Dinika amin'ny mpikambana:Jagwar

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="mg">
  <siteinfo>
    <sitename>Wikipedia</sitename>
    <dbname>mgwiki</dbname>
    <base>https://mg.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Fandraisana</base>
    <generator>MediaWiki 1.46.0-wmf.24</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">Rakitra</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">Manokana</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">Dinika</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">Mpikambana</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">Dinika amin'ny mpikambana</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">Wikipedia</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">Dinika amin'ny Wikipedia</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">Sary</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">Dinika amin'ny sary</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">MediaWiki</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">Dinika amin'ny MediaWiki</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">Endrika</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">Dinika amin'ny endrika</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">Fanoroana</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">Dinika amin'ny fanoroana</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">Sokajy</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">Dinika amin'ny sokajy</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">Module</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">Discussion module</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>Dinika amin'ny mpikambana:Jagwar</title>
    <ns>3</ns>
    <id>3778</id>
    <revision>
      <id>1136722</id>
      <parentid>1122586</parentid>
      <timestamp>2026-04-28T20:06:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MediaWiki message delivery</username>
        <id>6907</id>
      </contributor>
      <comment>/* You may be an eligible candidate for the U4C election */ fizarana vaovao</comment>
      <origin>1136722</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="56784" sha1="cjw1hryxf9quqni8gi1d58jxv05ohkd" xml:space="preserve">{{archives}}
__TOC__
&lt;center&gt;Ity ny pejin-dresak'i Jagwar azonao ametrahana hafatra. Tsindrio eo amin'ilay ''hanampy foto-kevitra'' na ''+'' rehefa hametraka hafatra eto. Aza adino ny mamarana ny hafatrao amin'ny &lt;nowiki&gt;~~~~&lt;/nowiki&gt; (tilda efatra) mba hamantarana ny mpanoratra sy ny daty nametrahana ilay hafatra tato amin'ity pejin-dresaka ity. Aza adinoina ihany koa ny fahalalam-pomba. Misaotra tompoko. 

&lt;small&gt;&lt;b&gt;&lt;span style=&quot;border:1px solid #74CC66;padding:1px 3px;font-family:Verdana,sans-serif;&quot;&gt;[[Mpikambana:Jagwar|&lt;font color=&quot;#CC6666&quot;&gt;Jagwar]]  &lt;/font&gt;&lt;/span&gt;&lt;/b&gt;&lt;/small&gt;&lt;sup&gt;[[User talk:Jagwar|grr...]] [mailto:rado_du_92(at)hotmail.fr |]&lt;/sup&gt;&lt;/center&gt;

------------------------

== Tafatafa ela ela ==

Miarahaba anao namako,

Ela ny tsy mba nifampiresahana izay, inona aloha ny vaovao sy maresaka?

Ahoana ny fahitanao manokana ny fiasako tato amin'ity wiki ity hatr'izay naha mpandrindra ny tenako?

Farany, ahoana ny anaovana ireo ip manova sy mamorona lahatsoratra ireo.

''Eto dia ndao isika hiaraka hampivelatra sy hanatsara ny wiki amin'ny teny razan-tsika.''

Misaotra betsaka!
: Miarahaba anao tompoko,
: Efa ela marina izay isika no tsy nifanoratra, ka misaotra anao nahatsiaro. Raha amin'ny lafiny Wikipedia aloha dia tsy fantatro raha efa nandramanao ilay fitaovana fandikam-bontoatiny izay azonao andramana eo amin'i [[Manokana:FandikanaVontoatiny]] (raha tsy mbola mahafantatra izany ianao dia mankanesa ao amin'i [[Manokana:Safidy]] dia checke-o ny ''Fandikam-botoatiny''). Nodikaiko tamin'io fitaovana io ny lahatsoratra sasantsasany (''[[Michael (2011)]]'', [[Fivoarana]]). Tsy dia mbola afa-po be loatra tamin'ilay fitaovana aho. Inona ny hevitrao amin'ny fampiasana io fitaovana io?
: Ankoatra izay, tsara kokoa raha mandray anjara amin'ny famafàna pejy tsy misy votoatiny anao (anisan'ny asan'ny mpandrindra izany), raha tsy izany dia tohizo ny ezaka fa tsara ary mahafinaritra.
: Mikasika ny IP, azo amporisihana amin'ny famoronana kaonty ireo IP ireo; fa raha manimbasimba ny endri-pejy kosa dia sakanana (raha mamerina ny asany in-telo). 
: Samy miezaka hatrany isika amin'ny fanatsarana ary ny fampivelarana ny wiki ary ny tenin-drazana!
: — &lt;b&gt;&lt;span style=&quot;border:1px solid #74CC66;padding:1px 3px;font-family:Verdana,sans-serif;&quot;&gt;[[Mpikambana:Jagwar|&lt;font color=&quot;#CC6666&quot;&gt;Jagwar]]&lt;/font&gt;&lt;/span&gt;&lt;/b&gt;&lt;small&gt;[[User talk:Jagwar|grr...]] [mailto:rado.kaontywiki(at)gmail.com mailaka]&lt;/small&gt; 12 Jolay 2015 à 12:03 (UTC)

'''Misaotra aloha tamin'ny famaliana!'''&lt;br /&gt;

Ny fitaovana fandikam-bontoatiny dia,efa ela no mba naniriako hisian'io fitaovana io tato amin'ny wikipedia mg, satria efa betsaka ihany koa ny lahatsoratra nodikaiko tamin'izy io tamin'ireo wikipedia rahalahy. Tsara aloha ilay izy fa iezahintsika hatsaraina ihany. 

Eny ary fa veloma ianao ry namako ary mirary tontolo andro tsara ho anao.

N.B: amin'ny manaraka mba tsy ho lasa pejy serasera ny wikipedia mg dia aleo alefa mailaka raha toaka tafatafa sahala an'izao ilay izy, sa ahoana hoy izy anao?

Misaotra tompoko!
--[[Mpikambana:BeGasy|BeGasy]] ([[Dinika amin'ny mpikambana:BeGasy|discussion]]) 12 Jolay 2015 à 13:02 (UTC)
: Miarahaba indray,
: Amin'ny tetikasa Wiki rehetra, ny mailaka dia natao hampitana ireo hafatra tsy tokony natao ho sarababembahoaka (olana amin'ny lalàna, fifanakalozana tenimiafina, sns.). Tsy mampaninona ahy ny mifampiresaka eto amin'ny pejin-dresaka, satria natao ho an'izany izy ity. Raha tia hiresaka momba ny zavatra tsy tiana ho fantatry ny rehetra ianao dia mandefasa mailaka amiko. — &lt;b&gt;&lt;span style=&quot;border:1px solid #74CC66;padding:1px 3px;font-family:Verdana,sans-serif;&quot;&gt;[[Mpikambana:Jagwar|&lt;font color=&quot;#CC6666&quot;&gt;Jagwar]]&lt;/font&gt;&lt;/span&gt;&lt;/b&gt;&lt;small&gt;[[User talk:Jagwar|grr...]] [mailto:rado.kaontywiki(at)gmail.com mailaka]&lt;/small&gt; 12 Jolay 2015 à 13:34 (UTC)

Eny ary tompoko!&lt;br /&gt;


mankasitraka anao aho,hanoratra mailaka rehefa misy resaka hafa.

Veloma tompoko!
--[[Mpikambana:BeGasy|BeGasy]] ([[Dinika amin'ny mpikambana:BeGasy|discussion]]) 12 Jolay 2015 à 14:40 (UTC)

== Borôkraty ( Bureaucrate) ==

Salama tompoko!

Nohon'ny fitiavako hikarakara ity Wikipedia ity dia manana finiavana sy faniriana ho lasa Borôkraty aho. Eo amin'izany indrindra no tiako hametrahana fanontaniana hoe, misy fepetra takiana ve raha te-ho Borôkraty? Inona ary no tokony hataoko? 

Misaotra tompoko!
--[[Mpikambana:BeGasy|BeGasy]] ([[Dinika amin'ny mpikambana:BeGasy|discussion]]) 23 Jolay 2015 à 13:35 (UTC)
:Manao ahoana,
:Amin'izao fotoana izao dia tsy mbola misy borôkraty eto amin'i Wikipedia. Ny anton'izany dia ny haben'i fikambanana (mpikambana mavitrika) eto. Ny tena ilàna an'ny borôkraty koa dia ny manatanteraka ny fanovan-tsatam-pikambana.
:Raha ny hevitro manokana dia tsy mbola mila borôkraty isika eto ankehitriny: isika roa fotsiny no mpikambana nisoratra anarana ary mavitrika eto. sady efa samy manana satam-pandrindra avokoa isika eto.
: — &lt;b&gt;&lt;span style=&quot;border:1px solid #74CC66;padding:1px 3px;font-family:Verdana,sans-serif;&quot;&gt;[[Mpikambana:Jagwar|&lt;font color=&quot;#CC6666&quot;&gt;Jagwar]]&lt;/font&gt;&lt;/span&gt;&lt;/b&gt;&lt;small&gt;[[User talk:Jagwar|grr...]] [mailto:rado.kaontywiki(at)gmail.com mailaka]&lt;/small&gt; 24 Jolay 2015 à 23:03 (UTC)

== fanatsarana Endrik infobox ==

Miarahaba tompoko!

Faly aho manoratra aminao, saika hanontany kely aho, 

Ahoana ny ahafahantsika manao ny infobox mifanaraka aminizay ilaina na azo baikoina? Ohatra eto : 
&lt;center&gt;
{{infobox olona
|sary                            =&lt;!--sary.svg--&gt;
|anarana                         =&lt;!--.....--&gt;
|fiantsoina                    =&lt;!--.....--&gt;
|teraka                          =&lt;!-- azo fenoina amin'ny alalan'ny {{daty niterahana sy taona|00|11|22}} --&gt;
|maty                            =&lt;!--.....--&gt;
|firenena                        =&lt;!--Madagasikara--&gt;
|karazana                        =&lt;!-- madagasikara|malagasy --&gt;
|asa                             =&lt;!--.....--&gt;
|asa hafa                        =&lt;!--.....--&gt;
|taona niasàna                   =&lt;!-- taona nanombohany ny asa mampalaza azy --&gt;
|seha-pitiavana                  =&lt;!-- vady, sipa, sns... --&gt;
|tranokala                       =&lt;!--- http://www.olona.com---&gt;
}}
&lt;/center&gt;
* '''Tsy ilaiko zao ny teny hoe : |maty , |karazana, |taona niasana, ka tsy tiko mipoitra eo amin'ny infobox n'olo iray, izany hoe tokony asiana paramètres de facultatifs ny teny amin'ny infobox mba tsy mipoitra izay tsy nisoratana na izay banga!''' 

Asa azonao ny tiako hanontaniany azafady? 

Misaotra betsaka! 


{{BeGasy}}&lt;br /&gt;

--:D 11 Aogositra 2015 à 14:16 (UTC)

: Miarahaba anao BeGasy, dia tena mahatalanjona ahy tokoa ny finiavanao eto amin'ny Wiki.
: Azoko ny tianao tenenina. Raha tsy tianao hipoitra ilay hoe &quot;maty&quot;, &quot;asa&quot;, sns. dia ampidirinao an-tsehatra ny atao hoe [https://www.mediawiki.org/wiki/Help:Extension:ParserFunctions ParserFunctions].
: Amin'ireo atao hoe ParserFunctions ireo dia ahitana fetra (condition), filazana (expression), sns. Rehefa misy fotoana aho dia hanova ilay pejy [[Endrika:Olona]] miaraka amin'izay ParserFunctions izay.
: Amin'ny manaraka indray tompoko, — &lt;b&gt;&lt;span style=&quot;border:1px solid #74CC66;padding:1px 3px;font-family:Verdana,sans-serif;&quot;&gt;[[Mpikambana:Jagwar|&lt;font color=&quot;#CC6666&quot;&gt;Jagwar]]&lt;/font&gt;&lt;/span&gt;&lt;/b&gt;&lt;small&gt;[[User talk:Jagwar|grr...]] [mailto:rado.kaontywiki(at)gmail.com mailaka]&lt;/small&gt; 12 Aogositra 2015 à 13:05 (UTC)

== Page merging ==
Hi Jagwar,

At Wikipdata, we found two items about the same person. It seems that both had articles in English and at this Wikipedia. Usually, I would tag them with [[Template:Merge]] (or the equivalent). I'm not sure if the attempt to create one at [[Endrika:Merge]] was a good idea. Please delete it if it's unwanted. Thanks for your help. --[[Mpikambana:Jura1|Jura1]] ([[Dinika amin'ny mpikambana:Jura1|resaka]]) 21 Septambra 2015 à 08:58 (UTC)

== Liv and Maddie ==

Could this page be written in Malagasy? The page that was deleted looked like French. The page exists in English ([[en:Liv and Maddie]]) and French ([[fr:Liv et Maddie]]). [[Manokana:Fandraisan'anjara/2602:30A:C037:A450:6482:2AD1:3725:2EA|2602:30A:C037:A450:6482:2AD1:3725:2EA]] 14 Oktobra 2015 à 21:46 (UTC)
: Hi, that page was not written in proper Malagasy: it was a mix of Malagasy, French and English that could not be understood by a monolingual native speaker. I may rewrite it later but for now I don't feel like it. Sorry for the inconvenience. Best regards, — &lt;b&gt;&lt;span style=&quot;border:1px solid #74CC66;padding:1px 3px;font-family:Verdana,sans-serif;&quot;&gt;[[Mpikambana:Jagwar|&lt;font color=&quot;#CC6666&quot;&gt;Jagwar]]&lt;/font&gt;&lt;/span&gt;&lt;/b&gt;&lt;small&gt;[[User talk:Jagwar|grr...]] [mailto:rado.kaontywiki(at)gmail.com mailaka]&lt;/small&gt; 15 Oktobra 2015 à 15:22 (UTC)
:::How do you say &quot;Liv and Maddie is an American teen sitcom created by John D. Beck and Ron Hart and produced by It's a Laugh Productions for Disney Channel.&quot; in Malagasy? That was what the article was supposed to say. Also should [[:Wikipedia:General disclaimer]] and [[:Wikipedia:About]] be deleted? All they had were interwikis (which go on Wikidata), but they didn't have any content. [[Manokana:Fandraisan'anjara/2602:30A:C037:A450:2196:405D:492A:DFA8|2602:30A:C037:A450:2196:405D:492A:DFA8]] 29 Janoary 2016 à 05:36 (UTC)
::::Can you take a look at the articles I asked for help in fixing? I noticed a lot of inaccuracies in these articles. Some even look like machine translations while others are very basic. Any page relating to Disney movies and TV shows has inaccuracies in it. Can they be fixed? [[Manokana:Fandraisan'anjara/2602:306:83A9:3D00:6C8A:EBA1:CB42:C973|2602:306:83A9:3D00:6C8A:EBA1:CB42:C973]] 23 Novambra 2017 à 20:14 (UTC)
:::::There are machine translated articles about fast food restaurants being manufactured in this Wikipedia and 70 other languages. Can you just delete them if they're not worth keeping? There are the ones written in mg.wiki that are still here but not deleted. They are:

* [[Wayback Burgers]]
* [[A&amp;W Restaurants]]
* [[Hardee's]]
* [[Whataburger]]
* [[Smashburger]]

Maybe just delete them if they are not notable. The Wikipedia:General disclaimer and Wikipedia:About pages need deletion too. Liv and Maddie should either be fixed or deleted. Same with the other Disney movie and TV show articles being manufactured in this Wikipedia. [[Manokana:Fandraisan'anjara/2602:306:83A9:3D00:B8FD:8874:ED6C:F014|2602:306:83A9:3D00:B8FD:8874:ED6C:F014]] 29 Novambra 2017 à 07:58 (UTC)
: Hi IP, the machine translated articles have been deleted. Thank you for reporting them. — &lt;b&gt;&lt;span style=&quot;border:1px solid #74CC66;padding:1px 3px;font-family:Verdana,sans-serif;&quot;&gt;[[Mpikambana:Jagwar|&lt;font color=&quot;#CC6666&quot;&gt;Jagwar]]&lt;/font&gt;&lt;/span&gt;&lt;/b&gt;&lt;small&gt;[[User talk:Jagwar|grr...]] [mailto:rado.kaontywiki(at)gmail.com mailaka]&lt;/small&gt; 29 Novambra 2017 à 18:52 (UTC)

::But what about Wikipedia:General disclaimer and Wikipedia:About? They are currently blank and were created ''only'' with Interwiki links (which are at Wikidata now). So they don't have any content. Not only that, but Liv and Maddie, Teletubbies, Charlotte's Web, The Fox and the Hound, etc. are all more machine translated articles with inaccuracies. There are more accurate articles with better translations in the English and French Wikipedias. Would it be better to just delete them or fix them? Some articles are about famous shows and movies (like The Lion King and The Simpsons), but others like Liv and Maddie or Fun and Fancy Free are about shows and movies that even Americans have never heard of. There is also [[Endrika:Disney theatrical animated features|a template that exists that is about these Disney theatrical animated features]] that is not translated and not linked on other articles. Note also that there are pages linking to [[Hamilton Luske]] (which does not exist) but not [[Endrika:Hamilton Luske]] (which does exist). There is also [[Endrika:Clyde Geronimi]] but the only page linking to that template is the page about [[Clyde Geronimi]] himself. Note also that Bot-Jagwar created that page (the one about Clyde Geronimi). Perhaps Bot-Jagwar could create more articles about notable Disney movies? Like for example ''Frozen'' is a Disney animated film that many people have heard of or seen. It is ''far'' more famous than films like Fun and Fancy Free or shows like Liv and Maddie. The page exists in English as [[:en:Frozen (2013 film)]] and in French as [[:fr:La Reine des neiges (film, 2013)]]. Note also that ''Frozen'' is one of the highest-grossing movies ever made, and is in production of a sequel for a release in 2019. The film is widely known so you might have heard of it. Can it have an article? [[Manokana:Fandraisan'anjara/2602:306:83A9:3D00:D138:CC74:53F6:EE68|2602:306:83A9:3D00:D138:CC74:53F6:EE68]] 30 Novambra 2017 à 18:02 (UTC)
:::I moved Pirates des Caraïbes to Pirates of the Caribbean because it is the original English name. I believe it's better to use the original English name for movies and shows not published in Malagasy that were originally made in English. I actually regret making the articles I made on The Jungle Book and Lady and the Tramp because they are badly written like other people have said. Although it's true that these Disney movies usually always have good articles in French, but not all of them. Currently there are articles I am trying to improve that are in bad shape. The Pirates of the Caribbean article looks small and has words in French. Some of these other articles are like that too. Right now, I realize that only ''some'' of these articles are top priority, but I need to know which ones are. Others are of much lesser importance. I can't tell if Pirates of the Caribbean is top priority or not, because I didn't make it. But I made The Jungle Book and Lady and the Tramp articles. They are small, but translated. Would that be OK or not? I might make more articles, but I need to know which ones are the most notable. [[Mpikambana:Kkjj|Kkjj]] ([[Dinika amin'ny mpikambana:Kkjj|resaka]]) 30 Novambra 2017 à 21:32 (UTC)
::::Hi. Theoretically, the Wikipedia:General Disclaimer and Wikipedia:About are supposed to contain the Malagasy version of what's written on their English counterparts. In general, the disclaimer states that Wikipedia in general does not guarantee the validity of information stored in here; that a Wikipedia articles does not constitute a legal, medical or professional advice, etc. The About page should shortly explain what Wikipedia is about and what you can do on and for Wikipedia. Both pages have been blank pretty much since the beginning. No translation from their English or French counterparts has ever been done, and I haven't planned to translate any of those pages yet.
::::
::::To be honest, I am not in the mood of writing Wikipedia articles about Disney movies. And most of the Malagasy versions here are in a state of abandonment since IP contribution has been disabled on those pages due to severe vandalism in the past. Machine translation can be attempted, but only in from a simple English version. You can propose a simple English version of the article you want to update on the talk page, and if it doesn't take too long to review and fix, surely I'll update the main article.
::::
::::I've already thought about creating movies, but I would wait a little bit longer before flooding the wiki with the potentially unmaintainable number of 20,000+ movie articles. And as you might have seen, quite a few of them are top-priority. — &lt;b&gt;&lt;span style=&quot;border:1px solid #74CC66;padding:1px 3px;font-family:Verdana,sans-serif;&quot;&gt;[[Mpikambana:Jagwar|&lt;font color=&quot;#CC6666&quot;&gt;Jagwar]]&lt;/font&gt;&lt;/span&gt;&lt;/b&gt;&lt;small&gt;[[User talk:Jagwar|grr...]] [mailto:rado.kaontywiki(at)gmail.com mailaka]&lt;/small&gt; 30 Novambra 2017 à 23:00 (UTC)
::But I need to know which ones (are top-priority). Like is ''Frozen'' more notable than the others? It's widely talked about, so you might have heard of it. Some talk pages that already have changes proposed to their articles:

* [[Dinika:The Simpsons]]
* [[Dinika:The Lion King]]
* [[Dinika:Lady and the Tramp]]
* [[Dinika:The Fox and the Hound (boky)]]
* [[Dinika:Charlotte's Web (horonantsary, 1973)]]
* [[Dinika:Charlotte's Web 2: Wilbur's Great Adventure]]

Should the blank pages be deleted or kept? I don't get the point of keeping blank pages. And some talk pages like [[Dinika:Lilo &amp; Stitch]] are currently blank. Meanwhile [[Dinika:The Fox and the Hound]] was deleted. Should Dinika:The Fox and the Hound be restored so that I can request more changes? [[Mpikambana:Kkjj|Kkjj]] ([[Dinika amin'ny mpikambana:Kkjj|resaka]]) 30 Novambra 2017 à 23:36 (UTC)
:::Update: I have made more changes to the articles. But I am getting ready for bed so it I need to sleep tonight. It gets tiring having to clean these articles up. However, it is good to do when I'm bored. Be sure to check what I have written. I noticed [[Endrika:LahatsoratraIlaina]] has the first 10 Disney movies ever made on it, but they already exist. I don't know whether or not to just put the ones that are missing instead. There are only 16 articles about these movies. I am working on rewriting them all. [[Mpikambana:Kkjj|Kkjj]] ([[Dinika amin'ny mpikambana:Kkjj|resaka]]) 1 Desambra 2017 à 04:09 (UTC)
::::That's awesome, I've reviewed the articles you've attempted to translate, and they are OK. Contribution is always welcome as long as it's constructive. I've been maintaining a list of articles to be created at [[Mpikambana:Jagwar/lisi-dahatsora-koforonina#Horonantsary_&amp;_sarimihetsika]] where ''[[Frozen]]'' is listed alongside other movies. I did some cleanup on [[Endrika:LahatsoratraIlaina]] which should probably be deleted (OK, I created the page, but haven't touched it '''in years''').
::::To answer your question on blank pages, yes, they should be deleted. — &lt;b&gt;&lt;span style=&quot;border:1px solid #74CC66;padding:1px 3px;font-family:Verdana,sans-serif;&quot;&gt;[[Mpikambana:Jagwar|&lt;font color=&quot;#CC6666&quot;&gt;Jagwar]]&lt;/font&gt;&lt;/span&gt;&lt;/b&gt;&lt;small&gt;[[User talk:Jagwar|grr...]] [mailto:rado.kaontywiki(at)gmail.com mailaka]&lt;/small&gt; 1 Desambra 2017 à 18:59 (UTC)
::::But about blank pages, does that include the General disclaimer and About? They're blank currently and so are some talk pages such as [[Dinika:Oliver &amp; Company]]. But others like [[Dinika:Bambi]] and [[Dinika:Teletubbies]] were edited by me. I have noted the correct content for them. [[Mpikambana:Kkjj|Kkjj]] ([[Dinika amin'ny mpikambana:Kkjj|resaka]]) 1 Desambra 2017 à 19:07 (UTC)
:::Also note: there's more than one movie called Frozen, so it should be [[Frozen (horonantsary, 2013)]]. And the Star Wars movies have specific titles too (and there's more than just 6). [[Mpikambana:Kkjj|Kkjj]] ([[Dinika amin'ny mpikambana:Kkjj|resaka]]) 1 Desambra 2017 à 19:10 (UTC)
::::Also, I added the logos for Liv and Maddie and The Simpsons. I also realized that a better caption for that would be &quot;The logo for the series.&quot; That's what they said about The Simpsons in fy.wikipedia. It said &quot;It logo fan de searje.&quot;, which means &quot;The logo for the series.&quot; in English. What would that mean in Malagasy? Note: I can add it, and then you can fix it. I'll do that. Also, I'm too lazy to remember the titles for the Star Wars movies, but I will look that up in a little bit. Thanks. [[Mpikambana:Kkjj|Kkjj]] ([[Dinika amin'ny mpikambana:Kkjj|resaka]]) 2 Desambra 2017 à 01:10 (UTC)

== Communication help request ==
Dear Jagwar, user &quot;BeGasy&quot; would like to [[Wikipedia:Mpandrindra/Fangatahana/BeGasy|become admin on mg.wikipedia]]. You supported this request. When I was doing background checks I found a block on Commons. I would like to know if this is still an issue or if it is safe to give admin rights. However, it is hard to communicate in English, and I think my message was not understood. Could you perhaps translate the text below into Malagasy so &quot;BeGasy&quot; can read and reply? Thank you very much. Sincerely, [[Mpikambana:Taketa|Taketa]] ([[Dinika amin'ny mpikambana:Taketa|resaka]]) 10 Janoary 2016 à 20:47 (UTC)
 Dear BeGasy, you were blocked indefinitely on Wikimedia Commons due to repeated uploading of non-free files and two times block evasion. Could you please give your side of the story. What happened? Do you have any intention of uploading files on mg.wikipedia? Sincerely, Taketa

: Hi Taketa, I wish you a happy new year, and I am sorry for the late reply.
: English is the mother tongue of none of us. I think you'll have a better success if you wrote to him in French (I saw you are fr-1).
: As of the message translation you have the message below:
: «Miarahaba anao Begasy, voasakana teo amin'i Wikimedia Commons mandrakizay ianao noho ny fandefasana rakitra tsy malalaka indroa ary noho ny fialan-tsakana. Mangataka fanazava mikasika izay zavatra nataonao izay aho tompoko. Inona no nitranga? Minia ny handefa ireo rakitra ireo eo amin'i mg.wikipedia ve ianao? Amin-kitsim-po, Taketa»
: I am going to post the message on his talk page so he can see and explain. I'll let you know.
: — &lt;b&gt;&lt;span style=&quot;border:1px solid #74CC66;padding:1px 3px;font-family:Verdana,sans-serif;&quot;&gt;[[Mpikambana:Jagwar|&lt;font color=&quot;#CC6666&quot;&gt;Jagwar]]&lt;/font&gt;&lt;/span&gt;&lt;/b&gt;&lt;small&gt;[[User talk:Jagwar|grr...]] [mailto:rado.kaontywiki(at)gmail.com mailaka]&lt;/small&gt; 12 Janoary 2016 à 22:04 (UTC)
::Dear Jagwar, thank you very much. [[Mpikambana:Taketa|Taketa]] ([[Dinika amin'ny mpikambana:Taketa|resaka]]) 13 Janoary 2016 à 09:50 (UTC)
:::Hello Taketa, I've got a reply from BeGasy. He apparently was not well-aware of the importing rules at Wikimedia  Commons (especially the necessity to put a licence on the files he had imported), and did not understand why he got warnings, then blocks. He actually did not infringe Commons policy on purpose. It was a misunderstanding problem. Now that he realises why he got blocked, he says he won't do those things again. — &lt;b&gt;&lt;span style=&quot;border:1px solid #74CC66;padding:1px 3px;font-family:Verdana,sans-serif;&quot;&gt;[[Mpikambana:Jagwar|&lt;font color=&quot;#CC6666&quot;&gt;Jagwar]]&lt;/font&gt;&lt;/span&gt;&lt;/b&gt;&lt;small&gt;[[User talk:Jagwar|grr...]] [mailto:rado.kaontywiki(at)gmail.com mailaka]&lt;/small&gt; 15 Janoary 2016 à 13:52 (UTC)

== Fanontaniana ==

'''Salama tompoko!''' &lt;br /&gt;
Inona aloha ny vaovao sy maresaka ela ela zay? 
Ny tiako hanontaniany voalohany dia , efa tsy afaka miverina ho mpandrindra indray ve ny tenako amin'izao tompoko? 
Satria fantako fa tsy ampy ny mapndrindra ato amin'ny Wikipedia Malagassy, ary miha betsaka ireo lahatsoratra tsy manaraka ny fitsipika miforona ato ka tsy voahara maso. Ka ahoana tompoko ny amin'izany? 

Farany, misy vaovao henoko eny amin'ny tambazotra sosialy hoe, ho tanterahina eto Mahajanga amin'ny faha 4 Martsa hoavy zao ny fandraisana Wikipedia ao amin'ny Allince Français, ahoana tsara tompoko momban'izy io? &lt;br /&gt;


'''Misaotra tompoko!'''

== [[wikt:chr:prendre en filature]] ==

Bonjour Jaguar,

Je suis tombé sur l'entrée [[wikt:chr:prendre en filature|prendre en filature]] du Wiktionnaire en cherokee, mais je ne comprends pas bien comment Bot-jaguar en est arrivé à créer une telle entrée : comment, par exemple, devine-t-il que cette expression se traduit en cherokee par &quot;ᎤᏓᏴᎳᏛ&quot; (udayvladv) ? (Cette entrée en cherokee n'est présente ni sur le wiktionnaire en cherokee lui-même ni sur le wiktionnaire anglophone). [[Mpikambana:Automatik|Automatik]] ([[Dinika amin'ny mpikambana:Automatik|resaka]]) 20 Novambra 2016 à 16:29 (UTC)
: Bonjour Automatik,
: Pour le mot en cherokee, je me suis servi d'un dictionnaire bilingue anglais-cherokee externe. Pour les traductions, j'ai récupéré celles présentes sur le Wiktionnaire anglophone. — &lt;b&gt;&lt;span style=&quot;border:1px solid #74CC66;padding:1px 3px;font-family:Verdana,sans-serif;&quot;&gt;[[Mpikambana:Jagwar|&lt;font color=&quot;#CC6666&quot;&gt;Jagwar]]&lt;/font&gt;&lt;/span&gt;&lt;/b&gt;&lt;small&gt;[[User talk:Jagwar|grr...]] [mailto:rado.kaontywiki(at)gmail.com mailaka]&lt;/small&gt; 24 Novambra 2016 à 18:27 (UTC)
:: J'ai trouvé [http://www.culturev.com/cherokee/front/animals1.html ça] : mais dans ce cas, ᎤᏓᏴᎳᏛ correspond à la traduction du nom commun ''shadow'', et non du verbe. Ta source dit-elle autre chose ? Cordialement, [[Mpikambana:Automatik|Automatik]] ([[Dinika amin'ny mpikambana:Automatik|resaka]]) 10 Desambra 2016 à 21:44 (UTC)

== Share your experience and feedback as a Wikimedian in this global survey ==

&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
Hello! The Wikimedia Foundation is asking for your feedback in a survey. We want to know how well we are supporting your work on and off wiki, and how we can change or improve things in the future.&lt;ref group=survey&gt;This survey is primarily meant to get feedback on the Wikimedia Foundation's current work, not long-term strategy.&lt;/ref&gt; The opinions you share will directly affect the current and future work of the Wikimedia Foundation. You have been randomly selected to take this survey as we would like to hear from your Wikimedia community. To say thank you for your time, we are giving away 20 Wikimedia T-shirts to randomly selected people who take the survey.&lt;ref group=survey&gt;Legal stuff: No purchase necessary.  Must be the age of majority to participate. Sponsored by the Wikimedia Foundation located at 149 New Montgomery, San Francisco, CA, USA, 94105. Ends January 31, 2017. Void where prohibited. [[m:Community Engagement Insights/2016 contest rules|Click here for contest rules]].&lt;/ref&gt; The survey is available in various languages and will take between 20 and 40 minutes.


&lt;big&gt;'''[https://wikimedia.qualtrics.com/SE/?SID=SV_6mTVlPf6O06r3mt&amp;Aud=AE&amp;Src=13AESSA Take the survey now!]'''&lt;/big&gt;


You can find more information about [[m:Community_Engagement_Insights/About_CE_Insights|this project]]. This survey is hosted by a third-party service and governed by this [[:foundation:Community_Engagement_Insights_2016_Survey_Privacy_Statement|privacy statement]]. Please visit our [[m:Community_Engagement_Insights/Frequently_asked_questions|frequently asked questions page]] to find more information about this survey. If you need additional help, or if you wish to opt-out of future communications about this survey, send an email to surveys@wikimedia.org.

Thank you!
--[[:m:User:EGalvez (WMF)|EGalvez (WMF)]]  ([[:m:User talk:EGalvez (WMF)|talk]]) 13 Janoary 2017 à 20:51 (UTC)
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message envoyé par User:EGalvez (WMF)@metawiki en utilisant la liste à https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Community_Engagement_Insights/MassMessages/Lists/2016/13-AESSA&amp;oldid=16205359 --&gt;
&lt;references group=survey /&gt;

== baoritra ==

Bonjour Jagwar, est ce que tu pourrais vérifier [[wikt:fr:Special:Diff/22047035|ceci]] ? Merci d'avance. [[Mpikambana:Pamputt|Pamputt]] ([[Dinika amin'ny mpikambana:Pamputt|resaka]]) 26 Janoary 2017 à 07:42 (UTC)

== Your feedback matters: Final reminder to take the global Wikimedia survey ==

(‘’Sorry to write in English’’)

&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
Hello! This is a final reminder that the Wikimedia Foundation survey will close on '''28 February, 2017 (23:59 UTC)'''.   The survey is available in various languages and will take between 20 and 40 minutes. '''[https://wikimedia.qualtrics.com/SE/?SID=SV_6mTVlPf6O06r3mt&amp;Aud=AE&amp;Src=13AESSA  Take the survey now.]'''

If you already took the survey - thank you! We won't bother you again.

'''About this survey:''' You can find more information about [[m:Community_Engagement_Insights/About_CE_Insights|this project here]] or you can read the [[m:Community_Engagement_Insights/Frequently_asked_questions|frequently asked questions]].  This survey is hosted by a third-party service and governed by this [[:foundation:Community_Engagement_Insights_2016_Survey_Privacy_Statement|privacy statement]]. If you need additional help, or if you wish to opt-out of future communications about this survey, send an email through EmailUser function to [[:m:Special:EmailUser/EGalvez_(WMF)| User:EGalvez (WMF)]].  '''About the Wikimedia Foundation:''' The [[:wmf:Home|Wikimedia Foundation]] supports you by working on the software and technology to keep the sites fast, secure, and accessible, as well as supports Wikimedia programs and initiatives to expand access and support free knowledge globally.  Thank you! --[[:m:User:EGalvez (WMF)|EGalvez (WMF)]]  ([[:m:User talk:EGalvez (WMF)|talk]]) 23 Febroary 2017 à 07:30 (UTC)

&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message envoyé par User:EGalvez (WMF)@metawiki en utilisant la liste à https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Community_Engagement_Insights/MassMessages/Lists/2016/13-AESSA&amp;oldid=16205359 --&gt;

== Félicitations et sollicitation ==

Salut Jagwar, comment ça va ? Je vois que la wikipédia en malgache a franchi le seuil des 80000 articles, et que tu es toujours très actif ! Félicitations pour ton investissement qui perdure dans le temps...

Je viens te solliciter car après deux ans d'inactivité de ma part ici, et en vertu de la politique par défaut concernant ces droits, les stewards de Meta: voudraient me retirer ces droits d'admins. Comme il n'y a pas beaucoup d'admins ici (en gros j'ai l'impression que tu es le seul actif), j'ai proposé qu'on me laisse les droits d'admin &quot;au cas où&quot; : je suis notifié dés que ma page de discussion est modifiée et il est donc très facile de me &quot;réveiller&quot; en cas de besoin de renforts (vandalisme massif, attaques de longue durée, etc.).

Je te propose donc d'appuyer ma demande si cela te convient, c'est là : [[Wikipedia:Mpandrindra]].

Merci encore et bravo pour tout ce que tu fais, bien cordialement,

-- [[User:Alno|AlNo]] [[User talk:Alno|(resaho)]] 21 Martsa 2017 à 15:23 (UTC)
:Misaotra betsaka pour ton soutien :) -- [[User:Alno|AlNo]] [[User talk:Alno|(resaho)]] 13 Jolay 2017 à 14:55 (UTC)

== Fikambanana Wikipedien Malagasy ==

Manakory aby tompoko.

Mba misy hetaheta kely tiako hozaraina mba hampandrosoana ny Wikipedia Malagasy. Soso-kevitra ihany ny ahy ary tsy haiko loatra raha efa misy ilay izy na tsy misy, fa ny hevitro dia : Maninona raha mba asiana vondrona iray hifaneraseran'ny Wikipedianina Malagasy. Mba hifankafantarana sy hizarana trai-kefa. Vitsy mantsy raha ny salan'isa no jerena ireo mpikambana malagasy eto amin'ity tranonkala ity ka mety ho tsara raha mba misy vondrona mampiray, ary mba ho afaka hanao hetsika fizarana sy fampiroboroboana ity Tranonkala ity isika raha tafavondrona.
Hevitra ihany ny ahy io, fa asa ianao raha mazoto. Raha efa misy moa ilay vondrona dia mba tiako ho fantatra.

Mankasitraka tompoko

--[[Mpikambana:AleasterX|AleasterX]] ([[Dinika amin'ny mpikambana:AleasterX|resaka]]) 28 Martsa 2017 à 14:14 (UTC)
: Miarahaba tompoko, ary tonga soa eto amin'i Wikipedia.
: Voalohany indrindra aloha dia misaotra anao mamoa-kevitra momba ny Wikipdia. Tena vitsy tokoa ireo mpandray anjara amin'izao fotoana izao ka atao ny ezaka mba hampiroboroboana an'i Wikipedia. Efa nanentana ihany aho tamin'ny alalan'ny forum gasy ary tamin'ny alalan'ny vondrona Facebook (https://www.facebook.com/wpmalagasy). Io vondrona Facebook io dia tokony natao hifanakalozan-kevitra, vaovao ary fahaizana, fa tsy ampy ny fotoana ananako hikarakarana io vondrona io. 
: Ankoatra izany koa dia misy ireo pejin'ny fikambanana (https://mg.wikipedia.org/wiki/Dinika_amin%27ny_Wikipedia:Dinika) izay azo ampisaina ho an'ny fifandraisana amin'ny mpikambana avy any amin'ny Wiki hafa.
: Raha manana fanontaniana na soso-kevitra ianao dia aza misalasala :) — &lt;b&gt;&lt;span style=&quot;border:1px solid #74CC66;padding:1px 3px;font-family:Verdana,sans-serif;&quot;&gt;[[Mpikambana:Jagwar|&lt;font color=&quot;#CC6666&quot;&gt;Jagwar]]&lt;/font&gt;&lt;/span&gt;&lt;/b&gt;&lt;small&gt;[[User talk:Jagwar|grr...]] [mailto:rado.kaontywiki(at)gmail.com mailaka]&lt;/small&gt; 1 Aprily 2017 à 19:52 (UTC)

== Vandalisme ao amin'ny pejy &quot;Vavolombelon'i Jehovah&quot; ==

Salama Tompoko.
Namorona ny pejy hoe [[Vavolombelon'i Jehovah]] aho. Nifototra tamin'ny fandikana sy famintinana ny hita ao amin'ny Wikipedia frantsay sy anglisy ilay izy fa tsy nankiniko amin'ny fahalalako fotsiny an'ilay fikambanana. Ny mampalahelo ahy anefa dia nisy namafa sy nanolo zavatra hafa ny ampahany be tamin'izay nosoratako, izay heveriko fa tsy manaja ny atao hoe tsy fiandaniana. Ny hampahafantatra anareo mpiandraikitra ny fisian'izany no anoratako eto. Mangataka sosokevitra sy fanampiana aho mba tsy hampisy conflit na guerre d'édition matetika momba io pejy io sy ny hafa koa.
Misaotra tompoko. --[[Mpikambana:Thelezifor|Thelezifor]] ([[Dinika amin'ny mpikambana:Thelezifor|resaka]]) 20 Novambra 2017 à 01:42 (UTC)
: Miarahaba anao Thelezifor,
: Misaotra anao tonga mandray anjara eto amin'ny Wikipedia Malagasy. Raha ny hitako dia ny mpikamnbana [[mpikambana:Roberalimanana|Roberalimanana]] no namafafa ny ampahan'ny fandraisan'anjaranao teo amin'ny pejy momba ny [[vavolombelon'i Jehovah|Vavolombelon'i Jehovah]]. Nanampy zavatra maromaro izy kanefa dia nanala fehintsoratra maro dia maro ihany koa [https://mg.wikipedia.org/w/index.php?title=Vavolombelon%27i_Jehovah&amp;type=revision&amp;diff=808935&amp;oldid=808773]. Tsy very mandrakizay ny fiovana nataonao teo amin'ilay pejy fa mbola azo averina. [https://mg.wikipedia.org/w/index.php?title=Vavolombelon%27i_Jehovah&amp;oldid=808773 Ity] ny fiovàna nataonao farany. Rehefa malala-dalaka ny fotoako dia hamerina izay banga aho (amin'ny Sabotsy na Alahady). Mila anontaniana ihany koa i Roberalimanana momba ny antony nanesorany ny fehintsoratra sasany. 
: Mba tsy hisian'ny guerre d'edition dia tsara ny manampy ny tsiahy (reference, citation, source) miaraka amin'ilay dikanteny. Amin'izay dia mamporisika izay mpandray anjara mandalo hitazona ny fanambarana fantam-piaviana. — &lt;b&gt;&lt;span style=&quot;border:1px solid #74CC66;padding:1px 3px;font-family:Verdana,sans-serif;&quot;&gt;[[Mpikambana:Jagwar|&lt;font color=&quot;#CC6666&quot;&gt;Jagwar]]&lt;/font&gt;&lt;/span&gt;&lt;/b&gt;&lt;small&gt;[[User talk:Jagwar|grr...]] [mailto:rado.kaontywiki(at)gmail.com mailaka]&lt;/small&gt; 21 Novambra 2017 à 21:14 (UTC)

== Mahakasika ny fanovana nataoko tao amin'ny pejy Vavolombelon'i Jehovah ==

Miarahaba anao Jagwar

Misaotra anao tsy nisalasala niteny ahy tamin'ilay nanovako ny pejy vavolombelon'i Jehovah.
Tsy vavolombelon’i Jehovah aho nefa itako tsy dia mahafinaritra loatra ny fomba nilazan'i Thelezifor ny mahakasika ny Vavolombelon’i Jehovah tao, tsy dia diso loatra akory ny sasany amin’ireo voalaza, ary itako tena niezaka izy nanao azy, fa amin’ny ankapobeny dia tsy ampy be dia be, tsy dia misy zavatra tsara koa voatantara, sady itako misy somary tsy mety ny fomba nilazana ny hevitra sasany. 
Ohatra hoe ny  vavolombelon’I Jehovah nipoitra avy amin’ny protestantisma sy ny adventisma dia tsy marina. Ny eo ambany lohateny hoe:”finoan’ny vavolombelon’I Jehovah” koa tompoko dia marobe koa no tokon’ny ahitsy sy ampiana.

