[Province Sud (Nouvelle-Calédonie)|province Sud]]&lt;ref&gt;{{Cite web |year=2019 |title=Nouvelle-Calédonie. Les présidents des trois provinces élus |url=https://www.ouest-france.fr/monde/nouvelle-caledonie/nouvelle-caledonie-les-presidents-des-trois-provinces-elus-6354900 |access-date=23 août 2023 |publisher=[[Ouest-France]] |language=fr}}.&lt;/ref&gt;,&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Jeannette Peteisi |last2=Sheïma Riahi |year=2019 |title=Sonia Backès élue présidente de la province Sud au second tour |url=https://la1ere.francetvinfo.fr/nouvellecaledonie/province-sud/sonia-backes-elue-presidente-province-sud-au-second-tour-711433.html |access-date=23 août 2023 |publisher=[[France Info (offre globale)|France Info]]}}.&lt;/ref&gt;

Tamin'ny 22 martsa 2020, taorian'ny fanambarana ny fihibohana henjana mba hisorohana ny fihanaky ny valan'aretina Covid-19, dia niantso ny mponina ao amin'ny Faritany Atsimo mba hitoka-monina i Sonia Backès. Roa andro taty aoriana, dia nandidy saron-tava fandidiana iray tapitrisa, saron-tava FFP2 50.000, hydroxychloroquine, ary azithromycin ny filohan'ny Faritany Atsimo.

Tamin'ny 14 Jolay 2024, tao anatin'ny lahateny iray noheverina ho mahery vaika, dia nanohana ny fisarahan'ireo faritany mifototra amin'ny maodely heverina fa akaiky ny [[apartheid]] i Sonia Backès, izay nilazany fa Tsy mitovy ny soatoavina iombonan'ny taranaky ny Eoropeana sy ny mponina Kanak » &lt;ref&gt;{{Cite web |date=2024-07-14 |title=Nouvelle-Calédonie : la loyaliste Sonia Backès demande une &quot;autonomisation des provinces&quot; |url=https://www.france24.com/fr/france/20240714-nouvelle-cal%C3%A9donie-la-loyaliste-sonia-back%C3%A8s-demande-une-autonomisation-des-provinces |access-date=2025-08-01 |website=France 24 |language=fr}}.&lt;/ref&gt; .

Noho izany dia mampitaha ny mponina Kanak sy Eoropeana amin'ny &quot; tsy mifangaro ny rano sy ny menaka &quot;, manondro ny fahasamihafana misy eo amin'ny mponina roa tonta eo amin'ny fomba fiainany eo amin'ny fiaraha-monina, ohatra, eo amin'ny toerana omena ny vehivavy &quot;, Na&quot; ao amin'ny rafitra politikany, feodal ho an'ny sasany ary demokratika ho an'ny hafa » &lt;ref&gt;{{Cite web |last=Salvi |first=Ellen |date=2024-07-15 |title=La Nouvelle-Calédonie s’enfonce dans une crise sans fin |url=https://www.mediapart.fr/journal/france/150724/la-nouvelle-caledonie-s-enfonce-dans-une-crise-sans-fin |access-date=2025-08-01 |website=Mediapart |language=fr}}.&lt;/ref&gt; , &lt;ref&gt;{{Cite web |date=2024-07-14 |title=Sonia Backès plaide pour une séparation des provinces en Nouvelle-Calédonie |url=https://www.20minutes.fr/societe/4101259-20240714-nouvelle-caledonie-cheffe-file-loyalistes-sonia-backes-plaide-separation-provinces |access-date=2025-08-01 |website=20 Minutes |language=fr}}.&lt;/ref&gt; .

Miresaka momba ny sainam-pirenena Kanak izy izay, araka ny filazany, dia lasa &quot; marika voaloton'ny horohoro ary miampanga ireo mpisintaka ny fananana hetsika mponina voalamina tamim-pahakingana mba handresena sy haka ny faritany atsimo &quot;

Ny fisarahan'i Nouvelle-Calédonie ho faritany maromaro dia ho vahaolana ho azy mba &quot; mba hahafahan'ny olona tsirairay miroborobo araka ny faniriany manokana » &lt;ref&gt;{{Cite web |date=2024-07-14 |title=Nouvelle-Calédonie: Sonia Backès (loyaliste) plaide pour une séparation des provinces |url=https://www.lexpress.fr/societe/nouvelle-caledonie-sonia-backes-loyaliste-plaide-pour-une-separation-des-provinces-PHEI5HCPOJBYXIX4AWW5HJ6ESQ/ |access-date=2025-08-01 |website=L'Express |language=fr}}.&lt;/ref&gt; .

Manohitra ny Fifanarahana Nouméa izy, izay tsy mamela ity fisarahana ity, izay lazainy ho &quot; mpamadika Nanameloka ihany koa izy tao amin'ny lahateniny ny habibiana mahatsiravina &quot;, NY &quot; asa ambany ary ny fihetsika barbarika &quot;mpikatroka avy amin'ny Sela Mpandrindra ny Hetsika eny an-kianja (CCAT) an'ny FLNKS, izay lazainy ho olona mamon'ny fankahalana &quot; izay maniratsira ny tantarantsika ary manondro ny tetikasa politika mahafaty &quot;, dia ny fahaleovantenan'i Nouvelle-Calédonie.

Tamin'ny 5 Jona 2024, nanambara ny fanafoanana ny fanampiana ara-pitsaboana ho setrin'ny rotaka tany Nouvelle-Calédonie izy, narahin'ny fampiatoana vonjimaika nanomboka ny 15 Jolay 2024, noho ny olana ara-bola. Ity fandaharan'asa fanampiana ara-tsosialy ity dia manome fidirana amin'ny fitsaboana ho an'ny olona 26.000 sahirana ara-bola amin'ny alàlan'ny faktiora mivantana, midika izany fa 10% amin'ny fandaniana ihany no aloany. Nohazavain'i Backès fa afaka mamindra ireo marary tsy afaka mandoa ny fitsaboana any amin'ny tobim-pahasalamana eo an-toerana (CMS) any Greater Nouméa sy Brousse ny dokotera. Naneho ampahibemaso ny tsy fangorahana ny filohan'ny filankevitry ny fitsaboana fa mety hiteraka fatiantoka bebe kokoa amin'ny fiaraha-monina raha sendra misy aretina mafy.

==== Sekreteram-panjakana misahana ny zom-pirenena ====
ny4 juillet 2022 Teo amin'ny {{Nowrap|46 ans}}, i Sonia Backès dia voatendry ho Sekreteram-panjakana misahana ny zom-pirenena tao amin'ny governemanta faharoan'i [[Élisabeth Borne]], teo ambany fitarihan'i Gérald Darmanin, Minisitry ny Atitany . Mikasa ny hitazona ny andraikitry ny filohan'ny Faritany Atsimon'i Nouvelle-Calédonie izy &lt;ref&gt;{{Cite web |year=2022 |title=De la Nouvelle-Calédonie à Paris : Sonia Backès devient secrétaire d'Etat en charge de la Citoyenneté |url=https://la1ere.francetvinfo.fr/de-la-nouvelle-caledonie-a-paris-sonia-backes-devient-secretaire-d-etat-en-charge-de-la-citoyennete-1300668.html |access-date=25 août 2023 |publisher=[[France Info (offre globale)|France Info]]}}.&lt;/ref&gt; .

Tamin'ny Septambra 2022, nanendry an'i Brieuc Frogier, manampahefana voafidy iray hafa avy any Nouvelle-Calédonie sady mpanohana an'i [[Eric Zemmour|Éric Zemmour]] teo aloha izay niaraka tamin'i [[Emmanuel Macron]] taty aoriana, ho mpanolotsaina manokana izy. Taorian'ny adihevitra iray, dia nandao ny toerany izy taKandida tamin'ny fifidianana Antenimieran-doholona tao Nouvelle-Calédonie tamin'ny 24 Septambra 2023 izy, ary resy tamin'ny fihodinana faharoa tamin'ilay kandidà mpomba ny fahaleovantena Robert Xowie, izay nahazoany 44.3%-n'ny vato. Taorian'ny fihaonana tamin'i Emmanuel Macron, dia nanolotra ny fametraham-pialàny tamin'ny governemanta izy tamin'ny 27 Septambra 2023.[2] Nohamafisina tamin'ny alalan'ny didim-panjakana tamin'ny 10 Oktobra 2023 io fametraham-pialàny io, izay nosoloin'i Sabrina Agresti-Roubache tamin'izany fotoana izany.[3]min'ny 7 Septambra &lt;ref&gt;{{Cite web |last=Paul Barcelonne |last2=Hadrien Bect |date=2022-09-07 |title=Un soutien d'Éric Zemmour devient conseiller spécial de la secrétaire d'État à la Citoyenneté |url=https://www.francetvinfo.fr/politique/parti-reconquete/info-franceinfo-un-soutien-d-eric-zemmour-devient-conseiller-special-de-la-secretaire-d-etat-a-la-citoyennete_5347264.html |access-date=2022-09-08 |website=Franceinfo |language=fr-FR}}.&lt;/ref&gt; , &lt;ref&gt;{{Cite web |last=Julie Marie-Leconte |date=2022-09-07 |title=Brieuc Frogier, ancien soutien d'Eric Zemmour, quitte son poste de conseiller spécial auprès de la secrétaire d'Etat Sonia Backès |url=https://www.francetvinfo.fr/politique/parti-reconquete/info-franceinfo-brieuc-frogier-ancien-soutien-d-eric-zemmour-quitte-son-poste-de-conseiller-special-aupres-de-la-secretaire-d-etat-sonia-backes_5347855.html |access-date=2022-09-08 |website=Franceinfo |language=fr-FR}}.&lt;/ref&gt; .

== Jereo koa ==

=== Lahatsoratra mifandraika ===

* Hetsika Vahoaka Caledoniana
* Ny Hoavy Amim-pahatokiana
* Vehivavy minisitra any Frantsa
* Entin'ny governemanta

=== Rohy ivelany ===

[[Sokajy:Mpanao politika frantsay]]</text>
      <sha1>cxwlofr3loommm8j3ad1ofrrkamacrr</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1135108</id>
      <parentid>1135106</parentid>
      <timestamp>2026-04-13T09:12:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HarryWurst</username>
        <id>36292</id>
      </contributor>
      <origin>1135108</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="33484" sha1="sqmcp3rbw2ftwngz849ij6vmu243zun" xml:space="preserve">{{Infobox olona
|anarana=[[Sonia Backès]]
|asa=Filohan'ny [[Les Républicains calédoniens|Républicains calédoniens]]
|asa hafa=Présidente de l'assemblée de la Province Sud
|firenena=[[Nouvelle-Calédonie]]; {{Frantsa}}
|teraka=21 mai 1976
|toerana=[[Nouméa]]
|taona niasana=*RPR (1994-2002)
*RPCR (1994-2004)
*UMP (2002-2015)
*R-UMP (2004-2013)
*MPC (2013-2015)
*LR-NC (2015-2017)
*LRC (depuis 2017)
*LREM/RE (depuis 2022)}}

'''Sonia Backès''', teraka tao [[Nouméa]], [[Kaledônia-Vaovao|Nouvelle-Calédonie]] tamin'ny 21 Mey 1976, dia [[mpanao politika]] [[frantsa]]y sady sendikalista. Mpanohitra ny [[Fahaleovantena (pôlitika)|fahaleovantena]] izy, niasa tao amin'ny governemanta Nouvelle-Calédonie nanomboka tamin'ny 2009 ka hatramin'ny 2015 ary avy eo dia Sekreteram-panjakana misahana ny zom-pirenena tao [[Paris]] nanomboka tamin'ny 2022 ka hatramin'ny 2023. Nanomboka tamin'ny 2019, izy no Filohan'ny Antenimieran'ny Faritany Atsimo.

== Tantaram-piainany ==

=== Fahazazana sy fanabeazana ===
Sonia Dos Santos dia teraka tamin'ny 21 Mey 1976 tao [[Nouméa]] (Nouvelle-Calédonie). Zafikelin'ireo [[Portogey|Portiogey]] mpifindra monina nandositra ny fitondrana Estado Novo tsy refesi-mandidy notarihan'i [[António de Oliveira Salazar|António de Oliveira]] Salazar izy ary nanorim-ponenana tao Nouméa tamin'ny 1952&lt;ref&gt;https://fr.wikipedia.org/wiki/Sonia_Back%C3%A8s#cite_note-lidla-4&lt;/ref&gt;. Nanakaiky ny hevitr'ilay mpikatroka manohitra ny fahaleovantena Nouvelle-Calédonie Jacques Lafleur ny rainy&lt;ref&gt;https://fr.wikipedia.org/wiki/Sonia_Back%C3%A8s#cite_note-:02-5&lt;/ref&gt;.

Rehefa dimy taona izy dia nisara-panambadiana ny ray aman-dreniny ary niara-nipetraka tamin'ny reniny tao Vincennes (Val-de-Marne), any amin'ny tanibe Frantsa izy. Lasa Scientologista ny reniny. Nandritra ny fotoana kelikely, dia nianatra tany amin'ny sekoly Scientology tsy miankina izy, ny Sekolin'ny Fifohazana, saingy rehefa avy nanakatona izany ny fanjakana, dia nanohy ny fianarany tany amin'ny sekoly ambaratonga fototra i Sonia Backès saingy nanohy nitombo tao anatin'ny hetsika Scientology. Noho ny fisalasalana, rehefa avy nampitandrina azy momba ny toetran'ny Scientology toy ny fivavahana ny namany iray, dia nalefan'ny reniny tany Angletera izy, tany Saint Hill, foiben'ny Scientology, izay nandidiana azy hanapaka ny fifandraisana rehetra amin-drainy. Nahavita nandositra izy ary niaraka tamin-drainy tany Nouvelle-Calédonie folo andro taty aoriana. Na izany aza, mametraka fisalasalana momba ity dikan-teny ity ny Le Monde, indrindra fa ny fifanakalozana hafatra an-tsoratra teo amin'i Sonia Backès sy ny reniny ny ampitson'ny nanendrena azy ho ao amin'ny governemanta izay toa mampiseho fa ity tantara ity dia natao hampihetsi-po ny mpanao gazety.

Nanomboka ny fianarany tao amin'ny Oniversite Frantsay Pasifika any Nouméa izy, ary avy eo nahazo mari-pahaizana maîtrise momba [[Matematika|ny matematika]] avy amin'ny Oniversiten'i Pau sy ny faritr'i Adour tamin'ny 1997, nahazo diplaoma fikarohana ara-teknolojia (DRT) momba [[Kajimirindra|ny siansa informatika]] avy amin'ny Oniversiten'i Joseph Fourier (Grenoble-I) ary lasa injeniera informatika avy amin'ny Grenoble Institute of Technology tamin'ny 2001 &lt;ref name=&quot;lidla&quot;&gt;{{Cite journal |last=[[Bérengère Bonte]] |date=26 octobre 2022 |title=Discussions sur la Nouvelle-Calédonie : qui est Sonia Backès, la secrétaire d’État anti-indépendantiste ? |url=https://www.francetvinfo.fr/replay-radio/l-intrus-de-l-actu/relation-franco-allemande-qui-est-jorg-kukies-le-2e-cerveau-du-chancelier-allemand_5425084.html |journal=France tv info, replay radio de l'émission « L'Intrus de l'actu » |access-date=17 août 2023}}.&lt;/ref&gt; . Niditra tao amin'ny Rally for Caledonia in the Republic (RPCR, antoko elatra havanana lehibe manohitra ny fahaleovantena izay nanjaka tamin'ny politika teo an-toerana tamin'izany fotoana izany) izy tamin'ny faha-valo ambin'ny folo taonany, tamin'ny 1994 &lt;ref&gt;{{Cite journal |date=2022-07-04 |title=La Calédonienne Sonia Backès nommée Sécrétaire d’Etat chargée de la Citoyenneté |url=https://www.radio1.pf/la-caledonienne-sonia-backes-nommee-secretaire-detat-chargee-de-la-citoyennete/ |journal=radio1.pf |language=fr}}.&lt;/ref&gt;,&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Les décodeurs |date=2023-07-20 |title=Remaniement : qui sont les membres du nouveau gouvernement d’Elisabeth Borne ? |url=https://www.lemonde.fr/les-decodeurs/article/2023/07/20/remaniement-qui-sont-les-membres-du-nouveau-gouvernement-d-elisabeth-borne_6182810_4355770.html |journal=Le Monde.fr |language=fr}}.&lt;/ref&gt;. Nandray anjara tamin'ny fampielezan-kevitra tamin'ny fifidianana isam-paritra tamin'ny 2004 &lt;ref name=&quot;sbgb&quot;&gt;{{Cite journal |last=Nathalie Vermorel |date=20 mars 2012 |title=Sonia Backes : Dans le grand bain |url=https://www.lnc.nc/article/local-l-hebdo/sonia-backes-dans-le-grand-bain |journal=Les Nouvelles calédoniennes}}.&lt;/ref&gt; .

Niverina tany [[Kaledônia-Vaovao|Nouvelle-Calédonie]] izy tamin'ny taona 2001 &lt;ref name=&quot;sbgb&quot;&gt;{{Cite journal |last=Nathalie Vermorel |date=20 mars 2012 |title=Sonia Backes : Dans le grand bain |url=https://www.lnc.nc/article/local-l-hebdo/sonia-backes-dans-le-grand-bain |journal=Les Nouvelles calédoniennes}}.&lt;/ref&gt;, ary niditra tao amin'ny Tale Jeneralin'ny Teknolojian'ny Fampahalalam-baovao sy ny Serivisy (DTSI) an'ny governemanta &lt;ref name=&quot;mgg09&quot;&gt;{{Cite journal |date=6 juin 2009 |title=Les membres du gouvernement |url=https://www.lnc.nc/article/politique/les-membres-du-gouvernement-0 |journal=[[Les Nouvelles calédoniennes]] |access-date=24 août 2009}}.&lt;/ref&gt; , &lt;ref&gt;{{Pdf}} {{Cite book |last=Dorothée Tromparent et Hubert Vieille |date=2014 |title=Des clés pour comprendre les syndicats de Nouvelle-Calédonie. Chronique de leur origine, leur histoire et leur évolution |url=https://dtenc.gouv.nc/sites/default/files/atoms/files/00_livre_syndicats_dte.pdf |language=fr |publisher=Editions Djubea}}.&lt;/ref&gt; .

=== FIVELOMANA ===

==== sendikà ====
ny17 août 2006, Sonia Backès no voafidy ho filohan'ny UTCFE-CGC &lt;ref&gt;{{Cite journal |date=18 août 2006 |title=Sonia Backes prend les rênes de la CFE-CGC |url=https://www.lnc.nc/article/social/sonia-backes-prend-les-renes-de-la-cfe-cgc |journal=[[Les Nouvelles calédoniennes]]}}.&lt;/ref&gt; .

ny2 septembre 2008, nandao ny fiadidian'ny UTCFE-CGC izy mba hifantoka amin'ny politika miaraka amin'ny Rassemblement &lt;ref name=&quot;mwsb&quot;&gt;{{Cite journal |last=Marc Baltzer et Sonia Backès |date=29 août 2008 |title=Sonia Backes : Je retourne en politique |url=https://www.lnc.nc/article/societe/sonia-backes-je-retourne-en-politique |journal=[[Les Nouvelles calédoniennes]]}}.&lt;/ref&gt; .

==== Fiainana ara-politika ====
Rehefa nandao ny hetsika sendikaly izy dia niditra tao amin'ny mpiasan'ny antoko Rassemblement-UMP tao amin'ny Kongresin'i Nouvelle-Calédonie. Raha lazaina amin'ny fomba manokana kokoa, dia lasa mpanolotsaina ho an'ny filohan'ny antenimiera sy ny antoko, Pierre Frogier, izy. Ohatra, nandray anjara tamin'ny dingana ara-dalàna handinihana ny volavolan-dalàna momba ny fiarovana ny asa eo an-toerana izy ary, tamin'io olana io, dia nifandona tamin'ny filohan'ny governemanta, Harold Martin.

Kandida amin'ny fifidianana isam-paritany10 mai 2009, amin'ny 12 Toerana tao amin'ny lisitry ny Rassemblement-UMP notarihin'i Pierre Frogier tany Atsimo &lt;ref&gt;{{Cite journal |date=22 avril 2009 |title=10 dans le Sud |url=https://www.lnc.nc/article/politique/10-dans-le-sud |journal=[[Les Nouvelles calédoniennes]] |access-date=24 août 2023}}.&lt;/ref&gt;, izy dia iray amin'ireo solontenan'ny hetsiky ny tanora tao amin'ny antoko &lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Henri Lepot |date=14 avril 2009 |title=Le Rassemblement lève le voile sur sa liste Sud |url=https://www.lnc.nc/article/politique/le-rassemblement-leve-le-voile-sur-sa-liste-sud |journal=[[Les Nouvelles calédoniennes]] |access-date=24 août 2023}}.&lt;/ref&gt; , &lt;ref&gt;{{Cite journal |date=29 avril 2009 |title=Les échos |url=https://www.lnc.nc/article/politique/les-echos-4 |journal=[[Les Nouvelles calédoniennes]] |access-date=24 août 2023}}.&lt;/ref&gt; . Avy eo dia nahazo ny fe-potoam-piasany voalohany ho mpanolotsaina isam-paritra izy &lt;ref&gt;{{Cite journal |date=11 mai 2009 |title=ça bouge dans les 3 provinces |url=https://www.lnc.nc/article/politique/ca-bouge-dans-les-3-provinces |journal=[[Les Nouvelles calédoniennes]] |access-date=24 août 2023}}.&lt;/ref&gt; ary koa voafidy ho ao amin'ny Kongresy &lt;ref&gt;{{Cite journal |date=12 mai 2009 |title=Le nouveau visage du Congrès |url=https://www.lnc.nc/article/politique/le-nouveau-visage-du-congres |journal=[[Les Nouvelles calédoniennes]] |access-date=24 août 2023}}.&lt;/ref&gt; . Na izany aza, niasa tao vetivety ihany izy, ary voafidy haingana ho ao amin'ny governemanta &lt;ref name=&quot;mgg09&quot;&gt;{{Cite journal |date=6 juin 2009 |title=Les membres du gouvernement |url=https://www.lnc.nc/article/politique/les-membres-du-gouvernement-0 |journal=[[Les Nouvelles calédoniennes]] |access-date=24 août 2009}}.&lt;/ref&gt; .

ny5 juin 2009 Voafidy ho mpikambana tao amin'ny governemantan'i Gomès i Sonia Backès &lt;ref name=&quot;lidla&quot;&gt;{{Cite journal |last=[[Bérengère Bonte]] |date=26 octobre 2022 |title=Discussions sur la Nouvelle-Calédonie : qui est Sonia Backès, la secrétaire d’État anti-indépendantiste ? |url=https://www.francetvinfo.fr/replay-radio/l-intrus-de-l-actu/relation-franco-allemande-qui-est-jorg-kukies-le-2e-cerveau-du-chancelier-allemand_5425084.html |journal=France tv info, replay radio de l'émission « L'Intrus de l'actu » |access-date=17 août 2023}}.&lt;/ref&gt; , &lt;ref name=&quot;mgg09&quot;&gt;{{Cite journal |date=6 juin 2009 |title=Les membres du gouvernement |url=https://www.lnc.nc/article/politique/les-membres-du-gouvernement-0 |journal=[[Les Nouvelles calédoniennes]] |access-date=24 août 2009}}.&lt;/ref&gt; . Amin'ny maha-mpikambana zandriny indrindra azy, dia tompon'andraikitra tamin'ny sehatry ny fanabeazana &lt;ref name=&quot;lnc&quot;&gt;{{Cite journal |last=Yann Mainguet |date=25 novembre 2009 |title=Sonia Backes, l'ascension de la benjamine |url=https://www.lnc.nc/article/politique/sonia-backes-l-ascension-de-la-benjamine |journal=Les Nouvelles Calédoniennes}}.&lt;/ref&gt; sy ny fanaraha-maso ny olana mifandraika amin'ny fampianarana ambony &lt;ref&gt;{{Pdf}} {{Cite journal |last=Christophe Chabrot |date=2009 |title=Les élections provinciales de Nouvelle-Calédonie
du 10 mai 2009 : contexte et enjeux |url=https://shs.hal.science/halshs-00696681/document |journal=SHS HAL |access-date=24 août 2020}}.&lt;/ref&gt; . Ho an'ity governemanta ity, dia nomena andraikitra voalohany indrindra izy amin'ny fitantanana ny fanavaozana feno ny fandaharam-pianarana any amin'ny sekoly ambaratonga fototra sy ny famoronana ny sata maha-mpianatra ho an'ny mponin'i Nouvelle-Calédonie amin'ny alàlan'ny « Tranon'ny Mpianatra » &lt;ref&gt;{{Cite journal |last=D.M. (Agence de presse GHM) |date=9 octobre 2009 |title=Le gouvernement demande l'aide de l'Etat |journal=Les Nouvelles calédoniennes |access-date=24 août 2023}}.&lt;/ref&gt; . Manana fifandraisana sarotra amin'ny filohan'ny governemanta Philippe Gomès ihany koa izy, izay toheriny matetika, toy izany koa ireo mpiara-miasa aminy roa avy amin'ny Rassemblement na ireo mpikambana mpomba ny fahaleovantenan'ny Union calédonienne &lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Marc Baltzer |date=4 février 2010 |title=L'affaire Ollivaud divise le gouvernement |url=https://www.lnc.nc/article/politique/l-affaire-ollivaud-divise-le-gouvernement |journal=Les Nouvelles calédoniennes |access-date=24 août 2023}}.&lt;/ref&gt; , &lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Henri Lepot |date=10 février 2010 |title=Gomès mis en minorité sur l'affaire Ollivaud |url=https://www.lnc.nc/article/politique/gomes-mis-en-minorite-sur-l-affaire-ollivaud |journal=Les Nouvelles calédoniennes |access-date=24 août 2023}}.&lt;/ref&gt; , &lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Sylvain Amiotte |date=17 avril 2010 |title=L'école s'ouvre au débat |url=https://www.lnc.nc/article/education/l-ecole-s-ouvre-au-debat |journal=Les Nouvelles calédoniennes |access-date=24 août 2023}}.&lt;/ref&gt; .

==== Mpikambana ao amin'ny governemantan'i Martin III, IV, V ary VI ====
Teo anelanelan'ny volana Martsa sy Jona 2011, dia voafidy indray inefatra ho isan'ireo governemanta nifandimby nandritra io vanim-potoana io izy: Martin III, IV, V, ary VI Tao amin'ireo governemanta ireo, dia tompon'andraikitra tamin'ny tetibola, ny fitantanam-bola, ny hetra, ny toekarena nomerika, ary ny sehatry ny angovo izy. Niandraikitra ihany koa ny olana mifandraika amin'ny fifandraisana amin'ny alalan'ny feo sy sary ary ny famindrana andraikitra ara-pampianarana izy, ary koa ny maha-mpitondra tenin'ny governemanta azy, sady nitazona ny andraikitra amin'ny fampianarana ambony, izay ampiarahina amin'ny fikarohana ankehitriny

Avy eo, rehefa vita ny famindrana ny fahefana farany mifandraika amin'ny fanabeazana (fampianarana ambaratonga faharoa ho an'ny daholobe, fahasalamana any an-tsekoly, fanabeazana tsy miankina) any Nouvelle-Calédonie,11 Janoary 2012, namela ireo sehatra fanentanana sy fanaraha-maso ireo ho an'i Jean-Claude Briault izy &lt;ref&gt;{{Cite journal |date=23 juillet 2016 |title=Et aussi. Nouvelle répartition des secteurs |url=https://www.lnc.nc/article/pays/et-aussi |journal=Les Nouvelles calédoniennes}}.&lt;/ref&gt; .

Miandraikitra ny toekarena nomerika, ny15 mars 2011 Izy no nanokatra ny seminera voalohany tao amin'ny Digital Observatory. Ity andrim-panjakana ity, tohanan'ny governemanta, dia natao hanara-maso ny fivoarana sy ireo mpisehatra ao amin'ny sehatra nomerika &lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Tomislav Govekar |date=16 mars 2011 |title=L’Observatoire des nouvelles technologies voit loin |url=https://www.lnc.nc/article/economie/l-observatoire-des-nouvelles-technologies-voit-loin |journal=Les Nouvelles Calédoniennes}}.&lt;/ref&gt; . Avy eo, amin'ny maha-mpitondra tenin'ny governemanta azy, dia mandamina izy, manomboka amin'ny3 octobre 2012 birao isam-bolana miaraka amin'ny vahoaka &lt;ref&gt;{{Cite journal |date=27 septembre 2012 |title=Allô le gouvernement, j'écoute |url=https://www.lnc.nc/article/pays/politique/allo-le-gouvernement-j-ecoute |journal=Les Nouvelles calédoniennes}}.&lt;/ref&gt; . Momba ny hetra, tamin'ny taona 2013 dia niaro ny fanavaozana ny hetra miditra izay mikendry indrindra ny hanova ny fetran'ny fenitry ny hetra izy ary niteraka fifandirana tamin'ny filohan'ny komitin'ny hetra tao amin'ny Kongresy, Caroline Machoro, mpanohana ny fahaleovantena, ary koa tamin'ny Caledonia Together &lt;ref&gt;{{Cite journal |last=P.Ch. |date=22 mai 2013 |title=La guerre est déclarée |url=https://www.lnc.nc/article/pays/politique/la-guerre-est-declaree |journal=Les Nouvelles calédoniennes}}.&lt;/ref&gt; .

==== Sekretera Jeneralin'ny Hetsika ====
Notendren'i Pierre Frogier ho sekretera jeneralin'ny Rassemblement-UMP &lt;ref&gt;{{Cite journal |date=24 août 2012 |title=Le Rump en pleine restructuration |url=https://www.calameo.com/read/0012504588bb3b9074b5e |journal=DNC}}.&lt;/ref&gt; izy ny 21 août 2012. Miaraka amin'ireo olo-malaza hafa, indrindra fa avy amin'ny taranaka tanora, fantatra amin'ny anarana hoe « mpanorina indray &quot; Tao amin'ny fampitam-baovao teo an-toerana, dia naneho hevitra mahery vaika momba an'i Pierre Frogier izy &lt;ref&gt;{{Cite journal |date=24 août 2012 |title=Édito : Le Temps du renouveau |url=https://www.calameo.com/read/0012504588bb3b9074b5e |journal=DNC}}.&lt;/ref&gt; .

==== Fananganana ny MPC sy ny UCF ====
Tamin'ny 18 Febroary 2013, raha nizotra ho amin'ny fisarahana ny Rassemblement-UMP, dia naato tamin'ny asany i Gaël Yanno, filoha lefitra voalohany sady mpitondra tenin'ny antoko, ary i Sonia Backès, sekretera jeneraly vonjimaika, filohany, Pierre Frogier. Nofaranana tamin'ny 28 Martsa 2013 ny fiatoana, rehefa nanambara ny fananganana antoko vaovao i Gaël Yanno sy Sonia Backès: ny Caledonian Popular Movement (MPC), niaraka tamin'ny fanohanan'i Jean-François Copé nasionaly. Iray amin'ireo mpitondra tenin'ny hetsika valo i Sonia Backès mandra-pahatongan'ny kongresy nananganana azy, izay nokasaina hatao tamin'ny volana Jona.

Tamin'ny 31 Jolay, Sonia Backès no voatendry ho Sekretera Jeneraly &lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Gaël Yanno, propos recueillis par Christopher Albano |date=2 août 2013 |title=Pour une collectivité de la République française de type fédéré |url=https://www.calameo.com/read/001250458e77b8b6171c1 |journal=DNC}}.&lt;/ref&gt; .

==== Kandida UCF amin'ny fifidianana 2014 ====
Kandida amin'ny 6 faha-6 i Sonia Backès ao amin'ny « Firaisana ho an'i Nouméa notarihin'i Gaël Yanno tamin'ny fifidianana monisipaly tamin'ny Martsa 2014 tao Nouméa &lt;ref&gt;{{Cite journal |date=12 mars 2014 |title=Neuf communes : 47 listes |url=https://www.lnc.nc/article/actualite-en-direct/municipales-2014/neuf-communes-47-listes |journal=Les Nouvelles calédoniennes}}.&lt;/ref&gt; . Voafidy ho mpanolotsaina monisipaly izy &lt;ref&gt;{{Cite web |title=Résultats des élections municipales et communautaires 2014 - Nouméa - Résultats reçus 2d tour - Résultats définitifs |url=https://www.interieur.gouv.fr/Elections/Les-resultats/Municipales/elecresult__MN2014/(path)/MN2014/988/988818.html |access-date=25 août 2023 |website=interieur.gouv.fr}}.&lt;/ref&gt; .

Ny tena zava-dehibe indrindra dia ny nifidianana azy tamin'ny Aprily 2014 hitarika ny lisitry ny UCF ho an'ny fifidianana isam-paritra amin'ny 11 Mey any Atsimo &lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Yann Mainguet |date=11 avril 2014 |title=Backès aux commandes |url=https://www.lnc.nc/article/pays/politique/backes-aux-commandes |journal=Les Nouvelles calédoniennes}}.&lt;/ref&gt; . Natao teo ankavanan'ny toby mpanohitra ny fahaleovantena ny fampielezan-keviny, satria te hifampiraharaha amin'ireo antoko mpanohana ny fahaleovantena mandritra ny herintaona monja izy mba handaminana ny fitsapan-kevi-bahoaka voalohany momba ny fahaleovantena izay nomen'ny Fifanarahana Nouméa tamin'ny 2015 &lt;ref&gt;{{Cite journal |last=AFP |date=7 mai 2014 |title=Indépendance ou non, la question du statut au centre des élections en Nouvelle-Calédonie |url=https://www.tahiti-infos.com/Independance-ou-non-la-question-du-statut-au-centre-des-elections-en-Nouvelle-Caledonie_a100573.html |journal=Tahiti Infos}}.&lt;/ref&gt; . Nahazo ny laharana fahatelo izy ireo, taorian'ny Caledonia Together sy ny Front for Unity (FPU, fiaraha-mitantana natsangana nanodidina ny Rally ), tamin'ny 18,14   -n'ny vato ary solontena voafidy 8 &lt;ref&gt;{{Cite journal |date=12 mai 2014 |title=Provinciales : les résultats en bref |url=https://www.lnc.nc/article/actualite-en-direct/provinciales-les-resultats-en-bref |journal=Les Nouvelles calédoniennes}}.&lt;/ref&gt; .

Taorian'ny latsa-bato, izy no iray tamin'ireo mpanelanelana telo notendren'ny UCF, niaraka tamin'i Gaël Yanno sy Isabelle Lafleur, mba hahatratra ny « fifanarahana fitantanana &quot; miantoka ny maro an'isa tsy mivadika ao amin'ireo andrim-panjakana miaraka amin'ireo mpanohitra azy teo aloha avy amin'ny Calédonie Ensemble sy ny FPU &lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Philippe Frédière |date=14 mai 2014 |title=Le dîner des loyalistes |url=https://www.lnc.nc/article/pays/politique/provinciales-2014/le-diner-des-loyalistes |journal=Les Nouvelles calédoniennes}}.&lt;/ref&gt; . Izy koa no mitarika ny vondrona UCF ao amin'ny Kongresy &lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Claudette Trupit (A.P) |date=22 mai 2014 |title=Cinq groupes politiques au Congrès de Nouvelle-Calédonie |url=https://la1ere.francetvinfo.fr/nouvellecaledonie/2014/05/22/cinq-groupes-politiques-au-congres-de-nouvelle-caledonie-154619.html |journal=NC 1{{re}}}}.&lt;/ref&gt; . Saingy, toy ny tamin'ny taona 2009, rehefa voafidy ho ao amin'ny governemanta ny5 juin 2014, dia tsy mipetraka intsony ao amin'ity fivoriana ity izy &lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Philippe Frédière |date=6 juin 2014 |title=Ligeard sans vice-président. Repères : Les entrants et les sortants du Congrès |url=https://www.lnc.nc/article/pays/politique/ligeard-sans-vice-president |journal=Les Nouvelles calédoniennes}}.&lt;/ref&gt; .

==== Mpikambana ao amin'ny governemanta Ligeard sy Germain I ====
Tamin'ny faran'ny volana Jona 2014, tao anatin'ny 13&amp;amp;nbsp;Tao amin'ny governemanta natsangana teo ambanin'ny Fifanarahana Nouméa ary notarihin'i Cynthia Ligeard, i Sonia Backès no tompon'andraikitra tamin'ny fanaraha-maso sy ny fandrindrana ny sehatry ny fiarovana ara-tsosialy, ny firaisankina, ny fahasembanana, ny fambolena, ny fiompiana, ny jono ary ny politika momba ny fianakaviana &lt;ref&gt;{{Cite web |last=Cédric Valax |year=2014 |title=Cynthia Ligeard préside le 13ème gouvernement de Nouvelle-Calédonie |url=https://www.radio1.pf/cynthia-ligeard-preside-le-13eme-gouvernement-de-nouvelle-caledonie/ |access-date=22 août 2023 |website=Radio1 Tahiti}}.&lt;/ref&gt; , &lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Gaëlle Grès |date=26 juin 2014 |title=Gouvernement : les secteurs enfin attribués |url=http://www.lnc.nc/article/actualite-en-direct/gouvernement-les-secteurs-enfin-attribues |journal=Les Nouvelles calédoniennes}}.&lt;/ref&gt; . Izy koa no nandray ny andraikitry ny filohan'ny Sampan-draharaha misahana ny fisorohana sy ny fanonerana ny loza ara-pambolena na voajanahary any Nouvelle-Calédonie (APICAN) &lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Philippe Frédière |date=9 août 2014 |title=L'autre alternance |url=https://www.lnc.nc/article/pays/economie/l-autre-alternance |journal=Les Nouvelles calédoniennes}}.&lt;/ref&gt; . Raha niatrika hain-tany mafy [[Kaledônia-Vaovao|i Nouvelle-Calédonie]], dia nanambara drafitra fanampiana ho an'ny tantsaha sy ny mpiompy biby fiompy izy &lt;ref&gt;{{Cite journal |date=16 août 2014 |title=Aides anti-sécheresse, mode d'emploi |url=https://www.lnc.nc/article/pays/aides-anti-secheresse-mode-d-emploi |journal=Les Nouvelles calédoniennes}}.&lt;/ref&gt; .

ny31 décembre 2014 Voafidy indray ho mpikambana ao amin'ny antoko 14 izy, saingy nandà ny hanapa-kevitra eo amin'ny firotsahan-kofidianan'i Cynthia Ligeard sy Philippe Germain ho filoham-pirenena izy ireo, ka tsy afaka nandray ny andraikiny tanteraka ny mpanatanteraka vaovao &lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Philippe Frédière |date=3 janvier 2015 |title=Pas de président élu |url=https://www.lnc.nc/article/pays/politique/pas-de-president-elu |journal=Les Nouvelles calédoniennes}}.&lt;/ref&gt; . Tanteraka izany tamin'ny fifidianana an'i Philippe Germain tamin'nyavril 2015 Avy eo dia niverina tamin'ny sehatra fitarihana sy fanaraha-maso mitovy amin'ny teo aloha izy &lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Martin Charmasson |date=3 avril 2015 |title=La répartition des secteurs du 14e gouvernement de Nouvelle-Calédonie |url=https://la1ere.francetvinfo.fr/nouvellecaledonie/2015/04/03/pas-de-surprise-dans-la-repartition-des-secteurs-du-gouvernement-244583.html |journal=NC 1{{re}}}}.&lt;/ref&gt; . Nametraka ny tenany tao amin'ny mpanohitra tao anatin'ity governemanta vaovao ity izy, tahaka ireo mpiara-miasa aminy roa avy amin'ny Rassemblement &lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Ph. F. |date=4 avril 2015 |title=La répartition des secteurs du 14e gouvernement de Nouvelle-Calédonie |url=https://www.lnc.nc/article/pays/politique/un-choix-democratique |journal=Les Nouvelles calédoniennes}}.&lt;/ref&gt; .

Farany, ny9 juillet 2015, izay miha-manohitra an'i Philippe Germain hatrany ary liana amin'ny mety hisian'ny fananganana vondrona Les Républicains ao amin'ny Kongresy, dia nanambara ny fametraham-pialàny amin'ny governemanta izy, manomboka ny ampitson'iny &lt;ref&gt;{{Cite journal |last=P. Ch. |year=2015 |title=Sonia Backès démissionne |url=https://www.lnc.nc/breve/info-lnc-sonia-backes-demissionne |journal=Les Nouvelles calédoniennes |access-date=22 août 2023}}.&lt;/ref&gt; , &lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Philippe Frédière et Sonia Backès |date=10 juillet 2015 |title=Je veux participer à la construction des Républicains |url=https://www.lnc.nc/article/pays/politique/je-veux-participer-a-la-construction-des-republicains |journal=Les Nouvelles calédoniennes}}.&lt;/ref&gt; .

==== Filohan'ny vondrona Repoblikana ao amin'ny Kongresy ====
Tamin'ny Jolay 2015, rehefa niverina tao amin'ny Kongresy izy, dia nandray ny andraikitry ny filohan'ny vondrona mpanolotsaina 10 antsoina hoe &quot;The Republicans.&quot; Io vondrona io dia nampivondrona ny FPU teo aloha (ary noho izany indrindra ny Le Rassemblement) niaraka tamin'ireo mpanohitra avy amin'ny UCF, anisan'izany i Backès. Nandritra izany fotoana izany ihany koa, dia nametra-pialana tamin'ny toerany ho Sekretera Jeneralin'ny MPC izy, raha mbola mpikambana tao amin'io antoko io.

==== Kandida ho an'ny fifidianana solombavambahoaka amin'ny taona 2017 ====
ny11 juin 2017 Tamin'ny fihodinana voalohany tamin'ny fifidianana solombavambahoaka, nahazo vato 17.27 izy. %-n'ny vato, eo aorian'i Philippe Dunoyer ary eo alohan'i Gaël Yanno &lt;ref name=&quot;RTL_2017_06_18&quot;&gt;{{Cite web |year=2017 |title=Résultats élections législatives 2017 - 1ère circonscription de Nouvelle-Calédonie (988) |url=https://www.rtl.fr/elections-legislatives/departement-nouvelle-caledonie-988/circonscription-01 |access-date=23 août 2023 |website=www.rtl.fr}}.&lt;/ref&gt; , &lt;ref&gt;{{Cite web |last=Angélique Souche |year=2017 |title=Législatives : les qualifiés du second tour |url=https://la1ere.francetvinfo.fr/nouvellecaledonie/legislatives-qualifies-du-second-tour-483591.html |access-date=23 août 2023 |publisher=[[France Info (offre globale)|France Info]]}}.&lt;/ref&gt; . Resy tamin'ny fihodinana faharoa izy tamin'i Philippe Dunoyer izay nahazo 59.15. %-n'ny vato &lt;ref name=&quot;RTL_2017_06_18&quot; /&gt; .

==== Filohan'ny Antenimieran'ny Faritany Atsimo ====
 En mai 2019, la coalition L'Avenir en confiance, dont Sonia Backès est tête de liste, remporte les élections provinciales, avec vingt élus sur quarante (plus de 40 % des suffrages)[réf. nécessaire]. Le 17 mai, dans l'hémicycle de l'assemblée provinciale, Sonia Backès, affronte au premier tour [[Rock Wamytan]] du [[Front de libération nationale kanak et socialiste|FLNKS]] et [[Milakulo Tukumuli]] de [[L'Éveil océanien]]. Au second tour de scrutin, vingt-trois voix propulsent Sonia Backès présidente de la [[Province Sud (Nouvelle-Calédonie)|province Sud]]&lt;ref&gt;{{Cite web |year=2019 |title=Nouvelle-Calédonie. Les présidents des trois provinces élus |url=https://www.ouest-france.fr/monde/nouvelle-caledonie/nouvelle-caledonie-les-presidents-des-trois-provinces-elus-6354900 |access-date=23 août 2023 |publisher=[[Ouest-France]] |language=fr}}.&lt;/ref&gt;,&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Jeannette Peteisi |last2=Sheïma Riahi |year=2019 |title=Sonia Backès élue présidente de la province Sud au second tour |url=https://la1ere.francetvinfo.fr/nouvellecaledonie/province-sud/sonia-backes-elue-presidente-province-sud-au-second-tour-711433.html |access-date=23 août 2023 |publisher=[[France Info (offre globale)|France Info]]}}.&lt;/ref&gt;

Tamin'ny 22 martsa 2020, taorian'ny fanambarana ny fihibohana henjana mba hisorohana ny fihanaky ny valan'aretina Covid-19, dia niantso ny mponina ao amin'ny Faritany Atsimo mba hitoka-monina i Sonia Backès. Roa andro taty aoriana, dia nandidy saron-tava fandidiana iray tapitrisa, saron-tava FFP2 50.000, hydroxychloroquine, ary azithromycin ny filohan'ny Faritany Atsimo.


Tamin'ny 14 Jolay 2024, tamin'ny lahateny heverina ho mahery, Sonia Backès dia nanohana ny fisarahan'ny faritany izay nanamafy fa tsy mitovy ny soatoavina iraisan'ny taranaky ny Eoropeana sy ny mponina Kanak&quot; &lt;ref&gt;{{Cite web |date=2024-07-14 |title=Nouvelle-Calédonèse&quot; fiantsoana an'i Sonia Backès.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2024-07-14 |title=Nouvelle-Calédonie : la loyaliste Sonia Backès demande une &quot;autonomisation des provinces&quot; |url=https://www.france24.com/fr/france/20240714-nouvelle-cal%C3%A9donie-la-loyaliste-sonia-back%C3%A8s-demande-une-autonomisation-des-provinces |access-date=2025-08-01 |website=France 24 |language=fr}}.&lt;/ref&gt; .

Noho izany dia mampitaha ny mponina Kanak sy Eoropeana amin'ny &quot; tsy mifangaro ny rano sy ny menaka &quot;, manondro ny fahasamihafana misy eo amin'ny mponina roa tonta eo amin'ny fomba fiainany eo amin'ny fiaraha-monina, ohatra, eo amin'ny toerana omena ny vehivavy &quot;, Na&quot; ao amin'ny rafitra politikany, feodal ho an'ny sasany ary demokratika ho an'ny hafa » &lt;ref&gt;{{Cite web |last=Salvi |first=Ellen |date=2024-07-15 |title=La Nouvelle-Calédonie s’enfonce dans une crise sans fin |url=https://www.mediapart.fr/journal/france/150724/la-nouvelle-caledonie-s-enfonce-dans-une-crise-sans-fin |access-date=2025-08-01 |website=Mediapart |language=fr}}.&lt;/ref&gt; , &lt;ref&gt;{{Cite web |date=2024-07-14 |title=Sonia Backès plaide pour une séparation des provinces en Nouvelle-Calédonie |url=https://www.20minutes.fr/societe/4101259-20240714-nouvelle-caledonie-cheffe-file-loyalistes-sonia-backes-plaide-separation-provinces |access-date=2025-08-01 |website=20 Minutes |language=fr}}.&lt;/ref&gt; .

Miresaka momba ny sainam-pirenena Kanak izy izay, araka ny filazany, dia lasa &quot; marika voaloton'ny horohoro ary miampanga ireo mpisintaka ny fananana hetsika mponina voalamina tamim-pahakingana mba handresena sy haka ny faritany atsimo &quot;

Ny fisarahan'i Nouvelle-Calédonie ho faritany maromaro dia ho vahaolana ho azy mba &quot; mba hahafahan'ny olona tsirairay miroborobo araka ny faniriany manokana » &lt;ref&gt;{{Cite web |date=2024-07-14 |title=Nouvelle-Calédonie: Sonia Backès (loyaliste) plaide pour une séparation des provinces |url=https://www.lexpress.fr/societe/nouvelle-caledonie-sonia-backes-loyaliste-plaide-pour-une-separation-des-provinces-PHEI5HCPOJBYXIX4AWW5HJ6ESQ/ |access-date=2025-08-01 |website=L'Express |language=fr}}.&lt;/ref&gt; .

Manohitra ny Fifanarahana Nouméa izy, izay tsy mamela ity fisarahana ity, izay lazainy ho &quot; mpamadika Nanameloka ihany koa izy tao amin'ny lahateniny ny habibiana mahatsiravina &quot;, NY &quot; asa ambany ary ny fihetsika barbarika &quot;mpikatroka avy amin'ny Sela Mpandrindra ny Hetsika eny an-kianja (CCAT) an'ny FLNKS, izay lazainy ho olona mamon'ny fankahalana &quot; izay maniratsira ny tantarantsika ary manondro ny tetikasa politika mahafaty &quot;, dia ny fahaleovantenan'i Nouvelle-Calédonie.

Tamin'ny 5 Jona 2024, nanambara ny fanafoanana ny fanampiana ara-pitsaboana ho setrin'ny rotaka tany Nouvelle-Calédonie izy, narahin'ny fampiatoana vonjimaika nanomboka ny 15 Jolay 2024, noho ny olana ara-bola. Ity fandaharan'asa fanampiana ara-tsosialy ity dia manome fidirana amin'ny fitsaboana ho an'ny olona 26.000 sahirana ara-bola amin'ny alàlan'ny faktiora mivantana, midika izany fa 10% amin'ny fandaniana ihany no aloany. Nohazavain'i Backès fa afaka mamindra ireo marary tsy afaka mandoa ny fitsaboana any amin'ny tobim-pahasalamana eo an-toerana (CMS) any Greater Nouméa sy Brousse ny dokotera. Naneho ampahibemaso ny tsy fangorahana ny filohan'ny filankevitry ny fitsaboana fa mety hiteraka fatiantoka bebe kokoa amin'ny fiaraha-monina raha sendra misy aretina mafy.

==== Sekreteram-panjakana misahana ny zom-pirenena ====
ny4 juillet 2022 Teo amin'ny {{Nowrap|46 ans}}, i Sonia Backès dia voatendry ho Sekreteram-panjakana misahana ny zom-pirenena tao amin'ny governemanta faharoan'i [[Élisabeth Borne]], teo ambany fitarihan'i Gérald Darmanin, Minisitry ny Atitany . Mikasa ny hitazona ny andraikitry ny filohan'ny Faritany Atsimon'i Nouvelle-Calédonie izy &lt;ref&gt;{{Cite web |year=2022 |title=De la Nouvelle-Calédonie à Paris : Sonia Backès devient secrétaire d'Etat en charge de la Citoyenneté |url=https://la1ere.francetvinfo.fr/de-la-nouvelle-caledonie-a-paris-sonia-backes-devient-secretaire-d-etat-en-charge-de-la-citoyennete-1300668.html |access-date=25 août 2023 |publisher=[[France Info (offre globale)|France Info]]}}.&lt;/ref&gt; .