Na iza na iza vavolombelon’i Jehovah malagasy hamaky anazy io izay mihoatra ny 138 470 , dia tsy ho faly na oviana na oviana amin’izany fomba firesaka toy ny misy fankahalana izany. Izay tsy miresaka afatsy ny lafiratsiny. Ary mety haniry hanova io fomba filaza io daholo. Handray anjara ao amin’ny Wikipedia.

Raha te ahalala ny momba ahy sy ny tantarako ianao, dia iza no tsaratsara kokoa anontanianao mahakasika izany ? Tsy iza fa tsy maintsy ny tenako ihany. Raha tsy tia ahy ianao na amin’ny olona tsy tia ahy no angalanao hevitra dia mety ho ny zavatra ratsy mahakasika ahy ihany no azonao sy voatantaranao. Raha te-ahalala momba ny vavolombelon’I Jehovah àry ianao, anisan’izany ny tantarany na ny finoany, dia iza no tsaratsara kokoa afaka hanome valiny mahafa-po? tsy iza fa ny vavolombelon’I Jehovah ihany sa tsy izany? Avy amin’ny bokiny izany fa tsy ny avy amin’ny boky hafa na teny inona izany na teny inona.

Ny tantaran’ny vavolombelon’i Jehovah nalaiko dia tao anatin’ny boky misy tantaran’ny vavolombelon’i Jehovah, mitondra ny lohateny hoe: “Vavolombelon’i Jehovah, mpitory ny fanjakan’Andriamanitra”, misy pejy 750, natonta tamin’ny 2005, nanomboka tamin’ny pejy faha 42 hatramin’ny pejy faha 119 no nangalako hevitra. Ny finoan’ny vavolombelon’i Jehovah dia nalaiko tamin’ny boky: “Ny Vavolombelon’i Jehovah—Iza moa Izy Ireo? Inona no Inoany? Natao printy tamin’ny 2011, pejy faha 12 hatramin’ny pejy faha 14 no nalaiko, sy ny boky “Fandresen-dahatra”, natao printy tamin’ny 2011, pejy faha 407 hatramin’ny pejy faha 415. Ireo antontan’isa dia nalaiko avy amin’ny Diarin’ny Vavolombelon’I Jehovah natao printy tamin’ny Janoary 2017, pejy faha 177 hatramin’ny pejy faha 192. Nosoratan’ny vavolombelon’i Jehovah(Watchtower Bible and Tract Society of New York, Inc., Wallkill, New York, U.S.A) daholo ireo, Ny sary dia nataoko copie avy amin’ny www.jw.org, sary nahazahoan-dalana daholo, izay tsy an’iza fa tranokalan’ny Vavolombelon’i Jehovah ihany, nikirizako ary tao anatin’ny andro maromaro no nanaovako azy, nataoko tao anaty fichier word ny sasany avy eo nataoko copie tao amin’ny Wikipedia. 
Ny mahakasika ny hoe avy amin’ny jw.org ireo teny nolazaiko dia mety marina satria ireo boky notanisaiko ireo dia hita ao amin’ny www.jw.org ny sasany ary ao amin’ny wol.jw.org ny sasany ary mety ho hita any amin’ny site hafa koa toy ny watchtowerwayback.org ny sary sy ny boky hafa.

Nataoko io mba ho feno kokoa ny fanazavana mahakasika ny vavolombelon’i Jehovah fa tsy ireo zavatra ratsy ihany no noresahina mba hanomezana fahafahampo ny Malagasy indrindra ireo vavolombelon’I Jehovah sy ireo mianatra aminy izay tena mazoto amin’ny fanaovana fikarohana amin’ny internet amin’izao andro izao. 

Ny ankabeazan’ireo voalazan'i Thelezifor mahakasika ny vavolombelon’I Jehovah dia voalaza ao amin’ilay hevitra vaovao nataoko ihany fa nalamina, natao mazava tsara fotsiny, sady natao feno kokoa ny fanazavana. Ka tsy ny ratsy ihany no voaresaka fa ny tsara koa. Ka tsy haiko raha mahazo rariny aho amin’izany, mbola tokon’ny hanohy izy iny aho, anisan’izany ny famenoana ny bibliographies sy ny rohy hafa fa mbola tsy vitako ilay izy.

Raisiko foana aloha ny sosokevitra sy ny fanakianana fa tiako kokoa raha ny tombotsoan’ny maro no jerena. Izay mety no atao.
Misaotra indrindra tompoko.

== José Rafael Cordero Sanchez ==

Hi Jagwar. Please creation protect [[José Rafael Cordero Sanchez]]. You may want to add to your local [[MediaWiki:Titleblacklist]] the sentence

'''.*R[a]f[a][e]l.*C[o0]rd[e]r[o0].*S[а]nch[e]z.*'''

If you have any questions, please let me know. Happy New Year, [[Mpikambana:Sam Sailor|Sam Sailor]] ([[Dinika amin'ny mpikambana:Sam Sailor|resaka]]) 26 Desambra 2017 à 21:30 (UTC)

== Hi {{pagename}} ==

Hello Jagwar! You are currently alone? Can you see the task about deletion, Thanks :) [[Mpikambana:Murbaut|Murbaut]] ([[Dinika amin'ny mpikambana:Murbaut|resaka]]) 18 Mey 2018 à 03:55 (UTC)

== [[Mohammad Ghorbanpour]] ==

Hello. Could you please delete the article mentioned either as cross-wiki spam or as non-notable? The article has been deleted several times on several different language Wikipedias. [[Mpikambana:Hiàn|Hiàn]] ([[Dinika amin'ny mpikambana:Hiàn|resaka]]) 25 Mey 2018 à 03:44 (UTC)

== Year pages ==

Are these pages recently created by IP editors (likely the same person) correct?
* [[Special:Contributions/124.105.29.184]]
* [[Special:Contributions/66.175.212.90]]
* [[Special:Contributions/183.89.8.135]]
Are they useful? Should they be deleted? (They look a lot like pages that regularly get deleted on other wikis because they're created by a longtime cross-wiki vandal. In fact, the pages created by 183.89.8.135 may get deleted by a steward anyway, regardless of the quality of the content, because that IP address has been globally blocked in the past for this very reason.) - [[Mpikambana:Dcljr|dcljr]] ([[Dinika amin'ny mpikambana:Dcljr|resaka]]) 17 Septambra 2018 à 06:57 (UTC)
: Thanks for the information. I just nuked all year-related articles created by IPs. They were not useful and should have been deleted. Glad to see some IP have already been blocked. — &lt;b&gt;&lt;span style=&quot;border:1px solid #74CC66;padding:1px 3px;font-family:Verdana,sans-serif;&quot;&gt;[[Mpikambana:Jagwar|&lt;font color=&quot;#CC6666&quot;&gt;Jagwar]]&lt;/font&gt;&lt;/span&gt;&lt;/b&gt;&lt;small&gt;[[User talk:Jagwar|grr...]] [mailto:rado.kaontywiki(at)gmail.com mailaka]&lt;/small&gt; 17 Septambra 2018 à 21:18 (UTC)

== Sokajy:Pejy nomena hofafàna ==

Bonjour,

Pouvez-vous supprimer les catégories vides de [[:Sokajy:Pejy nomena hofafàna]] ?

Merci

[[Mpikambana:Vargenau|Vargenau]] ([[Dinika amin'ny mpikambana:Vargenau|resaka]]) 23 Oktobra 2018 à 21:21 (UTC)

== More year pages ==

These pages don't look right to me (but I don't read Malagasy): [[Special:Contributions/47.105.87.160]]. Should they be deleted? - [[Mpikambana:Dcljr|dcljr]] ([[Dinika amin'ny mpikambana:Dcljr|resaka]]) 13 Desambra 2018 à 08:29 (UTC)
:Hi, there is nothing to read in there as those pages are empty anyway. They are so numerous that I can't even nuke them... — &lt;b&gt;&lt;span style=&quot;border:1px solid #74CC66;padding:1px 3px;font-family:Verdana,sans-serif;&quot;&gt;[[Mpikambana:Jagwar|&lt;font color=&quot;#CC6666&quot;&gt;Jagwar]]&lt;/font&gt;&lt;/span&gt;&lt;/b&gt;&lt;small&gt;[[User talk:Jagwar|grr...]] [mailto:rado.kaontywiki(at)gmail.com mailaka]&lt;/small&gt; 13 Desambra 2018 à 18:29 (UTC)

== Non-free files ==
Hi! 

I noticed that mg.wiki [[mg:Special:ListFiles|have 3 files]]. It seems they are uploaded as non-free files. Per [[:wmf:Resolution:Licensing_policy]] mg.wiki need an Exemption Doctrine Policy (EDP) to host non-free files. See lists at [[m:Non-free content]] and an example see [[en:Wikipedia:Non-free content]].

I could not find an EDP on mg.wiki. Do you have one?

If not the three files should be deleted. --[[Mpikambana:MGA73|MGA73]] ([[Dinika amin'ny mpikambana:MGA73|resaka]]) 31 Martsa 2020 à 18:27 (UTC)

== Momba ny fisian'ny pejy Sary/*/2022 ==

Miarahaba namana.

Mba afaka omenao fanazavana momban'ny fisian'ny io pejy io ve ao. Raha ny fahitako azy manko dia lasa toy ny pejy izay tsy manana antom-pisiana manokana. Ny pejy tokoa mantsy dia feno sary miaraka amin'ny daty 2022 izay azo lazainy ho tsy mitombina.
Misoatra anao mialoha amin'ny valin-teny. [[Mpikambana:Htension1000|Htension1000]] ([[Dinika amin'ny mpikambana:Htension1000|resaka]]) 28 Jolay 2020 à 12:24 (UTC)
:Manao ahoana [[User:Htension1000|Htension1000]],
:
:Ny antom-pisian'ny pejy sahala ilay nofafànao iny dia ny famantarana amin'ny fomba tsotra kokoa ireo sary rehetra izay efa niseho ary izay mbola hiseho amin'ny pejy fandraisana.
:Ho hitanao ao amin'i [[Wikipedia:Sary/*]] na ao amin'i [[Wikipedia:Sary/*/taona_2020]] ny sary hipoitra amin'ity taona ity.
:Nanomboka tamin'ny 16 Aprily 2020 dia miova isan'andro ny sary miseho eo amin'ny pejy Fandraisana.
:Amin'izao fotoana izao dia efa feno hatramin'ny taona 2030 ny sary.
:— &lt;b&gt;&lt;span style=&quot;border:1px solid #74CC66;padding:1px 3px;font-family:Verdana,sans-serif;&quot;&gt;[[Mpikambana:Jagwar|&lt;font color=&quot;#CC6666&quot;&gt;Jagwar]]&lt;/font&gt;&lt;/span&gt;&lt;/b&gt;&lt;small&gt;[[User talk:Jagwar|grr...]] [mailto:rado.kaontywiki(at)gmail.com mailaka]&lt;/small&gt; 29 Jolay 2020 à 12:41 (UTC)

== Weird pages from 2013 on ku.wiktionary ==

Hello, just before your bot stopped editing on ku.wiktionary it created some [https://ku.wiktionary.org/wiki/Taybet:Contributions/Bot-Jagwar strange pages] which I'm not sure are actual words (couldn't find anything but links to mg.wiktionary or spam on the internet). Can you check? -- [[Mpikambana:Guherto|Guherto]] ([[Dinika amin'ny mpikambana:Guherto|resaka]]) 8 Aogositra 2020 à 14:39 (UTC)
:Another weird thing is, how can [https://ku.wiktionary.org/wiki/mizozozozo a verb form refer to itself] as the verb? Sorry if this is something special with Malagasy. -- [[Mpikambana:Guherto|Guherto]] ([[Dinika amin'ny mpikambana:Guherto|resaka]]) 8 Aogositra 2020 à 15:31 (UTC)
::Hi [[Mpikambana:Guherto|Guherto]],
::Those verbs have been created following [https://mg.wiktionary.org/wiki/Dinika_amin%27ny_mpikambana:Jagwar/2#inflected_Malagasy_verb_forms that discussion there]. I no longer have the exact context, but the definition was supposed to mean present tense. More information should have been added manually, but for some reason it was never done... — &lt;b&gt;&lt;span style=&quot;border:1px solid #74CC66;padding:1px 3px;font-family:Verdana,sans-serif;&quot;&gt;[[Mpikambana:Jagwar|&lt;font color=&quot;#CC6666&quot;&gt;Jagwar]]&lt;/font&gt;&lt;/span&gt;&lt;/b&gt;&lt;small&gt;[[User talk:Jagwar|grr...]] [mailto:rado.kaontywiki(at)gmail.com mailaka]&lt;/small&gt; 9 Aogositra 2020 à 12:28 (UTC)

== We sent you an e-mail ==

Hello {{PAGENAME}},

Really sorry for the inconvenience. This is a gentle note to request that you check your email. We sent you a message titled &quot;The Community Insights survey is coming!&quot;. If you have questions, email surveys@wikimedia.org. 

You can [[:m:Special:Diff/20479077|see my explanation here]].

[[Mpikambana:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Dinika amin'ny mpikambana:MediaWiki message delivery|resaka]]) 25 Septambra 2020 à 18:53 (UTC)
&lt;!-- Message envoyé par User:Samuel (WMF)@metawiki en utilisant la liste à https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Samuel_(WMF)/Community_Insights_survey/other-languages&amp;oldid=20479295 --&gt;

== Perihelia fa tsy Perifelia ==
Salama Tompoko.
Maro loatra ny pejy ato amin' ny Wikipedia malagasy (manakaiky ny 7 000) izay ahitana ny hoe &quot;perifelia&quot; izay tokony ho soratana hoe &quot;perihelia&quot;. Tokony hatao ny fanitsiana.--[[Mpikambana:Thelezifor|Thelezifor]] ([[Dinika amin'ny mpikambana:Thelezifor|resaka]]) 10 Martsa 2021 à 04:16 (UTC)

== How we will see unregistered users ==

&lt;div lang=&quot;fr&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=content/&gt;
Bonjour !

Vous recevez ce message parce que vous êtes un administrateur ou une administratrice sur un wiki Wikimedia.

Aujourd'hui, lorsqu'une personne modifie un wiki Wikimedia sans être connectée, nous affichons son adresse IP. Comme vous le savez peut-être déjà, nous ne serons plus en mesure de le faire à l'avenir. Il s'agit d'une décision du service juridique de la Fondation Wikimedia, car les normes et réglementations en matière de confidentialité en ligne ont changé.

Au lieu de l'IP, nous allons montrer une identité masquée. Du fait de votre statut d'admin, '''vous pourrez toujours accéder à l'adresse IP'''. Il y aura également un nouveau droit d'utilisateur pour celles et ceux qui ne sont pas admin mais qui ont besoin de voir les IP complètes, afin de lutter contre le vandalisme, le harcèlement et le spam. Les patrouilleurs et patrouilleuses verront également une partie de l'IP même sans ce droit d'utilisateur. Nous travaillons également sur [[m:IP_Editing:_Privacy_Enhancement_and_Abuse_Mitigation/Improving_tools/fr|de meilleurs outils]] pour faciliter la maintenance des wikis.

Si vous ne l'avez pas encore fait, [[m:IP_Editing:_Privacy_Enhancement_and_Abuse_Mitigation/fr|vous pouvez en savoir plus sur Meta]]. Si vous voulez être sûr de ne pas manquer les changements techniques sur les wikis Wikimedia, vous pouvez [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|vous inscrire]] à [[m:Tech/News|aux actualités techniques hebdomadaires]] (''Tech News'').

Nous avons [[m:IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation/fr#options|deux propositions]] concernant le possible fonctionnement de cette identité. '''Nous apprécierions vos commentaires''' sur la façon dont vous pensez que cela fonctionnerait le mieux pour vous et votre wiki, maintenant et à l'avenir. Vous pouvez nous laisser un message [[m:Talk:IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigatio|sur la page de discussion]]. Vous pouvez écrire dans votre langue. Les suggestions ont été publiées en octobre et nous déciderons après le 17 janvier.

Merci. 
/[[m:User:Johan (WMF)|Johan (WMF)]]&lt;section end=content/&gt;
&lt;/div&gt;

4 Janoary 2022 à 18:17 (UTC)
&lt;!-- Message envoyé par User:Johan (WMF)@metawiki en utilisant la liste sur https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johan_(WMF)/Target_lists/Admins2022(5)&amp;oldid=22532651 --&gt;

== Droits admin de [[User:Alno]] sur mg:wikipedia ==

Salama tompoko Jagwar!

Pour commencer je te souhaite une très belle année 2022 !

De nouveau il m'est notifié que je suis sur le point de perdre mes droits admin ici faute d'actions récentes. De la même façon que la dernière fois, j'ai posté une [[Wikipedia:Mpandrindra|demande à la communauté locale]] pour savoir si elle serait d'accord pour me reconduire. Je reste bien évidemment toujours aussi facile à &quot;réveiller&quot; en cas de besoin ;)

Bonne continuation à toi et à la Wikipédia gasy !

-- [[User:Alno|AlNo]] [[User talk:Alno|(resaho)]] 21 Janoary 2022 à 13:35 (UTC)

===Pas question===
Bonjour [[User:Alno]] sur mg:wikipedia
Qu'est que tu fais sur mg:wikipedia?  Rien?    Tu ne sais pas parler malgache, tu n'a jamais été non plus, en plus tu ne connais pas d'utiliser un traducteur automatique.
Ehem, tu veux etre administrateur pourquoi?   Pour frimer avec tes tantines?
Non, je dit: non, vas frimer avec d'autres choses, achetes toi une voiture ou trouves toi un jouet, ok?

En plus: ca marche bien ici: justement parce qu'il n'a pas d'administrateur ! Hourrah. Restons serieux, ok.
Salut
[[Manokana:Fandraisan'anjara/41.213.235.225|41.213.235.225]] 4 Aprily 2024 à 03:04 (UTC)

== Rename two files ==

Hello!

You seem to be the only active admin here so I'm contacting you directly. The file extensions (.jpg) of these files don't match their MIME (image/png) and hence need to be moved:

* [[:Sary:2010 Winter Olympics logo.svg|Sary:2010 Winter Olympics logo.svg]] → [[:Sary:2010 Winter Olympics logo.png|Sary:2010 Winter Olympics logo.png]]
* [[:Sary:MySQL.svg|Sary:MySQL.svg]] → [[:Sary:MySQL.png|Sary:MySQL.png]]

Thanks! [[Mpikambana:Jonteemil|Jonteemil]] ([[Dinika amin'ny mpikambana:Jonteemil|resaka]]) 10 Jolay 2022 à 01:56 (UTC)

== Enquiry on a deleted page ==

Hello [[User:Jagwar|Jagwar]],

I noticed the announcement I made in the Malagasy community portal [https://mg.wikipedia.org/w/index.php?title=Manokana:Laogy&amp;page=Enabling_Section_Translation:_a_new_mobile_translation_experience was deleted] by you. Please can you suggest the right page to make my announcement?

Thank you for your help! [[Mpikambana:UOzurumba (WMF)|UOzurumba (WMF)]] ([[Dinika amin'ny mpikambana:UOzurumba (WMF)|resaka]]) 23 Novambra 2022 à 17:44 (UTC)
: Hello [[Mpikambana:UOzurumba (WMF)|UOzurumba]],
: Your message has been moved to [[Wikipedia:Dinika#Enabling_Section_Translation:_a_new_mobile_translation_experience]]. You can use that page to make announcements from the WMF.
: Regards, — &lt;b&gt;&lt;span style=&quot;border:1px solid #74CC66;padding:1px 3px;font-family:Verdana,sans-serif;&quot;&gt;[[Mpikambana:Jagwar|&lt;font color=&quot;#CC6666&quot;&gt;Jagwar]]&lt;/font&gt;&lt;/span&gt;&lt;/b&gt;&lt;small&gt;[[User talk:Jagwar|grr...]] [mailto:rado.kaontywiki(at)gmail.com mailaka]&lt;/small&gt; 23 Novambra 2022 à 18:58 (UTC)
::Thank you, [[Mpikambana:Jagwar|Jagwar]]. [[Mpikambana:UOzurumba (WMF)|UOzurumba (WMF)]] ([[Dinika amin'ny mpikambana:UOzurumba (WMF)|resaka]]) 25 Novambra 2022 à 16:32 (UTC)

== Fanohizana ny fikirakirana ny raki-pahalalana Wikipédia eto Madagasikara ==

Salama @[[Mpikambana:Jagwar|Jagwar]], faly mifanena amin'ny mpiray tanindrazana eto amin'ity sehatra ity. Raha mety afaka mahazo adiresy mailaka ve hifaneraserana misimisy kokoa? Mankasitraka indrindra. [[Mpikambana:Anai171|Anai171]] ([[Dinika amin'ny mpikambana:Anai171|resaka]]) 13 Martsa 2023 à 20:49 (UTC)

:Salama @[[Mpikambana:Anai171|Anai171]], faly ihany koa aho mahitana mifanakalo hevitra amin'ny mpiray tanindrazana mandray anjara eto amin'i Wikipedia. radomd92 amin'i gmail.com no azonao hanoratana mailaka amiko. — &lt;b&gt;&lt;span style=&quot;border:1px solid #74CC66;padding:1px 3px;font-family:Verdana,sans-serif;&quot;&gt;[[Mpikambana:Jagwar|&lt;font color=&quot;#CC6666&quot;&gt;Jagwar]]&lt;/font&gt;&lt;/span&gt;&lt;/b&gt;&lt;small&gt;[[User talk:Jagwar|grr...]] [mailto:rado.kaontywiki(at)gmail.com mailaka]&lt;/small&gt; 13 Martsa 2023 à 21:36 (UTC)
::Mankasitraka indrindra o! [[Manokana:Fandraisan'anjara/197.215.193.161|197.215.193.161]] 14 Martsa 2023 à 05:20 (UTC)

== &quot;Search&quot; ==

Hi!

There's one new message to translate, which may become very visible. It's just one word: &quot;Search&quot;.

It can be translated here: https://translatewiki.net/w/i.php?title=Special:Translate&amp;group=jquery-uls&amp;language=mg&amp;filter=&amp;action=page

It's the last one in the list.

As you do it, can you please also check the translation of the message write above it? It is &quot;Search for a language&quot; in English, and it's currently translated as &quot;Hitady fiteny&quot; into Malagasy. If possible, both this message and the new one-word &quot;Search&quot; message should use the same word for &quot;Search&quot;.

You already have a translatewiki account, and you made many contributions there, so it should be very easy for you.

Thank you! [[Mpikambana:Amire80|Amir E. Aharoni]] ([[Dinika amin'ny mpikambana:Amire80|resaka]]) 26 Martsa 2023 à 06:59 (UTC)

:Hi @[[Mpikambana:Amire80|Amire80]],
:Thanks for the heads-up, the translation is now complete again. The current translation given for &quot;Search for a language&quot; is -- I believe -- accurate as it is. For the placeholder, it depends, on whether the &quot;search&quot; word should be in the imperative form (&quot;Tadiavo&quot;) or not (&quot;Hitady&quot;); I have chosen the latter to be consistent with my past work on these. — &lt;b&gt;&lt;span style=&quot;border:1px solid #74CC66;padding:1px 3px;font-family:Verdana,sans-serif;&quot;&gt;[[Mpikambana:Jagwar|&lt;font color=&quot;#CC6666&quot;&gt;Jagwar]]&lt;/font&gt;&lt;/span&gt;&lt;/b&gt;&lt;small&gt;[[User talk:Jagwar|grr...]] [mailto:rado.kaontywiki(at)gmail.com mailaka]&lt;/small&gt; 26 Martsa 2023 à 19:57 (UTC)
::Thanks! [[Mpikambana:Amire80|Amir E. Aharoni]] ([[Dinika amin'ny mpikambana:Amire80|resaka]]) 26 Martsa 2023 à 20:45 (UTC)

== Sorry to disturb ==

Can you help me to protect [[Tommy Jonathan Sinaga]] page from spam editing? .Regards! [[Mpikambana:Manao tsara|Manao tsara]] ([[Dinika amin'ny mpikambana:Manao tsara|resaka]]) 22 Aogositra 2023 à 01:56 (UTC)
==Fandraisana anjara==
Salama@[[Mpikambana:Jagwar|Jagwar]]

Mitsiriritra ny ataonao eto amin'ny wikipédia malagasy, mankasitraka .
Hampiana-tena amin'ny fanoratana teny magasy mba hanatevin-daharana ny mpikatroka ato. 
[[Mpikambana:Chirocca77|Chirocca77]] ([[Dinika amin'ny mpikambana:Chirocca77|resaka]]) 24 Mey 2025 à 06:08 (UTC)

== Request writing about Isabelle de Charriere (Q123386) ==

Hello Jagwar, Would you like to write about Isabelle de Charriere (Q123386) for the MG Wikipedia? It'll be appreciated if it'll be done.

[[Mpikambana:Boss-well63|Boss-well63]] ([[Dinika amin'ny mpikambana:Boss-well63|resaka]]) 12 Novambra 2025 à 12:10 (UTC)

== You may be an eligible candidate for the U4C election ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
Greetings,

The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] seeks candidates for the 2026 election. The U4C is the global committee responsible for overseeing enforcement of the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal Code of Conduct|Universal Code of Conduct]]. Elections are held annually, if elected a committee member serves for two years.

This year the U4C requires candidates to hold administrator rights on at least one wiki, which is why you are being contacted as you appear to hold this right. There are other requirements, such as candidates must be at least 18 years old and may not be employed by the Wikimedia Foundation or other related chapters and affiliates. You can find more information in the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026#Call_for_Candidates|call for candidates on Meta-wiki]]. Additionally, the committee's working language is English; some ability to communicate in English is required.

The election opens on 18 May, if you are eligible and interested you have until 10 May to submit your candidacy. There will be a week in between for candidates to answer questions from the community. Voting takes place privately in [[m:Special:MyLanguage/SecurePoll|SecurePoll]], successful candidates must receive at least 60% support. More information is available on [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|the 2026 Elections page]], including timelines and other candidacy information. If you read over the material and consider yourself qualified, please consider submitting your name to run for the committee. If you think someone else in your community might be interested and qualified, please encourage them to run.

In partnership with the U4C -- [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) 28 Aprily 2026 à 20:06 (UTC) &lt;/div&gt;
&lt;!-- Message envoyé par User:Keegan (WMF)@metawiki en utilisant la liste sur https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Keegan_(WMF)/test&amp;oldid=30472432 --&gt;</text>
      <sha1>cjw1hryxf9quqni8gi1d58jxv05ohkd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Fiteny kiriky</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5529</id>
    <revision>
      <id>1136728</id>
      <parentid>1056598</parentid>
      <timestamp>2026-04-29T00:06:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>25011</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1136728</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1314" sha1="jjw7nmj6tjisdpzgfkfx2vovp08vnzu" xml:space="preserve">{{vangovango|mponina|amerika}}

Ny '''Kiriky''', na '''mosokôgia''' ([[fiteny anglisy|anglisy]]: ''Muskogee'') dia foko teratany ao [[Etazonia]]. Monina ao [[Oklahoma]] ny ankamaroan'izy ireo.

== Jereo koa ==

* [[Teratanin' i Amerika]]
* [[Muskogee]]
* [[Etazonia]]
* [[Oklahoma]]

=== Rohy ivelany ===

* {{en}} [http://www.joshuaproject.net/peoples.php?rop3=106943 Creek, Muskogee - Joshua Project]
* {{en}} [http://www.LostWorlds.org/ocmulgee_mounds.html LostWorlds.org | Ocmulgee Mounds: Creek/Muskogee Origins] {{Wayback|url=http://www.lostworlds.org/ocmulgee_mounds.html |date=20110608030005 }}
* {{en}} [http://www.muscogeenation-nsn.gov/ Tranonkala ôfisialy ny Muskogee any Oklahoma] {{Wayback|url=http://www.muscogeenation-nsn.gov/ |date=20180202201722 }}
* {{en}} [http://college.hmco.com/history/readerscomp/naind/html/na_009100_creek.htm takelaka]
* {{en}} [http://ourgeorgiahistory.com/indians/Creek/index.html Tantara ny teratanin' i Amerika any Jeôrjia] {{Wayback|url=http://ourgeorgiahistory.com/indians/Creek/index.html |date=20200729010651 }}
* {{en}} [http://www.loc.gov/bicentennial/propage/AL/al_s_sessions1.html Indiens Creek Poarch any Alabama]
* {{en}} [http://www.tfn.net/Museum/language.html fiteny Creek] {{Wayback|url=http://www.tfn.net/Museum/language.html |date=20080412100522 }}</text>
      <sha1>jjw7nmj6tjisdpzgfkfx2vovp08vnzu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Jacques Sylla</title>
    <ns>0</ns>
    <id>7468</id>
    <revision>
      <id>1136721</id>
      <parentid>1091548</parentid>
      <timestamp>2026-04-28T20:03:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HarryWurst</username>
        <id>36292</id>
      </contributor>
      <origin>1136721</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3136" sha1="844xl05v6bgxa0fdf5c121fc0gf4ybx" xml:space="preserve">I '''Jacques Hugues Sylla''' ([[1946]] - [[26 Desambra]] [[2009]]) dia [[mpanao politika]] malagasy. Praiministr'i [[Madagasikara]] izy tamin'i [[Marc Ravalomanana]] filoha tamin'ny [[Febroary]] 2002 hatramin'ny Janoary 2007. Filohan'ny [[antenimieram-pirenenana]] izy tamin'ny 2007 hatramin'ny 2009.

Teraka teo [[Nosy Boraha]] (na [[Nosy Boraha|Nosy Sainte-Marie]]) ao amin'ny [[faritra Analanjirofo]] ([[Toamasina]]) izy tamin'ny 
[[22 Jolay]] [[1946]]. Zanak' [[Albert Sylla]], [[minisitra ny raharaham-bahiny]] tamin'ny andron'i [[Philibert Tsiranana]]&lt;ref name=Fil&gt;Jean-Dominique Geslin, [http://www.jeuneafrique.com/jeune_afrique/article_jeune_afrique.asp?art_cle=LIN12082jacqunoitai0 &quot;Jacques Sylla, diplomate par filiation.&quot;] {{Wayback|url=http://www.jeuneafrique.com/jeune_afrique/article_jeune_afrique.asp?art_cle=LIN12082jacqunoitai0 |date=20070927194743 }}, Jeuneafrique.com, August 12, 2002 {{fr icon}}.&lt;/ref&gt; until being killed in a plane crash in July 1967.&lt;ref name=Fil/&gt;, alohan'ny fahafatesany tanaty lozam-piaramanidina tamin'ny Jolay 1967. Ministry ny raharam-bahoaka izy tamin'ny 1993 hatramin'ny 1996, tamin' [[Albert Zafy]] filoha. Mpanohitran'i [[Didier Ratsiraka]] izy ary anisan'ny mpisolo vava nanolo saina an'i Marc Ravalomanana tamin'izy lany ben'ny tanànan' [[Antananarivo]] tamin'ny 1999. Anisan'ny mpamorona ny Komitiam-pirenenan'ny fandinihana ny latsa-bato&lt;ref name=Jac&gt;[http://www.afrique-express.com/archive/AUSTRALE/madagascar/madagascarbio/246jacquessally.htm &quot;Jacques Sylla, le Premier ministre de Marc Ravalomanana&quot;] {{Wayback|url=http://www.afrique-express.com/archive/AUSTRALE/madagascar/madagascarbio/246jacquessally.htm |date=20070823225441 }}, ''Afrique Express'', N° 246, March 14, 2002 {{fr icon}}.&lt;/ref&gt;.

Nanohana an'i Ravalomanana i Sylla tamin'ny krizy nanaraka ny fifidiana ny filoham-pirenena tamin'ny Desmabra 2001, ary niaro azy tao amin'ny Haute Cour Constitutionelle. Tamin'ny 26 Febroary 2002, teo anivon'ny krizy, lasa praiministra i Sylla, andro vitsivitsy teo aorian'ny nahafoloha azy. Tamin'ny Ravalomanana nianiana fahaindroany tamin'ny voalohan'ny Mey, Praiministra i Jaques Sylla.

Tany amin'ny faramparan'ny taona 2002, lasa mpitan-tsoratry ny antoko [[Tiako i Madagasikara]](TIM) izy ; izay izy vao mpikambana antoko politika 

Niala tamin'ny asa praiministra izy tamin'ny Janoary 2007, tamin'ny fifaranana ny fanomezan-dalan'i Ravalomanana voalohany, neken'i Ravalomanana ny fialany ary i Charles Rabemananjara no nanolo azy tamin'ny 20 Janoary 2007

Tamin'ny fifidianana ara-antenimiera, nanolo-tena ho kandidan'ny TIM izy tao amin'ny fizaranan'i Nosy Boraha, ary nahazo ny 51,04%-n'ny vato araka ny valiny vonjimaika. Raha nanomboka ny session'ny  Antenimieram-pirenena, tonga dia lany filohan'ny Antenimieram-pirenena izy tamin'ny 23 Oktobra 2007; izy irery no kandida azy nahazo vato 123 amin'ny vato 124 an'ny depiote teo, misy vato fotsy&lt;ref&gt;''vote blanc''&lt;/ref&gt;.

I Jacques Sylla dia olona katôlika, ary olom-pirenena frantsay sy malagasy.
== Jereo koa ==
* [[Praiministra malagasy]]
{{ref}}
[[Sokajy:Praiminisitra malagasy]]
[[Sokajy:Tiako i Madagasikara]]</text>
      <sha1>844xl05v6bgxa0fdf5c121fc0gf4ybx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Corsept</title>
    <ns>0</ns>
    <id>171580</id>
    <revision>
      <id>1136724</id>
      <parentid>1121040</parentid>
      <timestamp>2026-04-28T21:47:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>25011</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1136724</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1315" sha1="3l2lq41edxur1hc7l0cdn13kufk8g2g" xml:space="preserve">{{Coord|47.2783|-2.0578}}

{{infobox tanàna
|tanàna=Corsept
|firenena={{Frantsa}}
|faritany=[[Pays de la Loire]]
|velarantany=23.62
|isam-ponina=2486
|ben'ny tanàna=Marie-Thérèse Mahé
}}
[[sary:Blason ville fr Corsept moderne (Loire-Atlantique).svg|120px|thumb|right|Mari-piandrian'i Corsept]]
I '''Corsept''' dia kaominina ao amin'ny fivondronan'i Saint-Nazaire, ao amin'ny departemantan'i [[Loire-Atlantique]], ao amin'ny faritr'i [[Pays de la Loire]], ao [[Frantsa]]. 
Ny INSEE dia mampiasa ny kaodim-paositra 44046.
I Marie-Thérèse Mahé no ben'ny tanàna mandritry ny taona 2008&amp;ndash;2014. Ilay kaominina dia kaominina mpikambana amin'ny fivondronan-kaominin'i Sud-Estuaire
== Jeografia ==

Ny isam-ponin'i Corsept dia 2486 mponina araka ny fanisana natao tamin'ny taona 2006.  Ny haavon'ny toerana ambany indrindra dia 0 metatra. Ny haavon'ny toerana avo indrindra dia 26 metatra. Ny fisiana ara-daharampehintany ary ara-daharanjarahasin'ilay kaominina dia 47.2783° ary -2.0578° amin'ny soratra desimaly.
Ny faritr'ora dia GMT+1.

== Rohy ivelany ==
* http://www.corsept.fr/ {{Wayback|url=http://www.corsept.fr/ |date=20110621053940 }} : Tranonkala 
* [http://www.communes.com/recherche/?q=Corsept Eo amin'i www.communes.com]

&lt;references/&gt;


[[Sokajy:Tanàna ao amin'ny faritr'i Loire-Atlantique]]</text>
      <sha1>3l2lq41edxur1hc7l0cdn13kufk8g2g</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Le Landreau</title>
    <ns>0</ns>
    <id>171716</id>
    <revision>
      <id>1136742</id>
      <parentid>908409</parentid>
      <timestamp>2026-04-29T03:56:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>25011</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1136742</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1319" sha1="ne1c88scul51ex8qvk6z2fmujd4dhv7" xml:space="preserve">{{Coord|47.2056|-1.3042}}

{{infobox tanàna
|tanàna=Le Landreau
|firenena={{Frantsa}}
|faritany=[[Pays de la Loire]]
|velarantany=23.98
|isam-ponina=2701
|ben'ny tanàna=Joseph Audouin
}}
[[sary:Blason ville fr Le Landreau (Loire-Atlantique).svg|120px|thumb|right|Mari-piandrian'i Le Landreau]]
I '''Le Landreau''' dia kaominina ao amin'ny fivondronan'i Nantes, ao amin'ny departemantan'i [[Loire-Atlantique]], ao amin'ny faritr'i [[Pays de la Loire]], ao [[Frantsa]]. 
Ny INSEE dia mampiasa ny kaodim-paositra 44079.
I Joseph Audouin no ben'ny tanàna mandritry ny taona 2008&amp;ndash;2014. Ilay kaominina dia kaominina mpikambana amin'ny fivondronan-kaominin'i Loire-Divatte
== Jeografia ==

Ny isam-ponin'i Le Landreau dia 2701 mponina araka ny fanisana natao tamin'ny taona 2006.  Ny haavon'ny toerana ambany indrindra dia 3 metatra. Ny haavon'ny toerana avo indrindra dia 96 metatra. Ny fisiana ara-daharampehintany ary ara-daharanjarahasin'ilay kaominina dia 47.2056° ary -1.3042° amin'ny soratra desimaly.
Ny faritr'ora dia GMT+1.

== Rohy ivelany ==
* http://www.le-landreau.fr/ {{Wayback|url=http://www.le-landreau.fr/ |date=20100325175941 }} : Tranonkala 
* [http://www.communes.com/recherche/?q=Le Landreau Eo amin'i www.communes.com]

&lt;references/&gt;


[[Sokajy:Tanàna ao amin'ny faritr'i Loire-Atlantique]]</text>
      <sha1>ne1c88scul51ex8qvk6z2fmujd4dhv7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Hôndorasy</title>
    <ns>0</ns>
    <id>183439</id>
    <revision>
      <id>1136756</id>
      <parentid>1130569</parentid>
      <timestamp>2026-04-29T04:12:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HarryWurst</username>
        <id>36292</id>
      </contributor>
      <origin>1136756</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2076" sha1="gef85737oafz7zfv1fog9of60boyv84" xml:space="preserve">[[Sary:Flag of Honduras (1949–2022, 2026–present).svg|vignette|269x269px|Sainan' i Hôndorasy]]
I '''Hôndorasy''' dia firenena ao [[Amerika Afovoany]]. Ny renivohiny dia i [[Tegucigalpa]]. Ny tanàna lehibe indrindra dia ny renivohiny. Manana velaran-tany mirefy 112 412 km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; izy ary nisy mponina miisa 9 540 539 araka ny fanisana natao tamin' ny taona 2022. Ny faritr'ora dia −6.

Ankoatra ireo tandavan-tany amorontsiraka roa ao aminy (ny iray manamorona ny [[Ranomasina Karaîba|Ranomasina Karaiba]] ary ny iray, tena kely, 50 km eo ho eo, manaraka ny [[Ranomasimbe Pasifika]]), dia tendrombohitra no mandrakotra ny tanim-pirenen' i Hôndorasy. Toetanin-jana-pehintany ny toetaniny.[[sary:HND orthographic.svg|thumb|200px|Toerana misy an' i Hôndorasy]]Saika ny 90 % amin' ny mponina ao Hôndorasy no safiotra (avy amin' ny Espaniôla sy [[Teratanin' i Amerika|Amerindiana]]). Katôlika ny ankamaroan' ny mponina. Maherin' ny antsasaky ny mponina no mipetraka any ambanivohitra.
[[Sary:Honduras carte.png|vignette|Sarin-tanin' i Hôndorasy]]
I Hôndorasy dia isan' ireo firenena tsy mandroso indrindra any [[Amerika Latina]]. Mifototra amin' ny fambolena ny toekareny.

== Jereo koa ==

* '''Firenena ao Amerika:''' [[Antigoa-sy-Barboda]] - [[Arjentina]] - [[Bahamasy]] - [[Barbady]] - [[Belizy]] - [[Bôlivia]] - [[Brezila]] - [[Dôminika]] - [[Ekoadôra]] - [[Etazonia]] - [[Goatemala]] - [[Goiana]] - [[Grenady]] - [[Haitỳ|Haity]] -[[Hôndorasy]] - [[Jamaîka]] - [[Kanada]] - [[Kiobà|Kioba]] - [[Kôlômbia]] - [[Kôsta Rika]] - [[Meksika]] - [[Nikaragoa]] - [[Orogoay]] - [[Panamà|Panama]] -  [[Paragoay]] - [[Però]] - [[Pôrtô-Rikô|Pôrtô Rikô]] - [[Repoblika Dôminikana]] - [[Salvadôro]] - [[Santa Losia]] - [[Santa-Kity-sy-Nevisy]] - [[Santa-Vinsanta-sy-Grenadina]] - [[Silia]] - [[Sorinama]] - [[Trinite-sy-Tôbagô]] -[[Venezoela]]

* '''Kôntinenta eto an-tany:''' [[Afrika]] - [[Amerika]] ([[Amerika Avaratra]] - [[Amerika Atsimo]]) - [[Azia]] - [[Eorôpa]] - [[Ôseania]] - [[Antarktika]]

[[sokajy:Firenena]]
[[sokajy:Hondorasy|*]]</text>
      <sha1>gef85737oafz7zfv1fog9of60boyv84</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1136758</id>
      <parentid>1136756</parentid>
      <timestamp>2026-04-29T04:13:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HarryWurst</username>
        <id>36292</id>
      </contributor>
      <origin>1136758</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2073" sha1="4nv2v053ctp187n81tn89j0s74cl944" xml:space="preserve">[[Sary:Flag of Honduras (1949–2022, 2026–present).svg|vignette|269x269px|Sainan' i Hondorasy]]
I '''Hondorasy''' dia firenena ao [[Amerika Afovoany]]. Ny renivohiny dia i [[Tegucigalpa]]. Ny tanàna lehibe indrindra dia ny renivohiny. Manana velaran-tany mirefy 112 412 km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; izy ary nisy mponina miisa 9 540 539 araka ny fanisana natao tamin' ny taona 2022. Ny faritr'ora dia −6.

Ankoatra ireo tandavan-tany amorontsiraka roa ao aminy (ny iray manamorona ny [[Ranomasina Karaîba|Ranomasina Karaiba]] ary ny iray, tena kely, 50 km eo ho eo, manaraka ny [[Ranomasimbe Pasifika]]), dia tendrombohitra no mandrakotra ny tanim-pirenen' i Hôndorasy. Toetanin-jana-pehintany ny toetaniny.[[sary:HND orthographic.svg|thumb|200px|Toerana misy an' i Hôndorasy]]Saika ny 90 % amin' ny mponina ao Hôndorasy no safiotra (avy amin' ny Espaniôla sy [[Teratanin' i Amerika|Amerindiana]]). Katôlika ny ankamaroan' ny mponina. Maherin' ny antsasaky ny mponina no mipetraka any ambanivohitra.
[[Sary:Honduras carte.png|vignette|Sarin-tanin' i Hôndorasy]]
I Hôndorasy dia isan' ireo firenena tsy mandroso indrindra any [[Amerika Latina]]. Mifototra amin' ny fambolena ny toekareny.