Tamin'ny Septambra 2022, nanendry an'i Brieuc Frogier, manampahefana voafidy iray hafa avy any Nouvelle-Calédonie sady mpanohana an'i [[Eric Zemmour|Éric Zemmour]] teo aloha izay niaraka tamin'i [[Emmanuel Macron]] taty aoriana, ho mpanolotsaina manokana izy. Taorian'ny adihevitra iray, dia nandao ny toerany izy taKandida tamin'ny fifidianana Antenimieran-doholona tao Nouvelle-Calédonie tamin'ny 24 Septambra 2023 izy, ary resy tamin'ny fihodinana faharoa tamin'ilay kandidà mpomba ny fahaleovantena Robert Xowie, izay nahazoany 44.3%-n'ny vato. Taorian'ny fihaonana tamin'i Emmanuel Macron, dia nanolotra ny fametraham-pialàny tamin'ny governemanta izy tamin'ny 27 Septambra 2023.[2] Nohamafisina tamin'ny alalan'ny didim-panjakana tamin'ny 10 Oktobra 2023 io fametraham-pialàny io, izay nosoloin'i Sabrina Agresti-Roubache tamin'izany fotoana izany.[3]min'ny 7 Septambra &lt;ref&gt;{{Cite web |last=Paul Barcelonne |last2=Hadrien Bect |date=2022-09-07 |title=Un soutien d'Éric Zemmour devient conseiller spécial de la secrétaire d'État à la Citoyenneté |url=https://www.francetvinfo.fr/politique/parti-reconquete/info-franceinfo-un-soutien-d-eric-zemmour-devient-conseiller-special-de-la-secretaire-d-etat-a-la-citoyennete_5347264.html |access-date=2022-09-08 |website=Franceinfo |language=fr-FR}}.&lt;/ref&gt; , &lt;ref&gt;{{Cite web |last=Julie Marie-Leconte |date=2022-09-07 |title=Brieuc Frogier, ancien soutien d'Eric Zemmour, quitte son poste de conseiller spécial auprès de la secrétaire d'Etat Sonia Backès |url=https://www.francetvinfo.fr/politique/parti-reconquete/info-franceinfo-brieuc-frogier-ancien-soutien-d-eric-zemmour-quitte-son-poste-de-conseiller-special-aupres-de-la-secretaire-d-etat-sonia-backes_5347855.html |access-date=2022-09-08 |website=Franceinfo |language=fr-FR}}.&lt;/ref&gt; .

== Jereo koa ==

=== Lahatsoratra mifandraika ===

* Hetsika Vahoaka Caledoniana
* Ny Hoavy Amim-pahatokiana
* Vehivavy minisitra any Frantsa
* Entin'ny governemanta

=== Rohy ivelany ===

[[Sokajy:Mpanao politika frantsay]]</text>
      <sha1>sqmcp3rbw2ftwngz849ij6vmu243zun</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Melaleuca quinquenervia</title>
    <ns>0</ns>
    <id>299011</id>
    <revision>
      <id>1135059</id>
      <parentid>1135022</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T14:20:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-96630-1</username>
        <id>38575</id>
      </contributor>
      <comment>Nanitsy tsipelina</comment>
      <origin>1135059</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3423" sha1="hxttl7vwldcaiu28p7g2py2ab7877v5" xml:space="preserve">[[Sary:Melaleuca quinquenervia Tree 1.jpg|vignette|465x465px|''Melaleuca quinquenervia'']]
Ny '''''Melaleuca quinquenervia''''' dia karazana [[Angiospermae|zavamaniry mamony]] ao amin' ny fianakaviana ''[[Myrtaceae]]''. Hazo teratany any amin' ny morontsiraka atsinanan' i [[Aostralia]] sy any [[Kaledônia-Vaovao|Nouvelle-Calédonie]] izy io. Fantatra amin' ny anarana hoe '''niaouli''' izay nohagasina hoe '''niaoly''' izy io. Nambolena any amin' ny faritra trôpikaly maro io karazana io noho ny hazony, sy ny voniny hamokarana tantely, ary ny raviny hamokarana menakamanitra. Ampiasaina ho zavamaniry fanao haingo ihany koa izy io any amin' ny firenena maro, saingy indraindray dia lasa zavamaniry manafika, indrindra noho izy manimba ny tontolo iainana misy honahona toy ny any Everglades ([[Florida]]).

== Famariparitana ==
[[Sary:Paperbark.jpg|ankavia|vignette|259x259px|Hoditry ny ''Melaleuca quinquenervia'']]
Amin' ny ankapobeny dia hazo salantsalany (4 ka hatramin' ny 12 m) ny ''Melaleuca quinquenervia'' nefa mety hahatratra 25 m. Matetika izy io dia manana bika mivilambilana, zara raha mahitsy. Ny vatany dia rakotra hodi-kazo fotsy, maherin' ny iray santimetatra ny hateviny, kaboaka, izay fitambarana takelaka mifanosona maro, hita miofakofaka. Malandilandy ny rantsana tanora.

=== Ravina ===
[[Sary:Melaleuca quinquenervia (leaves).JPG|vignette|259x259px|Ravin' ny ''Melaleuca quinquenervia'']]
Toy ny ankamaroan' ny karazana ao amin' ny ''Melaleuca'', dia miavaka noho ny fananany ravina tsy mora mihintsana sy mamerovero ary mitsangana ny ''Melaleuca quinquenervia''dia. Miendrika lela lefona ny raviny henjana, izay manana halavany 5 hatramin' ny 9 sm ary sakany 0,6 hatramin' ny 2,4 sm. Manana kirana 5 mira zotra ireo ravina ireo. Fotsy sy misy volovolo ary manjelanjelatra ny ravina tanora.

=== Vony ===
[[Sary:Melaleuca quinquenervia.jpg|ankavia|vignette|284x284px|Vonin' ny ''Melaleuca quinquenervia'']]
Manana lavany 4 ka hatramin' ny 8 sm sy sakany 3 sm eo ho eo ny [[vondrombony]] izay mipoitra eny amin' ny tendron' ny rantsana. Amin' ny ankapobeny dia fotsy na fotsy manopy mavo (mahalana ny tena mavo) ary mivondrona tsitelotelo ny voniny. Manana [[ravimbony]] 5 tsy mitambatra, [[felambony]] 5 ary [[lahimbony]] maro (30 hatramin' ny 40, mivondrona ho amboara 6 ka hatramin' ny 9) ny ravina tsirairay. Ny [[tantely]] sy ny [[vorona]] (indrindra ny [[kararôka]] na [[kitrioky]]) ary ny [[fanihy]] no miantoka ny famindrana [[vovobony]].

=== Voa ===
[[Sary:Starr 020803-0116 Melaleuca quinquenervia.jpg|vignette|253x253px|Voan' ny ''Melaleuca quinquenervia'']]
Kapsiola kely, miendrika kaopy, tsy misy volovolo, ary misy [[vihim-boa]] an' arivony ny voany.

== Tsinjara toerana ==
[[Sary:Melaleuca quinquenervia forest.jpg|ankavia|vignette|261x261px|Ala ''Melaleuca quinquenervia'']]
Ny ''Melaleuca quinquenervia'' dia teratany any amin' ny morontsiraka atsimo-atsinanan' i [[Aostralia]], hatrany Sydney, any [[Kaledônia-Vaovao|Nouvelle-Calédonie]], ary any [[Ginea Vaovao]]. Ity zavamairy ity dia nampidirina any [[Goiana Frantsay|Guyane française]], any [[Afrika Atsinanana]] ([[Oganda]], [[Kenià]], [[Tanzania]]), any [[Ejipta]], ao [[Kamerona]], ao [[Benino]], any [[Malezia]], any [[Filipina]], any [[Vietnamy]], any [[Indônezia]], ary eto [[Madagasikara]].

== Jereo koa ==

* ''[[Melaleuca]]''
* ''[[Melaleuca leucadendra]]''

* [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara]]</text>
      <sha1>hxttl7vwldcaiu28p7g2py2ab7877v5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Centella asiatica</title>
    <ns>0</ns>
    <id>299016</id>
    <revision>
      <id>1135033</id>
      <parentid>1135024</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T12:40:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Thelezifor</username>
        <id>15140</id>
      </contributor>
      <comment>Nanitatra votoatiny</comment>
      <origin>1135033</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3175" sha1="6x1bwzgry2zy0jtal3b1ro02h0kztl2" xml:space="preserve">[[Sary:Starr 020803-0094 Centella asiatica.jpg|vignette|406x406px|Talapetraka (''Centella asiatica'')]]
Ny '''''Centella asiatica''''' dia karazana [[Angiospermae|zavamaniry mamony]] ao amin' ny vondron-karazana ''[[Centella]]'', ao amin' ny fianakaviana ''[[Apiaceae]]''. Fantatra ihany koa amin' ny anarana siantifika hoe '''''Hydrocotyle asiatica''''' L. izy io. Amin' ny [[Fiteny malagasy|teny malagasy]] izy dia atao hoe '''anamanitra''', '''anampetraka''', '''anantahalaka''', '''anantalapetraka''', '''kiladitahalaka''', '''korokorona''', '''loviantsahonantanety''', '''raivolesoka''', '''silabola''', '''talapetraka''', '''viliantsahonantanety'''. Teratany any amin' ny faritra trôpikay aty [[Afrika]], ny [[Azia]], any [[Aostralia]] ary any amin' ny nosin' i [[Ranomasimbe Pasifika|Pasifika]] andrefana izy io, ary ampiasaina amin' ny [[fitsaboana nentim-paharazana]] maro (fitsaboana Ayurveda sy fitsaboana nentim-paharazana sinoa, sns).

== Famariparitana ==
[[Sary:Centella asiatica (থানকুনি) (3).jpg|ankavia|vignette|''Centella asiatica'']]
Maniry any amin' ny faritra manana toetany trôpikaly sy amin' ny faritra manana toetany antonony any amin' ny faritra maro manerana izao tontolo izao ny ''Centella asiatica''. Tonga amin' ny fahatoizany ilay zavamaniry ao anatin' ny telo volana, ary ny zavamaniry manontolo, anisan' izany ny fakany, dia alaina amin' ny tanana. Ny raviny ihany no tokony halaina mba hitandrovana ilay zavamaniry tsy ho faty.

=== Taho ===
[[Sary:Centella asiatica Muthil.jpg|vignette|284x284px|''Centella asiatica'']]
Manify, mandady, maitso hatramin' ny maitso manopy mena, sady mampifandray foto-javamaniry maro ny tahony. Maitso na mavokely sy mipaka amin' ny tany ka afaka mamaka sy maniry indray ny rantsan' ny talapetraka.

=== Ravina ===
[[Sary:Centella asiatica in Karnataka.jpg|ankavia|vignette|210x210px|Ravin' ny talapetraka]]
Mibikan-kabaro sy manana [[Tangozan-dravina|tangozany]] mirefy 20 sm izay mivelatra eo am-potony ka lasa toy ny fono ary maitso ny ravin' ny talapetraka Malefaka sy manana tendrony boribory ary kirany misandrahaka toa rantsan-tanana ny ravina tsirairay.

=== Vony ===
[[Sary:Centella asiatica - Flickr - Kevin Thiele.jpg|vignette|214x214px|Voniny vao mipoitra]]
Fotsy, mena volomparasy, mavokely sy maitso, ary mipoitra toa fehezam-boninkazo kely eo akaikin' ny tany, ny vony kelin' ny talapetraka izay latsaky ny 3 mm. Voasaron' ny ravina misarim-bony maitso roa amin' ny ampahany ny vony tsirairay. Manana lela ravina dimy ka hatramin' ny enina isaky ny [[vondrom-pelambony]] ny vony tsirairay ary manana [[lahimbony]] dimy sy tahom-pandray vovobony roa.

=== Voa ===
[[Sary:Gotu-kola-seeds-ethnoplants.jpg|ankavia|vignette|210x210px|Vihim-boan' ny ''Centella asiatica'']]
Voarary matevina ny voany, ka izany dia mampiavaka azy amin' ny karazana ''[[Hydrocotyle]]'' izay misy voany malama na tehezany mivohitra na votrovotro.

=== Faka ===
Misy taranja izay mitombo mijidina ny rafi-pakany. Miloko mavo volom-boasary izy ireo ary rakotra volovolo mpitroka rano sy otrikaina.

== Jereo koa ==

* ''[[Centella]]''
* ''[[Hydrocotyle]]''
* [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara]]</text>
      <sha1>6x1bwzgry2zy0jtal3b1ro02h0kztl2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Viviane Rahariniaina</title>
    <ns>0</ns>
    <id>299017</id>
    <revision>
      <id>1135030</id>
      <timestamp>2026-04-12T12:16:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Chirocca77</username>
        <id>30720</id>
      </contributor>
      <comment>Namorona pejy Viviane Rahariniaina</comment>
      <origin>1135030</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1856" sha1="a0idsjycjb9ohqp24vcjfw9a55tn65b" xml:space="preserve">Viviane Rahariniaina dia manoratra, mpandraharaha ara-tsosialy malagasy, misehatra amin'ny fiarovana ny zon'olombelona. Izy no namorona ny fikambanana ''Fleurs éveillées llée de Madagascar'' .

== Ny fahazazany ==
I Viviane Rahariniaina dia lehibe tany amin'ny fiaviana sahirana.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;https://jumelages-partenariats.com/actualites.php?n=5031&amp;art=Madagascar/Viviane,_la_jeune_malgache_qui_combat_la_pauvret%C3%A9_en_cr%C3%A9ant_de_l%E2%80%99emploi_pour_les_jeunes_de_son_pays&lt;/ref&gt;

== Ny fianarany ==
Nianatra momba ny fitantanana izy&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

== Ny asany ==
Efa nisehatra tamin'ny fanaovan-trano izy tamin'ny taona 2020, ary manokatra ny orinasany mitondra ny anarana hoe ''tsara house'' izy tamin'ny 2022&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;.Mpandraharaha sosialy izy, impact amin'ny ady hoan'ny zon'olombelona, filoha mpamorona n'y fikambanana ''Fleurs éveillées de Madagascar.''&lt;ref&gt;https://indep-reporter.com/article/241/%C2%AB-quand-les-personnes-comme-nous-voulons-faire-les-choses-bien--nous-devenons-les-%C3%A9l%C3%A9ments-%C3%A0-abattre--%C2%BB--viviane-rahariniaina--pr%C3%A9sidente-fondatrice-de-l-association-fleurs-eveill%C3%A9es--&lt;/ref&gt;Miantsehatra bebe koa amin'ny fitoviana, fankalazana sy n'y maha olona izy, ary mikaroka hatrany ny hampivoarana ny vehivavy sy n'y tanora&lt;ref&gt;https://www.mjs.gov.mg/toamasina-mjs-fleurs-eveillees-unfpa/&lt;/ref&gt; amin'ny fiaraha-monina iainany. &lt;ref&gt;&lt;nowiki&gt;https://www.laboutiqueafricavivre.com/s/54729999/viviane-rahariniaina&lt;/nowiki&gt;&lt;/ref&gt;

== Ny asa sorany ==
Tamin'ny taona dia hanoratra boky mitondra ny lohateny hoe ''bâtir l'espoir'' izy, boky Izay mañana pejy 226, ISBN 9791041578368 .Io boky io dia natonta Ary niarahany niasa tamin'ny tranom-boky Harmattan any [[Frantsa]].&lt;ref&gt;https://www.lexpress.mg/2025/12/ouvrage-batir-lespoir-simpose-dans-les.html?m=1&lt;/ref&gt;

== Loharano, ==
{{Reflist}}</text>
      <sha1>a0idsjycjb9ohqp24vcjfw9a55tn65b</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1135031</id>
      <parentid>1135030</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T12:24:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Chirocca77</username>
        <id>30720</id>
      </contributor>
      <comment>Infobox</comment>
      <origin>1135031</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2513" sha1="dqofq3ur5nr78ttgb3d4dc65tq004gz" xml:space="preserve">
{{infobox olona
|anarana                         = Viviane Rahariniaina 
|teraka                          =&lt;!-- azo fenoina amin'ny alalan'ny {{daty niterahana sy taona|00|11|22}} --&gt;
|maty                            =
|firenena                        =Madagasikara
|karazana                        =&lt;!-- madagasikara|malagasy --&gt;
|asa                             =mpandraharaha ara-tsosialy 
|asa hafa                        =mpanoratra
|taona niasana                   =&lt;!-- taona nanombohany ny asa mampalaza azy --&gt;
|seha-pitiavana                  =&lt;!-- vady, sipa, sns... --&gt;
|tranokala                       =&lt;!--- http://www.olona.com---&gt;
}}
'''Viviane Rahariniaina''' dia manoratra, mpandraharaha ara-tsosialy malagasy, misehatra amin'ny fiarovana ny zon'olombelona. Izy no namorona ny fikambanana ''Fleurs éveillées llée de Madagascar'' .

== Ny fahazazany ==
I Viviane Rahariniaina dia lehibe tany amin'ny fiaviana sahirana.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;https://jumelages-partenariats.com/actualites.php?n=5031&amp;art=Madagascar/Viviane,_la_jeune_malgache_qui_combat_la_pauvret%C3%A9_en_cr%C3%A9ant_de_l%E2%80%99emploi_pour_les_jeunes_de_son_pays&lt;/ref&gt;

== Ny fianarany ==
Nianatra momba ny fitantanana izy&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

== Ny asany ==
Efa nisehatra tamin'ny fanaovan-trano izy tamin'ny taona 2020, ary manokatra ny orinasany mitondra ny anarana hoe ''tsara house'' izy tamin'ny 2022&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;.Mpandraharaha sosialy izy, impact amin'ny ady hoan'ny zon'olombelona, filoha mpamorona n'y fikambanana ''Fleurs éveillées de Madagascar.''&lt;ref&gt;https://indep-reporter.com/article/241/%C2%AB-quand-les-personnes-comme-nous-voulons-faire-les-choses-bien--nous-devenons-les-%C3%A9l%C3%A9ments-%C3%A0-abattre--%C2%BB--viviane-rahariniaina--pr%C3%A9sidente-fondatrice-de-l-association-fleurs-eveill%C3%A9es--&lt;/ref&gt;Miantsehatra bebe koa amin'ny fitoviana, fankalazana sy n'y maha olona izy, ary mikaroka hatrany ny hampivoarana ny vehivavy sy n'y tanora&lt;ref&gt;https://www.mjs.gov.mg/toamasina-mjs-fleurs-eveillees-unfpa/&lt;/ref&gt; amin'ny fiaraha-monina iainany. &lt;ref&gt;&lt;nowiki&gt;https://www.laboutiqueafricavivre.com/s/54729999/viviane-rahariniaina&lt;/nowiki&gt;&lt;/ref&gt;

== Ny asa sorany ==
Tamin'ny taona dia hanoratra boky mitondra ny lohateny hoe ''bâtir l'espoir'' izy, boky Izay mañana pejy 226, ISBN 9791041578368 .Io boky io dia natonta Ary niarahany niasa tamin'ny tranom-boky Harmattan any [[Frantsa]].&lt;ref&gt;https://www.lexpress.mg/2025/12/ouvrage-batir-lespoir-simpose-dans-les.html?m=1&lt;/ref&gt;

== Loharano, ==
{{Reflist}}</text>
      <sha1>dqofq3ur5nr78ttgb3d4dc65tq004gz</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1135032</id>
      <parentid>1135031</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T12:27:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Chirocca77</username>
        <id>30720</id>
      </contributor>
      <comment>Mise en forme</comment>
      <origin>1135032</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2020" sha1="maqzdyeptc29386j8z08bteoesq3dpu" xml:space="preserve">
{{infobox olona
{{Infobox olona|anarana=Viviane Rahariniaina 
|asa=[[Mpandraharaha ara-tsosialy, Mpanoratra]]
|firenena=Madagasikara
|anarana hafa=
|sary=}}
'''Viviane Rahariniaina''' dia manoratra, mpandraharaha ara-tsosialy malagasy, misehatra amin'ny fiarovana ny zon'olombelona. Izy no namorona ny fikambanana ''Fleurs éveillées llée de Madagascar'' .

== Ny fahazazany ==
I Viviane Rahariniaina dia lehibe tany amin'ny fiaviana sahirana.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;https://jumelages-partenariats.com/actualites.php?n=5031&amp;art=Madagascar/Viviane,_la_jeune_malgache_qui_combat_la_pauvret%C3%A9_en_cr%C3%A9ant_de_l%E2%80%99emploi_pour_les_jeunes_de_son_pays&lt;/ref&gt;

== Ny fianarany ==
Nianatra momba ny fitantanana izy&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

== Ny asany ==
Efa nisehatra tamin'ny fanaovan-trano izy tamin'ny taona 2020, ary manokatra ny orinasany mitondra ny anarana hoe ''tsara house'' izy tamin'ny 2022&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;.Mpandraharaha sosialy izy, impact amin'ny ady hoan'ny zon'olombelona, filoha mpamorona n'y fikambanana ''Fleurs éveillées de Madagascar.''&lt;ref&gt;https://indep-reporter.com/article/241/%C2%AB-quand-les-personnes-comme-nous-voulons-faire-les-choses-bien--nous-devenons-les-%C3%A9l%C3%A9ments-%C3%A0-abattre--%C2%BB--viviane-rahariniaina--pr%C3%A9sidente-fondatrice-de-l-association-fleurs-eveill%C3%A9es--&lt;/ref&gt;Miantsehatra bebe koa amin'ny fitoviana, fankalazana sy n'y maha olona izy, ary mikaroka hatrany ny hampivoarana ny vehivavy sy n'y tanora&lt;ref&gt;https://www.mjs.gov.mg/toamasina-mjs-fleurs-eveillees-unfpa/&lt;/ref&gt; amin'ny fiaraha-monina iainany. &lt;ref&gt;&lt;nowiki&gt;https://www.laboutiqueafricavivre.com/s/54729999/viviane-rahariniaina&lt;/nowiki&gt;&lt;/ref&gt;

== Ny asa sorany ==
Tamin'ny taona dia hanoratra boky mitondra ny lohateny hoe ''bâtir l'espoir'' izy, boky Izay mañana pejy 226, ISBN 9791041578368 .Io boky io dia natonta Ary niarahany niasa tamin'ny tranom-boky Harmattan any [[Frantsa]].&lt;ref&gt;https://www.lexpress.mg/2025/12/ouvrage-batir-lespoir-simpose-dans-les.html?m=1&lt;/ref&gt;

== Loharano, ==
{{Reflist}}</text>
      <sha1>maqzdyeptc29386j8z08bteoesq3dpu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Alovera</title>
    <ns>0</ns>
    <id>299018</id>
    <redirect title="Aloe vera" />
    <revision>
      <id>1135037</id>
      <timestamp>2026-04-12T12:50:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Thelezifor</username>
        <id>15140</id>
      </contributor>
      <comment>nanova ny anaran'i [[Alovera]] ho [[Aloe vera]] i Thelezifor</comment>
      <origin>1135037</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="25" sha1="pcpsshw8ool3h29ov6eshlxm4muab2q" xml:space="preserve">#FIHODINANA [[Aloe vera]]</text>
      <sha1>pcpsshw8ool3h29ov6eshlxm4muab2q</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Lisitry ny karazana ao amin' ny Aloe</title>
    <ns>0</ns>
    <id>299019</id>
    <revision>
      <id>1135046</id>
      <timestamp>2026-04-12T13:46:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Thelezifor</username>
        <id>15140</id>
      </contributor>
      <comment>Lisitry ny karazana</comment>
      <origin>1135046</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="43899" sha1="qj3wb2hucjfdrop7flfehssoj9d5m7c" xml:space="preserve">Ity ny '''lisitry ny karazana''' '''ao amin' ny ''Aloe'''''. Tamin' ny Novambra 2023, ny ''[[Plants of the World Online]]'' dia nanaiky karazana sy safiotra miisa 590 eo ho eo. (Ny fizaràna etsy ambany dia nalaina tao amin' ny [[World Checklist of Selected Plant Families]].)

== A ==

* ''Aloe aaata'' &lt;small&gt;T.A.McCoy &amp; Lavranos&lt;/small&gt; – Saudi Arabia
* ''Aloe aageodonta'' &lt;small&gt;L.E.Newton&lt;/small&gt; – Kenya (Kitui Distr.)
* ''Aloe abyssicola'' &lt;small&gt;Lavranos &amp; Bilaidi&lt;/small&gt; – S. Yemen (Jabal Al-Arays)
* ''Aloe aculeata'' &lt;small&gt;Pole-Evans&lt;/small&gt; – S. Zimbabwe to Limpopo
* ''Aloe acutissima'' &lt;small&gt;H.Perrier&lt;/small&gt; – Madagascar
* ''Aloe adigratana'' &lt;small&gt;Reynolds&lt;/small&gt; – Eritrea to N. Ethiopia
* ''Aloe affinis'' &lt;small&gt;A.Berger&lt;/small&gt; – Mpumalanga
* ''Aloe africana'' &lt;small&gt;Mill.&lt;/small&gt; – S. Cape Province
* ''Aloe ahmarensis'' &lt;small&gt;Favell, M.B.Mill. &amp; Al-Gifri&lt;/small&gt; – S. Yemen
* ''Aloe alaotrensis'' &lt;small&gt;J.-P.Castillon&lt;/small&gt;
* ''Aloe albida'' &lt;small&gt;(Stapf) Reynolds&lt;/small&gt; – Mpumalanga to Swaziland
* ''Aloe albiflora'' &lt;small&gt;Guillaumin&lt;/small&gt; – S. Madagascar
* ''Aloe albostriata'' &lt;small&gt;T.A.McCoy, Rakouth &amp; Lavranos&lt;/small&gt; – Central Madagascar
* ''Aloe albovestita'' &lt;small&gt;S.Carter &amp; Brandham&lt;/small&gt; – Djibouti to N. Somalia
* ''Aloe aldabrensis'' &lt;small&gt;(Marais) L.E.Newton &amp; G.D.Rowley&lt;/small&gt; – Aldabra
* ''Aloe alexandrei'' &lt;small&gt;Ellert&lt;/small&gt; – Comoros (W. Grand Comore)
* ''Aloe alfredii'' &lt;small&gt;Rauh&lt;/small&gt; – Central Madagascar
* ''Aloe allochroa'' &lt;small&gt;L.E.Newton &amp; Mwadime&lt;/small&gt;
* ''Aloe alooides'' &lt;small&gt;(Bolus) Druten&lt;/small&gt; – Mpumalanga
* ''Aloe ambigens'' &lt;small&gt;Chiov.&lt;/small&gt; – Central Somalia
* ''Aloe ambositrae'' &lt;small&gt;J.-P.Castillon&lt;/small&gt; – E. Central Madagascar
* ''Aloe ambrensis'' &lt;small&gt;J.-B.Castillon&lt;/small&gt; – N. Madagascar
* ''Aloe amicorum'' &lt;small&gt;L.E.Newton&lt;/small&gt; – N. Kenya (Mt. Kulal)
* ''Aloe ammophila'' &lt;small&gt;Reynolds&lt;/small&gt; – Limpopo
* ''Aloe ampefyana'' &lt;small&gt;J.-B.Castillon&lt;/small&gt; – N. Central Madagascar (near Ampefy)
* ''Aloe amudatensis'' &lt;small&gt;Reynolds&lt;/small&gt; – Burundi to N.W. Kenya
* ''Aloe analavelonensis'' &lt;small&gt;Letsara, Rakotoar. &amp; Almeda&lt;/small&gt; – Madagascar
* ''Aloe andersonii'' &lt;small&gt;van Jaarsv. &amp; P.Nel&lt;/small&gt; – Mpumalanga
* ''Aloe andongensis'' &lt;small&gt;Baker&lt;/small&gt; – Angola
* ''Aloe andringitrensis'' &lt;small&gt;H.Perrier&lt;/small&gt; – S. Central Madagascar
* ''Aloe angelica'' &lt;small&gt;Pole-Evans&lt;/small&gt; – Limpopo
* ''Aloe anivoranoensis'' &lt;small&gt;(Rauh &amp; Hebding) L.E.Newton &amp; G.D.Rowley&lt;/small&gt; – N.E. Madagascar
* ''Aloe ankaranensis'' &lt;small&gt;Rauh &amp; Mangelsdorff&lt;/small&gt; – N.W. Madagascar
* ''Aloe ankoberensis'' &lt;small&gt;M.G.Gilbert &amp; Sebsebe&lt;/small&gt; – Ethiopia (Shewa Reg.)
* ''Aloe anodonta'' &lt;small&gt;T.A.McCoy &amp; Lavranos&lt;/small&gt; – Somalia
* ''Aloe'' × ''anosyana'' &lt;small&gt;J.-P.Castillon&lt;/small&gt; – Madagascar
* ''Aloe ansoultae'' &lt;small&gt;Rebmann&lt;/small&gt;
* ''Aloe antandroi'' &lt;small&gt;(Decary) H.Perrier&lt;/small&gt; – S.W. &amp; S. Madagascar
* ''Aloe antoetrana'' &lt;small&gt;J.-B.Castillon&lt;/small&gt; – Madagascar
* ''Aloe antonii'' &lt;small&gt;J.-B.Castillon&lt;/small&gt; – W. Madagascar
* ''Aloe antsingyensis'' &lt;small&gt;(Leandri) L.E.Newton &amp; G.D.Rowley&lt;/small&gt; – W. Madagascar
* ''Aloe arborescens'' &lt;small&gt;Mill.&lt;/small&gt; – S. Tropical &amp; S. Africa
* ''Aloe archeri'' &lt;small&gt;Lavranos&lt;/small&gt; – Kenya
* ''Aloe arenicola'' &lt;small&gt;Reynolds&lt;/small&gt; – W. &amp; WS.W. Cape Province
* ''Aloe argenticauda'' &lt;small&gt;Merxm. &amp; Giess&lt;/small&gt; – Namibia
* ''Aloe argentifolia'' &lt;small&gt;T.A.McCoy, Rulkens &amp; O.J.Baptista&lt;/small&gt; – Mozambique
* ''Aloe argyrostachys'' &lt;small&gt;Lavranos, Rakouth &amp; T.A.McCoy&lt;/small&gt; – Central Madagascar
* ''Aloe armatissima'' &lt;small&gt;Lavranos &amp; Collen.&lt;/small&gt; – W. Saudi Arabia
* ''Aloe arneodoi'' &lt;small&gt;Rebmann&lt;/small&gt; – Madagascar
* ''Aloe asperifolia'' &lt;small&gt;A.Berger&lt;/small&gt; – W. Namibia
* ''Aloe aufensis'' &lt;small&gt;T.A.McCoy&lt;/small&gt; – W. Saudi Arabia (Jabal Auf)
* ''Aloe aurelienii'' &lt;small&gt;J.-B.Castillon&lt;/small&gt; – E. Madagascar
* ''Aloe austroarabica'' &lt;small&gt;T.A.McCoy &amp; Lavranos&lt;/small&gt; – S.W. Arabian Peninsula
* ''Aloe austrosudanica'' &lt;small&gt;T.A.McCoy&lt;/small&gt; – South Sudan

== B ==

* ''Aloe babatiensis'' &lt;small&gt;Christian &amp; I.Verd.&lt;/small&gt; – N. Tanzania
* ''Aloe bakeri'' &lt;small&gt;Scott Elliot&lt;/small&gt; – S.E. Madagascar
* ''Aloe ballii'' &lt;small&gt;Reynolds&lt;/small&gt; – S. Tropical Africa (Chimanimani Mts.)

* ''Aloe ballyi'' &lt;small&gt;Reynolds&lt;/small&gt; – S.E. Kenya to N.E. Tanzania
* ''Aloe barbara-jeppeae'' &lt;small&gt;T.A.McCoy &amp; Lavranos&lt;/small&gt; – Mpumalanga
* ''Aloe bargalensis'' &lt;small&gt;Lavranos&lt;/small&gt; – N. &amp; N.E. Somalia
* ''Aloe beankaensis'' &lt;small&gt;Letsara, Rakotoar. &amp; Almeda&lt;/small&gt; – Madagascar
* ''Aloe belavenokensis'' &lt;small&gt;(Rauh &amp; Gerold) L.E.Newton &amp; G.D.Rowley&lt;/small&gt; – S.E. Madagascar
* ''Aloe belitsakensis'' &lt;small&gt;Rakotoaris.&lt;/small&gt;
* ''Aloe bella'' &lt;small&gt;G.D.Rowley&lt;/small&gt; – N. Somalia
* ''Aloe bellatula'' &lt;small&gt;Reynolds&lt;/small&gt; – Central Madagascar (Mt. Ambatomenaloha)
* ''Aloe benishangulana'' &lt;small&gt;Sebsebe &amp; Tesfaye&lt;/small&gt; – Ethiopia
* ''Aloe berevoana'' &lt;small&gt;Lavranos&lt;/small&gt; – W. Madagascar
* ''Aloe bergeriana'' &lt;small&gt;(Dinter) Boatwr. &amp; J.C.Manning&lt;/small&gt; – Zimbabwe to S. Africa
* ''Aloe bernadettae'' &lt;small&gt;J.-B.Castillon&lt;/small&gt; – S.E. Madagascar
* ''Aloe bernardii'' &lt;small&gt;J.-P.Castillon&lt;/small&gt; – Madagascar
* ''Aloe bertemariae'' &lt;small&gt;Sebsebe &amp; Dioli&lt;/small&gt; – E. Ethiopia
* ''Aloe betsileensis'' &lt;small&gt;H.Perrier&lt;/small&gt; – S. Central Madagascar
* ''Aloe bicomitum'' &lt;small&gt;L.C.Leach&lt;/small&gt; – S.W. Tanzania to N.E. Zambia
* ''Aloe boiteaui'' &lt;small&gt;Guillaumin&lt;/small&gt; – S.E. Madagascar
* ''Aloe boscawenii'' &lt;small&gt;Christian&lt;/small&gt; – N.E. Tanzania
* ''Aloe bosseri'' &lt;small&gt;J.-B.Castillon&lt;/small&gt; – W. Madagascar
* ''Aloe bowiea'' &lt;small&gt;Schult. &amp; Schult.f.&lt;/small&gt; – S. Cape Province
* ''Aloe boylei'' &lt;small&gt;Baker&lt;/small&gt; – S. Africa
* ''Aloe braamvanwykii'' &lt;small&gt;Gideon F.Sm. &amp; Figueiredo&lt;/small&gt; – North-West Province
* ''Aloe brachystachys'' &lt;small&gt;Baker&lt;/small&gt; – S.E. Tanzania
* ''Aloe branddraaiensis'' &lt;small&gt;Groenew.&lt;/small&gt; – Mpumalanga
* ''Aloe brandhamii'' &lt;small&gt;S.Carter&lt;/small&gt; – S.W. Tanzania
* ''Aloe brevifolia'' &lt;small&gt;Mill.&lt;/small&gt; – S.W. Cape Province
* ''Aloe breviscapa'' &lt;small&gt;Reynolds &amp; P.R.O.Bally&lt;/small&gt; – N. Somalia
* ''Aloe broomii'' &lt;small&gt;Schönland&lt;/small&gt; – S. Africa
* ''Aloe brunneodentata'' &lt;small&gt;Lavranos &amp; Collen.&lt;/small&gt; – E. Saudi Arabia
* ''Aloe brunneostriata'' &lt;small&gt;Lavranos &amp; S.Carter&lt;/small&gt; – N.E. Somalia
* ''Aloe bruynsii'' &lt;small&gt;P.I.Forst.&lt;/small&gt; – S.E. Madagascar
* ''Aloe buchananii'' &lt;small&gt;Baker&lt;/small&gt; – S. Malawi
* ''Aloe buchlohii'' &lt;small&gt;Rauh&lt;/small&gt; – S.E. Madagascar
* ''Aloe buettneri'' &lt;small&gt;A.Berger&lt;/small&gt; – W. Tropical Africa to Chad and N.W. Namibia
* ''Aloe buhrii'' &lt;small&gt;Lavranos&lt;/small&gt; – W. Cape Province
* ''Aloe bukobana'' &lt;small&gt;Reynolds&lt;/small&gt; – S. Uganda to Burundi and W. Tanzania
* ''Aloe bulbicaulis'' &lt;small&gt;Christian&lt;/small&gt; – S.W. Tanzania to S. Tropical Africa
* ''Aloe bulbillifera'' &lt;small&gt;H.Perrier&lt;/small&gt; – Madagascar
* ''Aloe bullockii'' &lt;small&gt;Reynolds&lt;/small&gt; – Tanzania (Kahama Distr.)
* ''Aloe burgersfortensis'' &lt;small&gt;Reynolds&lt;/small&gt; – Mpumalanga
* ''Aloe bussei'' &lt;small&gt;A.Berger&lt;/small&gt; – E. Tanzania
* ''Aloe butiabana'' &lt;small&gt;T.C.Cole &amp; T.G.Forrest&lt;/small&gt; – Uganda
* ''Aloe'' × ''buzairiensis'' &lt;small&gt;Lodé&lt;/small&gt; – Socotra

== C ==

* ''Aloe'' × ''caesia'' &lt;small&gt;Salm-Dyck&lt;/small&gt; – Cape Province
* ''Aloe calcairophila'' &lt;small&gt;Reynolds&lt;/small&gt; – Central Madagascar
* ''Aloe calidophila'' &lt;small&gt;Reynolds&lt;/small&gt; – S. Ethiopia to N. Kenya
* ''Aloe calliantha'' &lt;small&gt;T.A.McCoy &amp; Lavranos&lt;/small&gt; – Saudi Arabia
* ''Aloe cameronii'' &lt;small&gt;Hemsl.&lt;/small&gt; – S. Tropical Africa
* ''Aloe camperi'' &lt;small&gt;Schweinf.&lt;/small&gt; – N.E. Sudan to N. Ethiopia
* ''Aloe canarina'' &lt;small&gt;S.Carter&lt;/small&gt; – E. South Sudan to N. Uganda
* ''Aloe candelabrum'' &lt;small&gt;A.Berger&lt;/small&gt; – S. KwaZulu-Natal
* ''Aloe canis'' &lt;small&gt;S.Lane&lt;/small&gt; – S. Malawi (Senga Hills)
* ''Aloe cannellii'' &lt;small&gt;L.C.Leach&lt;/small&gt; – W. Mozambique
* ''Aloe capitata'' &lt;small&gt;Baker&lt;/small&gt; – Madagascar
* ''Aloe capmanambatoensis'' &lt;small&gt;Rauh &amp; Gerold&lt;/small&gt; – N. Madagascar
* ''Aloe carnea'' &lt;small&gt;S.Carter&lt;/small&gt; – E. Zimbabwe to W. Mozambique
* ''Aloe carolineae'' &lt;small&gt;L.E.Newton&lt;/small&gt; – N.E. Kenya
* ''Aloe castanea'' &lt;small&gt;Schönland&lt;/small&gt; – Gauteng to Swaziland
* ''Aloe castellorum'' &lt;small&gt;J.R.I.Wood&lt;/small&gt; – S.W. Arabian Peninsula
* ''Aloe castilloniae'' &lt;small&gt;J.-B.Castillon&lt;/small&gt; – S. Madagascar
* ''Aloe cataractarum'' &lt;small&gt;T.A.McCoy &amp; Lavranos&lt;/small&gt; – S.W. Tanzania
* ''Aloe catengiana'' &lt;small&gt;Reynolds&lt;/small&gt; – W. Angola to N.W. Namibia
* ''Aloe chabaudii'' &lt;small&gt;Schönland&lt;/small&gt; – S. Tanzania to S. Africa
* ''Aloe challisii'' &lt;small&gt;van Jaarsv. &amp; A.E.van Wyk&lt;/small&gt; – Mpumalanga
* ''Aloe charlotteae'' &lt;small&gt;J.-B.Castillon&lt;/small&gt; – S. Central Madagascar
* ''Aloe cheranganiensis'' &lt;small&gt;S.Carter &amp; Brandham&lt;/small&gt; – N. Uganda to N.W. Kenya
* ''Aloe chlorantha'' &lt;small&gt;Lavranos&lt;/small&gt; – Northern Cape Province
* ''Aloe chortolirioides'' &lt;small&gt;A.Berger&lt;/small&gt; – Limpopo to Swaziland
* ''Aloe christianii'' &lt;small&gt;Reynolds&lt;/small&gt; – S. Tanzania to S. Africa
* ''Aloe chrysostachys'' &lt;small&gt;Lavranos &amp; L.E.Newton&lt;/small&gt; – E. Kenya
* ''Aloe cipolinicola'' &lt;small&gt;(H.Perrier) J.-B.Castillon &amp; J.-P.Castillon&lt;/small&gt; – Central Madagascar
* ''Aloe citrea'' &lt;small&gt;(Guillaumin) L.E.Newton &amp; G.D.Rowley&lt;/small&gt; – S.E. Madagascar
* ''Aloe citrina'' &lt;small&gt;S.Carter &amp; Brandham&lt;/small&gt; – S.E. Ethiopia to N.E. Kenya
* ''Aloe clarkei'' &lt;small&gt;L.E.Newton&lt;/small&gt; – S.W. Ethiopia (Mt. Naita)
* ''Aloe classenii'' &lt;small&gt;Reynolds&lt;/small&gt; – S.E. Kenya
* ''Aloe claviflora'' &lt;small&gt;Burch.&lt;/small&gt; – S. Africa
* ''Aloe collenetteae'' &lt;small&gt;Lavranos&lt;/small&gt; – S. Oman
* ''Aloe collina'' &lt;small&gt;S.Carter&lt;/small&gt; – E. Zimbabwe (Nyanga Mts.)
* ''Aloe'' × ''commutata'' &lt;small&gt;Tod.&lt;/small&gt; – S. Africa
* ''Aloe comosa'' &lt;small&gt;Marloth &amp; A.Berger&lt;/small&gt; – S.W. Cape Province
* ''Aloe compressa'' &lt;small&gt;H.Perrier&lt;/small&gt; – Madagascar
* ''Aloe comptonii'' &lt;small&gt;Reynolds&lt;/small&gt; – S. Cape Province
* ''Aloe condyae'' &lt;small&gt;van Jaarsv. &amp; P.Nel&lt;/small&gt; – Mpumalanga
* ''Aloe confusa'' &lt;small&gt;Engl.&lt;/small&gt; – S.E. Kenya to N.E. Tanzania
* ''Aloe congdonii'' &lt;small&gt;S.Carter&lt;/small&gt; – S.W. Tanzania
* ''Aloe conifera'' &lt;small&gt;H.Perrier&lt;/small&gt; – Madagascar
* ''Aloe cooperi'' &lt;small&gt;Baker&lt;/small&gt; – Mozambique to KwaZulu-Natal
* ''Aloe corallina'' &lt;small&gt;I.Verd.&lt;/small&gt; – S. Angola to N. Namibia
* ''Aloe craibii'' &lt;small&gt;Gideon F.Sm.&lt;/small&gt; – Mpumalanga
* ''Aloe crassipes'' &lt;small&gt;Baker&lt;/small&gt; – S.W. South Sudan
* ''Aloe cremnophila'' &lt;small&gt;Reynolds &amp; P.R.O.Bally&lt;/small&gt; – N. Somalia
* ''Aloe cryptoflora'' &lt;small&gt;Reynolds&lt;/small&gt; – E. Central Madagascar
* ''Aloe cryptopoda'' &lt;small&gt;Baker&lt;/small&gt; – S.E. Tanzania to Botswana
* ''Aloe cyrtophylla'' &lt;small&gt;Lavranos&lt;/small&gt; – Central Madagascar

== D ==

* ''Aloe dabenorisana'' &lt;small&gt;van Jaarsv.&lt;/small&gt; – Cape Province
* ''Aloe darainensis'' &lt;small&gt;J.-P.Castillon&lt;/small&gt; – N. Madagascar
* ''Aloe davyana'' &lt;small&gt;Schönland&lt;/small&gt;
* ''Aloe dawei'' &lt;small&gt;A.Berger&lt;/small&gt; – N.E. DR Congo to W. Kenya
* ''Aloe debrana'' &lt;small&gt;Christian&lt;/small&gt; – Central Ethiopia
* ''Aloe decaryi'' &lt;small&gt;Guillaumin&lt;/small&gt; – S. Madagascar
* ''Aloe decorsei'' &lt;small&gt;H.Perrier&lt;/small&gt; – S. Central Madagascar (Massif de l' Andringitra)
* ''Aloe decurva'' &lt;small&gt;Reynolds&lt;/small&gt; – Mozambique (Mt. Zembe)
* ''Aloe deinacantha'' &lt;small&gt;T.A.McCoy, Rakouth &amp; Lavranos&lt;/small&gt; – W. Madagascar
* ''Aloe delicatifolia'' &lt;small&gt;J.-B.Castillon&lt;/small&gt; – Madagascar
* ''Aloe delphinensis'' &lt;small&gt;Rauh&lt;/small&gt; – S.E. Madagascar
* ''Aloe deltoideodonta'' &lt;small&gt;Baker&lt;/small&gt; – Madagascar
* ''Aloe descoingsii'' &lt;small&gt;Reynolds&lt;/small&gt; – S. Madagascar
* ''Aloe deserti'' &lt;small&gt;A.Berger&lt;/small&gt; – S. Kenya to N.E. Tanzania
* ''Aloe dewetii'' &lt;small&gt;Reynolds&lt;/small&gt; – S.E. Mpumalanga to N. KwaZulu-Natal
* ''Aloe dewinteri'' &lt;small&gt;Giess ex Borman &amp; Hardy&lt;/small&gt; – N.W. Namibia
* ''Aloe dhufarensis'' &lt;small&gt;Lavranos&lt;/small&gt; – S.E. Yemen to S. Oman
* ''Aloe diolii'' &lt;small&gt;L.E.Newton&lt;/small&gt; – South Sudan (Mt. Lorienetom)
* ''Aloe distans'' &lt;small&gt;Haw.&lt;/small&gt; – S.W. Cape Province
* ''Aloe divaricata'' &lt;small&gt;A.Berger&lt;/small&gt; – Madagascar
* ''Aloe djiboutiensis'' &lt;small&gt;T.A.McCoy&lt;/small&gt; – Eritrea to Djibouti
* ''Aloe doddsiorum'' &lt;small&gt;T.A.McCoy &amp; Lavranos&lt;/small&gt; – Kenya (Samburu Distr.)
* ''Aloe dominella'' &lt;small&gt;Reynolds&lt;/small&gt; – KwaZulu-Natal to Swaziland
* ''Aloe dorotheae'' &lt;small&gt;A.Berger&lt;/small&gt; – N.E. Tanzania
* ''Aloe downsiana'' &lt;small&gt;T.A.McCoy &amp; Lavranos&lt;/small&gt; – E. Ethiopia
* ''Aloe droseroides'' &lt;small&gt;Lavranos &amp; T.A.McCoy&lt;/small&gt; – Central Madagascar
* ''Aloe duckeri'' &lt;small&gt;Christian&lt;/small&gt; – S.W. Tanzania to N. Zambia
* ''Aloe dyeri'' &lt;small&gt;Schönland&lt;/small&gt; – Mpumalanga to W. Swaziland

== E ==

* ''Aloe ecklonis'' &lt;small&gt;Salm-Dyck&lt;/small&gt; – S. Africa
* ''Aloe edouardii'' &lt;small&gt;Rebmann&lt;/small&gt; – E. Central Madagascar
* ''Aloe'' × ''eileeniae'' &lt;small&gt;Gideon F.Sm. &amp; Figueiredo&lt;/small&gt;
* ''Aloe elata'' &lt;small&gt;S.Carter &amp; L.E.Newton&lt;/small&gt; – S. Kenya to N. Tanzania
* ''Aloe elegans'' &lt;small&gt;Tod.&lt;/small&gt; – W. Sudan, Eritrea to Central Ethiopia
* ''Aloe elegantissima'' &lt;small&gt;T.A.McCoy &amp; Lavranos&lt;/small&gt; – N. Somalia
* ''Aloe elgonica'' &lt;small&gt;Bullock&lt;/small&gt; – Kenya (Mt. Elgon)
* ''Aloe elkerriana'' &lt;small&gt;Dioli &amp; T.A.McCoy&lt;/small&gt; – Ethiopia (Bale Reg.)
* ''Aloe ellenbeckii'' &lt;small&gt;A.Berger&lt;/small&gt; – S. Ethiopia to N. Kenya
* ''Aloe eremophila'' &lt;small&gt;Lavranos&lt;/small&gt; – S. Yemen
* ''Aloe erensii'' &lt;small&gt;Christian&lt;/small&gt; – S.E. South Sudan to N.W. Kenya
* ''Aloe ericahenriettae'' &lt;small&gt;T.A.McCoy&lt;/small&gt; – Djibouti
* ''Aloe ericetorum'' &lt;small&gt;Bosser&lt;/small&gt; – N. Central Madagascar
* ''Aloe erinacea'' &lt;small&gt;D.S.Hardy&lt;/small&gt; – S.W. Namibia
* ''Aloe erythrophylla'' &lt;small&gt;Bosser&lt;/small&gt; – Central Madagascar
* ''Aloe esculenta'' &lt;small&gt;L.C.Leach&lt;/small&gt; – S.W. Zambia to N. Namibia
* ''Aloe eumassawana'' &lt;small&gt;S.Carter, M.G.Gilbert &amp; Sebsebe&lt;/small&gt; – Eritrea to Djibouti
* ''Aloe excelsa'' &lt;small&gt;A.Berger&lt;/small&gt; – S. Tropical Africa to Limpopo
* ''Aloe eximia'' &lt;small&gt;Lavranos &amp; T.A.McCoy&lt;/small&gt; – Central Madagascar

== F ==

* ''Aloe falcata'' &lt;small&gt;Baker&lt;/small&gt; – W. Cape Province
* ''Aloe ferox'' &lt;small&gt;Mill.&lt;/small&gt; – Cape Province to Lesotho
* ''Aloe fibrosa'' &lt;small&gt;Lavranos &amp; L.E.Newton&lt;/small&gt; – Kenya to N. Tanzania
* ''Aloe fievetii'' &lt;small&gt;Reynolds&lt;/small&gt; – E. Central Madagascar
* ''Aloe fimbrialis'' &lt;small&gt;S.Carter&lt;/small&gt; – N.W. Zambia (Barotseland)
* ''Aloe fleurentiniorum'' &lt;small&gt;Lavranos &amp; L.E.Newton&lt;/small&gt; – S.W. Arabian Peninsula
* ''Aloe fleuretteana'' &lt;small&gt;Rauh &amp; Gerold&lt;/small&gt; – S. Madagascar
* ''Aloe flexilifolia'' &lt;small&gt;Christian&lt;/small&gt; – N.E. Tanzania (W. Usambara Mts.)
* ''Aloe florenceae'' &lt;small&gt;Lavranos &amp; T.A.McCoy&lt;/small&gt; – Central Madagascar
* ''Aloe forbesii'' &lt;small&gt;Balf.f.&lt;/small&gt; – Socotra (Central Hajhir Mts.)
* ''Aloe fosteri'' &lt;small&gt;Pillans&lt;/small&gt; – Mpumalanga
* ''Aloe fouriei'' &lt;small&gt;D.S.Hardy &amp; Glen&lt;/small&gt; – Mpumalanga
* ''Aloe fragilis'' &lt;small&gt;Lavranos &amp; Röösli&lt;/small&gt; – N. Madagascar
* ''Aloe francombei'' &lt;small&gt;L.E.Newton&lt;/small&gt; – Kenya (Laikipia Distr.)
* ''Aloe friisii'' &lt;small&gt;Sebsebe &amp; M.G.Gilbert&lt;/small&gt; – S.W. Ethiopia
* ''Aloe fulleri'' &lt;small&gt;Lavranos&lt;/small&gt; – S. Yemen