== Jereo koa ==

* '''Firenena ao Amerika:''' [[Antigoa-sy-Barboda]] - [[Arjentina]] - [[Bahamasy]] - [[Barbady]] - [[Belizy]] - [[Bôlivia]] - [[Brezila]] - [[Dôminika]] - [[Ekoadôra]] - [[Etazonia]] - [[Goatemala]] - [[Goiana]] - [[Grenady]] - [[Haitỳ|Haity]] -[[Hondorasy]] - [[Jamaîka]] - [[Kanada]] - [[Kiobà|Kioba]] - [[Kôlômbia]] - [[Kôsta Rika]] - [[Meksika]] - [[Nikaragoa]] - [[Orogoay]] - [[Panamà|Panama]] -  [[Paragoay]] - [[Però]] - [[Pôrtô-Rikô|Pôrtô Rikô]] - [[Repoblika Dôminikana]] - [[Salvadôro]] - [[Santa Losia]] - [[Santa-Kity-sy-Nevisy]] - [[Santa-Vinsanta-sy-Grenadina]] - [[Silia]] - [[Sorinama]] - [[Trinite-sy-Tôbagô]] -[[Venezoela]]

* '''Kôntinenta eto an-tany:''' [[Afrika]] - [[Amerika]] ([[Amerika Avaratra]] - [[Amerika Atsimo]]) - [[Azia]] - [[Eorôpa]] - [[Ôseania]] - [[Antarktika]]

[[sokajy:Firenena]]
[[sokajy:Hondorasy|*]]</text>
      <sha1>4nv2v053ctp187n81tn89j0s74cl944</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Salvadôro</title>
    <ns>0</ns>
    <id>183480</id>
    <redirect title="El Salvador" />
    <revision>
      <id>1136733</id>
      <parentid>1132809</parentid>
      <timestamp>2026-04-29T03:48:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HarryWurst</username>
        <id>36292</id>
      </contributor>
      <origin>1136733</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4369" sha1="i5mfnxx61u5hsvoq72lq1077611sjpe" xml:space="preserve">{{coord|13|42|N|89|12|W|type:city_region:SV-SS}}
{{Infobox Pays
|nom_local=República El Salvador
|prononciation=
|langue=es
|nom_malgache=Repoblika El Salvador
|de=du%20 
|image_drapeau=Flag of El Salvador.svg
|lien_drapeau =Sain' ny El Salvador
|image_lien_drapeau = 
|image_blason=Coat of arms of El Salvador.svg
|lien_blason=Mari-piandrian'ny El Salvador 
|image_carte=El Salvador (orthographic projection).svg 
|devise=''Dios, Unión, Libertad''&lt;br /&gt;[[fiteny malagasy|Malagasy]]: ''Andriamanitra, firaisankina, fahafahana''  
|langues=[[Fiteny espainol|Espainol]] 
|capitale=[[San Salvador]] 
|coordonnées_capitale= 
|lien_villes=Tanàna any El Salvador
|titre_plus_grande_ville=
|plus_grande_ville= [[San Salvador]]
|type_gouvernement=[[Repoblika]]  
|titres_dirigeants=[[filoha]] 
|noms_dirigeants=[[Nayib Bukelele]] 
|superficie_rang=147
|superficie_totale=21 041
|pourcentage_eau=1,5 % 
|population_rang=109
|population_totale={{formatnum:6029976}}|
population_année=2024
|densité=287
|type_indépendance=
|pays_indépendance=Avy amin'i [[:fr=République fédérale d'Amérique centrale]] 
|date_indépendance=15 Septambra [[1821]]&lt;br 
|pays frontaliers={{HON}}{{-}}{{GUA}}{{-}}
| gentilé=Salvadorena 
| IDH= 0,678
| PIB_année=2020
| PIB= $ 30.370 miliara (FMI)
| PIB_rang=
|
| IDH_année=2020
| IDH_catégorie=ambony
| IDH_rang=
| monnaie=[[dolara]] amerikanina, Bitcoin
| code_monnaie=USD
| fuseau_horaire= -6
| hymne_national=Hino Nacional Salvadorena
| domaine_internet=.sv
|indicatif_téléphonique=503
}}

I '''El Salvadôro''' dia firenena madinika ao [[Amerika Afovoany]], manana morontsiraka ao amin' ny [[Ranomasimbe Pasifika]] sady  ny hany firenena any Amerika Afovoany tsy manana morontsiraka ao amin' ny [[Ranomasina Karaiba]], ao amin' ny [[Ranomasimbe Atlantika]]. I [[Hôndorasy]] no ao atsimo-andrefany ary i [[Goatemala]] no ao atsimo-atsinanany. Manana velaran-tany mirefy 20&amp;nbsp;742&amp;nbsp;&lt;abbr&gt;km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;&lt;/abbr&gt; sy mponina miisa 6&amp;nbsp;328&amp;nbsp;196 ity firenena ity tamin' ny taona 2014. Noho izany dia izy no manana hakitroky ny mponina ambony indrindra eran' i [[Amerika]]  (eo ho eo amin' ny mponina 320 isaky ny km²). Katôlika ny ankamaroan' ny mponina any Salvadôro. I [[San Salvador]] no renivohiny ary i Santa Ana sy i San Miguel no tanàna lehibe ao.  
[[Sary:El Salvador (orthographic projection).svg|vignette|Ny toerana misy an' i Salvadôra eto amin' izao tontolo izao.]]
[[Sary:El Salvador Base map.png|vignette|Sarin-tain' i Salvadôro]]
Ny vohon-tanin' i Salvadôro dia ahitana lembalemba iva afovoany, zarazarain' ny lohasahan' ony sady iparitahana volkano maro. Ny faritra avo indrindra ao amin' ilay firenena dia any avaratra, ary ny tangoron-tendrombohitr' i Monte Cristo no ahitana ny tampona avo indrindra izay mahatratra 2 418 m. Nisy horohoron-tany mahery vaika namely ilay firenena tamin' ny taona 2001.

Miankina amin' ny vidin' ny [[Kafe (maniry)|kafe]] ao amin' ny tsena iraisam-pirenena ny toekaren' i Salvadôro: io no isan' ny vokatra fanondranana lehibe indrindra, miaraka amin' ny [[landihazo]] sy [[siramamy]].

Nahaleo tena i Salvadôro nanomboka tamin' ny taona 1821

==Rehivohitra==
*[[San Salvador]]

== Galerie ==
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Fichier:Catedral de San Salvador.jpg|Cathédrale métropolitaine.
Fichier:Revolution Monument San Salvador.JPG|Monument à la Révolution.
Fichier:Playa de Corral de Mulas, Usulután, El Salvador - panoramio.jpg|Plage à Corral de Mulas, [[Usulután]].
&lt;/gallery&gt;

== Jereo koa ==

* '''Firenena ao Amerika:''' [[Antigoa-sy-Barboda]] - [[Arjentina]] - [[Bahamasy]] - [[Barbady]] - [[Belizy]] - [[Bôlivia]] - [[Brezila]] - [[Dôminika]] - [[Ekoadôra]] - [[Etazonia]] - [[Goatemala]] - [[Goiana]] - [[Grenady]] - [[Haitỳ|Haity]] -[[Hôndorasy]] - [[Jamaîka]] - [[Kanada]] - [[Kiobà|Kioba]] - [[Kôlômbia]] - [[Kôsta Rika]] - [[Meksika]] - [[Nikaragoa]] - [[Orogoay]] - [[Panamà|Panama]] -  [[Paragoay]] - [[Però]] - [[Pôrtô-Rikô|Pôrtô Rikô]] - [[Repoblika Dôminikana]] - [[Salvadôro]] - [[Santa Losia]] - [[Santa-Kity-sy-Nevisy]] - [[Santa-Vinsanta-sy-Grenadina]] - [[Silia]] - [[Sorinama]] - [[Trinite-sy-Tôbagô]] -[[Venezoela]]

* '''Kôntinenta eto an-tany:''' [[Afrika]] - [[Amerika]] ([[Amerika Avaratra]] - [[Amerika Atsimo]]) - [[Azia]] - [[Eorôpa]] - [[Ôseania]] - [[Antarktika]]

[[sokajy:Firenena]]
[[sokajy:Salvador|*]]</text>
      <sha1>i5mfnxx61u5hsvoq72lq1077611sjpe</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1136734</id>
      <parentid>1136733</parentid>
      <timestamp>2026-04-29T03:48:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HarryWurst</username>
        <id>36292</id>
      </contributor>
      <origin>1136734</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4372" sha1="8qhugjeebl58fed5czdcpksyrfhokjg" xml:space="preserve">{{coord|13|42|N|89|12|W|type:city_region:SV-SS}}
{{Infobox Pays
|nom_local=República de El Salvador
|prononciation=
|langue=es
|nom_malgache=Repoblika El Salvador
|de=du%20 
|image_drapeau=Flag of El Salvador.svg
|lien_drapeau =Sain' ny El Salvador
|image_lien_drapeau = 
|image_blason=Coat of arms of El Salvador.svg
|lien_blason=Mari-piandrian'ny El Salvador 
|image_carte=El Salvador (orthographic projection).svg 
|devise=''Dios, Unión, Libertad''&lt;br /&gt;[[fiteny malagasy|Malagasy]]: ''Andriamanitra, firaisankina, fahafahana''  
|langues=[[Fiteny espainol|Espainol]] 
|capitale=[[San Salvador]] 
|coordonnées_capitale= 
|lien_villes=Tanàna any El Salvador
|titre_plus_grande_ville=
|plus_grande_ville= [[San Salvador]]
|type_gouvernement=[[Repoblika]]  
|titres_dirigeants=[[filoha]] 
|noms_dirigeants=[[Nayib Bukelele]] 
|superficie_rang=147
|superficie_totale=21 041
|pourcentage_eau=1,5 % 
|population_rang=109
|population_totale={{formatnum:6029976}}|
population_année=2024
|densité=287
|type_indépendance=
|pays_indépendance=Avy amin'i [[:fr=République fédérale d'Amérique centrale]] 
|date_indépendance=15 Septambra [[1821]]&lt;br 
|pays frontaliers={{HON}}{{-}}{{GUA}}{{-}}
| gentilé=Salvadorena 
| IDH= 0,678
| PIB_année=2020
| PIB= $ 30.370 miliara (FMI)
| PIB_rang=
|
| IDH_année=2020
| IDH_catégorie=ambony
| IDH_rang=
| monnaie=[[dolara]] amerikanina, Bitcoin
| code_monnaie=USD
| fuseau_horaire= -6
| hymne_national=Hino Nacional Salvadorena
| domaine_internet=.sv
|indicatif_téléphonique=503
}}

I '''El Salvadôro''' dia firenena madinika ao [[Amerika Afovoany]], manana morontsiraka ao amin' ny [[Ranomasimbe Pasifika]] sady  ny hany firenena any Amerika Afovoany tsy manana morontsiraka ao amin' ny [[Ranomasina Karaiba]], ao amin' ny [[Ranomasimbe Atlantika]]. I [[Hôndorasy]] no ao atsimo-andrefany ary i [[Goatemala]] no ao atsimo-atsinanany. Manana velaran-tany mirefy 20&amp;nbsp;742&amp;nbsp;&lt;abbr&gt;km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;&lt;/abbr&gt; sy mponina miisa 6&amp;nbsp;328&amp;nbsp;196 ity firenena ity tamin' ny taona 2014. Noho izany dia izy no manana hakitroky ny mponina ambony indrindra eran' i [[Amerika]]  (eo ho eo amin' ny mponina 320 isaky ny km²). Katôlika ny ankamaroan' ny mponina any Salvadôro. I [[San Salvador]] no renivohiny ary i Santa Ana sy i San Miguel no tanàna lehibe ao.  
[[Sary:El Salvador (orthographic projection).svg|vignette|Ny toerana misy an' i Salvadôra eto amin' izao tontolo izao.]]
[[Sary:El Salvador Base map.png|vignette|Sarin-tain' i Salvadôro]]
Ny vohon-tanin' i Salvadôro dia ahitana lembalemba iva afovoany, zarazarain' ny lohasahan' ony sady iparitahana volkano maro. Ny faritra avo indrindra ao amin' ilay firenena dia any avaratra, ary ny tangoron-tendrombohitr' i Monte Cristo no ahitana ny tampona avo indrindra izay mahatratra 2 418 m. Nisy horohoron-tany mahery vaika namely ilay firenena tamin' ny taona 2001.

Miankina amin' ny vidin' ny [[Kafe (maniry)|kafe]] ao amin' ny tsena iraisam-pirenena ny toekaren' i Salvadôro: io no isan' ny vokatra fanondranana lehibe indrindra, miaraka amin' ny [[landihazo]] sy [[siramamy]].

Nahaleo tena i Salvadôro nanomboka tamin' ny taona 1821

==Rehivohitra==
*[[San Salvador]]

== Galerie ==
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Fichier:Catedral de San Salvador.jpg|Cathédrale métropolitaine.
Fichier:Revolution Monument San Salvador.JPG|Monument à la Révolution.
Fichier:Playa de Corral de Mulas, Usulután, El Salvador - panoramio.jpg|Plage à Corral de Mulas, [[Usulután]].
&lt;/gallery&gt;

== Jereo koa ==

* '''Firenena ao Amerika:''' [[Antigoa-sy-Barboda]] - [[Arjentina]] - [[Bahamasy]] - [[Barbady]] - [[Belizy]] - [[Bôlivia]] - [[Brezila]] - [[Dôminika]] - [[Ekoadôra]] - [[Etazonia]] - [[Goatemala]] - [[Goiana]] - [[Grenady]] - [[Haitỳ|Haity]] -[[Hôndorasy]] - [[Jamaîka]] - [[Kanada]] - [[Kiobà|Kioba]] - [[Kôlômbia]] - [[Kôsta Rika]] - [[Meksika]] - [[Nikaragoa]] - [[Orogoay]] - [[Panamà|Panama]] -  [[Paragoay]] - [[Però]] - [[Pôrtô-Rikô|Pôrtô Rikô]] - [[Repoblika Dôminikana]] - [[Salvadôro]] - [[Santa Losia]] - [[Santa-Kity-sy-Nevisy]] - [[Santa-Vinsanta-sy-Grenadina]] - [[Silia]] - [[Sorinama]] - [[Trinite-sy-Tôbagô]] -[[Venezoela]]

* '''Kôntinenta eto an-tany:''' [[Afrika]] - [[Amerika]] ([[Amerika Avaratra]] - [[Amerika Atsimo]]) - [[Azia]] - [[Eorôpa]] - [[Ôseania]] - [[Antarktika]]

[[sokajy:Firenena]]
[[sokajy:Salvador|*]]</text>
      <sha1>8qhugjeebl58fed5czdcpksyrfhokjg</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1136735</id>
      <parentid>1136734</parentid>
      <timestamp>2026-04-29T03:49:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HarryWurst</username>
        <id>36292</id>
      </contributor>
      <origin>1136735</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4363" sha1="7smpx99exo0ee451yvea3ubr2an16df" xml:space="preserve">{{coord|13|42|N|89|12|W|type:city_region:SV-SS}}
{{Infobox Pays
|nom_local=República de El Salvador
|prononciation=
|langue=es
|nom_malgache=Repoblika El Salvador
|de=du%20 
|image_drapeau=Flag of El Salvador.svg
|lien_drapeau =Sain' ny El Salvador
|image_lien_drapeau = 
|image_blason=Coat of arms of El Salvador.svg
|lien_blason=Mari-piandrian'ny El Salvador 
|image_carte=El Salvador (orthographic projection).svg 
|devise=''Dios, Unión, Libertad''&lt;br /&gt;[[fiteny malagasy|Malagasy]]: ''Andriamanitra, firaisankina, fahafahana''  
|langues=[[Fiteny espainol|Espainol]] 
|capitale=[[San Salvador]] 
|coordonnées_capitale= 
|lien_villes=Tanàna any El Salvador
|titre_plus_grande_ville=
|plus_grande_ville= [[San Salvador]]
|type_gouvernement=[[Repoblika]]  
|titres_dirigeants=[[filoha]] 
|noms_dirigeants=[[Nayib Bukelele]] 
|superficie_rang=147
|superficie_totale=21 041
|pourcentage_eau=1,5 % 
|population_rang=109
|population_totale={{formatnum:6029976}}|
population_année=2024
|densité=287
|type_indépendance=
|pays_indépendance=Avy amin'i [[:fr=République fédérale d'Amérique centrale]] 
|date_indépendance=15 Septambra [[1821]]&lt;br 
|pays frontaliers={{HON}}{{-}}{{GUA}}{{-}}
| gentilé=Salvadorena 
| IDH= 0,678
| PIB_année=2020
| PIB= $ 30.370 miliara (FMI)
| PIB_rang=
|
| IDH_année=2020
| IDH_catégorie=ambony
| IDH_rang=
| monnaie=[[dolara]] amerikanina, Bitcoin
| code_monnaie=USD
| fuseau_horaire= -6
| hymne_national=Hino Nacional Salvadorena
| domaine_internet=.sv
|indicatif_téléphonique=503
}}

I '''El Salvadôro''' dia firenena madinika ao [[Amerika Afovoany]], manana morontsiraka ao amin' ny [[Ranomasimbe Pasifika]] sady  ny hany firenena any Amerika Afovoany tsy manana morontsiraka ao amin' ny [[Ranomasina Karaiba]], ao amin' ny [[Ranomasimbe Atlantika]]. I [[Hôndorasy]] no ao atsimo-andrefany ary i [[Goatemala]] no ao atsimo-atsinanany. Manana velaran-tany mirefy 20&amp;nbsp;742&amp;nbsp;&lt;abbr&gt;km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;&lt;/abbr&gt; sy mponina miisa 6&amp;nbsp;328&amp;nbsp;196 ity firenena ity tamin' ny taona 2014. Noho izany dia izy no manana hakitroky ny mponina ambony indrindra eran' i [[Amerika]]  (eo ho eo amin' ny mponina 320 isaky ny km²). Katôlika ny ankamaroan' ny mponina any Salvadôro. I [[San Salvador]] no renivohiny ary i Santa Ana sy i San Miguel no tanàna lehibe ao.  
[[Sary:El Salvador (orthographic projection).svg|vignette|Ny toerana misy an' i Salvadôra eto amin' izao tontolo izao.]]
[[Sary:El Salvador Base map.png|vignette|Sarin-tain' i Salvadôro]]
Ny vohon-tanin' i Salvadôro dia ahitana lembalemba iva afovoany, zarazarain' ny lohasahan' ony sady iparitahana volkano maro. Ny faritra avo indrindra ao amin' ilay firenena dia any avaratra, ary ny tangoron-tendrombohitr' i Monte Cristo no ahitana ny tampona avo indrindra izay mahatratra 2 418 m. Nisy horohoron-tany mahery vaika namely ilay firenena tamin' ny taona 2001.

Miankina amin' ny vidin' ny [[Kafe (maniry)|kafe]] ao amin' ny tsena iraisam-pirenena ny toekaren' i Salvadôro: io no isan' ny vokatra fanondranana lehibe indrindra, miaraka amin' ny [[landihazo]] sy [[siramamy]].

Nahaleo tena i Salvadôro nanomboka tamin' ny taona 1821

==Rehivohitra==
*[[San Salvador]]

== Galerie ==
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Sary:Catedral de San Salvador.jpg|Cathédrale métropolitaine.
sary:Revolution Monument San Salvador.JPG|Monument à la Révolution.
sary:Playa de Corral de Mulas, Usulután, El Salvador - panoramio.jpg|Plage à Corral de Mulas, [[Usulután]].
&lt;/gallery&gt;

== Jereo koa ==

* '''Firenena ao Amerika:''' [[Antigoa-sy-Barboda]] - [[Arjentina]] - [[Bahamasy]] - [[Barbady]] - [[Belizy]] - [[Bôlivia]] - [[Brezila]] - [[Dôminika]] - [[Ekoadôra]] - [[Etazonia]] - [[Goatemala]] - [[Goiana]] - [[Grenady]] - [[Haitỳ|Haity]] -[[Hôndorasy]] - [[Jamaîka]] - [[Kanada]] - [[Kiobà|Kioba]] - [[Kôlômbia]] - [[Kôsta Rika]] - [[Meksika]] - [[Nikaragoa]] - [[Orogoay]] - [[Panamà|Panama]] -  [[Paragoay]] - [[Però]] - [[Pôrtô-Rikô|Pôrtô Rikô]] - [[Repoblika Dôminikana]] - [[Salvadôro]] - [[Santa Losia]] - [[Santa-Kity-sy-Nevisy]] - [[Santa-Vinsanta-sy-Grenadina]] - [[Silia]] - [[Sorinama]] - [[Trinite-sy-Tôbagô]] -[[Venezoela]]

* '''Kôntinenta eto an-tany:''' [[Afrika]] - [[Amerika]] ([[Amerika Avaratra]] - [[Amerika Atsimo]]) - [[Azia]] - [[Eorôpa]] - [[Ôseania]] - [[Antarktika]]

[[sokajy:Firenena]]
[[sokajy:Salvador|*]]</text>
      <sha1>7smpx99exo0ee451yvea3ubr2an16df</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1136736</id>
      <parentid>1136735</parentid>
      <timestamp>2026-04-29T03:50:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HarryWurst</username>
        <id>36292</id>
      </contributor>
      <origin>1136736</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4174" sha1="n79j9rlmbfpcdbdo194krg1nb0cnc3j" xml:space="preserve">{{coord|13|42|N|89|12|W|type:city_region:SV-SS}}
{{Infobox Pays
|nom_local=República de El Salvador
|prononciation=
|langue=es
|nom_malgache=Repoblika El Salvador
|de=du%20 
|image_drapeau=Flag of El Salvador.svg
|lien_drapeau =Sain' ny El Salvador
|image_lien_drapeau = 
|image_blason=Coat of arms of El Salvador.svg
|lien_blason=Mari-piandrian'ny El Salvador 
|image_carte=El Salvador (orthographic projection).svg 
|devise=''Dios, Unión, Libertad''&lt;br /&gt;[[fiteny malagasy|Malagasy]]: ''Andriamanitra, firaisankina, fahafahana''  
|langues=[[Fiteny espainol|Espainol]] 
|capitale=[[San Salvador]] 
|coordonnées_capitale= 
|lien_villes=Tanàna any El Salvador
|titre_plus_grande_ville=
|plus_grande_ville= [[San Salvador]]
|type_gouvernement=[[Repoblika]]  
|titres_dirigeants=[[filoha]] 
|noms_dirigeants=[[Nayib Bukelele]] 
|superficie_rang=147
|superficie_totale=21 041
|pourcentage_eau=1,5 % 
|population_rang=109
|population_totale={{formatnum:6029976}}|
population_année=2024
|densité=287
|type_indépendance=
|pays_indépendance=Avy amin'i [[:fr=République fédérale d'Amérique centrale]] 
|date_indépendance=15 Septambra [[1821]]&lt;br 
|pays frontaliers={{HON}}{{-}}{{GUA}}{{-}}
| gentilé=Salvadorena 
| IDH= 0,678
| PIB_année=2020
| PIB= $ 30.370 miliara (FMI)
| PIB_rang=
|
| IDH_année=2020
| IDH_catégorie=ambony
| IDH_rang=
| monnaie=[[dolara]] amerikanina, Bitcoin
| code_monnaie=USD
| fuseau_horaire= -6
| hymne_national=Hino Nacional Salvadorena
| domaine_internet=.sv
|indicatif_téléphonique=503
}}

I '''El Salvadôro''' dia firenena madinika ao [[Amerika Afovoany]], manana morontsiraka ao amin' ny [[Ranomasimbe Pasifika]] sady  ny hany firenena any Amerika Afovoany tsy manana morontsiraka ao amin' ny [[Ranomasina Karaiba]], ao amin' ny [[Ranomasimbe Atlantika]]. I [[Hôndorasy]] no ao atsimo-andrefany ary i [[Goatemala]] no ao atsimo-atsinanany. Manana velaran-tany mirefy 20&amp;nbsp;742&amp;nbsp;&lt;abbr&gt;km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;&lt;/abbr&gt; sy mponina miisa 6&amp;nbsp;328&amp;nbsp;196 ity firenena ity tamin' ny taona 2014. Noho izany dia izy no manana hakitroky ny mponina ambony indrindra eran' i [[Amerika]]  (eo ho eo amin' ny mponina 320 isaky ny km²). Katôlika ny ankamaroan' ny mponina any Salvadôro. I [[San Salvador]] no renivohiny ary i Santa Ana sy i San Miguel no tanàna lehibe ao.  

Ny vohon-tanin' i Salvadôro dia ahitana lembalemba iva afovoany, zarazarain' ny lohasahan' ony sady iparitahana volkano maro. Ny faritra avo indrindra ao amin' ilay firenena dia any avaratra, ary ny tangoron-tendrombohitr' i Monte Cristo no ahitana ny tampona avo indrindra izay mahatratra 2 418 m. Nisy horohoron-tany mahery vaika namely ilay firenena tamin' ny taona 2001.

Miankina amin' ny vidin' ny [[Kafe (maniry)|kafe]] ao amin' ny tsena iraisam-pirenena ny toekaren' i Salvadôro: io no isan' ny vokatra fanondranana lehibe indrindra, miaraka amin' ny [[landihazo]] sy [[siramamy]].

Nahaleo tena i Salvadôro nanomboka tamin' ny taona 1821

==Rehivohitra==
*[[San Salvador]]

== Galerie ==
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Sary:Catedral de San Salvador.jpg|Cathédrale métropolitaine.
sary:Revolution Monument San Salvador.JPG|Monument à la Révolution.
sary:Playa de Corral de Mulas, Usulután, El Salvador - panoramio.jpg|Plage à Corral de Mulas, [[Usulután]].
&lt;/gallery&gt;

== Jereo koa ==

* '''Firenena ao Amerika:''' [[Antigoa-sy-Barboda]] - [[Arjentina]] - [[Bahamasy]] - [[Barbady]] - [[Belizy]] - [[Bôlivia]] - [[Brezila]] - [[Dôminika]] - [[Ekoadôra]] - [[Etazonia]] - [[Goatemala]] - [[Goiana]] - [[Grenady]] - [[Haitỳ|Haity]] -[[Hôndorasy]] - [[Jamaîka]] - [[Kanada]] - [[Kiobà|Kioba]] - [[Kôlômbia]] - [[Kôsta Rika]] - [[Meksika]] - [[Nikaragoa]] - [[Orogoay]] - [[Panamà|Panama]] -  [[Paragoay]] - [[Però]] - [[Pôrtô-Rikô|Pôrtô Rikô]] - [[Repoblika Dôminikana]] - [[Salvadôro]] - [[Santa Losia]] - [[Santa-Kity-sy-Nevisy]] - [[Santa-Vinsanta-sy-Grenadina]] - [[Silia]] - [[Sorinama]] - [[Trinite-sy-Tôbagô]] -[[Venezoela]]

* '''Kôntinenta eto an-tany:''' [[Afrika]] - [[Amerika]] ([[Amerika Avaratra]] - [[Amerika Atsimo]]) - [[Azia]] - [[Eorôpa]] - [[Ôseania]] - [[Antarktika]]

[[sokajy:Firenena]]
[[sokajy:Salvador|*]]</text>
      <sha1>n79j9rlmbfpcdbdo194krg1nb0cnc3j</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1136737</id>
      <parentid>1136736</parentid>
      <timestamp>2026-04-29T03:52:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HarryWurst</username>
        <id>36292</id>
      </contributor>
      <origin>1136737</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4183" sha1="868eoeppkz4ibl5yfrt1vqbyg7fessy" xml:space="preserve">{{coord|13|42|N|89|12|W|type:city_region:SV-SS}}
{{Infobox Pays
|nom_local=República de El Salvador
|prononciation=
|langue=es
|nom_malgache=Repoblika El Salvador
|de=du%20 
|image_drapeau=Flag of El Salvador.svg
|lien_drapeau =Sain' ny El Salvador
|image_lien_drapeau = 
|image_blason=Coat of arms of El Salvador.svg
|lien_blason=Mari-piandrian'ny El Salvador 
|image_carte=El Salvador (orthographic projection).svg 
|devise=''Dios, Unión, Libertad''&lt;br /&gt;[[fiteny malagasy|Malagasy]]: ''Andriamanitra, firaisankina, fahafahana''  
|langues=[[Fiteny espainol|Espainol]] 
|capitale=[[San Salvador]] 
|coordonnées_capitale= 
|lien_villes=Tanàna any El Salvador
|titre_plus_grande_ville=
|plus_grande_ville= [[San Salvador]]
|type_gouvernement=[[Repoblika]]  
|titres_dirigeants=[[filoha]] 
|noms_dirigeants=[[Nayib Bukelele]] 
|superficie_rang=147
|superficie_totale=21 041
|pourcentage_eau=1,5 % 
|population_rang=109
|population_totale={{formatnum:6029976}}|
population_année=2024
|densité=287
|type_indépendance=
|pays_indépendance=Avy amin'i [[:fr=République fédérale d'Amérique centrale]] 
|date_indépendance=15 Septambra [[1821]]&lt;br 
|pays frontaliers={{HON}}{{-}}{{GUA}}{{-}}
| gentilé=Salvadorena 
| IDH= 0,678
| PIB_année=2020
| PIB= $ 30.370 miliara (FMI)
| PIB_rang=
|
| IDH_année=2020
| IDH_catégorie=ambony
| IDH_rang=
| monnaie=[[dolara]] amerikanina, Bitcoin
| code_monnaie=USD
| fuseau_horaire= -6
| hymne_national=''Saludemos la Patria orgullosos''
| domaine_internet=.sv
|indicatif_téléphonique=503
}}

I '''El Salvadôro''' dia firenena madinika ao [[Amerika Afovoany]], manana morontsiraka ao amin' ny [[Ranomasimbe Pasifika]] sady  ny hany firenena any Amerika Afovoany tsy manana morontsiraka ao amin' ny [[Ranomasina Karaiba]], ao amin' ny [[Ranomasimbe Atlantika]]. I [[Hôndorasy]] no ao atsimo-andrefany ary i [[Goatemala]] no ao atsimo-atsinanany. Manana velaran-tany mirefy 20&amp;nbsp;742&amp;nbsp;&lt;abbr&gt;km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;&lt;/abbr&gt; sy mponina miisa 6&amp;nbsp;328&amp;nbsp;196 ity firenena ity tamin' ny taona 2014. Noho izany dia izy no manana hakitroky ny mponina ambony indrindra eran' i [[Amerika]]  (eo ho eo amin' ny mponina 320 isaky ny km²). Katôlika ny ankamaroan' ny mponina any Salvadôro. I [[San Salvador]] no renivohiny ary i Santa Ana sy i San Miguel no tanàna lehibe ao.  

Ny vohon-tanin' i Salvadôro dia ahitana lembalemba iva afovoany, zarazarain' ny lohasahan' ony sady iparitahana volkano maro. Ny faritra avo indrindra ao amin' ilay firenena dia any avaratra, ary ny tangoron-tendrombohitr' i Monte Cristo no ahitana ny tampona avo indrindra izay mahatratra 2 418 m. Nisy horohoron-tany mahery vaika namely ilay firenena tamin' ny taona 2001.

Miankina amin' ny vidin' ny [[Kafe (maniry)|kafe]] ao amin' ny tsena iraisam-pirenena ny toekaren' i Salvadôro: io no isan' ny vokatra fanondranana lehibe indrindra, miaraka amin' ny [[landihazo]] sy [[siramamy]].

Nahaleo tena i Salvadôro nanomboka tamin' ny taona 1821

==Rehivohitra==
*[[San Salvador]]

== Galerie ==
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Sary:Catedral de San Salvador.jpg|Cathédrale métropolitaine.
sary:Revolution Monument San Salvador.JPG|Monument à la Révolution.
sary:Playa de Corral de Mulas, Usulután, El Salvador - panoramio.jpg|Plage à Corral de Mulas, [[Usulután]].
&lt;/gallery&gt;

== Jereo koa ==

* '''Firenena ao Amerika:''' [[Antigoa-sy-Barboda]] - [[Arjentina]] - [[Bahamasy]] - [[Barbady]] - [[Belizy]] - [[Bôlivia]] - [[Brezila]] - [[Dôminika]] - [[Ekoadôra]] - [[Etazonia]] - [[Goatemala]] - [[Goiana]] - [[Grenady]] - [[Haitỳ|Haity]] -[[Hôndorasy]] - [[Jamaîka]] - [[Kanada]] - [[Kiobà|Kioba]] - [[Kôlômbia]] - [[Kôsta Rika]] - [[Meksika]] - [[Nikaragoa]] - [[Orogoay]] - [[Panamà|Panama]] -  [[Paragoay]] - [[Però]] - [[Pôrtô-Rikô|Pôrtô Rikô]] - [[Repoblika Dôminikana]] - [[Salvadôro]] - [[Santa Losia]] - [[Santa-Kity-sy-Nevisy]] - [[Santa-Vinsanta-sy-Grenadina]] - [[Silia]] - [[Sorinama]] - [[Trinite-sy-Tôbagô]] -[[Venezoela]]

* '''Kôntinenta eto an-tany:''' [[Afrika]] - [[Amerika]] ([[Amerika Avaratra]] - [[Amerika Atsimo]]) - [[Azia]] - [[Eorôpa]] - [[Ôseania]] - [[Antarktika]]

[[sokajy:Firenena]]
[[sokajy:Salvador|*]]</text>
      <sha1>868eoeppkz4ibl5yfrt1vqbyg7fessy</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1136738</id>
      <parentid>1136737</parentid>
      <timestamp>2026-04-29T03:52:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HarryWurst</username>
        <id>36292</id>
      </contributor>
      <origin>1136738</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4179" sha1="f83gnjc263pk1o87u1idxhwojpwdj44" xml:space="preserve">{{coord|13|42|N|89|12|W|type:city_region:SV-SS}}
{{Infobox Pays
|nom_local=República de El Salvador
|prononciation=
|langue=es
|nom_malgache=Repoblika El Salvador
|de=du%20 
|image_drapeau=Flag of El Salvador.svg
|lien_drapeau =Sain' ny El Salvador
|image_lien_drapeau = 
|image_blason=Coat of arms of El Salvador.svg
|lien_blason=Mari-piandrian'ny El Salvador 
|image_carte=El Salvador (orthographic projection).svg 
|devise=''Dios, Unión, Libertad''&lt;br /&gt;[[fiteny malagasy|Malagasy]]: ''Andriamanitra, firaisankina, fahafahana''  
|langues=[[Fiteny espainol|Espainol]] 
|capitale=[[San Salvador]] 
|coordonnées_capitale= 
|lien_villes=Tanàna any El Salvador
|titre_plus_grande_ville=
|plus_grande_ville= [[San Salvador]]
|type_gouvernement=[[Repoblika]]  
|titres_dirigeants=[[filoha]] 
|noms_dirigeants=[[Nayib Bukelele]] 
|superficie_rang=147
|superficie_totale=21 041
|pourcentage_eau=1,5 % 
|population_rang=109
|population_totale={{formatnum:6029976}}|
population_année=2024
|densité=287
|type_indépendance=
|pays_indépendance=Avy amin'i [[:fr=République fédérale d'Amérique centrale]] 
|date_indépendance=15 Septambra [[1821]]&lt;br 
|pays frontaliers={{HON}}{{-}}{{GUA}}{{-}}
| gentilé=Salvadorena 
| IDH= 0,678
| PIB_année=2020
| PIB= $ 30.370 miliara (FMI)
| PIB_rang=
|
| IDH_année=2020
| IDH_catégorie=ambony
| IDH_rang=
| monnaie=[[dolara]] amerikanina, Bitcoin
| code_monnaie=USD
| fuseau_horaire= -6
| hymne_national=Saludemos la Patria orgullosos
| domaine_internet=.sv
|indicatif_téléphonique=503
}}

I '''El Salvadôro''' dia firenena madinika ao [[Amerika Afovoany]], manana morontsiraka ao amin' ny [[Ranomasimbe Pasifika]] sady  ny hany firenena any Amerika Afovoany tsy manana morontsiraka ao amin' ny [[Ranomasina Karaiba]], ao amin' ny [[Ranomasimbe Atlantika]]. I [[Hôndorasy]] no ao atsimo-andrefany ary i [[Goatemala]] no ao atsimo-atsinanany. Manana velaran-tany mirefy 20&amp;nbsp;742&amp;nbsp;&lt;abbr&gt;km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;&lt;/abbr&gt; sy mponina miisa 6&amp;nbsp;328&amp;nbsp;196 ity firenena ity tamin' ny taona 2014. Noho izany dia izy no manana hakitroky ny mponina ambony indrindra eran' i [[Amerika]]  (eo ho eo amin' ny mponina 320 isaky ny km²). Katôlika ny ankamaroan' ny mponina any Salvadôro. I [[San Salvador]] no renivohiny ary i Santa Ana sy i San Miguel no tanàna lehibe ao.  

Ny vohon-tanin' i Salvadôro dia ahitana lembalemba iva afovoany, zarazarain' ny lohasahan' ony sady iparitahana volkano maro. Ny faritra avo indrindra ao amin' ilay firenena dia any avaratra, ary ny tangoron-tendrombohitr' i Monte Cristo no ahitana ny tampona avo indrindra izay mahatratra 2 418 m. Nisy horohoron-tany mahery vaika namely ilay firenena tamin' ny taona 2001.

Miankina amin' ny vidin' ny [[Kafe (maniry)|kafe]] ao amin' ny tsena iraisam-pirenena ny toekaren' i Salvadôro: io no isan' ny vokatra fanondranana lehibe indrindra, miaraka amin' ny [[landihazo]] sy [[siramamy]].

Nahaleo tena i Salvadôro nanomboka tamin' ny taona 1821

==Rehivohitra==
*[[San Salvador]]

== Galerie ==
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Sary:Catedral de San Salvador.jpg|Cathédrale métropolitaine.
sary:Revolution Monument San Salvador.JPG|Monument à la Révolution.
sary:Playa de Corral de Mulas, Usulután, El Salvador - panoramio.jpg|Plage à Corral de Mulas, [[Usulután]].
&lt;/gallery&gt;

== Jereo koa ==

* '''Firenena ao Amerika:''' [[Antigoa-sy-Barboda]] - [[Arjentina]] - [[Bahamasy]] - [[Barbady]] - [[Belizy]] - [[Bôlivia]] - [[Brezila]] - [[Dôminika]] - [[Ekoadôra]] - [[Etazonia]] - [[Goatemala]] - [[Goiana]] - [[Grenady]] - [[Haitỳ|Haity]] -[[Hôndorasy]] - [[Jamaîka]] - [[Kanada]] - [[Kiobà|Kioba]] - [[Kôlômbia]] - [[Kôsta Rika]] - [[Meksika]] - [[Nikaragoa]] - [[Orogoay]] - [[Panamà|Panama]] -  [[Paragoay]] - [[Però]] - [[Pôrtô-Rikô|Pôrtô Rikô]] - [[Repoblika Dôminikana]] - [[Salvadôro]] - [[Santa Losia]] - [[Santa-Kity-sy-Nevisy]] - [[Santa-Vinsanta-sy-Grenadina]] - [[Silia]] - [[Sorinama]] - [[Trinite-sy-Tôbagô]] -[[Venezoela]]

* '''Kôntinenta eto an-tany:''' [[Afrika]] - [[Amerika]] ([[Amerika Avaratra]] - [[Amerika Atsimo]]) - [[Azia]] - [[Eorôpa]] - [[Ôseania]] - [[Antarktika]]

[[sokajy:Firenena]]
[[sokajy:Salvador|*]]</text>
      <sha1>f83gnjc263pk1o87u1idxhwojpwdj44</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1136739</id>
      <parentid>1136738</parentid>
      <timestamp>2026-04-29T03:55:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HarryWurst</username>
        <id>36292</id>
      </contributor>
      <origin>1136739</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4735" sha1="r6px6oxlhku8nc3agec7bcsfeegtl35" xml:space="preserve">{{coord|13|42|N|89|12|W|type:city_region:SV-SS}}
{{Infobox Pays
|nom_local=República de El Salvador
|prononciation=
|langue=es
|nom_malgache=Repoblika El Salvador
|de=du%20 
|image_drapeau=Flag of El Salvador.svg
|lien_drapeau =Sain' ny El Salvador
|image_lien_drapeau = 
|image_blason=Coat of arms of El Salvador.svg
|lien_blason=Mari-piandrian'ny El Salvador 
|image_carte=El Salvador (orthographic projection).svg 
|devise=''Dios, Unión, Libertad''&lt;br /&gt;[[fiteny malagasy|Malagasy]]: ''Andriamanitra, firaisankina, fahafahana''  
|langues=[[Fiteny espainol|Espainol]] 
|capitale=[[San Salvador]] 
|coordonnées_capitale= 
|lien_villes=Tanàna any El Salvador
|titre_plus_grande_ville=
|plus_grande_ville= [[San Salvador]]
|type_gouvernement=[[Repoblika]]  
|titres_dirigeants=[[filoha]] 
|noms_dirigeants=[[Nayib Bukelele]] 
|superficie_rang=147
|superficie_totale=21 041
|pourcentage_eau=1,5 % 
|population_rang=109
|population_totale={{formatnum:6029976}}|
population_année=2024
|densité=287
|type_indépendance=
|pays_indépendance=Avy amin'i [[:fr=République fédérale d'Amérique centrale]] 
|date_indépendance=15 Septambra [[1821]]&lt;br 
|pays frontaliers={{HON}}{{-}}{{GUA}}{{-}}
| gentilé=Salvadorena 
| IDH= 0,678
| PIB_année=2020
| PIB= $ 30.370 miliara (FMI)
| PIB_rang=
|
| IDH_année=2020
| IDH_catégorie=ambony
| IDH_rang=
| monnaie=[[dolara]] amerikanina, Bitcoin
| code_monnaie=USD
| fuseau_horaire= -6
| hymne_national=Saludemos la Patria orgullosos
| domaine_internet=.sv
|indicatif_téléphonique=503
}}

I '''El Salvadôro''' dia firenena madinika ao [[Amerika Afovoany]], manana morontsiraka ao amin' ny [[Ranomasimbe Pasifika]] sady  ny hany firenena any Amerika Afovoany tsy manana morontsiraka ao amin' ny [[Ranomasina Karaiba]], ao amin' ny [[Ranomasimbe Atlantika]]. I [[Hôndorasy]] no ao atsimo-andrefany ary i [[Goatemala]] no ao atsimo-atsinanany. Manana velaran-tany mirefy 20&amp;nbsp;742&amp;nbsp;&lt;abbr&gt;km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;&lt;/abbr&gt; sy mponina miisa 6&amp;nbsp;328&amp;nbsp;196 ity firenena ity tamin' ny taona 2014. Noho izany dia izy no manana hakitroky ny mponina ambony indrindra eran' i [[Amerika]]  (eo ho eo amin' ny mponina 320 isaky ny km²). Katôlika ny ankamaroan' ny mponina any Salvadôro. I [[San Salvador]] no renivohiny ary i Santa Ana sy i San Miguel no tanàna lehibe ao.  

Ny vohon-tanin' i Salvadôro dia ahitana lembalemba iva afovoany, zarazarain' ny lohasahan' ony sady iparitahana volkano maro. Ny faritra avo indrindra ao amin' ilay firenena dia any avaratra, ary ny tangoron-tendrombohitr' i Monte Cristo no ahitana ny tampona avo indrindra izay mahatratra 2 418 m. Nisy horohoron-tany mahery vaika namely ilay firenena tamin' ny taona 2001.

Miankina amin' ny vidin' ny [[Kafe (maniry)|kafe]] ao amin' ny tsena iraisam-pirenena ny toekaren' i Salvadôro: io no isan' ny vokatra fanondranana lehibe indrindra, miaraka amin' ny [[landihazo]] sy [[siramamy]].

Nahaleo tena i Salvadôro nanomboka tamin' ny taona 1821

==Rehivohitra==
*[[San Salvador]]

== Tanàna lehibe ==
* [[San Salvador]] (238.200 Einwohner [[Agglomeration]]: 1,8 Mio. mpoina)
* [[Soyapango]] (283.200 Einwohner)
* [[Santa Ana (El Salvador)|Santa Ana]] (226.900 mpoina)
* [[San Miguel (El Salvador)|San Miguel]] (192.500 mpoina)
* [[Apopa]] (185.100 Einwohner), [[Mejicanos]] (144.900 mpoina)
* [[Ilopango (Stadt)|Ilopango]] (135.700 mpoina)
* [[Colón (El Salvador)]] (131.500 mpoina)
* [[Tonacatepeque]] (129.300 mpoina)
* [[Santa Tecla|Nueva San Salvador (Santa Tecla)]] (123.800 mpoina)
* [[Delgado (El Salvador)]] (119.500 mpoina)


== Galerie ==
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Sary:Catedral de San Salvador.jpg|Cathédrale métropolitaine.
sary:Revolution Monument San Salvador.JPG|Monument à la Révolution.
sary:Playa de Corral de Mulas, Usulután, El Salvador - panoramio.jpg|Plage à Corral de Mulas, [[Usulután]].
&lt;/gallery&gt;

== Jereo koa ==

* '''Firenena ao Amerika:''' [[Antigoa-sy-Barboda]] - [[Arjentina]] - [[Bahamasy]] - [[Barbady]] - [[Belizy]] - [[Bôlivia]] - [[Brezila]] - [[Dôminika]] - [[Ekoadôra]] - [[Etazonia]] - [[Goatemala]] - [[Goiana]] - [[Grenady]] - [[Haitỳ|Haity]] -[[Hôndorasy]] - [[Jamaîka]] - [[Kanada]] - [[Kiobà|Kioba]] - [[Kôlômbia]] - [[Kôsta Rika]] - [[Meksika]] - [[Nikaragoa]] - [[Orogoay]] - [[Panamà|Panama]] -  [[Paragoay]] - [[Però]] - [[Pôrtô-Rikô|Pôrtô Rikô]] - [[Repoblika Dôminikana]] - [[Salvadôro]] - [[Santa Losia]] - [[Santa-Kity-sy-Nevisy]] - [[Santa-Vinsanta-sy-Grenadina]] - [[Silia]] - [[Sorinama]] - [[Trinite-sy-Tôbagô]] -[[Venezoela]]

* '''Kôntinenta eto an-tany:''' [[Afrika]] - [[Amerika]] ([[Amerika Avaratra]] - [[Amerika Atsimo]]) - [[Azia]] - [[Eorôpa]] - [[Ôseania]] - [[Antarktika]]

[[sokajy:Firenena]]
[[sokajy:Salvador|*]]</text>
      <sha1>r6px6oxlhku8nc3agec7bcsfeegtl35</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1136740</id>
      <parentid>1136739</parentid>
      <timestamp>2026-04-29T03:55:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HarryWurst</username>
        <id>36292</id>
      </contributor>
      <comment>/* Tanàna lehibe */</comment>
      <origin>1136740</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4729" sha1="mpslndr3awi5qfcy6ac5ueh70amnei9" xml:space="preserve">{{coord|13|42|N|89|12|W|type:city_region:SV-SS}}
{{Infobox Pays
|nom_local=República de El Salvador
|prononciation=
|langue=es
|nom_malgache=Repoblika El Salvador
|de=du%20 
|image_drapeau=Flag of El Salvador.svg
|lien_drapeau =Sain' ny El Salvador
|image_lien_drapeau = 
|image_blason=Coat of arms of El Salvador.svg
|lien_blason=Mari-piandrian'ny El Salvador 
|image_carte=El Salvador (orthographic projection).svg 
|devise=''Dios, Unión, Libertad''&lt;br /&gt;[[fiteny malagasy|Malagasy]]: ''Andriamanitra, firaisankina, fahafahana''  
|langues=[[Fiteny espainol|Espainol]] 
|capitale=[[San Salvador]] 
|coordonnées_capitale= 
|lien_villes=Tanàna any El Salvador
|titre_plus_grande_ville=
|plus_grande_ville= [[San Salvador]]
|type_gouvernement=[[Repoblika]]  
|titres_dirigeants=[[filoha]] 
|noms_dirigeants=[[Nayib Bukelele]] 
|superficie_rang=147
|superficie_totale=21 041
|pourcentage_eau=1,5 % 
|population_rang=109
|population_totale={{formatnum:6029976}}|
population_année=2024
|densité=287
|type_indépendance=
|pays_indépendance=Avy amin'i [[:fr=République fédérale d'Amérique centrale]] 
|date_indépendance=15 Septambra [[1821]]&lt;br 
|pays frontaliers={{HON}}{{-}}{{GUA}}{{-}}
| gentilé=Salvadorena 
| IDH= 0,678
| PIB_année=2020
| PIB= $ 30.370 miliara (FMI)
| PIB_rang=
|
| IDH_année=2020
| IDH_catégorie=ambony
| IDH_rang=
| monnaie=[[dolara]] amerikanina, Bitcoin
| code_monnaie=USD
| fuseau_horaire= -6
| hymne_national=Saludemos la Patria orgullosos
| domaine_internet=.sv
|indicatif_téléphonique=503
}}

I '''El Salvadôro''' dia firenena madinika ao [[Amerika Afovoany]], manana morontsiraka ao amin' ny [[Ranomasimbe Pasifika]] sady  ny hany firenena any Amerika Afovoany tsy manana morontsiraka ao amin' ny [[Ranomasina Karaiba]], ao amin' ny [[Ranomasimbe Atlantika]]. I [[Hôndorasy]] no ao atsimo-andrefany ary i [[Goatemala]] no ao atsimo-atsinanany. Manana velaran-tany mirefy 20&amp;nbsp;742&amp;nbsp;&lt;abbr&gt;km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;&lt;/abbr&gt; sy mponina miisa 6&amp;nbsp;328&amp;nbsp;196 ity firenena ity tamin' ny taona 2014. Noho izany dia izy no manana hakitroky ny mponina ambony indrindra eran' i [[Amerika]]  (eo ho eo amin' ny mponina 320 isaky ny km²). Katôlika ny ankamaroan' ny mponina any Salvadôro. I [[San Salvador]] no renivohiny ary i Santa Ana sy i San Miguel no tanàna lehibe ao.  

Ny vohon-tanin' i Salvadôro dia ahitana lembalemba iva afovoany, zarazarain' ny lohasahan' ony sady iparitahana volkano maro. Ny faritra avo indrindra ao amin' ilay firenena dia any avaratra, ary ny tangoron-tendrombohitr' i Monte Cristo no ahitana ny tampona avo indrindra izay mahatratra 2 418 m. Nisy horohoron-tany mahery vaika namely ilay firenena tamin' ny taona 2001.

Miankina amin' ny vidin' ny [[Kafe (maniry)|kafe]] ao amin' ny tsena iraisam-pirenena ny toekaren' i Salvadôro: io no isan' ny vokatra fanondranana lehibe indrindra, miaraka amin' ny [[landihazo]] sy [[siramamy]].

Nahaleo tena i Salvadôro nanomboka tamin' ny taona 1821

==Rehivohitra==
*[[San Salvador]]

== Tanàna lehibe ==
* [[San Salvador]] (238.200 mpoina, tanàna lehibe: 1,8 Mio. mpoina)
* [[Soyapango]] (283.200 Einwohner)
* [[Santa Ana (El Salvador)|Santa Ana]] (226.900 mpoina)
* [[San Miguel (El Salvador)|San Miguel]] (192.500 mpoina)
* [[Apopa]] (185.100 Einwohner), [[Mejicanos]] (144.900 mpoina)
* [[Ilopango (Stadt)|Ilopango]] (135.700 mpoina)
* [[Colón (El Salvador)]] (131.500 mpoina)
* [[Tonacatepeque]] (129.300 mpoina)
* [[Santa Tecla|Nueva San Salvador (Santa Tecla)]] (123.800 mpoina)
* [[Delgado (El Salvador)]] (119.500 mpoina)

== Galerie ==
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Sary:Catedral de San Salvador.jpg|Cathédrale métropolitaine.
sary:Revolution Monument San Salvador.JPG|Monument à la Révolution.
sary:Playa de Corral de Mulas, Usulután, El Salvador - panoramio.jpg|Plage à Corral de Mulas, [[Usulután]].
&lt;/gallery&gt;

== Jereo koa ==

* '''Firenena ao Amerika:''' [[Antigoa-sy-Barboda]] - [[Arjentina]] - [[Bahamasy]] - [[Barbady]] - [[Belizy]] - [[Bôlivia]] - [[Brezila]] - [[Dôminika]] - [[Ekoadôra]] - [[Etazonia]] - [[Goatemala]] - [[Goiana]] - [[Grenady]] - [[Haitỳ|Haity]] -[[Hôndorasy]] - [[Jamaîka]] - [[Kanada]] - [[Kiobà|Kioba]] - [[Kôlômbia]] - [[Kôsta Rika]] - [[Meksika]] - [[Nikaragoa]] - [[Orogoay]] - [[Panamà|Panama]] -  [[Paragoay]] - [[Però]] - [[Pôrtô-Rikô|Pôrtô Rikô]] - [[Repoblika Dôminikana]] - [[Salvadôro]] - [[Santa Losia]] - [[Santa-Kity-sy-Nevisy]] - [[Santa-Vinsanta-sy-Grenadina]] - [[Silia]] - [[Sorinama]] - [[Trinite-sy-Tôbagô]] -[[Venezoela]]

* '''Kôntinenta eto an-tany:''' [[Afrika]] - [[Amerika]] ([[Amerika Avaratra]] - [[Amerika Atsimo]]) - [[Azia]] - [[Eorôpa]] - [[Ôseania]] - [[Antarktika]]

[[sokajy:Firenena]]
[[sokajy:Salvador|*]]</text>
      <sha1>mpslndr3awi5qfcy6ac5ueh70amnei9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1136741</id>
      <parentid>1136740</parentid>
      <timestamp>2026-04-29T03:55:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HarryWurst</username>
        <id>36292</id>
      </contributor>
      <comment>/* Tanàna lehibe */</comment>
      <origin>1136741</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4726" sha1="0sdan6fgz2ro8ajb826axusghh0l2ps" xml:space="preserve">{{coord|13|42|N|89|12|W|type:city_region:SV-SS}}
{{Infobox Pays
|nom_local=República de El Salvador
|prononciation=
|langue=es
|nom_malgache=Repoblika El Salvador
|de=du%20 
|image_drapeau=Flag of El Salvador.svg
|lien_drapeau =Sain' ny El Salvador
|image_lien_drapeau = 
|image_blason=Coat of arms of El Salvador.svg
|lien_blason=Mari-piandrian'ny El Salvador 
|image_carte=El Salvador (orthographic projection).svg 
|devise=''Dios, Unión, Libertad''&lt;br /&gt;[[fiteny malagasy|Malagasy]]: ''Andriamanitra, firaisankina, fahafahana''  
|langues=[[Fiteny espainol|Espainol]] 
|capitale=[[San Salvador]] 
|coordonnées_capitale= 
|lien_villes=Tanàna any El Salvador
|titre_plus_grande_ville=
|plus_grande_ville= [[San Salvador]]
|type_gouvernement=[[Repoblika]]  
|titres_dirigeants=[[filoha]] 
|noms_dirigeants=[[Nayib Bukelele]] 
|superficie_rang=147
|superficie_totale=21 041
|pourcentage_eau=1,5 % 
|population_rang=109
|population_totale={{formatnum:6029976}}|
population_année=2024
|densité=287
|type_indépendance=
|pays_indépendance=Avy amin'i [[:fr=République fédérale d'Amérique centrale]] 
|date_indépendance=15 Septambra [[1821]]&lt;br 
|pays frontaliers={{HON}}{{-}}{{GUA}}{{-}}
| gentilé=Salvadorena 
| IDH= 0,678
| PIB_année=2020
| PIB= $ 30.370 miliara (FMI)
| PIB_rang=
|
| IDH_année=2020
| IDH_catégorie=ambony
| IDH_rang=
| monnaie=[[dolara]] amerikanina, Bitcoin
| code_monnaie=USD
| fuseau_horaire= -6
| hymne_national=Saludemos la Patria orgullosos
| domaine_internet=.sv
|indicatif_téléphonique=503
}}

I '''El Salvadôro''' dia firenena madinika ao [[Amerika Afovoany]], manana morontsiraka ao amin' ny [[Ranomasimbe Pasifika]] sady  ny hany firenena any Amerika Afovoany tsy manana morontsiraka ao amin' ny [[Ranomasina Karaiba]], ao amin' ny [[Ranomasimbe Atlantika]]. I [[Hôndorasy]] no ao atsimo-andrefany ary i [[Goatemala]] no ao atsimo-atsinanany. Manana velaran-tany mirefy 20&amp;nbsp;742&amp;nbsp;&lt;abbr&gt;km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;&lt;/abbr&gt; sy mponina miisa 6&amp;nbsp;328&amp;nbsp;196 ity firenena ity tamin' ny taona 2014. Noho izany dia izy no manana hakitroky ny mponina ambony indrindra eran' i [[Amerika]]  (eo ho eo amin' ny mponina 320 isaky ny km²). Katôlika ny ankamaroan' ny mponina any Salvadôro. I [[San Salvador]] no renivohiny ary i Santa Ana sy i San Miguel no tanàna lehibe ao.  

Ny vohon-tanin' i Salvadôro dia ahitana lembalemba iva afovoany, zarazarain' ny lohasahan' ony sady iparitahana volkano maro. Ny faritra avo indrindra ao amin' ilay firenena dia any avaratra, ary ny tangoron-tendrombohitr' i Monte Cristo no ahitana ny tampona avo indrindra izay mahatratra 2 418 m. Nisy horohoron-tany mahery vaika namely ilay firenena tamin' ny taona 2001.

Miankina amin' ny vidin' ny [[Kafe (maniry)|kafe]] ao amin' ny tsena iraisam-pirenena ny toekaren' i Salvadôro: io no isan' ny vokatra fanondranana lehibe indrindra, miaraka amin' ny [[landihazo]] sy [[siramamy]].

Nahaleo tena i Salvadôro nanomboka tamin' ny taona 1821

==Rehivohitra==
*[[San Salvador]]

== Tanàna lehibe ==
* [[San Salvador]] (238.200 mpoina, tanàna lehibe: 1,8 Mio. mpoina)
* [[Soyapango]] (283.200 mpoina)
* [[Santa Ana (El Salvador)|Santa Ana]] (226.900 mpoina)
* [[San Miguel (El Salvador)|San Miguel]] (192.500 mpoina)
* [[Apopa]] (185.100 Einwohner), [[Mejicanos]] (144.900 mpoina)
* [[Ilopango (Stadt)|Ilopango]] (135.700 mpoina)
* [[Colón (El Salvador)]] (131.500 mpoina)
* [[Tonacatepeque]] (129.300 mpoina)
* [[Santa Tecla|Nueva San Salvador (Santa Tecla)]] (123.800 mpoina)
* [[Delgado (El Salvador)]] (119.500 mpoina)

== Galerie ==
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Sary:Catedral de San Salvador.jpg|Cathédrale métropolitaine.
sary:Revolution Monument San Salvador.JPG|Monument à la Révolution.
sary:Playa de Corral de Mulas, Usulután, El Salvador - panoramio.jpg|Plage à Corral de Mulas, [[Usulután]].
&lt;/gallery&gt;

== Jereo koa ==

* '''Firenena ao Amerika:''' [[Antigoa-sy-Barboda]] - [[Arjentina]] - [[Bahamasy]] - [[Barbady]] - [[Belizy]] - [[Bôlivia]] - [[Brezila]] - [[Dôminika]] - [[Ekoadôra]] - [[Etazonia]] - [[Goatemala]] - [[Goiana]] - [[Grenady]] - [[Haitỳ|Haity]] -[[Hôndorasy]] - [[Jamaîka]] - [[Kanada]] - [[Kiobà|Kioba]] - [[Kôlômbia]] - [[Kôsta Rika]] - [[Meksika]] - [[Nikaragoa]] - [[Orogoay]] - [[Panamà|Panama]] -  [[Paragoay]] - [[Però]] - [[Pôrtô-Rikô|Pôrtô Rikô]] - [[Repoblika Dôminikana]] - [[Salvadôro]] - [[Santa Losia]] - [[Santa-Kity-sy-Nevisy]] - [[Santa-Vinsanta-sy-Grenadina]] - [[Silia]] - [[Sorinama]] - [[Trinite-sy-Tôbagô]] -[[Venezoela]]

* '''Kôntinenta eto an-tany:''' [[Afrika]] - [[Amerika]] ([[Amerika Avaratra]] - [[Amerika Atsimo]]) - [[Azia]] - [[Eorôpa]] - [[Ôseania]] - [[Antarktika]]

[[sokajy:Firenena]]
[[sokajy:Salvador|*]]</text>
      <sha1>0sdan6fgz2ro8ajb826axusghh0l2ps</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1136743</id>
      <parentid>1136741</parentid>
      <timestamp>2026-04-29T03:56:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HarryWurst</username>
        <id>36292</id>
      </contributor>
      <comment>/* Tanàna lehibe */</comment>
      <origin>1136743</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4723" sha1="ebyze55g09gp49tizimvhmgh7wij3pb" xml:space="preserve">{{coord|13|42|N|89|12|W|type:city_region:SV-SS}}
{{Infobox Pays
|nom_local=República de El Salvador
|prononciation=
|langue=es
|nom_malgache=Repoblika El Salvador
|de=du%20 
|image_drapeau=Flag of El Salvador.svg
|lien_drapeau =Sain' ny El Salvador
|image_lien_drapeau = 
|image_blason=Coat of arms of El Salvador.svg
|lien_blason=Mari-piandrian'ny El Salvador 
|image_carte=El Salvador (orthographic projection).svg 
|devise=''Dios, Unión, Libertad''&lt;br /&gt;[[fiteny malagasy|Malagasy]]: ''Andriamanitra, firaisankina, fahafahana''  
|langues=[[Fiteny espainol|Espainol]] 
|capitale=[[San Salvador]] 
|coordonnées_capitale= 
|lien_villes=Tanàna any El Salvador
|titre_plus_grande_ville=
|plus_grande_ville= [[San Salvador]]
|type_gouvernement=[[Repoblika]]  
|titres_dirigeants=[[filoha]] 
|noms_dirigeants=[[Nayib Bukelele]] 
|superficie_rang=147
|superficie_totale=21 041
|pourcentage_eau=1,5 % 
|population_rang=109
|population_totale={{formatnum:6029976}}|
population_année=2024
|densité=287
|type_indépendance=
|pays_indépendance=Avy amin'i [[:fr=République fédérale d'Amérique centrale]] 
|date_indépendance=15 Septambra [[1821]]&lt;br 
|pays frontaliers={{HON}}{{-}}{{GUA}}{{-}}
| gentilé=Salvadorena 
| IDH= 0,678
| PIB_année=2020
| PIB= $ 30.370 miliara (FMI)
| PIB_rang=
|
| IDH_année=2020
| IDH_catégorie=ambony
| IDH_rang=
| monnaie=[[dolara]] amerikanina, Bitcoin
| code_monnaie=USD
| fuseau_horaire= -6
| hymne_national=Saludemos la Patria orgullosos
| domaine_internet=.sv
|indicatif_téléphonique=503
}}

I '''El Salvadôro''' dia firenena madinika ao [[Amerika Afovoany]], manana morontsiraka ao amin' ny [[Ranomasimbe Pasifika]] sady  ny hany firenena any Amerika Afovoany tsy manana morontsiraka ao amin' ny [[Ranomasina Karaiba]], ao amin' ny [[Ranomasimbe Atlantika]]. I [[Hôndorasy]] no ao atsimo-andrefany ary i [[Goatemala]] no ao atsimo-atsinanany. Manana velaran-tany mirefy 20&amp;nbsp;742&amp;nbsp;&lt;abbr&gt;km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;&lt;/abbr&gt; sy mponina miisa 6&amp;nbsp;328&amp;nbsp;196 ity firenena ity tamin' ny taona 2014. Noho izany dia izy no manana hakitroky ny mponina ambony indrindra eran' i [[Amerika]]  (eo ho eo amin' ny mponina 320 isaky ny km²). Katôlika ny ankamaroan' ny mponina any Salvadôro. I [[San Salvador]] no renivohiny ary i Santa Ana sy i San Miguel no tanàna lehibe ao.  

Ny vohon-tanin' i Salvadôro dia ahitana lembalemba iva afovoany, zarazarain' ny lohasahan' ony sady iparitahana volkano maro. Ny faritra avo indrindra ao amin' ilay firenena dia any avaratra, ary ny tangoron-tendrombohitr' i Monte Cristo no ahitana ny tampona avo indrindra izay mahatratra 2 418 m. Nisy horohoron-tany mahery vaika namely ilay firenena tamin' ny taona 2001.

Miankina amin' ny vidin' ny [[Kafe (maniry)|kafe]] ao amin' ny tsena iraisam-pirenena ny toekaren' i Salvadôro: io no isan' ny vokatra fanondranana lehibe indrindra, miaraka amin' ny [[landihazo]] sy [[siramamy]].

Nahaleo tena i Salvadôro nanomboka tamin' ny taona 1821

==Rehivohitra==
*[[San Salvador]]

== Tanàna lehibe ==
* [[San Salvador]] (238.200 mpoina, tanàna lehibe: 1,8 Mio. mpoina)
* [[Soyapango]] (283.200 mpoina)
* [[Santa Ana (El Salvador)|Santa Ana]] (226.900 mpoina)
* [[San Miguel (El Salvador)|San Miguel]] (192.500 mpoina)
* [[Apopa]] (185.100 mpoina)
*[[Mejicanos]] (144.900 mpoina)
* [[Ilopango (Stadt)|Ilopango]] (135.700 mpoina)
* [[Colón (El Salvador)]] (131.500 mpoina)
* [[Tonacatepeque]] (129.300 mpoina)
* [[Santa Tecla|Nueva San Salvador (Santa Tecla)]] (123.800 mpoina)
* [[Delgado (El Salvador)]] (119.500 mpoina)

== Galerie ==
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Sary:Catedral de San Salvador.jpg|Cathédrale métropolitaine.
sary:Revolution Monument San Salvador.JPG|Monument à la Révolution.
sary:Playa de Corral de Mulas, Usulután, El Salvador - panoramio.jpg|Plage à Corral de Mulas, [[Usulután]].
&lt;/gallery&gt;

== Jereo koa ==

* '''Firenena ao Amerika:''' [[Antigoa-sy-Barboda]] - [[Arjentina]] - [[Bahamasy]] - [[Barbady]] - [[Belizy]] - [[Bôlivia]] - [[Brezila]] - [[Dôminika]] - [[Ekoadôra]] - [[Etazonia]] - [[Goatemala]] - [[Goiana]] - [[Grenady]] - [[Haitỳ|Haity]] -[[Hôndorasy]] - [[Jamaîka]] - [[Kanada]] - [[Kiobà|Kioba]] - [[Kôlômbia]] - [[Kôsta Rika]] - [[Meksika]] - [[Nikaragoa]] - [[Orogoay]] - [[Panamà|Panama]] -  [[Paragoay]] - [[Però]] - [[Pôrtô-Rikô|Pôrtô Rikô]] - [[Repoblika Dôminikana]] - [[Salvadôro]] - [[Santa Losia]] - [[Santa-Kity-sy-Nevisy]] - [[Santa-Vinsanta-sy-Grenadina]] - [[Silia]] - [[Sorinama]] - [[Trinite-sy-Tôbagô]] -[[Venezoela]]

* '''Kôntinenta eto an-tany:''' [[Afrika]] - [[Amerika]] ([[Amerika Avaratra]] - [[Amerika Atsimo]]) - [[Azia]] - [[Eorôpa]] - [[Ôseania]] - [[Antarktika]]

[[sokajy:Firenena]]
[[sokajy:Salvador|*]]</text>
      <sha1>ebyze55g09gp49tizimvhmgh7wij3pb</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1136766</id>
      <parentid>1136743</parentid>
      <timestamp>2026-04-29T04:25:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HarryWurst</username>
        <id>36292</id>
      </contributor>
      <comment>Pejy fihodinana mankany [[El Salvador]]</comment>
      <origin>1136766</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4748" sha1="d5ucra7vhhehb3r2rw2jryoupbma751" xml:space="preserve">#REDIRECT [[El Salvador]]{{coord|13|42|N|89|12|W|type:city_region:SV-SS}}
{{Infobox Pays
|nom_local=República de El Salvador
|prononciation=
|langue=es
|nom_malgache=Repoblika El Salvador
|de=du%20 
|image_drapeau=Flag of El Salvador.svg
|lien_drapeau =Sain' ny El Salvador
|image_lien_drapeau = 
|image_blason=Coat of arms of El Salvador.svg
|lien_blason=Mari-piandrian'ny El Salvador 
|image_carte=El Salvador (orthographic projection).svg 
|devise=''Dios, Unión, Libertad''&lt;br /&gt;[[fiteny malagasy|Malagasy]]: ''Andriamanitra, firaisankina, fahafahana''  
|langues=[[Fiteny espainol|Espainol]] 
|capitale=[[San Salvador]] 
|coordonnées_capitale= 
|lien_villes=Tanàna any El Salvador
|titre_plus_grande_ville=
|plus_grande_ville= [[San Salvador]]
|type_gouvernement=[[Repoblika]]  
|titres_dirigeants=[[filoha]] 
|noms_dirigeants=[[Nayib Bukelele]] 
|superficie_rang=147
|superficie_totale=21 041
|pourcentage_eau=1,5 % 
|population_rang=109
|population_totale={{formatnum:6029976}}|
population_année=2024
|densité=287
|type_indépendance=
|pays_indépendance=Avy amin'i [[:fr=République fédérale d'Amérique centrale]] 
|date_indépendance=15 Septambra [[1821]]&lt;br 
|pays frontaliers={{HON}}{{-}}{{GUA}}{{-}}
| gentilé=Salvadorena 
| IDH= 0,678
| PIB_année=2020
| PIB= $ 30.370 miliara (FMI)
| PIB_rang=
|
| IDH_année=2020
| IDH_catégorie=ambony
| IDH_rang=
| monnaie=[[dolara]] amerikanina, Bitcoin
| code_monnaie=USD
| fuseau_horaire= -6
| hymne_national=Saludemos la Patria orgullosos
| domaine_internet=.sv
|indicatif_téléphonique=503
}}

I '''El Salvadôro''' dia firenena madinika ao [[Amerika Afovoany]], manana morontsiraka ao amin' ny [[Ranomasimbe Pasifika]] sady  ny hany firenena any Amerika Afovoany tsy manana morontsiraka ao amin' ny [[Ranomasina Karaiba]], ao amin' ny [[Ranomasimbe Atlantika]]. I [[Hôndorasy]] no ao atsimo-andrefany ary i [[Goatemala]] no ao atsimo-atsinanany. Manana velaran-tany mirefy 20&amp;nbsp;742&amp;nbsp;&lt;abbr&gt;km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;&lt;/abbr&gt; sy mponina miisa 6&amp;nbsp;328&amp;nbsp;196 ity firenena ity tamin' ny taona 2014. Noho izany dia izy no manana hakitroky ny mponina ambony indrindra eran' i [[Amerika]]  (eo ho eo amin' ny mponina 320 isaky ny km²). Katôlika ny ankamaroan' ny mponina any Salvadôro. I [[San Salvador]] no renivohiny ary i Santa Ana sy i San Miguel no tanàna lehibe ao.  

Ny vohon-tanin' i Salvadôro dia ahitana lembalemba iva afovoany, zarazarain' ny lohasahan' ony sady iparitahana volkano maro. Ny faritra avo indrindra ao amin' ilay firenena dia any avaratra, ary ny tangoron-tendrombohitr' i Monte Cristo no ahitana ny tampona avo indrindra izay mahatratra 2 418 m. Nisy horohoron-tany mahery vaika namely ilay firenena tamin' ny taona 2001.

Miankina amin' ny vidin' ny [[Kafe (maniry)|kafe]] ao amin' ny tsena iraisam-pirenena ny toekaren' i Salvadôro: io no isan' ny vokatra fanondranana lehibe indrindra, miaraka amin' ny [[landihazo]] sy [[siramamy]].

Nahaleo tena i Salvadôro nanomboka tamin' ny taona 1821

==Rehivohitra==
*[[San Salvador]]

== Tanàna lehibe ==
* [[San Salvador]] (238.200 mpoina, tanàna lehibe: 1,8 Mio. mpoina)
* [[Soyapango]] (283.200 mpoina)
* [[Santa Ana (El Salvador)|Santa Ana]] (226.900 mpoina)
* [[San Miguel (El Salvador)|San Miguel]] (192.500 mpoina)
* [[Apopa]] (185.100 mpoina)
*[[Mejicanos]] (144.900 mpoina)
* [[Ilopango (Stadt)|Ilopango]] (135.700 mpoina)
* [[Colón (El Salvador)]] (131.500 mpoina)
* [[Tonacatepeque]] (129.300 mpoina)
* [[Santa Tecla|Nueva San Salvador (Santa Tecla)]] (123.800 mpoina)
* [[Delgado (El Salvador)]] (119.500 mpoina)

== Galerie ==
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Sary:Catedral de San Salvador.jpg|Cathédrale métropolitaine.
sary:Revolution Monument San Salvador.JPG|Monument à la Révolution.
sary:Playa de Corral de Mulas, Usulután, El Salvador - panoramio.jpg|Plage à Corral de Mulas, [[Usulután]].
&lt;/gallery&gt;

== Jereo koa ==

* '''Firenena ao Amerika:''' [[Antigoa-sy-Barboda]] - [[Arjentina]] - [[Bahamasy]] - [[Barbady]] - [[Belizy]] - [[Bôlivia]] - [[Brezila]] - [[Dôminika]] - [[Ekoadôra]] - [[Etazonia]] - [[Goatemala]] - [[Goiana]] - [[Grenady]] - [[Haitỳ|Haity]] -[[Hôndorasy]] - [[Jamaîka]] - [[Kanada]] - [[Kiobà|Kioba]] - [[Kôlômbia]] - [[Kôsta Rika]] - [[Meksika]] - [[Nikaragoa]] - [[Orogoay]] - [[Panamà|Panama]] -  [[Paragoay]] - [[Però]] - [[Pôrtô-Rikô|Pôrtô Rikô]] - [[Repoblika Dôminikana]] - [[Salvadôro]] - [[Santa Losia]] - [[Santa-Kity-sy-Nevisy]] - [[Santa-Vinsanta-sy-Grenadina]] - [[Silia]] - [[Sorinama]] - [[Trinite-sy-Tôbagô]] -[[Venezoela]]

* '''Kôntinenta eto an-tany:''' [[Afrika]] - [[Amerika]] ([[Amerika Avaratra]] - [[Amerika Atsimo]]) - [[Azia]] - [[Eorôpa]] - [[Ôseania]] - [[Antarktika]]

[[sokajy:Firenena]]
[[sokajy:Salvador|*]]</text>
      <sha1>d5ucra7vhhehb3r2rw2jryoupbma751</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Sokajy:Hôndorasy</title>
    <ns>14</ns>
    <id>183579</id>
    <revision>
      <id>1136757</id>
      <parentid>647883</parentid>
      <timestamp>2026-04-29T04:12:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HarryWurst</username>
        <id>36292</id>
      </contributor>
      <comment>Pejy nofotsiana</comment>
      <origin>1136757</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="0" sha1="phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1" />
      <sha1>phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Tegucigalpa</title>
    <ns>0</ns>
    <id>183705</id>
    <revision>
      <id>1136754</id>
      <parentid>1036529</parentid>
      <timestamp>2026-04-29T04:11:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HarryWurst</username>
        <id>36292</id>
      </contributor>
      <origin>1136754</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1019" sha1="hyt5ttf5xsyybf49m3k9nxebs94iht5" xml:space="preserve">{{Coord|14.10367|-87.21667}}
{{infobox tanàna
 | anarana              =Tegucigalpa
 | velarantany          =201.5
 | isam-ponina          =1126534
 | ben'ny tanàna        =[[Nasry Asfura]] ([[National Party of Honduras|PNH]])&lt;ref&gt;{{cite news|title=Nasry Asfura virtual ganador de la alcaldía capitalina|url=http://www.proceso.hn/2013/11/24/Pol%C3%ADtica/Nasry.Asfura.virtual/78574.html|accessdate=6 December 2013|newspaper=Proceso Digital|date=6 July 2014|archivedate=2013-12-10|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131210184342/http://www.proceso.hn/2013/11/24/Pol%C3%ADtica/Nasry.Asfura.virtual/78574.html|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt;
 | sary                 =
 | saritany             =
 | firenena             ={{Hondorasy}}
 | faritany             =
 | laharam-pehintany    =
 | laharan-jarahasina   =
 | faritra ora ofisialy =
}}

I '''Tegucigalpa''' dia tanàna renivohitr'i [[Hôndorasy]].

== Jereo koa ==
* [[Hondorasy]]

== Tsiahy ==
{{ref}}

{{vangovango}}

[[sokajy:Tanàna ao Hondorasy]]
[[sokajy:Hondorasy]]</text>
      <sha1>hyt5ttf5xsyybf49m3k9nxebs94iht5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1136759</id>
      <parentid>1136754</parentid>
      <timestamp>2026-04-29T04:15:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HarryWurst</username>
        <id>36292</id>
      </contributor>
      <origin>1136759</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="652" sha1="feoidjnp6swix73aff3qk3djk947pdz" xml:space="preserve">{{Coord|14.10367|-87.21667}}
{{infobox tanàna
 | anarana              =Tegucigalpa
 | velarantany          =1.502
 | haavo                = 990
 | isam-ponina          =1.326.460
 | ben'ny tanàna        =
 | sary                 =Basilica Virgen de Suyapa.jpg
 | saina                =Flag of Tegucigalpa.svg
 | firenena             ={{Hondorasy}}
 | faritany             =
 | laharam-pehintany    =
 | laharan-jarahasina   =
 | faritra ora ofisialy =
}}

I '''Tegucigalpa''' dia tanàna renivohitr'i [[Hondorasy]].

== Jereo koa ==
* [[Hondorasy]]

== Tsiahy ==
{{ref}}

{{commonscat|Honduras}}

[[sokajy:Tanàna ao Hondorasy]]
[[sokajy:Hôndorasy]]</text>
      <sha1>feoidjnp6swix73aff3qk3djk947pdz</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1136760</id>
      <parentid>1136759</parentid>
      <timestamp>2026-04-29T04:16:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HarryWurst</username>
        <id>36292</id>
      </contributor>
      <origin>1136760</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="804" sha1="0cm1if6qe7d09juupmrccuzv72sp4qe" xml:space="preserve">{{Coord|14.10367|-87.21667}}
{{infobox tanàna
 | anarana              =Tegucigalpa
 | velarantany          =1.502
 | haavo                = 940
 | isam-ponina          =1.326.460
 | ben'ny tanàna        =
 | sary                 =Basilica Virgen de Suyapa.jpg
 | saina                =Flag of Tegucigalpa.svg
 | firenena             ={{Hondorasy}}
 | faritany             =
 | laharam-pehintany    =
 | laharan-jarahasina   =
 | faritra ora ofisialy =
}}

I '''Tegucigalpa''' dia tanàna renivohitr'i [[Hondorasy]].

Any amin'ny faritra atsimon'i Honduras no misy azy, ao anaty dobo avo iray eo amoron'ny reniranon'i Río Choluteca amin'ny haavo 940 metatra eo ho eo.

== Jereo koa ==
* [[Hondorasy]]

== Tsiahy ==
{{ref}}

{{commonscat|Honduras}}

[[sokajy:Tanàna ao Hondorasy]]
[[sokajy:Hôndorasy]]</text>
      <sha1>0cm1if6qe7d09juupmrccuzv72sp4qe</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1136761</id>
      <parentid>1136760</parentid>
      <timestamp>2026-04-29T04:20:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HarryWurst</username>
        <id>36292</id>
      </contributor>
      <origin>1136761</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="809" sha1="b9wy3lyz09unm758zoqafs6jdqpabxa" xml:space="preserve">{{Coord|14.10367|-87.21667}}
{{infobox tanàna
 | anarana              =Tegucigalpa
 | velarantany          =1.502
 | haavo                = 940
 | isam-ponina          =1.326.460
 | ben'ny tanàna        =
 | sary                 =Basilica Virgen de Suyapa.jpg
 | saina                =Flag of Tegucigalpa.svg
 | firenena             ={{Hondorasy}}
 | faritany             =
 | laharam-pehintany    =
 | laharan-jarahasina   =
 | faritra ora ofisialy =
}}

I '''Tegucigalpa''' dia tanàna renivohitr'i [[Hondorasy]].

Any amin'ny faritra atsimon'i {{Hondorasy}} no misy azy, ao anaty dobo avo iray eo amoron'ny reniranon'i Río Choluteca amin'ny haavo 940 metatra eo ho eo.

== Jereo koa ==
* [[Hondorasy]]

== Tsiahy ==
{{ref}}

{{commonscat|Honduras}}

[[sokajy:Tanàna ao Hondorasy]]
[[sokajy:Hôndorasy]]</text>
      <sha1>b9wy3lyz09unm758zoqafs6jdqpabxa</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1136762</id>
      <parentid>1136761</parentid>
      <timestamp>2026-04-29T04:21:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HarryWurst</username>
        <id>36292</id>
      </contributor>
      <origin>1136762</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="808" sha1="p9orngvl762q98r55287m3t27f2hp0o" xml:space="preserve">{{Coord|14.10367|-87.21667}}
{{infobox tanàna
 | anarana              =Tegucigalpa
 | velarantany          =1.502
 | haavo                = 940
 | isam-ponina          =1.326.460
 | ben'ny tanàna        =
 | sary                 =Basilica Virgen de Suyapa.jpg
 | saina                =Flag of Tegucigalpa.svg
 | firenena             ={{Hondorasy}}
 | faritany             =
 | laharam-pehintany    =
 | laharan-jarahasina   =
 | faritra ora ofisialy =
}}

I '''Tegucigalpa''' dia tanàna renivohitr'i [[Hondorasy]].

Any amin'ny faritra atsimon'i {{Hondorasy}} no misy azy, ao anaty dobo avo iray eo amoron'ny reniranon'i Río Choluteca amin'ny haavo 940 metatra eo ho eo.

== Jereo koa ==
* [[Hondorasy]]

== Tsiahy ==
{{ref}}

{{commonscat|Honduras}}

[[sokajy:Tanàna ao Hondorasy]]
[[sokajy:Hondorasy]]</text>
      <sha1>p9orngvl762q98r55287m3t27f2hp0o</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Sokajy:Tanàna ao Hôndorasy</title>
    <ns>14</ns>
    <id>183795</id>
    <revision>
      <id>1136751</id>
      <parentid>648444</parentid>
      <timestamp>2026-04-29T04:09:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HarryWurst</username>
        <id>36292</id>
      </contributor>
      <origin>1136751</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="49" sha1="4zg86ac21fl07b6il4swc391589omez" xml:space="preserve">[[sokajy:Hondorasy]]
[[sokajy:Tanàna|Hondorasy]]</text>
      <sha1>4zg86ac21fl07b6il4swc391589omez</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1136755</id>
      <parentid>1136751</parentid>
      <timestamp>2026-04-29T04:11:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HarryWurst</username>
        <id>36292</id>
      </contributor>
      <comment>Pejy nofotsiana</comment>
      <origin>1136755</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="0" sha1="phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1" />
      <sha1>phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Shoshone, Idaho</title>
    <ns>0</ns>
    <id>186738</id>
    <revision>
      <id>1136812</id>
      <parentid>942734</parentid>
      <timestamp>2026-04-29T09:49:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>25011</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1136812</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="801" sha1="9nxoap9lql0hczxdnc9ycgfxxe5stvs" xml:space="preserve">{{Coord|42.9366666667|-114.407777778}}

{{infobox tanàna
|tanàna=Shoshone, Idaho
|firenena={{Etazonia}}
|faritany=Idaho
|velarantany=3.00
|isam-ponina=1461
|ben'ny tanàna=David J. Wendell&lt;ref&gt;[http://www.shoshonecity.com/services Shoshone City Hall - Services] (accessed 8 February 2012)&lt;/ref&gt;
}}

'''Shoshone, Idaho''' dia tanàna ao amin'ny faritany mizaka tenan'i [[Idaho]], ao [[Etazonia]]. 83324, 83352.

== Jeografia ==
 
Ny laharam-pehintaniny ary ny laharan-jarahasiny dia 42.9366666667 ary -114.407777778.
Ny faritr'ora dia GMT -7.