== G ==

* ''Aloe gariepensis'' &lt;small&gt;Pillans&lt;/small&gt; – S.W. Namibia to N.W. Cape Province
* ''Aloe gautieri'' &lt;small&gt;J.-P.Castillon &amp; Nusb.&lt;/small&gt; – Madagascar
* ''Aloe'' × ''gemmelliae'' &lt;small&gt;Gideon F.Sm. &amp; Figueiredo&lt;/small&gt;
* ''Aloe gerstneri'' &lt;small&gt;Reynolds&lt;/small&gt; – N. KwaZulu-Natal
* ''Aloe ghibensis'' &lt;small&gt;Sebsebe &amp; Friis&lt;/small&gt; – Ethiopia
* ''Aloe gilbertii'' &lt;small&gt;T.Reynolds ex Sebsebe &amp; Brandham&lt;/small&gt; – Ethiopia
* ''Aloe gillettii'' &lt;small&gt;S.Carter&lt;/small&gt; – N.E. Somalia
* ''Aloe glabrescens'' &lt;small&gt;(Reynolds &amp; P.R.O.Bally) S.Carter &amp; Brandham&lt;/small&gt; – N. Somalia
* ''Aloe glauca'' &lt;small&gt;Mill.&lt;/small&gt; – W. &amp; S.W. Cape Province
* ''Aloe globuligemma'' &lt;small&gt;Pole-Evans&lt;/small&gt; – Zimbabwe to Mpumalanga
* ''Aloe gneissicola'' &lt;small&gt;(H.Perrier) J.-B.Castillon &amp; J.-P.Castillon&lt;/small&gt; – W. Madagascar
* ''Aloe gossweileri'' &lt;small&gt;Reynolds&lt;/small&gt; – W. Angola
* ''Aloe gracilicaulis'' &lt;small&gt;Reynolds &amp; P.R.O.Bally&lt;/small&gt; – N. Somalia
* ''Aloe graciliflora'' &lt;small&gt;Groenew.&lt;/small&gt; – Mpumalanga
* ''Aloe grandidentata'' &lt;small&gt;Salm-Dyck&lt;/small&gt; – S. Africa
* ''Aloe graniticola'' &lt;small&gt;Rebmann&lt;/small&gt; – Madagascar
* ''Aloe grata'' &lt;small&gt;Reynolds&lt;/small&gt; – Angola (Chimbango Hill)
* ''Aloe greatheadii'' &lt;small&gt;Schönland&lt;/small&gt; – S. DR Congo to S. Africa
* ''Aloe greenii'' &lt;small&gt;Green&lt;/small&gt; – N.E. KwaZulu-Natal to Mozambique
* ''Aloe grisea'' &lt;small&gt;S.Carter &amp; Brandham&lt;/small&gt; – Djibouti to N. Somalia
* ''Aloe guerrae'' &lt;small&gt;Reynolds&lt;/small&gt; – W. Central Angola
* ''Aloe guillaumetii'' &lt;small&gt;Cremers&lt;/small&gt; – N. Madagascar

== H ==

* ''Aloe haggeherensis'' &lt;small&gt;T.A.McCoy &amp; Lavranos&lt;/small&gt; – Socotra (Hajhir Mts.)
* ''Aloe hahnii'' &lt;small&gt;Gideon F.Sm. &amp; Klopper&lt;/small&gt; – Limpopo
* ''Aloe hankeyi'' &lt;small&gt;Gideon F.Sm. &amp; Figueiredo&lt;/small&gt;
* ''Aloe hardyi'' &lt;small&gt;Glen&lt;/small&gt; – Mpumalanga (near Origstad)
* ''Aloe harlana'' &lt;small&gt;Reynolds&lt;/small&gt; – E. Ethiopia
* ''Aloe haroniensis'' &lt;small&gt;T.A.McCoy, Plowes &amp; O.J.Baptista&lt;/small&gt; – Zimbabwe
* ''Aloe haworthioides'' &lt;small&gt;Baker&lt;/small&gt; – Madagascar
* ''Aloe hazeliana'' &lt;small&gt;Reynolds&lt;/small&gt; – S. Tropical Africa (Chimanimani Mts.)
* ''Aloe helenae'' &lt;small&gt;Danguy&lt;/small&gt; – S.E. Madagascar
* ''Aloe heliderana'' &lt;small&gt;Lavranos&lt;/small&gt; – N. Somalia
* ''Aloe hemmingii'' &lt;small&gt;Reynolds &amp; P.R.O.Bally&lt;/small&gt; – N.W. Somalia
* ''Aloe hendrickxii'' &lt;small&gt;Reynolds&lt;/small&gt; – E. DR Congo
* ''Aloe hereroensis'' &lt;small&gt;Engl.&lt;/small&gt; – Angola to S. Africa
* ''Aloe heybensis'' &lt;small&gt;Lavranos&lt;/small&gt; – S. Somalia
* ''Aloe'' × ''hexapetala'' &lt;small&gt;Salm-Dyck&lt;/small&gt; – S. Cape Province
* ''Aloe hildebrandtii'' &lt;small&gt;Baker&lt;/small&gt; – N. Somalia
* ''Aloe hlangapies'' &lt;small&gt;Groenew.&lt;/small&gt; – Mpumalanga to KwaZulu-Natal
* ''Aloe hoffmannii'' &lt;small&gt;Lavranos&lt;/small&gt; – Central Madagascar
* ''Aloe humbertii'' &lt;small&gt;H.Perrier&lt;/small&gt; – S.E. Madagascar
* ''Aloe humilis'' &lt;small&gt;(L.) Mill.&lt;/small&gt; – S. Cape Province
* ''Aloe huntleyana'' &lt;small&gt;van Jaarsv. &amp; Swanepoel&lt;/small&gt; – N.W. Namibia

== I ==

* ''Aloe ibitiensis'' &lt;small&gt;H.Perrier&lt;/small&gt; – Central Madagascar
* ''Aloe ifanadianae'' &lt;small&gt;J.-B.Castillon&lt;/small&gt; – E. Madagascar
* ''Aloe ikiorum'' &lt;small&gt;Dioli &amp; G.Powys&lt;/small&gt; – Uganda
* ''Aloe imalotensis'' &lt;small&gt;Reynolds&lt;/small&gt; – S. Central &amp; S.E. Madagascar
* ''Aloe'' × ''imerinensis'' &lt;small&gt;Bosser&lt;/small&gt; – Central Madagascar
* ''Aloe immaculata'' &lt;small&gt;Pillans&lt;/small&gt; – Limpopo
* ''Aloe inamara'' &lt;small&gt;L.C.Leach&lt;/small&gt; – W. Angola
* ''Aloe inconspicua'' &lt;small&gt;Plowes&lt;/small&gt; – KwaZulu-Natal
* ''Aloe inermis'' &lt;small&gt;Forssk.&lt;/small&gt; – S. Saudi Arabia to W. Oman
* ''Aloe inexpectata'' &lt;small&gt;Lavranos &amp; T.A.McCoy&lt;/small&gt; – Central Madagascar
* ''Aloe'' × ''inopinata'' &lt;small&gt;Gideon, F.Sm., N.R.Crouch &amp; Oosth.&lt;/small&gt;
* ''Aloe integra'' &lt;small&gt;Reynolds&lt;/small&gt; – Mpumalanga to Swaziland
* ''Aloe inyangensis'' &lt;small&gt;Christian&lt;/small&gt; – Zimbabwe
* ''Aloe irafensis'' &lt;small&gt;Lavranos, T.A.McCoy &amp; Al-Gifri&lt;/small&gt; – Yemen (Jabal Iraf)
* ''Aloe iringaensis'' &lt;small&gt;Starha &amp; Pavelka&lt;/small&gt;
* ''Aloe isaloensis'' &lt;small&gt;H.Perrier&lt;/small&gt; – S. Central Madagascar
* ''Aloe ithya'' &lt;small&gt;T.A.McCoy &amp; L.E.Newton&lt;/small&gt; – South Sudan (Imatong Mts.)
* ''Aloe ivakoanyensis'' &lt;small&gt;Letsara, Rakotoar. &amp; Almeda&lt;/small&gt; – Madagascar

== J ==

* ''Aloe jacksonii'' &lt;small&gt;Reynolds&lt;/small&gt; – E. Ethiopia to Somalia
* ''Aloe jawiyon'' &lt;small&gt;S.J.Christie, D.P.Hannon &amp; Oakman ex A.G.Mill.&lt;/small&gt; – Socotra
* ''Aloe jeppeae'' &lt;small&gt;Klopper &amp; Gideon F.Sm.&lt;/small&gt; – Free State to Gauteng
* ''Aloe jibisana'' &lt;small&gt;L.E.Newton&lt;/small&gt; – N. Kenya
* ''Aloe johannis'' &lt;small&gt;J.-B.Castillon&lt;/small&gt; – Central Madagascar
* ''Aloe johannis-bernardii'' &lt;small&gt;J.-P.Castillon&lt;/small&gt; – N. Madagascar
* ''Aloe johannis-philippei'' &lt;small&gt;J.-B.Castillon&lt;/small&gt; – S. Central Madagascar
* ''Aloe jucunda'' &lt;small&gt;Reynolds&lt;/small&gt; – N. Somalia
* ''Aloe juvenna'' &lt;small&gt;Brandham &amp; S.Carter&lt;/small&gt; – S.W. Kenya to N. Tanzania

== K ==

* ''Aloe kahinii'' &lt;small&gt;T.A.McCoy &amp; Lavranos&lt;/small&gt; – N. Somalia
* ''Aloe kamnelii'' &lt;small&gt;van Jaarsv.&lt;/small&gt; – Western Cape Province
* ''Aloe kaokoensis'' &lt;small&gt;van Jaarsv., Swanepoel &amp; A.E.van Wyk&lt;/small&gt; – N. Namibia (Otjihips Mts.)
* ''Aloe karasbergensis'' &lt;small&gt;Pillans&lt;/small&gt; – Namibia to N.W. Cape Province
* ''Aloe kaysei'' &lt;small&gt;Awale, Gelle &amp; Matheka&lt;/small&gt; - N. Somalia
* ''Aloe'' × ''keayi'' &lt;small&gt;Reynolds&lt;/small&gt; – Ghana
* ''Aloe kedongensis'' &lt;small&gt;Reynolds&lt;/small&gt; – S.W. Kenya
* ''Aloe kefaensis'' &lt;small&gt;M.G.Gilbert &amp; Sebsebe&lt;/small&gt; – S. Ethiopia
* ''Aloe ketabrowniorum'' &lt;small&gt;L.E.Newton&lt;/small&gt; – N. Kenya
* ''Aloe khamiesensis'' &lt;small&gt;Pillans&lt;/small&gt; – W. Cape Province
* ''Aloe kilifiensis'' &lt;small&gt;Christian&lt;/small&gt; – S.E. Kenya to N.E. Tanzania
* ''Aloe knersvlakensis'' &lt;small&gt;S.J.Marais&lt;/small&gt; – Western Cape Province
* ''Aloe kniphofioides'' &lt;small&gt;Baker&lt;/small&gt; – S. Africa
* ''Aloe koenenii'' &lt;small&gt;Lavranos &amp; Kerstin Koch&lt;/small&gt; – Jordan to W. Saudi Arabia
* ''Aloe komaggasensis'' &lt;small&gt;Kritz. &amp; Jaarsveld&lt;/small&gt; – N.W. Cape Province
* ''Aloe komatiensis'' &lt;small&gt;Reynolds&lt;/small&gt; – E. Mpumalanga to S. Mozambique
* ''Aloe kouebokkeveldensis'' &lt;small&gt;van Jaarsv. &amp; A.B.Low&lt;/small&gt; – S.W. Cape Province
* ''Aloe krapohliana'' &lt;small&gt;Marloth&lt;/small&gt; – N.W. Cape Province
* ''Aloe kraussii'' &lt;small&gt;Baker&lt;/small&gt; – S. Central KwaZulu-Natal
* ''Aloe kulalensis'' &lt;small&gt;L.E.Newton &amp; Beentje&lt;/small&gt; – N. Kenya (Mt. Kulal)
* ''Aloe kwasimbana'' &lt;small&gt;T.A.McCoy &amp; Lavranos&lt;/small&gt; – N. Tanzania (Lossogoni Plateau)

== L ==

* ''Aloe labiaflava'' &lt;small&gt;Groenew.&lt;/small&gt;
* ''Aloe labworana'' &lt;small&gt;(Reynolds) S.Carter&lt;/small&gt; – South Sudan to N. Uganda
* ''Aloe laeta'' &lt;small&gt;A.Berger&lt;/small&gt; – Madagascar
* ''Aloe lanata'' &lt;small&gt;T.A.McCoy &amp; Lavranos&lt;/small&gt; – N. Yemen
* ''Aloe latens'' &lt;small&gt;T.A.McCoy &amp; Lavranos&lt;/small&gt; – Tanzania (Arusha Distr.)
* ''Aloe lateritia'' &lt;small&gt;Engl.&lt;/small&gt; – S. Ethiopia to N. Malawi
* ''Aloe lavranosii'' &lt;small&gt;Reynolds&lt;/small&gt; – S. Yemen
* ''Aloe leachii'' &lt;small&gt;Reynolds&lt;/small&gt; – Tanzania (Morogoro Distr.)
* ''Aloe leandrii'' &lt;small&gt;Bosser&lt;/small&gt; – CE. Madagascar
* ''Aloe leedalii'' &lt;small&gt;S.Carter&lt;/small&gt; – S.W. Tanzania
* ''Aloe lensayuensis'' &lt;small&gt;Lavranos &amp; L.E.Newton&lt;/small&gt; – N. Kenya
* ''Aloe lepida'' &lt;small&gt;L.C.Leach&lt;/small&gt; – Angola (Huambo)
* ''Aloe leptosiphon'' &lt;small&gt;A.Berger&lt;/small&gt; – N.E. Tanzania
* ''Aloe lettyae'' &lt;small&gt;Reynolds&lt;/small&gt; – Limpopo
* ''Aloe liliputana'' &lt;small&gt;van Jaarsv. &amp; Harrower&lt;/small&gt; – Eastern Cape Province
* ''Aloe lindenii'' &lt;small&gt;Lavranos&lt;/small&gt; – N. Somalia
* ''Aloe linearifolia'' &lt;small&gt;A.Berger&lt;/small&gt; – Mpumalanga to E. Cape Province
* ''Aloe lineata'' &lt;small&gt;(Aiton) Haw.&lt;/small&gt; – Cape Province
* ''Aloe littoralis'' &lt;small&gt;Baker&lt;/small&gt; – S. Tropical Africa to Namibia
* ''Aloe lolwensis'' &lt;small&gt;L.E.Newton&lt;/small&gt; – S.E. Uganda to Kenya (Islands in Lake Victoria)
* ''Aloe lomatophylloides'' &lt;small&gt;Balf.f.&lt;/small&gt; – Rodrigues
* ''Aloe longibracteata'' &lt;small&gt;Pole-Evans&lt;/small&gt; – Limpopo to Mpumalanga
* ''Aloe longistyla'' &lt;small&gt;Baker&lt;/small&gt; – Cape Province
* ''Aloe luapulana'' &lt;small&gt;L.C.Leach&lt;/small&gt; – N. Zambia
* ''Aloe lucile-allorgeae'' &lt;small&gt;Rauh&lt;/small&gt; – S.E. Madagascar
* ''Aloe lukeana'' &lt;small&gt;T.C.Cole&lt;/small&gt; – South Sudan to Uganda
* ''Aloe luntii'' &lt;small&gt;Baker&lt;/small&gt; – N. Somalia, S.E. Yemen to S. Oman
* ''Aloe lutescens'' &lt;small&gt;Groenew.&lt;/small&gt; – S. Zimbabwe to Limpopo

== M ==

* ''Aloe macleayi'' &lt;small&gt;Reynolds&lt;/small&gt; – South Sudan (Imatong Mts.) to N. Uganda
* ''Aloe macra'' &lt;small&gt;Haw.&lt;/small&gt; – Réunion
* ''Aloe macrocarpa'' &lt;small&gt;Tod.&lt;/small&gt; – Mali to Djibouti
* ''Aloe macroclada'' &lt;small&gt;Baker&lt;/small&gt; – S. Central Madagascar
* ''Aloe macrosiphon'' &lt;small&gt;Baker&lt;/small&gt; – Rwanda to E. Tropical Africa
* ''Aloe maculata'' &lt;small&gt;All.&lt;/small&gt; – Southeastern Africa
* ''Aloe mahraensis'' &lt;small&gt;Lavranos &amp; T.A.McCoy&lt;/small&gt; – S. Yemen
* ''Aloe manandonae'' &lt;small&gt;J.-B.Castillon &amp; J.-P.Castillon&lt;/small&gt; – Central Madagascar
* ''Aloe mandotoensis'' &lt;small&gt;J.-B.Castillon&lt;/small&gt; – W. Madagascar
* ''Aloe mandrarensis'' &lt;small&gt;J.-P.Castillon&lt;/small&gt; – Madagascar
* ''Aloe mangeaensis'' &lt;small&gt;L.E.Newton &amp; S.Carter&lt;/small&gt;
* ''Aloe maningoryensis'' &lt;small&gt;J.-P.Castillon&lt;/small&gt;
* ''Aloe marlothii'' &lt;small&gt;A.Berger&lt;/small&gt; – S.E. Botswana to KwaZulu-Natal
* ''Aloe martialii'' &lt;small&gt;J.-B.Castillon&lt;/small&gt; – Madagascar
* ''Aloe massawana'' &lt;small&gt;Reynolds&lt;/small&gt; – Kenya to Mozambique, N. Madagascar
* ''Aloe mawii'' &lt;small&gt;Christian&lt;/small&gt; – S.E. Tanzania to N. Mozambique
* ''Aloe mayottensis'' &lt;small&gt;A.Berger&lt;/small&gt; – Comoros (Mayotte)
* ''Aloe mccoyi'' &lt;small&gt;Lavranos &amp; Mies&lt;/small&gt; – S. Yemen (Fartaq Mts.)
* ''Aloe mcloughlinii'' &lt;small&gt;Christian&lt;/small&gt; – E. Ethiopia to Djibouti
* ''Aloe medishiana'' &lt;small&gt;Reynolds &amp; P.R.O.Bally&lt;/small&gt; – N. Somalia
* ''Aloe megalacantha'' &lt;small&gt;Baker&lt;/small&gt; – Ethiopia to N. Somalia
* ''Aloe megalocarpa'' &lt;small&gt;Lavranos&lt;/small&gt; – N. Madagascar
* ''Aloe melanacantha'' &lt;small&gt;A.Berger&lt;/small&gt; – W. Cape Province
* ''Aloe'' × ''menachensis'' &lt;small&gt;(Schweinf.) Blatt.&lt;/small&gt; – Yemen (Jabal Haraz)
* ''Aloe mendesii'' &lt;small&gt;Reynolds&lt;/small&gt; – S.W. Angola (Serra da Chela)
* ''Aloe menyharthii'' &lt;small&gt;Baker&lt;/small&gt; – S. Malawi to Mozambique
* ''Aloe metallica'' &lt;small&gt;Engl. &amp; Gilg&lt;/small&gt; – S. Central Angola
* ''Aloe meyeri'' &lt;small&gt;van Jaarsv.&lt;/small&gt; – W. Cape Province
* ''Aloe micracantha'' &lt;small&gt;Haw.&lt;/small&gt; – S.E. Cape Province to KwaZulu-Natal
* ''Aloe microdonta'' &lt;small&gt;Chiov.&lt;/small&gt; – Somalia to E. Kenya
* ''Aloe microstigma'' &lt;small&gt;Salm-Dyck&lt;/small&gt; – Namibia to Cape Province
* ''Aloe millotii'' &lt;small&gt;Reynolds&lt;/small&gt; – S. Madagascar
* ''Aloe milne-redheadii'' &lt;small&gt;Christian&lt;/small&gt; – E. Angola to N.W. Zambia
* ''Aloe minima'' &lt;small&gt;Baker&lt;/small&gt; – S. Africa
* ''Aloe miskatana'' &lt;small&gt;S.Carter&lt;/small&gt; – N.E. Somalia
* ''Aloe mitsioana'' &lt;small&gt;J.-B.Castillon&lt;/small&gt; – N. Madagascar
* ''Aloe mocamedensis'' &lt;small&gt;van Jaarsv.&lt;/small&gt; – Angola
* ''Aloe modesta'' &lt;small&gt;Reynolds&lt;/small&gt; – Mpumalanga to KwaZulu-Natal
* ''Aloe molederana'' &lt;small&gt;Lavranos &amp; Glen&lt;/small&gt; – N. Somalia
* ''Aloe monotropa'' &lt;small&gt;I.Verd.&lt;/small&gt; – Limpopo
* ''Aloe monticola'' &lt;small&gt;Reynolds&lt;/small&gt; – N.E. Ethiopia
* ''Aloe montis-nabro'' &lt;small&gt;Orlando &amp; El Azzouni&lt;/small&gt; – Eritrea
* ''Aloe morijensis'' &lt;small&gt;S.Carter &amp; Brandham&lt;/small&gt; – S. Kenya to N. Tanzania
* ''Aloe mossurilensis'' &lt;small&gt;Ellert&lt;/small&gt; – Mozambique
* ''Aloe mottramiana'' &lt;small&gt;J.-B.Castillon&lt;/small&gt; – Madagascar
* ''Aloe mubendiensis'' &lt;small&gt;Christian&lt;/small&gt; – W. Uganda
* ''Aloe mudenensis'' &lt;small&gt;Reynolds&lt;/small&gt; – N. KwaZulu-Natal to Swaziland
* ''Aloe multicolor'' &lt;small&gt;L.E.Newton&lt;/small&gt; – N. Kenya
* ''Aloe munchii'' &lt;small&gt;Christian&lt;/small&gt; – S. Tropical Africa (Chimanimani Mts.)
* ''Aloe murina'' &lt;small&gt;L.E.Newton&lt;/small&gt; – Kenya (Masai Distr.)
* ''Aloe musapana'' &lt;small&gt;Reynolds&lt;/small&gt; – Zimbabwe (N.W. Chimanimani Mts.)
* ''Aloe mutabilis'' &lt;small&gt;Pillans&lt;/small&gt; – Limpopo
* ''Aloe myriacantha'' &lt;small&gt;(Haw.) Schult. &amp; Schult.f.&lt;/small&gt; – Uganda to S. Africa
* ''Aloe mzimbana'' &lt;small&gt;I.Verd. &amp; Christian&lt;/small&gt; – S.W. Tanzania to N. Zambia

== N-O ==

* ''Aloe namibensis'' &lt;small&gt;Giess&lt;/small&gt; – Namibia
* ''Aloe namorokaensis'' &lt;small&gt;(Rauh) L.E.Newton &amp; G.D.Rowley&lt;/small&gt; – W. Madagascar
* ''Aloe neilcrouchii'' &lt;small&gt;Klopper &amp; Gideon F.Sm.&lt;/small&gt; – KwaZulu-Natal
* ''Aloe neoqaharensis'' &lt;small&gt;T.A.McCoy&lt;/small&gt; – Saudi Arabia (Jabal Qahar)
* ''Aloe neosteudneri'' &lt;small&gt;Lavranos &amp; T.A.McCoy&lt;/small&gt; – Eritrea (Jebel Saber)
* ''Aloe newtonii'' &lt;small&gt;J.-B.Castillon&lt;/small&gt; – S. Central Madagascar
* ''Aloe ngobitensis'' &lt;small&gt;Reynolds&lt;/small&gt; – S. Kenya to N. Tanzania
* ''Aloe ngongensis'' &lt;small&gt;Christian&lt;/small&gt; – Kenya to N.E. Tanzania
* ''Aloe ngutwaensis'' &lt;small&gt;T.Mwadime &amp; Matheka&lt;/small&gt;
* ''Aloe nicholsii'' &lt;small&gt;Gideon F.Sm. &amp; N.R.Crouch&lt;/small&gt; – KwaZulu-Natal
* ''Aloe niebuhriana'' &lt;small&gt;Lavranos&lt;/small&gt; – S.W. Yemen
* ''Aloe niensiensis'' &lt;small&gt;L.E.Newton&lt;/small&gt; – Tanzania
* ''Aloe nigrimontana'' &lt;small&gt;T.A.McCoy &amp; Lavranos&lt;/small&gt; – Somalia
* ''Aloe nordaliae'' &lt;small&gt;Wabuyele&lt;/small&gt; – Tanzania
* ''Aloe nubigena'' &lt;small&gt;Groenew.&lt;/small&gt; – Mpumalanga
* ''Aloe nugalensis'' &lt;small&gt;Thulin&lt;/small&gt; – Somalia
* ''Aloe nuttii'' &lt;small&gt;Baker&lt;/small&gt; – Tanzania to Angola
* ''Aloe nyeriensis'' &lt;small&gt;Christian &amp; I.Verd.&lt;/small&gt; – Central Kenya
* ''Aloe occidentalis'' &lt;small&gt;(H.Perrier) L.E.Newton &amp; G.D.Rowley&lt;/small&gt; – W. Madagascar
* ''Aloe officinalis'' &lt;small&gt;Forssk.&lt;/small&gt; – S.W. Arabian Peninsula
* ''Aloe oligophylla'' &lt;small&gt;Baker&lt;/small&gt; – N. Central Madagascar
* ''Aloe omavandae'' &lt;small&gt;van Jaarsv.&lt;/small&gt; – Namibia (E. Baynes Mts.)
* ''Aloe omoana'' &lt;small&gt;T.A.McCoy &amp; Lavranos&lt;/small&gt; – Central Ethiopia
* ''Aloe orientalis'' &lt;small&gt;(H.Perrier) L.E.Newton &amp; G.D.Rowley&lt;/small&gt; – E. Madagascar
* ''Aloe orlandi'' &lt;small&gt;Lavranos&lt;/small&gt; – N.W. Somalia
* ''Aloe ortholopha'' &lt;small&gt;Christian &amp; Milne-Red.&lt;/small&gt; – Zimbabwe (Mvurwi Range)
* ''Aloe otallensis'' &lt;small&gt;Baker&lt;/small&gt; – S. Ethiopia

== P ==

* ''Aloe pachydactylos'' &lt;small&gt;T.A.McCoy &amp; Lavranos&lt;/small&gt; – Central Madagascar
* ''Aloe pachygaster'' &lt;small&gt;Dinter&lt;/small&gt; – Namibia
* ''Aloe paedogona'' &lt;small&gt;A.Berger&lt;/small&gt; – Angola to N. Namibia
* ''Aloe palmiformis'' &lt;small&gt;Baker&lt;/small&gt; – S.W. Angola
* ''Aloe parallelifolia'' &lt;small&gt;H.Perrier&lt;/small&gt; – Central Madagascar
* ''Aloe parvibracteata'' &lt;small&gt;Schönland&lt;/small&gt; – Mozambique to S. Africa
* ''Aloe parvicapsula'' &lt;small&gt;Lavranos &amp; Collen.&lt;/small&gt; – Saudi Arabia (Jebel Fayfah)
* ''Aloe parvidens'' &lt;small&gt;M.G.Gilbert &amp; Sebsebe&lt;/small&gt; – S. Ethiopia to N.E. Tanzania
* ''Aloe parviflora'' &lt;small&gt;Baker&lt;/small&gt; – S. Central KwaZulu-Natal
* ''Aloe parvula'' &lt;small&gt;A.Berger&lt;/small&gt; – Central Madagascar
* ''Aloe patersonii'' &lt;small&gt;B.Mathew&lt;/small&gt; – S. DR Congo
* ''Aloe pavelkae'' &lt;small&gt;van Jaarsv., Swanepoel, A.E.van Wyk &amp; Lavranos&lt;/small&gt; – S.W. Namibia
* ''Aloe pearsonii'' &lt;small&gt;Schönland&lt;/small&gt; – S.W. Namibia to W. Cape Province
* ''Aloe peckii'' &lt;small&gt;P.R.O.Bally &amp; I.Verd.&lt;/small&gt; – N. Somalia
* ''Aloe peglerae'' &lt;small&gt;Schönland&lt;/small&gt; – North-West Province to Gauteng
* ''Aloe pembana'' &lt;small&gt;L.E.Newton&lt;/small&gt; – Tanzania (Pemba, Misali I.)
* ''Aloe pendens'' &lt;small&gt;Forssk.&lt;/small&gt; – W. Yemen
* ''Aloe penduliflora'' &lt;small&gt;Baker&lt;/small&gt; – S.E. Kenya
* ''Aloe percrassa'' &lt;small&gt;Tod.&lt;/small&gt; – Eritrea to N.E. Ethiopia
* ''Aloe perdita'' &lt;small&gt;Ellert&lt;/small&gt; – Zimbabwe
* ''Aloe perfoliata'' &lt;small&gt;L.&lt;/small&gt; – S.W. &amp; S. Cape Province
* ''Aloe perrieri'' &lt;small&gt;Reynolds&lt;/small&gt; – S. Central Madagascar
* ''Aloe perryi'' &lt;small&gt;Baker&lt;/small&gt; – Socotra
* ''Aloe petricola'' &lt;small&gt;Pole-Evans&lt;/small&gt; – Mpumalanga
* ''Aloe petrophila'' &lt;small&gt;Pillans&lt;/small&gt; – Limpopo
* ''Aloe peyrierasii'' &lt;small&gt;Cremers&lt;/small&gt; – N. Madagascar
* ''Aloe'' × ''philippei'' &lt;small&gt;J.-B.Castillon&lt;/small&gt; – S. Madagascar
* ''Aloe pictifolia'' &lt;small&gt;D.S.Hardy&lt;/small&gt; – E. Cape Province
* ''Aloe pienaarii'' &lt;small&gt;Pole-Evans&lt;/small&gt; – Mozambiqe to S. Mozambique
* ''Aloe pirottae'' &lt;small&gt;A.Berger&lt;/small&gt; – S. &amp; E. Ethiopia to N.E. Kenya
* ''Aloe plowesii'' &lt;small&gt;Reynolds&lt;/small&gt; – S. Tropical Africa (Chimanimani Mts.)
* ''Aloe pluridens'' &lt;small&gt;Haw.&lt;/small&gt; – E. Cape Province to KwaZulu-Natal
* ''Aloe polyphylla'' &lt;small&gt;Pillans&lt;/small&gt; – Lesotho (Maluti Mts.)
* ''Aloe porphyrostachys'' &lt;small&gt;Lavranos &amp; Collen.&lt;/small&gt; – S.W. Saudi Arabia (Jabal Radhwa)
* ''Aloe powysiorum'' &lt;small&gt;L.E.Newton &amp; Beentje&lt;/small&gt; – N. Kenya
* ''Aloe praetermissa'' &lt;small&gt;T.A.McCoy &amp; Lavranos&lt;/small&gt; – S. Oman
* ''Aloe pratensis'' &lt;small&gt;Baker&lt;/small&gt; – E. Cape Province to KwaZulu-Natal
* ''Aloe pretoriensis'' &lt;small&gt;Pole-Evans&lt;/small&gt; – Zimbabwe to Swaziland
* ''Aloe prinslooi'' &lt;small&gt;I.Verd. &amp; D.S.Hardy&lt;/small&gt; – Central KwaZulu-Natal
* ''Aloe procera'' &lt;small&gt;L.C.Leach&lt;/small&gt; – W. Central Angola (Cuanza Sul)
* ''Aloe pronkii'' &lt;small&gt;Lavranos, Rakouth &amp; T.A.McCoy&lt;/small&gt; – Central Madagascar
* ''Aloe propagulifera'' &lt;small&gt;(Rauh &amp; Razaf.) L.E.Newton &amp; G.D.Rowley&lt;/small&gt; – Central Madagascar
* ''Aloe prostrata'' &lt;small&gt;(H.Perrier) L.E.Newton &amp; G.D.Rowley&lt;/small&gt; – W. Madagascar
* ''Aloe pruinosa'' &lt;small&gt;Reynolds&lt;/small&gt; – KwaZulu-Natal
* ''Aloe pseudoparvula'' &lt;small&gt;J.-B.Castillon&lt;/small&gt; – Central Madagascar
* ''Aloe pseudorubroviolacea'' &lt;small&gt;Lavranos &amp; Collen.&lt;/small&gt; – W. Saudi Arabia
* ''Aloe'' × ''puberula'' &lt;small&gt;(Schweinf.) A.Berger&lt;/small&gt; – Ethiopia
* ''Aloe pubescens'' &lt;small&gt;Reynolds&lt;/small&gt; – Ethiopia (Arussi Province)
* ''Aloe pulcherrima'' &lt;small&gt;M.G.Gilbert &amp; Sebsebe&lt;/small&gt; – Ethiopia (Shewa Reg.)
* ''Aloe purpurea'' &lt;small&gt;Lam.&lt;/small&gt; – Mauritius
* ''Aloe pustuligemma'' &lt;small&gt;L.E.Newton&lt;/small&gt; – N. Kenya

== R ==

* ''Aloe rabaiensis'' &lt;small&gt;Rendle&lt;/small&gt; – S. Somalia to N. Tanzania
* ''Aloe rakotonasoloi'' &lt;small&gt;Rakotoaris.&lt;/small&gt;
* ''Aloe rapanarivoi'' &lt;small&gt;J.-P.Castillon&lt;/small&gt; – Madagascar
* ''Aloe rauhii'' &lt;small&gt;Reynolds&lt;/small&gt; – S. Madagascar
* ''Aloe rebmannii'' &lt;small&gt;Lavranos&lt;/small&gt; – S.E. Madagascar
* ''Aloe reitzii'' &lt;small&gt;Reynolds&lt;/small&gt; – S. Africa
* ''Aloe'' × ''retiefii'' &lt;small&gt;Gideon F.Sm.&lt;/small&gt;
* ''Aloe retrospiciens'' &lt;small&gt;Reynolds &amp; P.R.O.Bally&lt;/small&gt; – E. Ethiopia to Somalia
* ''Aloe reynoldsii'' &lt;small&gt;Letty&lt;/small&gt; – E. Cape Province
* ''Aloe rhodesiana'' &lt;small&gt;Rendle&lt;/small&gt; – S. Tropical Africa (Chimanimani Mts.)
* ''Aloe ribauensis'' &lt;small&gt;T.A.McCoy, Rulkens &amp; O.J.Baptista&lt;/small&gt; – Mozambique
* ''Aloe richardsiae'' &lt;small&gt;Reynolds&lt;/small&gt; – S.W. Tanzania
* ''Aloe richaudii'' &lt;small&gt;Rebmann&lt;/small&gt; – N. Madagascar
* ''Aloe rigens'' &lt;small&gt;Reynolds &amp; P.R.O.Bally&lt;/small&gt; – Djibouti to N. Somalia
* ''Aloe rivae'' &lt;small&gt;Baker&lt;/small&gt; – S. Ethiopia to N. Kenya
* ''Aloe rivierei'' &lt;small&gt;Lavranos &amp; L.E.Newton&lt;/small&gt; – S.W. Arabian Peninsula
* ''Aloe rodolphei'' &lt;small&gt;J.-B.Castillon&lt;/small&gt; – N. Madagascar
* ''Aloe roeoeslii'' &lt;small&gt;Lavranos &amp; T.A.McCoy&lt;/small&gt; – N. Madagascar
* ''Aloe rosea'' &lt;small&gt;(H.Perrier) L.E.Newton &amp; G.D.Rowley&lt;/small&gt; – N. Central Madagascar
* ''Aloe rouxii'' &lt;small&gt;van Jaarsv.&lt;/small&gt; – Mpumalanga
* ''Aloe rubrodonta'' &lt;small&gt;T.A.McCoy &amp; Lavranos&lt;/small&gt; – N.W. Somalia
* ''Aloe rubroviolacea'' &lt;small&gt;Schweinf.&lt;/small&gt; – S.W. Arabian Peninsula
* ''Aloe rugosifolia'' &lt;small&gt;M.G.Gilbert &amp; Sebsebe&lt;/small&gt; – S. Ethiopia to N. Kenya
* ''Aloe rugosquamosa'' &lt;small&gt;(H.Perrier) J.-B.Castillon &amp; J.-P.Castillon&lt;/small&gt; – Central Madagascar
* ''Aloe rulkensii'' &lt;small&gt;T.A.McCoy &amp; O.J.Baptista&lt;/small&gt; – Mozambique
* ''Aloe rupestris'' &lt;small&gt;Baker&lt;/small&gt; – S. Mozambique to KwaZulu-Natal
* ''Aloe rupicola'' &lt;small&gt;Reynolds&lt;/small&gt; – Angola (Bié)
* ''Aloe ruspoliana'' &lt;small&gt;Baker&lt;/small&gt; – S. &amp; E. Ethiopia to Kenya
* ''Aloe ruvuensis'' &lt;small&gt;T.A.McCoy &amp; Lavranos&lt;/small&gt; – N. Tanzania

== S ==

* ''Aloe sanguinalis'' &lt;small&gt;Awale &amp; Barkworth&lt;/small&gt; - N. Somalia
* ''Aloe saudiarabica'' &lt;small&gt;T.A.McCoy&lt;/small&gt; – S.W. Saudi Arabia
* ''Aloe saundersiae'' &lt;small&gt;(Reynolds) Reynolds&lt;/small&gt; – KwaZulu-Natal
* ''Aloe scabrifolia'' &lt;small&gt;L.E.Newton &amp; Lavranos&lt;/small&gt; – Kenya
* ''Aloe schelpei'' &lt;small&gt;Reynolds&lt;/small&gt; – Central Ethiopia
* ''Aloe schilliana'' &lt;small&gt;L.E.Newton &amp; G.D.Rowley&lt;/small&gt; – N. Madagascar
* ''Aloe'' × ''schimperi'' &lt;small&gt;Tod.&lt;/small&gt; – Cape Province
* ''Aloe schoelleri'' &lt;small&gt;Schweinf.&lt;/small&gt; – W. Eritrea
* ''Aloe schomeri'' &lt;small&gt;Rauh&lt;/small&gt; – S.E. Madagascar
* ''Aloe schweinfurthii'' &lt;small&gt;Baker&lt;/small&gt; – Mali to South Sudan
* ''Aloe scobinifolia'' &lt;small&gt;Reynolds &amp; P.R.O.Bally&lt;/small&gt; – N. Somalia
* ''Aloe scorpioides'' &lt;small&gt;L.C.Leach&lt;/small&gt; – S.W. Angola
* ''Aloe secundiflora'' &lt;small&gt;Engl.&lt;/small&gt; – S. Ethiopia to Tanzania
* ''Aloe seibanica'' &lt;small&gt;Orlando &amp; El Azzouni&lt;/small&gt; – South Yemen
* ''Aloe'' × ''selmarii'' &lt;small&gt;Gideon F.Sm. &amp; Klopper&lt;/small&gt;
* ''Aloe seretii'' &lt;small&gt;De Wild.&lt;/small&gt; – E. DR Congo
* ''Aloe sergoitensis'' &lt;small&gt;L.E.Newton&lt;/small&gt;
* ''Aloe serriyensis'' &lt;small&gt;Lavranos&lt;/small&gt; – S. Yemen (Jebel Arays)
* ''Aloe shadensis'' &lt;small&gt;Lavranos &amp; Collen.&lt;/small&gt; – S.W. Saudi Arabia (Jabal Shada)
* ''Aloe sharoniae'' &lt;small&gt;N.R.Crouch &amp; Gideon F.Sm.&lt;/small&gt; – Swaziland to N. &amp; Central KwaZulu-Natal
* ''Aloe sheilae'' &lt;small&gt;Lavranos&lt;/small&gt; – W. Saudi Arabia
* ''Aloe silicicola'' &lt;small&gt;H.Perrier&lt;/small&gt; – Central Madagascar
* ''Aloe simii'' &lt;small&gt;Pole-Evans&lt;/small&gt; – Mpumalanga
* ''Aloe sinana'' &lt;small&gt;Reynolds&lt;/small&gt; – Central Ethiopia
* ''Aloe sinkatana'' &lt;small&gt;Reynolds&lt;/small&gt; – N.E. Sudan
* ''Aloe sobolifera'' &lt;small&gt;(S.Carter) Wabuyele&lt;/small&gt; – Tanzania
* ''Aloe socialis'' &lt;small&gt;(H.Perrier) L.E.Newton &amp; G.D.Rowley&lt;/small&gt; – W. Madagascar
* ''Aloe somaliensis'' &lt;small&gt;C.H.Wright ex W.Watson&lt;/small&gt; – Djibouti to N. Somalia
* ''Aloe soutpansbergensis'' &lt;small&gt;I.Verd.&lt;/small&gt; – Limpopo
* ''Aloe speciosa'' &lt;small&gt;Baker&lt;/small&gt; – S. Cape Province
* ''Aloe spectabilis'' &lt;small&gt;Reynolds&lt;/small&gt; – KwaZulu-Natal
* ''Aloe spicata'' &lt;small&gt;L.f.&lt;/small&gt; – S.E. Zimbabwe to S. Africa
* ''Aloe spinitriaggregata'' &lt;small&gt;J.-B.Castillon&lt;/small&gt; – Madagascar
* ''Aloe springatei-neumannii'' &lt;small&gt;L.E.Newton&lt;/small&gt; – Kenya
* ''Aloe squarrosa'' &lt;small&gt;Baker ex Balf.f.&lt;/small&gt; – W. Socotra
* ''Aloe steudneri'' &lt;small&gt;Schweinf.&lt;/small&gt; – Eritrea to N.W. Ethiopia
* ''Aloe striata'' &lt;small&gt;Haw.&lt;/small&gt; – Cape Province
* ''Aloe suarezensis'' &lt;small&gt;H.Perrier&lt;/small&gt; – N. Madagascar
* ''Aloe subacutissima'' &lt;small&gt;G.D.Rowley&lt;/small&gt; – S. Central Madagascar
* ''Aloe subspicata'' &lt;small&gt;(Baker) Boatwr. &amp; J.C.Manning&lt;/small&gt; – S. Africa
* ''Aloe succotrina'' &lt;small&gt;Weston&lt;/small&gt; – S.W. Cape Province
* ''Aloe suffulta'' &lt;small&gt;Reynolds&lt;/small&gt; – S. Malawi to N.E. KwaZulu-Natal
* ''Aloe suprafoliata'' &lt;small&gt;Pole-Evans&lt;/small&gt; – Mpumalanga to N. KwaZulu-Natal
* ''Aloe swynnertonii'' &lt;small&gt;Rendle&lt;/small&gt; – E. Zimbabwe to W. Mozambique

== T ==

* ''Aloe tartarensis'' &lt;small&gt;T.A.McCoy &amp; Lavranos&lt;/small&gt; – Kenya (Tartar Falls)
* ''Aloe tauri'' &lt;small&gt;L.C.Leach&lt;/small&gt; – S. Zimbabwe
* ''Aloe tegetiformis'' &lt;small&gt;L.E.Newton&lt;/small&gt; – Kenya
* ''Aloe teissieri'' &lt;small&gt;Lavranos&lt;/small&gt; – S.E. Madagascar
* ''Aloe tewoldei'' &lt;small&gt;M.G.Gilbert &amp; Sebsebe&lt;/small&gt; – E. Central Ethiopia
* ''Aloe'' × ''thammii'' &lt;small&gt;Gideon F.Sm.&lt;/small&gt;
* ''Aloe thompsoniae'' &lt;small&gt;Groenew.&lt;/small&gt; – Limpopo
* ''Aloe thorncroftii'' &lt;small&gt;Pole-Evans&lt;/small&gt; – Mpumalanga
* ''Aloe thraskii'' &lt;small&gt;Baker&lt;/small&gt; – S.E. Cape Province to KwaZulu-Natal
* ''Aloe tomentosa'' &lt;small&gt;Deflers&lt;/small&gt; – N. Yemen
* ''Aloe tormentorii'' &lt;small&gt;(Marais) L.E.Newton &amp; G.D.Rowley&lt;/small&gt; – N. Mauritius (incl. î. Ronde)
* ''Aloe tororoana'' &lt;small&gt;Reynolds&lt;/small&gt; – S.E. Uganda
* ''Aloe torrei'' &lt;small&gt;I.Verd. &amp; Christian&lt;/small&gt; – Mozambique (Namuli Mts.)
* ''Aloe trachyticola'' &lt;small&gt;(H.Perrier) Reynolds&lt;/small&gt; – Central Madagascar
* ''Aloe transvaalensis'' &lt;small&gt;Kuntze&lt;/small&gt; – Botswana to Northern Province
* ''Aloe trichosantha'' &lt;small&gt;A.Berger&lt;/small&gt; – Eritrea to Somalia
* ''Aloe trigonantha'' &lt;small&gt;L.C.Leach&lt;/small&gt; – N.W. Ethiopia
* ''Aloe trinervis'' C.S. Purohit, R.N. Kulloli &amp; Suresh Kumar – Great Indian Desert
* ''Aloe trothae'' &lt;small&gt;A.Berger&lt;/small&gt; – Tanzania (Kigoma Distr.)
* ''Aloe tsitongambarikana'' &lt;small&gt;J.-P.Castillon &amp; J.-B.Castillon&lt;/small&gt; – Madagascar
* ''Aloe turkanensis'' &lt;small&gt;Christian&lt;/small&gt; – N.E. Uganda to Kenya

== U-V ==

* ''Aloe uigensis'' &lt;small&gt;Gideon F.Sm. &amp; T.Lautenschl.&lt;/small&gt;
* ''Aloe ukambensis'' &lt;small&gt;Reynolds&lt;/small&gt; – S.E. Kenya
* ''Aloe umfoloziensis'' &lt;small&gt;Reynolds&lt;/small&gt; – KwaZulu-Natal
* ''Aloe uncinata'' &lt;small&gt;L.E.Newton &amp; Wabuyele&lt;/small&gt;
* ''Aloe vacillans'' &lt;small&gt;Forssk.&lt;/small&gt; – S.W. Arabian Peninsula
* ''Aloe vallaris'' &lt;small&gt;L.C.Leach&lt;/small&gt; – S.W. Angola (Serra de Chela)
* ''Aloe vanbalenii'' &lt;small&gt;Pillans&lt;/small&gt; – KwaZulu-Natal to Swaziland
* ''Aloe vandermerwei'' &lt;small&gt;Reynolds&lt;/small&gt; – Limpopo
* ''Aloe vanrooyenii'' &lt;small&gt;Gideon F.Sm. &amp; N.R.Crouch&lt;/small&gt; – KwaZulu-Natal
* ''Aloe vaombe'' &lt;small&gt;Decorse &amp; Poiss.&lt;/small&gt; – S. Madagascar
* ''Aloe vaotsanda'' &lt;small&gt;Decary&lt;/small&gt; – S. Madagascar
* ''Aloe varimaculata'' &lt;small&gt;T.A.McCoy&lt;/small&gt;
* ''Aloe vatovavensis'' &lt;small&gt;Rakotoaris.&lt;/small&gt;
* ''Aloe venenosa'' &lt;small&gt;Engl.&lt;/small&gt; – N.E. Angola
* ''Aloe vera'' &lt;small&gt;(L.) Burm.f.&lt;/small&gt; – S.W. Arabian Peninsula
* ''Aloe verecunda'' &lt;small&gt;Pole-Evans&lt;/small&gt; – Northern Province
* ''Aloe versicolor'' &lt;small&gt;Guillaumin&lt;/small&gt; – S.E. Madagascar
* ''Aloe veseyi'' &lt;small&gt;Reynolds&lt;/small&gt; – S.W. Tanzania to N.E. Zambia
* ''Aloe viguieri'' &lt;small&gt;H.Perrier&lt;/small&gt; – S. Madagascar
* ''Aloe virginieae'' &lt;small&gt;J.-P.Castillon&lt;/small&gt; – Madagascar
* ''Aloe viridiflora'' &lt;small&gt;Reynolds&lt;/small&gt; – Namibia
* ''Aloe vituensis'' &lt;small&gt;Baker&lt;/small&gt; – S.E. South Sudan to N. Kenya
* ''Aloe vogtsii'' &lt;small&gt;Reynolds&lt;/small&gt; – Limpopo (Soutpansberg)
* ''Aloe volkensii'' &lt;small&gt;Engl.&lt;/small&gt; – Rwanda to E. Tropical Africa
* ''Aloe vossii'' &lt;small&gt;Reynolds&lt;/small&gt; – Limpopo (Soutpansberg Mts.)
* ''Aloe vryheidensis'' &lt;small&gt;Groenew.&lt;/small&gt; – Limpopo to KwaZulu-Natal

== W-Z ==

* ''Aloe wanalensis'' &lt;small&gt;T.C.Cole &amp; T.G.Forrest&lt;/small&gt; – Uganda
* ''Aloe welmelensis'' &lt;small&gt;Sebsebe &amp; Nordal&lt;/small&gt; – Ethiopia
* ''Aloe weloensis'' &lt;small&gt;Sebsebe&lt;/small&gt; – Ethiopia
* ''Aloe welwitschii'' &lt;small&gt;Klopper &amp; Gideon F.Sm.&lt;/small&gt; – Angola (Huíla Plateau)
* ''Aloe werneri'' &lt;small&gt;J.-B.Castillon&lt;/small&gt; – S.E. Madagascar
* ''Aloe whitcombei'' &lt;small&gt;Lavranos&lt;/small&gt; – S. Oman
* ''Aloe wickensii'' &lt;small&gt;Pole-Evans&lt;/small&gt; – Mpumalanga
* ''Aloe wildii'' &lt;small&gt;(Reynolds) Reynolds&lt;/small&gt; – S. Tropical Africa (Chimanimani Mts.)
* ''Aloe wilsonii'' &lt;small&gt;Reynolds&lt;/small&gt; – N. Uganda to N.W. Kenya
* ''Aloe wollastonii'' &lt;small&gt;Rendle&lt;/small&gt; – E. Central Tropical Africa
* ''Aloe woodii'' &lt;small&gt;Lavranos &amp; Collen.&lt;/small&gt; – W. Saudi Arabia to Yemen
* ''Aloe wrefordii'' &lt;small&gt;Reynolds&lt;/small&gt; – S.E. South Sudan to N.W. Kenya
* ''Aloe yavellana'' &lt;small&gt;Reynolds&lt;/small&gt; – S.W. Ethiopia
* ''Aloe yemenica'' &lt;small&gt;J.R.I.Wood&lt;/small&gt; – S.W. Arabian Peninsula
* ''Aloe zebrina'' &lt;small&gt;Baker&lt;/small&gt; – S. Tropical Africa to Namibia
* ''Aloe zombitsiensis'' &lt;small&gt;Rauh &amp; M.Teissier&lt;/small&gt;
* ''Aloe zubb'' &lt;small&gt;T.A.McCoy &amp; Lavranos&lt;/small&gt; – South Sudan
* ''Aloe zygorabaiensis'' &lt;small&gt;L.E.Newton &amp; Wabuyele&lt;/small&gt;

== Jereo koa ==

* ''[[Aloe]]''</text>
      <sha1>qj3wb2hucjfdrop7flfehssoj9d5m7c</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1135047</id>
      <parentid>1135046</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T13:49:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Thelezifor</username>
        <id>15140</id>
      </contributor>
      <comment>Nanisy sary</comment>
      <origin>1135047</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="44020" sha1="kedl45j03rf8lftxvhqh9gwvbgrm4ud" xml:space="preserve">[[Sary:Aloe Kedongensis Alicante.jpg|vignette|444x444px|''Aloe kedongensis'']]
Ity ny '''lisitry ny karazana''' '''ao amin' ny ''Aloe'''''. Tamin' ny Novambra 2023, ny ''[[Plants of the World Online]]'' dia nanaiky karazana sy safiotra miisa 590 eo ho eo ao amin' ny vondron-karazana ''[[Aloe]]''. (Ny fizaràna etsy ambany dia nalaina tao amin' ny [[World Checklist of Selected Plant Families]].)