== Jereo koa ==
* [[Idaho]]
* [[Etazonia]]

== Rohy ivelany ==
* [http://www.shoshonecity.com/ shoshonecity.com] {{Wayback|url=http://www.shoshonecity.com/ |date=20130902103200 }}
{{vangovango}}


[[sokajy:Tanàna ao amin'ny faritany mizaka tenan'i Idaho]]</text>
      <sha1>9nxoap9lql0hczxdnc9ycgfxxe5stvs</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Saddam Hussein</title>
    <ns>0</ns>
    <id>189667</id>
    <revision>
      <id>1136674</id>
      <parentid>1084645</parentid>
      <timestamp>2026-04-28T16:38:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>CommonsDelinker</username>
        <id>112</id>
      </contributor>
      <comment>Removing [[:c:File:Saddam_Hussain_Duty_Uniform.jpg|Saddam_Hussain_Duty_Uniform.jpg]], it has been deleted from Commons by [[:c:User:Jameslwoodward|Jameslwoodward]] because: per [[:c:Commons:Deletion requests/File:Saddam Hussain Duty Uniform.jpg|]].</comment>
      <origin>1136674</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13410" sha1="77tljpsl7l3ud5xii8thatblkscxv0t" xml:space="preserve">{{infobox olona
|sary=Saddam Hussein in 1998.png 
|anarana=Saddam Hussein
|teraka=28 Aprily 1937
|maty=30 Desambra 2006
|firenena=Iraka
|mpiaraka=
|asa=

* [[mpanao politika]]
* [[Poeta]]
* [[mpanoratra tantara lava]]
* [[mpanoratra]]
|taona niasàna=
}}I '''Saddam Hussein''' dia mpanao pôlitika [[Iràka|irakiana]], filohan' ny [[Iràka|Repoblikan' i Iràka]] nanomboka tamin' ny taona 1979 ka hatramin' ny taona 2003. Teraka tamin' ny taona 1937 izy ary maty tamin' ny taona 2006. Pôeta sy mpanoratra tantara lava koa izy.  Ny tena anarany feno dia '''Saddam Hussein Abd al-Majid al-Tikriti''' ([[Fiteny arabo|arabo]]: صدام حسين عبد المجيد التكريتي). I Sajida Talfah sy i Samira Shahbandar no vadiny, ary i Uday Hussein, i Qusy Hussein, i Raghad Hussein, i Rana Hussein ary i Hala Hussein no zanany.

== Fiakarany tao amin' ny antoko Baas ==
Teraka tao Al-Awja, akaikin' i Tikrit, tao amin' ny fianakaviana tantsaha [[Sonisma|mozilmana sonita]], tamin' ny taona 28 Avrily 1937, i Saddam Hussein, avy eo nifindra tany [[Bagdad]] renivohitr' i  Iràka tamin' ny taona 1955.

Niditra tao amin' ny antoko Baas, izay &quot;Antokon' ny fahaterahana fanindroan' ny Arabo sôsialista&quot;, tamin' ny 1957, ary nahazo haingana toerana ambony tao amin' ny fitondrana an' ilay  antoko. Tamin' ny taona 1959 izy dia nandray anjara tamin' ny tetika tsikombakomba natao hanoherana ny fitondran' ny jeneraly [[Karim Kassem]]. Voatery nandositra izy, ka nisesitany tany [[Kahira]], renivohitr' i [[Ejipta]], ary nianatra lalàna tao sady nandray anjara hatrany amin' ny raharaha pôlitika. Niverina tany [[Iràka]] izy tamin' ny taona 1963 izy rehefa naka fahefana ny jeneraly Aref. Nahiahina ho nanao tetika hanoherana ity jeraly ity izy, ka dia nosamborina sy nogadraina tamin' ny taona 1964 nandritra ny hetsika lehibe hanonganana ny mpitarika ny antoko Baass rehetra.

Taorian' ny fandosirany tamin' ny taona 1966 dia nanomana paikady hanongana ny fitondrana izy, ka nahomby ny fanonganam-panjakana tamin' ny 17 Jolay 1968. Voatendrin' ny antoko  Baas ho filoham-pirenena ny jeneraly [[Ahmed Hassan al-Bakr]]  ary i Saddam Hussein no voantendry ho filoha lefitry ny Filankevi-Pibaikoana ny Revôlisiôna (frantsay: ''Conseil de commandement de la révolution'' – CCR).

== Fahazoana fitondrana sy ady tamin' i Iràna ==
Niara-miasa tamin' ny olona mahatoky, izay havany ary avy amin' ny tanàna nahaterahany ny ankamaroany, i Saddam Hussein, ka afaka nanjakazaka teo amin' ny mpanao pôlitika sy teo amin' ny tafika tamin' ny famonoana ny mpifaninana aminy ara-pôlitika ary nametraka ny fifehezan' ny antoko Baas ny tafika. Nandimby ny jeneraly  [[Ahmed Hassan al-Bakr]] teo amin' ny fitondrana izy taorian' ny fisotroan-dronono ara-pôlitikan' ity jeneraly ity tamin' ny taona 1979.
I Saddam Hussein dia nampivangongo ny asan' ny filoham-panjakana sy lehibe fara tampon' ny tafika sy sekretera jeneralin' ny antoko Baas ary ny filohan' ny Filankevi-Pibaikoana ny Revôlisiôna. Nanangana fitondrana tsy refesi-mandiny, izay nanenjika ny fahavalony rehetra anatiny sy ivelany, i Saddam Hussein.

Vantany vao tonga teo amin' ny fitondrana izy dia nanao izay hanadiovana ny antoko misy azy sy ny antoko mpanohitra. Nohamafisiny ny famoretana ny [[Siisma|Siita]] (izay maro an' isa amin' ny mponina irakiana): Siita miisa 30 000 no natao sesitany, ary noroahina ny [[imam]] iraniana [[Ruhollah Khomeini|Khomeini]], izay mpitsoa-ponenana tao Iràka nanomboka tamin' ny taona 1963. Nanenjika ny [[Kiorda (vahoaka)|Kiorda]] koa izy, nefa taona vitsy teo aloha dia nomeny fizakan-tena izy ireo.

Teo amin' ny sehatra iraisam-pirenena dia nampihena ny fiaraha-miasa tamin' ny [[Firaisan' ny Repoblika Sôsialista Sôvietika|Firaisana Sôvietika]] izy ary nanakaiky ny firenena arabo mandanjalanja, indrindra ireo firenena mpamokatra [[solitany]] ao amin' ny [[Hoala Persika]], ary koa ny firenena tandrefana, indrindra i [[Frantsa]].

Tamin' ny Septambra 1980, noho ny tahotra ny fielezan' ny [[Revôlisiôna Iraniana]], dia nambarany fa foana ny fifanarahana nifanaovany tamin' i [[Teheran]] tamin' ny taona 1975, ary nanafika an' i [[Iràna]] izy.

Mandritra izany fotoana izany dia niara-miasa amin' i [[Torkia]] izy mba handrava ny tsy feteza -milavolefona sy ny fitakiana fizakan-tena ataon' ny [[Kiorda (vahoaka)|Kiorda]]. Tamin' ny taona 1987, satria tsy nisy vokany firy ny ady maivana nataon' i Saddam Hussein tao, dia nampiasa fitaovam-piadiana simika tamin' ny tanàna kiorda izy. Tahaka an' i [[Iràna]] koa, dia nivoaka rotika i [[Iràka]] tamin' ity ady lava sy nahafaty olona maro ity, izay nifarana tamin' ny fampitsaharana ny ady tamin' ny 20 Aogositra 1988.

== Fananiham-bohitra tany Kôety ==
Noho ny fananany tafika efa za-draharaha sy ampy fitaovana, avy amin' ny fanohanana ara-bola sy ara-teknôlôjian' ny firenena tandrefana, i Saddam Hussein dia niezaka nametraka ny tenany eo amin' ny faritra misy ny fireneny ary nanery an' i [[Kôety]] mpiara-dia aminy taloha hamafa ny trosa irakiana. Nanampy trotraka ny olana momba ny trosa ny fifandirana momba ny sisintany izay efa nisy taloha, ka rehefa tsy nahomby ny fifampiraharahana teo amin' ny firenena roa tonta dia nanafika sy nampiditra an' i Kôety ho ao amin' ny taniny i [[Iràka]] tamin' ny 2 Aogositra 1990.

Namaly izany fanafihana izany tamin' ny fananganana fiaraha-mientana ara-tafika hanoherana an' i [[Iràka]] ny firenena tandrefana sy ny sasany amin' ny firenena arabo, notarihin' i [[Etazonia]], teo ambany fiahian' ny [[Firenena Mikambana]]. Noho ny fahapotehana vokatry ny daroka baomba nataon' ny tafika iraisana, izay nanomboka tamin' ny Janoary 1991, dia voatery niala tao Kôety ny tafika irakiana taorian' ny ady naharitra enina herinandro.

Nahavita nanafay mafy sy nampiato ny fikomian' ny [[Siisma|Siita]] any atsimo sy ny [[Kiorda (vahoaka)|Kiorda]] any avaratra anefa i Saddam Hussein. Na izany aza dia very ny fifehezany ireo faritra ireo, izay lasa napetraka eo ambany fiarovana iraisam-pirenena amin' ny alalan' ny fanomezana azy ireo ny satan' ny faritra tsy misy sidina (''zones d'exclusion aérienne'').

Taorian' ny fiafaran' ny [[Ady tao amin' ny Hoala]] dia nifidy ny hanao ankivy ara-toekarena sy ara-bola an' i [[Iràka]] ny [[Filankevi-Piarovan' ny Firenena Mikambana]] (''Conseil de sécurité de l'ONU'') sady nanery azy hanimba ny fitaovam-piadiany izay mety hiteraka fandravana lehibe. Niteraka fahantrana lehibe ho an' ny mponina irakiana ny sazy mihatra amin' i Iràka, nefa tsy nampihontsona firy ny fahefan' i Saddam Hussein izany. Voaroaka tsy handray anjara  eo amin' ny sehatra iraisam-pirenena i Saddamm Hussein, sady nisy nanohitra na dia tao anatin' ny fitondrana irakiana aza, ka noho izany dia nohamafisiny ny [[didy jadona]] ary nanitatra ny famoretana tamin' ny havany sasany izay.

Tamin' ny taona 1995 dia nikarakara [[fitsapan-kevi-bahoaka]] momba ny favaozana ny fe-potoam-piasan' ny filoham-pirenena, izay miampy fito taona indray, izy. Nahazo 99,96 % ny &quot;Eny&quot;, nefa nampiahiahy ny sehatra iraisam-pirenena ny fahamarinan' ny latsabato.

== Nampangaina ho manana fitaovam-piadiana mahery vaika ==
Nandritra ny taompolo 1990, ny fihetsiketsehan' ny miaramilan' i [[Iràka]], sy ny fandavan' i Saddam Hussein ny fitsirihana tokony hataon' ny [[Firenena Mikambana]] mba hanaraha-maso ny fanafoanana ny fitaovam-piadiana, dia nitarika ny famerenana indray ny sazy ara-toekarena sy ny famaizana nataon' i [[Etazonia]] sy i [[Britaina Lehibe]]. Noho izany dia nandaroka baomba an' i  Iraka indray i Etazonia rehefa nanandrana namerina ny toerany tao [[Kordistàna]] i Saddam Hussein tamin' ny Aogositra 1996, nanararaotra ny fifandonana nifanoheran' ny samy [[Kiorda (vahoaka)|Kiorda]].

Ny olana momba ny fanafoanana ny fitaovam-piadiana sy ny andraikitry ny manam-pahaizana amerikana ao amin' ny Vaomiera Manokan' ny Firenena Mikambana (anglisy: ''United Nations Special Commission'' -- UNSCOM) miandraikitra ity iraka ity dia niteraka krizy lehibe tamin' ny Nôvambra 1997 sy fandrahonan' i Etazonia ny hiditra an-tsehatra amin' ny alalan' ny ady. Voasoroka izany noho ny hetsika nataon' i [[Kofi Annan]], izay nanao sonia fifanarahana tany [[Bagdad]] niaraka tamin' i Saddam Hussein momba ny fepetran' ny fanirahana ampanaovina ny UNSCOM.

Ny sakantsakana nataon' i [[Iràka]] tamin' ny fitsidihana toerana stratejika sasany dia nahatonga ny Amerikana sy ny Britanika hanjera baomba an' i Iràka tamin' ny Desambra 1998.

Tao Iràka, tamin' ny fotoana niharan' ny voka-dratsin' ny ankivy amin' ny mponina, dia nanohy nanamafy ny fahefany tanteraka amin' ny fanafoanana ny fanoherana rehetra i Sddamm Hussein. Taorian' ny nahavoafidy an' i Qsay zanany lahy ho filohan' ny antoko Baas tamin' ny Mey 2001, dia voafidy ho filoham-pirenena indray mandritra ny fito taona i Saddam Hussein tamin' ny 16 Ôktôbra 2002, tamin' ny alalan' ny [[fitsapan-kevi-bahoaka]] izay nandraisan' ny mpifisy 100 % anjara sy nahazoan' ny &quot;Eny&quot; 100 %.

Taorian' ny fanafihana nahazo an' i Etazonia tamin' ny 11 Septambra 2001, i Iràka teo ambany fitondran' i Saddam Hussein no noheverina ho firenen' ny fampihorohoroana iraisam-pirenena izay niadian' i [[George Bush|George W. Bush]] filohan' i Etazonia, satria aminy dia i [[Iràka]] sy i [[Iràna]] ary i [[Kôrea Avaratra]] no &quot;Tezan' ny Ratsy&quot; (anglisy: &quot;''Axis of Evil''&quot;) mitam-piadiana hanohintohina ny fandriam-pahalemana eran-tany. Taorian' ny faneren' ny Etazonia dia nanambara i Saddam Hussein tamin' ny Septambra 2002 fa manaiky tsy misy fepetra ny fiverenan' ny manam-pahaizana momba ny fanafoanana fitaovam-piadiana avy amin' ny [[Firenena Mikambana]] ho any Iràka.

== Fisamborana an' i Saddam Hussein ==
Ny fehin-kevitra 1441 navoakan' ny [[Firenena Mikambana]] tamin' ny 8 Nôvambra 2002 dia mitaky an' i [[Iràka]] hanafoana ny fitaovam-piadiana izay mety hiteraka famotehana faobe fa raha tsy izany dia hisy ny fampiasana hery. Nampiasa ny pôlitikan' ny fihantsiana teo anatrehan' ny [[Fiarahamonina iraisam-pirenena|fianakaviambe iraisam-pirenena]] i Saddam Hussein sady naneho fanoloran-tena matotra amin' ny fanafoanana fitaovam-piadiana ho an' ny mpanao fitsirihana avy amin' ny Firenena Mikambana, fa nanomboka nandefa ny miaramilany ho any amin' ny faritry ny [[Hoala Persika]] kosa i Etazonia.

Mbola nizarazara anefa ny hevitra tao amin' ny [[Filankevi-Piarovan' ny Firenena Mikambana]] momba ny tokony hampiasana hery amin' i Iràka. Manoloana izany fisaratsarahana izany dia namoaka teny fampitandremana farany 48 ora ho an' i Saddam Hussein i [[George Bush|George W. Bush]], tamin' ny 18 Marsa 2003, mba hiala amin' ny fitondrana. Tamin' ny farany dia nanome baiko ny handarofana baomba voalohany an' i [[Bagdad]] ny filohan' i Etazonia tamin' ny 20 Marsa 2003.
[[Sary:SaddamStatue.jpg|vignette|221x221px|Fanjerana ny sarivongan' i Saddam Hussein]]
Namporisika ny vahoaka irakiana amin' ny ady masina (''jihad'') i Saddam Hussein nefa nalaky tsy azo antoka ny hanjo azy. Voadaroka baomba ny trano ambany tany nisy azy tamin' ny 7 Avrily 2003 ary azon' ny tafika iraisan' ny Britanika sy Amerikana i Bagdad renivohitra tamin' ny 8 mifoha 9 Avrily 2003. Avy eo izy ireo dia nanjera ny sarivongan' i Saddam Hussein, izay nandositra, mba ho tandindon' ny fionganany. Efa ho 9 volana taty aoriana, tamin' ny 13 Desambra 2003, vao voasambotry ny tafika amerikana i Saddam Hussein raha nialokaloka tao amin' ny toerana fierena teo akaikin' i Tikrit. Fitoniana teo amin' ny fianakaviambe iraisam-pirenena (indrindra ny Tandrefana) sy ny ankamaroan' ny Irakiana ny fisamborana azy.

Napetraka miandalana tao anaty vani-mpotoanan' ny herisetra mitohy ny tetezamita demôkratikan' i Iràka. Nandritra izany no nanaovana ny fitsarana voalohany an' i Saddam Hussein noho ny &quot;heloka bevava nataony amin' ny maha-olombelona&quot; (famonoana sivily miisa 148 tao amin' ny tanànan' ny [[Siisma|Mozilmana siita]] tamin' ny taona 1982) izay nanomboka tamin' ny Ôktôbra 2005 tany Bagdad, teo anoloan' ny Tribonaly Irakiana Manokana (''Tribunal spécial irakien'' – TSI), noforonina amin' ny alalan' ny didim-panjakana tamin' ny Desambra 2003 nataon' i Paul Bremer, amerikana mpitantana vonjimaika an' i Iràka.

Tamin' ny fiafaran' ny fitsarana izay nahitana indrindra ny famonoana mpisolovava maro, sy fandroahana mpitsara maromaro ary fandavana vavolombelona maro, dia voaheloka ho faty hahantona i Saddam Hussein tamin' ny 5 Nôvambra 2006. Notanterahina izany famonoana izany tamin' ny 30 Desambra 2006. Izany famonoana maimaika izany, izay natao tao anatin' ny toe-javatra anatiny nisian' ny fifandonana teo amin' ny [[Siisma|Siita]] sy ny [[Sonisma|Sonita]], dia tsy nahatontosa ny fitsarana roa ambin' ny folo hafa nokasaina hatao, indrindra momba ny famonoana ny [[Kiorda (vahoaka)|Kiorda]] miisa 200 000 any ho any (tamin' ny taona 1988, tamin' ny hetsika ''Al-Anfal'') sy famonoana ny Siita ana hetsiny (famaizanay ny fikomiana tamin' ny taona 1991).

== Jereo koa ==
* [[Biôgrafia]]
* [[Tantaran' i Iràka]]

===Rohy ivelany===
* Ao amin'i Freebase: [https://www.freebase.com] {{Wayback|url=https://www.freebase.com/ |date=20160501004947 }}

[[sokajy:Biôgrafia]]
{{vangovango}}
[[sokajy:mpanao politika irakiana]]
[[sokajy:mpanoratra tantara lava]]
[[sokajy:mpanoratra]]
[[sokajy:Teraka tamin'ny taona 1937]]
[[sokajy:Maty tamin'ny taona 2006]]
[[Sokajy:Lehiben’ny fampijaliana]]
[[Sokajy:Mpanao didy jadona]]</text>
      <sha1>77tljpsl7l3ud5xii8thatblkscxv0t</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Carson, Iowa</title>
    <ns>0</ns>
    <id>191084</id>
    <revision>
      <id>1136723</id>
      <parentid>945994</parentid>
      <timestamp>2026-04-28T20:58:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>25011</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1136723</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="660" sha1="ep9b2b9vtk9l7e0wk8o7nrluho8fb3n" xml:space="preserve">{{Coord|41.235744|95.418427}}

{{infobox tanàna
|tanàna=Carson, Iowa
|firenena={{Etazonia}}
|faritany=Iowa
|velarantany=1.84
|isam-ponina=812
|ben'ny tanàna=Lyndon K. Taylor
}}

'''Carson, Iowa''' dia tanàna ao amin'ny faritany mizaka tenan'i [[Iowa]], ao [[Etazonia]]. Ny kaodim-paositra dia 51525..

== Jeografia ==
 
Ny laharam-pehintaniny ary ny laharan-jarahasiny dia 41.235744 ary 95.418427.
Ny faritr'ora dia GMT -6.

== Jereo koa ==
* [[Etazonia]]
** [[Iowa]]
=== Rohy ivelany ===
* [http://www.carsonia.com/ City of Carson] {{Wayback|url=http://www.carsonia.com/ |date=20160403123954 }}


[[sokajy:Tanàna ao amin'ny faritany mizaka tenan'i Iowa]]</text>
      <sha1>ep9b2b9vtk9l7e0wk8o7nrluho8fb3n</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>August Horch</title>
    <ns>0</ns>
    <id>208301</id>
    <revision>
      <id>1136730</id>
      <parentid>1016130</parentid>
      <timestamp>2026-04-29T02:01:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>CommonsDelinker</username>
        <id>112</id>
      </contributor>
      <comment>Removing [[:c:File:Horch.gif|Horch.gif]], it has been deleted from Commons by [[:c:User:Pi.1415926535|Pi.1415926535]] because: per [[:c:Commons:Deletion requests/File:Horch.gif|]].</comment>
      <origin>1136730</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="647" sha1="ldxpgqd0fbn2c5azs3qecykauryn6ak" xml:space="preserve">{{infobox olona
|sary=
|anarana=August Horch
|teraka=12 Oktobra 1868
|maty=3 Febroary 1951
|firenena=Alemaina
|mpiaraka=
|asa=

* [[mpiantoka]]
* [[injeniera]]
|taona niasàna=
}}
'''August Horch''' dia mpiantoka, injeniera mizaka ny zom-pirenen'i [[Alemaina]] teraka ny 12 Oktobra 1868 ary maty ny 3 Febroary 1951
== Jereo koa ==
* [[Biôgrafia]]

===Rohy ivelany===
* Ao amin'i Freebase: [https://www.freebase.com/m/0w8r] {{Wayback|url=https://www.freebase.com/m/0w8r |date=20140509234221 }}

[[sokajy:Biôgrafia]]
{{vangovango}}
[[sokajy:mpiantoka]]
[[sokajy:injeniera]]
[[sokajy:Teraka tamin'ny taona 1868]]
[[sokajy:Maty tamin'ny taona 1951]]</text>
      <sha1>ldxpgqd0fbn2c5azs3qecykauryn6ak</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Faritra Diana</title>
    <ns>0</ns>
    <id>229984</id>
    <revision>
      <id>1136804</id>
      <parentid>1133051</parentid>
      <timestamp>2026-04-29T08:30:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HarryWurst</username>
        <id>36292</id>
      </contributor>
      <origin>1136804</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8102" sha1="p4ebrl4ygjgyhvnyxpj149jo6niaceu" xml:space="preserve">{{infobox Faritra
 | firenena                   = {{Madagasikara}}
 | renivohi-paritra           = [[Antsiranana]]
 | disitrika                 = Miisa 3
 | ben'ny tanàna              = -----
 | isam-ponina                = 719000
 | velarantany                = 19266
 | faritany                   = [[Antsiranana]]
 | laharam-pehintany          = -----
 | laharan-jarahasina         = -----
| lehiben'ny faritra =
 | sary                       = Résidence Région Diana.jpg
|anarana=Faritra Diana
|Mari-pamantarana=Blason de la région Diana, Madagascar.jpg
|distrika=[[Distrikan' Antsiranana I|Antsiranana I]], [[Distrikan' Antsiranana II|Antsiranana II]], [[Distrikan' Ambilobe|Ambilobe]], [[Distrikan' Ambanja|Ambanja]], [[Distrikan' i Nosy Be|Nosy Be]]
|lehiben'ny faritra=Francio Louis Marovavy&lt;ref&gt;[https://midi-madagasikara.mg/diana-francio-marovavy-chef-de-region/ Diana: Francio Marovavy Chef de la Région]&lt;/ref&gt;
|taona_fanisana=2010
}}
Ny '''faritra''' '''Diana''' dia [[Faritra eto Madagasikara|faritra]] any avaratra amin' i [[Madagasikara]] ao amin' ny [[Faritanin' Antsiranana]], izay fikambanan' ny [[Distrikan' Antsiranana I|distrikan' i Antsiranana I]], [[Distrikan' Antsiranana II|Antsiranana II]], [[Distrikan' Ambilobe|Ambilobe]], [[Distrikan' i Nosy Be|Nosy-Be]], ary [[Distrikan' Ambanja|Ambanja]].

== Distrika sy kaominina ==
=== Distrika ===
[[Sary:Madagascar - Diana region locator map.png|vignette|Sarintanin' i Madagasikara maneho ny Faritra Diana]]
Ireto ny distrika sy kaominina ao amin' io faritra io:

* [[Distrikan' Antsiranana I]]
* [[Distrikan' Antsiranana II]]
* [[Distrikan' Ambilobe]]
* [[Distrikan' Ambanja]]
* [[Distrikan' i Nosy Be]]

=== Kaominina ===
Ireto kaominina ao amin' io faritra io isaky ny distrika:

==== Distrikan' Antsiranana I ====

* [[Antsiranana]]

==== Distrikan' Antsiranana II ====
* [[Ambolobozobe]]
* [[Ambondrona (Diana)]]
* [[Andrafiabe]]
* [[Andranofanjava]]
* [[Andranovondronina]]
* [[Anivorano Nord]]
* [[Ankarangona]]
* [[Anketrakabe]]
* [[Antanamitarana]]
* [[Antsahampano]]
* [[Antsakoabe]]
* [[Antsalaka]]
* [[Antsoha (Diana)]]
* [[Bobasakoa]]
* [[Bobakilandy]]
* [[Joffreville]]
* [[Mahalina]]
* [[Mahavanona]]
* [[Mangaoka]]
* [[Mosorolava]]
* [[Ramena]]
* [[Sadjoavato]]
* [[Sakaramy]]

==== Distrikan' Ambilobe ====

* [[Ambakirano]]
* [[Ambalan'Anjavy|Ambalan'anjavy]]
* [[Ambarakaraka]]
* [[Ambilobe]]
* [[Ambodibonara (Ambilobe)]]
* [[Ampondralava]]
* [[Anaborano Ifasy]]
* [[Anjiabe Ambony]]
* [[Antanambe (Ambilobe)]]
* [[Antsaravibe]]
* [[Antsohimbondrona]]
* [[Beramanja]]
* [[Betsihaka]]
* [[Manambato]]
* [[Mantaly]]
* [[Sirama]]
* [[Tanambao Marivorahona]]

==== Distrikan' Ambanja ====

* [[Ambalahonko]]
* [[Ambaliha (Ambanja)]]
* [[Ambanja]]
* [[Ambarakaraka]]
* [[Ambodimanga Ramena]]
* [[Ambohimarina]]
* [[Ankatafa]]
* [[Ankingameloko]]
* [[Anorotsangana]]
* [[Antafiambotry]]
* [[Antranokarany]]
* [[Antsahabe (Ambanja)|Antsahabe]]
* [[Antsakoamanondro]]
* [[Antsatsaka]]
* [[Antsirabe Nord|Antsirabe]]
* [[Benavony]]
* [[Bemanevika Est]]
* [[Bemanevika Ouest|Bemanevika Ouest]]
* [[Djangoa]]
* [[Maevatanana (Ambanja)|Maevatanana]]
*[[Maherivaratra]]
*[[Marotolana (Ambanja)|Marotolana]]
*[[Marovato (Ambanja)|Marovato]]

==== Distrikan' i Nosy Be ====
* [[Nosy Be]]

==Helodrano==
Manana [[helodrano]] maro ny Faritra Diana:
*[[Helodranon' Ampasindava]] ([[Ambanja]])
*[[Helodranon' Ambaro]]
*[[Helodranon' i Diego-Suarez]] ([[Antsiranana]])
*[[Helodranon' i Courrier]]

== Jereo koa ==
'''Faritany sy faritra eto Madagasikara''':

* [[Faritanin' Antananarivo]] ([[Faritra Itasy]] - [[Faritra Analamanga|Analamanga]] - [[Faritra Bongolava|Bongolava]] - [[Faritra Vakinankaratra|Vakinankaratra]])
* [[Faritanin' Antsiranana]] ([[Faritra Diana]] - [[Faritra Sava|Sava]])
* [[Faritanin' i Fianarantsoa]] ([[Faritra Atsimo-Atsinanana]] - [[Faritra Amoron' i Mania|Amoron' i Mania]] - [[Faritra Ihorombe|Ihorombe]] - [[Faritra Matsiatra Ambony|Matsiatra Ambony]] - [[Faritra Vatovavy|Vatovavy]] - [[Faritra Fitovinany|Fitovinany]])
* [[Faritanin' i Mahajanga]] ([[Faritra Boeny]] - [[Faritra Betsiboka|Betsiboka]] - [[Faritra Melaky|Melaky]] - [[Faritra Sofia|Sofia]])
* [[Faritanin' i Toamasina]] ([[Faritra Alaotra-Mangoro]] - [[Faritra Analanjirofo|Analanjirofo]] - [[Faritra Atsinanana|Atsinanana]])
* [[Faritanin' i Toliara]] ([[Faritra Atsimo-Andrefana]] - [[Faritra Anosy|Anosy]] - [[Faritra Androy|Androy]] - [[Faritra Menabe|Menabe]])

== Rohy ivelany ==
'''Lahatsoratra samihafa'''

* &quot;[https://www.cairn.info/revue-mondes-en-developpement-2008-1-page-29.htm Communes et régions à Madagascar, De nouveaux acteurs dans la gestion locale de l'environnement]&quot;, ''cairn.info''
* &quot;[https://library.fes.de/pdf-files/bueros/madagaskar/15144.pdf Lois annotées sur la décentralisation]&quot;, ''fes.de''
* &quot;[https://midi-madagasikara.mg/maroantsetra-mananara-la-creation-de-la-24eme-region-adoptee-en-conseil-des-ministres/ Maroantsetra – Mananara : La création de la 24ème région adoptée en Conseil des ministres] {{Wayback|url=https://midi-madagasikara.mg/maroantsetra-mananara-la-creation-de-la-24eme-region-adoptee-en-conseil-des-ministres/ |date=20230614174622 }}&quot;, ''midi-madagasikara.mg''
* &quot;[https://www.madagascar-tribune.com/Gouverneur-de-region-du-provisoire-permanent.html Gouverneur de région : du provisoire permanent] {{Wayback|url=https://www.madagascar-tribune.com/Gouverneur-de-region-du-provisoire-permanent.html |date=20230630084338 }}&quot;, ''madagascar-tribune.com''

'''Didy aman-dalàna'''

* &quot;[https://faolex.fao.org/docs/pdf/mad142823.pdf Loi n°2004-001 relative aux Régions]&quot; (pdf), faolex.fao.org
* &quot;[https://www.ceni-madagascar.mg/wp-content/uploads/2016/05/Loi_2014_020.pdf Loi n°2014-020 du 27 septembre 2014 Relative aux ressources des Collectivités territoriales décentralisées, aux modalités d’élections, ainsi qu’à l’organisation, au fonctionnement et aux attributions de leurs organes] {{Wayback|url=https://www.ceni-madagascar.mg/wp-content/uploads/2016/05/Loi_2014_020.pdf |date=20221211214148 }}.&quot;, ''ceni-madagascar.mg''
* &quot;[https://www.dgfag.mg/wp-content/uploads/2021/04/Loi_organique_2014-018_regissant_les_competences_des_CTD.pdf Loi organique n° 2014-018 du 12 septembre 2014 régissant les compétences, les modalités d’organisation et de fonctionnement des Collectivités territoriales décentralisées, ainsi que celles de la gestion de leurs propres affaires] {{Wayback|url=https://www.dgfag.mg/wp-content/uploads/2021/04/Loi_organique_2014-018_regissant_les_competences_des_CTD.pdf |date=20230630083602 }}.&quot;, ''dgfag.mg''
* &quot;[http://www.droit-afrique.com/upload/doc/madagascar/Madagascar-Loi-2014-21-representation-Etat-collectivites-territoriales.pdf Loi n°2014-021 relative à la représentation de l’Etat] {{Wayback|url=http://www.droit-afrique.com/upload/doc/madagascar/Madagascar-Loi-2014-21-representation-Etat-collectivites-territoriales.pdf |date=20240305050620 }}&quot; (pdf), ''droit-afrique.com''
* &quot;[https://www.ceni-madagascar.mg/wp-content/uploads/2016/05/Loi_2015-_002.pdf Loi n°2015-002 complétant l’annexe n°01 de la loi n° 2014-020 du 27 septembre 2014 relative aux ressources des Collectivités territoriales décentralisées, aux modalités d’élections, ainsi qu’à l’organisation, au fonctionnement et aux attributions de leurs organes] {{Wayback|url=https://www.ceni-madagascar.mg/wp-content/uploads/2016/05/Loi_2015-_002.pdf |date=20211111073005 }}.&quot;, ''ceni-madagascar.mg''
* &quot;[https://www.assemblee-nationale.mg/wp-content/uploads/2021/07/LOI-n%C2%B02021-012-CTD.pdf Loi n° 2021-012 modifiant l’annexe n° 01 de la Loi n° 2014-020 du 27 septembre 2014, modifiée et complétée par la Loi n° 2018-011 du 11 juillet 2018, relative aux ressources des Collectivités Territoriales Décentralisées, aux modalités d’élections, ainsi qu’à l’organisation, au fonctionnement et aux attributions de leurs organes]&quot; (pdf), ''assemblee-nationale.mg''
{{vangovango}}

{{Faritr'i Madagasikara}}
{{Diana}}                                 
[[Sokajy:Faritr'i Madagasikara]]
[[Sokajy:Faritra Diana]]</text>
      <sha1>p4ebrl4ygjgyhvnyxpj149jo6niaceu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Victoire Rasoamanarivo</title>
    <ns>0</ns>
    <id>243496</id>
    <revision>
      <id>1136663</id>
      <parentid>1136575</parentid>
      <timestamp>2026-04-28T15:51:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Chirocca77</username>
        <id>30720</id>
      </contributor>
      <comment>Nampiditra loharano</comment>
      <origin>1136663</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5710" sha1="moinyevl2d5or25qnk45rhzkuevvwww" xml:space="preserve">{{Infobox olona|anarana=Victoire Rasoamanarivo
|asa=[[Olontsambatra]]
|teraka=1848
|toerany=Antananarivo
|firenena=Madagasikara
|anarana hafa=
|sary=}}
I '''Victoire Rasoamanarivo''' dia vehivavy lahika malagasy tao amin' ny [[Eglizy Katôlika Apôstôlika Rômanina (Madagasikara)|Eglizy Katôlika Apôstôlika Rômanina]] eto [[Madagasikara]], teraka tao [[Antananarivo]] tamin' ny taona 1848, ary maty tamin' ny 21 Aogositra 1894. Anisan' ny tena nifikitra indrindra tamin' ny finoana an' [[Andriamanitra (tokana)|Andriamanitra]] izy. Nandany ny androm-piainany amin' ny [[vavaka]] izy. Nanampy ny mahantra sy ny marary izy. Natsangana ho olon-tsambatra izy tamin' ny taona 1989.

== Tantaram-piainana ==

=== Fahazazany ===
Teraka tao [[Antananarivo]] tamin' ny taona 1848, ary maty tamin' ny 21 Aogositra 1894 Rasoamanarivo.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;[https://www.eglisecatholique-ge.ch/actualites/victoire-rasoamanarivo-foi-madagascar/ Victoire Rasoamanarivo, témoin majeur de la foi à Madagascar | Eglise Catholique Romaine Genève]&lt;/ref&gt; Izy dia zanaka vavin-dRainandriantsilavo sy Rambahinoro. Manamboninahitra ny dadatoan-drainy ary nitaiza azy. Nanomboka nianatra tao amin' ny sekoly katôlika iray izy tamin' izy telo ambin' ny folo taona ary voasarika tamin' ny finoana.

Nivadi-pinoana ho [[kristianina]] izy teo amin' ny faha 15 taonany raha toa ka natao [[Batisa|batemy]] tamin' ny 01 Nôvambra 1863.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; Taorian' izany dia nandray ny anarana hoe ''Victoire'' (izany hoe &quot;Fandresena&quot;) izy. Tsy nankasitraka izany ny ray aman-dreniny ka nampiditra azy tao amin' ny sekoly [[Prôtestantisma eto Madagasikara|prôtestanta.]] Nandrahona ny hanary azy ny ray aman-dreniny raha mbola manaraka ny finoana katôlika izy, saingy tsy nety izy. Nanomboka nandray ny [[Eokaristia|Vatan' i Kristy]] izy tamin' ny 17 Janoary 1864. Nandray ny [[Sakramentan' ny Fankaherezana]] izy ny 23 Septambra 1864.

=== Fifantohana tamin' ny fivavahana ===
Na dia teo aza ny fahatsapany fa voasarika ho amin' ny fiainan' ny [[Mônastisisma|relijiozy]] izy dia nampanambadin' ny ray aman-dreniny tamin-dRatsimatahodriaka (na Randriaka) izy. Izy sy Ratsimatahodriaka dia zanak' olo-mpiray tam-po (zanaka lahin' ny praiminisitra malagasy [[Rainilaiarivony]]) ary nivady izy roa tamin' ny 13 Mey 1864 tamin' ny 10 ora alina,  nohamasinin' ny pretra mitondra ny anarana hoe Finaz ilay mariazy.&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;[https://dacb.org/fr/stories/madagascar/rasoamanarivo-v2/ Rasoamanarivo, Victoire (B) - Dictionary of African Christian Biography]&lt;/ref&gt;

Namorona fikambanana iray izy, dia ny [[Zanak' i Masina Maria]] na ZMM, ary izy no filoha tamin' izany fotoana izany.

Niova be ny toe-draharaha ara-pôlitika teo amin' ny firenena tamin' ny taona 1883, noho ny ady nisy teo amin' ny [[Frantsay eto Madagasikara|Frantsay]] sy ny Malagasy, ary norarana ny fikambanana katôlika toy ny fiangonana sy ny institosiona hafa, noroahina ireo misiônera frantsay nitondra ny fivavahana katôlika teto Madagasikara. 

Tsy nahasakana an' i Victoire Rasoamanarivo tamin' ny finoany izany, fa vao mainka aza nandrisika azy nifikitra tamin' Andriamanitra, ka nanohy niaina ny finoana tamin' ny fomba milamina. Nanampy tamin' ny fitarihana fivavahana izy mandra-pahatongan' ny filaminana tamin' ny taona 1885.  Nanampy ny mahantra sy ny marary izy, izay niarahany tamin' ny Frera Raphël Louis Rafiringa.
[[Sary:Cathédrale Andohalo.jpg|vignette|255x255px|Katedraly Andohalo]]
Nandalo fiainan-tsarotra goavam-be izy teo amin' ny fanambadiany noho ny fanitsakitsahana nataom-badiny azy.  Ratsimatahodriaka vadiny dia mpimamo mahery setra. Nandesy lahatra an-dRasoamanarivo hatrany ny namany mba hisaraka amin' ny vadiny saingy tsy nety nanao izany izy ary nilaza fa [[Sakramenta ao amin' ny fiangonana katôlika|sakramenta]] masina tsy azo ravana mihitsy ny [[Sakramentan'ny fanambadiana|fanambadiana]]. Nivavaka tsy tapaka izy isan' andro mba hampiova fo ny vadiny.; fa nananany kosa ny fandeferana na teo aza izany rehetra izany. Natao batemy anefa io vadiny io, rehefa niova fo sy nangataka famelan-keloka, tamin' ny 14 Marsa 1888&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;, ary tamin' io ihany koa no nahafatesany. Taorian' izany dia nandany ny androny sisa tamin' ny fikarakarana ny mahantra sy ny marary ary ny migadra izy, ary nanokana ny tenany manontolo tamin' ny fivavahana.

=== Fahafatesany ===
[[File:Marie Immaculée Conception à Andohalo 2019-10-02 6.jpg|thumb|Sapelin' Andohalo]]
Ny 21 Aogositra 1894 kosa dia maty i Victoire Rasoamanarivo noho ny aretina mafy nahazo azy, ary nasitrika tao amin' ny [[fasan-dRainiharo]]. Rehefa nahaleo tena i [[Madagasikara]] dia nafindra tao amin' ny Fasan' ny Misiônera Ambohipo izy ny Septambra 1961&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; ary mbola nafindra tao amin' ny Sapelin' ny [[Katedraly Andohalo]] ihany koa ny taolam-balony ny 22 Aogositra 1993.

== Olon-tsambatra ==
Ny [[Papa|Papa Ray Masina]] [[Joany Paoly II]] dia nanambara azy ho nanana fiainana feno hatsaram-panahy feno herim-po. Nankatoaviny ihany koa ny [[fahagagana]] iray niseho vokatry ny fanelanelanan-dRasoamanarivo tamin' ny 9 Mey 1985, izay nitondra mankany amin' ny fanokanana azy ho [[olon-tsambatra]]. Noho ny zava-bitany nandritra ny androm-piainany dia natsangan' i Papa Joany Paoly faha-II, ho olon-tsambatra izy ny 30 Avrily 1989. Ny 21 Aogositra no andro atokana hankalazana azy.&lt;ref&gt;[https://hozana.org/saints/calendrier/bienheureuse-victoire-rasoamanarivo Bienheureuse Victoire Rasoamanarivo - Hozana]&lt;/ref&gt;

== Jereo koa ==

* [[Lucien Botovasoa]]
* [[Raphaël Louis Rafiringa]]

* [[Eglizy Katôlika Apôstôlika Rômanina (Madagasikara)|Eglizy Katôlika Apôstôlika Rômanina eto Magadasikara]]

==Loharano==
{{Reflist}}

[[Sokajy:Kristianisma]]</text>
      <sha1>moinyevl2d5or25qnk45rhzkuevvwww</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>QIT Madagascar Minerals</title>
    <ns>0</ns>
    <id>244445</id>
    <revision>
      <id>1136794</id>
      <parentid>1133601</parentid>
      <timestamp>2026-04-29T07:50:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>25011</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1136794</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="43317" sha1="18nvrm1hsepl3ukj15sq5l1r383tvhg" xml:space="preserve">[[Sary:Rio Tinto Logo02.png|vignette|433x433px|Soratra famantarana ny [[Rio Tinto]]]]
Ny '''QIT''' '''Madagascar''' '''Minerals''', izay hafohezina amin' ny hoe '''QMM''', dia orinasa [[Kanada|kanadiana]] mpitrandraka [[fasimainty]] ao [[Tolagnaro|Tôlagnaro]], ao amin' ny [[Faritra Anosy|Faritra Anôsy]], any amin' ny tapany atsimo-atsinanan' i [[Madagasikara]]&lt;ref name=&quot;:14&quot;&gt;&lt;small&gt;&quot;[https://omnis.mg/mines/le-projet-ilmenite-de-fort-dauphin/ Le Projet Ilménite de Fort-Dauphin]&quot;, ''omnis.mg''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;. 

Io fasimainty trandrahiny io dia ahitana [[ilmenita]], izay akora be [[Diôksidana titanina|diôksida-na titanina]] ampiasaina indrindra ho fandoko fotsy ao amin' ny vokatra toy ny loko sy ny [[taratasy]]&lt;ref&gt;&lt;small&gt;&quot;[https://taolagnaro.fr.gd/QMM.htm QMM]&quot;, ''taolagnaro.fr.gd''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&lt;small&gt;&quot;[https://www.tradecsi.com/products/ilmenite Ilmenite]&quot;, ''www.tradecsi.com''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;. Ankoatra famokarana ilmenita, ity orinasa ity dia mamokatra [[zirsily]] (fifangaroan' ny [[zirkôna]] sy [[silimanita]])&lt;ref&gt;&lt;small&gt;&quot;[https://pubs.usgs.gov/myb/vol3/2017-18/myb3-2017-18-madagascar.pdf 2017–2018 Minerals Yearbook - Madagascar]&quot;, ''pubs.usgs.gov''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&lt;small&gt;&quot;[https://miningdataonline.com/property/1221/Fort-Dauphin-QMM-Operation.aspx Fort Dauphin (QMM) Operation]&quot;, ''miningdataonline.com''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;, izay ampiasaina amin' ny fanamboarana taila [[seramika]] sy fitaovana [[elektrônika]], ary koa ny [[mônazita]], [[mineraly tsy fahita firy]] ampiasaina amin' ny teknôlôjian' ny [[angovo azo havaozina]], anisan' izany ny [[andriamby]] maharitra ho an' ny torbinin' angovon-drivotra sy ny fiara elektrika&lt;ref name=&quot;:4&quot;&gt;&lt;small&gt;&quot;[https://www.riotinto.com/en/operations/madagascar/qit-madagascar-minerals?utm_source=chatgpt.com QIT Madagascar Minerals]&quot;, ''www.riotinto.com''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;. 

Fanafohezana ny hoe &quot;''Quebec Iron and Titanium''&quot; ny hoe ''QIT''. Efa ho 20 taona taty aorian' ny nanaovana fanadihadiana sy fifampiraharahana ary fanaovana asa fanomanana ny QMM vao nanomboka namokatra&lt;ref name=&quot;:15&quot;&gt;&lt;small&gt;&quot;[https://eiti.org/sites/default/files/attachments/madagascar_rapport_de_reconciliation_exercice_2015.pdf Madagascar - Rapport de réconciliation, exercice 2015]&quot;, ''eiti.org''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;. Efa niasa nanomboka tamin' ny taona 2009 ny QMM&lt;ref name=&quot;:15&quot; /&gt;, izay fiaraha-miasan' ny ny vondrona mpitrandraka harena an-kibon’ ny tany iraisam-pirenena Rio Tinto sy ny fanjakana malagasy. An' ny [[Rio Tinto]] ny 80 % amin' ny vola ampiasainy ary 20 % an' ny fanjakana malagasy&lt;ref name=&quot;:14&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:4&quot; /&gt;. Mifototra any [[Québec]] ([[Kanada]]) ny Rio Tinto&lt;ref&gt;&lt;small&gt;&quot;[https://www.ide.go.jp/English/Data/Africa_file/Company/madagascar01.html Rio Tinto]&quot;, ''www.ide.go.jp''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;. 

Mba hanohanana ny asany sy hampihenana ny famoahana [[karbônina]], dia niara-niasa tamin' ny [[CrossBoundary Energy]] (CBE) ny QMM tamin' ny fananganana tobim-pamokarana angovon' aratra avy amin' ny masoandro mahatratra 8 [[MWp]]. Ity tetikasa ity dia mikendry ny hamelona ilay fitrandrahana [[harena an-kibon' ny tany]]&lt;ref&gt;&lt;small&gt;&quot;[https://africa-energy-portal.org/news/madagascar-cbe-connect-8-mwp-solar-power-plant-tolagnaro-mine?utm_source=chatgpt.com Madagascar: CBE to connect an 8 MWp solar power plant to the Tôlagnaro mine]&quot;, ''africa-energy-portal.org''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;. 

== Tantara ==

=== Taomplo 1980-2000 ===

==== Fahitana ilmnita voalohany ====
Tamin' ny taona 1986 no nahitana voalohany ilay toeram-pitrandrahana tany amin' ny faritra marefo sy manan-danja ara-tontolo iainana. Nahita [[Ilmenita|ilmenite]] 70 tapitrisa taonina teo ho eo ny [[Rio Tinto]] tao amin' ilay nantsoin' ny gazetiboky ''[[Scientific American]]'' hoe &quot;iray amin' ny tontolo iainana tandindomin-doza indrindra eto an-tany&quot; tamin' ny taona 1986.

==== Fampanantenana momba ny tontolo iainana ====
Tamin' ny fihaonambe iraisam-pirenena momba ny fitahirizana ny zavaboary maneran-tany nokarakarain' ny [[Fikambanana Iraisam-Pirenena ho an' ny Fitahirizana ny Zavaboary|International Union for Conservation of Nature]] tany [[Bangkok]] tamin' ny 2004 dia nampanantena ny [[Rio Tinto]] fa hanatsara ny ezaka ataony amin' ny fiarovana ny [[tontolo iainana]], ary hanomboka ilay paikady antsoina hoe ''net positive impact'' (na ''NPI'', &quot;fiatraikany tsara madiodio&quot;)&lt;ref&gt;&lt;small&gt;Ny ''net positive impact'' na ''NPI'' dia toe-javatra izay ahitana fahatsaran' ny vokatry ny asan' ny olombelona ho an' ny karazana zavamananaina rehetra, izany hoe manamafy ny fahasambaran' ny zavaboary. Tratra izany rehefa mihoatra ny voka-dratsy eo amin' ny zavaboary ny voka-tsoa azon' ny zavaboary.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;, ka ny toeram-pitrandrahana ao Mandena no laharam-pahamehana voalohany ho an' ilay orinasa. Tamin' ny taona 2016 vao tanteraka ny fampanantenany.

Niteraka asa sy lalana ary nampitombo ny [[fandripahana ala]] ny fandrosoan' ilay toeram-pitrandrahana&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;&lt;small&gt;Gerety, Rowan Moore. &quot;[https://www.scientificamerican.com/article/the-ecologists-and-the-mine/ The Ecologists and the Mine]&quot;. ''Scientific American''. [https://web.archive.org/web/20210611163302/https://www.scientificamerican.com/article/the-ecologists-and-the-mine/ Arsiva].&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;.

=== Taomplo 2010 ===

==== Fanoheran' ny vahoka ====
Tamin' ny taona 2011, nanao sonia fifanarahana fividianana [[herinaratra]] niaraka tamin' ny mpamokatra herinaratra tsy miankina i Rio Tinto. Ny fotodrafitrasa dia hanambatra ny 8&amp;nbsp;MW amin' ny herin' ny [[masoandro]], 12&amp;nbsp;MW amin' ny rivotra eny amoron-dranomasina ary ny rafitra fitahirizana angovo amin' ny bateria mba hanomezana herinaratra azo havaozina ny toeram-pitrandrahana ilmenita ao [[Tolagnaro|Fort Dauphin]].

Tamin' ny Janoary 2013, ny hetsi-panoheran' ny fokonolona momba ny fitrandrahana dia niharan' ny famoretana nataon' ny mpitandro filaminana izay nampiasa baomba mandatsa-dranomaso hanaparitahana ny vahoaka. Nanambara ny Rio Tinto fa efa nanome fanonerana tany aloha avy amin' ny tompon' ny tany anaovana fitrandrahana, ary nilaza fa mangataka onitra fanampiny ny fokonolona.

Nitaraina ny mpikatroka amin' ny fihetsiketsehana fa 90 % amin' ny mpiasan' ilay fitrandrahana dia tsy avy ao an-toerana, izany fanambaràna izany dia notsipahin' ny Rio Tinto&lt;ref name=&quot;:6&quot;&gt;&lt;small&gt;&quot;[https://news.mongabay.com/2019/11/madagascar-regulator-under-scrutiny-in-breach-at-rio-tinto-controlled-mine/ Madagascar regulator under scrutiny in breach at Rio Tinto-controlled mine]&quot;. ''[[Mongabay]]''. 2019-11-20. [https://web.archive.org/web/20230421181936/https://news.mongabay.com/2019/11/madagascar-regulator-under-scrutiny-in-breach-at-rio-tinto-controlled-mine/ Arsiva] tamin' ny 21/04/2023.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;. Nametra-pialana tamin' io taona io ihany koa ny Independent Advisory Panel (&quot;kômity filankevitra mahaleotena&quot;) momba ilay toeram-pitrandrahana&lt;ref name=&quot;:5&quot; /&gt;.

==== Fandinganan' ny QMM ny faritra mpanefitra ====
Teo anelanelan' ny volana Desambra 2014 sy Janoary 2015 dia nandingana ny faritra mpanefitra eo anelanelany sy ny farihy [[Besaroy (farihy)|Besaroy]] ny asa fitrandrahana. Tonga hatrany amin' ny farihy Besaroy eo akaiky eo ny loto avy amin' ilay toeram-pitrandrahana tamin' ireo taona ireo, talohan' ny nampiaiky ny tompon' ilay toeram-pitrandrahana fa tsy nisy fefiloha fisakanana ny faikam-pitrandrahana ny ao amin' ilay toerana. Nilaza ny [[Office National pour l'Environnement|Office]] [[Office National pour l'Environnement|National pour l'Environnement]] na ONE (&quot;Birao Nasiônaly misahana ny Tontolo Iainana&quot;) eto [[Madagasikara]] fa &quot;azo tsinontsinoavina&quot; ny vokatr' izany. Nitaraina ny fikambanana maro any an-toerana noho ny tsy fahafahan' izy ireo mijery ny tombana izay nitarika ny fehin-kevitry ny ONE. Nametra-panontaniana ny amin' ny fahafahan' ilay birao hifehy ny Rio Tinto ny tranokalam-baovao ''[[Mongabay]]''&lt;ref name=&quot;:6&quot; /&gt;.

==== Fisoroka ny zavatra ratsy kokoa ny QMM ====
Tamin' ny taona 2016, taorian' ny nanehoan' ny mpikambana ao amin' ny Biodiversity Committee (komitin' ny fahasamihafan' ny karazan-javamananaina&quot;) ao amin' ilay orinasa fa misy ny elanelana nampanantenaina sy hatao, dia tsy nitana intsony izany fampanantenana izany ny Rio Tinto, ka nanova paikady ho amin' ilay nofaritan' ny ''Scientific American'' hoe &quot;misoroka ny zavatra ratsy kokoa&quot; ary nanombana fa ity orinasa ity dia &quot;vonona hamono an' io [[teboka mafanan' ny fahasamihafan' ny karazan-javamananaina]] io&quot;&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt;. Nametra-pialana ilay kômity tamin' ny Ôktôbra 2016&lt;ref&gt;&lt;small&gt;Orengo, Yvonne (3 April 2017). &quot;[https://theecologist.org/2017/apr/03/tall-tales-and-tailings-truth-about-rio-tintos-rare-earth-mine-madagascar Tall tales and tailings - the truth about Rio Tinto's rare earth mine in Madagascar]&quot;. ''The Ecologist''. [https://web.archive.org/web/20230404100109/http://www.theecologist.org/2017/apr/03/tall-tales-and-tailings-truth-about-rio-tintos-rare-earth-mine-madagascar Arsiva] tamin' ny 04/04/2023.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;, rehefa namoaka taratasy misokatra manakiana ny Rio Tinto, izay milaza fa &quot;tsy hita mihitsy ny resaka momba ny tontolo iainana ao anatin' ny laharam-pahamehana dimy voalazan' ny [[Rio Tinto]]&quot;, sady maneho ny &quot;tsy fahampian' ny fahatokisana fa hisy ny famatsiam-bola sy ny fahafaha-manao maharitra ho an' ny fandaharan' asa momba ny fahasaminhafan' ny karazan-javamananaina ao amin' ny QMM&lt;ref name=&quot;:5&quot;&gt;&lt;small&gt;Hatcher, Jessica (2013-02-08). &quot;[https://world.time.com/2013/02/08/the-white-stuff-mining-giant-rio-tinto-unearths-unrest-in-madagascar/ The White Stuff: Mining Giant Rio Tinto Unearths Unrest in Madagascar]&quot;. ''Time''. ISSN 0040-781X. [https://web.archive.org/web/20230208044426/https://world.time.com/2013/02/08/the-white-stuff-mining-giant-rio-tinto-unearths-unrest-in-madagascar/ Arsiva].&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;.

==== Fahitana oraniôma ao anany renirano ====
Tamin' ny taona 2019, ny famakafakana nataon' ny [[Andrew John Lees|Andrew Lees Trust]] dia nahitana fa 0,049 mg/L ny fatran' ny [[oraniôma]] ao amin' ny renirano eny ambanin' ilay toeram-pitrandrahana, ka 63 % ambony noho ny torolalan' ny [[Fikambanana Maneran-Tany momba ny Fahasalamana|Fikambanana]] [[Fikambanana Maneran-Tany momba ny Fahasalamana|Maneran-Tany momba ny Fahasalamana]] (na OMS) ho an' ny rano fisotro izany, fa 0,0256 mg/L kosa ny tahan' ny [[Firamainty|firaka mainty]], izay 256 % ambony noho izay atolotry ny OMS ho an' ny rano fisotro&lt;ref name=&quot;:7&quot; /&gt;. Tamin' io taona io ihany, dia niaiky ny Rio Tinto fa tsy nisy [[fefiloha fanangonana faikam-pitrandrahana]] teo amin' io toerana io&lt;ref&gt;&lt;small&gt;&quot;[https://theecologist.org/2019/mar/08/rio-tinto-retreats-sensitive-zone-madagascar Rio Tinto retreats from sensitive zone in Madagascar]&quot;. ''[[The Ecologist]]''. [https://web.archive.org/web/20230404085115/http://www.theecologist.org/2019/mar/08/rio-tinto-retreats-sensitive-zone-madagascar Arsiva] tamin' ny 04/04/2023..&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;.

=== Taompolo 2020 ===

==== Fividianan' ny Rio Tinto herinaratra ====
Tamin' ny taona 2021 dia nanao sonia fifanarahana hividianana herinaratra amin' ny mpamokatra herinaratra tsy miankina ny Rio Tinto. Ny fitaovana dia hanambatra ny tanjaka 8 MW avy amin' ny [[Angovon' ny masoandro|masoandro]], amin' ny 12 MW avy amin' ny [[Angovon-drivotra|rivotra]] an-dranomasina miampy rafitra fitahirizana angovo amin' ny bateria mba hanomezana herinaratra azo havaozina ho an' ilay toeram-pitrandrahana&lt;ref&gt;&lt;small&gt;&quot;[https://www.pv-tech.org/solar-wind-energy-storage-hybrid-to-power-rio-tinto-mine/ Hybrid to power Rio Tinto mine]&quot;. ''www.pv-tech.org'', [https://web.archive.org/web/20211123071645/https://www.pv-tech.org/solar-wind-energy-storage-hybrid-to-power-rio-tinto-mine/ Arsiva] tamin' ny 23/11/2021.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;.

==== Fisian' ny oraniôma sy firamainty anaty rano ====
Tamin' ny taona 2021, ny fanadihadiana nataon' ny mpikatroka dia nahita fa ny toerana sasany any ambanin' ny toeram-pitrandrahana dia manana [[oraniôma]] mihoatra ny 52 heny noho ny fenitry ny rano fisotro natolotry ny [[Fikambanana Maneran-Tany momba ny Fahasalamana|Fikambanana]] [[Fikambanana Maneran-Tany momba ny Fahasalamana|Maneran-Tany momba ny Fahasalamana]] (OMS), ary 42 heny ny fandotoana amin' ny [[Firamainty|firaka maity]]&lt;ref&gt;&lt;small&gt;&quot;[https://news.mongabay.com/2021/09/rio-tinto-owned-mine-is-polluting-malagasy-water-with-uranium-and-lead-ngos-say/ Rio Tinto-owned mine is polluting Malagasy water with uranium and lead, NGOs say]&quot;. ''[[Mongabay]]''. 01/09/2021. [https://web.archive.org/web/20230421181936/https://news.mongabay.com/2021/09/rio-tinto-owned-mine-is-polluting-malagasy-water-with-uranium-and-lead-ngos-say/ Arsiva] tamin' ny 21/04/2023.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;.

==== Fanoherana noho ny rano maloto sy fahafatesana trondro ====
Tamin' ny taona 2022 dia nijanona dimy andro ny toeram-pitrandrahana noho ny fihetsiketsehana nataon' ny mponina. Nampifandraisin' ny mpanao fihetsiketsehana amin' ny famoahana rano maloto avy ao amin' ilay toeram-pitrandrahana ny fahafatesan' ny [[trondro]], nefa nolavin' ny Rio Tinto izany. [[Fefiloha fanangonana faikam-pitrandrahana]] roa ao amin' ny toeram-pitrandrahana no namoaka rano 1&amp;nbsp;000&amp;nbsp;000 m&lt;sup&gt;3&lt;/sup&gt; ho any amin' ny renirano any an-toerana&lt;ref&gt;&lt;small&gt;Orengo, Yvonne (2 December 2022). &quot;[https://theecologist.org/2022/dec/02/villagers-demand-rio-tinto-compensation Villagers demand Rio Tinto compensation]&quot;. [[The Ecologist|''The Ecologist'']]. [https://web.archive.org/web/20230322200708/http://www.theecologist.org/2022/dec/02/villagers-demand-rio-tinto-compensation Arsiva] tamin' ny 22/03/2023.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;. Tsy nijanona izany fanogerana izany na tamin' ny taona 2023 aza&lt;ref name=&quot;:12&quot;&gt;&lt;small&gt;&quot;[https://www.wrm.org.uy/bulletin-articles/madagascar-community-of-sainte-luce-says-no-to-destruction-from-mining Madagascar: Community of Sainte Luce says NO to destruction from mining] {{Wayback|url=https://www.wrm.org.uy/bulletin-articles/madagascar-community-of-sainte-luce-says-no-to-destruction-from-mining |date=20250326121649 }}&quot;, ''www.wrm.org.uy''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;.

==== Ahiahy momba ny toeram-panjonoana ====
Nisy tatitra nanasongadina ny fiantraikany ratsy eo amin' ny vondrom-piarahamonina ao an-toerana, anisan' izany ny fandotoana ny lalan-drano amin' ny [[oraniôma]] sy [[Firamainty|firaka]] amin' ny fatra ambony, izay nitarika ho amin' ny hetsika any amin' ny fitsarana izay nataon' ny mponina ao amin' ny tanàna voakasika. Fanampin' izany, nipoitra ny ahiahy momba ny mety ho fahapotehan' ny toeram-panjonoana sy ny tany fambolena, izay tena ilaina amin' ny fiveloman' ny mponina&lt;ref name=&quot;:12&quot; /&gt;&lt;ref&gt;&lt;small&gt;&quot;[https://earthworks.org/blog/timeline-of-events-at-the-qmm-mine-in-madagascar/?utm_source=chatgpt.com Timeline of Events at the QMM Mine in Madagascar]&quot;, ''earthworks.org''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&lt;small&gt;&quot;[https://www.theguardian.com/environment/2024/apr/04/rio-tintos-madagascar-mine-may-face-lawsuit-over-pollution-claims?utm_source=chatgpt.com Rio Tinto’s Madagascar mine may face lawsuit over pollution claims&quot;], ''www.theguardian.com''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;. 

== Ny QMM sy ny famokarana ataony ==

=== Toerana voakasika ===
Ny toeram-pitrandrahana ao Mandena dia ahitana akora [[diôksidana titanina]], ary fitrandrahana [[ilmenita]], 5 km avaratra-atsinanan' i [[Tolagnaro]]&lt;ref name=&quot;:7&quot;&gt;&lt;small&gt;Reid, Helen (2019-12-20). &quot;[https://www.reuters.com/article/rio-tinto-madagascar-idINKBN1YO16A/ Water around Rio Tinto's Madagascar mine is high in lead, uranium - study]&quot;. ''Reuters''. [https://web.archive.org/web/20230424042844/https://www.reuters.com/article/rio-tinto-madagascar-idINKBN1YO16A Arsiva].&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;&lt;small&gt;Frank Harris, (2019) &quot;[https://nucleus.iaea.org/sites/orpnet/home/Shared%20Documents/T2-Harris-Transport-Export-REE-Australia.pdf Transport and Export of Rare Earth Concentrates] {{Wayback|url=https://nucleus.iaea.org/sites/orpnet/home/Shared%20Documents/T2-Harris-Transport-Export-REE-Australia.pdf |date=20220120064220 }}&quot;, ''Rio Tinto'', [[:en:Wayback_Machine|Arsiva]]&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;. Any amin' ny ala amoron-tsiraka no misy azy&lt;ref&gt;&lt;small&gt;Orengo, Yvonne (3 April 2017). &quot;[https://theecologist.org/2017/apr/03/tall-tales-and-tailings-truth-about-rio-tintos-rare-earth-mine-madagascar Tall tales and tailings - the truth about Rio Tinto's rare earth mine in Madagascar]&quot;. ''The Ecologist''. [https://web.archive.org/web/20230404100109/http://www.theecologist.org/2017/apr/03/tall-tales-and-tailings-truth-about-rio-tintos-rare-earth-mine-madagascar Arsiva].&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;, akaikin' ny [[Valan-javaboarim-pirenena Andohahela|Valan-javaboarin' Andohahela]]&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt; sy ny [[Faritra fitahirizan-javaboarin' i Mandena]]&lt;ref&gt;&lt;small&gt;Vyawahare, Malavika (2019-06-21). &quot;[https://news.mongabay.com/2019/06/the-mine-that-promised-to-protect-the-environment-a-cautionary-tale/ The mine that promised to protect the environment: A cautionary tale]&quot;. ''Mongabay''.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;.

Miantraika indrindra amin' ireto kaominina ireto ny hetsiky ny QIT Madagascar Minerals: [[Ampasy Nahampoa|Ampasy Nahampoana]] sy [[Mandromondromotra]] ary [[Tolagnaro]] (Andrakaraka)&lt;ref name=&quot;:9&quot;&gt;&lt;small&gt;&quot;[https://pwyp.mg/fr/wp-content/uploads/2023/04/FR-Version_Study-Brief_PWYP-MG-2022-3.pdf L'impact négligé d'une exploitation à grande échell: le cas de la mine Rio Tinto/QMM à Madagascar]&quot;, ''&lt;nowiki&gt;https://pwyp.mg&lt;/nowiki&gt;''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;. Ankoatra izay, manodidina ny 15 000 eo ho eo ny mponina mipetraka akaikin' ny toeram-pitrandrahana amin' ireo kaominina sy tanàna manodidina azy, izay ahitana an' Ampasy Nahampoana, Andrakaraka ary Mandromondromotra&lt;ref name=&quot;:9&quot; /&gt;. Anisan' ny voakasiky ny vokatry ny fitrandrahana koa ny Kaominin' i [[Mahatalaky]] izay ahitana ny tanàna kalin' i Sainte Luce&lt;ref&gt;&lt;small&gt;&quot;[https://www.wrm.org.uy/fr/articles-du-bulletin/madagascar-la-communaute-de-sainte-luce-dit-non-aux-destructions-causees-par-lexploitation-miniere Madagascar : la communauté de Sainte Luce dit NON aux destructions causées par l'exploitation minière]&quot;, ''www.wrm.org.uy''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;,

=== Ny akora trandrahina ===
[[Sary:Ilmenite-155036.jpg|vignette|198x198px|Sarina [[ilmenita]]]]Ny [[fasimainty]] dia ahitana [[ilmenita]] karazana mineraly vokatry ny fitambaran' ny ôksida mineralin' ny [[vy]] sy [[Titanina|titàna]] manana raikipohy simika FeTiO&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; izay ahitana [[maneziôma]] sy [[manganezy]] ary [[vanadiôma]] kely dia kely. Tsy tantera-pahazavana sady miloko mainty, izay mety hiova mankany amin' ny volontany mena somary manjelatra toy ny metaly izy ary mety hiendrika [[kristaly]]. Mety mahatratra 25 sm&lt;sup&gt;3&lt;/sup&gt; ny halehibeny. 

Tamin' ny voalohany, ny habetsahan' ny vokatra ilmenita novinavinaina ho azo dia 750&amp;nbsp;000 taonina isan-taona, amin' ny fivoaran' ny fitrandrahana aty aoriana dia hitombo any amin' ny 2&amp;nbsp;000&amp;nbsp;000 taonina isan-taona izany. An' ny [[QIT-Fer et Titane]], orinasa kanadiana izay rantsan' ny orinasa goavana atao hoe [[Rio Tinto]] ny 80&amp;nbsp;% amin' ny vokatra; ny 20&amp;nbsp;% sisa no an' ny fanjakana malagasy.&lt;ref&gt;&lt;small&gt;&quot;[https://www.riotintomadagscar.com/index.htlm Rio Tinto QMM Madagascar Titanium Dioxide Mining Project&quot;. ''QMM web site''. Rio Tinto Group]. Notsidihina  tamin'ny 11 Marsa 2009.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;

Mba hahazoany mampiasa sambo lehibe hanondranana ny ilmenita any ivelany dia namatsy vola ny fanjakana malagasy ny Rio Tinto tamin' ny fanamboarana ny [[Seranan-tsambon' Ehoala|seranan-tsambon' i Ehoala]] ao Tôlagnaro.

Ny orinasa dia mitrandraka tahiry [[ilmenita]], izay [[mineraly]] be diôksida-na titanina ampiasaina indrindra amin' ny fanamboarana fandoko ho an' ny loko sy ny kôsmetika ary vokatra hafa. Any Mandena sy ao Sainte-Luce ary ao Petriky no misy ny toeram-pitrandrahana tena lehibe, izaty mirefy 6.000 hektara eo ho eo. Hatramin' ny nanombohan' ilay tetikasa dia efa ho iray lavitrisa dôlara no nampiasain' ny QMM, ka anisan' ny mpamatsy vola be indrindra eto Madagasikara ny QMM&lt;ref&gt;&lt;small&gt;&quot;[https://fr.mongabay.com/2023/06/la-mort-de-poissons-pres-dune-mine-de-rio-tinto-a-madagascar-a-fait-ressurgir-les-doleances-de-la-population/?utm_source=chatgpt.com La mort de poissons près d’une mine de Rio Tinto à Madagascar a fait ressurgir les doléances de la population]&quot;, ''fr.mongabay.com''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;. Ny ilmenita azo dia alefa ao amin' ny seranan-tsambon' i Ehoala, mankany amin' ny toeram-panodinana, anisan' izany ny any [[Kanada]].&lt;ref&gt;&lt;small&gt;&quot;[https://emmanuelblivet.com/fr/portfolio-6921-triste-mine-a-madagascar?utm_source=chatgpt.com Triste mine à Madagascar]&quot;, ''emmanuelblivet.com''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;.

== Ny tombontsoa azo ==

=== Tombontsoan' ny faritra ===

==== Ny seranan-tsambo ====
[[Sary:MG-ehoala-hafen.jpg|vignette|Ny [[seranan-tsambon' Ehoala]]]]
Ny [[seranan-tsambon' Ehoala]], any Tolagnaro, dia natao voalohany mba hanamorana ny fanondranana ny [[ilmenita]] alain' ny QMM, nefa koa ampiasaina amin' ny fanafarana (vokatra fototra, kojakojam-panorenana, solika, fiara) sy ny fanondranana ([[taretra]], [[makamba]], [[Menaka zavamaniry|menaka]] [[Menaka zavamaniry|zavamaniry]], [[voamadinika]]), ka manohana ny mpamokatra ao an-toerana&lt;ref name=&quot;:8&quot;&gt;&lt;small&gt;&quot;[https://midi-madagasikara.mg/rio-tinto-qmm-promotion-du-port-dehoala-et-dehoala-park/?utm_source=chatgpt.com Rio Tinto QMM : Promotion du port d’Ehoala et d’Ehoala Park]&quot;, ''MidiMadagasikara'', 28/01/2022&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&lt;small&gt;&quot;[https://www.riotinto.com/en/operations/madagascar/qit-madagascar-minerals QIT Madagascar Minerals]&quot;, ''www.riotinto.com''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;. Noho ny fitaovana môderina sy ny fanarahana ny fenitra iraisam-pirenena momba ny fiarovana ny seranan-tsambo (anglisy: ''International Ship and Port Facility Security'' - ISPS) dia lasa fiantsonan' ny sambo mpitatitra mpandeha ilay seranan-tsambo ka mampiroborobo ny [[Fizahàn-tany|fizahantany]]. Mifanila amin' ny seranan-tsambo ny Ehoala Park izay faritra indostrialy mirefy 400 ha mahery, natao handraisana ny mpampiasa vola eto amin' ny firenena sy iraisam-pirenena sady vatsian' ny Rio Tinto herinaratra sy rano&lt;ref name=&quot;:8&quot; /&gt;.​

==== Fanomezana asa ====
Araka ny nambaran' ny [[Rio Tinto]] dia mampiasa olona manodidina ny 2&amp;nbsp;000 ny QMM, ka [[Malagasy (vahoaka)|Malagasy]] ny 97 % amin' izany, izany hoe 1&amp;nbsp;940. Ankoatra izay dia manohana orinasa eo anelanelan' ny 150 sy 200 ao an-toerana ilay orinasa, ka manampy amin' ny toekarenan' ny  faritra&lt;ref name=&quot;:11&quot;&gt;&lt;small&gt;&quot;[https://www.riotinto.com/en/news/releases/2023/rio-tinto-and-government-of-madagascar-reach-agreement-supporting-the-long-term-operation-of-qmm- Rio Tinto and Government of Madagascar reach agreement supporting the long-term operation of QMM]&quot;, ''www.riotinto.com''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;.

==== Fampaandrosoana ny fiainan' ny mponina eny ifotony ====
Misy koa ny asa fanohanana ny fiainan' ny mponina eny an-toerana&lt;ref name=&quot;:11&quot; /&gt;. Na izany aza dia tsy mahafa-pahasaahiranana ny mponina izany fa mbola miaina ao anaty fahantrana toy ny Malagasy maro rehetra sy ny voka-dratsin' ny fitrandrahana ireo mponina ireo&lt;ref&gt;&lt;small&gt;&quot;[https://pwyp.mg/fr/wp-content/uploads/2023/04/FR-Version_Study-Brief_PWYP-MG-2022-3.pdf Les impacts négligés d'un exploitation à grande échelle : le cas de la mine Rio Tinto/QMM à Madagascar] {{Wayback|url=https://pwyp.mg/fr/wp-content/uploads/2023/04/FR-Version_Study-Brief_PWYP-MG-2022-3.pdf |date=20250412194734 }}&quot;, ''pwyp.mg''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;.

=== Fidiram-bolan' ny fanjakana ===
Tompon' ny 20 % amin' ny vola miasa ao amin' ny QMM ny fanjakana malagasy, ka ahafahany misitraka mivantana ny vola miditra amin' ny fitrandrahana. Ankoatra izany, tamin' ny volana Febroary 2025, ny [[Rio Tinto]] dia nanao sonia fifanarahana famatsiam-bola mitentina 20 tapitrisa dôlara tamin' ny fanjakana malagasy fanarenana ny [[Lalam-pirenena faha-13|lalam-pirenena]] [[Lalam-pirenena faha-13|faha-13]], izay manatsara ny fotodrafitrasa nasionaly&lt;ref&gt;&lt;small&gt;&quot;[https://www.agenceecofin.com/actualites-infrastructures/2402-126117-madagascar-a-signe-un-accord-de-20-millions-avec-rio-tinto-pour-la-rehabilitation-de-la-rn13 Madagascar a signé un accord de 20 millions $ avec Rio Tinto pour la réhabilitation de la RN13]&quot;, ''www.agenceecofin.com''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;.

=== Fampandrosoana ny tanàna ===
Nandray anjara lehibe tamin' ny fampandrosoana an' i [[Tolagnaro]] ny QMM tamin' ny alalan' ny fampiasam-bola amin' ny fotodrafitrasa ao an-toerana, anisan' izany ny fanamboarana ny [[seranan-tsambon' Ehoala]], izay notokanana tamin' ny taona 2009, izay manamora ny fanondranana sy mampisondroso ny toekarena ao an-toerana.

=== Famatsiana angovo ===
Ankoatra izay dia manome herinaratra ho an' ny mponina efa ho 80&amp;nbsp;000 eo ho eo ao Tolagnaro ilay orinasa miaraka amin' ny orinasam-pirenena [[Jiro sy Rano Malagasy|JIRAMA]]&lt;ref&gt;&lt;small&gt;&quot;[https://www.rfi.fr/fr/afrique/20230608-des-discussions-autour-du-futur-r%C3%A9gime-fiscal-de-la-principale-mine-de-madagascar Des discussions autour du futur régime fiscal de la principale mine de Madagascar]&quot;, ''Radio France international'', 8 Jona 2023, [https://archive.wikiwix.com/cache/index2.php?url=https%3A%2F%2Fwww.rfi.fr%2Ffr%2Fafrique%2F20230608-des-discussions-autour-du-futur-r%25C3%25A9gime-fiscal-de-la-principale-mine-de-madagascar#federation=archive.wikiwix.com&amp;tab=url Arsiva].&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;. Misy kaominina maromaro ao an-toerana voakasiky ny fitrandrahana sy ny hetsika fampandrosoana ara-tsôsialy ataon' ny QMM&lt;ref&gt;&lt;small&gt;&quot;[https://epe.bac-lac.gc.ca/100/201/300/vertigo/html/v09no3/2401?utm_source=chatgpt.com Économie politique du développement minier à Madagascar : l’analyse du projet QMM à Tolagnaro (Fort-Dauphin)]&quot;, ''epe.bac-lac.gc.ca''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;.

Tamin' ny taona 2021 dia nanao sonia fifanarahana hividianana herinaratra amin' ny mpamokatra herinaratra tsy miankina ny Rio Tinto. Ny fitaovana ampiasaina dia voalaza fa hanambatra ny 8 MW avy amin' ny masoandro sy 12 MW avy amin' ny rivotra an-dranomasina ary tambatra bateria fitahirizana angovo mba hanomezana angovo azo havaozina ho an' ny toeram-pitrandrahana&lt;ref&gt;&lt;small&gt;&quot;[https://africa-energy-portal.org/news/madagascar-cbe-connect-8-mwp-solar-power-plant-tolagnaro-mine?utm_source=chatgpt.com MADAGASCAR: CBE to connect an 8 MWp solar power plant to the Tôlagnaro mine]&quot;; ''africa-energy-portal.org''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;.

== Olana eo amin' ny fiainan' ny mponina ==

=== Olan' ny fananan-tany ===
Maro ny olona ao [[Tolagnaro]] nitaraina fa nalaina hanatontosana ny asan' ny QMM ny taniny sady nampanantenaina fa hahazoany tambiny na onitra ara-bola izany nefa tsy nahafa-po ny tompon-tany na tsy azony mihitsy izany tambiny na onitra izany&lt;ref&gt;&lt;small&gt;&quot;[https://www.wrm.org.uy/fr/articles-du-bulletin/madagascar-une-compensation-absurde? Madagascar : Une « compensation absurde »] {{Wayback|url=https://www.wrm.org.uy/fr/articles-du-bulletin/madagascar-une-compensation-absurde |date=20250708075643 }}&quot;, ''www.wrm.org.uy''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&lt;small&gt;&quot;[https://storytellingco.com/rio-tintos-social-license-breached-in-madagascar/ Rio Tinto’s ‘social license’ breached in Madagascar]&quot;, ''storytellingco.com''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&lt;small&gt;&quot;[https://1library.net/article/contesting-heritage-examples-rio-tinto-qmm-ilmenite-fort.qo13r6jz? Contesting heritage – Examples from the Rio Tinto/QMM Ilmenite mine in Fort-Dauphin, Southeast Madagascar]&quot;, ''1library.net''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;.

=== Fahalotoan' ny rano fisotro ===
Atahorana ny mety handotoan' ny QMM ny rano fisotro (izay sintonina avy amin' ny reniranon' Ambavarano) sy ny [[Ranomasimbe Indiana|ranomasina]] ao [[Tolagnaro]] ary ny fiantraikan' izany amin' ny fahasalamam-bahoaka ao amin' io tanàna io. Ny QMM anefa mitsipaka ny fiampangana azy ho tompon' antoka amin' ny fandotoana ny rano&lt;ref&gt;&lt;small&gt;&quot;[https://la1ere.francetvinfo.fr/reunion/madagascar-la-qmm-nie-toute-pollution-et-responsabilite-dans-la-mort-des-poissons-1284844.html Madagascar : la QMM nie toute pollution et responsabilité dans la mort des poissons]&quot;, ''la1ere.francetvinfo.fr''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:10&quot;&gt;&lt;small&gt;&quot;[https://earthworks.org/blog/timeline-of-events-at-the-qmm-mine-in-madagascar Timeline of Events at the QMM Mine in Madagascar]&quot;, ''earthworks.org''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;. 

Ny solombavambahoaka voafidy tao [[Toliara]], [[Siteny Randrianasoloniaiko]], dia nanainga ny fitondram-panjakana malagasy mba hidina any Tolagnaro hanao fanadihadiana momba io fitrandrahana io, fitrandrahana izay heverina fa miteraka fahasembanan' ny zaza sahala amin' ny vokatry ny baomba atômika&lt;ref&gt;&lt;small&gt;[https://la1ere.francetvinfo.fr/reunion/madagascar-enfants-victimes-mines-ilmenite-617538.html &quot;Madagascar: les enfants victimes des mines d'ilménite&quot;] in ''la1ere.francetvinfo.fr'' (14/08/2018). Notsidihina 25/01/2019.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;.

=== Fahafatesana biby an-drano ===
Tamin' ny volana Desambra 2018, taorian' ny firotsahan' ny [[orana]] dia nikoriana nankany amin' ny [[farihy]] ka nitarika fahafatesana [[trondro]] maro ny rano maloto. Tamin' ny volana Janoary 2019 dia nisy trondro maro maty tao amin' ny sisin-dranomasin' i [[Tolagnaro]] ka niteraka tsy fahalafosan' ny [[hazandrano]] teny an-tsena izany sady nisy fiantraikany amin' ny asa fiveloman' ny [[Jono|mpanjono]]. Ahiahina ho akora simika tsy voatandrina avy tao amin' ny QMM izay niparitaka tao an-dranomasina no niteraka izany&lt;ref name=&quot;:10&quot; /&gt;.

Nitranga indray ny fahafatesana trondro maro tamin' ny volana Marsa 2022 teo akaikin' ny toerana anaovan' ny [[Rio Tinto]] fitrandrahana&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;&lt;small&gt;&quot;[https://2424.mg/environnement-des-poissons-morts-decouverts-autour-du-seuil-deversoir-de-qmm-a-tolagnaro-les-activites-de-peche-autour-du-site-et-la-vente-de-produits-provenant-du-site-interdites/ Environnement – Des poissons morts découverts autour du seuil déversoir de QMM à Tolagnaro, les activités de pêche autour du site et la vente de produits provenant du site interdites]&quot;, ''2424.mg''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;&lt;small&gt;&quot;[https://yonnelautre.fr/spip.php?article17589 Madagascar : La mort de poissons près d’une mine de Rio Tinto a fait ressurgir les doléances de la population]&quot;, ''yonnelautre.fr''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;. Izany toe-javatra izany dia niteraka hetsi-panoherana avy amin' ny vahoaka, indrindra ireo izay mivelona amin' ny fanjonoana sy ny fikambanana amin' ny firaisa-monim-pirenena. Nanda ny fiampangana azy toy ny ahazatra ny Rio Tinto&lt;ref&gt;&lt;small&gt;Malavika Vyawahare, nadikan' i Sophie Fleurdepine, &quot;[https://fr.mongabay.com/2023/06/la-mort-de-poissons-pres-dune-mine-de-rio-tinto-a-madagascar-a-fait-ressurgir-les-doleances-de-la-population/ La mort de poissons près d’une mine de Rio Tinto à Madagascar a fait ressurgir les doléances de la population]&quot;, ''Mongabay''.30 juin 2023.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;. Manoloana izany rehetra izany dia andrasana foana ny valin' ny fanadihadiana ampanaovin' ny fitondram-panjakana malagasy, izay matetika tsy mivoaka na manala ny maha tompon' andrakitra ny QMM&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;. Ny fitondram-panjakana malagasy, amin' ny alalan' ny [[Autorité nationale de l'eau et de l’assainissement]] (ANDEA), mihitsy no voalaza fa nanome alalana ny QMM hanary ny rano avy nampiasainy any amin' ireo renirano eo akaikiny&lt;ref name=&quot;:10&quot; /&gt;.  

=== Fandotoana ===
Tamin' ny taona 2019, ny famakafakana nataon' ny ''[[Andrew John Lees#Ny Andrew Lees Trust|Andrew Lees Trust]]'' dia nahita fa 0,049 mg/l ny fatran' ny [[oraniôma]] ao amin' ny renirano, ka 63 % ambony noho ny torolalan' ny [[Fikambanana Maneran-Tany momba ny Fahasalamana]] (frantsay: ''Organisation mondiale de la Santé'' - OMS, na ''World Health Organization'' - WHO) momba ny rano fisotro izany, raha 0,0256 mg/l kosa ny tahan' ny [[Firamainty|firaka]], ka 256 % ambony noho ny soso-kevitry ny OMS ho an' ny rano fisotro izany. Tamin' io taona io ihany dia niaiky ny Rio Tinto fa tsy misy ny fefiloha fisakanana ny faikam-pitrandrahana eo an-toerana&lt;ref name=&quot;:10&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:10&quot; /&gt;.

Tamin' ny taona 2021, ny famakafakana nataon' ny mpikatroka dia nahatsikaritra fa ny toerana sasany eny ambanin' ny toeram-pitrandrahana dia misy oraniôma in-52 heny noho ny fenitry ny rano fisotro araka ny lazain' ny Fikambanana Maneran-Tany momba ny Fahasalamana, ary fandotoana amin' ny alalan' ny firaka in-42 heny noho ny fenitra&lt;ref name=&quot;:10&quot; /&gt;.

=== Fifanolanana amin' ny mponina ===
Tamin' ny Janoary 2013, ny hetsi-panoheran' ny fokonolona momba ilay fitrandrahana dia ravan' ny mpitandro filaminana malagasy izay nampiasa baomba mandatsa-dranomaso hanaparitahana ny vahoaka&lt;ref&gt;&lt;small&gt;&quot;[https://www.ejolt.org/2013/01/madagascar-local-protests-against-rio-tinto/ Madagascar: Local protests against Rio Tinto] {{Wayback|url=https://www.ejolt.org/2013/01/madagascar-local-protests-against-rio-tinto/ |date=20250806055956 }}&quot;, ''www.ejolt.org''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&lt;small&gt;&quot;[https://climate-diplomacy.org/case-studies/mining-conflict-madagascar? Mining Conflict in Madagascar]&quot;, c''limate-diplomacy.org''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;. Nihevitra ny [[Rio Tinto]] fa io hetsi-panoherana io dia avy amin' ny fitakiana onitra vola fanampin' ny teo aloha ataon' ny tompon' ny tany misy ny toeram-pitrandrahana&lt;ref&gt;&lt;small&gt;&quot;[https://www.ejolt.org/2013/11/rio-tinto-compensation-manipulation-in-southeast-madagascar/ Rio Tinto: compensation manipulation in southeast Madagascar] {{Wayback|url=https://www.ejolt.org/2013/11/rio-tinto-compensation-manipulation-in-southeast-madagascar/ |date=20250519174008 }}&quot;, ''www.ejolt.org''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&lt;small&gt;&quot;[https://www.researchgate.net/publication/353436866_The_mining-conservation_nexus_Rio_Tinto_development_'gifts'_and_contested_compensation_in_Madagascar_LDPI_Working_Paper_no_11 The mining-conservation nexus: Rio Tinto, development 'gifts' and contested compensation in Madagascar (LDPI Working Paper no. 11)]&quot;, ''www.researchgate.net''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;. Nilaza ny mpikatroka ao an-toerana fa 90 % amin' ny mpiasan' ilay orinasa dia tsy mponina avy ao an-toerana. Izany fanambaràna izany dia nolavin' ny Rio Tinto.  