== A ==

* ''Aloe aaata'' &lt;small&gt;T.A.McCoy &amp; Lavranos&lt;/small&gt; – Saudi Arabia
* ''Aloe aageodonta'' &lt;small&gt;L.E.Newton&lt;/small&gt; – Kenya (Kitui Distr.)
* ''Aloe abyssicola'' &lt;small&gt;Lavranos &amp; Bilaidi&lt;/small&gt; – S. Yemen (Jabal Al-Arays)
* ''Aloe aculeata'' &lt;small&gt;Pole-Evans&lt;/small&gt; – S. Zimbabwe to Limpopo
* ''Aloe acutissima'' &lt;small&gt;H.Perrier&lt;/small&gt; – Madagascar
* ''Aloe adigratana'' &lt;small&gt;Reynolds&lt;/small&gt; – Eritrea to N. Ethiopia
* ''Aloe affinis'' &lt;small&gt;A.Berger&lt;/small&gt; – Mpumalanga
* ''Aloe africana'' &lt;small&gt;Mill.&lt;/small&gt; – S. Cape Province
* ''Aloe ahmarensis'' &lt;small&gt;Favell, M.B.Mill. &amp; Al-Gifri&lt;/small&gt; – S. Yemen
* ''Aloe alaotrensis'' &lt;small&gt;J.-P.Castillon&lt;/small&gt;
* ''Aloe albida'' &lt;small&gt;(Stapf) Reynolds&lt;/small&gt; – Mpumalanga to Swaziland
* ''Aloe albiflora'' &lt;small&gt;Guillaumin&lt;/small&gt; – S. Madagascar
* ''Aloe albostriata'' &lt;small&gt;T.A.McCoy, Rakouth &amp; Lavranos&lt;/small&gt; – Central Madagascar
* ''Aloe albovestita'' &lt;small&gt;S.Carter &amp; Brandham&lt;/small&gt; – Djibouti to N. Somalia
* ''Aloe aldabrensis'' &lt;small&gt;(Marais) L.E.Newton &amp; G.D.Rowley&lt;/small&gt; – Aldabra
* ''Aloe alexandrei'' &lt;small&gt;Ellert&lt;/small&gt; – Comoros (W. Grand Comore)
* ''Aloe alfredii'' &lt;small&gt;Rauh&lt;/small&gt; – Central Madagascar
* ''Aloe allochroa'' &lt;small&gt;L.E.Newton &amp; Mwadime&lt;/small&gt;
* ''Aloe alooides'' &lt;small&gt;(Bolus) Druten&lt;/small&gt; – Mpumalanga
* ''Aloe ambigens'' &lt;small&gt;Chiov.&lt;/small&gt; – Central Somalia
* ''Aloe ambositrae'' &lt;small&gt;J.-P.Castillon&lt;/small&gt; – E. Central Madagascar
* ''Aloe ambrensis'' &lt;small&gt;J.-B.Castillon&lt;/small&gt; – N. Madagascar
* ''Aloe amicorum'' &lt;small&gt;L.E.Newton&lt;/small&gt; – N. Kenya (Mt. Kulal)
* ''Aloe ammophila'' &lt;small&gt;Reynolds&lt;/small&gt; – Limpopo
* ''Aloe ampefyana'' &lt;small&gt;J.-B.Castillon&lt;/small&gt; – N. Central Madagascar (near Ampefy)
* ''Aloe amudatensis'' &lt;small&gt;Reynolds&lt;/small&gt; – Burundi to N.W. Kenya
* ''Aloe analavelonensis'' &lt;small&gt;Letsara, Rakotoar. &amp; Almeda&lt;/small&gt; – Madagascar
* ''Aloe andersonii'' &lt;small&gt;van Jaarsv. &amp; P.Nel&lt;/small&gt; – Mpumalanga
* ''Aloe andongensis'' &lt;small&gt;Baker&lt;/small&gt; – Angola
* ''Aloe andringitrensis'' &lt;small&gt;H.Perrier&lt;/small&gt; – S. Central Madagascar
* ''Aloe angelica'' &lt;small&gt;Pole-Evans&lt;/small&gt; – Limpopo
* ''Aloe anivoranoensis'' &lt;small&gt;(Rauh &amp; Hebding) L.E.Newton &amp; G.D.Rowley&lt;/small&gt; – N.E. Madagascar
* ''Aloe ankaranensis'' &lt;small&gt;Rauh &amp; Mangelsdorff&lt;/small&gt; – N.W. Madagascar
* ''Aloe ankoberensis'' &lt;small&gt;M.G.Gilbert &amp; Sebsebe&lt;/small&gt; – Ethiopia (Shewa Reg.)
* ''Aloe anodonta'' &lt;small&gt;T.A.McCoy &amp; Lavranos&lt;/small&gt; – Somalia
* ''Aloe'' × ''anosyana'' &lt;small&gt;J.-P.Castillon&lt;/small&gt; – Madagascar
* ''Aloe ansoultae'' &lt;small&gt;Rebmann&lt;/small&gt;
* ''Aloe antandroi'' &lt;small&gt;(Decary) H.Perrier&lt;/small&gt; – S.W. &amp; S. Madagascar
* ''Aloe antoetrana'' &lt;small&gt;J.-B.Castillon&lt;/small&gt; – Madagascar
* ''Aloe antonii'' &lt;small&gt;J.-B.Castillon&lt;/small&gt; – W. Madagascar
* ''Aloe antsingyensis'' &lt;small&gt;(Leandri) L.E.Newton &amp; G.D.Rowley&lt;/small&gt; – W. Madagascar
* ''Aloe arborescens'' &lt;small&gt;Mill.&lt;/small&gt; – S. Tropical &amp; S. Africa
* ''Aloe archeri'' &lt;small&gt;Lavranos&lt;/small&gt; – Kenya
* ''Aloe arenicola'' &lt;small&gt;Reynolds&lt;/small&gt; – W. &amp; WS.W. Cape Province
* ''Aloe argenticauda'' &lt;small&gt;Merxm. &amp; Giess&lt;/small&gt; – Namibia
* ''Aloe argentifolia'' &lt;small&gt;T.A.McCoy, Rulkens &amp; O.J.Baptista&lt;/small&gt; – Mozambique
* ''Aloe argyrostachys'' &lt;small&gt;Lavranos, Rakouth &amp; T.A.McCoy&lt;/small&gt; – Central Madagascar
* ''Aloe armatissima'' &lt;small&gt;Lavranos &amp; Collen.&lt;/small&gt; – W. Saudi Arabia
* ''Aloe arneodoi'' &lt;small&gt;Rebmann&lt;/small&gt; – Madagascar
* ''Aloe asperifolia'' &lt;small&gt;A.Berger&lt;/small&gt; – W. Namibia
* ''Aloe aufensis'' &lt;small&gt;T.A.McCoy&lt;/small&gt; – W. Saudi Arabia (Jabal Auf)
* ''Aloe aurelienii'' &lt;small&gt;J.-B.Castillon&lt;/small&gt; – E. Madagascar
* ''Aloe austroarabica'' &lt;small&gt;T.A.McCoy &amp; Lavranos&lt;/small&gt; – S.W. Arabian Peninsula
* ''Aloe austrosudanica'' &lt;small&gt;T.A.McCoy&lt;/small&gt; – South Sudan

== B ==

* ''Aloe babatiensis'' &lt;small&gt;Christian &amp; I.Verd.&lt;/small&gt; – N. Tanzania
* ''Aloe bakeri'' &lt;small&gt;Scott Elliot&lt;/small&gt; – S.E. Madagascar
* ''Aloe ballii'' &lt;small&gt;Reynolds&lt;/small&gt; – S. Tropical Africa (Chimanimani Mts.)

* ''Aloe ballyi'' &lt;small&gt;Reynolds&lt;/small&gt; – S.E. Kenya to N.E. Tanzania
* ''Aloe barbara-jeppeae'' &lt;small&gt;T.A.McCoy &amp; Lavranos&lt;/small&gt; – Mpumalanga
* ''Aloe bargalensis'' &lt;small&gt;Lavranos&lt;/small&gt; – N. &amp; N.E. Somalia
* ''Aloe beankaensis'' &lt;small&gt;Letsara, Rakotoar. &amp; Almeda&lt;/small&gt; – Madagascar
* ''Aloe belavenokensis'' &lt;small&gt;(Rauh &amp; Gerold) L.E.Newton &amp; G.D.Rowley&lt;/small&gt; – S.E. Madagascar
* ''Aloe belitsakensis'' &lt;small&gt;Rakotoaris.&lt;/small&gt;
* ''Aloe bella'' &lt;small&gt;G.D.Rowley&lt;/small&gt; – N. Somalia
* ''Aloe bellatula'' &lt;small&gt;Reynolds&lt;/small&gt; – Central Madagascar (Mt. Ambatomenaloha)
* ''Aloe benishangulana'' &lt;small&gt;Sebsebe &amp; Tesfaye&lt;/small&gt; – Ethiopia
* ''Aloe berevoana'' &lt;small&gt;Lavranos&lt;/small&gt; – W. Madagascar
* ''Aloe bergeriana'' &lt;small&gt;(Dinter) Boatwr. &amp; J.C.Manning&lt;/small&gt; – Zimbabwe to S. Africa
* ''Aloe bernadettae'' &lt;small&gt;J.-B.Castillon&lt;/small&gt; – S.E. Madagascar
* ''Aloe bernardii'' &lt;small&gt;J.-P.Castillon&lt;/small&gt; – Madagascar
* ''Aloe bertemariae'' &lt;small&gt;Sebsebe &amp; Dioli&lt;/small&gt; – E. Ethiopia
* ''Aloe betsileensis'' &lt;small&gt;H.Perrier&lt;/small&gt; – S. Central Madagascar
* ''Aloe bicomitum'' &lt;small&gt;L.C.Leach&lt;/small&gt; – S.W. Tanzania to N.E. Zambia
* ''Aloe boiteaui'' &lt;small&gt;Guillaumin&lt;/small&gt; – S.E. Madagascar
* ''Aloe boscawenii'' &lt;small&gt;Christian&lt;/small&gt; – N.E. Tanzania
* ''Aloe bosseri'' &lt;small&gt;J.-B.Castillon&lt;/small&gt; – W. Madagascar
* ''Aloe bowiea'' &lt;small&gt;Schult. &amp; Schult.f.&lt;/small&gt; – S. Cape Province
* ''Aloe boylei'' &lt;small&gt;Baker&lt;/small&gt; – S. Africa
* ''Aloe braamvanwykii'' &lt;small&gt;Gideon F.Sm. &amp; Figueiredo&lt;/small&gt; – North-West Province
* ''Aloe brachystachys'' &lt;small&gt;Baker&lt;/small&gt; – S.E. Tanzania
* ''Aloe branddraaiensis'' &lt;small&gt;Groenew.&lt;/small&gt; – Mpumalanga
* ''Aloe brandhamii'' &lt;small&gt;S.Carter&lt;/small&gt; – S.W. Tanzania
* ''Aloe brevifolia'' &lt;small&gt;Mill.&lt;/small&gt; – S.W. Cape Province
* ''Aloe breviscapa'' &lt;small&gt;Reynolds &amp; P.R.O.Bally&lt;/small&gt; – N. Somalia
* ''Aloe broomii'' &lt;small&gt;Schönland&lt;/small&gt; – S. Africa
* ''Aloe brunneodentata'' &lt;small&gt;Lavranos &amp; Collen.&lt;/small&gt; – E. Saudi Arabia
* ''Aloe brunneostriata'' &lt;small&gt;Lavranos &amp; S.Carter&lt;/small&gt; – N.E. Somalia
* ''Aloe bruynsii'' &lt;small&gt;P.I.Forst.&lt;/small&gt; – S.E. Madagascar
* ''Aloe buchananii'' &lt;small&gt;Baker&lt;/small&gt; – S. Malawi
* ''Aloe buchlohii'' &lt;small&gt;Rauh&lt;/small&gt; – S.E. Madagascar
* ''Aloe buettneri'' &lt;small&gt;A.Berger&lt;/small&gt; – W. Tropical Africa to Chad and N.W. Namibia
* ''Aloe buhrii'' &lt;small&gt;Lavranos&lt;/small&gt; – W. Cape Province
* ''Aloe bukobana'' &lt;small&gt;Reynolds&lt;/small&gt; – S. Uganda to Burundi and W. Tanzania
* ''Aloe bulbicaulis'' &lt;small&gt;Christian&lt;/small&gt; – S.W. Tanzania to S. Tropical Africa
* ''Aloe bulbillifera'' &lt;small&gt;H.Perrier&lt;/small&gt; – Madagascar
* ''Aloe bullockii'' &lt;small&gt;Reynolds&lt;/small&gt; – Tanzania (Kahama Distr.)
* ''Aloe burgersfortensis'' &lt;small&gt;Reynolds&lt;/small&gt; – Mpumalanga
* ''Aloe bussei'' &lt;small&gt;A.Berger&lt;/small&gt; – E. Tanzania
* ''Aloe butiabana'' &lt;small&gt;T.C.Cole &amp; T.G.Forrest&lt;/small&gt; – Uganda
* ''Aloe'' × ''buzairiensis'' &lt;small&gt;Lodé&lt;/small&gt; – Socotra

== C ==

* ''Aloe'' × ''caesia'' &lt;small&gt;Salm-Dyck&lt;/small&gt; – Cape Province
* ''Aloe calcairophila'' &lt;small&gt;Reynolds&lt;/small&gt; – Central Madagascar
* ''Aloe calidophila'' &lt;small&gt;Reynolds&lt;/small&gt; – S. Ethiopia to N. Kenya
* ''Aloe calliantha'' &lt;small&gt;T.A.McCoy &amp; Lavranos&lt;/small&gt; – Saudi Arabia
* ''Aloe cameronii'' &lt;small&gt;Hemsl.&lt;/small&gt; – S. Tropical Africa
* ''Aloe camperi'' &lt;small&gt;Schweinf.&lt;/small&gt; – N.E. Sudan to N. Ethiopia
* ''Aloe canarina'' &lt;small&gt;S.Carter&lt;/small&gt; – E. South Sudan to N. Uganda
* ''Aloe candelabrum'' &lt;small&gt;A.Berger&lt;/small&gt; – S. KwaZulu-Natal
* ''Aloe canis'' &lt;small&gt;S.Lane&lt;/small&gt; – S. Malawi (Senga Hills)
* ''Aloe cannellii'' &lt;small&gt;L.C.Leach&lt;/small&gt; – W. Mozambique
* ''Aloe capitata'' &lt;small&gt;Baker&lt;/small&gt; – Madagascar
* ''Aloe capmanambatoensis'' &lt;small&gt;Rauh &amp; Gerold&lt;/small&gt; – N. Madagascar
* ''Aloe carnea'' &lt;small&gt;S.Carter&lt;/small&gt; – E. Zimbabwe to W. Mozambique
* ''Aloe carolineae'' &lt;small&gt;L.E.Newton&lt;/small&gt; – N.E. Kenya
* ''Aloe castanea'' &lt;small&gt;Schönland&lt;/small&gt; – Gauteng to Swaziland
* ''Aloe castellorum'' &lt;small&gt;J.R.I.Wood&lt;/small&gt; – S.W. Arabian Peninsula
* ''Aloe castilloniae'' &lt;small&gt;J.-B.Castillon&lt;/small&gt; – S. Madagascar
* ''Aloe cataractarum'' &lt;small&gt;T.A.McCoy &amp; Lavranos&lt;/small&gt; – S.W. Tanzania
* ''Aloe catengiana'' &lt;small&gt;Reynolds&lt;/small&gt; – W. Angola to N.W. Namibia
* ''Aloe chabaudii'' &lt;small&gt;Schönland&lt;/small&gt; – S. Tanzania to S. Africa
* ''Aloe challisii'' &lt;small&gt;van Jaarsv. &amp; A.E.van Wyk&lt;/small&gt; – Mpumalanga
* ''Aloe charlotteae'' &lt;small&gt;J.-B.Castillon&lt;/small&gt; – S. Central Madagascar
* ''Aloe cheranganiensis'' &lt;small&gt;S.Carter &amp; Brandham&lt;/small&gt; – N. Uganda to N.W. Kenya
* ''Aloe chlorantha'' &lt;small&gt;Lavranos&lt;/small&gt; – Northern Cape Province
* ''Aloe chortolirioides'' &lt;small&gt;A.Berger&lt;/small&gt; – Limpopo to Swaziland
* ''Aloe christianii'' &lt;small&gt;Reynolds&lt;/small&gt; – S. Tanzania to S. Africa
* ''Aloe chrysostachys'' &lt;small&gt;Lavranos &amp; L.E.Newton&lt;/small&gt; – E. Kenya
* ''Aloe cipolinicola'' &lt;small&gt;(H.Perrier) J.-B.Castillon &amp; J.-P.Castillon&lt;/small&gt; – Central Madagascar
* ''Aloe citrea'' &lt;small&gt;(Guillaumin) L.E.Newton &amp; G.D.Rowley&lt;/small&gt; – S.E. Madagascar
* ''Aloe citrina'' &lt;small&gt;S.Carter &amp; Brandham&lt;/small&gt; – S.E. Ethiopia to N.E. Kenya
* ''Aloe clarkei'' &lt;small&gt;L.E.Newton&lt;/small&gt; – S.W. Ethiopia (Mt. Naita)
* ''Aloe classenii'' &lt;small&gt;Reynolds&lt;/small&gt; – S.E. Kenya
* ''Aloe claviflora'' &lt;small&gt;Burch.&lt;/small&gt; – S. Africa
* ''Aloe collenetteae'' &lt;small&gt;Lavranos&lt;/small&gt; – S. Oman
* ''Aloe collina'' &lt;small&gt;S.Carter&lt;/small&gt; – E. Zimbabwe (Nyanga Mts.)
* ''Aloe'' × ''commutata'' &lt;small&gt;Tod.&lt;/small&gt; – S. Africa
* ''Aloe comosa'' &lt;small&gt;Marloth &amp; A.Berger&lt;/small&gt; – S.W. Cape Province
* ''Aloe compressa'' &lt;small&gt;H.Perrier&lt;/small&gt; – Madagascar
* ''Aloe comptonii'' &lt;small&gt;Reynolds&lt;/small&gt; – S. Cape Province
* ''Aloe condyae'' &lt;small&gt;van Jaarsv. &amp; P.Nel&lt;/small&gt; – Mpumalanga
* ''Aloe confusa'' &lt;small&gt;Engl.&lt;/small&gt; – S.E. Kenya to N.E. Tanzania
* ''Aloe congdonii'' &lt;small&gt;S.Carter&lt;/small&gt; – S.W. Tanzania
* ''Aloe conifera'' &lt;small&gt;H.Perrier&lt;/small&gt; – Madagascar
* ''Aloe cooperi'' &lt;small&gt;Baker&lt;/small&gt; – Mozambique to KwaZulu-Natal
* ''Aloe corallina'' &lt;small&gt;I.Verd.&lt;/small&gt; – S. Angola to N. Namibia
* ''Aloe craibii'' &lt;small&gt;Gideon F.Sm.&lt;/small&gt; – Mpumalanga
* ''Aloe crassipes'' &lt;small&gt;Baker&lt;/small&gt; – S.W. South Sudan
* ''Aloe cremnophila'' &lt;small&gt;Reynolds &amp; P.R.O.Bally&lt;/small&gt; – N. Somalia
* ''Aloe cryptoflora'' &lt;small&gt;Reynolds&lt;/small&gt; – E. Central Madagascar
* ''Aloe cryptopoda'' &lt;small&gt;Baker&lt;/small&gt; – S.E. Tanzania to Botswana
* ''Aloe cyrtophylla'' &lt;small&gt;Lavranos&lt;/small&gt; – Central Madagascar

== D ==

* ''Aloe dabenorisana'' &lt;small&gt;van Jaarsv.&lt;/small&gt; – Cape Province
* ''Aloe darainensis'' &lt;small&gt;J.-P.Castillon&lt;/small&gt; – N. Madagascar
* ''Aloe davyana'' &lt;small&gt;Schönland&lt;/small&gt;
* ''Aloe dawei'' &lt;small&gt;A.Berger&lt;/small&gt; – N.E. DR Congo to W. Kenya
* ''Aloe debrana'' &lt;small&gt;Christian&lt;/small&gt; – Central Ethiopia
* ''Aloe decaryi'' &lt;small&gt;Guillaumin&lt;/small&gt; – S. Madagascar
* ''Aloe decorsei'' &lt;small&gt;H.Perrier&lt;/small&gt; – S. Central Madagascar (Massif de l' Andringitra)
* ''Aloe decurva'' &lt;small&gt;Reynolds&lt;/small&gt; – Mozambique (Mt. Zembe)
* ''Aloe deinacantha'' &lt;small&gt;T.A.McCoy, Rakouth &amp; Lavranos&lt;/small&gt; – W. Madagascar
* ''Aloe delicatifolia'' &lt;small&gt;J.-B.Castillon&lt;/small&gt; – Madagascar
* ''Aloe delphinensis'' &lt;small&gt;Rauh&lt;/small&gt; – S.E. Madagascar
* ''Aloe deltoideodonta'' &lt;small&gt;Baker&lt;/small&gt; – Madagascar
* ''Aloe descoingsii'' &lt;small&gt;Reynolds&lt;/small&gt; – S. Madagascar
* ''Aloe deserti'' &lt;small&gt;A.Berger&lt;/small&gt; – S. Kenya to N.E. Tanzania
* ''Aloe dewetii'' &lt;small&gt;Reynolds&lt;/small&gt; – S.E. Mpumalanga to N. KwaZulu-Natal
* ''Aloe dewinteri'' &lt;small&gt;Giess ex Borman &amp; Hardy&lt;/small&gt; – N.W. Namibia
* ''Aloe dhufarensis'' &lt;small&gt;Lavranos&lt;/small&gt; – S.E. Yemen to S. Oman
* ''Aloe diolii'' &lt;small&gt;L.E.Newton&lt;/small&gt; – South Sudan (Mt. Lorienetom)
* ''Aloe distans'' &lt;small&gt;Haw.&lt;/small&gt; – S.W. Cape Province
* ''Aloe divaricata'' &lt;small&gt;A.Berger&lt;/small&gt; – Madagascar
* ''Aloe djiboutiensis'' &lt;small&gt;T.A.McCoy&lt;/small&gt; – Eritrea to Djibouti
* ''Aloe doddsiorum'' &lt;small&gt;T.A.McCoy &amp; Lavranos&lt;/small&gt; – Kenya (Samburu Distr.)
* ''Aloe dominella'' &lt;small&gt;Reynolds&lt;/small&gt; – KwaZulu-Natal to Swaziland
* ''Aloe dorotheae'' &lt;small&gt;A.Berger&lt;/small&gt; – N.E. Tanzania
* ''Aloe downsiana'' &lt;small&gt;T.A.McCoy &amp; Lavranos&lt;/small&gt; – E. Ethiopia
* ''Aloe droseroides'' &lt;small&gt;Lavranos &amp; T.A.McCoy&lt;/small&gt; – Central Madagascar
* ''Aloe duckeri'' &lt;small&gt;Christian&lt;/small&gt; – S.W. Tanzania to N. Zambia
* ''Aloe dyeri'' &lt;small&gt;Schönland&lt;/small&gt; – Mpumalanga to W. Swaziland

== E ==

* ''Aloe ecklonis'' &lt;small&gt;Salm-Dyck&lt;/small&gt; – S. Africa
* ''Aloe edouardii'' &lt;small&gt;Rebmann&lt;/small&gt; – E. Central Madagascar
* ''Aloe'' × ''eileeniae'' &lt;small&gt;Gideon F.Sm. &amp; Figueiredo&lt;/small&gt;
* ''Aloe elata'' &lt;small&gt;S.Carter &amp; L.E.Newton&lt;/small&gt; – S. Kenya to N. Tanzania
* ''Aloe elegans'' &lt;small&gt;Tod.&lt;/small&gt; – W. Sudan, Eritrea to Central Ethiopia
* ''Aloe elegantissima'' &lt;small&gt;T.A.McCoy &amp; Lavranos&lt;/small&gt; – N. Somalia
* ''Aloe elgonica'' &lt;small&gt;Bullock&lt;/small&gt; – Kenya (Mt. Elgon)
* ''Aloe elkerriana'' &lt;small&gt;Dioli &amp; T.A.McCoy&lt;/small&gt; – Ethiopia (Bale Reg.)
* ''Aloe ellenbeckii'' &lt;small&gt;A.Berger&lt;/small&gt; – S. Ethiopia to N. Kenya
* ''Aloe eremophila'' &lt;small&gt;Lavranos&lt;/small&gt; – S. Yemen
* ''Aloe erensii'' &lt;small&gt;Christian&lt;/small&gt; – S.E. South Sudan to N.W. Kenya
* ''Aloe ericahenriettae'' &lt;small&gt;T.A.McCoy&lt;/small&gt; – Djibouti
* ''Aloe ericetorum'' &lt;small&gt;Bosser&lt;/small&gt; – N. Central Madagascar
* ''Aloe erinacea'' &lt;small&gt;D.S.Hardy&lt;/small&gt; – S.W. Namibia
* ''Aloe erythrophylla'' &lt;small&gt;Bosser&lt;/small&gt; – Central Madagascar
* ''Aloe esculenta'' &lt;small&gt;L.C.Leach&lt;/small&gt; – S.W. Zambia to N. Namibia
* ''Aloe eumassawana'' &lt;small&gt;S.Carter, M.G.Gilbert &amp; Sebsebe&lt;/small&gt; – Eritrea to Djibouti
* ''Aloe excelsa'' &lt;small&gt;A.Berger&lt;/small&gt; – S. Tropical Africa to Limpopo
* ''Aloe eximia'' &lt;small&gt;Lavranos &amp; T.A.McCoy&lt;/small&gt; – Central Madagascar

== F ==

* ''Aloe falcata'' &lt;small&gt;Baker&lt;/small&gt; – W. Cape Province
* ''Aloe ferox'' &lt;small&gt;Mill.&lt;/small&gt; – Cape Province to Lesotho
* ''Aloe fibrosa'' &lt;small&gt;Lavranos &amp; L.E.Newton&lt;/small&gt; – Kenya to N. Tanzania
* ''Aloe fievetii'' &lt;small&gt;Reynolds&lt;/small&gt; – E. Central Madagascar
* ''Aloe fimbrialis'' &lt;small&gt;S.Carter&lt;/small&gt; – N.W. Zambia (Barotseland)
* ''Aloe fleurentiniorum'' &lt;small&gt;Lavranos &amp; L.E.Newton&lt;/small&gt; – S.W. Arabian Peninsula
* ''Aloe fleuretteana'' &lt;small&gt;Rauh &amp; Gerold&lt;/small&gt; – S. Madagascar
* ''Aloe flexilifolia'' &lt;small&gt;Christian&lt;/small&gt; – N.E. Tanzania (W. Usambara Mts.)
* ''Aloe florenceae'' &lt;small&gt;Lavranos &amp; T.A.McCoy&lt;/small&gt; – Central Madagascar
* ''Aloe forbesii'' &lt;small&gt;Balf.f.&lt;/small&gt; – Socotra (Central Hajhir Mts.)
* ''Aloe fosteri'' &lt;small&gt;Pillans&lt;/small&gt; – Mpumalanga
* ''Aloe fouriei'' &lt;small&gt;D.S.Hardy &amp; Glen&lt;/small&gt; – Mpumalanga
* ''Aloe fragilis'' &lt;small&gt;Lavranos &amp; Röösli&lt;/small&gt; – N. Madagascar
* ''Aloe francombei'' &lt;small&gt;L.E.Newton&lt;/small&gt; – Kenya (Laikipia Distr.)
* ''Aloe friisii'' &lt;small&gt;Sebsebe &amp; M.G.Gilbert&lt;/small&gt; – S.W. Ethiopia
* ''Aloe fulleri'' &lt;small&gt;Lavranos&lt;/small&gt; – S. Yemen

== G ==

* ''Aloe gariepensis'' &lt;small&gt;Pillans&lt;/small&gt; – S.W. Namibia to N.W. Cape Province
* ''Aloe gautieri'' &lt;small&gt;J.-P.Castillon &amp; Nusb.&lt;/small&gt; – Madagascar
* ''Aloe'' × ''gemmelliae'' &lt;small&gt;Gideon F.Sm. &amp; Figueiredo&lt;/small&gt;
* ''Aloe gerstneri'' &lt;small&gt;Reynolds&lt;/small&gt; – N. KwaZulu-Natal
* ''Aloe ghibensis'' &lt;small&gt;Sebsebe &amp; Friis&lt;/small&gt; – Ethiopia
* ''Aloe gilbertii'' &lt;small&gt;T.Reynolds ex Sebsebe &amp; Brandham&lt;/small&gt; – Ethiopia
* ''Aloe gillettii'' &lt;small&gt;S.Carter&lt;/small&gt; – N.E. Somalia
* ''Aloe glabrescens'' &lt;small&gt;(Reynolds &amp; P.R.O.Bally) S.Carter &amp; Brandham&lt;/small&gt; – N. Somalia
* ''Aloe glauca'' &lt;small&gt;Mill.&lt;/small&gt; – W. &amp; S.W. Cape Province
* ''Aloe globuligemma'' &lt;small&gt;Pole-Evans&lt;/small&gt; – Zimbabwe to Mpumalanga
* ''Aloe gneissicola'' &lt;small&gt;(H.Perrier) J.-B.Castillon &amp; J.-P.Castillon&lt;/small&gt; – W. Madagascar
* ''Aloe gossweileri'' &lt;small&gt;Reynolds&lt;/small&gt; – W. Angola
* ''Aloe gracilicaulis'' &lt;small&gt;Reynolds &amp; P.R.O.Bally&lt;/small&gt; – N. Somalia
* ''Aloe graciliflora'' &lt;small&gt;Groenew.&lt;/small&gt; – Mpumalanga
* ''Aloe grandidentata'' &lt;small&gt;Salm-Dyck&lt;/small&gt; – S. Africa
* ''Aloe graniticola'' &lt;small&gt;Rebmann&lt;/small&gt; – Madagascar
* ''Aloe grata'' &lt;small&gt;Reynolds&lt;/small&gt; – Angola (Chimbango Hill)
* ''Aloe greatheadii'' &lt;small&gt;Schönland&lt;/small&gt; – S. DR Congo to S. Africa
* ''Aloe greenii'' &lt;small&gt;Green&lt;/small&gt; – N.E. KwaZulu-Natal to Mozambique
* ''Aloe grisea'' &lt;small&gt;S.Carter &amp; Brandham&lt;/small&gt; – Djibouti to N. Somalia
* ''Aloe guerrae'' &lt;small&gt;Reynolds&lt;/small&gt; – W. Central Angola
* ''Aloe guillaumetii'' &lt;small&gt;Cremers&lt;/small&gt; – N. Madagascar

== H ==

* ''Aloe haggeherensis'' &lt;small&gt;T.A.McCoy &amp; Lavranos&lt;/small&gt; – Socotra (Hajhir Mts.)
* ''Aloe hahnii'' &lt;small&gt;Gideon F.Sm. &amp; Klopper&lt;/small&gt; – Limpopo
* ''Aloe hankeyi'' &lt;small&gt;Gideon F.Sm. &amp; Figueiredo&lt;/small&gt;
* ''Aloe hardyi'' &lt;small&gt;Glen&lt;/small&gt; – Mpumalanga (near Origstad)
* ''Aloe harlana'' &lt;small&gt;Reynolds&lt;/small&gt; – E. Ethiopia
* ''Aloe haroniensis'' &lt;small&gt;T.A.McCoy, Plowes &amp; O.J.Baptista&lt;/small&gt; – Zimbabwe
* ''Aloe haworthioides'' &lt;small&gt;Baker&lt;/small&gt; – Madagascar
* ''Aloe hazeliana'' &lt;small&gt;Reynolds&lt;/small&gt; – S. Tropical Africa (Chimanimani Mts.)
* ''Aloe helenae'' &lt;small&gt;Danguy&lt;/small&gt; – S.E. Madagascar
* ''Aloe heliderana'' &lt;small&gt;Lavranos&lt;/small&gt; – N. Somalia
* ''Aloe hemmingii'' &lt;small&gt;Reynolds &amp; P.R.O.Bally&lt;/small&gt; – N.W. Somalia
* ''Aloe hendrickxii'' &lt;small&gt;Reynolds&lt;/small&gt; – E. DR Congo
* ''Aloe hereroensis'' &lt;small&gt;Engl.&lt;/small&gt; – Angola to S. Africa
* ''Aloe heybensis'' &lt;small&gt;Lavranos&lt;/small&gt; – S. Somalia
* ''Aloe'' × ''hexapetala'' &lt;small&gt;Salm-Dyck&lt;/small&gt; – S. Cape Province
* ''Aloe hildebrandtii'' &lt;small&gt;Baker&lt;/small&gt; – N. Somalia
* ''Aloe hlangapies'' &lt;small&gt;Groenew.&lt;/small&gt; – Mpumalanga to KwaZulu-Natal
* ''Aloe hoffmannii'' &lt;small&gt;Lavranos&lt;/small&gt; – Central Madagascar
* ''Aloe humbertii'' &lt;small&gt;H.Perrier&lt;/small&gt; – S.E. Madagascar
* ''Aloe humilis'' &lt;small&gt;(L.) Mill.&lt;/small&gt; – S. Cape Province
* ''Aloe huntleyana'' &lt;small&gt;van Jaarsv. &amp; Swanepoel&lt;/small&gt; – N.W. Namibia

== I ==

* ''Aloe ibitiensis'' &lt;small&gt;H.Perrier&lt;/small&gt; – Central Madagascar
* ''Aloe ifanadianae'' &lt;small&gt;J.-B.Castillon&lt;/small&gt; – E. Madagascar
* ''Aloe ikiorum'' &lt;small&gt;Dioli &amp; G.Powys&lt;/small&gt; – Uganda
* ''Aloe imalotensis'' &lt;small&gt;Reynolds&lt;/small&gt; – S. Central &amp; S.E. Madagascar
* ''Aloe'' × ''imerinensis'' &lt;small&gt;Bosser&lt;/small&gt; – Central Madagascar
* ''Aloe immaculata'' &lt;small&gt;Pillans&lt;/small&gt; – Limpopo
* ''Aloe inamara'' &lt;small&gt;L.C.Leach&lt;/small&gt; – W. Angola
* ''Aloe inconspicua'' &lt;small&gt;Plowes&lt;/small&gt; – KwaZulu-Natal
* ''Aloe inermis'' &lt;small&gt;Forssk.&lt;/small&gt; – S. Saudi Arabia to W. Oman
* ''Aloe inexpectata'' &lt;small&gt;Lavranos &amp; T.A.McCoy&lt;/small&gt; – Central Madagascar
* ''Aloe'' × ''inopinata'' &lt;small&gt;Gideon, F.Sm., N.R.Crouch &amp; Oosth.&lt;/small&gt;
* ''Aloe integra'' &lt;small&gt;Reynolds&lt;/small&gt; – Mpumalanga to Swaziland
* ''Aloe inyangensis'' &lt;small&gt;Christian&lt;/small&gt; – Zimbabwe
* ''Aloe irafensis'' &lt;small&gt;Lavranos, T.A.McCoy &amp; Al-Gifri&lt;/small&gt; – Yemen (Jabal Iraf)
* ''Aloe iringaensis'' &lt;small&gt;Starha &amp; Pavelka&lt;/small&gt;
* ''Aloe isaloensis'' &lt;small&gt;H.Perrier&lt;/small&gt; – S. Central Madagascar
* ''Aloe ithya'' &lt;small&gt;T.A.McCoy &amp; L.E.Newton&lt;/small&gt; – South Sudan (Imatong Mts.)
* ''Aloe ivakoanyensis'' &lt;small&gt;Letsara, Rakotoar. &amp; Almeda&lt;/small&gt; – Madagascar

== J ==

* ''Aloe jacksonii'' &lt;small&gt;Reynolds&lt;/small&gt; – E. Ethiopia to Somalia
* ''Aloe jawiyon'' &lt;small&gt;S.J.Christie, D.P.Hannon &amp; Oakman ex A.G.Mill.&lt;/small&gt; – Socotra
* ''Aloe jeppeae'' &lt;small&gt;Klopper &amp; Gideon F.Sm.&lt;/small&gt; – Free State to Gauteng
* ''Aloe jibisana'' &lt;small&gt;L.E.Newton&lt;/small&gt; – N. Kenya
* ''Aloe johannis'' &lt;small&gt;J.-B.Castillon&lt;/small&gt; – Central Madagascar
* ''Aloe johannis-bernardii'' &lt;small&gt;J.-P.Castillon&lt;/small&gt; – N. Madagascar
* ''Aloe johannis-philippei'' &lt;small&gt;J.-B.Castillon&lt;/small&gt; – S. Central Madagascar
* ''Aloe jucunda'' &lt;small&gt;Reynolds&lt;/small&gt; – N. Somalia
* ''Aloe juvenna'' &lt;small&gt;Brandham &amp; S.Carter&lt;/small&gt; – S.W. Kenya to N. Tanzania

== K ==

* ''Aloe kahinii'' &lt;small&gt;T.A.McCoy &amp; Lavranos&lt;/small&gt; – N. Somalia
* ''Aloe kamnelii'' &lt;small&gt;van Jaarsv.&lt;/small&gt; – Western Cape Province
* ''Aloe kaokoensis'' &lt;small&gt;van Jaarsv., Swanepoel &amp; A.E.van Wyk&lt;/small&gt; – N. Namibia (Otjihips Mts.)
* ''Aloe karasbergensis'' &lt;small&gt;Pillans&lt;/small&gt; – Namibia to N.W. Cape Province
* ''Aloe kaysei'' &lt;small&gt;Awale, Gelle &amp; Matheka&lt;/small&gt; - N. Somalia
* ''Aloe'' × ''keayi'' &lt;small&gt;Reynolds&lt;/small&gt; – Ghana
* ''Aloe kedongensis'' &lt;small&gt;Reynolds&lt;/small&gt; – S.W. Kenya
* ''Aloe kefaensis'' &lt;small&gt;M.G.Gilbert &amp; Sebsebe&lt;/small&gt; – S. Ethiopia
* ''Aloe ketabrowniorum'' &lt;small&gt;L.E.Newton&lt;/small&gt; – N. Kenya
* ''Aloe khamiesensis'' &lt;small&gt;Pillans&lt;/small&gt; – W. Cape Province
* ''Aloe kilifiensis'' &lt;small&gt;Christian&lt;/small&gt; – S.E. Kenya to N.E. Tanzania
* ''Aloe knersvlakensis'' &lt;small&gt;S.J.Marais&lt;/small&gt; – Western Cape Province
* ''Aloe kniphofioides'' &lt;small&gt;Baker&lt;/small&gt; – S. Africa
* ''Aloe koenenii'' &lt;small&gt;Lavranos &amp; Kerstin Koch&lt;/small&gt; – Jordan to W. Saudi Arabia
* ''Aloe komaggasensis'' &lt;small&gt;Kritz. &amp; Jaarsveld&lt;/small&gt; – N.W. Cape Province
* ''Aloe komatiensis'' &lt;small&gt;Reynolds&lt;/small&gt; – E. Mpumalanga to S. Mozambique
* ''Aloe kouebokkeveldensis'' &lt;small&gt;van Jaarsv. &amp; A.B.Low&lt;/small&gt; – S.W. Cape Province
* ''Aloe krapohliana'' &lt;small&gt;Marloth&lt;/small&gt; – N.W. Cape Province
* ''Aloe kraussii'' &lt;small&gt;Baker&lt;/small&gt; – S. Central KwaZulu-Natal
* ''Aloe kulalensis'' &lt;small&gt;L.E.Newton &amp; Beentje&lt;/small&gt; – N. Kenya (Mt. Kulal)
* ''Aloe kwasimbana'' &lt;small&gt;T.A.McCoy &amp; Lavranos&lt;/small&gt; – N. Tanzania (Lossogoni Plateau)

== L ==

* ''Aloe labiaflava'' &lt;small&gt;Groenew.&lt;/small&gt;
* ''Aloe labworana'' &lt;small&gt;(Reynolds) S.Carter&lt;/small&gt; – South Sudan to N. Uganda
* ''Aloe laeta'' &lt;small&gt;A.Berger&lt;/small&gt; – Madagascar
* ''Aloe lanata'' &lt;small&gt;T.A.McCoy &amp; Lavranos&lt;/small&gt; – N. Yemen
* ''Aloe latens'' &lt;small&gt;T.A.McCoy &amp; Lavranos&lt;/small&gt; – Tanzania (Arusha Distr.)
* ''Aloe lateritia'' &lt;small&gt;Engl.&lt;/small&gt; – S. Ethiopia to N. Malawi
* ''Aloe lavranosii'' &lt;small&gt;Reynolds&lt;/small&gt; – S. Yemen
* ''Aloe leachii'' &lt;small&gt;Reynolds&lt;/small&gt; – Tanzania (Morogoro Distr.)
* ''Aloe leandrii'' &lt;small&gt;Bosser&lt;/small&gt; – CE. Madagascar
* ''Aloe leedalii'' &lt;small&gt;S.Carter&lt;/small&gt; – S.W. Tanzania
* ''Aloe lensayuensis'' &lt;small&gt;Lavranos &amp; L.E.Newton&lt;/small&gt; – N. Kenya
* ''Aloe lepida'' &lt;small&gt;L.C.Leach&lt;/small&gt; – Angola (Huambo)
* ''Aloe leptosiphon'' &lt;small&gt;A.Berger&lt;/small&gt; – N.E. Tanzania
* ''Aloe lettyae'' &lt;small&gt;Reynolds&lt;/small&gt; – Limpopo
* ''Aloe liliputana'' &lt;small&gt;van Jaarsv. &amp; Harrower&lt;/small&gt; – Eastern Cape Province
* ''Aloe lindenii'' &lt;small&gt;Lavranos&lt;/small&gt; – N. Somalia
* ''Aloe linearifolia'' &lt;small&gt;A.Berger&lt;/small&gt; – Mpumalanga to E. Cape Province
* ''Aloe lineata'' &lt;small&gt;(Aiton) Haw.&lt;/small&gt; – Cape Province
* ''Aloe littoralis'' &lt;small&gt;Baker&lt;/small&gt; – S. Tropical Africa to Namibia
* ''Aloe lolwensis'' &lt;small&gt;L.E.Newton&lt;/small&gt; – S.E. Uganda to Kenya (Islands in Lake Victoria)
* ''Aloe lomatophylloides'' &lt;small&gt;Balf.f.&lt;/small&gt; – Rodrigues
* ''Aloe longibracteata'' &lt;small&gt;Pole-Evans&lt;/small&gt; – Limpopo to Mpumalanga
* ''Aloe longistyla'' &lt;small&gt;Baker&lt;/small&gt; – Cape Province
* ''Aloe luapulana'' &lt;small&gt;L.C.Leach&lt;/small&gt; – N. Zambia
* ''Aloe lucile-allorgeae'' &lt;small&gt;Rauh&lt;/small&gt; – S.E. Madagascar
* ''Aloe lukeana'' &lt;small&gt;T.C.Cole&lt;/small&gt; – South Sudan to Uganda
* ''Aloe luntii'' &lt;small&gt;Baker&lt;/small&gt; – N. Somalia, S.E. Yemen to S. Oman
* ''Aloe lutescens'' &lt;small&gt;Groenew.&lt;/small&gt; – S. Zimbabwe to Limpopo

== M ==

* ''Aloe macleayi'' &lt;small&gt;Reynolds&lt;/small&gt; – South Sudan (Imatong Mts.) to N. Uganda
* ''Aloe macra'' &lt;small&gt;Haw.&lt;/small&gt; – Réunion
* ''Aloe macrocarpa'' &lt;small&gt;Tod.&lt;/small&gt; – Mali to Djibouti
* ''Aloe macroclada'' &lt;small&gt;Baker&lt;/small&gt; – S. Central Madagascar
* ''Aloe macrosiphon'' &lt;small&gt;Baker&lt;/small&gt; – Rwanda to E. Tropical Africa
* ''Aloe maculata'' &lt;small&gt;All.&lt;/small&gt; – Southeastern Africa
* ''Aloe mahraensis'' &lt;small&gt;Lavranos &amp; T.A.McCoy&lt;/small&gt; – S. Yemen
* ''Aloe manandonae'' &lt;small&gt;J.-B.Castillon &amp; J.-P.Castillon&lt;/small&gt; – Central Madagascar
* ''Aloe mandotoensis'' &lt;small&gt;J.-B.Castillon&lt;/small&gt; – W. Madagascar
* ''Aloe mandrarensis'' &lt;small&gt;J.-P.Castillon&lt;/small&gt; – Madagascar
* ''Aloe mangeaensis'' &lt;small&gt;L.E.Newton &amp; S.Carter&lt;/small&gt;
* ''Aloe maningoryensis'' &lt;small&gt;J.-P.Castillon&lt;/small&gt;
* ''Aloe marlothii'' &lt;small&gt;A.Berger&lt;/small&gt; – S.E. Botswana to KwaZulu-Natal
* ''Aloe martialii'' &lt;small&gt;J.-B.Castillon&lt;/small&gt; – Madagascar
* ''Aloe massawana'' &lt;small&gt;Reynolds&lt;/small&gt; – Kenya to Mozambique, N. Madagascar
* ''Aloe mawii'' &lt;small&gt;Christian&lt;/small&gt; – S.E. Tanzania to N. Mozambique
* ''Aloe mayottensis'' &lt;small&gt;A.Berger&lt;/small&gt; – Comoros (Mayotte)
* ''Aloe mccoyi'' &lt;small&gt;Lavranos &amp; Mies&lt;/small&gt; – S. Yemen (Fartaq Mts.)
* ''Aloe mcloughlinii'' &lt;small&gt;Christian&lt;/small&gt; – E. Ethiopia to Djibouti
* ''Aloe medishiana'' &lt;small&gt;Reynolds &amp; P.R.O.Bally&lt;/small&gt; – N. Somalia
* ''Aloe megalacantha'' &lt;small&gt;Baker&lt;/small&gt; – Ethiopia to N. Somalia
* ''Aloe megalocarpa'' &lt;small&gt;Lavranos&lt;/small&gt; – N. Madagascar
* ''Aloe melanacantha'' &lt;small&gt;A.Berger&lt;/small&gt; – W. Cape Province
* ''Aloe'' × ''menachensis'' &lt;small&gt;(Schweinf.) Blatt.&lt;/small&gt; – Yemen (Jabal Haraz)
* ''Aloe mendesii'' &lt;small&gt;Reynolds&lt;/small&gt; – S.W. Angola (Serra da Chela)
* ''Aloe menyharthii'' &lt;small&gt;Baker&lt;/small&gt; – S. Malawi to Mozambique
* ''Aloe metallica'' &lt;small&gt;Engl. &amp; Gilg&lt;/small&gt; – S. Central Angola
* ''Aloe meyeri'' &lt;small&gt;van Jaarsv.&lt;/small&gt; – W. Cape Province
* ''Aloe micracantha'' &lt;small&gt;Haw.&lt;/small&gt; – S.E. Cape Province to KwaZulu-Natal
* ''Aloe microdonta'' &lt;small&gt;Chiov.&lt;/small&gt; – Somalia to E. Kenya
* ''Aloe microstigma'' &lt;small&gt;Salm-Dyck&lt;/small&gt; – Namibia to Cape Province
* ''Aloe millotii'' &lt;small&gt;Reynolds&lt;/small&gt; – S. Madagascar
* ''Aloe milne-redheadii'' &lt;small&gt;Christian&lt;/small&gt; – E. Angola to N.W. Zambia
* ''Aloe minima'' &lt;small&gt;Baker&lt;/small&gt; – S. Africa
* ''Aloe miskatana'' &lt;small&gt;S.Carter&lt;/small&gt; – N.E. Somalia
* ''Aloe mitsioana'' &lt;small&gt;J.-B.Castillon&lt;/small&gt; – N. Madagascar
* ''Aloe mocamedensis'' &lt;small&gt;van Jaarsv.&lt;/small&gt; – Angola
* ''Aloe modesta'' &lt;small&gt;Reynolds&lt;/small&gt; – Mpumalanga to KwaZulu-Natal
* ''Aloe molederana'' &lt;small&gt;Lavranos &amp; Glen&lt;/small&gt; – N. Somalia
* ''Aloe monotropa'' &lt;small&gt;I.Verd.&lt;/small&gt; – Limpopo
* ''Aloe monticola'' &lt;small&gt;Reynolds&lt;/small&gt; – N.E. Ethiopia
* ''Aloe montis-nabro'' &lt;small&gt;Orlando &amp; El Azzouni&lt;/small&gt; – Eritrea
* ''Aloe morijensis'' &lt;small&gt;S.Carter &amp; Brandham&lt;/small&gt; – S. Kenya to N. Tanzania
* ''Aloe mossurilensis'' &lt;small&gt;Ellert&lt;/small&gt; – Mozambique
* ''Aloe mottramiana'' &lt;small&gt;J.-B.Castillon&lt;/small&gt; – Madagascar
* ''Aloe mubendiensis'' &lt;small&gt;Christian&lt;/small&gt; – W. Uganda
* ''Aloe mudenensis'' &lt;small&gt;Reynolds&lt;/small&gt; – N. KwaZulu-Natal to Swaziland
* ''Aloe multicolor'' &lt;small&gt;L.E.Newton&lt;/small&gt; – N. Kenya
* ''Aloe munchii'' &lt;small&gt;Christian&lt;/small&gt; – S. Tropical Africa (Chimanimani Mts.)
* ''Aloe murina'' &lt;small&gt;L.E.Newton&lt;/small&gt; – Kenya (Masai Distr.)
* ''Aloe musapana'' &lt;small&gt;Reynolds&lt;/small&gt; – Zimbabwe (N.W. Chimanimani Mts.)
* ''Aloe mutabilis'' &lt;small&gt;Pillans&lt;/small&gt; – Limpopo
* ''Aloe myriacantha'' &lt;small&gt;(Haw.) Schult. &amp; Schult.f.&lt;/small&gt; – Uganda to S. Africa
* ''Aloe mzimbana'' &lt;small&gt;I.Verd. &amp; Christian&lt;/small&gt; – S.W. Tanzania to N. Zambia

== N-O ==

* ''Aloe namibensis'' &lt;small&gt;Giess&lt;/small&gt; – Namibia
* ''Aloe namorokaensis'' &lt;small&gt;(Rauh) L.E.Newton &amp; G.D.Rowley&lt;/small&gt; – W. Madagascar
* ''Aloe neilcrouchii'' &lt;small&gt;Klopper &amp; Gideon F.Sm.&lt;/small&gt; – KwaZulu-Natal
* ''Aloe neoqaharensis'' &lt;small&gt;T.A.McCoy&lt;/small&gt; – Saudi Arabia (Jabal Qahar)
* ''Aloe neosteudneri'' &lt;small&gt;Lavranos &amp; T.A.McCoy&lt;/small&gt; – Eritrea (Jebel Saber)
* ''Aloe newtonii'' &lt;small&gt;J.-B.Castillon&lt;/small&gt; – S. Central Madagascar
* ''Aloe ngobitensis'' &lt;small&gt;Reynolds&lt;/small&gt; – S. Kenya to N. Tanzania
* ''Aloe ngongensis'' &lt;small&gt;Christian&lt;/small&gt; – Kenya to N.E. Tanzania
* ''Aloe ngutwaensis'' &lt;small&gt;T.Mwadime &amp; Matheka&lt;/small&gt;
* ''Aloe nicholsii'' &lt;small&gt;Gideon F.Sm. &amp; N.R.Crouch&lt;/small&gt; – KwaZulu-Natal
* ''Aloe niebuhriana'' &lt;small&gt;Lavranos&lt;/small&gt; – S.W. Yemen
* ''Aloe niensiensis'' &lt;small&gt;L.E.Newton&lt;/small&gt; – Tanzania
* ''Aloe nigrimontana'' &lt;small&gt;T.A.McCoy &amp; Lavranos&lt;/small&gt; – Somalia
* ''Aloe nordaliae'' &lt;small&gt;Wabuyele&lt;/small&gt; – Tanzania
* ''Aloe nubigena'' &lt;small&gt;Groenew.&lt;/small&gt; – Mpumalanga
* ''Aloe nugalensis'' &lt;small&gt;Thulin&lt;/small&gt; – Somalia
* ''Aloe nuttii'' &lt;small&gt;Baker&lt;/small&gt; – Tanzania to Angola
* ''Aloe nyeriensis'' &lt;small&gt;Christian &amp; I.Verd.&lt;/small&gt; – Central Kenya
* ''Aloe occidentalis'' &lt;small&gt;(H.Perrier) L.E.Newton &amp; G.D.Rowley&lt;/small&gt; – W. Madagascar
* ''Aloe officinalis'' &lt;small&gt;Forssk.&lt;/small&gt; – S.W. Arabian Peninsula
* ''Aloe oligophylla'' &lt;small&gt;Baker&lt;/small&gt; – N. Central Madagascar
* ''Aloe omavandae'' &lt;small&gt;van Jaarsv.&lt;/small&gt; – Namibia (E. Baynes Mts.)
* ''Aloe omoana'' &lt;small&gt;T.A.McCoy &amp; Lavranos&lt;/small&gt; – Central Ethiopia
* ''Aloe orientalis'' &lt;small&gt;(H.Perrier) L.E.Newton &amp; G.D.Rowley&lt;/small&gt; – E. Madagascar
* ''Aloe orlandi'' &lt;small&gt;Lavranos&lt;/small&gt; – N.W. Somalia
* ''Aloe ortholopha'' &lt;small&gt;Christian &amp; Milne-Red.&lt;/small&gt; – Zimbabwe (Mvurwi Range)
* ''Aloe otallensis'' &lt;small&gt;Baker&lt;/small&gt; – S. Ethiopia

== P ==

* ''Aloe pachydactylos'' &lt;small&gt;T.A.McCoy &amp; Lavranos&lt;/small&gt; – Central Madagascar
* ''Aloe pachygaster'' &lt;small&gt;Dinter&lt;/small&gt; – Namibia
* ''Aloe paedogona'' &lt;small&gt;A.Berger&lt;/small&gt; – Angola to N. Namibia
* ''Aloe palmiformis'' &lt;small&gt;Baker&lt;/small&gt; – S.W. Angola
* ''Aloe parallelifolia'' &lt;small&gt;H.Perrier&lt;/small&gt; – Central Madagascar
* ''Aloe parvibracteata'' &lt;small&gt;Schönland&lt;/small&gt; – Mozambique to S. Africa
* ''Aloe parvicapsula'' &lt;small&gt;Lavranos &amp; Collen.&lt;/small&gt; – Saudi Arabia (Jebel Fayfah)
* ''Aloe parvidens'' &lt;small&gt;M.G.Gilbert &amp; Sebsebe&lt;/small&gt; – S. Ethiopia to N.E. Tanzania
* ''Aloe parviflora'' &lt;small&gt;Baker&lt;/small&gt; – S. Central KwaZulu-Natal
* ''Aloe parvula'' &lt;small&gt;A.Berger&lt;/small&gt; – Central Madagascar
* ''Aloe patersonii'' &lt;small&gt;B.Mathew&lt;/small&gt; – S. DR Congo
* ''Aloe pavelkae'' &lt;small&gt;van Jaarsv., Swanepoel, A.E.van Wyk &amp; Lavranos&lt;/small&gt; – S.W. Namibia
* ''Aloe pearsonii'' &lt;small&gt;Schönland&lt;/small&gt; – S.W. Namibia to W. Cape Province
* ''Aloe peckii'' &lt;small&gt;P.R.O.Bally &amp; I.Verd.&lt;/small&gt; – N. Somalia
* ''Aloe peglerae'' &lt;small&gt;Schönland&lt;/small&gt; – North-West Province to Gauteng
* ''Aloe pembana'' &lt;small&gt;L.E.Newton&lt;/small&gt; – Tanzania (Pemba, Misali I.)
* ''Aloe pendens'' &lt;small&gt;Forssk.&lt;/small&gt; – W. Yemen
* ''Aloe penduliflora'' &lt;small&gt;Baker&lt;/small&gt; – S.E. Kenya
* ''Aloe percrassa'' &lt;small&gt;Tod.&lt;/small&gt; – Eritrea to N.E. Ethiopia
* ''Aloe perdita'' &lt;small&gt;Ellert&lt;/small&gt; – Zimbabwe
* ''Aloe perfoliata'' &lt;small&gt;L.&lt;/small&gt; – S.W. &amp; S. Cape Province
* ''Aloe perrieri'' &lt;small&gt;Reynolds&lt;/small&gt; – S. Central Madagascar
* ''Aloe perryi'' &lt;small&gt;Baker&lt;/small&gt; – Socotra
* ''Aloe petricola'' &lt;small&gt;Pole-Evans&lt;/small&gt; – Mpumalanga
* ''Aloe petrophila'' &lt;small&gt;Pillans&lt;/small&gt; – Limpopo
* ''Aloe peyrierasii'' &lt;small&gt;Cremers&lt;/small&gt; – N. Madagascar
* ''Aloe'' × ''philippei'' &lt;small&gt;J.-B.Castillon&lt;/small&gt; – S. Madagascar
* ''Aloe pictifolia'' &lt;small&gt;D.S.Hardy&lt;/small&gt; – E. Cape Province
* ''Aloe pienaarii'' &lt;small&gt;Pole-Evans&lt;/small&gt; – Mozambiqe to S. Mozambique
* ''Aloe pirottae'' &lt;small&gt;A.Berger&lt;/small&gt; – S. &amp; E. Ethiopia to N.E. Kenya
* ''Aloe plowesii'' &lt;small&gt;Reynolds&lt;/small&gt; – S. Tropical Africa (Chimanimani Mts.)
* ''Aloe pluridens'' &lt;small&gt;Haw.&lt;/small&gt; – E. Cape Province to KwaZulu-Natal
* ''Aloe polyphylla'' &lt;small&gt;Pillans&lt;/small&gt; – Lesotho (Maluti Mts.)
* ''Aloe porphyrostachys'' &lt;small&gt;Lavranos &amp; Collen.&lt;/small&gt; – S.W. Saudi Arabia (Jabal Radhwa)
* ''Aloe powysiorum'' &lt;small&gt;L.E.Newton &amp; Beentje&lt;/small&gt; – N. Kenya
* ''Aloe praetermissa'' &lt;small&gt;T.A.McCoy &amp; Lavranos&lt;/small&gt; – S. Oman
* ''Aloe pratensis'' &lt;small&gt;Baker&lt;/small&gt; – E. Cape Province to KwaZulu-Natal
* ''Aloe pretoriensis'' &lt;small&gt;Pole-Evans&lt;/small&gt; – Zimbabwe to Swaziland
* ''Aloe prinslooi'' &lt;small&gt;I.Verd. &amp; D.S.Hardy&lt;/small&gt; – Central KwaZulu-Natal
* ''Aloe procera'' &lt;small&gt;L.C.Leach&lt;/small&gt; – W. Central Angola (Cuanza Sul)
* ''Aloe pronkii'' &lt;small&gt;Lavranos, Rakouth &amp; T.A.McCoy&lt;/small&gt; – Central Madagascar
* ''Aloe propagulifera'' &lt;small&gt;(Rauh &amp; Razaf.) L.E.Newton &amp; G.D.Rowley&lt;/small&gt; – Central Madagascar
* ''Aloe prostrata'' &lt;small&gt;(H.Perrier) L.E.Newton &amp; G.D.Rowley&lt;/small&gt; – W. Madagascar
* ''Aloe pruinosa'' &lt;small&gt;Reynolds&lt;/small&gt; – KwaZulu-Natal
* ''Aloe pseudoparvula'' &lt;small&gt;J.-B.Castillon&lt;/small&gt; – Central Madagascar
* ''Aloe pseudorubroviolacea'' &lt;small&gt;Lavranos &amp; Collen.&lt;/small&gt; – W. Saudi Arabia
* ''Aloe'' × ''puberula'' &lt;small&gt;(Schweinf.) A.Berger&lt;/small&gt; – Ethiopia
* ''Aloe pubescens'' &lt;small&gt;Reynolds&lt;/small&gt; – Ethiopia (Arussi Province)
* ''Aloe pulcherrima'' &lt;small&gt;M.G.Gilbert &amp; Sebsebe&lt;/small&gt; – Ethiopia (Shewa Reg.)
* ''Aloe purpurea'' &lt;small&gt;Lam.&lt;/small&gt; – Mauritius
* ''Aloe pustuligemma'' &lt;small&gt;L.E.Newton&lt;/small&gt; – N. Kenya

== R ==

* ''Aloe rabaiensis'' &lt;small&gt;Rendle&lt;/small&gt; – S. Somalia to N. Tanzania
* ''Aloe rakotonasoloi'' &lt;small&gt;Rakotoaris.&lt;/small&gt;
* ''Aloe rapanarivoi'' &lt;small&gt;J.-P.Castillon&lt;/small&gt; – Madagascar
* ''Aloe rauhii'' &lt;small&gt;Reynolds&lt;/small&gt; – S. Madagascar
* ''Aloe rebmannii'' &lt;small&gt;Lavranos&lt;/small&gt; – S.E. Madagascar
* ''Aloe reitzii'' &lt;small&gt;Reynolds&lt;/small&gt; – S. Africa
* ''Aloe'' × ''retiefii'' &lt;small&gt;Gideon F.Sm.&lt;/small&gt;
* ''Aloe retrospiciens'' &lt;small&gt;Reynolds &amp; P.R.O.Bally&lt;/small&gt; – E. Ethiopia to Somalia
* ''Aloe reynoldsii'' &lt;small&gt;Letty&lt;/small&gt; – E. Cape Province
* ''Aloe rhodesiana'' &lt;small&gt;Rendle&lt;/small&gt; – S. Tropical Africa (Chimanimani Mts.)
* ''Aloe ribauensis'' &lt;small&gt;T.A.McCoy, Rulkens &amp; O.J.Baptista&lt;/small&gt; – Mozambique
* ''Aloe richardsiae'' &lt;small&gt;Reynolds&lt;/small&gt; – S.W. Tanzania
* ''Aloe richaudii'' &lt;small&gt;Rebmann&lt;/small&gt; – N. Madagascar
* ''Aloe rigens'' &lt;small&gt;Reynolds &amp; P.R.O.Bally&lt;/small&gt; – Djibouti to N. Somalia
* ''Aloe rivae'' &lt;small&gt;Baker&lt;/small&gt; – S. Ethiopia to N. Kenya
* ''Aloe rivierei'' &lt;small&gt;Lavranos &amp; L.E.Newton&lt;/small&gt; – S.W. Arabian Peninsula
* ''Aloe rodolphei'' &lt;small&gt;J.-B.Castillon&lt;/small&gt; – N. Madagascar
* ''Aloe roeoeslii'' &lt;small&gt;Lavranos &amp; T.A.McCoy&lt;/small&gt; – N. Madagascar
* ''Aloe rosea'' &lt;small&gt;(H.Perrier) L.E.Newton &amp; G.D.Rowley&lt;/small&gt; – N. Central Madagascar
* ''Aloe rouxii'' &lt;small&gt;van Jaarsv.&lt;/small&gt; – Mpumalanga
* ''Aloe rubrodonta'' &lt;small&gt;T.A.McCoy &amp; Lavranos&lt;/small&gt; – N.W. Somalia
* ''Aloe rubroviolacea'' &lt;small&gt;Schweinf.&lt;/small&gt; – S.W. Arabian Peninsula
* ''Aloe rugosifolia'' &lt;small&gt;M.G.Gilbert &amp; Sebsebe&lt;/small&gt; – S. Ethiopia to N. Kenya
* ''Aloe rugosquamosa'' &lt;small&gt;(H.Perrier) J.-B.Castillon &amp; J.-P.Castillon&lt;/small&gt; – Central Madagascar
* ''Aloe rulkensii'' &lt;small&gt;T.A.McCoy &amp; O.J.Baptista&lt;/small&gt; – Mozambique
* ''Aloe rupestris'' &lt;small&gt;Baker&lt;/small&gt; – S. Mozambique to KwaZulu-Natal
* ''Aloe rupicola'' &lt;small&gt;Reynolds&lt;/small&gt; – Angola (Bié)
* ''Aloe ruspoliana'' &lt;small&gt;Baker&lt;/small&gt; – S. &amp; E. Ethiopia to Kenya
* ''Aloe ruvuensis'' &lt;small&gt;T.A.McCoy &amp; Lavranos&lt;/small&gt; – N. Tanzania

== S ==

* ''Aloe sanguinalis'' &lt;small&gt;Awale &amp; Barkworth&lt;/small&gt; - N. Somalia
* ''Aloe saudiarabica'' &lt;small&gt;T.A.McCoy&lt;/small&gt; – S.W. Saudi Arabia
* ''Aloe saundersiae'' &lt;small&gt;(Reynolds) Reynolds&lt;/small&gt; – KwaZulu-Natal
* ''Aloe scabrifolia'' &lt;small&gt;L.E.Newton &amp; Lavranos&lt;/small&gt; – Kenya
* ''Aloe schelpei'' &lt;small&gt;Reynolds&lt;/small&gt; – Central Ethiopia
* ''Aloe schilliana'' &lt;small&gt;L.E.Newton &amp; G.D.Rowley&lt;/small&gt; – N. Madagascar
* ''Aloe'' × ''schimperi'' &lt;small&gt;Tod.&lt;/small&gt; – Cape Province
* ''Aloe schoelleri'' &lt;small&gt;Schweinf.&lt;/small&gt; – W. Eritrea
* ''Aloe schomeri'' &lt;small&gt;Rauh&lt;/small&gt; – S.E. Madagascar
* ''Aloe schweinfurthii'' &lt;small&gt;Baker&lt;/small&gt; – Mali to South Sudan
* ''Aloe scobinifolia'' &lt;small&gt;Reynolds &amp; P.R.O.Bally&lt;/small&gt; – N. Somalia
* ''Aloe scorpioides'' &lt;small&gt;L.C.Leach&lt;/small&gt; – S.W. Angola
* ''Aloe secundiflora'' &lt;small&gt;Engl.&lt;/small&gt; – S. Ethiopia to Tanzania
* ''Aloe seibanica'' &lt;small&gt;Orlando &amp; El Azzouni&lt;/small&gt; – South Yemen
* ''Aloe'' × ''selmarii'' &lt;small&gt;Gideon F.Sm. &amp; Klopper&lt;/small&gt;
* ''Aloe seretii'' &lt;small&gt;De Wild.&lt;/small&gt; – E. DR Congo
* ''Aloe sergoitensis'' &lt;small&gt;L.E.Newton&lt;/small&gt;
* ''Aloe serriyensis'' &lt;small&gt;Lavranos&lt;/small&gt; – S. Yemen (Jebel Arays)
* ''Aloe shadensis'' &lt;small&gt;Lavranos &amp; Collen.&lt;/small&gt; – S.W. Saudi Arabia (Jabal Shada)
* ''Aloe sharoniae'' &lt;small&gt;N.R.Crouch &amp; Gideon F.Sm.&lt;/small&gt; – Swaziland to N. &amp; Central KwaZulu-Natal
* ''Aloe sheilae'' &lt;small&gt;Lavranos&lt;/small&gt; – W. Saudi Arabia
* ''Aloe silicicola'' &lt;small&gt;H.Perrier&lt;/small&gt; – Central Madagascar
* ''Aloe simii'' &lt;small&gt;Pole-Evans&lt;/small&gt; – Mpumalanga
* ''Aloe sinana'' &lt;small&gt;Reynolds&lt;/small&gt; – Central Ethiopia
* ''Aloe sinkatana'' &lt;small&gt;Reynolds&lt;/small&gt; – N.E. Sudan
* ''Aloe sobolifera'' &lt;small&gt;(S.Carter) Wabuyele&lt;/small&gt; – Tanzania
* ''Aloe socialis'' &lt;small&gt;(H.Perrier) L.E.Newton &amp; G.D.Rowley&lt;/small&gt; – W. Madagascar
* ''Aloe somaliensis'' &lt;small&gt;C.H.Wright ex W.Watson&lt;/small&gt; – Djibouti to N. Somalia
* ''Aloe soutpansbergensis'' &lt;small&gt;I.Verd.&lt;/small&gt; – Limpopo
* ''Aloe speciosa'' &lt;small&gt;Baker&lt;/small&gt; – S. Cape Province
* ''Aloe spectabilis'' &lt;small&gt;Reynolds&lt;/small&gt; – KwaZulu-Natal
* ''Aloe spicata'' &lt;small&gt;L.f.&lt;/small&gt; – S.E. Zimbabwe to S. Africa
* ''Aloe spinitriaggregata'' &lt;small&gt;J.-B.Castillon&lt;/small&gt; – Madagascar
* ''Aloe springatei-neumannii'' &lt;small&gt;L.E.Newton&lt;/small&gt; – Kenya
* ''Aloe squarrosa'' &lt;small&gt;Baker ex Balf.f.&lt;/small&gt; – W. Socotra
* ''Aloe steudneri'' &lt;small&gt;Schweinf.&lt;/small&gt; – Eritrea to N.W. Ethiopia
* ''Aloe striata'' &lt;small&gt;Haw.&lt;/small&gt; – Cape Province
* ''Aloe suarezensis'' &lt;small&gt;H.Perrier&lt;/small&gt; – N. Madagascar
* ''Aloe subacutissima'' &lt;small&gt;G.D.Rowley&lt;/small&gt; – S. Central Madagascar
* ''Aloe subspicata'' &lt;small&gt;(Baker) Boatwr. &amp; J.C.Manning&lt;/small&gt; – S. Africa
* ''Aloe succotrina'' &lt;small&gt;Weston&lt;/small&gt; – S.W. Cape Province
* ''Aloe suffulta'' &lt;small&gt;Reynolds&lt;/small&gt; – S. Malawi to N.E. KwaZulu-Natal
* ''Aloe suprafoliata'' &lt;small&gt;Pole-Evans&lt;/small&gt; – Mpumalanga to N. KwaZulu-Natal
* ''Aloe swynnertonii'' &lt;small&gt;Rendle&lt;/small&gt; – E. Zimbabwe to W. Mozambique

== T ==

* ''Aloe tartarensis'' &lt;small&gt;T.A.McCoy &amp; Lavranos&lt;/small&gt; – Kenya (Tartar Falls)
* ''Aloe tauri'' &lt;small&gt;L.C.Leach&lt;/small&gt; – S. Zimbabwe
* ''Aloe tegetiformis'' &lt;small&gt;L.E.Newton&lt;/small&gt; – Kenya
* ''Aloe teissieri'' &lt;small&gt;Lavranos&lt;/small&gt; – S.E. Madagascar
* ''Aloe tewoldei'' &lt;small&gt;M.G.Gilbert &amp; Sebsebe&lt;/small&gt; – E. Central Ethiopia
* ''Aloe'' × ''thammii'' &lt;small&gt;Gideon F.Sm.&lt;/small&gt;
* ''Aloe thompsoniae'' &lt;small&gt;Groenew.&lt;/small&gt; – Limpopo
* ''Aloe thorncroftii'' &lt;small&gt;Pole-Evans&lt;/small&gt; – Mpumalanga
* ''Aloe thraskii'' &lt;small&gt;Baker&lt;/small&gt; – S.E. Cape Province to KwaZulu-Natal
* ''Aloe tomentosa'' &lt;small&gt;Deflers&lt;/small&gt; – N. Yemen
* ''Aloe tormentorii'' &lt;small&gt;(Marais) L.E.Newton &amp; G.D.Rowley&lt;/small&gt; – N. Mauritius (incl. î. Ronde)
* ''Aloe tororoana'' &lt;small&gt;Reynolds&lt;/small&gt; – S.E. Uganda
* ''Aloe torrei'' &lt;small&gt;I.Verd. &amp; Christian&lt;/small&gt; – Mozambique (Namuli Mts.)
* ''Aloe trachyticola'' &lt;small&gt;(H.Perrier) Reynolds&lt;/small&gt; – Central Madagascar
* ''Aloe transvaalensis'' &lt;small&gt;Kuntze&lt;/small&gt; – Botswana to Northern Province
* ''Aloe trichosantha'' &lt;small&gt;A.Berger&lt;/small&gt; – Eritrea to Somalia
* ''Aloe trigonantha'' &lt;small&gt;L.C.Leach&lt;/small&gt; – N.W. Ethiopia
* ''Aloe trinervis'' C.S. Purohit, R.N. Kulloli &amp; Suresh Kumar – Great Indian Desert
* ''Aloe trothae'' &lt;small&gt;A.Berger&lt;/small&gt; – Tanzania (Kigoma Distr.)
* ''Aloe tsitongambarikana'' &lt;small&gt;J.-P.Castillon &amp; J.-B.Castillon&lt;/small&gt; – Madagascar
* ''Aloe turkanensis'' &lt;small&gt;Christian&lt;/small&gt; – N.E. Uganda to Kenya

== U-V ==

* ''Aloe uigensis'' &lt;small&gt;Gideon F.Sm. &amp; T.Lautenschl.&lt;/small&gt;
* ''Aloe ukambensis'' &lt;small&gt;Reynolds&lt;/small&gt; – S.E. Kenya
* ''Aloe umfoloziensis'' &lt;small&gt;Reynolds&lt;/small&gt; – KwaZulu-Natal
* ''Aloe uncinata'' &lt;small&gt;L.E.Newton &amp; Wabuyele&lt;/small&gt;
* ''Aloe vacillans'' &lt;small&gt;Forssk.&lt;/small&gt; – S.W. Arabian Peninsula
* ''Aloe vallaris'' &lt;small&gt;L.C.Leach&lt;/small&gt; – S.W. Angola (Serra de Chela)
* ''Aloe vanbalenii'' &lt;small&gt;Pillans&lt;/small&gt; – KwaZulu-Natal to Swaziland
* ''Aloe vandermerwei'' &lt;small&gt;Reynolds&lt;/small&gt; – Limpopo
* ''Aloe vanrooyenii'' &lt;small&gt;Gideon F.Sm. &amp; N.R.Crouch&lt;/small&gt; – KwaZulu-Natal
* ''Aloe vaombe'' &lt;small&gt;Decorse &amp; Poiss.&lt;/small&gt; – S. Madagascar
* ''Aloe vaotsanda'' &lt;small&gt;Decary&lt;/small&gt; – S. Madagascar
* ''Aloe varimaculata'' &lt;small&gt;T.A.McCoy&lt;/small&gt;
* ''Aloe vatovavensis'' &lt;small&gt;Rakotoaris.&lt;/small&gt;
* ''Aloe venenosa'' &lt;small&gt;Engl.&lt;/small&gt; – N.E. Angola
* ''Aloe vera'' &lt;small&gt;(L.) Burm.f.&lt;/small&gt; – S.W. Arabian Peninsula
* ''Aloe verecunda'' &lt;small&gt;Pole-Evans&lt;/small&gt; – Northern Province
* ''Aloe versicolor'' &lt;small&gt;Guillaumin&lt;/small&gt; – S.E. Madagascar
* ''Aloe veseyi'' &lt;small&gt;Reynolds&lt;/small&gt; – S.W. Tanzania to N.E. Zambia
* ''Aloe viguieri'' &lt;small&gt;H.Perrier&lt;/small&gt; – S. Madagascar
* ''Aloe virginieae'' &lt;small&gt;J.-P.Castillon&lt;/small&gt; – Madagascar
* ''Aloe viridiflora'' &lt;small&gt;Reynolds&lt;/small&gt; – Namibia
* ''Aloe vituensis'' &lt;small&gt;Baker&lt;/small&gt; – S.E. South Sudan to N. Kenya
* ''Aloe vogtsii'' &lt;small&gt;Reynolds&lt;/small&gt; – Limpopo (Soutpansberg)
* ''Aloe volkensii'' &lt;small&gt;Engl.&lt;/small&gt; – Rwanda to E. Tropical Africa
* ''Aloe vossii'' &lt;small&gt;Reynolds&lt;/small&gt; – Limpopo (Soutpansberg Mts.)
* ''Aloe vryheidensis'' &lt;small&gt;Groenew.&lt;/small&gt; – Limpopo to KwaZulu-Natal

== W-Z ==

* ''Aloe wanalensis'' &lt;small&gt;T.C.Cole &amp; T.G.Forrest&lt;/small&gt; – Uganda
* ''Aloe welmelensis'' &lt;small&gt;Sebsebe &amp; Nordal&lt;/small&gt; – Ethiopia
* ''Aloe weloensis'' &lt;small&gt;Sebsebe&lt;/small&gt; – Ethiopia
* ''Aloe welwitschii'' &lt;small&gt;Klopper &amp; Gideon F.Sm.&lt;/small&gt; – Angola (Huíla Plateau)
* ''Aloe werneri'' &lt;small&gt;J.-B.Castillon&lt;/small&gt; – S.E. Madagascar
* ''Aloe whitcombei'' &lt;small&gt;Lavranos&lt;/small&gt; – S. Oman
* ''Aloe wickensii'' &lt;small&gt;Pole-Evans&lt;/small&gt; – Mpumalanga
* ''Aloe wildii'' &lt;small&gt;(Reynolds) Reynolds&lt;/small&gt; – S. Tropical Africa (Chimanimani Mts.)
* ''Aloe wilsonii'' &lt;small&gt;Reynolds&lt;/small&gt; – N. Uganda to N.W. Kenya
* ''Aloe wollastonii'' &lt;small&gt;Rendle&lt;/small&gt; – E. Central Tropical Africa
* ''Aloe woodii'' &lt;small&gt;Lavranos &amp; Collen.&lt;/small&gt; – W. Saudi Arabia to Yemen
* ''Aloe wrefordii'' &lt;small&gt;Reynolds&lt;/small&gt; – S.E. South Sudan to N.W. Kenya
* ''Aloe yavellana'' &lt;small&gt;Reynolds&lt;/small&gt; – S.W. Ethiopia
* ''Aloe yemenica'' &lt;small&gt;J.R.I.Wood&lt;/small&gt; – S.W. Arabian Peninsula
* ''Aloe zebrina'' &lt;small&gt;Baker&lt;/small&gt; – S. Tropical Africa to Namibia
* ''Aloe zombitsiensis'' &lt;small&gt;Rauh &amp; M.Teissier&lt;/small&gt;
* ''Aloe zubb'' &lt;small&gt;T.A.McCoy &amp; Lavranos&lt;/small&gt; – South Sudan
* ''Aloe zygorabaiensis'' &lt;small&gt;L.E.Newton &amp; Wabuyele&lt;/small&gt;

== Jereo koa ==

* ''[[Aloe]]''</text>
      <sha1>kedl45j03rf8lftxvhqh9gwvbgrm4ud</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Laura Fernández</title>
    <ns>0</ns>
    <id>299020</id>
    <revision>
      <id>1135053</id>
      <timestamp>2026-04-12T14:17:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HarryWurst</username>
        <id>36292</id>
      </contributor>
      <comment>Pejy noforonina tamin'ny « {{infobox olona |sary= Laura Virginia Fernández Delgado in 2017.jpg |anarana=Laura Fernández |teraka= 4 Jolay 1986 |toerana= |maty=  |firenena={{Costa Rica}} |mpiaraka= |asa= * [[mpanao politika]] |taona niasàna= }} '''Laura Fernández Delgado''' (teraka ny 4 Jolay 1986) dia mpahay siansa [[politika]] sy [[mpanao politika]] avy any [[Costa Rica]] izay voafidy ho Filohan'i Costa Rica tamin'ny 1 Febroary 2026.  Amin'ny maha-kandidà azy ao amin'ny Partido Pue... »</comment>
      <origin>1135053</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1404" sha1="3kw9pe7hkdiygfgp1ioiflzlwf8m0hl" xml:space="preserve">{{infobox olona
|sary= Laura Virginia Fernández Delgado in 2017.jpg
|anarana=Laura Fernández
|teraka= 4 Jolay 1986
|toerana=
|maty= 
|firenena={{Costa Rica}}
|mpiaraka=
|asa=
* [[mpanao politika]]
|taona niasàna=
}}
'''Laura Fernández Delgado''' (teraka ny 4 Jolay 1986) dia mpahay siansa [[politika]] sy [[mpanao politika]] avy any [[Costa Rica]] izay voafidy ho Filohan'i Costa Rica tamin'ny 1 Febroary 2026.

Amin'ny maha-kandidà azy ao amin'ny Partido Pueblo Soberano (PPSO) izay mitondra, izay manaraka ny fandaharan'asa populista elatra havanana, dia nandresy tamin'ny fihodinana voalohany izy tamin'ny vato 48% eo ho eo, ka nihoatra ny fetra 40% takiana mba tsy hanaovana fifidianana fihodinana faharoa.

Ny famindrana fahefana dia kasaina hatao amin'ny 8 Mey 2026.

Ny Filohan'ny Repoblikan'i Costa Rica ([[Fiteny espaniola|espaniola]]: ''Presidente de la República de Costa Rica'') no lehiben'ny governemanta sady lehiben'ny fanjakana ao amin'ny Repoblikan'i Costa Rica. Efatra taona ny fe-potoam-piasany, ary samy voafidy ihany koa ireo filoha lefitra roa ireo.

Ny mpanohitra lehibe azy ireo, Álvaro Ramos, mpahay toekarena avy amin'ny Antoko Sosialista-Demokratika momba ny Fanafahana Nasionaly, dia nahazo vato eo amin'ny 33.4 isan-jaton'ny vato hatreto.

{{commonscat}}
[[Sokajy:Mpanao politika (Costa Rica)|F]]
[[sokajy:Teraka tamin'ny taona 1955]]
[[Sokajy:Filohan'i Costa Rica|F]]</text>
      <sha1>3kw9pe7hkdiygfgp1ioiflzlwf8m0hl</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1135054</id>
      <parentid>1135053</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T14:17:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HarryWurst</username>
        <id>36292</id>
      </contributor>
      <origin>1135054</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1404" sha1="tlhdngvbbpghyt6ragv4wkdhsnchco8" xml:space="preserve">{{infobox olona
|sary= Laura Virginia Fernández Delgado in 2017.jpg
|anarana=Laura Fernández
|teraka= 4 Jolay 1986
|toerana=
|maty= 
|firenena={{Costa Rica}}
|mpiaraka=
|asa=
* [[mpanao politika]]
|taona niasàna=
}}
'''Laura Fernández Delgado''' (teraka ny 4 Jolay 1986) dia mpahay siansa [[politika]] sy [[mpanao politika]] avy any [[Costa Rica]] izay voafidy ho Filohan'i Costa Rica tamin'ny 1 Febroary 2026.

Amin'ny maha-kandidà azy ao amin'ny Partido Pueblo Soberano (PPSO) izay mitondra, izay manaraka ny fandaharan'asa populista elatra havanana, dia nandresy tamin'ny fihodinana voalohany izy tamin'ny vato 48% eo ho eo, ka nihoatra ny fetra 40% takiana mba tsy hanaovana fifidianana fihodinana faharoa.

Ny famindrana fahefana dia kasaina hatao amin'ny 8 Mey 2026.

Ny Filohan'ny Repoblikan'i Costa Rica ([[Fiteny espaniola|espaniola]]: ''Presidente de la República de Costa Rica'') no lehiben'ny governemanta sady lehiben'ny fanjakana ao amin'ny Repoblikan'i Costa Rica. Efatra taona ny fe-potoam-piasany, ary samy voafidy ihany koa ireo filoha lefitra roa ireo.

Ny mpanohitra lehibe azy ireo, Álvaro Ramos, mpahay toekarena avy amin'ny Antoko Sosialista-Demokratika momba ny Fanafahana Nasionaly, dia nahazo vato eo amin'ny 33.4 isan-jaton'ny vato hatreto.

{{commonscat}}
[[Sokajy:Mpanao politika (Costa Rica)|F]]
[[sokajy:Teraka tamin'ny taona 1986]]
[[Sokajy:Filohan'i Costa Rica|F]]</text>
      <sha1>tlhdngvbbpghyt6ragv4wkdhsnchco8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1135063</id>
      <parentid>1135054</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T14:24:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HarryWurst</username>
        <id>36292</id>
      </contributor>
      <origin>1135063</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1436" sha1="l6a64z1x31j1kqdhk5dj1nxk8cdtcou" xml:space="preserve">{{infobox olona
|sary= Laura Virginia Fernández Delgado in 2017.jpg
|anarana=Laura Fernández
|teraka= 4 Jolay 1986
|toerana=
|maty= 
|firenena={{Costa Rica}}
|mpiaraka=
|asa=
* [[mpanao politika]]
|taona niasàna=
}}
'''Laura Fernández Delgado''' (teraka ny 4 Jolay 1986) dia mpahay siansa [[politika]] sy [[mpanao politika]] avy any [[Costa Rica]] izay voafidy ho Filohan'i Costa Rica tamin'ny 1 Febroary 2026.

Amin'ny maha-kandidà azy ao amin'ny Partido Pueblo Soberano (PPSO) izay mitondra, izay manaraka ny fandaharan'asa populista elatra havanana, dia nandresy tamin'ny fihodinana voalohany izy tamin'ny vato 48% eo ho eo, ka nihoatra ny fetra 40% takiana mba tsy hanaovana fifidianana fihodinana faharoa.

Ny famindrana fahefana dia kasaina hatao amin'ny 8 Mey 2026.

Ny Filohan'ny Repoblikan'i Costa Rica ([[Fiteny espaniola|espaniola]]: ''Presidente de la República de Costa Rica'') no lehiben'ny governemanta sady lehiben'ny fanjakana ao amin'ny Repoblikan'i Costa Rica. Efatra taona ny fe-potoam-piasany, ary samy voafidy ihany koa ireo filoha lefitra roa ireo.

Ny mpanohitra lehibe azy ireo, Álvaro Ramos, mpahay toekarena avy amin'ny Antoko Sosialista-Demokratika momba ny Fanafahana Nasionaly, dia nahazo vato eo amin'ny 33.4 isan-jaton'ny vato hatreto.

{{commonscat}}
[[de:Laura Fernández Delgado]]
[[Sokajy:Mpanao politika (Costa Rica)|F]]
[[sokajy:Teraka tamin'ny taona 1986]]
[[Sokajy:Filohan'i Costa Rica|F]]</text>
      <sha1>l6a64z1x31j1kqdhk5dj1nxk8cdtcou</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1135066</id>
      <parentid>1135063</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T14:28:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HarryWurst</username>
        <id>36292</id>
      </contributor>
      <origin>1135066</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1790" sha1="f3gr0l90c7gkc54zl6w521o0r9x14db" xml:space="preserve">{{infobox olona
|sary= Laura Virginia Fernández Delgado in 2017.jpg
|anarana=Laura Fernández
|teraka= 4 Jolay 1986
|toerana=
|maty= 
|firenena={{Costa Rica}}
|mpiaraka=
|asa=
* [[mpanao politika]]
|taona niasàna=
}}
'''Laura Fernández Delgado''' (teraka ny 4 Jolay 1986) dia mpahay siansa [[politika]] sy [[mpanao politika]] avy any [[Costa Rica]] izay voafidy ho Filohan'i Costa Rica tamin'ny 1 Febroary 2026.

Amin'ny maha-kandidà azy ao amin'ny Partido Pueblo Soberano (PPSO) izay mitondra, izay manaraka ny fandaharan'asa populista elatra havanana, dia nandresy tamin'ny fihodinana voalohany izy tamin'ny vato 48% eo ho eo, ka nihoatra ny fetra 40% takiana mba tsy hanaovana fifidianana fihodinana faharoa.

Ny famindrana fahefana dia kasaina hatao amin'ny 8 Mey 2026.

Ny Filohan'ny Repoblikan'i Costa Rica ([[Fiteny espaniola|espaniola]]: ''Presidente de la República de Costa Rica'') no lehiben'ny governemanta sady lehiben'ny fanjakana ao amin'ny Repoblikan'i Costa Rica. Efatra taona ny fe-potoam-piasany, ary samy voafidy ihany koa ireo filoha lefitra roa ireo.

Ny mpanohitra lehibe azy ireo, Álvaro Ramos, mpahay toekarena avy amin'ny Antoko Sosialista-Demokratika momba ny Fanafahana Nasionaly, dia nahazo vato eo amin'ny 33.4 isan-jaton'ny vato hatreto.

== Filohan'i Costa Rica ==
{|border=&quot;1&quot; align=&quot;center&quot; style=&quot;border: 10px solid #0; background-color:#FFFFFF&quot;
|-align=&quot;center&quot; bgcolor=&quot;DDEEFF&quot;
!nodimbiasany
![[Sary:Flag_of_Costa Rica.svg|40px]] Filohan'i [[Costa Rica]] 
!mpandimby
|-align=&quot;center&quot; 
| [[Álvaro Ramos]]&lt;br/&gt; 2022-2026    || [[Jair Bolsonaro]]&lt;br/&gt; 2026-||  
|-bgcolor=&quot;#DDEEFF&quot;
|-
|}

{{commonscat}}
[[de:Laura Fernández Delgado]]
[[Sokajy:Mpanao politika (Costa Rica)|F]]
[[sokajy:Teraka tamin'ny taona 1986]]
[[Sokajy:Filohan'i Costa Rica|F]]</text>
      <sha1>f3gr0l90c7gkc54zl6w521o0r9x14db</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1135067</id>
      <parentid>1135066</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T14:29:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HarryWurst</username>
        <id>36292</id>
      </contributor>
      <origin>1135067</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1817" sha1="f03iwwdmdt6hkgqcnl5o43jiwl89el5" xml:space="preserve">{{infobox olona
|sary= Laura Virginia Fernández Delgado in 2017.jpg
|anarana=Laura Fernández
|teraka= 4 Jolay 1986
|toerana=
|maty= 
|firenena={{Costa Rica}}
|mpiaraka=
|asa=
* [[mpanao politika]]
|taona niasàna=
}}
'''Laura Fernández Delgado''' (teraka ny 4 Jolay 1986) dia mpahay siansa [[politika]] sy [[mpanao politika]] avy any [[Costa Rica]] izay voafidy ho Filohan'i Costa Rica tamin'ny 1 Febroary 2026.

Amin'ny maha-kandidà azy ao amin'ny Partido Pueblo Soberano (PPSO) izay mitondra, izay manaraka ny fandaharan'asa populista elatra havanana, dia nandresy tamin'ny fihodinana voalohany izy tamin'ny vato 48% eo ho eo, ka nihoatra ny fetra 40% takiana mba tsy hanaovana fifidianana fihodinana faharoa.

Ny famindrana fahefana dia kasaina hatao amin'ny 8 Mey 2026.

Ny Filohan'ny Repoblikan'i Costa Rica ([[Fiteny espaniola|espaniola]]: ''Presidente de la República de Costa Rica'') no lehiben'ny governemanta sady lehiben'ny fanjakana ao amin'ny Repoblikan'i Costa Rica. Efatra taona ny fe-potoam-piasany, ary samy voafidy ihany koa ireo filoha lefitra roa ireo.

Ny mpanohitra lehibe azy ireo, Álvaro Ramos, mpahay toekarena avy amin'ny Antoko Sosialista-Demokratika momba ny Fanafahana Nasionaly, dia nahazo vato eo amin'ny 33.4 isan-jaton'ny vato hatreto.

== Filohan'i Costa Rica ==
{|border=&quot;1&quot; align=&quot;center&quot; style=&quot;border: 10px solid #0; background-color:#FFFFFF&quot;
|-align=&quot;center&quot; bgcolor=&quot;DDEEFF&quot;
!nodimbiasany
![[Sary:Flag_of_Costa Rica.svg|40px]] Filohan'i [[Costa Rica]] 
!mpandimby
|-align=&quot;center&quot; 
| [[Álvaro Ramos]]&lt;br/&gt; 2022-2026    || [[Laura Fernández|Laura Fernández Delgado]]&lt;br/&gt; 2026-||  
|-bgcolor=&quot;#DDEEFF&quot;
|-
|}

{{commonscat}}
[[de:Laura Fernández Delgado]]
[[Sokajy:Mpanao politika (Costa Rica)|F]]
[[sokajy:Teraka tamin'ny taona 1986]]
[[Sokajy:Filohan'i Costa Rica|F]]</text>
      <sha1>f03iwwdmdt6hkgqcnl5o43jiwl89el5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Sokajy:Filohan'i Costa Rica</title>
    <ns>14</ns>
    <id>299021</id>
    <revision>
      <id>1135055</id>
      <timestamp>2026-04-12T14:18:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HarryWurst</username>
        <id>36292</id>
      </contributor>
      <comment>Pejy noforonina tamin'ny « [[Sokajy:Politika ao Costa Rica]] [[Sokajy:Filoham-pirenena]] »</comment>
      <origin>1135055</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="61" sha1="ohxmuw0h3mg18975iqhjxdzsfaehlmu" xml:space="preserve">[[Sokajy:Politika ao Costa Rica]]
[[Sokajy:Filoham-pirenena]]</text>
      <sha1>ohxmuw0h3mg18975iqhjxdzsfaehlmu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Sokajy:Politika ao Costa Rica</title>
    <ns>14</ns>
    <id>299022</id>
    <revision>
      <id>1135056</id>
      <timestamp>2026-04-12T14:18:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HarryWurst</username>
        <id>36292</id>
      </contributor>
      <comment>Pejy noforonina tamin'ny « [[Sokajy:Costa Rica]] [[Sokajy:Politika]] »</comment>
      <origin>1135056</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="41" sha1="syz6s5p761wkcizvib29pv71gvarc3l" xml:space="preserve">[[Sokajy:Costa Rica]]
[[Sokajy:Politika]]</text>
      <sha1>syz6s5p761wkcizvib29pv71gvarc3l</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Sokajy:Mpanao politika (Costa Rica)</title>
    <ns>14</ns>
    <id>299023</id>
    <revision>
      <id>1135057</id>
      <timestamp>2026-04-12T14:19:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HarryWurst</username>
        <id>36292</id>
      </contributor>
      <comment>Pejy noforonina tamin'ny « [[Sokajy:Politika ao Costa Rica]] [[Sokajy:Mpanao (Costa Rica)]] »</comment>
      <origin>1135057</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="64" sha1="0rnnron1wq350vdn4gpblh1oal4vil2" xml:space="preserve">[[Sokajy:Politika ao Costa Rica]]
[[Sokajy:Mpanao (Costa Rica)]]</text>
      <sha1>0rnnron1wq350vdn4gpblh1oal4vil2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Sokajy:Mpanao (Costa Rica)</title>
    <ns>14</ns>
    <id>299024</id>
    <revision>
      <id>1135058</id>
      <timestamp>2026-04-12T14:20:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HarryWurst</username>
        <id>36292</id>
      </contributor>
      <comment>Pejy noforonina tamin'ny «  [[Sokajy:Costa Rica]] »</comment>
      <origin>1135058</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="22" sha1="1us8y0roupzh8mkjib7cc2wv6nr08nc" xml:space="preserve">
[[Sokajy:Costa Rica]]</text>
      <sha1>1us8y0roupzh8mkjib7cc2wv6nr08nc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Endrika:Costa Rica</title>
    <ns>10</ns>
    <id>299025</id>
    <revision>
      <id>1135062</id>
      <timestamp>2026-04-12T14:23:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HarryWurst</username>
        <id>36292</id>
      </contributor>
      <comment>Pejy noforonina tamin'ny « [[Image:Flag of Costa Rica.svg|20px]]&amp;nbsp;[[Costa Rica]]&lt;noinclude&gt; [[Catégorie:Endrika ho an'ny firenena]][[Sokajy:Endrika Costa Rica]]&lt;/noinclude&gt; »</comment>
      <origin>1135062</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="150" sha1="b9u1ewufc7rrrfnhu71q6j0qy2x8wa9" xml:space="preserve">[[Image:Flag of Costa Rica.svg|20px]]&amp;nbsp;[[Costa Rica]]&lt;noinclude&gt;
[[Catégorie:Endrika ho an'ny firenena]][[Sokajy:Endrika Costa Rica]]&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>b9u1ewufc7rrrfnhu71q6j0qy2x8wa9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>LGBTQ+ ao Madagasikara</title>
    <ns>0</ns>
    <id>299026</id>
    <revision>
      <id>1135065</id>
      <timestamp>2026-04-12T14:27:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mammysou17</username>
        <id>34685</id>
      </contributor>
      <comment>lahatsoratra vaovao</comment>
      <origin>1135065</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3086" sha1="b54540a656lpldwm4kkg3brl2n9tt4i" xml:space="preserve">
Ny vondrom-piarahamonina '''LGBTQ+ (Lesbiana, Gay, Bisexual, Transgender, Queer sy hafa)''' eto [[Madagasikara]] dia miaina ao anatin’ny tontolo ara-tsosialy sy ara-kolontsaina somary sarotra, izay mbola manjaka ny fomba fijery nentim-paharazana sy ny fivavahana. Na dia tsy voararan’ny lalàna aza ny fifandraisana eo amin’ny olona mitovy fananahana amin’ny toe-javatra manokana, dia mbola misy fanavakavahana sy tsy fahampian’ny fiarovana ara-dalàna ho an’ny olona LGBTQ+.

== Toe-dalàna ==
Eto Madagasikara, tsy heloka bevava ny fifandraisana ara-nofo eo amin’ny olon-dehibe mitovy fananahana raha mihoatra ny taona ara-dalàna voafaritra. Na izany aza, misy fepetra manokana ao amin’ny lalàna izay mety manasazy hetsika heverina ho “mifanohitra amin’ny fahamaotinana” rehefa misy olona latsaky ny taona voafetra.

Tsy misy ihany koa:

* lalàna manokana miaro amin’ny fanavakavahana mifototra amin’ny fironana ara-pananahana na maha-lahy na maha-vavy,
* fanekena ara-dalàna ny fanambadian’olona mitovy fananahana,
* na rafitra fanovana maha-lahy na maha-vavy amin’ny antontan-taratasy ofisialy.

== Fanekena ara-tsosialy ==
Ny fiarahamonina malagasy dia mbola heverina ho mpandala nentim-paharazana amin’ny ankapobeny, ary matetika ny resaka LGBTQ+ dia tsy resahina ampahibemaso.

Noho izany:

* Misy olona LGBTQ+ miaina miafina noho ny tahotra fanilikilihana.
* Misy tranga fanavakavahana ara-tsosialy sy fanesoana.
* Any amin’ny tanàna lehibe toy ny Antananarivo, misy fivoarana kely amin’ny fahitana sy fandraisana ny vondrom-piarahamonina.

Na izany aza, tsy mitovy ny toe-javatra manerana ny nosy, ary misy olona sy vondrona manohana ny fahasamihafana.

== Fikambanana sy hetsika ==
Tato anatin’ny taona vitsivitsy, nisy fikambanana sy hetsika madinika nipoitra hanohanana ny zon’ny LGBTQ+ eto Madagasikara. Ohatra amin’izany ny:

* sehatra sy vondrona sosialy ho an’ny tanora LGBTQ+,
* hetsika fanentanana momba ny zon’olombelona,
* ary toerana azo antoka (safe spaces) ho an’ny fizaràna traikefa sy fanohanana ara-tsaina.

Ireo hetsika ireo dia mikendry ny hampihena ny fanilikilihana sy hanamafisana ny fahasalamana ara-tsaina sy ara-tsosialy an’ireo olona voakasika.

== Olana sedraina ==
Ny olona LGBTQ+ eto Madagasikara dia mety hiatrika:

* fanilikilihana amin’ny fianakaviana sy fiaraha-monina,
* fahasarotana amin’ny fahazoana asa na fanabeazana amin’ny toe-javatra sasany,
* tsy fahampian’ny fiarovana ara-dalàna amin’ny herisetra na fanararaotana,
* fahasahiranana amin’ny fanehoana malalaka ny maha-izy azy.

== Fivoarana sy ho avy ==
Na dia mbola misy sakana aza, dia hita tsikelikely ny:

* fitomboan’ny fahalalana momba ny zon’olombelona,
* fidiran’ny resaka LGBTQ+ amin’ny media sy tambajotra sosialy,
* ary ny fananganana vondrom-piarahamonina manohana kokoa.

Mbola dingana lavitra anefa no ilaina amin’ny fanovana lalàna sy ny fanovana fomba fisainana mba hahazoana fitoviana tanteraka.

== Jereo koa ==

* Zon’olombelona eto Madagasikara
* Fanavakavahana
* LGBTQ+ any Afrika</text>
      <sha1>b54540a656lpldwm4kkg3brl2n9tt4i</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1135071</id>
      <parentid>1135065</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T14:32:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mammysou17</username>
        <id>34685</id>
      </contributor>
      <origin>1135071</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3090" sha1="6qqvt107mta6k9heenaticw6ny327aa" xml:space="preserve">
Ny vondrom-piarahamonina '''LGBTQ+ (Lesbiana, Gay, Bisexual, Transgender, Queer sy hafa)''' eto [[Madagasikara]] dia miaina ao anatin’ny tontolo ara-tsosialy sy ara-kolontsaina somary sarotra, izay mbola manjaka ny fomba fijery nentim-paharazana sy ny [[fivavahana]]. Na dia tsy voararan’ny lalàna aza ny fifandraisana eo amin’ny olona mitovy fananahana amin’ny toe-javatra manokana, dia mbola misy fanavakavahana sy tsy fahampian’ny fiarovana ara-dalàna ho an’ny olona LGBTQ+.

== Toe-dalàna ==
Eto Madagasikara, tsy heloka bevava ny fifandraisana ara-nofo eo amin’ny olon-dehibe mitovy fananahana raha mihoatra ny taona ara-dalàna voafaritra. Na izany aza, misy fepetra manokana ao amin’ny lalàna izay mety manasazy hetsika heverina ho “mifanohitra amin’ny fahamaotinana” rehefa misy olona latsaky ny taona voafetra.

Tsy misy ihany koa:

* lalàna manokana miaro amin’ny fanavakavahana mifototra amin’ny fironana ara-pananahana na maha-lahy na maha-vavy,
* fanekena ara-dalàna ny fanambadian’olona mitovy fananahana,
* na rafitra fanovana maha-lahy na maha-vavy amin’ny antontan-taratasy ofisialy.