=== Tsy fanajana ny fepetra sasany ===
Nametra-pialana tamin' io taona io ihany koa ny komity filan-kevitra mahaleotena tao amin' ilay orinasa noho ny fanjavonan' ny firesahana rehetra momba ny tontolo iainana ao anatin' ny laharam-pahamehana dimin' ny Rio Tinto&lt;ref&gt;&lt;small&gt;&quot;[https://www.miningsee.eu/tall-tales-tailings-truth-rio-tintos-rare-earth-mine-madagascar/ Tall tales and tailings - The truth obout Rio Tinto's rare earth mine Madagascar]&quot;, ''www.miningsee.eu''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&lt;small&gt;&quot;[https://www.scientificamerican.com/article/the-ecologists-and-the-mine/ The Ecologists and the Mine]&quot;, ''www.scientificamerican.com''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;. Teo anelanelan' ny volana Desambra 2014 sy Janoary 2015 dia tafiditra ao amin' ny faritra manelanelana ny toerana misy ny fitrandrahana sy ny farihin' i [[Besaroy (farihy)|Besaroy]] ny asa ataon' ilay orinasa&lt;ref&gt;&lt;small&gt;&quot;[https://earthworks.org/blog/timeline-of-events-at-the-qmm-mine-in-madagascar/ Timeline of Events at the QMM Mine in Madagascar]&quot;, ''Earthworks''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&lt;small&gt;&quot;[https://londonminingnetwork.org/2019/03/disaster-waiting-to-happen-rio-tintos-mining-waste/ Rio Tinto’s mining waste: a disaster waiting to happen?]&quot;, ''Andrew Lees Trust''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;. Nilaza ny [[Office National pour l'Environnement]] (ONE) fa azo tsinontsinoavina ny fiatraikan' izany&lt;ref&gt;&lt;small&gt;&quot;[https://www.minesandcommunities.org/article.php?a=14168&amp; Madagascar environmental regulator under scrutiny for Rio Tinto relationship]&quot;, ''www.minesandcommunities.org''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;. Nitaraina ny fikambanana any ifotony noho ny tsy fahafahany mahita ny tombana nataon' ny ONE ka nahafahan' ity farany ity namoaka izany fehin-kevitra izany, izany hoe ny tsy fisian' ny mangarahara&lt;ref&gt;&lt;small&gt;&quot;[https://news.mongabay.com/2019/11/madagascar-regulator-under-scrutiny-in-breach-at-rio-tinto-controlled-mine/ Madagascar regulator under scrutiny in breach at Rio Tinto-controlled mine]&quot;, ''news.mongabay.com''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;. Ny tranokalam-baovao ''[[Mongabay]]'' dia nanontany tena ny amin' ny fahafahan' ilay birao hifehy ny Rio Tinto, satria mampiahiahy ny fisian' ny fahaleovantena marina ananan' ny ONE izay vatsian' ny Rio Tinto vola&lt;ref&gt;&lt;small&gt;&quot;[https://news.mongabay.com/2019/04/madagascar-rio-tinto-mine-breaches-sensitive-wetland/ Madagascar: Rio Tinto mine breaches sensitive wetland]&quot;, ''news.mongabay.com''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;.  

=== Fahafatesana trondro ===
Tamin' ny taona 2022 dia nijanona dimy andro ny fitrandrahana noho ny fihetsiketsehana nataon' ny mponina noho ny fahafatesan' ny trondro anarivony tao amin' ny farihin' [[Ambavarano (farihy)|Ambavarano]] vokatry ny fanariana rano maloto avy ao amin' ny toeram-pitrandrahana&lt;ref name=&quot;:13&quot;&gt;&lt;small&gt;&quot;[https://news.mongabay.com/2023/05/fish-deaths-near-rio-tinto-mine-in-madagascar-dredge-up-community-grievances/ Fish deaths near Rio Tinto mine in Madagascar dredge up community grievances]&quot;, ''news.mongabay.com''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;, izany dia nolavin' ny Rio Tinto&lt;ref&gt;&lt;small&gt;&quot;[https://media.business-humanrights.org/media/documents/BHRRC_response_Final_11.12.23_2.pdf Rio Tinto response to BHRRC]&quot;, ''media.business-humanrights.org''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;. Fefiloha fihazonana faikam-pitrandrahana roa ao amin' ilay toeram-pitrandrahana no nanary rano iray tapitrisa metatra toratelo any amin' ny renirano ao an-toerana&lt;ref name=&quot;:10&quot; /&gt;&lt;ref&gt;&lt;small&gt;&quot;[https://www.reuters.com/markets/commodities/rio-tintos-madagascar-mine-restarts-after-reaching-deal-with-protesters-2022-05-24/ Rio Tinto's Madagascar mine restarts after reaching deal with protesters]&quot;, ''www.reuters.com''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;. Tao amin' ny renirao [[Mandromodromotra (ony)|Mandromondromotra]], no nanatantedrahana izany izay nahazoany alalana tamin' ny [[Autorité nationale de l'eau et de l’assainissement|Autorité Nationale de l'Eau et de l'Assainissement]] (ANDEA) izany&lt;ref name=&quot;:13&quot; /&gt;&lt;ref&gt;&lt;small&gt;&quot;[https://www.riotinto.com/-/media/content/documents/operations/qmm/rt-qmm-water-discharge-monitoring-data-2021.pdf?rev=7e8c95bc96c84782937dabe314366004 QMM Water Discharge Monitoring Data March 2021 (PDF)]&quot;, ''www.riotinto.com''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;.

== Jereo koa ==

* Fitrandrahana
** [[Fitrandrahana harena an-kibon' ny tany eto Madagasikara]]
** [[Rio Tinto]]
** [[QIT-Fer et Titane]]
** [[Toliara Sands]]
** [[Base Toliara]]

* Akora
** [[fasimainty]] - [[ilmenita]] - [[maneziôma]] - [[manganezy]] - [[vanadiôma]] - [[oraniôma]] - [[titanina]] - [[Diôksidana titanina|diôksida-na titanina]] - [[Firamainty|firaka]] - [[zirkôna]] - [[mônazita]] - [[karbônina]] - [[tany hamatra]] - [[metaly mavesatra]] - 

* Fotodrafitrasa
** [[Seranan-tsambon' Ehoala]]
** [[Lalam-pirenena faha-13]]
** [[Seranam-piaramanidin' i Tolagnaro]]

* Toerana
** [[Ambavarano (farihy)]]
** [[Besaroy (farihy)]]
** [[Lanirano (farihy)]]
** [[Mandromodromotra (ony)]]
** [[Faritra fitahirizan-javaboarin' i Mandena]]

== Rohy ivelany ==
'''Lalàna'''

* &quot;[https://www.assemblee-nationale.mg/wp-content/uploads/2020/11/Loi-n%C2%B0-99-022-portant-Code-minier.pdf Loi-n°-99-022-portant-Code-minier]&quot;, ''www.assemblee-nationale.mg''
* &quot;[https://www.assemblee-nationale.mg/wp-content/uploads/2024/02/LOI-n%C2%B0-2023-007-Code-minier.pdf Loi-n°-2023-007-Code-minier] {{Wayback|url=https://www.assemblee-nationale.mg/wp-content/uploads/2024/02/LOI-n%C2%B0-2023-007-Code-minier.pdf |date=20250826023823 }}&quot;, ''www.assemblee-nationale.mg''
'''Vidéo'''

* &quot;[https://www.youtube.com/watch?v=HaUJsBpm498 Madagascar, les espoirs déçus autour d'une entreprise minière]&quot;, ''www.youtube.com''
* &quot;[https://www.youtube.com/watch?v=x0RLpGNk6jg Madagascar : la communauté de Sainte Luce dit NON à l'exploitation minière]&quot;, ''www.youtube.com''
* &quot;[https://www.youtube.com/watch?v=2FLBc18oJUg RIO TINTO QMM - Billiongate &quot;Miliara afa-drakotra]&quot;, ''www.youtube.com''
* &quot;[https://www.youtube.com/watch?v=5KZgMpO5h5U Rio Tinto, une multinationale dans un coin perdu de Madagascar - Documentaire Investigation]&quot;, ''www.youtube.com''
* &quot;[https://www.youtube.com/watch?v=irbsM5TYpcM Madagascar : Rio Tinto QMM Fort Dauphin]&quot;, ''www.youtube.com''
* &quot;[https://www.youtube.com/watch?v=ARWniEL6FxY The solar and wind hybrid at Rio Tinto’s mine in Madagascar enabling responsible mining]&quot;, ''www.youtube.com''
* &quot;[https://www.youtube.com/watch?v=ry4McEDLEAc Info K Mada: ONE QMM du 19 Septembre 2018 by Kolo TV]&quot;, ''www.youtube.com''
* &quot;[https://www.youtube.com/watch?v=GN7QrTNwrg8 Les effets négatifs de l'arrivée de Rio Tinto]&quot;, ''www.youtube.com''
* &quot;[https://www.youtube.com/watch?v=-xYbY7YNeKw Rio Tinto, Fer et Titane: Madagascar QMM 2011]&quot;, ''www.youtube.com''
* &quot;[https://www.youtube.com/watch?v=qeGHYVAdE_8 QMM]&quot;, ''www.youtube.com''

'''Samihafa'''
* &quot;[https://www.rfi.fr/fr/afrique/20221219-madagascar-accord-de-sortie-de-crise-trouv%C3%A9-entre-le-minier-qmm-l-%C3%A9tat-et-les-manifestants Madagascar: accord de sortie de crise trouvé entre le minier QMM, l'État et les manifestants]&quot;, ''rfi.fr'' (20/12/2022)

* &quot;[https://africanmanager.com/madagascar-nouvelles-tensions-autour-des-activites-de-lentreprise-miniere-qmm/ Madagascar: Nouvelles tensions autour des activités de l’entreprise minière QMM]&quot;, ''africanmanager.com'' (5 juillet 2023)
* &quot;T[https://lexpress.mg/04/07/2023/taolagnaro-letau-se-resserre-autour-de-qmm/ aolagnaro - l'étau se resserre autour de QMM]&quot;, ''lexpress.mg'' (4 juillet 2023)
* &quot;[https://lexpress.mg/05/07/2023/taolagnaro-les-employes-de-qmm-rentrent-chez-eux/ Taolagnaro - Les employés de QMM rentre chez eux]&quot;, ''lexpress.mg'' (5 juillet 2023)
* &quot;[https://www.rfi.fr/fr/afrique/20230704-madagascar-nouvelles-tensions-autour-des-activit%C3%A9s-de-l-entreprise-mini%C3%A8re-qmm-%C3%A0-fort-dauphin Madagascar: nouvelles tensions autour des activités de l'entreprise minière QMM à Fort-Dauphin]&quot;, ''rfi.fr'' (04/07/2023)
* &lt;small&gt;&quot;&lt;/small&gt;[https://www.riotintomadagscar.com/index.htlm Rio Tinto QMM Madagascar Titanium Dioxide Mining Project&quot;. ''QMM web site''. Rio Tinto Group]..
* &quot;[https://www.business-humanrights.org/fr/derni%C3%A8res-actualit%C3%A9s/les-deux-manifestants-de-tolagnaro-fort-dauphin-ont-obtenu-une-libert%C3%A9-provisoire-mais-ont-subi-des-violations-de-leurs-droits/ Les deux manifestants de Tolagnaro Fort-Dauphin ont obtenu une liberté provisoire mais ont subi des violations de leurs droits]&quot;, ''business-humanrights.org''
* [https://la1ere.francetvinfo.fr/reunion/madagascar-enfants-victimes-mines-ilmenite-617538.html &quot;Madagascar: les enfants victimes des mines d'ilménite&quot;] in ''la1ere.francetvinfo.fr'' (14/08/2018). Notsidihina tamin' ny 25/01/2019.
* &quot;[https://www.pnae.mg/docs/ee/doc-qmm/rapport-investigation-one-cse-cnre-mission-expertise-eau-qmm-lanirano-evatraha-fd.pdf Mission d'expertise sur l'incidence des eaux de débordements de QMM dans le système lagunaire Lanirano-Evatraha à Fort-Dauphin (05 au 09 Février 2019)]&quot;, ''Office National pour l'Environnement'', 2019.
* &quot;[https://www.theguardian.com/environment/2024/apr/04/rio-tintos-madagascar-mine-may-face-lawsuit-over-pollution-claims Rio Tinto’s Madagascar mine may face lawsuit over pollution claims]&quot;, ''www.theguardian.com''
* &quot;[https://2424.mg/exploitation-miniere-60-des-ristournes-de-qmm-versees-a-trois-communes-de-la-region-anosy EXPLOITATION MINIERE – 60% des ristournes de QMM versées à trois communes de la région Anosy]&quot;, ''2424.mg''

== Loharano sy fanamarihana ==
[[Sokajy:Orinasa malagasy]]

[[Sokajy:Fitrandrahana]]
[[Sokajy:Orinasa aostraliana]]</text>
      <sha1>18nvrm1hsepl3ukj15sq5l1r383tvhg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Basshunter</title>
    <ns>0</ns>
    <id>246667</id>
    <revision>
      <id>1136813</id>
      <parentid>1097233</parentid>
      <timestamp>2026-04-29T10:29:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Eurohunter</username>
        <id>3451</id>
      </contributor>
      <comment>/* Tokan-tena */ +&quot;Ja eller nej&quot; with [[Käärijä]]</comment>
      <origin>1136813</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1645" sha1="4n3lm9bsiqndjkm12yz375v3xznbhai" xml:space="preserve">{{Infobox olona
|sary= 
|anarana=Basshunter
|teraka=22 Desambra 1984&lt;br /&gt;[[Halmstad]]
|maty= 
|firenena=[[Soeda]]
|mpiaraka=
|asa=
|taona niasàna=
}}
'''Basshunter''', '''Jonas Erik Altberg''' (teraka tamin'ny 22 Desambra 1984 tao [[Halmstad]]) dia mpilalao.

== Diskografia ==
=== Album ===
* ''[[The Bassmachine]]'' (2004)
* ''[[LOL (^^,)|LOL &lt;(^^,)&gt;]]'' (2006)
* ''[[Now You're Gone – The Album]]'' (2008)
* ''[[Bass Generation]]'' (2009)
* ''[[Calling Time]]'' (2013)

=== Tokan-tena ===
* &quot;The Big Show&quot; (2004)
* &quot;[[Welcome to Rainbow]]&quot; (2006)
* &quot;[[Boten Anna]]&quot; (2006)
* &quot;[[Vi sitter i Ventrilo och spelar DotA]]&quot; (2006)
* &quot;[[Jingle Bells]]&quot; (2006)
* &quot;[[Vifta med händerna]]&quot; (2006)
* &quot;[[Now You're Gone]]&quot; (2007)
* &quot;[[Please Don't Go]]&quot; (2008)
* &quot;[[All I Ever Wanted]]&quot; (2008)
* &quot;[[Angel in the Night]]&quot; (2008)
* &quot;Russia Privjet (Hardlanger Remix)&quot; (2008)
* &quot;[[I Miss You]]&quot; (2008)
* &quot;[[Walk on Water]]&quot; (2009)
* &quot;Al final&quot; (2009)
* &quot;[[Every Morning]]&quot; (2009)
* &quot;[[I Promised Myself]]&quot; (2009)
* &quot;[[Saturday]]&quot; (2010)
* &quot;[[Fest i hela huset]]&quot; (2011)
* &quot;[[Northern Light]]&quot; (2012)
* &quot;[[Dream on the Dancefloor]]&quot; (2012)
* &quot;[[Crash &amp; Burn]]&quot; (2013)
* &quot;Calling Time&quot; (2013)
* &quot;Elinor&quot; (2013)
* &quot;Masterpiece&quot; (2018)
* &quot;Home&quot; (2019)
* &quot;Angels Ain't Listening&quot; (2020)
* &quot;Life Speaks to Me&quot; (2021)
* &quot;End the Lies&quot; {{Small|(&amp; Alien Cut)}} (2022)
* &quot;[[Boten Anna|Ingen kan slå (Boten Anna)]]&quot; {{Small|([[Victor Leksell]])}} (2023)
* &quot;Ja eller nej&quot; {{Small|(x [[Käärijä]])}} (2026)

==Rohy ivelany==
* [https://basshunter.se Basshunter Official Web] 

[[Sokajy:Biôgrafia]]
[[Sokajy:Teraka tamin'ny taona 1984]]
[[Sokajy:Mpanao soedoà]]</text>
      <sha1>4n3lm9bsiqndjkm12yz375v3xznbhai</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Senador José Porfírio</title>
    <ns>0</ns>
    <id>256871</id>
    <revision>
      <id>1136633</id>
      <parentid>1121236</parentid>
      <timestamp>2026-04-28T12:19:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kontributor 2K</username>
        <id>31390</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>([[c:GR|GR]]) [[c:COM:FR|File renamed]]: [[File:Foto municipio.jpg]] → [[File:Bandeira de Senador José Porfírio PA.jpg]] fix meaningless/ambiguous file name</comment>
      <origin>1136633</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="859" sha1="4ypw7d0qaclvds1wk2i8dfaf17weyzc" xml:space="preserve">{{coord|-2.590830|-51.954170}}
{{infobox tanàna
|anarana       = Senador José Porfírio
|velarantany   =14.374,09
|fanjakana      = {{Pará}}
|isam-ponina   = 11.587 
|firenena      = {{Brazila}}
|ben'ny tanàna =
|sary          =Rio Xingu e a Orla de Senador José Porfírio.jpg
|saina =Bandeira de Senador José Porfírio PA.jpg
}}
[[File:Para Municip SenadorJosePorfirio.svg|thumb|left|Senador Jose Porfirio]]
'''Senador José Porfírio''' dia tanàna ao amin'ny fanjakana mizaka tenan'i [[Pará]] ao amin'ny [[Brazila]].

== Jeografia ==
Ny isam-ponina dia 11.587  mponina tamin'ny taona 2016.&lt;ref name='geocities'&gt;[http://download.geonames.org/export/ Brazila] ao amin'i geonames.org, novingiana ny 18/11/2018 &lt;/ref&gt;
Ony: [[Rio Xingu]]


== Jereo koa ==
* [[Brazila]]
** [[Pará]]

== Tsiahy ==
&lt;references/&gt;

{{commonscat}}
[[sokajy:Tanàna ao Pará]]</text>
      <sha1>4ypw7d0qaclvds1wk2i8dfaf17weyzc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Patos</title>
    <ns>0</ns>
    <id>256962</id>
    <revision>
      <id>1136725</id>
      <parentid>955609</parentid>
      <timestamp>2026-04-28T22:35:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HarryWurst</username>
        <id>36292</id>
      </contributor>
      <origin>1136725</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="659" sha1="c5w7cmvex2nzgf7xxv88891t29ltiff" xml:space="preserve">{{coord|-7.024440|-37.280000}}
{{infobox tanàna
|anarana       = Patos
|haavo = 242
|velarantany   =	512,79
| fanjakan     = {{Paraíba}}
|isam-ponina   = 103.165 
|firenena      = {{Brazila}}
|ben'ny tanàna =
|sary          =Patos, Brazil.jpg
|saina = Bandeira de Patos - PB.svg
}}
[[File:Brazil Paraíba Patos location map.svg|thumb|left|Patos]]
'''Patos''' dia tanàna ao amin'ny fanjakana mizaka tenan'i [[Paraíba]] ao amin'ny [[Brazila]].

== Jeografia ==
Ny isam-ponina dia 103.165  mponina tamin'ny taona 2022.
== Jereo koa ==
* [[Brazila]]
** [[Paraíba]]

== Tsiahy ==
&lt;references/&gt;

{{commonscat|Patos (Paraíba)}}

[[sokajy:Tanàna ao Paraíba]]</text>
      <sha1>c5w7cmvex2nzgf7xxv88891t29ltiff</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1136726</id>
      <parentid>1136725</parentid>
      <timestamp>2026-04-28T22:36:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HarryWurst</username>
        <id>36292</id>
      </contributor>
      <origin>1136726</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="660" sha1="oqb6k0w7e29pm2wuxyi0sxnyy8ly0kb" xml:space="preserve">{{coord|-7.024440|-37.280000}}
{{infobox tanàna
|anarana       = Patos
|haavo = 242
|velarantany   =	512,79
| fanjakana     = {{Paraíba}}
|isam-ponina   = 103.165 
|firenena      = {{Brazila}}
|ben'ny tanàna =
|sary          =Patos, Brazil.jpg
|saina = Bandeira de Patos - PB.svg
}}
[[File:Brazil Paraíba Patos location map.svg|thumb|left|Patos]]
'''Patos''' dia tanàna ao amin'ny fanjakana mizaka tenan'i [[Paraíba]] ao amin'ny [[Brazila]].

== Jeografia ==
Ny isam-ponina dia 103.165  mponina tamin'ny taona 2022.
== Jereo koa ==
* [[Brazila]]
** [[Paraíba]]

== Tsiahy ==
&lt;references/&gt;

{{commonscat|Patos (Paraíba)}}

[[sokajy:Tanàna ao Paraíba]]</text>
      <sha1>oqb6k0w7e29pm2wuxyi0sxnyy8ly0kb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ranavalona I</title>
    <ns>0</ns>
    <id>259423</id>
    <revision>
      <id>1136638</id>
      <parentid>1136630</parentid>
      <timestamp>2026-04-28T12:51:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JianJi</username>
        <id>36396</id>
      </contributor>
      <comment>/* Fianakaviana */</comment>
      <origin>1136638</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15179" sha1="514xqcxgeo501qphgvleidcrkq4sla3" xml:space="preserve">{{Infobox olona|anarana=Ranavalona I
|asa=[[Mpanjakavavy 1788-1861]]
|firenena=Madagasikara
|anarana hafa= Rabodonandrianampoinimerina
|sary=}}
'''Ranavalona I''' teraka '''Rabodonandrianampoinimerina''' 1788 - 16 aogositra 1861) fantatra ihany koa amin'ny hoe '''Ramavo''' na '''Ranavalo-Manjaka I''' na '''Ranavalona Reniny''', dia mpanjakavavy malagasy izay nanjaka tao amin' ny [[Fanjakan' Imerina|Fanjakan' i Madagasikara]], manana an' [[Antananarivo]] ho [[renivohitra]], ary ny fotoana nanjakany kosa dia nanomboka tamin' ny [[11 Aogositra|11 aogositra]] [[1828]] ka hatramin' ny [[16 Aogositra|16 aogositra]] [[1861]].

Rehefa nametraka ny tenany handimby ny vadiny [[Radama Voalohany|Radama I]] izay maty tanora izy dia niròna ho amin'ny fandalàna ny tanindrazana sady nanaraka ny politikan'ny fitokana-monina sy ny fahavitàn-tena, nanao izay hahakely dia kely ny fitsabahan' ny Eorôpeana amin'ny raharaham-panjakana malagasy. Niezaka Ranavalona I hampihena ny fifandraisana ara-toekarena sy ara-politika tamin'ireo firenena Eoropeana hitany ho mampihena ny hasin'ny fitondram-panjaka ary nandray fepetra henjana mba hanafoanana ny [[Fivavahana kristiana|fampianarana kristiana]] natombok'ireo misionera ao amin'ny [[London Missionary Society]] teo ambany fanjakan' i Radama I ka nasandratra avo ny fanompoan-tsampy ary nenjehina ireo [[Malagasy (vahoaka)|Malagasy]] mbola nikiry ho [[Kristianina|kristiana]] teto [[Madagasikara]].

Nampiasa betsaka ny fomba fanao nentin-drazana Ranavalona dia ny fanompoana (asa mahasolo ny fandoavana hetra amin'ny fanjakana) mba hamitàna ireo tetikasam-panjakana maro dia maro sy hanohizana ny fananganana tafika maoderina araka ny fomba eoropeana tamin'izany fotoana izany. Tsy misy anefa ny tambiny mba azon' ny olona amin'ny fanatanterahina izany fa mbola samy mianto-tena avokoa ny tsirairay. Teo anelanelan'ny 20.000 ka hatramin'ny 30.000 ny miaramila [[Merina]] vonona teo am-pelantanany, izay nalefany hampandry tany sy hanitarana ny ambaindain'ny fanjakana ihany koa. Ny [[ady]] matetika natao sy natrehina, ny [[Fivarotana andevo|varotra andevo]] anatiny sy ny [[Fanandevozana teto Madagasikara|fanandevozana]] mahery vaika, ny aretina manjaka, ny fanompoana matetika ary ny fampiharana [[Tangena (poizina)|tangena]] ho rafi-pitsarana tsy azo ivalozana no nampiakatra ny taham-pahafatesana teo amin'ny [[miaramila]] sy ny sivily nandritra ny 33 taona nanjakany, ka nampihena ny isan'ny mponina teto Madagasikara avy amin'ny 5 tapitrisa tamin'ny taona 1833 ho 2,5 tapitrisa sisa tamin'ny taona 1839.

Tantara iray anisan'ny mampiady hevitra indrindra ny tantaran-d Ranavalona Reniny na Ranavalona voalohany. Ny voalohany be mpanaraka sy mpahafantatra dia avy amin'ny Eoropeana sy ny kristiana malagasy. Fantatra amin'ny siakany sy ny fanenjehana ny kristiana noho ireo maritiora maro noho ny finoany sy ny fahasahiany mandroaka izay Eoropeana tsy azoazony. Hany ka raha vao hoe Ranavalona I no resahina dia fijery miiba avy hatrany ny ao an-tsain'ny [[Tontolo Tandrefana|Tandrefana]] ary manafintohina aza ny anaram-bositra nomena azy tamin'izany.

Ny fijery faharoa tsy mahazo avara-patana kosa dia avy amin'ireo mpandala ny [[Fomban-drazana malagasy|fomban-drazana]] sy ny [[tia tanindrazana]]. Tsy nikoso-maso nanoloana ny Eoropeana ary nampiharany amin'ny maha-Andriana tokana azy mihitsy, tsy mihemotra manoloana ny fandrahonana ara-miaramila. Faiziny mafy mihitsy ireo vahiny mitady hanjakazaka ary dia voatandro ny fiandrianam-pirenena. Izy no mampandoa onitra amin'izay firenena niady taminy fa ny mpitondra hafa taty aoriana manko lasa ny malagasy hatrany no nandoa onitra. Nahatazona ny fahefana ho eo ampelatanany na dia vehivavy aza Ranavalona I manoloana ny fanozongozonana avy any ivelany sy avy eto an-toerana.

== Fianakaviana ==
Teraka tamin'ny taona 1778 tany ho any tao Ambatomanoina, tokony ho 16 kilometatra (10 mi) atsinanan'i Antananarivo,[3] ny Printsesy Ramavo, zanak'i Printsy Andriantsalamanjaka sy ny Printsesy Rabodonandriantompo.[4] Fony mbola kely i Ramavo, dia nampandre an'Imboasalama mbola tsy (mpanjaka Andrianampoinimerina) ny rainy ny amin'ny tetika hamonoan'ny dadatoany Andrianjafy azy mba ho ny zanany no handova azy, kanjo nivadika ny raharaha ka dia Andrianampoinimerina no lasa mpanjaka tao Ambohimanga fa Andrianjafinandriamanitra kosa tavela tao Ilafy. Ho valisoa, dia nalain'i Andrianampoinimerina ho vadin'ny zanany lahy, ny Printsy Radama, izay notendren'ny mpanjaka ho mpandova azy Ramavo zanak'Andriantsalamanjaka. Nanambara ihany koa izy fa izay zaza avy amin'io fanambadiana io no ho voalohany amin'ny filaharan'ny ho mpandimby aorian'i Radama.

[...]

Tsy nanan-janaka tamin-d[[Radama I]] izy nefa niteraka an-dRakoto (ilay lasa [[Radama II]]) efa ho iray taona mahery taorian' ny nahafatesam-badiny. Ireto avy ny lehilahy nifandimby nanambady azy: [[Radama Voalohany|Radama I]] sy [[Rainiharo]] ary [[Rainijohary]].

== Fitondrana ==

=== Fiakarana teo amin' ny fitondrana ===
Tamin' ny taona 1828, tamin' ny nahafatesan-d[[Radama I]] vadiny sady zanak' [[Andrianampoinimerina]], dia Ramavo no niakatra teo amin' ny fitondrana tamin' ny 4 Aogositra 1829, araka ny lalànan' ny fifandimbiasana eo amin' ny fiandrianana, ka niova anarana hoe Ranavalona na Ranavalomanjaka fa tsy natao hoe Ramavo na Mavo na Rabodonandrianampoinimerina intsony. Ny fiakarany teo amin' ny fitondrana dia notohanan' ny Andriamamba, lehiben' ny tafika sy ny mpiaradia taminy.

=== Fanadiovana ny tao an-dapa ===
Satria noheveriny fa tia [[Vazaha eto Madagasikara|vazaha]] loatra sy tsy niraharaha firy ny [[Fivavahan-drazana malagasy|fivavahan-drazana]] ary nanova ny lamim-piarahamonina nifandovan' ny mpanjaka nifandimby Radama I, dia nataony izay tsy hisian' ny mpiara-miasa tamin-dRadama I ka nasandrany avo indray ny fanompoana ny [[Sampy (malagasy)|sampi]]&lt;nowiki/&gt;n' ny mpanjaka.

Tsy dia ny andriana loatra, araka izany, fa olon-tsotra no nianteherany hanatanjahany ny fahefany.

Nanjaka tanteraka ny antokon' ny [[hova]] taorian' ny niambohon' ilay mpanjaka tia fahalalahana (Radama I), ary dia nanjaka tokoa ny habibiana izay tsy mbola fahita teto Madagasikara tamin' izany. 

=== Fanandratana ny fomba-drazana ===
Nihevitra Ranavalona I fa fanitsakitsahana ny fiandrianany ny fanao sy ny hevitra nampidirin' ny misiônera izay nitory ny Filazantsara teo amin' ny fanjakany satria sady nitory ny haratsian' ny fanompoan-tsampy no nampianatra ny [[fitovian' ny olombelona rehetra]] ka mifanohitra amin' ny fomba nolovana hatramin' izay izany, dia ny fisian' ny saranga samihafa, indrindra ny fisian' ny [[Fanandevozana teto Madagasikara|fanandevozana]]. Hoy izy: &quot;''Ny fomban-drazako tsy mba mahamenatra ahy na mampatahotra ahy !&quot;''. Tsy azo nomena fampianarana noho izany ny andevo nanomboka tamin' ny taona 1832 ary nanomboka nihamafy koa ny fanenjehana ny Kristiana ka nisy ny novonoina ary maro no nandao ny fonenany.

Namono Kristiana maro dia maro tamin' ny taona 1857 izay heveriny ho mpivarotra tanidrazana izy. Hoy izy, mantsy an' ireo  Kristiana malagasy &quot;''Miala amiko ka mba ialako, mahafoy ahy ka mba foiko !''&quot;.

Nofoanany ny [[Prôtestantisma eto Madagasikara|finoana kristiana]], noheverina ho fahavalon' ny fanjakana sy mpamadika ny misiônera sy ny mpanaraka ny misiônera. Tamin' ny taona 1849 no tena nafana ny fanenjehana ny Kristiana izay nodorana velona (ohatra: [[Rafaravavy Rasalama|Rasalama]]), notapahan-doha na navarina avy teny amin' ny havoana.

=== Fanitarana fanjakana ===
[[Sary:Original_wooden_manjakamiadana_palace_of_Ranavalona_I_of_Madagascar.jpg|vignette|Lapan'i Manjakamiadana aorizinaly vita hamin'ny hazo manontolo tamin'ny fotoana nanjakan-d Ranavalona I teto Madagasikara]]
Tsy ny tanin' ny Madagasikara manontolo no nofehezin' ny Fanjakan' Imerina, izay nataon' ny Eorôpeana hoe &quot;Fanjakan' i Madagasikara&quot;, ka noho izany dia niezaka Ranavalona I mba hanjaka koa tamin' ny mponina tany amin' ny tapany atsimo-atsinanan' i Madagasikara sy ny ao afovoany atsimo ary any avaratra-andrefana izay teo ambany fiarovan' ny Frantsay nanorim-ponenanan tao [[Nosibe]] hatramin' ny taona 1841, faha [[Napoléon III]].

=== Fifandraisana tamin' ny vahiny ===
Noroahiny hody ny solontenan' ny [[Britanika|fanjakana britanika]] sady nanohitra ny fidiran' ny tafika frantsay tao amin' ny fanjakany izy tamin' ny taona 1829. Nobodoiny ny tany sy fananan' izy ireo

Nifandraharaha tamin' ny mpivarotra eorôpena ihany Ranavalona I tamin' ny hisian' ny fanamboarana fanaka sy fitaovam-piadiana eto an-toerana hiarovany ny fanjakany, ka ilay Frantsay atao hoe [[Jean Laborde]], izay mpanao taozavatra tsy niankina tamin' ny fanjakana frantsay, no nisahana izany nanomboka tamin' ny taona 1843.

Nila fiarovana tamin' ny Frantsay i [[Radama II|Rakotondradama]] nefa tsy nampahalala mialoha izany an-dRanavalona I izay tezitra noho izany ka nandroaka ny Eorôpeana izay noheveriny fa nikononkonona fanonganana.

Frantsay vitsy dia vitsy no mba navahan' ny mpanjakavavy tamin' izany, ka anisan' ireo i [[Jean Laborde]], izay olona nitokisany tokoa nandritra ny 25 taona. Izy no nanangana ozinina maro, sy nampiditra indostria maro tao amin' ny fanjakany ary izy koa no vy nahitana ny [[Rova Manjakamiadana|Rovan' i Manjakamiadana]], izay nilana olona an' arivorivony tamin' ny nananganana azy. I Jean Laborde no naharesy lahatra ny mpanjakavavy ka nampalefaka azy tamin' ny vahiny. Nanomboka nisokatra ny fifanakalozana ara-barotra amin' ny any ivelany.

Anisan' ireo nanohy niaina tao Imerina i [[Jean Laborde]], mpandraharaha iray izay nanamboatra basy sy nanorina orinasa hafa tamin' ny anaran' ny fitondram-panjaka, ary i [[Joseph-François Lambert]], mpanao fiantohana frantsay sy mpivarotra andevo niaraka tamin' ny printsy [[Radama II|Rakotondradama]], dia nanao sonia fifanarahana fifaneraserana, fantatra amin' ny anarana hoe ''[[Charte Lambert]]''.

=== Fifehezana ny vahoaka ===
Namoaka karazana lalàna izay nanageja tokoa ny vahoakany ny mpanjakavavy.  Ny mponina tao amin' ny fanjakany dia afaka niampanga ny heloka isan-karazany toy ny halatra sy ny fanarahana ny fivavahana kristiana ary indrindra ny [[famosaviana]], izay nosaziana tamin' ny alalan' ny fampinomana [[tangena]]. Teo anelanelan' ny taona 1828 sy 1861 dia nahafaty olona 3&amp;nbsp;000 teo ho eo isan-taona ny tangena.

== Fiafarany ==
Tamin' ny Zoma 16 Aogositra 1861, tamin' ny 7 ora maraina no niamboho tamin' ny faha-73 taonany ny mpanjakavavy rehefa nanjaka 33 taona, ka Rakotondradama izay antsoina hoe [[Radama II]] no nandimby azy. Tamin' ny fotoana nanjakany no niavian' ny anarany hoe Ranavalona, izay midika hoe &quot;ilay mitana sy miaro&quot;.

Teo imason' ny vahiny, Ranavalona I dia noheverina ho mpanjakavavy henjana sy mahery setra, indrindra noho ny fanenjehana kristianina. Amin' ny ankapobeny dia misy koa ny nankasitraka azy noho ny nampahatanjahany sy ny niarovany ny fahaleovantenan' ny [[Fanjakan' Imerina|Fanjakan' i Madagasikara]].

== Jereo koa ==

* [[Andrianampoinimerina]] (1787-1810)
* [[Radama I]] (1810-1828)
* [[Ranavalona I]] (1828-1861)
* [[Radama II]] (1861-1863)
* [[Rasoherina]] (1863-1868)
* [[Ranavalona II]] (1868-1883)
* [[Ranavalona III]] (1883-1897)

== Boky ==

* Académie malgache. ''Collection de documents concernant Madagascar et les pays voisins'', Volume 4, Part 4 (in French). Antananarivo: Imprimerie Moderne de l'Emyrne.
* Ade Ajayi, Jacob Festus (1989). ''Africa in the Nineteenth Century until the 1880s''. Paris: UNESCO. &lt;nowiki&gt;ISBN 978-0-520-03917-9&lt;/nowiki&gt;.
* Andrew, David; Blond, Becca; Parkinson, Tom; Anderson, Aaron (2008). ''Lonely Planet Madagascar &amp; Comoros''. London: Lonely Planet. &lt;nowiki&gt;ISBN 978-1-74104-608-3&lt;/nowiki&gt;.
* Bloch, Maurice (1986). ''From blessing to violence: history and ideology in the circumcision ritual of the Merina of Madagascar''. Cambridge, UK: Cambridge University Press. &lt;nowiki&gt;ISBN 978-0-521-31404-6&lt;/nowiki&gt;.
* Brown, Mervyn (2016). ''A History of Madagascar''. Markus Wiener Publishers.
* Campbell, Gwyn (2012). ''David Griffiths and the Missionary &quot;History of Madagascar&quot;''. Leiden, The Netherlands: Brill. &lt;nowiki&gt;ISBN 978-90-04-20980-0&lt;/nowiki&gt;.
* Cole, Jennifer (2001). ''Forget Colonialism?: Sacrifice and the Art of Memory in Madagascar''. Berkeley, CA: University of California Press. &lt;nowiki&gt;ISBN 978-0-520-92682-0&lt;/nowiki&gt;.
* Dominique Ranaivoson, ''Madagascar : dictionnaire des personnalités historiques'', Sépia, Saint-Maur-des-Fossés ; Tsipika, Antananarivo, 2011 (2&lt;sup&gt;e&lt;/sup&gt; éd.), p. 151 (&lt;nowiki&gt;ISBN 978-2-84280-101-4&lt;/nowiki&gt;).
* Ellis, William (1838). ''Volume 2 of History of Madagascar: Comprising Also the Progress of the Christian Mission Established in 1818''. London: Fisher, Son &amp; Co.
* Ellis, William (1870). ''The Martyr Church''. London: J. Snow.
* Freeman, Joseph John; Johns, David (1840). ''A narrative of the persecution of the Christians in Madagascar: with details of the escape of six Christian refugees now in England''. Berlin: J. Snow. Retrieved 5 February 2011.
* Frémigacci, Jean (1999). &quot;Le Rova de Tananarive: Destruction d'un lieu saint ou constitution d'une référence identitaire?&quot;. In ''Chrétien'', Jean-Pierre (ed.). Histoire d'Afrique (in French). Paris: Editions Karthala. pp. 421–444. &lt;nowiki&gt;ISBN 978-2-86537-904-0&lt;/nowiki&gt;.
* Jackson, Guida M. (1999). ''Women Rulers Throughout the Ages''. An Illustrated Guide. ABC-CLIO.
* Koschorko, Klaus; Ludwig, Frieder; Delgado, Mariano (2007). ''A history of Christianity in Asia, Africa and Latin America, 1450–1990''. Cambridge, U.K.: Wm. B. Eerdmans Publishing Co. &lt;nowiki&gt;ISBN 978-0-8028-2889-7&lt;/nowiki&gt;.
* Laidler, Keith (2005). ''Female Caligula: Ranavalona, the Mad Queen of Madagascar''. London: John Wiley &amp; Sons. &lt;nowiki&gt;ISBN 978-0-470-02226-9&lt;/nowiki&gt;.
* &quot;L'habitation à Madagascar&quot;. ''Colonie de Madagascar: Notes, reconnaissances et explorations''. Vol. 4. Imprimerie Officielle de Tananarive. 1898.
* MacDonald Fraser, George (1977). ''Flashman's Lady''. London: Collins. &lt;nowiki&gt;ISBN 978-0-00-744949-1&lt;/nowiki&gt;.
* Nicolas Martin, ''Symboles royaux et rivalités à la cour de Radama II'', Antananarivo, 2021.
* Oliver, Samuel (1886). ''Madagascar: An Historical and Descriptive Account of the Island and its Former Dependencies''. Vol. 1. New York: Macmillan and Co.
* Pfeiffer, Ida (1861). ''The last travels of Ida Pfeiffer: inclusive of a visit to Madagascar''. London: Harper.
* Prout, Ebenezer (1863). ''Madagascar: Its Mission and Its Martyrs''. London: London Missionary Society.
* Raison-Jourde, Françoise (1991). ''Bible et pouvoir à Madagascar au XIXe siècle''. Antananarivo: Karthala Editions. &lt;nowiki&gt;ISBN 978-2-86537-317-8&lt;/nowiki&gt;.
* Ralibera, Daniel; De Taffin, Gabriel (1993). ''Madagascar et le christianisme''. Paris: Karthala Editions. &lt;nowiki&gt;ISBN 978-92-9028-211-2&lt;/nowiki&gt;.
* Sharp, Leslie (2002). ''The Sacrificed Generation: Youth, History, and the Colonized Mind in Madagascar''. Berkeley, CA: University of California Press. &lt;nowiki&gt;ISBN 0-520-22951-7&lt;/nowiki&gt;.
* Wright, Jennifer (2022). ''I że ci (nie) odpuszczę. Najbardziej mordercze kobiety w historii'' (in Polish). Wydawnictwo Poznańskie.


[[Sokajy:Tantaran'i Madagasikara]]</text>
      <sha1>514xqcxgeo501qphgvleidcrkq4sla3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1136643</id>
      <parentid>1136638</parentid>
      <timestamp>2026-04-28T13:43:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JianJi</username>
        <id>36396</id>
      </contributor>
      <comment>/* Fianakaviana */</comment>
      <origin>1136643</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15211" sha1="ir4c4xfe25zhx2ao8ozjohg0u7xeq8t" xml:space="preserve">{{Infobox olona|anarana=Ranavalona I
|asa=[[Mpanjakavavy 1788-1861]]
|firenena=Madagasikara
|anarana hafa= Rabodonandrianampoinimerina
|sary=}}
'''Ranavalona I''' teraka '''Rabodonandrianampoinimerina''' 1788 - 16 aogositra 1861) fantatra ihany koa amin'ny hoe '''Ramavo''' na '''Ranavalo-Manjaka I''' na '''Ranavalona Reniny''', dia mpanjakavavy malagasy izay nanjaka tao amin' ny [[Fanjakan' Imerina|Fanjakan' i Madagasikara]], manana an' [[Antananarivo]] ho [[renivohitra]], ary ny fotoana nanjakany kosa dia nanomboka tamin' ny [[11 Aogositra|11 aogositra]] [[1828]] ka hatramin' ny [[16 Aogositra|16 aogositra]] [[1861]].