== Fanekena ara-tsosialy ==
Ny fiarahamonina malagasy dia mbola heverina ho mpandala nentim-paharazana amin’ny ankapobeny, ary matetika ny resaka LGBTQ+ dia tsy resahina ampahibemaso.

Noho izany:

* Misy olona LGBTQ+ miaina miafina noho ny tahotra fanilikilihana.
* Misy tranga fanavakavahana ara-tsosialy sy fanesoana.
* Any amin’ny tanàna lehibe toy ny Antananarivo, misy fivoarana kely amin’ny fahitana sy fandraisana ny vondrom-piarahamonina.

Na izany aza, tsy mitovy ny toe-javatra manerana ny nosy, ary misy olona sy vondrona manohana ny fahasamihafana.

== Fikambanana sy hetsika ==
Tato anatin’ny taona vitsivitsy, nisy fikambanana sy hetsika madinika nipoitra hanohanana ny zon’ny LGBTQ+ eto Madagasikara. Ohatra amin’izany ny:

* sehatra sy vondrona sosialy ho an’ny tanora LGBTQ+,
* hetsika fanentanana momba ny zon’olombelona,
* ary toerana azo antoka (safe spaces) ho an’ny fizaràna traikefa sy fanohanana ara-tsaina.

Ireo hetsika ireo dia mikendry ny hampihena ny fanilikilihana sy hanamafisana ny fahasalamana ara-tsaina sy ara-tsosialy an’ireo olona voakasika.

== Olana sedraina ==
Ny olona LGBTQ+ eto Madagasikara dia mety hiatrika:

* fanilikilihana amin’ny fianakaviana sy fiaraha-monina,
* fahasarotana amin’ny fahazoana asa na fanabeazana amin’ny toe-javatra sasany,
* tsy fahampian’ny fiarovana ara-dalàna amin’ny herisetra na fanararaotana,
* fahasahiranana amin’ny fanehoana malalaka ny maha-izy azy.

== Fivoarana sy ho avy ==
Na dia mbola misy sakana aza, dia hita tsikelikely ny:

* fitomboan’ny fahalalana momba ny zon’olombelona,
* fidiran’ny resaka LGBTQ+ amin’ny media sy tambajotra sosialy,
* ary ny fananganana vondrom-piarahamonina manohana kokoa.

Mbola dingana lavitra anefa no ilaina amin’ny fanovana lalàna sy ny fanovana fomba fisainana mba hahazoana fitoviana tanteraka.

== Jereo koa ==

* Zon’olombelona eto Madagasikara
* Fanavakavahana
* LGBTQ+ any Afrika</text>
      <sha1>6qqvt107mta6k9heenaticw6ny327aa</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1135075</id>
      <parentid>1135071</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T15:12:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mammysou17</username>
        <id>34685</id>
      </contributor>
      <comment>/* Toe-dalàna */</comment>
      <origin>1135075</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3094" sha1="bno3fh0yxg9m8mri2n90zj3k5pagl8n" xml:space="preserve">
Ny vondrom-piarahamonina '''LGBTQ+ (Lesbiana, Gay, Bisexual, Transgender, Queer sy hafa)''' eto [[Madagasikara]] dia miaina ao anatin’ny tontolo ara-tsosialy sy ara-kolontsaina somary sarotra, izay mbola manjaka ny fomba fijery nentim-paharazana sy ny [[fivavahana]]. Na dia tsy voararan’ny lalàna aza ny fifandraisana eo amin’ny olona mitovy fananahana amin’ny toe-javatra manokana, dia mbola misy fanavakavahana sy tsy fahampian’ny fiarovana ara-dalàna ho an’ny olona LGBTQ+.

== Toe-dalàna ==
Eto Madagasikara, tsy [[heloka bevava]] ny fifandraisana ara-nofo eo amin’ny olon-dehibe mitovy fananahana raha mihoatra ny taona ara-dalàna voafaritra. Na izany aza, misy fepetra manokana ao amin’ny lalàna izay mety manasazy hetsika heverina ho “mifanohitra amin’ny fahamaotinana” rehefa misy olona latsaky ny taona voafetra.

Tsy misy ihany koa:

* lalàna manokana miaro amin’ny fanavakavahana mifototra amin’ny fironana ara-pananahana na maha-lahy na maha-vavy,
* fanekena ara-dalàna ny fanambadian’olona mitovy fananahana,
* na rafitra fanovana maha-lahy na maha-vavy amin’ny antontan-taratasy ofisialy.

== Fanekena ara-tsosialy ==
Ny fiarahamonina malagasy dia mbola heverina ho mpandala nentim-paharazana amin’ny ankapobeny, ary matetika ny resaka LGBTQ+ dia tsy resahina ampahibemaso.

Noho izany:

* Misy olona LGBTQ+ miaina miafina noho ny tahotra fanilikilihana.
* Misy tranga fanavakavahana ara-tsosialy sy fanesoana.
* Any amin’ny tanàna lehibe toy ny Antananarivo, misy fivoarana kely amin’ny fahitana sy fandraisana ny vondrom-piarahamonina.

Na izany aza, tsy mitovy ny toe-javatra manerana ny nosy, ary misy olona sy vondrona manohana ny fahasamihafana.

== Fikambanana sy hetsika ==
Tato anatin’ny taona vitsivitsy, nisy fikambanana sy hetsika madinika nipoitra hanohanana ny zon’ny LGBTQ+ eto Madagasikara. Ohatra amin’izany ny:

* sehatra sy vondrona sosialy ho an’ny tanora LGBTQ+,
* hetsika fanentanana momba ny zon’olombelona,
* ary toerana azo antoka (safe spaces) ho an’ny fizaràna traikefa sy fanohanana ara-tsaina.

Ireo hetsika ireo dia mikendry ny hampihena ny fanilikilihana sy hanamafisana ny fahasalamana ara-tsaina sy ara-tsosialy an’ireo olona voakasika.

== Olana sedraina ==
Ny olona LGBTQ+ eto Madagasikara dia mety hiatrika:

* fanilikilihana amin’ny fianakaviana sy fiaraha-monina,
* fahasarotana amin’ny fahazoana asa na fanabeazana amin’ny toe-javatra sasany,
* tsy fahampian’ny fiarovana ara-dalàna amin’ny herisetra na fanararaotana,
* fahasahiranana amin’ny fanehoana malalaka ny maha-izy azy.

== Fivoarana sy ho avy ==
Na dia mbola misy sakana aza, dia hita tsikelikely ny:

* fitomboan’ny fahalalana momba ny zon’olombelona,
* fidiran’ny resaka LGBTQ+ amin’ny media sy tambajotra sosialy,
* ary ny fananganana vondrom-piarahamonina manohana kokoa.

Mbola dingana lavitra anefa no ilaina amin’ny fanovana lalàna sy ny fanovana fomba fisainana mba hahazoana fitoviana tanteraka.

== Jereo koa ==

* Zon’olombelona eto Madagasikara
* Fanavakavahana
* LGBTQ+ any Afrika</text>
      <sha1>bno3fh0yxg9m8mri2n90zj3k5pagl8n</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1135076</id>
      <parentid>1135075</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T15:20:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mammysou17</username>
        <id>34685</id>
      </contributor>
      <comment>nampiditra sary</comment>
      <origin>1135076</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3195" sha1="nt5u7ie9cphqo7mwdq5u4f07dqp7r0d" xml:space="preserve">[[Sary:LGBT flag map of Madagascar.svg|vignette|Sarintanin'i Madagasikara misy sainam-pirenena LGBT]]
Ny vondrom-piarahamonina '''LGBTQ+ (Lesbiana, Gay, Bisexual, Transgender, Queer sy hafa)''' eto [[Madagasikara]] dia miaina ao anatin’ny tontolo ara-tsosialy sy ara-kolontsaina somary sarotra, izay mbola manjaka ny fomba fijery nentim-paharazana sy ny [[fivavahana]]. Na dia tsy voararan’ny lalàna aza ny fifandraisana eo amin’ny olona mitovy fananahana amin’ny toe-javatra manokana, dia mbola misy fanavakavahana sy tsy fahampian’ny fiarovana ara-dalàna ho an’ny olona LGBTQ+.

== Toe-dalàna ==
Eto Madagasikara, tsy [[heloka bevava]] ny fifandraisana ara-nofo eo amin’ny olon-dehibe mitovy fananahana raha mihoatra ny taona ara-dalàna voafaritra. Na izany aza, misy fepetra manokana ao amin’ny lalàna izay mety manasazy hetsika heverina ho “mifanohitra amin’ny fahamaotinana” rehefa misy olona latsaky ny taona voafetra.

Tsy misy ihany koa:

* lalàna manokana miaro amin’ny fanavakavahana mifototra amin’ny fironana ara-pananahana na maha-lahy na maha-vavy,
* fanekena ara-dalàna ny fanambadian’olona mitovy fananahana,
* na rafitra fanovana maha-lahy na maha-vavy amin’ny antontan-taratasy ofisialy.

== Fanekena ara-tsosialy ==
Ny fiarahamonina malagasy dia mbola heverina ho mpandala nentim-paharazana amin’ny ankapobeny, ary matetika ny resaka LGBTQ+ dia tsy resahina ampahibemaso.

Noho izany:

* Misy olona LGBTQ+ miaina miafina noho ny tahotra fanilikilihana.
* Misy tranga fanavakavahana ara-tsosialy sy fanesoana.
* Any amin’ny tanàna lehibe toy ny Antananarivo, misy fivoarana kely amin’ny fahitana sy fandraisana ny vondrom-piarahamonina.

Na izany aza, tsy mitovy ny toe-javatra manerana ny nosy, ary misy olona sy vondrona manohana ny fahasamihafana.

== Fikambanana sy hetsika ==
Tato anatin’ny taona vitsivitsy, nisy fikambanana sy hetsika madinika nipoitra hanohanana ny zon’ny LGBTQ+ eto Madagasikara. Ohatra amin’izany ny:

* sehatra sy vondrona sosialy ho an’ny tanora LGBTQ+,
* hetsika fanentanana momba ny zon’olombelona,
* ary toerana azo antoka (safe spaces) ho an’ny fizaràna traikefa sy fanohanana ara-tsaina.

Ireo hetsika ireo dia mikendry ny hampihena ny fanilikilihana sy hanamafisana ny fahasalamana ara-tsaina sy ara-tsosialy an’ireo olona voakasika.

== Olana sedraina ==
Ny olona LGBTQ+ eto Madagasikara dia mety hiatrika:

* fanilikilihana amin’ny fianakaviana sy fiaraha-monina,
* fahasarotana amin’ny fahazoana asa na fanabeazana amin’ny toe-javatra sasany,
* tsy fahampian’ny fiarovana ara-dalàna amin’ny herisetra na fanararaotana,
* fahasahiranana amin’ny fanehoana malalaka ny maha-izy azy.

== Fivoarana sy ho avy ==
Na dia mbola misy sakana aza, dia hita tsikelikely ny:

* fitomboan’ny fahalalana momba ny zon’olombelona,
* fidiran’ny resaka LGBTQ+ amin’ny media sy tambajotra sosialy,
* ary ny fananganana vondrom-piarahamonina manohana kokoa.

Mbola dingana lavitra anefa no ilaina amin’ny fanovana lalàna sy ny fanovana fomba fisainana mba hahazoana fitoviana tanteraka.

== Jereo koa ==

* Zon’olombelona eto Madagasikara
* Fanavakavahana
* LGBTQ+ any Afrika</text>
      <sha1>nt5u7ie9cphqo7mwdq5u4f07dqp7r0d</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1135077</id>
      <parentid>1135076</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T15:21:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mammysou17</username>
        <id>34685</id>
      </contributor>
      <comment>/* Fikambanana sy hetsika */</comment>
      <origin>1135077</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3312" sha1="h88ughz5o4xbfiejb8fnmull8b6gcff" xml:space="preserve">[[Sary:LGBT flag map of Madagascar.svg|vignette|Sarintanin'i Madagasikara misy sainam-pirenena LGBT]]
Ny vondrom-piarahamonina '''LGBTQ+ (Lesbiana, Gay, Bisexual, Transgender, Queer sy hafa)''' eto [[Madagasikara]] dia miaina ao anatin’ny tontolo ara-tsosialy sy ara-kolontsaina somary sarotra, izay mbola manjaka ny fomba fijery nentim-paharazana sy ny [[fivavahana]]. Na dia tsy voararan’ny lalàna aza ny fifandraisana eo amin’ny olona mitovy fananahana amin’ny toe-javatra manokana, dia mbola misy fanavakavahana sy tsy fahampian’ny fiarovana ara-dalàna ho an’ny olona LGBTQ+.

== Toe-dalàna ==
Eto Madagasikara, tsy [[heloka bevava]] ny fifandraisana ara-nofo eo amin’ny olon-dehibe mitovy fananahana raha mihoatra ny taona ara-dalàna voafaritra. Na izany aza, misy fepetra manokana ao amin’ny lalàna izay mety manasazy hetsika heverina ho “mifanohitra amin’ny fahamaotinana” rehefa misy olona latsaky ny taona voafetra.

Tsy misy ihany koa:

* lalàna manokana miaro amin’ny fanavakavahana mifototra amin’ny fironana ara-pananahana na maha-lahy na maha-vavy,
* fanekena ara-dalàna ny fanambadian’olona mitovy fananahana,
* na rafitra fanovana maha-lahy na maha-vavy amin’ny antontan-taratasy ofisialy.

== Fanekena ara-tsosialy ==
Ny fiarahamonina malagasy dia mbola heverina ho mpandala nentim-paharazana amin’ny ankapobeny, ary matetika ny resaka LGBTQ+ dia tsy resahina ampahibemaso.

Noho izany:

* Misy olona LGBTQ+ miaina miafina noho ny tahotra fanilikilihana.
* Misy tranga fanavakavahana ara-tsosialy sy fanesoana.
* Any amin’ny tanàna lehibe toy ny Antananarivo, misy fivoarana kely amin’ny fahitana sy fandraisana ny vondrom-piarahamonina.

Na izany aza, tsy mitovy ny toe-javatra manerana ny nosy, ary misy olona sy vondrona manohana ny fahasamihafana.

== Fikambanana sy hetsika ==
Tato anatin’ny taona vitsivitsy, nisy fikambanana sy hetsika madinika nipoitra hanohanana ny zon’ny LGBTQ+ eto Madagasikara&lt;ref&gt;https://www.tiatanindrazana.mg/actualites/fanapariahana-ny-fiarahan-ny-mitovy-fananahana-na-lgbt-66031.php&lt;/ref&gt;. Ohatra amin’izany ny:

* sehatra sy vondrona sosialy ho an’ny tanora LGBTQ+,
* hetsika fanentanana momba ny zon’olombelona,
* ary toerana azo antoka (safe spaces) ho an’ny fizaràna traikefa sy fanohanana ara-tsaina.

Ireo hetsika ireo dia mikendry ny hampihena ny fanilikilihana sy hanamafisana ny fahasalamana ara-tsaina sy ara-tsosialy an’ireo olona voakasika.

== Olana sedraina ==
Ny olona LGBTQ+ eto Madagasikara dia mety hiatrika:

* fanilikilihana amin’ny fianakaviana sy fiaraha-monina,
* fahasarotana amin’ny fahazoana asa na fanabeazana amin’ny toe-javatra sasany,
* tsy fahampian’ny fiarovana ara-dalàna amin’ny herisetra na fanararaotana,
* fahasahiranana amin’ny fanehoana malalaka ny maha-izy azy.

== Fivoarana sy ho avy ==
Na dia mbola misy sakana aza, dia hita tsikelikely ny:

* fitomboan’ny fahalalana momba ny zon’olombelona,
* fidiran’ny resaka LGBTQ+ amin’ny media sy tambajotra sosialy,
* ary ny fananganana vondrom-piarahamonina manohana kokoa.

Mbola dingana lavitra anefa no ilaina amin’ny fanovana lalàna sy ny fanovana fomba fisainana mba hahazoana fitoviana tanteraka.

== Jereo koa ==

* Zon’olombelona eto Madagasikara
* Fanavakavahana
* LGBTQ+ any Afrika</text>
      <sha1>h88ughz5o4xbfiejb8fnmull8b6gcff</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1135078</id>
      <parentid>1135077</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T15:38:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mammysou17</username>
        <id>34685</id>
      </contributor>
      <comment>/* Fanekena ara-tsosialy */</comment>
      <origin>1135078</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3411" sha1="5q6g66nygm7h2dchh3ae9v5e0p9hfhm" xml:space="preserve">[[Sary:LGBT flag map of Madagascar.svg|vignette|Sarintanin'i Madagasikara misy sainam-pirenena LGBT]]
Ny vondrom-piarahamonina '''LGBTQ+ (Lesbiana, Gay, Bisexual, Transgender, Queer sy hafa)''' eto [[Madagasikara]] dia miaina ao anatin’ny tontolo ara-tsosialy sy ara-kolontsaina somary sarotra, izay mbola manjaka ny fomba fijery nentim-paharazana sy ny [[fivavahana]]. Na dia tsy voararan’ny lalàna aza ny fifandraisana eo amin’ny olona mitovy fananahana amin’ny toe-javatra manokana, dia mbola misy fanavakavahana sy tsy fahampian’ny fiarovana ara-dalàna ho an’ny olona LGBTQ+.

== Toe-dalàna ==
Eto Madagasikara, tsy [[heloka bevava]] ny fifandraisana ara-nofo eo amin’ny olon-dehibe mitovy fananahana raha mihoatra ny taona ara-dalàna voafaritra. Na izany aza, misy fepetra manokana ao amin’ny lalàna izay mety manasazy hetsika heverina ho “mifanohitra amin’ny fahamaotinana” rehefa misy olona latsaky ny taona voafetra.

Tsy misy ihany koa:

* lalàna manokana miaro amin’ny fanavakavahana mifototra amin’ny fironana ara-pananahana na maha-lahy na maha-vavy,
* fanekena ara-dalàna ny fanambadian’olona mitovy fananahana,
* na rafitra fanovana maha-lahy na maha-vavy amin’ny antontan-taratasy ofisialy.

== Fanekena ara-tsosialy ==
Ny fiarahamonina malagasy dia mbola heverina ho mpandala nentim-paharazana amin’ny ankapobeny, ary matetika ny resaka LGBTQ+ dia tsy resahina ampahibemaso&lt;ref&gt;https://igg-geo.org/2023/07/26/la-place-de-la-culture-dans-lidentite-lgbti-a-madagascar/&lt;/ref&gt;.

Noho izany:

* Misy olona LGBTQ+ miaina miafina noho ny tahotra fanilikilihana.
* Misy tranga fanavakavahana ara-tsosialy sy fanesoana.
* Any amin’ny tanàna lehibe toy ny Antananarivo, misy fivoarana kely amin’ny fahitana sy fandraisana ny vondrom-piarahamonina.

Na izany aza, tsy mitovy ny toe-javatra manerana ny nosy, ary misy olona sy vondrona manohana ny fahasamihafana.

== Fikambanana sy hetsika ==
Tato anatin’ny taona vitsivitsy, nisy fikambanana sy hetsika madinika nipoitra hanohanana ny zon’ny LGBTQ+ eto Madagasikara&lt;ref&gt;https://www.tiatanindrazana.mg/actualites/fanapariahana-ny-fiarahan-ny-mitovy-fananahana-na-lgbt-66031.php&lt;/ref&gt;. Ohatra amin’izany ny:

* sehatra sy vondrona sosialy ho an’ny tanora LGBTQ+,
* hetsika fanentanana momba ny zon’olombelona,
* ary toerana azo antoka (safe spaces) ho an’ny fizaràna traikefa sy fanohanana ara-tsaina.

Ireo hetsika ireo dia mikendry ny hampihena ny fanilikilihana sy hanamafisana ny fahasalamana ara-tsaina sy ara-tsosialy an’ireo olona voakasika.

== Olana sedraina ==
Ny olona LGBTQ+ eto Madagasikara dia mety hiatrika:

* fanilikilihana amin’ny fianakaviana sy fiaraha-monina,
* fahasarotana amin’ny fahazoana asa na fanabeazana amin’ny toe-javatra sasany,
* tsy fahampian’ny fiarovana ara-dalàna amin’ny herisetra na fanararaotana,
* fahasahiranana amin’ny fanehoana malalaka ny maha-izy azy.

== Fivoarana sy ho avy ==
Na dia mbola misy sakana aza, dia hita tsikelikely ny:

* fitomboan’ny fahalalana momba ny zon’olombelona,
* fidiran’ny resaka LGBTQ+ amin’ny media sy tambajotra sosialy,
* ary ny fananganana vondrom-piarahamonina manohana kokoa.

Mbola dingana lavitra anefa no ilaina amin’ny fanovana lalàna sy ny fanovana fomba fisainana mba hahazoana fitoviana tanteraka.

== Jereo koa ==

* Zon’olombelona eto Madagasikara
* Fanavakavahana
* LGBTQ+ any Afrika</text>
      <sha1>5q6g66nygm7h2dchh3ae9v5e0p9hfhm</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1135079</id>
      <parentid>1135078</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T15:39:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mammysou17</username>
        <id>34685</id>
      </contributor>
      <origin>1135079</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3419" sha1="qwon66vxc86883cm2dje9i8b8zdz67w" xml:space="preserve">[[Sary:LGBT flag map of Madagascar.svg|vignette|Sarintanin'i Madagasikara misy sainam-pirenena LGBT]]
Ny vondrom-piarahamonina '''LGBTQ+ (Lesbiana, Gay, Bisexual, Transgender, Queer sy hafa)''' eto [[Madagasikara]] dia miaina ao anatin’ny tontolo ara-tsosialy sy ara-kolontsaina somary sarotra, izay mbola manjaka ny fomba fijery nentim-paharazana sy ny [[fivavahana]]. Na dia tsy voararan’ny lalàna aza ny fifandraisana eo amin’ny olona mitovy fananahana amin’ny toe-javatra manokana, dia mbola misy fanavakavahana sy tsy fahampian’ny fiarovana ara-dalàna ho an’ny olona LGBTQ+.

== Toe-dalàna ==
Eto Madagasikara, tsy [[heloka bevava]] ny fifandraisana ara-nofo eo amin’ny olon-dehibe mitovy fananahana raha mihoatra ny taona ara-dalàna voafaritra. Na izany aza, misy fepetra manokana ao amin’ny lalàna izay mety manasazy hetsika heverina ho “mifanohitra amin’ny fahamaotinana” rehefa misy olona latsaky ny taona voafetra.

Tsy misy ihany koa:

* [[lalàna]] manokana miaro amin’ny fanavakavahana mifototra amin’ny fironana ara-pananahana na maha-lahy na maha-vavy,
* fanekena ara-dalàna ny fanambadian’olona mitovy fananahana,
* na rafitra fanovana maha-lahy na maha-vavy amin’ny antontan-taratasy ofisialy.

== Fanekena ara-tsosialy ==
Ny [[fiarahamonina]] malagasy dia mbola heverina ho mpandala nentim-paharazana amin’ny ankapobeny, ary matetika ny resaka LGBTQ+ dia tsy resahina ampahibemaso&lt;ref&gt;https://igg-geo.org/2023/07/26/la-place-de-la-culture-dans-lidentite-lgbti-a-madagascar/&lt;/ref&gt;.

Noho izany:

* Misy olona LGBTQ+ miaina miafina noho ny tahotra fanilikilihana.
* Misy tranga fanavakavahana ara-tsosialy sy fanesoana.
* Any amin’ny tanàna lehibe toy ny Antananarivo, misy fivoarana kely amin’ny fahitana sy fandraisana ny vondrom-piarahamonina.

Na izany aza, tsy mitovy ny toe-javatra manerana ny nosy, ary misy olona sy vondrona manohana ny fahasamihafana.

== Fikambanana sy hetsika ==
Tato anatin’ny taona vitsivitsy, nisy fikambanana sy hetsika madinika nipoitra hanohanana ny zon’ny LGBTQ+ eto Madagasikara&lt;ref&gt;https://www.tiatanindrazana.mg/actualites/fanapariahana-ny-fiarahan-ny-mitovy-fananahana-na-lgbt-66031.php&lt;/ref&gt;. Ohatra amin’izany ny:

* sehatra sy vondrona sosialy ho an’ny tanora LGBTQ+,
* hetsika fanentanana momba ny zon’olombelona,
* ary toerana azo antoka (safe spaces) ho an’ny fizaràna traikefa sy fanohanana ara-tsaina.

Ireo hetsika ireo dia mikendry ny hampihena ny fanilikilihana sy hanamafisana ny fahasalamana ara-tsaina sy ara-tsosialy an’ireo olona voakasika.

== Olana sedraina ==
Ny olona LGBTQ+ eto Madagasikara dia mety hiatrika:

* fanilikilihana amin’ny fianakaviana sy fiaraha-monina,
* fahasarotana amin’ny fahazoana asa na fanabeazana amin’ny toe-javatra sasany,
* tsy fahampian’ny fiarovana ara-dalàna amin’ny herisetra na fanararaotana,
* fahasahiranana amin’ny fanehoana malalaka ny maha-izy azy.

== Fivoarana sy ho avy ==
Na dia mbola misy sakana aza, dia hita tsikelikely ny:

* fitomboan’ny fahalalana momba ny zon’olombelona,
* fidiran’ny resaka LGBTQ+ amin’ny media sy tambajotra sosialy,
* ary ny fananganana vondrom-piarahamonina manohana kokoa.

Mbola dingana lavitra anefa no ilaina amin’ny fanovana lalàna sy ny fanovana fomba fisainana mba hahazoana fitoviana tanteraka.

== Jereo koa ==

* Zon’olombelona eto Madagasikara
* Fanavakavahana
* LGBTQ+ any Afrika</text>
      <sha1>qwon66vxc86883cm2dje9i8b8zdz67w</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1135080</id>
      <parentid>1135079</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T15:40:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mammysou17</username>
        <id>34685</id>
      </contributor>
      <comment>/* Fanekena ara-tsosialy */</comment>
      <origin>1135080</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3482" sha1="5n9gacc5jg3d762k0l33r5mne778ndi" xml:space="preserve">[[Sary:LGBT flag map of Madagascar.svg|vignette|Sarintanin'i Madagasikara misy sainam-pirenena LGBT]]
Ny vondrom-piarahamonina '''LGBTQ+ (Lesbiana, Gay, Bisexual, Transgender, Queer sy hafa)''' eto [[Madagasikara]] dia miaina ao anatin’ny tontolo ara-tsosialy sy ara-kolontsaina somary sarotra, izay mbola manjaka ny fomba fijery nentim-paharazana sy ny [[fivavahana]]. Na dia tsy voararan’ny lalàna aza ny fifandraisana eo amin’ny olona mitovy fananahana amin’ny toe-javatra manokana, dia mbola misy fanavakavahana sy tsy fahampian’ny fiarovana ara-dalàna ho an’ny olona LGBTQ+.

== Toe-dalàna ==
Eto Madagasikara, tsy [[heloka bevava]] ny fifandraisana ara-nofo eo amin’ny olon-dehibe mitovy fananahana raha mihoatra ny taona ara-dalàna voafaritra. Na izany aza, misy fepetra manokana ao amin’ny lalàna izay mety manasazy hetsika heverina ho “mifanohitra amin’ny fahamaotinana” rehefa misy olona latsaky ny taona voafetra.

Tsy misy ihany koa:

* [[lalàna]] manokana miaro amin’ny fanavakavahana mifototra amin’ny fironana ara-pananahana na maha-lahy na maha-vavy,
* fanekena ara-dalàna ny fanambadian’olona mitovy fananahana,
* na rafitra fanovana maha-lahy na maha-vavy amin’ny antontan-taratasy ofisialy.

== Fanekena ara-tsosialy ==
Ny [[fiarahamonina]] malagasy dia mbola heverina ho mpandala nentim-paharazana amin’ny ankapobeny, ary matetika ny resaka LGBTQ+ dia tsy resahina ampahibemaso&lt;ref&gt;https://igg-geo.org/2023/07/26/la-place-de-la-culture-dans-lidentite-lgbti-a-madagascar/&lt;/ref&gt;.

Noho izany:

* Misy olona LGBTQ+ miaina miafina noho ny tahotra [[Fanilikilihana mahazo ny olona manana fahasembanana|fanilikilihana]].
* Misy tranga fanavakavahana ara-tsosialy sy fanesoana.
* Any amin’ny tanàna lehibe toy ny ao [[Antananarivo]], misy fivoarana kely amin’ny fahitana sy fandraisana ny vondrom-piarahamonina.

Na izany aza, tsy mitovy ny toe-javatra manerana ny nosy, ary misy olona sy vondrona manohana ny fahasamihafana.

== Fikambanana sy hetsika ==
Tato anatin’ny taona vitsivitsy, nisy fikambanana sy hetsika madinika nipoitra hanohanana ny zon’ny LGBTQ+ eto Madagasikara&lt;ref&gt;https://www.tiatanindrazana.mg/actualites/fanapariahana-ny-fiarahan-ny-mitovy-fananahana-na-lgbt-66031.php&lt;/ref&gt;. Ohatra amin’izany ny:

* sehatra sy vondrona sosialy ho an’ny tanora LGBTQ+,
* hetsika fanentanana momba ny zon’olombelona,
* ary toerana azo antoka (safe spaces) ho an’ny fizaràna traikefa sy fanohanana ara-tsaina.

Ireo hetsika ireo dia mikendry ny hampihena ny fanilikilihana sy hanamafisana ny fahasalamana ara-tsaina sy ara-tsosialy an’ireo olona voakasika.

== Olana sedraina ==
Ny olona LGBTQ+ eto Madagasikara dia mety hiatrika:

* fanilikilihana amin’ny fianakaviana sy fiaraha-monina,
* fahasarotana amin’ny fahazoana asa na fanabeazana amin’ny toe-javatra sasany,
* tsy fahampian’ny fiarovana ara-dalàna amin’ny herisetra na fanararaotana,
* fahasahiranana amin’ny fanehoana malalaka ny maha-izy azy.

== Fivoarana sy ho avy ==
Na dia mbola misy sakana aza, dia hita tsikelikely ny:

* fitomboan’ny fahalalana momba ny zon’olombelona,
* fidiran’ny resaka LGBTQ+ amin’ny media sy tambajotra sosialy,
* ary ny fananganana vondrom-piarahamonina manohana kokoa.

Mbola dingana lavitra anefa no ilaina amin’ny fanovana lalàna sy ny fanovana fomba fisainana mba hahazoana fitoviana tanteraka.

== Jereo koa ==

* Zon’olombelona eto Madagasikara
* Fanavakavahana
* LGBTQ+ any Afrika</text>
      <sha1>5n9gacc5jg3d762k0l33r5mne778ndi</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1135081</id>
      <parentid>1135080</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T15:41:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mammysou17</username>
        <id>34685</id>
      </contributor>
      <comment>/* Jereo koa */</comment>
      <origin>1135081</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3547" sha1="oqiinnml6owx7mr9alfwwi87pl7ud30" xml:space="preserve">[[Sary:LGBT flag map of Madagascar.svg|vignette|Sarintanin'i Madagasikara misy sainam-pirenena LGBT]]
Ny vondrom-piarahamonina '''LGBTQ+ (Lesbiana, Gay, Bisexual, Transgender, Queer sy hafa)''' eto [[Madagasikara]] dia miaina ao anatin’ny tontolo ara-tsosialy sy ara-kolontsaina somary sarotra, izay mbola manjaka ny fomba fijery nentim-paharazana sy ny [[fivavahana]]. Na dia tsy voararan’ny lalàna aza ny fifandraisana eo amin’ny olona mitovy fananahana amin’ny toe-javatra manokana, dia mbola misy fanavakavahana sy tsy fahampian’ny fiarovana ara-dalàna ho an’ny olona LGBTQ+.

== Toe-dalàna ==
Eto Madagasikara, tsy [[heloka bevava]] ny fifandraisana ara-nofo eo amin’ny olon-dehibe mitovy fananahana raha mihoatra ny taona ara-dalàna voafaritra. Na izany aza, misy fepetra manokana ao amin’ny lalàna izay mety manasazy hetsika heverina ho “mifanohitra amin’ny fahamaotinana” rehefa misy olona latsaky ny taona voafetra.

Tsy misy ihany koa:

* [[lalàna]] manokana miaro amin’ny fanavakavahana mifototra amin’ny fironana ara-pananahana na maha-lahy na maha-vavy,
* fanekena ara-dalàna ny fanambadian’olona mitovy fananahana,
* na rafitra fanovana maha-lahy na maha-vavy amin’ny antontan-taratasy ofisialy.

== Fanekena ara-tsosialy ==
Ny [[fiarahamonina]] malagasy dia mbola heverina ho mpandala nentim-paharazana amin’ny ankapobeny, ary matetika ny resaka LGBTQ+ dia tsy resahina ampahibemaso&lt;ref&gt;https://igg-geo.org/2023/07/26/la-place-de-la-culture-dans-lidentite-lgbti-a-madagascar/&lt;/ref&gt;.

Noho izany:

* Misy olona LGBTQ+ miaina miafina noho ny tahotra [[Fanilikilihana mahazo ny olona manana fahasembanana|fanilikilihana]].
* Misy tranga fanavakavahana ara-tsosialy sy fanesoana.
* Any amin’ny tanàna lehibe toy ny ao [[Antananarivo]], misy fivoarana kely amin’ny fahitana sy fandraisana ny vondrom-piarahamonina.

Na izany aza, tsy mitovy ny toe-javatra manerana ny nosy, ary misy olona sy vondrona manohana ny fahasamihafana.

== Fikambanana sy hetsika ==
Tato anatin’ny taona vitsivitsy, nisy fikambanana sy hetsika madinika nipoitra hanohanana ny zon’ny LGBTQ+ eto Madagasikara&lt;ref&gt;https://www.tiatanindrazana.mg/actualites/fanapariahana-ny-fiarahan-ny-mitovy-fananahana-na-lgbt-66031.php&lt;/ref&gt;. Ohatra amin’izany ny:

* sehatra sy vondrona sosialy ho an’ny tanora LGBTQ+,
* hetsika fanentanana momba ny zon’olombelona,
* ary toerana azo antoka (safe spaces) ho an’ny fizaràna traikefa sy fanohanana ara-tsaina.

Ireo hetsika ireo dia mikendry ny hampihena ny fanilikilihana sy hanamafisana ny fahasalamana ara-tsaina sy ara-tsosialy an’ireo olona voakasika.

== Olana sedraina ==
Ny olona LGBTQ+ eto Madagasikara dia mety hiatrika:

* fanilikilihana amin’ny fianakaviana sy fiaraha-monina,
* fahasarotana amin’ny fahazoana asa na fanabeazana amin’ny toe-javatra sasany,
* tsy fahampian’ny fiarovana ara-dalàna amin’ny herisetra na fanararaotana,
* fahasahiranana amin’ny fanehoana malalaka ny maha-izy azy.

== Fivoarana sy ho avy ==
Na dia mbola misy sakana aza, dia hita tsikelikely ny:

* fitomboan’ny fahalalana momba ny zon’olombelona,
* fidiran’ny resaka LGBTQ+ amin’ny media sy tambajotra sosialy,
* ary ny fananganana vondrom-piarahamonina manohana kokoa.

Mbola dingana lavitra anefa no ilaina amin’ny fanovana lalàna sy ny fanovana fomba fisainana mba hahazoana fitoviana tanteraka.

== Jereo koa ==

* [[Zon'olombelona eto Madagasikara|Zon’olombelona eto Madagasikara]]
* [[Fanavakavahana]]
* [[:fr:LGBTQ_en_Afrique|LGBTQ+ any Afrika]]</text>
      <sha1>oqiinnml6owx7mr9alfwwi87pl7ud30</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1135082</id>
      <parentid>1135081</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T15:42:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mammysou17</username>
        <id>34685</id>
      </contributor>
      <comment>/* Fivoarana sy ho avy */</comment>
      <origin>1135082</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3567" sha1="8bncksnrpat80vcw0woom8y6vn3l424" xml:space="preserve">[[Sary:LGBT flag map of Madagascar.svg|vignette|Sarintanin'i Madagasikara misy sainam-pirenena LGBT]]
Ny vondrom-piarahamonina '''LGBTQ+ (Lesbiana, Gay, Bisexual, Transgender, Queer sy hafa)''' eto [[Madagasikara]] dia miaina ao anatin’ny tontolo ara-tsosialy sy ara-kolontsaina somary sarotra, izay mbola manjaka ny fomba fijery nentim-paharazana sy ny [[fivavahana]]. Na dia tsy voararan’ny lalàna aza ny fifandraisana eo amin’ny olona mitovy fananahana amin’ny toe-javatra manokana, dia mbola misy fanavakavahana sy tsy fahampian’ny fiarovana ara-dalàna ho an’ny olona LGBTQ+.

== Toe-dalàna ==
Eto Madagasikara, tsy [[heloka bevava]] ny fifandraisana ara-nofo eo amin’ny olon-dehibe mitovy fananahana raha mihoatra ny taona ara-dalàna voafaritra. Na izany aza, misy fepetra manokana ao amin’ny lalàna izay mety manasazy hetsika heverina ho “mifanohitra amin’ny fahamaotinana” rehefa misy olona latsaky ny taona voafetra.

Tsy misy ihany koa:

* [[lalàna]] manokana miaro amin’ny fanavakavahana mifototra amin’ny fironana ara-pananahana na maha-lahy na maha-vavy,
* fanekena ara-dalàna ny fanambadian’olona mitovy fananahana,
* na rafitra fanovana maha-lahy na maha-vavy amin’ny antontan-taratasy ofisialy.

== Fanekena ara-tsosialy ==
Ny [[fiarahamonina]] malagasy dia mbola heverina ho mpandala nentim-paharazana amin’ny ankapobeny, ary matetika ny resaka LGBTQ+ dia tsy resahina ampahibemaso&lt;ref&gt;https://igg-geo.org/2023/07/26/la-place-de-la-culture-dans-lidentite-lgbti-a-madagascar/&lt;/ref&gt;.

Noho izany:

* Misy olona LGBTQ+ miaina miafina noho ny tahotra [[Fanilikilihana mahazo ny olona manana fahasembanana|fanilikilihana]].
* Misy tranga fanavakavahana ara-tsosialy sy fanesoana.
* Any amin’ny tanàna lehibe toy ny ao [[Antananarivo]], misy fivoarana kely amin’ny fahitana sy fandraisana ny vondrom-piarahamonina.

Na izany aza, tsy mitovy ny toe-javatra manerana ny nosy, ary misy olona sy vondrona manohana ny fahasamihafana.

== Fikambanana sy hetsika ==
Tato anatin’ny taona vitsivitsy, nisy fikambanana sy hetsika madinika nipoitra hanohanana ny zon’ny LGBTQ+ eto Madagasikara&lt;ref&gt;https://www.tiatanindrazana.mg/actualites/fanapariahana-ny-fiarahan-ny-mitovy-fananahana-na-lgbt-66031.php&lt;/ref&gt;. Ohatra amin’izany ny:

* sehatra sy vondrona sosialy ho an’ny tanora LGBTQ+,
* hetsika fanentanana momba ny zon’olombelona,
* ary toerana azo antoka (safe spaces) ho an’ny fizaràna traikefa sy fanohanana ara-tsaina.

Ireo hetsika ireo dia mikendry ny hampihena ny fanilikilihana sy hanamafisana ny fahasalamana ara-tsaina sy ara-tsosialy an’ireo olona voakasika.

== Olana sedraina ==
Ny olona LGBTQ+ eto Madagasikara dia mety hiatrika:

* fanilikilihana amin’ny fianakaviana sy fiaraha-monina,
* fahasarotana amin’ny fahazoana asa na fanabeazana amin’ny toe-javatra sasany,
* tsy fahampian’ny fiarovana ara-dalàna amin’ny herisetra na fanararaotana,
* fahasahiranana amin’ny fanehoana malalaka ny maha-izy azy.

== Fivoarana sy ho avy ==
Na dia mbola misy sakana aza, dia hita tsikelikely ny:

* fitomboan’ny fahalalana momba ny [[Zon' olombelona|zon’olombelona]],
* fidiran’ny resaka LGBTQ+ amin’ny media sy tambajotra sosialy,
* ary ny fananganana vondrom-piarahamonina manohana kokoa.

Mbola dingana lavitra anefa no ilaina amin’ny fanovana lalàna sy ny fanovana fomba fisainana mba hahazoana fitoviana tanteraka.

== Jereo koa ==

* [[Zon'olombelona eto Madagasikara|Zon’olombelona eto Madagasikara]]
* [[Fanavakavahana]]
* [[:fr:LGBTQ_en_Afrique|LGBTQ+ any Afrika]]</text>
      <sha1>8bncksnrpat80vcw0woom8y6vn3l424</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1135083</id>
      <parentid>1135082</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T15:42:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mammysou17</username>
        <id>34685</id>
      </contributor>
      <comment>/* Fivoarana sy ho avy */ nampiditra rohy</comment>
      <origin>1135083</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3615" sha1="sdl5qf4rf2bfdoo4d1bg5cjd8fajbi9" xml:space="preserve">[[Sary:LGBT flag map of Madagascar.svg|vignette|Sarintanin'i Madagasikara misy sainam-pirenena LGBT]]
Ny vondrom-piarahamonina '''LGBTQ+ (Lesbiana, Gay, Bisexual, Transgender, Queer sy hafa)''' eto [[Madagasikara]] dia miaina ao anatin’ny tontolo ara-tsosialy sy ara-kolontsaina somary sarotra, izay mbola manjaka ny fomba fijery nentim-paharazana sy ny [[fivavahana]]. Na dia tsy voararan’ny lalàna aza ny fifandraisana eo amin’ny olona mitovy fananahana amin’ny toe-javatra manokana, dia mbola misy fanavakavahana sy tsy fahampian’ny fiarovana ara-dalàna ho an’ny olona LGBTQ+.

== Toe-dalàna ==
Eto Madagasikara, tsy [[heloka bevava]] ny fifandraisana ara-nofo eo amin’ny olon-dehibe mitovy fananahana raha mihoatra ny taona ara-dalàna voafaritra. Na izany aza, misy fepetra manokana ao amin’ny lalàna izay mety manasazy hetsika heverina ho “mifanohitra amin’ny fahamaotinana” rehefa misy olona latsaky ny taona voafetra.

Tsy misy ihany koa:

* [[lalàna]] manokana miaro amin’ny fanavakavahana mifototra amin’ny fironana ara-pananahana na maha-lahy na maha-vavy,
* fanekena ara-dalàna ny fanambadian’olona mitovy fananahana,
* na rafitra fanovana maha-lahy na maha-vavy amin’ny antontan-taratasy ofisialy.

== Fanekena ara-tsosialy ==
Ny [[fiarahamonina]] malagasy dia mbola heverina ho mpandala nentim-paharazana amin’ny ankapobeny, ary matetika ny resaka LGBTQ+ dia tsy resahina ampahibemaso&lt;ref&gt;https://igg-geo.org/2023/07/26/la-place-de-la-culture-dans-lidentite-lgbti-a-madagascar/&lt;/ref&gt;.

Noho izany:

* Misy olona LGBTQ+ miaina miafina noho ny tahotra [[Fanilikilihana mahazo ny olona manana fahasembanana|fanilikilihana]].
* Misy tranga fanavakavahana ara-tsosialy sy fanesoana.
* Any amin’ny tanàna lehibe toy ny ao [[Antananarivo]], misy fivoarana kely amin’ny fahitana sy fandraisana ny vondrom-piarahamonina.

Na izany aza, tsy mitovy ny toe-javatra manerana ny nosy, ary misy olona sy vondrona manohana ny fahasamihafana.

== Fikambanana sy hetsika ==
Tato anatin’ny taona vitsivitsy, nisy fikambanana sy hetsika madinika nipoitra hanohanana ny zon’ny LGBTQ+ eto Madagasikara&lt;ref&gt;https://www.tiatanindrazana.mg/actualites/fanapariahana-ny-fiarahan-ny-mitovy-fananahana-na-lgbt-66031.php&lt;/ref&gt;. Ohatra amin’izany ny:

* sehatra sy vondrona sosialy ho an’ny tanora LGBTQ+,
* hetsika fanentanana momba ny zon’olombelona,
* ary toerana azo antoka (safe spaces) ho an’ny fizaràna traikefa sy fanohanana ara-tsaina.

Ireo hetsika ireo dia mikendry ny hampihena ny fanilikilihana sy hanamafisana ny fahasalamana ara-tsaina sy ara-tsosialy an’ireo olona voakasika.

== Olana sedraina ==
Ny olona LGBTQ+ eto Madagasikara dia mety hiatrika:

* fanilikilihana amin’ny fianakaviana sy fiaraha-monina,
* fahasarotana amin’ny fahazoana asa na fanabeazana amin’ny toe-javatra sasany,
* tsy fahampian’ny fiarovana ara-dalàna amin’ny herisetra na fanararaotana,
* fahasahiranana amin’ny fanehoana malalaka ny maha-izy azy.

== Fivoarana sy ho avy ==
Na dia mbola misy sakana aza, dia hita tsikelikely ny:

* fitomboan’ny fahalalana momba ny [[Zon' olombelona|zon’olombelona]],
* fidiran’ny resaka LGBTQ+ amin’ny media sy tambajotra sosialy,
* ary ny fananganana vondrom-piarahamonina manohana kokoa&lt;ref&gt;https://feminaction.fr/osc/orms-lgbt/&lt;/ref&gt;.

Mbola dingana lavitra anefa no ilaina amin’ny fanovana lalàna sy ny fanovana fomba fisainana mba hahazoana fitoviana tanteraka.

== Jereo koa ==

* [[Zon'olombelona eto Madagasikara|Zon’olombelona eto Madagasikara]]
* [[Fanavakavahana]]
* [[:fr:LGBTQ_en_Afrique|LGBTQ+ any Afrika]]</text>
      <sha1>sdl5qf4rf2bfdoo4d1bg5cjd8fajbi9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Phyllanthus amarus</title>
    <ns>0</ns>
    <id>299027</id>
    <revision>
      <id>1135095</id>
      <timestamp>2026-04-13T08:12:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Thelezifor</username>
        <id>15140</id>
      </contributor>
      <comment>Karazan-javamaniry ao amin' ny fianakaviana Phyllanthaceae</comment>
      <origin>1135095</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1672" sha1="d2kkxrc6482u1l6rpkln79jx5c4skfn" xml:space="preserve">[[Sary:Phyllanthus amarus 257290771.jpg|vignette|368x368px|''Phyllanthus amarus'']]
Ny '''''Phyllanthus amarus''''' na '''''Phyllanthus niruri'' var. ''amarus''''' karazana [[Angiospermae|zavamaniry mamony]], ahitra ao amin' ny fianakaviana ''[[Phyllanthaceae]]'', hita any amin' ny faritra trôpikaly any [[Amerika]], any [[India]], any [[Repoblika Entim-Bahoakan' i Sina|Sina]], any [[Srilanka]], ary any [[Azia Atsimo-Atsinanana]]. Atao hoe '''anakatsotsy''' izy io amin' ny [[Fiteny malagasy|teny malagasy]]. 

== Famariparitana ==
Zavamaniry kely ny ''Phyllanthus amarus'', ahitra maniry isan-taona, izay manana haavo 30 hatramin' ny 60 sm. Misy andalan-dravina roa ny rantsany izay madinika. Miendrika salavalava ireo ravina ireo izay mirefy 5 hatramin' ny 10 mm sy mifandimby. Mirefy 2 mm eo ho eo ny voniny miendrika kintana. Maniry tsara amin' ny tany misy hamandoana sy somary misy alokaloka ny ''Phyllanthus amarus'', ary mahatratra ny fahalehibeazany ao anatin' ny 2 hatramin' ny 3 volana.

== Singa simika ao aminy ==
Misy [[flavônôida]] (kersetinina-3-0-gliokôsida sy rotinina), [[taninina]] (jeraniinina, amariinna ary galôkatesinina), ary [[alkalôida]] (filantinina, karazana kinôlizidinina, sekiorininina, nôrsekiorininina, izôbiobialinina ary epibiobialinina) ny ''Phyllanthus amarus''.

== Fampiasana ==
Ampiasaina amin' ny [[fitsaboana nentim-paharazana]] amin' ny kolontsaina isan-karazany ny ''Phyllanthus amarus'', anisan' izany fitsaboana ao amin' ny foko amazôniana maro sy ny [[Ayurveda|fitsaboana aiorvedika]] ary ny fanafodim-bahoaka [[Singaley (vahoaka)|singaley]].

== Jereo koa ==

* ''[[Phyllanthus]]''
* ''[[Phyllanthus niruri]]''</text>
      <sha1>d2kkxrc6482u1l6rpkln79jx5c4skfn</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1135098</id>
      <parentid>1135095</parentid>
      <timestamp>2026-04-13T08:22:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Thelezifor</username>
        <id>15140</id>
      </contributor>
      <comment>Nanampy sary</comment>
      <origin>1135098</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2206" sha1="l2gmxr7nsu9gjjtbvrdu3nt97a5xbnu" xml:space="preserve">[[Sary:Phyllanthus amarus 257290771.jpg|vignette|368x368px|''Phyllanthus amarus'']]
Ny '''''Phyllanthus amarus''''' na '''''Phyllanthus niruri'' var. ''amarus''''' karazana [[Angiospermae|zavamaniry mamony]], ahitra ao amin' ny fianakaviana ''[[Phyllanthaceae]]'', hita any amin' ny faritra trôpikaly any [[Amerika]], any [[India]], any [[Repoblika Entim-Bahoakan' i Sina|Sina]], any [[Srilanka]], ary any [[Azia Atsimo-Atsinanana]]. Atao hoe '''anakatsotsy''' izy io amin' ny [[Fiteny malagasy|teny malagasy]]. 

== Famariparitana ==
[[Sary:Keezhanelli.JPG|ankavia|vignette|''Phyllanthus amarus'']]
Zavamaniry kely ny ''Phyllanthus amarus'', ahitra maniry isan-taona, izay manana haavo 30 hatramin' ny 60 sm. Maniry tsara amin' ny tany misy hamandoana sy somary misy alokaloka ny ''Phyllanthus amarus'', ary mahatratra ny fahalehibeazany ao anatin' ny 2 hatramin' ny 3 volana.

=== Ravina ===
[[Sary:Kizharnelli1.JPG|vignette|''Phyllanthus amarus'']]
Misy andalan-dravina roa ny rantsan' ny ''Phyllanthus amarus'' izay madinika. Miendrika salavalava ireo ravina ireo izay mirefy 5 hatramin' ny 10 mm sy mifandimby. 

=== Vony ===
[[Sary:Phyllanthus amarus 199968575.jpg|ankavia|vignette|240x240px|Vony sy voan' ny ''Phyllanthus amarus'']]
Mirefy 2 mm eo ho eo ny vonin' ny ''Phyllanthus amarus'' miendrika kintana.

=== Voany ===
[[Sary:Keezharnelli new.jpg|vignette|Ravina sy voan' ny ''Phyllanthus amarus'']]
Madinika ny voan' ny ''Phyllanthus amarus'' sady mipetaka manaraka ny andavan' ny rantsany eo ambanin' ny andalan-dravina.

== Singa simika ao aminy ==
Misy [[flavônôida]] (kersetinina-3-0-gliokôsida sy rotinina), [[taninina]] (jeraniinina, amariinna ary galôkatesinina), ary [[alkalôida]] (filantinina, karazana kinôlizidinina, sekiorininina, nôrsekiorininina, izôbiobialinina ary epibiobialinina) ny ''Phyllanthus amarus''.

== Fampiasana ==
Ampiasaina amin' ny [[fitsaboana nentim-paharazana]] amin' ny kolontsaina isan-karazany ny ''Phyllanthus amarus'', anisan' izany fitsaboana ao amin' ny foko amazôniana maro sy ny [[Ayurveda|fitsaboana aiorvedika]] ary ny fanafodim-bahoaka [[Singaley (vahoaka)|singaley]].

== Jereo koa ==

* ''[[Phyllanthus]]''
* ''[[Phyllanthus niruri]]''</text>
      <sha1>l2gmxr7nsu9gjjtbvrdu3nt97a5xbnu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Lyon</title>
    <ns>0</ns>
    <id>299028</id>
    <revision>
      <id>1135102</id>
      <timestamp>2026-04-13T09:00:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HarryWurst</username>
        <id>36292</id>
      </contributor>
      <comment>Pejy noforonina tamin'ny « {{infobox tanàna |anarana = Lyon |velarantany = 47,87  |isam-ponina = 519.127 |haavo = 162–312 |ben'ny tanàna =  |sary = Lyon-part-dieu-2023.jpg |saina =Flag of Lyon, France.svg |firenena = {{Frantsa}} |faritany =  [[Rhône]] |tanànan-dehibe=2.323.221 }} '''Lyon''' dia tanàna ao amin'ny sokajin'ny kaominina ao {{Frantsa}} .  I dia no renivohitry ny faritr'i [[Auvergne-Rhône-Alpes]]  Lyon ihany koa no toeran'ny prefektioran'ny departemantan'i [[Rhône]],... »</comment>
      <origin>1135102</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="701" sha1="t9gaowhrfkq3jc3xhyvsq1r7g5qrrc3" xml:space="preserve">{{infobox tanàna
|anarana = Lyon
|velarantany = 47,87 
|isam-ponina = 519.127
|haavo = 162–312
|ben'ny tanàna = 
|sary = Lyon-part-dieu-2023.jpg
|saina =Flag of Lyon, France.svg
|firenena = {{Frantsa}}
|faritany =  [[Rhône]]
|tanànan-dehibe=2.323.221
}}
'''Lyon''' dia tanàna ao amin'ny sokajin'ny kaominina ao {{Frantsa}} .

I dia no renivohitry ny faritr'i [[Auvergne-Rhône-Alpes]]

Lyon ihany koa no toeran'ny prefektioran'ny departemantan'i [[Rhône]], saingy tsy tafiditra ao intsony hatramin'ny taona 2015.

Miaraka amin'ny mponina 519.127, Lyon no tanàna fahatelo lehibe indrindra ao amin'ny firenena aorian'i [[Paris]] sy [[Marseille]].


[[Sokajy:Tanàna ao amin'ny faritr'i Rhône]]</text>
      <sha1>t9gaowhrfkq3jc3xhyvsq1r7g5qrrc3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1135104</id>
      <parentid>1135102</parentid>
      <timestamp>2026-04-13T09:01:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HarryWurst</username>
        <id>36292</id>
      </contributor>
      <origin>1135104</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="762" sha1="tclt8xwyo70a7gh7o8ksjuytl1xu3ew" xml:space="preserve">{{infobox tanàna
|anarana = Lyon
|velarantany = 47,87 
|isam-ponina = 519.127
|haavo = 162–312
|ben'ny tanàna = 
|sary = Lyon-part-dieu-2023.jpg
|saina =Flag of Lyon, France.svg
|firenena = {{Frantsa}}
|faritany =  [[Rhône]]
|tanànan-dehibe=2.323.221
}}
'''Lyon''' dia tanàna ao amin'ny sokajin'ny kaominina ao {{Frantsa}} .

I dia no renivohitry ny faritr'i [[Auvergne-Rhône-Alpes]]

Lyon ihany koa no toeran'ny prefektioran'ny departemantan'i [[Rhône]], saingy tsy tafiditra ao intsony hatramin'ny taona 2015.

Miaraka amin'ny mponina 519.127, Lyon no tanàna fahatelo lehibe indrindra ao amin'ny firenena aorian'i [[Paris]] sy [[Marseille]].


[[Sokajy:Tanàna ao amin'ny faritr'i Rhône]]
[[Sokajy:Tanàna ao amin'ny faritr'i Auvergne-Rhône-Alpes]]</text>
      <sha1>tclt8xwyo70a7gh7o8ksjuytl1xu3ew</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1135105</id>
      <parentid>1135104</parentid>
      <timestamp>2026-04-13T09:01:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HarryWurst</username>
        <id>36292</id>
      </contributor>
      <origin>1135105</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="776" sha1="oncutu4xjx2wsv2vxxbawiuj2kojs03" xml:space="preserve">{{infobox tanàna
|anarana = Lyon
|velarantany = 47,87 
|isam-ponina = 519.127
|haavo = 162–312
|ben'ny tanàna = 
|sary = Lyon-part-dieu-2023.jpg
|saina =Flag of Lyon, France.svg
|firenena = {{Frantsa}}
|faritany =  [[Rhône]]
|tanànan-dehibe=2.323.221
}}
'''Lyon''' dia tanàna ao amin'ny sokajin'ny kaominina ao {{Frantsa}} .

I dia no renivohitry ny faritr'i [[Auvergne-Rhône-Alpes]]

Lyon ihany koa no toeran'ny prefektioran'ny departemantan'i [[Rhône]], saingy tsy tafiditra ao intsony hatramin'ny taona 2015.

Miaraka amin'ny mponina 519.127, Lyon no tanàna fahatelo lehibe indrindra ao amin'ny firenena aorian'i [[Paris]] sy [[Marseille]].


==Jereo koa==
[[Sokajy:Tanàna ao amin'ny faritr'i Rhône]]
[[Sokajy:Tanàna ao amin'ny faritr'i Auvergne-Rhône-Alpes]]</text>
      <sha1>oncutu4xjx2wsv2vxxbawiuj2kojs03</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1135110</id>
      <parentid>1135105</parentid>
      <timestamp>2026-04-13T10:03:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HarryWurst</username>
        <id>36292</id>
      </contributor>
      <origin>1135110</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="788" sha1="61z2ewg3t5c5agv5q1v6waa2k3xhns1" xml:space="preserve">{{infobox tanàna
|anarana = Lyon
|velarantany = 47,87 
|isam-ponina = 519.127
|haavo = 162–312
|ben'ny tanàna = 
|sary = Lyon-part-dieu-2023.jpg
|saina =Flag of Lyon, France.svg
|firenena = {{Frantsa}}
|faritany =  [[Rhône]]
|tanànan-dehibe=2.323.221
}}
'''Lyon''' dia tanàna ao amin'ny sokajin'ny kaominina ao {{Frantsa}} .

I dia no renivohitry ny faritr'i [[Auvergne-Rhône-Alpes]]

Lyon ihany koa no toeran'ny prefektioran'ny departemantan'i [[Rhône]], saingy tsy tafiditra ao intsony hatramin'ny taona 2015.

Miaraka amin'ny mponina 519.127, Lyon no tanàna fahatelo lehibe indrindra ao amin'ny firenena aorian'i [[Paris]] sy [[Marseille]].


==Jereo koa==
[[fr:Lyon]]
[[Sokajy:Tanàna ao amin'ny faritr'i Rhône]]
[[Sokajy:Tanàna ao amin'ny faritr'i Auvergne-Rhône-Alpes]]</text>
      <sha1>61z2ewg3t5c5agv5q1v6waa2k3xhns1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Sokajy:Tanàna ao amin'ny faritr'i Rhône</title>
    <ns>14</ns>
    <id>299029</id>
    <revision>
      <id>1135103</id>
      <timestamp>2026-04-13T09:00:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HarryWurst</username>
        <id>36292</id>
      </contributor>
      <comment>Pejy noforonina tamin'ny « [[Sokajy:Tanàna ao Frantsa|Rhône]] »</comment>
      <origin>1135103</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="36" sha1="e2668xgr7prqh8720sxqrasv0tds5pc" xml:space="preserve">[[Sokajy:Tanàna ao Frantsa|Rhône]]</text>
      <sha1>e2668xgr7prqh8720sxqrasv0tds5pc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Dinika amin'ny mpikambana:Anai171</title>
    <ns>3</ns>
    <id>299030</id>
    <revision>
      <id>1135116</id>
      <timestamp>2026-04-13T10:12:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>CeylonChingu</username>
        <id>39241</id>
      </contributor>
      <comment>/* Welcome to Wiki Project Med! */ fizarana vaovao</comment>
      <origin>1135116</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1570" sha1="r9r0encqxvyq67xlgwzauam64jmix07" xml:space="preserve">== Welcome to Wiki Project Med!  ==

{| cellspacing=&quot;8&quot; cellpadding=&quot;0&quot; style=&quot;width:100%; clear:both; margin:0.5em auto; background-color:#EAF2FF; border:1px solid #4a0000;&quot;
| [[File:Medical translation.svg|250x250px]]
|
Hi '''{{PAGENAME}}'''!

Thank you for your recent contributions to [[mdwiki:WikiProjectMed:Wiki_Project_Med_Foundation|Wiki Project Med]].
We are glad to have you as part of our translation task force, helping make reliable medical information accessible to more people worldwide, both online and offline.

Please check this onboarding course [https://sites.google.com/wikiprojectmed.org/mdwiki-onboarding-course/] to learn more about our translation process.

'''After every translation, please ensure the following steps are done:'''

*Confirm that you have chosen the best title or properly translated the title.
*Add suitable categories.
*Check that the infobox is correctly translated and complete.
*Make sure you have followed your language-specific Wikipedia guidelines.
*After publishing your translation, if you receive any comments from the reviewers please reply and coordinate with them.

Following this checklist helps us collaborate positively and effectively with local Wikipedia reviewers. If you have any questions or need support, please feel free to get in touch. 

Thank you for contributing your time and skills to this important work.

-- '''[[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med Foundation]]''' Team

|} [[Mpikambana:CeylonChingu|CeylonChingu]] ([[Dinika amin'ny mpikambana:CeylonChingu|resaka]]) 13 Aprily 2026 à 10:12 (UTC)</text>
      <sha1>r9r0encqxvyq67xlgwzauam64jmix07</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Dinika amin'ny mpikambana:Bluerose25</title>
    <ns>3</ns>
    <id>299031</id>
    <revision>
      <id>1135117</id>
      <timestamp>2026-04-13T10:13:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>CeylonChingu</username>
        <id>39241</id>
      </contributor>
      <comment>/* Welcome to Wiki Project Med! */ fizarana vaovao</comment>
      <origin>1135117</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1570" sha1="qlc5qpng8ze8z183pae723nlvw0s1c3" xml:space="preserve">== Welcome to Wiki Project Med!  ==

{| cellspacing=&quot;8&quot; cellpadding=&quot;0&quot; style=&quot;width:100%; clear:both; margin:0.5em auto; background-color:#EAF2FF; border:1px solid #4a0000;&quot;
| [[File:Medical translation.svg|250x250px]]
|
Hi '''{{PAGENAME}}'''!

Thank you for your recent contributions to [[mdwiki:WikiProjectMed:Wiki_Project_Med_Foundation|Wiki Project Med]].
We are glad to have you as part of our translation task force, helping make reliable medical information accessible to more people worldwide, both online and offline.

Please check this onboarding course [https://sites.google.com/wikiprojectmed.org/mdwiki-onboarding-course/] to learn more about our translation process.

'''After every translation, please ensure the following steps are done:'''

*Confirm that you have chosen the best title or properly translated the title.
*Add suitable categories.
*Check that the infobox is correctly translated and complete.
*Make sure you have followed your language-specific Wikipedia guidelines.
*After publishing your translation, if you receive any comments from the reviewers please reply and coordinate with them.

Following this checklist helps us collaborate positively and effectively with local Wikipedia reviewers. If you have any questions or need support, please feel free to get in touch. 

Thank you for contributing your time and skills to this important work.

-- '''[[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med Foundation]]''' Team

|} [[Mpikambana:CeylonChingu|CeylonChingu]] ([[Dinika amin'ny mpikambana:CeylonChingu|resaka]]) 13 Aprily 2026 à 10:13 (UTC)</text>
      <sha1>qlc5qpng8ze8z183pae723nlvw0s1c3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Dinika amin'ny mpikambana:Lalinah</title>
    <ns>3</ns>
    <id>299032</id>
    <revision>
      <id>1135119</id>
      <timestamp>2026-04-13T10:15:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>CeylonChingu</username>
        <id>39241</id>
      </contributor>
      <comment>/* Welcome to Wiki Project Med! */ fizarana vaovao</comment>
      <origin>1135119</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1570" sha1="6f8jwyfwww8bh7lwu85p6u7acrvxsqt" xml:space="preserve">== Welcome to Wiki Project Med!  ==

{| cellspacing=&quot;8&quot; cellpadding=&quot;0&quot; style=&quot;width:100%; clear:both; margin:0.5em auto; background-color:#EAF2FF; border:1px solid #4a0000;&quot;
| [[File:Medical translation.svg|250x250px]]
|
Hi '''{{PAGENAME}}'''!

Thank you for your recent contributions to [[mdwiki:WikiProjectMed:Wiki_Project_Med_Foundation|Wiki Project Med]].
We are glad to have you as part of our translation task force, helping make reliable medical information accessible to more people worldwide, both online and offline.

Please check this onboarding course [https://sites.google.com/wikiprojectmed.org/mdwiki-onboarding-course/] to learn more about our translation process.

'''After every translation, please ensure the following steps are done:'''

*Confirm that you have chosen the best title or properly translated the title.
*Add suitable categories.
*Check that the infobox is correctly translated and complete.
*Make sure you have followed your language-specific Wikipedia guidelines.
*After publishing your translation, if you receive any comments from the reviewers please reply and coordinate with them.

Following this checklist helps us collaborate positively and effectively with local Wikipedia reviewers. If you have any questions or need support, please feel free to get in touch. 

Thank you for contributing your time and skills to this important work.

-- '''[[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med Foundation]]''' Team

|} [[Mpikambana:CeylonChingu|CeylonChingu]] ([[Dinika amin'ny mpikambana:CeylonChingu|resaka]]) 13 Aprily 2026 à 10:15 (UTC)</text>
      <sha1>6f8jwyfwww8bh7lwu85p6u7acrvxsqt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Dinika amin'ny mpikambana:Lemah251</title>
    <ns>3</ns>
    <id>299033</id>
    <revision>
      <id>1135120</id>
      <timestamp>2026-04-13T10:27:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>CeylonChingu</username>
        <id>39241</id>
      </contributor>
      <comment>/* Welcome to Wiki Project Med! */ fizarana vaovao</comment>
      <origin>1135120</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1570" sha1="cy1pck27inh3jryhva4o2u6hhwdmgj1" xml:space="preserve">== Welcome to Wiki Project Med!  ==

{| cellspacing=&quot;8&quot; cellpadding=&quot;0&quot; style=&quot;width:100%; clear:both; margin:0.5em auto; background-color:#EAF2FF; border:1px solid #4a0000;&quot;
| [[File:Medical translation.svg|250x250px]]
|
Hi '''{{PAGENAME}}'''!

Thank you for your recent contributions to [[mdwiki:WikiProjectMed:Wiki_Project_Med_Foundation|Wiki Project Med]].
We are glad to have you as part of our translation task force, helping make reliable medical information accessible to more people worldwide, both online and offline.

Please check this onboarding course [https://sites.google.com/wikiprojectmed.org/mdwiki-onboarding-course/] to learn more about our translation process.

'''After every translation, please ensure the following steps are done:'''

*Confirm that you have chosen the best title or properly translated the title.
*Add suitable categories.
*Check that the infobox is correctly translated and complete.
*Make sure you have followed your language-specific Wikipedia guidelines.
*After publishing your translation, if you receive any comments from the reviewers please reply and coordinate with them.

Following this checklist helps us collaborate positively and effectively with local Wikipedia reviewers. If you have any questions or need support, please feel free to get in touch. 

Thank you for contributing your time and skills to this important work.

-- '''[[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med Foundation]]''' Team

|} [[Mpikambana:CeylonChingu|CeylonChingu]] ([[Dinika amin'ny mpikambana:CeylonChingu|resaka]]) 13 Aprily 2026 à 10:27 (UTC)</text>
      <sha1>cy1pck27inh3jryhva4o2u6hhwdmgj1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Cinchona</title>
    <ns>0</ns>
    <id>299034</id>
    <revision>
      <id>1135123</id>
      <timestamp>2026-04-13T10:34:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Thelezifor</username>
        <id>15140</id>
      </contributor>
      <comment>Vondron-karazana zavamaniry ao amin' ny fianakaviana Rubiaceae</comment>
      <origin>1135123</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3839" sha1="np0fasc52lmyufrtva3iu58k96p7aa4" xml:space="preserve">Ny '''''Cinchona''''' dia vondron-karazana [[Angiospermae|zavamaniry]] [[Angiospermae|mamony]] [[roa ravin-tsimoka]], ao amin' ny fianakaviana ''[[Rubiaceae]]'', ao amin' ny filaharana [[Rubiales]]. Manana karazana hazo sy hazobotry miisa 23 eo ho eo any [[Amerika Atsimo]] izy io, ary ny sasany amin' izy ireny dia mamokatra an' ilay akora fanao fanafody atao hoe &quot;kininina&quot;. Atao hoe '''kinkinà''' ireo karazana ireo amin' ny [[Fiteny malagasy|teny malagasy]].

== Famariparitana ==
[[Hazobotry]] na matetika kokoa [[Hazo (zavamaniry)|hazo]], izay manana haavo mahatratra 18 m, ny karazana ao amin' ny ''Cinchona''.

=== Ravina ===
Mifanohitra ny ravin' ny ''Cinchona'', izay mamorona zoro mahitsy isaky ny tsiroaroa, misy [[Tangozan-dravina|tangozany]], ary feno ny sisiny, toy ny an' ny ankamaroan' ny karazana ao amin' ny ''[[Rubiaceae]]''. Be kirany na henjana ny lelan-draviny.

=== Vony ===
Mipetaka eny amin' ny tendron-tsampana anilany ny [[Vondrombony|vondrombonin']] ny ''Cinchona''. Salohy misy voniny maro izy ireo, misy felany dimy amin' ny ankapobeny. Sady lahy no vavy ny vony tsirairay. Mipoitra be etỳ ivelany ny [[vondrom-pelambony]] izay miloko mena, mavokely, na volomparasy (afa-tsy ny ao amin' ny ''Cinchona'' ''micrantha'' ary matetika amin' ny ''Cinchona'' ''calisaya'', izay misy fotsy). Ao anaty fantson' ny foronin' ny vondrom-pelambony no misy ny [[lahimbony]].

=== Voa ===
Kapsiola miendrika atody na salavalava ny voan' ny ''Cinchona''.

== Tsinjara toerana ==
Maniry any amin' ny faritra [[Andes]] indrindra ny karazana ao amin' ny ''Cinchona''. Ny ''Cinchona pubescens'' no karazana miely be indrindra ary izy irery no hita hatrany [[Bôlivia]] ka hatrany [[Amerika Afovoany]] sy any amin' ny morontsirak' i [[Venezoela]]. Ao amin' ny toeram-pivilian' ny tandavan-tendrombohitra Andes ao Huancabamba (tapany avaratr' i [[Però]]) no misy ny ivom-pahasamihafan-karazana ao amin' itỳ karazana itỳ. Karazana sivy no tsy hita afa-tsy any avaratra amin' ity faritra ity ary sivy hafa any atsimo. Maniry eny an-tendrombohitra, eo anelanelan' ny haabo 1&amp;nbsp;000 sy 3&amp;nbsp;000 m, ny karazana ao amin' ny ''Cinchona''.

== Fampiasana ==
Misy alkalôida ny hoditry ny karazana ''Cinchona'' mavo sy mena, anisan' izany ny kininina, izay malaza amin' ny fananany toetra mahatohitra ny [[tazomoka]], ary ny sinkônidinina, ny mpandrisika fiota ampiasaina amin' ny simian' indostria. Hita tamin' ny taona 2025 ny fototarazo tompon' andraikitra amin' ny biôsentezin' ny taolana  kinôleinina-kinoklidinina, mampiavaka ny alkalôidan' ny ''Cinchona''.

== Lisitry ny karazana ==
Indreto ny karazana 23 ao amin' ny vondron-karazana ''Cinchona'', araka ny voalazan' i Anderson (1998):

* ''Cinchona antioquiae'' L.Andersson (1998),
* ''Cinchona asperifolia'' Wedd. (1848),
* ''Cinchona barbacoensis'' H.Karst. (1860),
* ''Cinchona calisaya'' Wedd. (1848), quinquina jaune, (=) Cinchona ledgeriana,
* ''Cinchona capuli'' L.Andersson (1994),
* ''Cinchona fruticosa'' L.Andersson (1998),
* ''Cinchona glandulifera'' Ruiz &amp; Pav. (1802),
* ''Cinchona hirsuta'' Ruiz &amp; Pav. (1799),
* ''Cinchona krauseana'' L.Andersson (1998),
* ''Cinchona lancifolia'' Mutis (1793),
* ''Cinchona lucumifolia'' Pav. ex Lindl. (1838),
* ''Cinchona macrocalyx'' Pav. ex DC. (1829),
* ''Cinchona micrantha'' Ruiz &amp; Pav. (1799),
* ''Cinchona mutisii'' Lamb. (1821),
* ''Cinchona nitida'' Ruiz &amp; Pav. (1799),
* ''[[Cinchona officinalis]]'' L. (1753), quinquina, quinquina gris,
* ''Cinchona parabolica'' Pav. in J.E.Howard (1859),
* ''Cinchona pitayensis'' (Wedd.) Wedd. (1849),
* ''Cinchona pubescens'' Vahl (1790), quinquina rouge,
* ''Cinchona pyrifolia'' L.Andersson (1998),
* ''Cinchona rugosa'' Pav. in J.E.Howard (1859),
* ''Cinchona scrobiculata'' Humb. &amp; Bonpl. (1808),
* ''Cinchona villosa'' Pav. ex Lindl. (1838).

== Jereo koa ==</text>
      <sha1>np0fasc52lmyufrtva3iu58k96p7aa4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1135133</id>
      <parentid>1135123</parentid>
      <timestamp>2026-04-13T10:57:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Thelezifor</username>
        <id>15140</id>
      </contributor>
      <comment>Lisitry ny karazana</comment>
      <origin>1135133</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4657" sha1="2cl30tfnux68d0q06elx2guhrxsy62o" xml:space="preserve">[[Sary:Cinchona.pubescens01.jpg|vignette|359x359px|''Cinchona pubescens'']]
Ny '''''Cinchona''''' dia vondron-karazana [[Angiospermae|zavamaniry]] [[Angiospermae|mamony]] [[roa ravin-tsimoka]], ao amin' ny fianakaviana ''[[Rubiaceae]]'', ao amin' ny filaharana [[Rubiales]]. Manana karazana hazo sy hazobotry miisa 23 eo ho eo any [[Amerika Atsimo]] izy io, ary ny sasany amin' izy ireny dia mamokatra an' ilay akora fanao fanafody atao hoe &quot;kininina&quot;. Atao hoe '''kinkinà''' ireo karazana ireo amin' ny [[Fiteny malagasy|teny malagasy]].

== Famariparitana ==
[[Hazobotry]] na matetika kokoa [[Hazo (zavamaniry)|hazo]], izay manana haavo mahatratra 18 m, ny karazana ao amin' ny ''Cinchona''.

=== Ravina ===
[[Sary:Cinchona.calisaya04.jpg|vignette|254x254px|Ravina sy vonin' ny ''Cinchona calisaya'']]
Mifanohitra ny ravin' ny ''Cinchona'', izay mamorona zoro mahitsy isaky ny tsiroaroa, misy [[Tangozan-dravina|tangozany]], ary feno ny sisiny, toy ny an' ny ankamaroan' ny karazana ao amin' ny ''[[Rubiaceae]]''. Be kirany na henjana ny lelan-draviny.

=== Vony ===
Mipetaka eny amin' ny tendron-tsampana anilany ny [[Vondrombony|vondrombonin']] ny ''Cinchona''. Salohy misy voniny maro izy ireo, misy felany dimy amin' ny ankapobeny. Sady lahy no vavy ny vony tsirairay. Mipoitra be etỳ ivelany ny [[vondrom-pelambony]] izay miloko mena, mavokely, na volomparasy (afa-tsy ny ao amin' ny ''Cinchona'' ''micrantha'' ary matetika amin' ny ''Cinchona'' ''calisaya'', izay misy fotsy). Ao anaty fantson' ny foronin' ny vondrom-pelambony no misy ny [[lahimbony]].

=== Voa ===
[[Sary:Cinchona.pubescens03.jpg|vignette|Voan' ny ''Cinchona pubescens'']]
Kapsiola miendrika atody na salavalava ny voan' ny ''Cinchona''.

== Tsinjara toerana ==
Maniry any amin' ny faritra [[Andes]] indrindra ny karazana ao amin' ny ''Cinchona''. Ny ''Cinchona pubescens'' no karazana miely be indrindra ary izy irery no hita hatrany [[Bôlivia]] ka hatrany [[Amerika Afovoany]] sy any amin' ny morontsirak' i [[Venezoela]]. Ao amin' ny toeram-pivilian' ny tandavan-tendrombohitra Andes ao Huancabamba (tapany avaratr' i [[Però]]) no misy ny ivom-pahasamihafan-karazana ao amin' itỳ karazana itỳ. Karazana sivy no tsy hita afa-tsy any avaratra amin' ity faritra ity ary sivy hafa any atsimo. Maniry eny an-tendrombohitra, eo anelanelan' ny haabo 1&amp;nbsp;000 sy 3&amp;nbsp;000 m, ny karazana ao amin' ny ''Cinchona''.

== Fampiasana ==
[[Sary:Cinchona officinalis 001.JPG|vignette|283x283px|Hoditry ny ''Cinchona officinalis'']]
Misy alkalôida ny hoditry ny karazana ''Cinchona'' mavo sy mena, anisan' izany ny kininina, izay malaza amin' ny fananany toetra mahatohitra ny [[tazomoka]], ary ny sinkônidinina, ny mpandrisika fiota ampiasaina amin' ny simian' indostria. Hita tamin' ny taona 2025 ny fototarazo tompon' andraikitra amin' ny biôsentezin' ny taolana  kinôleinina-kinoklidinina, mampiavaka ny alkalôidan' ny ''Cinchona''.

== Lisitry ny karazana ==
Misy karazana ''Cinchona'' 24 farafahakeliny izay eken' ny bôtanista. Azo inoana fa misy karazana tsy fantatra anarana sy endrika anelanelany maro izay nipoitra noho ny fironan' ny zavamaniry hamorona safiotra.


# ''Cinchona anderssonii'' &lt;small&gt;Maldonado&lt;/small&gt;
# ''Cinchona antioquiae'' &lt;small&gt;L.Andersson&lt;/small&gt;
# ''Cinchona asperifolia'' &lt;small&gt;Wedd.&lt;/small&gt;
# ''Cinchona barbacoensis'' &lt;small&gt;H.Karst.&lt;/small&gt;
# ''[[Cinchona calisaya]]'' &lt;small&gt;Wedd. (1848)&lt;/small&gt; (na ''[[Cinchona ledgeriana]]'' &lt;small&gt;(Howard) Bern. Moens ex Trimen&lt;/small&gt; teo aloha), kinkinà mavo
# ''Cinchona capuli'' &lt;small&gt;L.Andersson&lt;/small&gt;
# ''Cinchona fruticosa'' &lt;small&gt;L.Andersson&lt;/small&gt;
# ''Cinchona glandulifera'' &lt;small&gt;Ruiz &amp; Pav.&lt;/small&gt;
# ''Cinchona hirsuta'' &lt;small&gt;Ruiz &amp; Pav.&lt;/small&gt;
# ''Cinchona krauseana'' &lt;small&gt;L.Andersson&lt;/small&gt;
# ''Cinchona lancifolia'' &lt;small&gt;Mutis&lt;/small&gt;
# ''Cinchona lucumifolia'' &lt;small&gt;Pav. ex Lindl.&lt;/small&gt;
# ''Cinchona macrocalyx'' &lt;small&gt;Pav. ex DC.&lt;/small&gt;
# ''Cinchona micrantha'' &lt;small&gt;Ruiz &amp; Pav.&lt;/small&gt;
# ''Cinchona mutisii'' &lt;small&gt;Lamb.&lt;/small&gt;
# ''Cinchona nitida'' &lt;small&gt;Ruiz &amp; Pav.&lt;/small&gt;
# ''[[Cinchona officinalis]]'' &lt;small&gt;L. (1753)&lt;/small&gt;, kinkinà volondavenona
# ''Cinchona parabolica'' &lt;small&gt;Pav. in J.E.Howard&lt;/small&gt;
# ''Cinchona pitayensis'' &lt;small&gt;(Wedd.) Wedd.&lt;/small&gt;
# ''[[Cinchona pubescens]]'' &lt;small&gt;Vahl (1790)&lt;/small&gt; (na ''Cinchona succirubra'' &lt;small&gt;Pavon &amp; Klotzsch&lt;/small&gt; teo aloha), kinkinà mena
# ''Cinchona pyrifolia'' &lt;small&gt;L.Andersson&lt;/small&gt;
# ''Cinchona rugosa'' &lt;small&gt;Pav. in J.E.Howard&lt;/small&gt;
# ''Cinchona scrobiculata'' &lt;small&gt;Humb. &amp; Bonpl.&lt;/small&gt;
# ''Cinchona villosa'' &lt;small&gt;Pav. ex Lindl.&lt;/small&gt;

== Jereo koa ==</text>
      <sha1>2cl30tfnux68d0q06elx2guhrxsy62o</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1135139</id>
      <parentid>1135133</parentid>
      <timestamp>2026-04-13T11:13:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Thelezifor</username>
        <id>15140</id>
      </contributor>
      <comment>Karazana maniry eto Madagasikara</comment>
      <origin>1135139</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5697" sha1="m8havad4peaobiiir1aw5h18vyrnmfl" xml:space="preserve">[[Sary:Cinchona.pubescens01.jpg|vignette|359x359px|''Cinchona pubescens'']]
Ny '''''Cinchona''''' dia vondron-karazana [[Angiospermae|zavamaniry]] [[Angiospermae|mamony]] [[roa ravin-tsimoka]], ao amin' ny fianakaviana ''[[Rubiaceae]]'', ao amin' ny filaharana [[Rubiales]]. Manana karazana hazo sy hazobotry miisa 24 eo ho eo any [[Amerika Atsimo]] izy io, ary ny sasany amin' izy ireny dia mamokatra an' ilay akora fanao fanafody atao hoe &quot;kininina&quot;. Atao hoe '''kinkinà''' ireo karazana ireo amin' ny [[Fiteny malagasy|teny malagasy]].

== Famariparitana ==
[[Hazobotry]] na matetika kokoa [[Hazo (zavamaniry)|hazo]], izay manana haavo mahatratra 18 m, ny karazana ao amin' ny ''Cinchona''.

=== Ravina ===
[[Sary:Cinchona.calisaya04.jpg|vignette|254x254px|Ravina sy vonin' ny ''Cinchona calisaya'']]
Mifanohitra ny ravin' ny ''Cinchona'', izay mamorona zoro mahitsy isaky ny tsiroaroa, misy [[Tangozan-dravina|tangozany]], ary feno ny sisiny, toy ny an' ny ankamaroan' ny karazana ao amin' ny ''[[Rubiaceae]]''. Be kirany na henjana ny lelan-draviny.

=== Vony ===
Mipetaka eny amin' ny tendron-tsampana anilany ny [[Vondrombony|vondrombonin']] ny ''Cinchona''. Salohy misy voniny maro izy ireo, misy felany dimy amin' ny ankapobeny. Sady lahy no vavy ny vony tsirairay. Mipoitra be etỳ ivelany ny [[vondrom-pelambony]] izay miloko mena, mavokely, na volomparasy (afa-tsy ny ao amin' ny ''Cinchona'' ''micrantha'' ary matetika amin' ny ''Cinchona'' ''calisaya'', izay misy fotsy). Ao anaty fantson' ny foronin' ny vondrom-pelambony no misy ny [[lahimbony]].

=== Voa ===
[[Sary:Cinchona.pubescens03.jpg|vignette|Voan' ny ''Cinchona pubescens'']]
Kapsiola miendrika atody na salavalava ny voan' ny ''Cinchona''.

== Tsinjara toerana ==
Maniry any amin' ny faritra [[Andes]] indrindra ny karazana ao amin' ny ''Cinchona''. Ny ''Cinchona pubescens'' no karazana miely be indrindra ary izy irery no hita hatrany [[Bôlivia]] ka hatrany [[Amerika Afovoany]] sy any amin' ny morontsirak' i [[Venezoela]]. Ao amin' ny toeram-pivilian' ny tandavan-tendrombohitra Andes ao Huancabamba (tapany avaratr' i [[Però]]) no misy ny ivom-pahasamihafan-karazana ao amin' itỳ karazana itỳ. Karazana sivy no tsy hita afa-tsy any avaratra amin' ity faritra ity ary sivy hafa any atsimo. Maniry eny an-tendrombohitra, eo anelanelan' ny haabo 1&amp;nbsp;000 sy 3&amp;nbsp;000 m, ny karazana ao amin' ny ''Cinchona''.

== Fampiasana ==
[[Sary:Cinchona officinalis 001.JPG|vignette|283x283px|Hoditry ny ''Cinchona officinalis'']]
Misy alkalôida ny hoditry ny karazana ''Cinchona'' mavo sy mena, anisan' izany ny kininina, izay malaza amin' ny fananany toetra mahatohitra ny [[tazomoka]], ary ny sinkônidinina, ny mpandrisika fiota ampiasaina amin' ny simian' indostria. Hita tamin' ny taona 2025 ny fototarazo tompon' andraikitra amin' ny biôsentezin' ny taolana  kinôleinina-kinoklidinina, mampiavaka ny alkalôidan' ny ''Cinchona''.

== Lisitry ny karazana ==
Misy karazana ''Cinchona'' 24 farafahakeliny izay eken' ny bôtanista. Azo inoana fa misy karazana tsy fantatra anarana sy endrika anelanelany maro izay nipoitra noho ny fironan' ny zavamaniry hamorona safiotra.
* ''Cinchona anderssonii'' &lt;small&gt;Maldonado&lt;/small&gt;
* ''Cinchona antioquiae'' &lt;small&gt;L.Andersson&lt;/small&gt;
* ''Cinchona asperifolia'' &lt;small&gt;Wedd.&lt;/small&gt;
* ''Cinchona barbacoensis'' &lt;small&gt;H.Karst.&lt;/small&gt;
* ''[[Cinchona calisaya]]'' &lt;small&gt;Wedd. (1848)&lt;/small&gt; (na ''[[Cinchona ledgeriana]]'' &lt;small&gt;(Howard) Bern. Moens ex Trimen&lt;/small&gt; teo aloha), kinkinà mavo
* ''Cinchona capuli'' &lt;small&gt;L.Andersson&lt;/small&gt;
* ''Cinchona fruticosa'' &lt;small&gt;L.Andersson&lt;/small&gt;
* ''Cinchona glandulifera'' &lt;small&gt;Ruiz &amp; Pav.&lt;/small&gt;
* ''Cinchona hirsuta'' &lt;small&gt;Ruiz &amp; Pav.&lt;/small&gt;
* ''Cinchona krauseana'' &lt;small&gt;L.Andersson&lt;/small&gt;
* ''Cinchona lancifolia'' &lt;small&gt;Mutis&lt;/small&gt;
* ''Cinchona lucumifolia'' &lt;small&gt;Pav. ex Lindl.&lt;/small&gt;
* ''Cinchona macrocalyx'' &lt;small&gt;Pav. ex DC.&lt;/small&gt;
* ''[[Cinchona micrantha]]'' &lt;small&gt;Ruiz &amp; Pav.&lt;/small&gt;
* ''Cinchona mutisii'' &lt;small&gt;Lamb.&lt;/small&gt;
* ''Cinchona nitida'' &lt;small&gt;Ruiz &amp; Pav.&lt;/small&gt;
* ''[[Cinchona officinalis]]'' &lt;small&gt;L. (1753)&lt;/small&gt;, kinkinà volondavenona
* ''Cinchona parabolica'' &lt;small&gt;Pav. in J.E.Howard&lt;/small&gt;
* ''Cinchona pitayensis'' &lt;small&gt;(Wedd.) Wedd.&lt;/small&gt;
* ''[[Cinchona pubescens]]'' &lt;small&gt;Vahl (1790)&lt;/small&gt; (na ''Cinchona succirubra'' &lt;small&gt;Pavon &amp; Klotzsch&lt;/small&gt; teo aloha), kinkinà mena
* ''Cinchona pyrifolia'' &lt;small&gt;L.Andersson&lt;/small&gt;
* ''Cinchona rugosa'' &lt;small&gt;Pav. in J.E.Howard&lt;/small&gt;
* ''Cinchona scrobiculata'' &lt;small&gt;Humb. &amp; Bonpl.&lt;/small&gt;
* ''Cinchona villosa'' &lt;small&gt;Pav. ex Lindl.&lt;/small&gt;

=== Karazana maniry eto Madagasikara ===
Eto [[Madagasikara]] dia tsy teratany ny karazana ''Cinchona'' izay fantatra amin' ny anarana hoe &quot;kinkinà&quot;. Nampidirina izy ireo, indrindra ho an' ny famokarana ilay akora fanao fanafody atao hoe &quot;kininina&quot;, izay niroborobo be nandritra ny [[Ady Lehibe Faharoa]]. Ny toeram-pambolena manan-tantara sy ny toeram-pambolena ankehitriny dia mifantoka indrindra amin' ny faritra roa manana toetany mety amin' izy ireo: ao amin' ny [[Tendrombohitra Ambre|tendrombohitra]] [[Tendrombohitra Ambre|Ambre]] sy any amin' ny faritra [[Mandraka]] sy [[Ankazondandy]]. Karazana telo no fantatra fa maniry eto, dia ireto: 

* ''[[Cinchona calisaya]]'' &lt;small&gt;Wedd. (1848)&lt;/small&gt; (na ''[[Cinchona ledgeriana]]'' &lt;small&gt;(Howard) Bern. Moens ex Trimen&lt;/small&gt; teo aloha), kinkinà mavo
* ''[[Cinchona officinalis]]'' &lt;small&gt;L. (1753)&lt;/small&gt;, kinkinà volondavenona
* ''[[Cinchona pubescens]]'' &lt;small&gt;Vahl (1790)&lt;/small&gt; (na ''[[Cinchona succirubra]]'' &lt;small&gt;Pavon &amp; Klotzsch&lt;/small&gt; teo aloha), kinkinà mena

== Jereo koa ==</text>
      <sha1>m8havad4peaobiiir1aw5h18vyrnmfl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Céline Ratsiraka</title>
    <ns>0</ns>
    <id>299035</id>
    <revision>
      <id>1135124</id>
      <timestamp>2026-04-13T10:34:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ZoAndriamifidisoa</username>
        <id>36396</id>
      </contributor>
      <comment>Noforonina tamin'ny alalan'ny fandikana an'i &quot;[[:fr:Special:Redirect/revision/234813693|Céline Ratsiraka]]&quot;</comment>
      <origin>1135124</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2138" sha1="sjohczvb233hxkvxecb339mrxad5poo" xml:space="preserve">
'''Céline Ratsiraka''', teraka '''Céline Marthe Velonjara''' tamin'ny 30 janoary 1938 nandritra ny [[Madagasikara zanatany frantsay|zanatany Madagasikara zanatany frantsay]] ary maty tamin'ny 22 aogositra 2025 teto [[Antananarivo]] &lt;ref&gt;{{Cite web |title=Madagascar : Décès de l’ancienne Première Dame, Céline Ratsiraka à l’âge de 87 ans |url=https://www.aa.com.tr/fr/afrique/madagascar-d%C3%A9c%C3%A8s-de-l-ancienne-premi%C3%A8re-dame-c%C3%A9line-ratsiraka-%C3%A0-l-%C3%A2ge-de-87-ans/3666634 |access-date=2025-08-23 |website=www.aa.com.tr}}&lt;/ref&gt;, dia mpanao politika [[Madagasikara|malagasy]] sady vadin'ny [[Lisitry ny filohan' i Madagasikara|filoha]] [[Ratsiraka Didier|Didier Ratsiraka]] .

Vadin'ny Filoha teto Madagasikara nitana izany toerana zany maharitra indrindra teo amin'ny tantaran'ny firenena, satria nitana io toerana io nanomboka tamin'ny taona 1975 ka hatramin'ny taona 1993 sy ny taona 1997 ka hatramin'ny taona 2002 &lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web |title=Madagascar First ladies : De Justine à Voahangy, en passant par les deux Thérèse |url=https://www.madagate.org/reportages/manifestation/3911-madagascar-first-ladies-de-justine-a-voahangy-en-passant-par-les-deux-therese.html |access-date=2024-04-03 |website=www.madagate.org}}&lt;/ref&gt;. Vehivavy nanana ny anjara toerany koa tao amin'ny antoko [[Andry sy Rihana Enti-Manavotra an' i Madagasikara|Andry sy Rihana Enti-Manavotra an'i Madagasikara]] (AREMA) izay nitondra ny firenena nandritra ny taompolo 1970 ka hatramin'ny taompolo 1990, indrindra fa tao amin'ny elatra havia tao amin'ny antoko no nisy azy &lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite book |last=Marcus |first=Richard R. |date=2016-02-10 |title=The Politics of Institutional Failure in Madagascar's Third Republic |url=https://books.google.com/books?id=oq_NCwAAQBAJ&amp;dq=C%C3%A9line+Ratsiraka+sister+AREMA&amp;pg=PA120 |language=en |publisher=Lexington Books |isbn=978-0-7391-8161-4 |access-date=2024-04-03}}&lt;/ref&gt; , &lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Cite web |title=Write A Book And Publish - PDF Free Download |url=https://epdf.pub/ |access-date=2024-04-03 |website=epdf.pub |language=en}}&lt;/ref&gt; .

== Naoty sy tondro ==
{{Reflist}}</text>
      <sha1>sjohczvb233hxkvxecb339mrxad5poo</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1135129</id>
      <parentid>1135124</parentid>
      <timestamp>2026-04-13T10:47:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ZoAndriamifidisoa</username>
        <id>36396</id>
      </contributor>
      <origin>1135129</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2385" sha1="nilmso4haikn2d2egrcascc16295lh4" xml:space="preserve">
'''Céline Ratsiraka''', teraka '''Céline Marthe Velonjara''' tamin'ny 30 janoary 1938 nandritra ny [[Madagasikara zanatany frantsay|zanatany Madagasikara zanatany frantsay]] ary maty tamin'ny 22 aogositra 2025 teto [[Antananarivo]] &lt;ref&gt;{{Cite web |title=Madagascar : Décès de l’ancienne Première Dame, Céline Ratsiraka à l’âge de 87 ans |url=https://www.aa.com.tr/fr/afrique/madagascar-d%C3%A9c%C3%A8s-de-l-ancienne-premi%C3%A8re-dame-c%C3%A9line-ratsiraka-%C3%A0-l-%C3%A2ge-de-87-ans/3666634 |access-date=2025-08-23 |website=www.aa.com.tr}}&lt;/ref&gt;, dia mpanao politika [[Madagasikara|malagasy]] sady vadin'ny [[Lisitry ny filohan' i Madagasikara|filoha]] [[Ratsiraka Didier|Didier Ratsiraka]] .

Vadin'ny Filoha teto Madagasikara nitana izany toerana zany maharitra indrindra teo amin'ny tantaran'ny firenena, satria nitana io toerana io nanomboka tamin'ny taona 1975 ka hatramin'ny taona 1993 sy ny taona 1997 ka hatramin'ny taona 2002 &lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web |title=Madagascar First ladies : De Justine à Voahangy, en passant par les deux Thérèse |url=https://www.madagate.org/reportages/manifestation/3911-madagascar-first-ladies-de-justine-a-voahangy-en-passant-par-les-deux-therese.html |access-date=2024-04-03 |website=www.madagate.org}}&lt;/ref&gt;. Vehivavy nanana ny anjara toerany koa tao amin'ny antoko [[Andry sy Rihana Enti-Manavotra an' i Madagasikara|Andry sy Rihana Enti-Manavotra an'i Madagasikara]] (AREMA) izay nitondra ny firenena nandritra ny taompolo 1970 ka hatramin'ny taompolo 1990, indrindra fa tao amin'ny elatra havia tao amin'ny antoko no nisy azy &lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite book |last=Marcus |first=Richard R. |date=2016-02-10 |title=The Politics of Institutional Failure in Madagascar's Third Republic |url=https://books.google.com/books?id=oq_NCwAAQBAJ&amp;dq=C%C3%A9line+Ratsiraka+sister+AREMA&amp;pg=PA120 |language=en |publisher=Lexington Books |isbn=978-0-7391-8161-4 |access-date=2024-04-03}}&lt;/ref&gt; , &lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Cite web |title=Write A Book And Publish - PDF Free Download |url=https://epdf.pub/ |access-date=2024-04-03 |website=epdf.pub |language=en}}&lt;/ref&gt; .

== Tantaram-piainana ==
Teraka tamin'ny 30 Janoary 1938 izy. Zanakavavin'i [[Pascal Velonjara]], parlemantera nandritra ny vanim-potoanan'ny [[fanjanahantany frantsay]] anisan'ny mpanorina ny [[Parti des déshérités de Madagascar]] (PADESM).


== Naoty sy tondro ==
{{Reflist}}</text>
      <sha1>nilmso4haikn2d2egrcascc16295lh4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1135132</id>
      <parentid>1135129</parentid>
      <timestamp>2026-04-13T10:52:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ZoAndriamifidisoa</username>
        <id>36396</id>
      </contributor>
      <origin>1135132</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2877" sha1="hqn5hsu6rfaf7ibn82ht5k9d3kdxcwg" xml:space="preserve">
'''Céline Ratsiraka''', teraka '''Céline Marthe Velonjara''' tamin'ny 30 janoary 1938 nandritra ny [[Madagasikara zanatany frantsay|zanatany Madagasikara zanatany frantsay]] ary maty tamin'ny 22 aogositra 2025 teto [[Antananarivo]] &lt;ref&gt;{{Cite web |title=Madagascar : Décès de l’ancienne Première Dame, Céline Ratsiraka à l’âge de 87 ans |url=https://www.aa.com.tr/fr/afrique/madagascar-d%C3%A9c%C3%A8s-de-l-ancienne-premi%C3%A8re-dame-c%C3%A9line-ratsiraka-%C3%A0-l-%C3%A2ge-de-87-ans/3666634 |access-date=2025-08-23 |website=www.aa.com.tr}}&lt;/ref&gt;, dia mpanao politika [[Madagasikara|malagasy]] sady vadin'ny [[Lisitry ny filohan' i Madagasikara|filoha]] [[Ratsiraka Didier|Didier Ratsiraka]] .

Vadin'ny Filoha teto Madagasikara nitana izany toerana zany maharitra indrindra teo amin'ny tantaran'ny firenena, satria nitana io toerana io nanomboka tamin'ny taona 1975 ka hatramin'ny taona 1993 sy ny taona 1997 ka hatramin'ny taona 2002 &lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web |title=Madagascar First ladies : De Justine à Voahangy, en passant par les deux Thérèse |url=https://www.madagate.org/reportages/manifestation/3911-madagascar-first-ladies-de-justine-a-voahangy-en-passant-par-les-deux-therese.html |access-date=2024-04-03 |website=www.madagate.org}}&lt;/ref&gt;. Vehivavy nanana ny anjara toerany koa tao amin'ny antoko [[Andry sy Rihana Enti-Manavotra an' i Madagasikara|Andry sy Rihana Enti-Manavotra an'i Madagasikara]] (AREMA) izay nitondra ny firenena nandritra ny taompolo 1970 ka hatramin'ny taompolo 1990, indrindra fa tao amin'ny elatra havia tao amin'ny antoko no nisy azy &lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite book |last=Marcus |first=Richard R. |date=2016-02-10 |title=The Politics of Institutional Failure in Madagascar's Third Republic |url=https://books.google.com/books?id=oq_NCwAAQBAJ&amp;dq=C%C3%A9line+Ratsiraka+sister+AREMA&amp;pg=PA120 |language=en |publisher=Lexington Books |isbn=978-0-7391-8161-4 |access-date=2024-04-03}}&lt;/ref&gt; , &lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Cite web |title=Write A Book And Publish - PDF Free Download |url=https://epdf.pub/ |access-date=2024-04-03 |website=epdf.pub |language=en}}&lt;/ref&gt; .

== Tantaram-piainana ==
Teraka tamin'ny 30 Janoary 1938 izy. Zanakavavin'i [[Pascal Velonjara]], parlemantera nandritra ny vanim-potoanan'ny [[fanjanahantany frantsay]] anisan'ny mpanorina ny [[Parti des déshérités de Madagascar]] (PADESM).

Tamin'ny taona 1964 izy natao mariazy tamin' i [[Didier Ratsiraka]], izay tanora manamboninahitry ny Tafika an-dranomasina tamin'izany fotoana izany, teo ambany fanamasinan'ny Père [[Armand Gaétan Razafindratandra|Armand Gaëtan Razafindratandra]] araka ny fomban'ny [[Eglizy Katôlika Apôstôlika Rômanina (Madagasikara)|Eglizy Katolika Apostolika Romana]]. 

Nanan-janaka efatra izy mivady ka vavy ny telo dia i Olga, Sophie ary i Annick, ary lahy kosa ny iray izay antsoina hoe Xavier.

== Naoty sy tondro ==
{{Reflist}}</text>
      <sha1>hqn5hsu6rfaf7ibn82ht5k9d3kdxcwg</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1135134</id>
      <parentid>1135132</parentid>
      <timestamp>2026-04-13T10:58:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ZoAndriamifidisoa</username>
        <id>36396</id>
      </contributor>
      <origin>1135134</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3222" sha1="rwu4fvy1qzgh48imzglwdpmm6rg2lps" xml:space="preserve">
'''Céline Ratsiraka''', teraka '''Céline Marthe Velonjara''' tamin'ny 30 janoary 1938 nandritra ny [[Madagasikara zanatany frantsay|zanatany Madagasikara zanatany frantsay]] ary maty tamin'ny 22 aogositra 2025 teto [[Antananarivo]] &lt;ref&gt;{{Cite web |title=Madagascar : Décès de l’ancienne Première Dame, Céline Ratsiraka à l’âge de 87 ans |url=https://www.aa.com.tr/fr/afrique/madagascar-d%C3%A9c%C3%A8s-de-l-ancienne-premi%C3%A8re-dame-c%C3%A9line-ratsiraka-%C3%A0-l-%C3%A2ge-de-87-ans/3666634 |access-date=2025-08-23 |website=www.aa.com.tr}}&lt;/ref&gt;, dia mpanao politika [[Madagasikara|malagasy]] sady vadin'ny [[Lisitry ny filohan' i Madagasikara|filoha]] [[Ratsiraka Didier|Didier Ratsiraka]] .

Vadin'ny Filoha teto Madagasikara nitana izany toerana zany maharitra indrindra teo amin'ny tantaran'ny firenena, satria nitana io toerana io nanomboka tamin'ny taona 1975 ka hatramin'ny taona 1993 sy ny taona 1997 ka hatramin'ny taona 2002 &lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web |title=Madagascar First ladies : De Justine à Voahangy, en passant par les deux Thérèse |url=https://www.madagate.org/reportages/manifestation/3911-madagascar-first-ladies-de-justine-a-voahangy-en-passant-par-les-deux-therese.html |access-date=2024-04-03 |website=www.madagate.org}}&lt;/ref&gt;. Vehivavy nanana ny anjara toerany koa tao amin'ny antoko [[Andry sy Rihana Enti-Manavotra an' i Madagasikara|Andry sy Rihana Enti-Manavotra an'i Madagasikara]] (AREMA) izay nitondra ny firenena nandritra ny taompolo 1970 ka hatramin'ny taompolo 1990, indrindra fa tao amin'ny elatra havia tao amin'ny antoko no nisy azy &lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite book |last=Marcus |first=Richard R. |date=2016-02-10 |title=The Politics of Institutional Failure in Madagascar's Third Republic |url=https://books.google.com/books?id=oq_NCwAAQBAJ&amp;dq=C%C3%A9line+Ratsiraka+sister+AREMA&amp;pg=PA120 |language=en |publisher=Lexington Books |isbn=978-0-7391-8161-4 |access-date=2024-04-03}}&lt;/ref&gt; , &lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Cite web |title=Write A Book And Publish - PDF Free Download |url=https://epdf.pub/ |access-date=2024-04-03 |website=epdf.pub |language=en}}&lt;/ref&gt; .

== Tantaram-piainana ==
Teraka tamin'ny [[30 Janoary]] [[1938]] izy.&lt;ref&gt;http://www.madagate.org/reportages/manifestation/3911-madagascar-first-ladies-de-justine-a-voahangy-en-passant-par-les-deux-therese.html&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://web.archive.org/web/20171015120738/http://www.madagate.org/reportages/manifestation/3911-madagascar-first-ladies-de-justine-a-voahangy-en-passant-par-les-deux-therese.html&lt;/ref&gt; Zanakavavin'i [[Pascal Velonjara]], parlemantera nandritra ny vanim-potoanan'ny [[fanjanahantany frantsay]] anisan'ny mpanorina ny [[Parti des déshérités de Madagascar]] (PADESM).

Tamin'ny taona 1964 izy natao mariazy tamin' i [[Didier Ratsiraka]], izay tanora manamboninahitry ny Tafika an-dranomasina tamin'izany fotoana izany, teo ambany fanamasinan'ny Père [[Armand Gaétan Razafindratandra|Armand Gaëtan Razafindratandra]] araka ny fomban'ny [[Eglizy Katôlika Apôstôlika Rômanina (Madagasikara)|Eglizy Katolika Apostolika Romana]]. 

Nanan-janaka efatra izy mivady ka vavy ny telo dia i Olga, Sophie ary i Annick, ary lahy kosa ny iray izay antsoina hoe Xavier.

== Naoty sy tondro ==
{{Reflist}}</text>
      <sha1>rwu4fvy1qzgh48imzglwdpmm6rg2lps</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1135138</id>
      <parentid>1135134</parentid>
      <timestamp>2026-04-13T11:08:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ZoAndriamifidisoa</username>
        <id>36396</id>
      </contributor>
      <origin>1135138</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3702" sha1="3a9trotmg82yd5kjwzxpjk2kfwn5fpt" xml:space="preserve">
'''Céline Ratsiraka''', teraka '''Céline Marthe Velonjara''' tamin'ny 30 janoary 1938 nandritra ny [[Madagasikara zanatany frantsay|zanatany Madagasikara zanatany frantsay]] ary maty tamin'ny 22 aogositra 2025 teto [[Antananarivo]] &lt;ref&gt;{{Cite web |title=Madagascar : Décès de l’ancienne Première Dame, Céline Ratsiraka à l’âge de 87 ans |url=https://www.aa.com.tr/fr/afrique/madagascar-d%C3%A9c%C3%A8s-de-l-ancienne-premi%C3%A8re-dame-c%C3%A9line-ratsiraka-%C3%A0-l-%C3%A2ge-de-87-ans/3666634 |access-date=2025-08-23 |website=www.aa.com.tr}}&lt;/ref&gt;, dia mpanao politika [[Madagasikara|malagasy]] sady vadin'ny [[Lisitry ny filohan' i Madagasikara|filoha]] [[Ratsiraka Didier|Didier Ratsiraka]] .

Vadin'ny Filoha teto Madagasikara nitana izany toerana zany maharitra indrindra teo amin'ny tantaran'ny firenena, satria nitana io toerana io nanomboka tamin'ny taona 1975 ka hatramin'ny taona 1993 sy ny taona 1997 ka hatramin'ny taona 2002 &lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web |title=Madagascar First ladies : De Justine à Voahangy, en passant par les deux Thérèse |url=https://www.madagate.org/reportages/manifestation/3911-madagascar-first-ladies-de-justine-a-voahangy-en-passant-par-les-deux-therese.html |access-date=2024-04-03 |website=www.madagate.org}}&lt;/ref&gt;. Vehivavy nanana ny anjara toerany koa tao amin'ny antoko [[Andry sy Rihana Enti-Manavotra an' i Madagasikara|Andry sy Rihana Enti-Manavotra an'i Madagasikara]] (AREMA) izay nitondra ny firenena nandritra ny taompolo 1970 ka hatramin'ny taompolo 1990, indrindra fa tao amin'ny elatra havia tao amin'ny antoko no nisy azy &lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite book |last=Marcus |first=Richard R. |date=2016-02-10 |title=The Politics of Institutional Failure in Madagascar's Third Republic |url=https://books.google.com/books?id=oq_NCwAAQBAJ&amp;dq=C%C3%A9line+Ratsiraka+sister+AREMA&amp;pg=PA120 |language=en |publisher=Lexington Books |isbn=978-0-7391-8161-4 |access-date=2024-04-03}}&lt;/ref&gt; , &lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Cite web |title=Write A Book And Publish - PDF Free Download |url=https://epdf.pub/ |access-date=2024-04-03 |website=epdf.pub |language=en}}&lt;/ref&gt; .

== Tantaram-piainana ==
=== Fahazazana mandra-panambady ===
Teraka tamin'ny [[30 Janoary]] [[1938]] izy.&lt;ref&gt;http://www.madagate.org/reportages/manifestation/3911-madagascar-first-ladies-de-justine-a-voahangy-en-passant-par-les-deux-therese.html&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://web.archive.org/web/20171015120738/http://www.madagate.org/reportages/manifestation/3911-madagascar-first-ladies-de-justine-a-voahangy-en-passant-par-les-deux-therese.html&lt;/ref&gt; Zanakavavin'i [[Pascal Velonjara]], parlemantera nandritra ny vanim-potoanan'ny [[fanjanahantany frantsay]] anisan'ny mpanorina ny [[Parti des déshérités de Madagascar]] (PADESM).

Tamin'ny taona 1964 izy natao mariazy tamin' i [[Didier Ratsiraka]], izay tanora manamboninahitry ny Tafika an-dranomasina tamin'izany fotoana izany, teo ambany fanamasinan'ny Père [[Armand Gaétan Razafindratandra|Armand Gaëtan Razafindratandra]] araka ny fomban'ny [[Eglizy Katôlika Apôstôlika Rômanina (Madagasikara)|Eglizy Katolika Apostolika Romana]]. 

Nanan-janaka efatra izy mivady ka vavy ny telo dia i Olga, Sophie ary i Annick, ary lahy kosa ny iray izay antsoina hoe Xavier.

=== Ramatoan'ny Firenena ===
Nandray ny fahefana ho Filohan'ny Filankevitra Faratampon'ny Tolom-Piavotana i Didier Ratsiraka  tamin'ny taona 1975. Lasa vehivavy nanana ny lanjany teo amin'ny politika Malagasy sy teo anivon' ny antoko AREMA i Céline Ratsiraka nandritra ny fitondran'ny vadiny nandritra ny fehim-potoana mitohy voalohany tamin'ny taona 1975 ka hatramin'ny taona 1993,noho izy vadin'ny filoha sady Ramatoan'ny Firenena rahateo.

== Naoty sy tondro ==
{{Reflist}}</text>
      <sha1>3a9trotmg82yd5kjwzxpjk2kfwn5fpt</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1135140</id>
      <parentid>1135138</parentid>
      <timestamp>2026-04-13T11:16:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ZoAndriamifidisoa</username>
        <id>36396</id>
      </contributor>
      <origin>1135140</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4465" sha1="oyqcq7763bgtz4ktsyircqxsm1zrpx0" xml:space="preserve">
'''Céline Ratsiraka''', teraka '''Céline Marthe Velonjara''' tamin'ny 30 janoary 1938 nandritra ny [[Madagasikara zanatany frantsay|zanatany Madagasikara zanatany frantsay]] ary maty tamin'ny 22 aogositra 2025 teto [[Antananarivo]] &lt;ref&gt;{{Cite web |title=Madagascar : Décès de l’ancienne Première Dame, Céline Ratsiraka à l’âge de 87 ans |url=https://www.aa.com.tr/fr/afrique/madagascar-d%C3%A9c%C3%A8s-de-l-ancienne-premi%C3%A8re-dame-c%C3%A9line-ratsiraka-%C3%A0-l-%C3%A2ge-de-87-ans/3666634 |access-date=2025-08-23 |website=www.aa.com.tr}}&lt;/ref&gt;, dia mpanao politika [[Madagasikara|malagasy]] sady vadin'ny [[Lisitry ny filohan' i Madagasikara|filoha]] [[Ratsiraka Didier|Didier Ratsiraka]] .

Vadin'ny Filoha teto Madagasikara nitana izany toerana zany maharitra indrindra teo amin'ny tantaran'ny firenena, satria nitana io toerana io nanomboka tamin'ny taona 1975 ka hatramin'ny taona 1993 sy ny taona 1997 ka hatramin'ny taona 2002 &lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web |title=Madagascar First ladies : De Justine à Voahangy, en passant par les deux Thérèse |url=https://www.madagate.org/reportages/manifestation/3911-madagascar-first-ladies-de-justine-a-voahangy-en-passant-par-les-deux-therese.html |access-date=2024-04-03 |website=www.madagate.org}}&lt;/ref&gt;. Vehivavy nanana ny anjara toerany koa tao amin'ny antoko [[Andry sy Rihana Enti-Manavotra an' i Madagasikara|Andry sy Rihana Enti-Manavotra an'i Madagasikara]] (AREMA) izay nitondra ny firenena nandritra ny taompolo 1970 ka hatramin'ny taompolo 1990, indrindra fa tao amin'ny elatra havia tao amin'ny antoko no nisy azy &lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite book |last=Marcus |first=Richard R. |date=2016-02-10 |title=The Politics of Institutional Failure in Madagascar's Third Republic |url=https://books.google.com/books?id=oq_NCwAAQBAJ&amp;dq=C%C3%A9line+Ratsiraka+sister+AREMA&amp;pg=PA120 |language=en |publisher=Lexington Books |isbn=978-0-7391-8161-4 |access-date=2024-04-03}}&lt;/ref&gt; , &lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Cite web |title=Write A Book And Publish - PDF Free Download |url=https://epdf.pub/ |access-date=2024-04-03 |website=epdf.pub |language=en}}&lt;/ref&gt; .

== Tantaram-piainana ==
=== Fahazazana mandra-panambady ===
Teraka tamin'ny [[30 Janoary]] [[1938]] izy.&lt;ref&gt;http://www.madagate.org/reportages/manifestation/3911-madagascar-first-ladies-de-justine-a-voahangy-en-passant-par-les-deux-therese.html&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://web.archive.org/web/20171015120738/http://www.madagate.org/reportages/manifestation/3911-madagascar-first-ladies-de-justine-a-voahangy-en-passant-par-les-deux-therese.html&lt;/ref&gt; Zanakavavin'i [[Pascal Velonjara]], parlemantera nandritra ny vanim-potoanan'ny [[fanjanahantany frantsay]] anisan'ny mpanorina ny [[Parti des déshérités de Madagascar]] (PADESM).

Tamin'ny taona 1964 izy natao mariazy tamin' i [[Didier Ratsiraka]], izay tanora manamboninahitry ny Tafika an-dranomasina tamin'izany fotoana izany, teo ambany fanamasinan'ny Père [[Armand Gaétan Razafindratandra|Armand Gaëtan Razafindratandra]] araka ny fomban'ny [[Eglizy Katôlika Apôstôlika Rômanina (Madagasikara)|Eglizy Katolika Apostolika Romana]]. 

Nanan-janaka efatra izy mivady ka vavy ny telo dia i Olga, Sophie ary i Annick, ary lahy kosa ny iray izay antsoina hoe Xavier.

=== Ramatoan'ny Firenena ===
Nandray ny fahefana ho Filohan'ny Filankevitra Faratampon'ny Tolom-Piavotana i Didier Ratsiraka  tamin'ny taona 1975. Lasa vehivavy nanana ny lanjany teo amin'ny politika Malagasy sy teo anivon' ny antoko AREMA i Céline Ratsiraka nandritra ny fitondran'ny vadiny nandritra ny fehim-potoana mitohy voalohany tamin'ny taona 1975 ka hatramin'ny taona 1993, noho izy vadin'ny filoha sady Ramatoan'ny Firenena rahateo.&lt;ref&gt;Marcus, Richard R. (10 February 2016). &quot;The Politics of Institutional Failure in Madagascar's Third Republic&quot;. Lexington Books (Google Books). ISBN 9780739181614. Retrieved 5 August 2018.&lt;/ref&gt;

Nitarika ny elatra havia tao amin'ny antoko AREMA ry Céline Ratsiraka sy ny rahavaviny, Hortense Raveloson Mahasampo, izay niasa ho toy ny mpanitsy ireo mpitarika ao amin'ny elatra havanan 'ny atoko ahitana an'i Rakotomavo Pascal sy Rakotovao Razakaboana. Navitrika ihany koa ry zareo nandamina sy nitarika ny sampana vehivavy ao amin'ny antoko, fantatra amin'ny anarana hoe Vehivavy AREMA. Ankoatra izany, navitrika ihany koa tamin'ny fananganana ireo koperativa nanerana ny firenena i Céline Ratsiraka mbamin'ny akanin-jaza ary ny sampan'asa toy ny PROCOOPS.

== Naoty sy tondro ==
{{Reflist}}</text>
      <sha1>oyqcq7763bgtz4ktsyircqxsm1zrpx0</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1135141</id>
      <parentid>1135140</parentid>
      <timestamp>2026-04-13T11:22:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ZoAndriamifidisoa</username>
        <id>36396</id>
      </contributor>
      <origin>1135141</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4527" sha1="ifpwbnus67ou0qww97twzdualkr5e29" xml:space="preserve">
'''Céline Ratsiraka''', teraka '''Céline Marthe Velonjara''' tamin'ny 30 janoary 1938 nandritra ny [[Madagasikara zanatany frantsay|zanatany Madagasikara zanatany frantsay]] ary maty tamin'ny 22 aogositra 2025 teto [[Antananarivo]] &lt;ref&gt;{{Cite web |title=Madagascar : Décès de l’ancienne Première Dame, Céline Ratsiraka à l’âge de 87 ans |url=https://www.aa.com.tr/fr/afrique/madagascar-d%C3%A9c%C3%A8s-de-l-ancienne-premi%C3%A8re-dame-c%C3%A9line-ratsiraka-%C3%A0-l-%C3%A2ge-de-87-ans/3666634 |access-date=2025-08-23 |website=www.aa.com.tr}}&lt;/ref&gt;, dia mpanao politika [[Madagasikara|malagasy]] sady vadin'ny [[Lisitry ny filohan' i Madagasikara|filoha]] [[Ratsiraka Didier|Didier Ratsiraka]] .

Vadin'ny Filoha teto Madagasikara nitana izany toerana zany maharitra indrindra teo amin'ny tantaran'ny firenena, satria nitana io toerana io nanomboka tamin'ny taona 1975 ka hatramin'ny taona 1993 sy ny taona 1997 ka hatramin'ny taona 2002 &lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web |title=Madagascar First ladies : De Justine à Voahangy, en passant par les deux Thérèse |url=https://www.madagate.org/reportages/manifestation/3911-madagascar-first-ladies-de-justine-a-voahangy-en-passant-par-les-deux-therese.html |access-date=2024-04-03 |website=www.madagate.org}}&lt;/ref&gt;. Vehivavy nanana ny anjara toerany koa tao amin'ny antoko [[Andry sy Rihana Enti-Manavotra an' i Madagasikara|Andry sy Rihana Enti-Manavotra an'i Madagasikara]] (AREMA) izay nitondra ny firenena nandritra ny taompolo 1970 ka hatramin'ny taompolo 1990, indrindra fa tao amin'ny elatra havia tao amin'ny antoko no nisy azy &lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite book |last=Marcus |first=Richard R. |date=2016-02-10 |title=The Politics of Institutional Failure in Madagascar's Third Republic |url=https://books.google.com/books?id=oq_NCwAAQBAJ&amp;dq=C%C3%A9line+Ratsiraka+sister+AREMA&amp;pg=PA120 |language=en |publisher=Lexington Books |isbn=978-0-7391-8161-4 |access-date=2024-04-03}}&lt;/ref&gt; , &lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Cite web |title=Write A Book And Publish - PDF Free Download |url=https://epdf.pub/ |access-date=2024-04-03 |website=epdf.pub |language=en}}&lt;/ref&gt; .

== Tantaram-piainana ==
=== Fahazazana mandra-panambady ===
Teraka tamin'ny [[30 Janoary]] [[1938]] izy.&lt;ref&gt;http://www.madagate.org/reportages/manifestation/3911-madagascar-first-ladies-de-justine-a-voahangy-en-passant-par-les-deux-therese.html&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://web.archive.org/web/20171015120738/http://www.madagate.org/reportages/manifestation/3911-madagascar-first-ladies-de-justine-a-voahangy-en-passant-par-les-deux-therese.html&lt;/ref&gt; Zanakavavin'i [[Pascal Velonjara]], parlemantera nandritra ny vanim-potoanan'ny [[fanjanahantany frantsay]] anisan'ny mpanorina ny [[Parti des déshérités de Madagascar]] (PADESM).

Tamin'ny taona 1964 izy natao mariazy tamin' i [[Didier Ratsiraka]], izay tanora manamboninahitry ny Tafika an-dranomasina tamin'izany fotoana izany, teo ambany fanamasinan'ny Père [[Armand Gaétan Razafindratandra|Armand Gaëtan Razafindratandra]] araka ny fomban'ny [[Eglizy Katôlika Apôstôlika Rômanina (Madagasikara)|Eglizy Katolika Apostolika Romana]]. 

Nanan-janaka efatra izy mivady ka vavy ny telo dia i Olga, Sophie ary i Annick, ary lahy kosa ny iray izay antsoina hoe Xavier.

=== Ramatoan'ny Firenena ===
Nandray ny fahefana ho Filohan'ny Filankevitra Faratampon'ny Tolom-Piavotana i Didier Ratsiraka  tamin'ny taona 1975. Lasa vehivavy nanana ny lanjany teo amin'ny politika Malagasy sy teo anivon' ny antoko AREMA i Céline Ratsiraka nandritra ny fitondran'ny vadiny tao anatin' ny fehim-potoana mitohy voalohany tamin'ny taona 1975 ka hatramin'ny taona 1993, noho izy vadin'ny filoha sady Ramatoan'ny Firenena rahateo.&lt;ref&gt;Marcus, Richard R. (10 February 2016). &quot;The Politics of Institutional Failure in Madagascar's Third Republic&quot;. Lexington Books (Google Books). ISBN 9780739181614. Retrieved 5 August 2018.&lt;/ref&gt;

Nitarika ny [[elatra|helatra]] havia tao amin'ny antoko AREMA ry Céline Ratsiraka sy ny rahavaviny, [[Hortense Raveloson Mahasampo]], izay niasa ho toy ny mpanitsy ireo mpitarika ao amin'ny elatra havanan 'ny antoko ahitana an'i [[Rakotomavo Pascal]] sy [[Rakotovao Razakaboana]]. Navitrika ihany koa ry zareo nandamina sy nitarika ny sampana [[vehivavy]] ao amin'ny antoko, fantatra amin'ny anarana hoe Vehivavy AREMA. Ankoatra izany, navitrika ihany koa tamin'ny fananganana ireo [[Koperativa|koperativa]] nanerana ny firenena i Céline Ratsiraka mbamin'ny [[Akanin-jaza|akanin-jaza]] ary ny sampan'asa toy ny procoops.

== Naoty sy tondro ==
{{Reflist}}</text>
      <sha1>ifpwbnus67ou0qww97twzdualkr5e29</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1135142</id>
      <parentid>1135141</parentid>
      <timestamp>2026-04-13T11:31:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ZoAndriamifidisoa</username>
        <id>36396</id>
      </contributor>
      <origin>1135142</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4940" sha1="inlcaa3g46x92qvfe9qiwq7ylut6c8w" xml:space="preserve">
'''Céline Ratsiraka''', teraka '''Céline Marthe Velonjara''' tamin'ny 30 janoary 1938 nandritra ny [[Madagasikara zanatany frantsay|zanatany Madagasikara zanatany frantsay]] ary maty tamin'ny 22 aogositra 2025 teto [[Antananarivo]] &lt;ref&gt;{{Cite web |title=Madagascar : Décès de l’ancienne Première Dame, Céline Ratsiraka à l’âge de 87 ans |url=https://www.aa.com.tr/fr/afrique/madagascar-d%C3%A9c%C3%A8s-de-l-ancienne-premi%C3%A8re-dame-c%C3%A9line-ratsiraka-%C3%A0-l-%C3%A2ge-de-87-ans/3666634 |access-date=2025-08-23 |website=www.aa.com.tr}}&lt;/ref&gt;, dia mpanao politika [[Madagasikara|malagasy]] sady vadin'ny [[Lisitry ny filohan' i Madagasikara|filoha]] [[Ratsiraka Didier|Didier Ratsiraka]] .

Vadin'ny Filoha teto Madagasikara nitana izany toerana zany maharitra indrindra teo amin'ny tantaran'ny firenena, satria nitana io toerana io nanomboka tamin'ny taona 1975 ka hatramin'ny taona 1993 sy ny taona 1997 ka hatramin'ny taona 2002 &lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web |title=Madagascar First ladies : De Justine à Voahangy, en passant par les deux Thérèse |url=https://www.madagate.org/reportages/manifestation/3911-madagascar-first-ladies-de-justine-a-voahangy-en-passant-par-les-deux-therese.html |access-date=2024-04-03 |website=www.madagate.org}}&lt;/ref&gt;. Vehivavy nanana ny anjara toerany koa tao amin'ny antoko [[Andry sy Rihana Enti-Manavotra an' i Madagasikara|Andry sy Rihana Enti-Manavotra an'i Madagasikara]] (AREMA) izay nitondra ny firenena nandritra ny taompolo 1970 ka hatramin'ny taompolo 1990, indrindra fa tao amin'ny elatra havia tao amin'ny antoko no nisy azy &lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite book |last=Marcus |first=Richard R. |date=2016-02-10 |title=The Politics of Institutional Failure in Madagascar's Third Republic |url=https://books.google.com/books?id=oq_NCwAAQBAJ&amp;dq=C%C3%A9line+Ratsiraka+sister+AREMA&amp;pg=PA120 |language=en |publisher=Lexington Books |isbn=978-0-7391-8161-4 |access-date=2024-04-03}}&lt;/ref&gt; , &lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Cite web |title=Write A Book And Publish - PDF Free Download |url=https://epdf.pub/ |access-date=2024-04-03 |website=epdf.pub |language=en}}&lt;/ref&gt; .

== Tantaram-piainana ==
=== Fahazazana mandra-panambady ===
Teraka tamin'ny [[30 Janoary]] [[1938]] izy.&lt;ref&gt;http://www.madagate.org/reportages/manifestation/3911-madagascar-first-ladies-de-justine-a-voahangy-en-passant-par-les-deux-therese.html&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://web.archive.org/web/20171015120738/http://www.madagate.org/reportages/manifestation/3911-madagascar-first-ladies-de-justine-a-voahangy-en-passant-par-les-deux-therese.html&lt;/ref&gt; Zanakavavin'i [[Pascal Velonjara]], parlemantera nandritra ny vanim-potoanan'ny [[fanjanahantany frantsay]] anisan'ny mpanorina ny [[Parti des déshérités de Madagascar]] (PADESM).

Tamin'ny taona 1964 izy natao mariazy tamin' i [[Didier Ratsiraka]], izay tanora manamboninahitry ny Tafika an-dranomasina tamin'izany fotoana izany, teo ambany fanamasinan'ny Père [[Armand Gaétan Razafindratandra|Armand Gaëtan Razafindratandra]] araka ny fomban'ny [[Eglizy Katôlika Apôstôlika Rômanina (Madagasikara)|Eglizy Katolika Apostolika Romana]]. 

Nanan-janaka efatra izy mivady ka vavy ny telo dia i Olga, Sophie ary i Annick, ary lahy kosa ny iray izay antsoina hoe Xavier.

=== Ramatoan'ny Firenena ===
Nandray ny fahefana ho Filohan'ny Filankevitra Faratampon'ny Tolom-Piavotana i Didier Ratsiraka  tamin'ny taona 1975. Lasa vehivavy nanana ny lanjany teo amin'ny politika Malagasy sy teo anivon' ny antoko AREMA i Céline Ratsiraka nandritra ny fitondran'ny vadiny tao anatin' ny fehim-potoana mitohy voalohany tamin'ny taona 1975 ka hatramin'ny taona 1993, noho izy vadin'ny filoha sady Ramatoan'ny Firenena rahateo.&lt;ref&gt;Marcus, Richard R. (10 February 2016). &quot;The Politics of Institutional Failure in Madagascar's Third Republic&quot;. Lexington Books (Google Books). ISBN 9780739181614. Retrieved 5 August 2018.&lt;/ref&gt;

Nitarika ny [[elatra|helatra]] havia tao amin'ny antoko AREMA ry Céline Ratsiraka sy ny rahavaviny, [[Hortense Raveloson Mahasampo]], izay niasa ho toy ny mpanitsy ireo mpitarika ao amin'ny elatra havanan 'ny antoko ahitana an'i [[Rakotomavo Pascal]] sy [[Rakotovao Razakaboana]]. Navitrika ihany koa ry zareo nandamina sy nitarika ny sampana [[vehivavy]] ao amin'ny antoko, fantatra amin'ny anarana hoe Vehivavy AREMA. Ankoatra izany, navitrika ihany koa tamin'ny fananganana ireo [[Koperativa|koperativa]] nanerana ny firenena i Céline Ratsiraka mbamin'ny [[Akanin-jaza|akanin-jaza]] ary ny sampan'asa toy ny procoops.

Nanao sesitany ny tenany tany Frantsa i Didier sy Céline Ratsiraka tamin'ny [[Jolay 2002]], namarana ny krizy politika taorian'ny fifidianana filoham-pirenena tamin'ny taona 2001 ary naharitra fito volana. Nifandona tamin'izany krizy izany moa i Didier Ratsiraka sy i [[Ravalomanana Marc|Marc Ravalomanana]]&lt;ref&gt;https://news.bbc.co.uk/1/hi/world/africa/2115198.stm&lt;/ref&gt;, izay nandresy tamin'io fifidianana io.

== Naoty sy tondro ==
{{Reflist}}</text>
      <sha1>inlcaa3g46x92qvfe9qiwq7ylut6c8w</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1135148</id>
      <parentid>1135142</parentid>
      <timestamp>2026-04-13T11:54:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ZoAndriamifidisoa</username>
        <id>36396</id>
      </contributor>
      <origin>1135148</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7078" sha1="kusty25lb3wgn0iekfkayz5y8zn51nf" xml:space="preserve">
'''Céline Ratsiraka''', teraka '''Céline Marthe Velonjara''' tamin'ny 30 janoary 1938 nandritra ny [[Madagasikara zanatany frantsay|zanatany Madagasikara zanatany frantsay]] ary maty tamin'ny 22 aogositra 2025 teto [[Antananarivo]] &lt;ref&gt;{{Cite web |title=Madagascar : Décès de l’ancienne Première Dame, Céline Ratsiraka à l’âge de 87 ans |url=https://www.aa.com.tr/fr/afrique/madagascar-d%C3%A9c%C3%A8s-de-l-ancienne-premi%C3%A8re-dame-c%C3%A9line-ratsiraka-%C3%A0-l-%C3%A2ge-de-87-ans/3666634 |access-date=2025-08-23 |website=www.aa.com.tr}}&lt;/ref&gt;, dia mpanao politika [[Madagasikara|malagasy]] sady vadin'ny [[Lisitry ny filohan' i Madagasikara|filoha]] [[Ratsiraka Didier|Didier Ratsiraka]] .

Vadin'ny Filoha teto Madagasikara nitana izany toerana zany maharitra indrindra teo amin'ny tantaran'ny firenena, satria nitana io toerana io nanomboka tamin'ny taona 1975 ka hatramin'ny taona 1993 sy ny taona 1997 ka hatramin'ny taona 2002 &lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web |title=Madagascar First ladies : De Justine à Voahangy, en passant par les deux Thérèse |url=https://www.madagate.org/reportages/manifestation/3911-madagascar-first-ladies-de-justine-a-voahangy-en-passant-par-les-deux-therese.html |access-date=2024-04-03 |website=www.madagate.org}}&lt;/ref&gt;. Vehivavy nanana ny anjara toerany koa tao amin'ny antoko [[Andry sy Rihana Enti-Manavotra an' i Madagasikara|Andry sy Rihana Enti-Manavotra an'i Madagasikara]] (AREMA) izay nitondra ny firenena nandritra ny taompolo 1970 ka hatramin'ny taompolo 1990, indrindra fa tao amin'ny elatra havia tao amin'ny antoko no nisy azy &lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite book |last=Marcus |first=Richard R. |date=2016-02-10 |title=The Politics of Institutional Failure in Madagascar's Third Republic |url=https://books.google.com/books?id=oq_NCwAAQBAJ&amp;dq=C%C3%A9line+Ratsiraka+sister+AREMA&amp;pg=PA120 |language=en |publisher=Lexington Books |isbn=978-0-7391-8161-4 |access-date=2024-04-03}}&lt;/ref&gt; , &lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Cite web |title=Write A Book And Publish - PDF Free Download |url=https://epdf.pub/ |access-date=2024-04-03 |website=epdf.pub |language=en}}&lt;/ref&gt; .

== Tantaram-piainana ==
=== Fahazazana mandra-panambady ===
Teraka tamin'ny [[30 Janoary]] [[1938]] izy.&lt;ref&gt;http://www.madagate.org/reportages/manifestation/3911-madagascar-first-ladies-de-justine-a-voahangy-en-passant-par-les-deux-therese.html&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://web.archive.org/web/20171015120738/http://www.madagate.org/reportages/manifestation/3911-madagascar-first-ladies-de-justine-a-voahangy-en-passant-par-les-deux-therese.html&lt;/ref&gt; Zanakavavin'i [[Pascal Velonjara]], parlemantera nandritra ny vanim-potoanan'ny [[fanjanahantany frantsay]] anisan'ny mpanorina ny [[Parti des déshérités de Madagascar]] (PADESM).

Tamin'ny taona 1964 izy natao mariazy tamin' i [[Didier Ratsiraka]], izay tanora manamboninahitry ny Tafika an-dranomasina tamin'izany fotoana izany, teo ambany fanamasinan'ny Père [[Armand Gaétan Razafindratandra|Armand Gaëtan Razafindratandra]] araka ny fomban'ny [[Eglizy Katôlika Apôstôlika Rômanina (Madagasikara)|Eglizy Katolika Apostolika Romana]]. 

Nanan-janaka efatra izy mivady ka vavy ny telo dia i Olga, Sophie ary i Annick, ary lahy kosa ny iray izay antsoina hoe Xavier.

=== Ramatoan'ny Firenena ===
Nandray ny fahefana ho Filohan'ny Filankevitra Faratampon'ny Tolom-Piavotana i Didier Ratsiraka  tamin'ny taona 1975. Lasa vehivavy nanana ny lanjany teo amin'ny politika Malagasy sy teo anivon' ny antoko AREMA i Céline Ratsiraka nandritra ny fitondran'ny vadiny tao anatin' ny fehim-potoana mitohy voalohany tamin'ny taona 1975 ka hatramin'ny taona 1993, noho izy vadin'ny filoha sady Ramatoan'ny Firenena rahateo.&lt;ref&gt;Marcus, Richard R. (10 February 2016). &quot;The Politics of Institutional Failure in Madagascar's Third Republic&quot;. Lexington Books (Google Books). ISBN 9780739181614. Retrieved 5 August 2018.&lt;/ref&gt;

Nitarika ny [[elatra|helatra]] havia tao amin'ny antoko AREMA ry Céline Ratsiraka sy ny rahavaviny, [[Hortense Raveloson Mahasampo]], izay niasa ho toy ny mpanitsy ireo mpitarika ao amin'ny elatra havanan 'ny antoko ahitana an'i [[Rakotomavo Pascal]] sy [[Rakotovao Razakaboana]]. Navitrika ihany koa ry zareo nandamina sy nitarika ny sampana [[vehivavy]] ao amin'ny antoko, fantatra amin'ny anarana hoe Vehivavy AREMA. Ankoatra izany, navitrika ihany koa tamin'ny fananganana ireo [[Koperativa|koperativa]] nanerana ny firenena i Céline Ratsiraka mbamin'ny [[Akanin-jaza|akanin-jaza]] ary ny sampan'asa toy ny procoops.

Nanao sesitany ny tenany voalohany izy mivady tamin'ny taona 1993 rehefa resin'i [[Zafy Albert]], mpitariky ny [[Hery Velona Rasalama]], tamin'ny fifidianana filoham-pirenena voalohany tamin'ny [[Repoblikan' i Madagasikara (1992-2009)|Repoblika fahatelo]]. 

Na dia tafaverina teo amin'ny fitondrana aza Didier Ratsiraka vadiny, dia tsy nisehoseho fahitalavitra sy fampitam-baovao isankarazany tahaka ny tamin'ny [[Repoblika Demôkratika Malagasy|Repoblika Faharoa]] intsony i Céline Ratsiraka.

Nanao sesitany ny tenany fanindroany tany Frantsa i Didier sy Céline Ratsiraka tamin'ny [[Jolay 2002]], namarana ny krizy politika taorian'ny fifidianana filoham-pirenena tamin'ny taona 2001 ary naharitra fito volana. Nifandona tamin'izany krizy izany moa i Didier Ratsiraka sy i [[Ravalomanana Marc|Marc Ravalomanana]]&lt;ref&gt;https://news.bbc.co.uk/1/hi/world/africa/2115198.stm&lt;/ref&gt;, izay nandresy tamin'io fifidianana io.

Nitodi-doha teto [[Madagasikara]] indray ny fianakaviana Ratsiraka tamin'ny Avrily 2013 rehefa nanao sesitany ny tenan-dry zareo tany Frantsa nandritra ny iraika ambin'ny folo taona mba hahafahan'ny vadiny mifaninana amin'ny [[Fifidianana filoham-pirenena ao Madagasikara 2013|fifidianana filoham-pirenena taona 2013]].&lt;ref&gt;Iloniaina, Alain (27 April 2013). &quot;Former Madagascar president Ratsiraka to contest July election&quot;. Reuters News. Archived from the original on 5 August 2018. Retrieved 5 August 2018.&lt;/ref&gt; Nesorin'ny Vaomieram-Pirenena misahana ny fifidianana anefa ny vadiny Didier Ratsiraka tamin'ny Aogositra 2013 satria tsy nahafeno ny fe-potoana nipetrahana enim-bolana teto an-toerana.&lt;ref&gt;Ilioniania, Alain (22 August 2013). &quot;Madagascar pushes back presidential election to October&quot;. Reuters. Retrieved 25 August 2025. &quot;The election was postponed to July when the electoral commission said it was unprepared to hold the poll. It was then pushed back to late August because the decision by Rajoelina and Ravalomanana's wife to stand led to donors suspending financing for the poll. At the weekend, the electoral court banned Rajoelina and Ravalomanana's wife, Lalao, from standing in the poll. The court also struck former President Didier Ratsiraka from the list of candidates.&quot;&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Müller, Friederike (20 August 2013). &quot;Overdue elections&quot;. Deutsche Welle. Retrieved 25 August 2025. &quot;... all presidential hopefuls must have lived in Madagascar for at at least 6 months before declaring their candidacy. This also applies to ex-President Didier Ratsiraka who lived in exile in France until recently.&quot;&lt;/ref&gt;

== Naoty sy tondro ==
{{Reflist}}</text>
      <sha1>kusty25lb3wgn0iekfkayz5y8zn51nf</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1135154</id>
      <parentid>1135148</parentid>
      <timestamp>2026-04-13T11:58:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ZoAndriamifidisoa</username>
        <id>36396</id>
      </contributor>
      <origin>1135154</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8070" sha1="nk8skmoh84cb38tuviiskezp4w5bc7v" xml:space="preserve">
'''Céline Ratsiraka''', teraka '''Céline Marthe Velonjara''' tamin'ny 30 janoary 1938 nandritra ny [[Madagasikara zanatany frantsay|zanatany Madagasikara zanatany frantsay]] ary maty tamin'ny 22 aogositra 2025 teto [[Antananarivo]] &lt;ref&gt;{{Cite web |title=Madagascar : Décès de l’ancienne Première Dame, Céline Ratsiraka à l’âge de 87 ans |url=https://www.aa.com.tr/fr/afrique/madagascar-d%C3%A9c%C3%A8s-de-l-ancienne-premi%C3%A8re-dame-c%C3%A9line-ratsiraka-%C3%A0-l-%C3%A2ge-de-87-ans/3666634 |access-date=2025-08-23 |website=www.aa.com.tr}}&lt;/ref&gt;, dia mpanao politika [[Madagasikara|malagasy]] sady vadin'ny [[Lisitry ny filohan' i Madagasikara|filoha]] [[Ratsiraka Didier|Didier Ratsiraka]] .

Vadin'ny Filoha teto Madagasikara nitana izany toerana zany maharitra indrindra teo amin'ny tantaran'ny firenena, satria nitana io toerana io nanomboka tamin'ny taona 1975 ka hatramin'ny taona 1993 sy ny taona 1997 ka hatramin'ny taona 2002 &lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web |title=Madagascar First ladies : De Justine à Voahangy, en passant par les deux Thérèse |url=https://www.madagate.org/reportages/manifestation/3911-madagascar-first-ladies-de-justine-a-voahangy-en-passant-par-les-deux-therese.html |access-date=2024-04-03 |website=www.madagate.org}}&lt;/ref&gt;. Vehivavy nanana ny anjara toerany koa tao amin'ny antoko [[Andry sy Rihana Enti-Manavotra an' i Madagasikara|Andry sy Rihana Enti-Manavotra an'i Madagasikara]] (AREMA) izay nitondra ny firenena nandritra ny taompolo 1970 ka hatramin'ny taompolo 1990, indrindra fa tao amin'ny elatra havia tao amin'ny antoko no nisy azy &lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite book |last=Marcus |first=Richard R. |date=2016-02-10 |title=The Politics of Institutional Failure in Madagascar's Third Republic |url=https://books.google.com/books?id=oq_NCwAAQBAJ&amp;dq=C%C3%A9line+Ratsiraka+sister+AREMA&amp;pg=PA120 |language=en |publisher=Lexington Books |isbn=978-0-7391-8161-4 |access-date=2024-04-03}}&lt;/ref&gt; , &lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Cite web |title=Write A Book And Publish - PDF Free Download |url=https://epdf.pub/ |access-date=2024-04-03 |website=epdf.pub |language=en}}&lt;/ref&gt; .

== Tantaram-piainana ==
=== Fahazazana mandra-panambady ===
Teraka tamin'ny [[30 Janoary]] [[1938]] izy.&lt;ref&gt;http://www.madagate.org/reportages/manifestation/3911-madagascar-first-ladies-de-justine-a-voahangy-en-passant-par-les-deux-therese.html&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://web.archive.org/web/20171015120738/http://www.madagate.org/reportages/manifestation/3911-madagascar-first-ladies-de-justine-a-voahangy-en-passant-par-les-deux-therese.html&lt;/ref&gt; Zanakavavin'i [[Pascal Velonjara]], parlemantera nandritra ny vanim-potoanan'ny [[fanjanahantany frantsay]] anisan'ny mpanorina ny [[Parti des déshérités de Madagascar]] (PADESM).

Tamin'ny taona 1964 izy natao mariazy tamin' i [[Didier Ratsiraka]], izay tanora manamboninahitry ny Tafika an-dranomasina tamin'izany fotoana izany, teo ambany fanamasinan'ny Père [[Armand Gaétan Razafindratandra|Armand Gaëtan Razafindratandra]] araka ny fomban'ny [[Eglizy Katôlika Apôstôlika Rômanina (Madagasikara)|Eglizy Katolika Apostolika Romana]]. 

Nanan-janaka efatra izy mivady ka vavy ny telo dia i Olga, Sophie ary i Annick, ary lahy kosa ny iray izay antsoina hoe Xavier.

=== Ramatoan'ny Firenena ===
Nandray ny fahefana ho Filohan'ny Filankevitra Faratampon'ny Tolom-Piavotana i Didier Ratsiraka  tamin'ny taona 1975. Lasa vehivavy nanana ny lanjany teo amin'ny politika Malagasy sy teo anivon' ny antoko AREMA i Céline Ratsiraka nandritra ny fitondran'ny vadiny tao anatin' ny fehim-potoana mitohy voalohany tamin'ny taona 1975 ka hatramin'ny taona 1993, noho izy vadin'ny filoha sady Ramatoan'ny Firenena rahateo.&lt;ref&gt;Marcus, Richard R. (10 February 2016). &quot;The Politics of Institutional Failure in Madagascar's Third Republic&quot;. Lexington Books (Google Books). ISBN 9780739181614. Retrieved 5 August 2018.&lt;/ref&gt;

Nitarika ny [[elatra|helatra]] havia tao amin'ny antoko AREMA ry Céline Ratsiraka sy ny rahavaviny, [[Hortense Raveloson Mahasampo]], izay niasa ho toy ny mpanitsy ireo mpitarika ao amin'ny elatra havanan 'ny antoko ahitana an'i [[Rakotomavo Pascal]] sy [[Rakotovao Razakaboana]]. Navitrika ihany koa ry zareo nandamina sy nitarika ny sampana [[vehivavy]] ao amin'ny antoko, fantatra amin'ny anarana hoe Vehivavy AREMA. Ankoatra izany, navitrika ihany koa tamin'ny fananganana ireo [[Koperativa|koperativa]] nanerana ny firenena i Céline Ratsiraka mbamin'ny [[Akanin-jaza|akanin-jaza]] ary ny sampan'asa toy ny procoops.

Nanao sesitany ny tenany voalohany izy mivady tamin'ny taona 1993 rehefa resin'i [[Zafy Albert]], mpitariky ny [[Hery Velona Rasalama]], tamin'ny fifidianana filoham-pirenena voalohany tamin'ny [[Repoblikan' i Madagasikara (1992-2009)|Repoblika fahatelo]]. 

Na dia tafaverina teo amin'ny fitondrana aza Didier Ratsiraka vadiny, dia tsy nisehoseho fahitalavitra sy fampitam-baovao isankarazany tahaka ny tamin'ny [[Repoblika Demôkratika Malagasy|Repoblika Faharoa]] intsony i Céline Ratsiraka.

Nanao sesitany ny tenany fanindroany tany Frantsa i Didier sy Céline Ratsiraka tamin'ny [[Jolay 2002]], namarana ny krizy politika taorian'ny fifidianana filoham-pirenena tamin'ny taona 2001 ary naharitra fito volana. Nifandona tamin'izany krizy izany moa i Didier Ratsiraka sy i [[Ravalomanana Marc|Marc Ravalomanana]]&lt;ref&gt;https://news.bbc.co.uk/1/hi/world/africa/2115198.stm&lt;/ref&gt;, izay nandresy tamin'io fifidianana io.

Nitodi-doha teto [[Madagasikara]] indray ny fianakaviana Ratsiraka tamin'ny Avrily 2013 rehefa nanao sesitany ny tenan-dry zareo tany Frantsa nandritra ny iraika ambin'ny folo taona mba hahafahan'ny vadiny mifaninana amin'ny [[Fifidianana filoham-pirenena ao Madagasikara 2013|fifidianana filoham-pirenena taona 2013]].&lt;ref&gt;Iloniaina, Alain (27 April 2013). &quot;Former Madagascar president Ratsiraka to contest July election&quot;. Reuters News. Archived from the original on 5 August 2018. Retrieved 5 August 2018.&lt;/ref&gt; Nesorin'ny Vaomieram-Pirenena misahana ny fifidianana anefa ny vadiny Didier Ratsiraka tamin'ny Aogositra 2013 satria tsy nahafeno ny fe-potoana nipetrahana enim-bolana teto an-toerana.&lt;ref&gt;Ilioniania, Alain (22 August 2013). &quot;Madagascar pushes back presidential election to October&quot;. Reuters. Retrieved 25 August 2025. &quot;The election was postponed to July when the electoral commission said it was unprepared to hold the poll. It was then pushed back to late August because the decision by Rajoelina and Ravalomanana's wife to stand led to donors suspending financing for the poll. At the weekend, the electoral court banned Rajoelina and Ravalomanana's wife, Lalao, from standing in the poll. The court also struck former President Didier Ratsiraka from the list of candidates.&quot;&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Müller, Friederike (20 August 2013). &quot;Overdue elections&quot;. Deutsche Welle. Retrieved 25 August 2025. &quot;... all presidential hopefuls must have lived in Madagascar for at at least 6 months before declaring their candidacy. This also applies to ex-President Didier Ratsiraka who lived in exile in France until recently.&quot;&lt;/ref&gt;

Tamin'ny 22 Martsa 2021, samy nampidirina hopitaly tao amin'ny Hopitaly Miaramila Soavinandriana (CENHOSOA) tao Antananarivo i Céline Ratsiraka sy ny vadiny, noho ny fitsaboana &quot;gripa kely&quot;, araka ny filazan'ny havany.&lt;ref&gt;&quot;Madagascar: Atteint d'une &quot;petite grippe&quot;? Didier Ratsiraka hospitalisé au CENHOSOA&quot;. Midi Madagasikara. AllAfrica.com. 24 March 2021. Archived from the original on 29 March 2021. Retrieved 29 March 2021.&lt;/ref&gt; Maty tao amin'ny hopitaly i Didier Ratsiraka noho ny fijanonan'ny fo andro vitsivitsy taty aoriana tamin'ny 28 Martsa 2021, teo amin'ny faha-84 taonany.&lt;ref&gt;&quot;Madagascar: l'ancien président Didier Ratsiraka est mort&quot;. Jeune Afrique. 28 March 2021. Archived from the original on 28 March 2021. Retrieved 29 March 2021.&lt;/ref&gt; Maty teo amin'ny faha-87 taonany tamin'ny 22 Aogositra 2025 kosa i Céline Ratsiraka.&lt;ref&gt;&quot;Madagascar : Décès de l'ancienne Première Dame, Céline Ratsiraka à l'âge de 87 ans&quot;. Anadolu Ajansi. Retrieved 25 August 2025.&lt;/ref&gt;

== Naoty sy tondro ==
{{Reflist}}</text>
      <sha1>nk8skmoh84cb38tuviiskezp4w5bc7v</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Sokajy:Injeniera angoley</title>
    <ns>14</ns>
    <id>299036</id>
    <revision>
      <id>1135128</id>
      <timestamp>2026-04-13T10:41:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HarryWurst</username>
        <id>36292</id>
      </contributor>
      <comment>Pejy noforonina tamin'ny « [[sokajy:injeniera]] [[sokajy:Mpanao angoley]] »</comment>
      <origin>1135128</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="46" sha1="gbd2bp9l4733wh2r3f8a3bpqnxe7f51" xml:space="preserve">[[sokajy:injeniera]]
[[sokajy:Mpanao angoley]]</text>
      <sha1>gbd2bp9l4733wh2r3f8a3bpqnxe7f51</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Tendrombohitra Ambre</title>
    <ns>0</ns>
    <id>299037</id>
    <revision>
      <id>1135143</id>
      <timestamp>2026-04-13T11:38:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Thelezifor</username>
        <id>15140</id>
      </contributor>
      <comment>Tangoron-tendrombohitra any amin' ny farany avaratr' i Madagasikara</comment>
      <origin>1135143</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1825" sha1="rflyj108ti32vcp1iemz9sj0770dyax" xml:space="preserve">Ny '''Tendrombohitra Ambre''' dia [[Tangorom-bohitra|tangoron-tendrombohitr]]' [[afotroa]] any amin' ny farany avaratr' i [[Madagasikara]], akaikin' ny tanànan' [[Antsiranana]]. Mahatratra 1&amp;nbsp;475 m ambonin' ny ranomasina ny tendrony, ary manome ôazisy mangatsiatsiaka any amin' ny faritra mafana sy maina amin' ny ankapobeny, noho ny toerana avo misy azy sy ny fahazoan' ny rivotra mando [[Alizay]] azy.  Araka izany, ny Tendrombohitra Ambra dia faritra manana ny maha izy azy amin' ny lafiny [[tontolo iainana]] sy [[korian-drano]] ary [[Siansa|siantifika]] eo amin' ny tapany avaratr' i Madagasikara.

Ahafantarana ity tandavan-tendrombohitra ity ny fisian' ny [[Valan-javaboarim-pirenen' ny Tendrombohitra Ambre]] ao, izay [[faritra arovana]] miavaka noho ny ala mikitroka sy mando an-tendrombohitra ao aminy.

Mifanohitra tanteraka amin' ny tontolo manodidina, izay anjakan' ny zavamaniry an-tany maina, ny fisian' ny [[zavamaniry]] ao aminy. Manana karazana [[zavamananaina]] maro samihafa sy miavaka izy io, ka ny karazana sasany dia tsy fahita raha tsy ao, anisan' izany ny [[Lemuriformes|amboanala]] isan-karazany sy ny [[Reptilia|biby mandady]] ary zavamaniry isan-karazany toy ny [[ampanga]] sy ny [[Orchidaceae|ôrkide]] ary ny [[Hazo (zavamaniry)|hazo]] trôpikaly samihafa.

Niforona vokatry ny fipoahana [[Volkano|afotroa]] na volkano ny Tendrombohitra Ambre izay manana vohon-tany mikitoantoana misy vava afotroa sy farihin' afotroa ary [[riandrano]] betsaka. Lonaka ny nofon-tany damin' ny ankapobeny, ka mety amin' ny asa fambolena sasany manodidina an' ilay tendrombohitra.

Mitana anjara toerana lehibe amin' ny maha ftoahirizan-drano azy ao amin' ilay faritra ny Tendrombohitra Ambre izay mamatsy korian-drano maro sady mandray anjara amin' ny famatsian-drano ny faritra manodidina.

== Jereo koa ==</text>
      <sha1>rflyj108ti32vcp1iemz9sj0770dyax</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>