Rehefa nametraka ny tenany handimby ny vadiny [[Radama Voalohany|Radama I]] izay maty tanora izy dia niròna ho amin'ny fandalàna ny tanindrazana sady nanaraka ny politikan'ny fitokana-monina sy ny fahavitàn-tena, nanao izay hahakely dia kely ny fitsabahan' ny Eorôpeana amin'ny raharaham-panjakana malagasy. Niezaka Ranavalona I hampihena ny fifandraisana ara-toekarena sy ara-politika tamin'ireo firenena Eoropeana hitany ho mampihena ny hasin'ny fitondram-panjaka ary nandray fepetra henjana mba hanafoanana ny [[Fivavahana kristiana|fampianarana kristiana]] natombok'ireo misionera ao amin'ny [[London Missionary Society]] teo ambany fanjakan' i Radama I ka nasandratra avo ny fanompoan-tsampy ary nenjehina ireo [[Malagasy (vahoaka)|Malagasy]] mbola nikiry ho [[Kristianina|kristiana]] teto [[Madagasikara]].

Nampiasa betsaka ny fomba fanao nentin-drazana Ranavalona dia ny fanompoana (asa mahasolo ny fandoavana hetra amin'ny fanjakana) mba hamitàna ireo tetikasam-panjakana maro dia maro sy hanohizana ny fananganana tafika maoderina araka ny fomba eoropeana tamin'izany fotoana izany. Tsy misy anefa ny tambiny mba azon' ny olona amin'ny fanatanterahina izany fa mbola samy mianto-tena avokoa ny tsirairay. Teo anelanelan'ny 20.000 ka hatramin'ny 30.000 ny miaramila [[Merina]] vonona teo am-pelantanany, izay nalefany hampandry tany sy hanitarana ny ambaindain'ny fanjakana ihany koa. Ny [[ady]] matetika natao sy natrehina, ny [[Fivarotana andevo|varotra andevo]] anatiny sy ny [[Fanandevozana teto Madagasikara|fanandevozana]] mahery vaika, ny aretina manjaka, ny fanompoana matetika ary ny fampiharana [[Tangena (poizina)|tangena]] ho rafi-pitsarana tsy azo ivalozana no nampiakatra ny taham-pahafatesana teo amin'ny [[miaramila]] sy ny sivily nandritra ny 33 taona nanjakany, ka nampihena ny isan'ny mponina teto Madagasikara avy amin'ny 5 tapitrisa tamin'ny taona 1833 ho 2,5 tapitrisa sisa tamin'ny taona 1839.

Tantara iray anisan'ny mampiady hevitra indrindra ny tantaran-d Ranavalona Reniny na Ranavalona voalohany. Ny voalohany be mpanaraka sy mpahafantatra dia avy amin'ny Eoropeana sy ny kristiana malagasy. Fantatra amin'ny siakany sy ny fanenjehana ny kristiana noho ireo maritiora maro noho ny finoany sy ny fahasahiany mandroaka izay Eoropeana tsy azoazony. Hany ka raha vao hoe Ranavalona I no resahina dia fijery miiba avy hatrany ny ao an-tsain'ny [[Tontolo Tandrefana|Tandrefana]] ary manafintohina aza ny anaram-bositra nomena azy tamin'izany.

Ny fijery faharoa tsy mahazo avara-patana kosa dia avy amin'ireo mpandala ny [[Fomban-drazana malagasy|fomban-drazana]] sy ny [[tia tanindrazana]]. Tsy nikoso-maso nanoloana ny Eoropeana ary nampiharany amin'ny maha-Andriana tokana azy mihitsy, tsy mihemotra manoloana ny fandrahonana ara-miaramila. Faiziny mafy mihitsy ireo vahiny mitady hanjakazaka ary dia voatandro ny fiandrianam-pirenena. Izy no mampandoa onitra amin'izay firenena niady taminy fa ny mpitondra hafa taty aoriana manko lasa ny malagasy hatrany no nandoa onitra. Nahatazona ny fahefana ho eo ampelatanany na dia vehivavy aza Ranavalona I manoloana ny fanozongozonana avy any ivelany sy avy eto an-toerana.

== Fianakaviana ==
Teraka tamin'ny taona 1778 tany ho any tao [[Ambatomanoina]], tokony ho 16 kilometatra (10 mi) atsinanan'i Antananarivo, ny Printsesy Ramavo, zanaky ny Printsy Andriantsalamanjaka sy ny Printsesy Rabodonandriantompo. Fony mbola kely i Ramavo, dia nampandre an'Imboasalama mbola tsy (mpanjaka Andrianampoinimerina) ny rainy ny amin'ny tetika hamonoan'ny dadatoany Andrianjafy azy mba ho ny zanany no handova azy, kanjo nivadika ny raharaha ka dia [[Andrianampoinimerina]] no lasa mpanjaka tao [[Ambohimanga]] fa [[Andrianjafinandriamanitra]] kosa tavela tao [[Ilafy]]. Ho valisoa, dia nalain'i Andrianampoinimerina ho vadin'ny zanany lahy, ny Printsy [[Radama Voalohany|Radama]], izay notendren'ny mpanjaka ho mpandova azy Ramavo zanak'Andriantsalamanjaka. Nanambara ihany koa izy fa izay zaza avy amin'io fanambadiana io no ho voalohany amin'ny filaharan'ny ho mpandimby an-dRadama.

[...]

Tsy nanan-janaka tamin-d[[Radama I]] izy nefa niteraka an-dRakoto (ilay lasa [[Radama II]]) efa ho iray taona mahery taorian' ny nahafatesam-badiny. Ireto avy ny lehilahy nifandimby nanambady azy: [[Radama Voalohany|Radama I]] sy [[Rainiharo]] ary [[Rainijohary]].

== Fitondrana ==

=== Fiakarana teo amin' ny fitondrana ===
Tamin' ny taona 1828, tamin' ny nahafatesan-d[[Radama I]] vadiny sady zanak' [[Andrianampoinimerina]], dia Ramavo no niakatra teo amin' ny fitondrana tamin' ny 4 Aogositra 1829, araka ny lalànan' ny fifandimbiasana eo amin' ny fiandrianana, ka niova anarana hoe Ranavalona na Ranavalomanjaka fa tsy natao hoe Ramavo na Mavo na Rabodonandrianampoinimerina intsony. Ny fiakarany teo amin' ny fitondrana dia notohanan' ny Andriamamba, lehiben' ny tafika sy ny mpiaradia taminy.

=== Fanadiovana ny tao an-dapa ===
Satria noheveriny fa tia [[Vazaha eto Madagasikara|vazaha]] loatra sy tsy niraharaha firy ny [[Fivavahan-drazana malagasy|fivavahan-drazana]] ary nanova ny lamim-piarahamonina nifandovan' ny mpanjaka nifandimby Radama I, dia nataony izay tsy hisian' ny mpiara-miasa tamin-dRadama I ka nasandrany avo indray ny fanompoana ny [[Sampy (malagasy)|sampi]]&lt;nowiki/&gt;n' ny mpanjaka.

Tsy dia ny andriana loatra, araka izany, fa olon-tsotra no nianteherany hanatanjahany ny fahefany.

Nanjaka tanteraka ny antokon' ny [[hova]] taorian' ny niambohon' ilay mpanjaka tia fahalalahana (Radama I), ary dia nanjaka tokoa ny habibiana izay tsy mbola fahita teto Madagasikara tamin' izany. 

=== Fanandratana ny fomba-drazana ===
Nihevitra Ranavalona I fa fanitsakitsahana ny fiandrianany ny fanao sy ny hevitra nampidirin' ny misiônera izay nitory ny Filazantsara teo amin' ny fanjakany satria sady nitory ny haratsian' ny fanompoan-tsampy no nampianatra ny [[fitovian' ny olombelona rehetra]] ka mifanohitra amin' ny fomba nolovana hatramin' izay izany, dia ny fisian' ny saranga samihafa, indrindra ny fisian' ny [[Fanandevozana teto Madagasikara|fanandevozana]]. Hoy izy: &quot;''Ny fomban-drazako tsy mba mahamenatra ahy na mampatahotra ahy !&quot;''. Tsy azo nomena fampianarana noho izany ny andevo nanomboka tamin' ny taona 1832 ary nanomboka nihamafy koa ny fanenjehana ny Kristiana ka nisy ny novonoina ary maro no nandao ny fonenany.

Namono Kristiana maro dia maro tamin' ny taona 1857 izay heveriny ho mpivarotra tanidrazana izy. Hoy izy, mantsy an' ireo  Kristiana malagasy &quot;''Miala amiko ka mba ialako, mahafoy ahy ka mba foiko !''&quot;.

Nofoanany ny [[Prôtestantisma eto Madagasikara|finoana kristiana]], noheverina ho fahavalon' ny fanjakana sy mpamadika ny misiônera sy ny mpanaraka ny misiônera. Tamin' ny taona 1849 no tena nafana ny fanenjehana ny Kristiana izay nodorana velona (ohatra: [[Rafaravavy Rasalama|Rasalama]]), notapahan-doha na navarina avy teny amin' ny havoana.

=== Fanitarana fanjakana ===
[[Sary:Original_wooden_manjakamiadana_palace_of_Ranavalona_I_of_Madagascar.jpg|vignette|Lapan'i Manjakamiadana aorizinaly vita hamin'ny hazo manontolo tamin'ny fotoana nanjakan-d Ranavalona I teto Madagasikara]]
Tsy ny tanin' ny Madagasikara manontolo no nofehezin' ny Fanjakan' Imerina, izay nataon' ny Eorôpeana hoe &quot;Fanjakan' i Madagasikara&quot;, ka noho izany dia niezaka Ranavalona I mba hanjaka koa tamin' ny mponina tany amin' ny tapany atsimo-atsinanan' i Madagasikara sy ny ao afovoany atsimo ary any avaratra-andrefana izay teo ambany fiarovan' ny Frantsay nanorim-ponenanan tao [[Nosibe]] hatramin' ny taona 1841, faha [[Napoléon III]].

=== Fifandraisana tamin' ny vahiny ===
Noroahiny hody ny solontenan' ny [[Britanika|fanjakana britanika]] sady nanohitra ny fidiran' ny tafika frantsay tao amin' ny fanjakany izy tamin' ny taona 1829. Nobodoiny ny tany sy fananan' izy ireo

Nifandraharaha tamin' ny mpivarotra eorôpena ihany Ranavalona I tamin' ny hisian' ny fanamboarana fanaka sy fitaovam-piadiana eto an-toerana hiarovany ny fanjakany, ka ilay Frantsay atao hoe [[Jean Laborde]], izay mpanao taozavatra tsy niankina tamin' ny fanjakana frantsay, no nisahana izany nanomboka tamin' ny taona 1843.

Nila fiarovana tamin' ny Frantsay i [[Radama II|Rakotondradama]] nefa tsy nampahalala mialoha izany an-dRanavalona I izay tezitra noho izany ka nandroaka ny Eorôpeana izay noheveriny fa nikononkonona fanonganana.

Frantsay vitsy dia vitsy no mba navahan' ny mpanjakavavy tamin' izany, ka anisan' ireo i [[Jean Laborde]], izay olona nitokisany tokoa nandritra ny 25 taona. Izy no nanangana ozinina maro, sy nampiditra indostria maro tao amin' ny fanjakany ary izy koa no vy nahitana ny [[Rova Manjakamiadana|Rovan' i Manjakamiadana]], izay nilana olona an' arivorivony tamin' ny nananganana azy. I Jean Laborde no naharesy lahatra ny mpanjakavavy ka nampalefaka azy tamin' ny vahiny. Nanomboka nisokatra ny fifanakalozana ara-barotra amin' ny any ivelany.

Anisan' ireo nanohy niaina tao Imerina i [[Jean Laborde]], mpandraharaha iray izay nanamboatra basy sy nanorina orinasa hafa tamin' ny anaran' ny fitondram-panjaka, ary i [[Joseph-François Lambert]], mpanao fiantohana frantsay sy mpivarotra andevo niaraka tamin' ny printsy [[Radama II|Rakotondradama]], dia nanao sonia fifanarahana fifaneraserana, fantatra amin' ny anarana hoe ''[[Charte Lambert]]''.

=== Fifehezana ny vahoaka ===
Namoaka karazana lalàna izay nanageja tokoa ny vahoakany ny mpanjakavavy.  Ny mponina tao amin' ny fanjakany dia afaka niampanga ny heloka isan-karazany toy ny halatra sy ny fanarahana ny fivavahana kristiana ary indrindra ny [[famosaviana]], izay nosaziana tamin' ny alalan' ny fampinomana [[tangena]]. Teo anelanelan' ny taona 1828 sy 1861 dia nahafaty olona 3&amp;nbsp;000 teo ho eo isan-taona ny tangena.

== Fiafarany ==
Tamin' ny Zoma 16 Aogositra 1861, tamin' ny 7 ora maraina no niamboho tamin' ny faha-73 taonany ny mpanjakavavy rehefa nanjaka 33 taona, ka Rakotondradama izay antsoina hoe [[Radama II]] no nandimby azy. Tamin' ny fotoana nanjakany no niavian' ny anarany hoe Ranavalona, izay midika hoe &quot;ilay mitana sy miaro&quot;.

Teo imason' ny vahiny, Ranavalona I dia noheverina ho mpanjakavavy henjana sy mahery setra, indrindra noho ny fanenjehana kristianina. Amin' ny ankapobeny dia misy koa ny nankasitraka azy noho ny nampahatanjahany sy ny niarovany ny fahaleovantenan' ny [[Fanjakan' Imerina|Fanjakan' i Madagasikara]].

== Jereo koa ==

* [[Andrianampoinimerina]] (1787-1810)
* [[Radama I]] (1810-1828)
* [[Ranavalona I]] (1828-1861)
* [[Radama II]] (1861-1863)
* [[Rasoherina]] (1863-1868)
* [[Ranavalona II]] (1868-1883)
* [[Ranavalona III]] (1883-1897)

== Boky ==

* Académie malgache. ''Collection de documents concernant Madagascar et les pays voisins'', Volume 4, Part 4 (in French). Antananarivo: Imprimerie Moderne de l'Emyrne.
* Ade Ajayi, Jacob Festus (1989). ''Africa in the Nineteenth Century until the 1880s''. Paris: UNESCO. &lt;nowiki&gt;ISBN 978-0-520-03917-9&lt;/nowiki&gt;.
* Andrew, David; Blond, Becca; Parkinson, Tom; Anderson, Aaron (2008). ''Lonely Planet Madagascar &amp; Comoros''. London: Lonely Planet. &lt;nowiki&gt;ISBN 978-1-74104-608-3&lt;/nowiki&gt;.
* Bloch, Maurice (1986). ''From blessing to violence: history and ideology in the circumcision ritual of the Merina of Madagascar''. Cambridge, UK: Cambridge University Press. &lt;nowiki&gt;ISBN 978-0-521-31404-6&lt;/nowiki&gt;.
* Brown, Mervyn (2016). ''A History of Madagascar''. Markus Wiener Publishers.
* Campbell, Gwyn (2012). ''David Griffiths and the Missionary &quot;History of Madagascar&quot;''. Leiden, The Netherlands: Brill. &lt;nowiki&gt;ISBN 978-90-04-20980-0&lt;/nowiki&gt;.
* Cole, Jennifer (2001). ''Forget Colonialism?: Sacrifice and the Art of Memory in Madagascar''. Berkeley, CA: University of California Press. &lt;nowiki&gt;ISBN 978-0-520-92682-0&lt;/nowiki&gt;.
* Dominique Ranaivoson, ''Madagascar : dictionnaire des personnalités historiques'', Sépia, Saint-Maur-des-Fossés ; Tsipika, Antananarivo, 2011 (2&lt;sup&gt;e&lt;/sup&gt; éd.), p. 151 (&lt;nowiki&gt;ISBN 978-2-84280-101-4&lt;/nowiki&gt;).
* Ellis, William (1838). ''Volume 2 of History of Madagascar: Comprising Also the Progress of the Christian Mission Established in 1818''. London: Fisher, Son &amp; Co.
* Ellis, William (1870). ''The Martyr Church''. London: J. Snow.
* Freeman, Joseph John; Johns, David (1840). ''A narrative of the persecution of the Christians in Madagascar: with details of the escape of six Christian refugees now in England''. Berlin: J. Snow. Retrieved 5 February 2011.
* Frémigacci, Jean (1999). &quot;Le Rova de Tananarive: Destruction d'un lieu saint ou constitution d'une référence identitaire?&quot;. In ''Chrétien'', Jean-Pierre (ed.). Histoire d'Afrique (in French). Paris: Editions Karthala. pp. 421–444. &lt;nowiki&gt;ISBN 978-2-86537-904-0&lt;/nowiki&gt;.
* Jackson, Guida M. (1999). ''Women Rulers Throughout the Ages''. An Illustrated Guide. ABC-CLIO.
* Koschorko, Klaus; Ludwig, Frieder; Delgado, Mariano (2007). ''A history of Christianity in Asia, Africa and Latin America, 1450–1990''. Cambridge, U.K.: Wm. B. Eerdmans Publishing Co. &lt;nowiki&gt;ISBN 978-0-8028-2889-7&lt;/nowiki&gt;.
* Laidler, Keith (2005). ''Female Caligula: Ranavalona, the Mad Queen of Madagascar''. London: John Wiley &amp; Sons. &lt;nowiki&gt;ISBN 978-0-470-02226-9&lt;/nowiki&gt;.
* &quot;L'habitation à Madagascar&quot;. ''Colonie de Madagascar: Notes, reconnaissances et explorations''. Vol. 4. Imprimerie Officielle de Tananarive. 1898.
* MacDonald Fraser, George (1977). ''Flashman's Lady''. London: Collins. &lt;nowiki&gt;ISBN 978-0-00-744949-1&lt;/nowiki&gt;.
* Nicolas Martin, ''Symboles royaux et rivalités à la cour de Radama II'', Antananarivo, 2021.
* Oliver, Samuel (1886). ''Madagascar: An Historical and Descriptive Account of the Island and its Former Dependencies''. Vol. 1. New York: Macmillan and Co.
* Pfeiffer, Ida (1861). ''The last travels of Ida Pfeiffer: inclusive of a visit to Madagascar''. London: Harper.
* Prout, Ebenezer (1863). ''Madagascar: Its Mission and Its Martyrs''. London: London Missionary Society.
* Raison-Jourde, Françoise (1991). ''Bible et pouvoir à Madagascar au XIXe siècle''. Antananarivo: Karthala Editions. &lt;nowiki&gt;ISBN 978-2-86537-317-8&lt;/nowiki&gt;.
* Ralibera, Daniel; De Taffin, Gabriel (1993). ''Madagascar et le christianisme''. Paris: Karthala Editions. &lt;nowiki&gt;ISBN 978-92-9028-211-2&lt;/nowiki&gt;.
* Sharp, Leslie (2002). ''The Sacrificed Generation: Youth, History, and the Colonized Mind in Madagascar''. Berkeley, CA: University of California Press. &lt;nowiki&gt;ISBN 0-520-22951-7&lt;/nowiki&gt;.
* Wright, Jennifer (2022). ''I że ci (nie) odpuszczę. Najbardziej mordercze kobiety w historii'' (in Polish). Wydawnictwo Poznańskie.


[[Sokajy:Tantaran'i Madagasikara]]</text>
      <sha1>ir4c4xfe25zhx2ao8ozjohg0u7xeq8t</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1136653</id>
      <parentid>1136643</parentid>
      <timestamp>2026-04-28T14:56:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JianJi</username>
        <id>36396</id>
      </contributor>
      <comment>/* Fianakaviana */</comment>
      <origin>1136653</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16196" sha1="57hkpgswyjz0csxpexjsj0krffhp4lb" xml:space="preserve">{{Infobox olona|anarana=Ranavalona I
|asa=[[Mpanjakavavy 1788-1861]]
|firenena=Madagasikara
|anarana hafa= Rabodonandrianampoinimerina
|sary=}}
'''Ranavalona I''' teraka '''Rabodonandrianampoinimerina''' 1788 - 16 aogositra 1861) fantatra ihany koa amin'ny hoe '''Ramavo''' na '''Ranavalo-Manjaka I''' na '''Ranavalona Reniny''', dia mpanjakavavy malagasy izay nanjaka tao amin' ny [[Fanjakan' Imerina|Fanjakan' i Madagasikara]], manana an' [[Antananarivo]] ho [[renivohitra]], ary ny fotoana nanjakany kosa dia nanomboka tamin' ny [[11 Aogositra|11 aogositra]] [[1828]] ka hatramin' ny [[16 Aogositra|16 aogositra]] [[1861]].

Rehefa nametraka ny tenany handimby ny vadiny [[Radama Voalohany|Radama I]] izay maty tanora izy dia niròna ho amin'ny fandalàna ny tanindrazana sady nanaraka ny politikan'ny fitokana-monina sy ny fahavitàn-tena, nanao izay hahakely dia kely ny fitsabahan' ny Eorôpeana amin'ny raharaham-panjakana malagasy. Niezaka Ranavalona I hampihena ny fifandraisana ara-toekarena sy ara-politika tamin'ireo firenena Eoropeana hitany ho mampihena ny hasin'ny fitondram-panjaka ary nandray fepetra henjana mba hanafoanana ny [[Fivavahana kristiana|fampianarana kristiana]] natombok'ireo misionera ao amin'ny [[London Missionary Society]] teo ambany fanjakan' i Radama I ka nasandratra avo ny fanompoan-tsampy ary nenjehina ireo [[Malagasy (vahoaka)|Malagasy]] mbola nikiry ho [[Kristianina|kristiana]] teto [[Madagasikara]].

Nampiasa betsaka ny fomba fanao nentin-drazana Ranavalona dia ny fanompoana (asa mahasolo ny fandoavana hetra amin'ny fanjakana) mba hamitàna ireo tetikasam-panjakana maro dia maro sy hanohizana ny fananganana tafika maoderina araka ny fomba eoropeana tamin'izany fotoana izany. Tsy misy anefa ny tambiny mba azon' ny olona amin'ny fanatanterahina izany fa mbola samy mianto-tena avokoa ny tsirairay. Teo anelanelan'ny 20.000 ka hatramin'ny 30.000 ny miaramila [[Merina]] vonona teo am-pelantanany, izay nalefany hampandry tany sy hanitarana ny ambaindain'ny fanjakana ihany koa. Ny [[ady]] matetika natao sy natrehina, ny [[Fivarotana andevo|varotra andevo]] anatiny sy ny [[Fanandevozana teto Madagasikara|fanandevozana]] mahery vaika, ny aretina manjaka, ny fanompoana matetika ary ny fampiharana [[Tangena (poizina)|tangena]] ho rafi-pitsarana tsy azo ivalozana no nampiakatra ny taham-pahafatesana teo amin'ny [[miaramila]] sy ny sivily nandritra ny 33 taona nanjakany, ka nampihena ny isan'ny mponina teto Madagasikara avy amin'ny 5 tapitrisa tamin'ny taona 1833 ho 2,5 tapitrisa sisa tamin'ny taona 1839.

Tantara iray anisan'ny mampiady hevitra indrindra ny tantaran-d Ranavalona Reniny na Ranavalona voalohany. Ny voalohany be mpanaraka sy mpahafantatra dia avy amin'ny Eoropeana sy ny kristiana malagasy. Fantatra amin'ny siakany sy ny fanenjehana ny kristiana noho ireo maritiora maro noho ny finoany sy ny fahasahiany mandroaka izay Eoropeana tsy azoazony. Hany ka raha vao hoe Ranavalona I no resahina dia fijery miiba avy hatrany ny ao an-tsain'ny [[Tontolo Tandrefana|Tandrefana]] ary manafintohina aza ny anaram-bositra nomena azy tamin'izany.

Ny fijery faharoa tsy mahazo avara-patana kosa dia avy amin'ireo mpandala ny [[Fomban-drazana malagasy|fomban-drazana]] sy ny [[tia tanindrazana]]. Tsy nikoso-maso nanoloana ny Eoropeana ary nampiharany amin'ny maha-Andriana tokana azy mihitsy, tsy mihemotra manoloana ny fandrahonana ara-miaramila. Faiziny mafy mihitsy ireo vahiny mitady hanjakazaka ary dia voatandro ny fiandrianam-pirenena. Izy no mampandoa onitra amin'izay firenena niady taminy fa ny mpitondra hafa taty aoriana manko lasa ny malagasy hatrany no nandoa onitra. Nahatazona ny fahefana ho eo ampelatanany na dia vehivavy aza Ranavalona I manoloana ny fanozongozonana avy any ivelany sy avy eto an-toerana.

== Fianakaviana ==
Teraka tamin'ny taona 1778 tany ho any tao [[Ambatomanoina]], tokony ho 16 kilometatra (10 mi) atsinanan'i Antananarivo, ny Printsesy Ramavo, zanaky ny Printsy Andriantsalamanjaka sy ny Printsesy Rabodonandriantompo. Fony mbola kely i Ramavo, dia nampandre an'Imboasalama mbola tsy (mpanjaka Andrianampoinimerina) ny rainy ny amin'ny tetika hamonoan'ny dadatoany Andrianjafy azy mba ho ny zanany no handova azy, kanjo nivadika ny raharaha ka dia [[Andrianampoinimerina]] no lasa mpanjaka tao [[Ambohimanga]] fa [[Andrianjafinandriamanitra]] kosa tavela tao [[Ilafy]]. Ho valisoa, dia nalain'i Andrianampoinimerina ho vadin'ny zanany lahy, ny Printsy [[Radama Voalohany|Radama]], izay notendren'ny mpanjaka ho mpandova azy Ramavo zanak'Andriantsalamanjaka. Nanambara ihany koa izy fa izay zaza avy amin'io fanambadiana io no ho voalohany amin'ny filaharan'ny ho mpandimby an-dRadama.

Tsy niterahan-dRadama anefa Rabodonandrianampoinimerina fa [[Rasalimo]], printsesy avy any amin'ny [[Sakalava]]&lt;nowiki/&gt;n'i [[Menabe]] no nana-taranaka avy amin'ny Mpanjaka sady tiany kokoa ka nanamboarany trano manokana antsoina hoe Tranovola izay noravan-d Ranavalona Reniny rehefa izy no Mpanjaka sady nanamboarany lehibe kokoa ary nataony ho an-d Rakoto zanany ary mbola nomeny anarana hoe Tranovola ihany. Noho ny alahelo tsy mba nojerijeren-dRadama fahavelony no lasa nandaniany ny androny sy ireo vehivavy mpanaraka azy ao an-dapa tany an-tranon'i [[David Griffiths (misiônera)|David Griffiths]] niaraka tamin'ireo misionera hafa. Izany famangiana tsy tapaka nataony tamin'i Griffiths izany no nampisy finamanana tamin'izy ireo, ka na dia anisan'ny voaroaka aza ity misionera ity dia nanoratan'i Ranavalona taratasy hiverina amin' ny maha- mpivarotra fa tsy misionera, koa notanterahiny tamin'ny volana mey 1838 izany mba itadiavany fomba anavotana ireo kristiana voahenjika.

[...]

Tsy nanan-janaka tamin-d[[Radama I]] izy nefa niteraka an-dRakoto (ilay lasa [[Radama II]]) efa ho iray taona mahery taorian' ny nahafatesam-badiny. Ireto avy ny lehilahy nifandimby nanambady azy: [[Radama Voalohany|Radama I]] sy [[Rainiharo]] ary [[Rainijohary]].

== Fitondrana ==

=== Fiakarana teo amin' ny fitondrana ===
Tamin' ny taona 1828, tamin' ny nahafatesan-d[[Radama I]] vadiny sady zanak' [[Andrianampoinimerina]], dia Ramavo no niakatra teo amin' ny fitondrana tamin' ny 4 Aogositra 1829, araka ny lalànan' ny fifandimbiasana eo amin' ny fiandrianana, ka niova anarana hoe Ranavalona na Ranavalomanjaka fa tsy natao hoe Ramavo na Mavo na Rabodonandrianampoinimerina intsony. Ny fiakarany teo amin' ny fitondrana dia notohanan' ny Andriamamba, lehiben' ny tafika sy ny mpiaradia taminy.

=== Fanadiovana ny tao an-dapa ===
Satria noheveriny fa tia [[Vazaha eto Madagasikara|vazaha]] loatra sy tsy niraharaha firy ny [[Fivavahan-drazana malagasy|fivavahan-drazana]] ary nanova ny lamim-piarahamonina nifandovan' ny mpanjaka nifandimby Radama I, dia nataony izay tsy hisian' ny mpiara-miasa tamin-dRadama I ka nasandrany avo indray ny fanompoana ny [[Sampy (malagasy)|sampi]]&lt;nowiki/&gt;n' ny mpanjaka.

Tsy dia ny andriana loatra, araka izany, fa olon-tsotra no nianteherany hanatanjahany ny fahefany.

Nanjaka tanteraka ny antokon' ny [[hova]] taorian' ny niambohon' ilay mpanjaka tia fahalalahana (Radama I), ary dia nanjaka tokoa ny habibiana izay tsy mbola fahita teto Madagasikara tamin' izany. 

=== Fanandratana ny fomba-drazana ===
Nihevitra Ranavalona I fa fanitsakitsahana ny fiandrianany ny fanao sy ny hevitra nampidirin' ny misiônera izay nitory ny Filazantsara teo amin' ny fanjakany satria sady nitory ny haratsian' ny fanompoan-tsampy no nampianatra ny [[fitovian' ny olombelona rehetra]] ka mifanohitra amin' ny fomba nolovana hatramin' izay izany, dia ny fisian' ny saranga samihafa, indrindra ny fisian' ny [[Fanandevozana teto Madagasikara|fanandevozana]]. Hoy izy: &quot;''Ny fomban-drazako tsy mba mahamenatra ahy na mampatahotra ahy !&quot;''. Tsy azo nomena fampianarana noho izany ny andevo nanomboka tamin' ny taona 1832 ary nanomboka nihamafy koa ny fanenjehana ny Kristiana ka nisy ny novonoina ary maro no nandao ny fonenany.

Namono Kristiana maro dia maro tamin' ny taona 1857 izay heveriny ho mpivarotra tanidrazana izy. Hoy izy, mantsy an' ireo  Kristiana malagasy &quot;''Miala amiko ka mba ialako, mahafoy ahy ka mba foiko !''&quot;.

Nofoanany ny [[Prôtestantisma eto Madagasikara|finoana kristiana]], noheverina ho fahavalon' ny fanjakana sy mpamadika ny misiônera sy ny mpanaraka ny misiônera. Tamin' ny taona 1849 no tena nafana ny fanenjehana ny Kristiana izay nodorana velona (ohatra: [[Rafaravavy Rasalama|Rasalama]]), notapahan-doha na navarina avy teny amin' ny havoana.

=== Fanitarana fanjakana ===
[[Sary:Original_wooden_manjakamiadana_palace_of_Ranavalona_I_of_Madagascar.jpg|vignette|Lapan'i Manjakamiadana aorizinaly vita hamin'ny hazo manontolo tamin'ny fotoana nanjakan-d Ranavalona I teto Madagasikara]]
Tsy ny tanin' ny Madagasikara manontolo no nofehezin' ny Fanjakan' Imerina, izay nataon' ny Eorôpeana hoe &quot;Fanjakan' i Madagasikara&quot;, ka noho izany dia niezaka Ranavalona I mba hanjaka koa tamin' ny mponina tany amin' ny tapany atsimo-atsinanan' i Madagasikara sy ny ao afovoany atsimo ary any avaratra-andrefana izay teo ambany fiarovan' ny Frantsay nanorim-ponenanan tao [[Nosibe]] hatramin' ny taona 1841, faha [[Napoléon III]].

=== Fifandraisana tamin' ny vahiny ===
Noroahiny hody ny solontenan' ny [[Britanika|fanjakana britanika]] sady nanohitra ny fidiran' ny tafika frantsay tao amin' ny fanjakany izy tamin' ny taona 1829. Nobodoiny ny tany sy fananan' izy ireo

Nifandraharaha tamin' ny mpivarotra eorôpena ihany Ranavalona I tamin' ny hisian' ny fanamboarana fanaka sy fitaovam-piadiana eto an-toerana hiarovany ny fanjakany, ka ilay Frantsay atao hoe [[Jean Laborde]], izay mpanao taozavatra tsy niankina tamin' ny fanjakana frantsay, no nisahana izany nanomboka tamin' ny taona 1843.

Nila fiarovana tamin' ny Frantsay i [[Radama II|Rakotondradama]] nefa tsy nampahalala mialoha izany an-dRanavalona I izay tezitra noho izany ka nandroaka ny Eorôpeana izay noheveriny fa nikononkonona fanonganana.

Frantsay vitsy dia vitsy no mba navahan' ny mpanjakavavy tamin' izany, ka anisan' ireo i [[Jean Laborde]], izay olona nitokisany tokoa nandritra ny 25 taona. Izy no nanangana ozinina maro, sy nampiditra indostria maro tao amin' ny fanjakany ary izy koa no vy nahitana ny [[Rova Manjakamiadana|Rovan' i Manjakamiadana]], izay nilana olona an' arivorivony tamin' ny nananganana azy. I Jean Laborde no naharesy lahatra ny mpanjakavavy ka nampalefaka azy tamin' ny vahiny. Nanomboka nisokatra ny fifanakalozana ara-barotra amin' ny any ivelany.

Anisan' ireo nanohy niaina tao Imerina i [[Jean Laborde]], mpandraharaha iray izay nanamboatra basy sy nanorina orinasa hafa tamin' ny anaran' ny fitondram-panjaka, ary i [[Joseph-François Lambert]], mpanao fiantohana frantsay sy mpivarotra andevo niaraka tamin' ny printsy [[Radama II|Rakotondradama]], dia nanao sonia fifanarahana fifaneraserana, fantatra amin' ny anarana hoe ''[[Charte Lambert]]''.

=== Fifehezana ny vahoaka ===
Namoaka karazana lalàna izay nanageja tokoa ny vahoakany ny mpanjakavavy.  Ny mponina tao amin' ny fanjakany dia afaka niampanga ny heloka isan-karazany toy ny halatra sy ny fanarahana ny fivavahana kristiana ary indrindra ny [[famosaviana]], izay nosaziana tamin' ny alalan' ny fampinomana [[tangena]]. Teo anelanelan' ny taona 1828 sy 1861 dia nahafaty olona 3&amp;nbsp;000 teo ho eo isan-taona ny tangena.

== Fiafarany ==
Tamin' ny Zoma 16 Aogositra 1861, tamin' ny 7 ora maraina no niamboho tamin' ny faha-73 taonany ny mpanjakavavy rehefa nanjaka 33 taona, ka Rakotondradama izay antsoina hoe [[Radama II]] no nandimby azy. Tamin' ny fotoana nanjakany no niavian' ny anarany hoe Ranavalona, izay midika hoe &quot;ilay mitana sy miaro&quot;.

Teo imason' ny vahiny, Ranavalona I dia noheverina ho mpanjakavavy henjana sy mahery setra, indrindra noho ny fanenjehana kristianina. Amin' ny ankapobeny dia misy koa ny nankasitraka azy noho ny nampahatanjahany sy ny niarovany ny fahaleovantenan' ny [[Fanjakan' Imerina|Fanjakan' i Madagasikara]].

== Jereo koa ==

* [[Andrianampoinimerina]] (1787-1810)
* [[Radama I]] (1810-1828)
* [[Ranavalona I]] (1828-1861)
* [[Radama II]] (1861-1863)
* [[Rasoherina]] (1863-1868)
* [[Ranavalona II]] (1868-1883)
* [[Ranavalona III]] (1883-1897)

== Boky ==

* Académie malgache. ''Collection de documents concernant Madagascar et les pays voisins'', Volume 4, Part 4 (in French). Antananarivo: Imprimerie Moderne de l'Emyrne.
* Ade Ajayi, Jacob Festus (1989). ''Africa in the Nineteenth Century until the 1880s''. Paris: UNESCO. &lt;nowiki&gt;ISBN 978-0-520-03917-9&lt;/nowiki&gt;.
* Andrew, David; Blond, Becca; Parkinson, Tom; Anderson, Aaron (2008). ''Lonely Planet Madagascar &amp; Comoros''. London: Lonely Planet. &lt;nowiki&gt;ISBN 978-1-74104-608-3&lt;/nowiki&gt;.
* Bloch, Maurice (1986). ''From blessing to violence: history and ideology in the circumcision ritual of the Merina of Madagascar''. Cambridge, UK: Cambridge University Press. &lt;nowiki&gt;ISBN 978-0-521-31404-6&lt;/nowiki&gt;.
* Brown, Mervyn (2016). ''A History of Madagascar''. Markus Wiener Publishers.
* Campbell, Gwyn (2012). ''David Griffiths and the Missionary &quot;History of Madagascar&quot;''. Leiden, The Netherlands: Brill. &lt;nowiki&gt;ISBN 978-90-04-20980-0&lt;/nowiki&gt;.
* Cole, Jennifer (2001). ''Forget Colonialism?: Sacrifice and the Art of Memory in Madagascar''. Berkeley, CA: University of California Press. &lt;nowiki&gt;ISBN 978-0-520-92682-0&lt;/nowiki&gt;.
* Dominique Ranaivoson, ''Madagascar : dictionnaire des personnalités historiques'', Sépia, Saint-Maur-des-Fossés ; Tsipika, Antananarivo, 2011 (2&lt;sup&gt;e&lt;/sup&gt; éd.), p. 151 (&lt;nowiki&gt;ISBN 978-2-84280-101-4&lt;/nowiki&gt;).
* Ellis, William (1838). ''Volume 2 of History of Madagascar: Comprising Also the Progress of the Christian Mission Established in 1818''. London: Fisher, Son &amp; Co.
* Ellis, William (1870). ''The Martyr Church''. London: J. Snow.
* Freeman, Joseph John; Johns, David (1840). ''A narrative of the persecution of the Christians in Madagascar: with details of the escape of six Christian refugees now in England''. Berlin: J. Snow. Retrieved 5 February 2011.
* Frémigacci, Jean (1999). &quot;Le Rova de Tananarive: Destruction d'un lieu saint ou constitution d'une référence identitaire?&quot;. In ''Chrétien'', Jean-Pierre (ed.). Histoire d'Afrique (in French). Paris: Editions Karthala. pp. 421–444. &lt;nowiki&gt;ISBN 978-2-86537-904-0&lt;/nowiki&gt;.
* Jackson, Guida M. (1999). ''Women Rulers Throughout the Ages''. An Illustrated Guide. ABC-CLIO.
* Koschorko, Klaus; Ludwig, Frieder; Delgado, Mariano (2007). ''A history of Christianity in Asia, Africa and Latin America, 1450–1990''. Cambridge, U.K.: Wm. B. Eerdmans Publishing Co. &lt;nowiki&gt;ISBN 978-0-8028-2889-7&lt;/nowiki&gt;.
* Laidler, Keith (2005). ''Female Caligula: Ranavalona, the Mad Queen of Madagascar''. London: John Wiley &amp; Sons. &lt;nowiki&gt;ISBN 978-0-470-02226-9&lt;/nowiki&gt;.
* &quot;L'habitation à Madagascar&quot;. ''Colonie de Madagascar: Notes, reconnaissances et explorations''. Vol. 4. Imprimerie Officielle de Tananarive. 1898.
* MacDonald Fraser, George (1977). ''Flashman's Lady''. London: Collins. &lt;nowiki&gt;ISBN 978-0-00-744949-1&lt;/nowiki&gt;.
* Nicolas Martin, ''Symboles royaux et rivalités à la cour de Radama II'', Antananarivo, 2021.
* Oliver, Samuel (1886). ''Madagascar: An Historical and Descriptive Account of the Island and its Former Dependencies''. Vol. 1. New York: Macmillan and Co.
* Pfeiffer, Ida (1861). ''The last travels of Ida Pfeiffer: inclusive of a visit to Madagascar''. London: Harper.
* Prout, Ebenezer (1863). ''Madagascar: Its Mission and Its Martyrs''. London: London Missionary Society.
* Raison-Jourde, Françoise (1991). ''Bible et pouvoir à Madagascar au XIXe siècle''. Antananarivo: Karthala Editions. &lt;nowiki&gt;ISBN 978-2-86537-317-8&lt;/nowiki&gt;.
* Ralibera, Daniel; De Taffin, Gabriel (1993). ''Madagascar et le christianisme''. Paris: Karthala Editions. &lt;nowiki&gt;ISBN 978-92-9028-211-2&lt;/nowiki&gt;.
* Sharp, Leslie (2002). ''The Sacrificed Generation: Youth, History, and the Colonized Mind in Madagascar''. Berkeley, CA: University of California Press. &lt;nowiki&gt;ISBN 0-520-22951-7&lt;/nowiki&gt;.
* Wright, Jennifer (2022). ''I że ci (nie) odpuszczę. Najbardziej mordercze kobiety w historii'' (in Polish). Wydawnictwo Poznańskie.


[[Sokajy:Tantaran'i Madagasikara]]</text>
      <sha1>57hkpgswyjz0csxpexjsj0krffhp4lb</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1136656</id>
      <parentid>1136653</parentid>
      <timestamp>2026-04-28T15:10:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JianJi</username>
        <id>36396</id>
      </contributor>
      <comment>/* Fianakaviana */</comment>
      <origin>1136656</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16941" sha1="enb8x4h88s5s1o9n1mrg9wkdy0vgujb" xml:space="preserve">{{Infobox olona|anarana=Ranavalona I
|asa=[[Mpanjakavavy 1788-1861]]
|firenena=Madagasikara
|anarana hafa= Rabodonandrianampoinimerina
|sary=}}
'''Ranavalona I''' teraka '''Rabodonandrianampoinimerina''' 1788 - 16 aogositra 1861) fantatra ihany koa amin'ny hoe '''Ramavo''' na '''Ranavalo-Manjaka I''' na '''Ranavalona Reniny''', dia mpanjakavavy malagasy izay nanjaka tao amin' ny [[Fanjakan' Imerina|Fanjakan' i Madagasikara]], manana an' [[Antananarivo]] ho [[renivohitra]], ary ny fotoana nanjakany kosa dia nanomboka tamin' ny [[11 Aogositra|11 aogositra]] [[1828]] ka hatramin' ny [[16 Aogositra|16 aogositra]] [[1861]].

Rehefa nametraka ny tenany handimby ny vadiny [[Radama Voalohany|Radama I]] izay maty tanora izy dia niròna ho amin'ny fandalàna ny tanindrazana sady nanaraka ny politikan'ny fitokana-monina sy ny fahavitàn-tena, nanao izay hahakely dia kely ny fitsabahan' ny Eorôpeana amin'ny raharaham-panjakana malagasy. Niezaka Ranavalona I hampihena ny fifandraisana ara-toekarena sy ara-politika tamin'ireo firenena Eoropeana hitany ho mampihena ny hasin'ny fitondram-panjaka ary nandray fepetra henjana mba hanafoanana ny [[Fivavahana kristiana|fampianarana kristiana]] natombok'ireo misionera ao amin'ny [[London Missionary Society]] teo ambany fanjakan' i Radama I ka nasandratra avo ny fanompoan-tsampy ary nenjehina ireo [[Malagasy (vahoaka)|Malagasy]] mbola nikiry ho [[Kristianina|kristiana]] teto [[Madagasikara]].

Nampiasa betsaka ny fomba fanao nentin-drazana Ranavalona dia ny fanompoana (asa mahasolo ny fandoavana hetra amin'ny fanjakana) mba hamitàna ireo tetikasam-panjakana maro dia maro sy hanohizana ny fananganana tafika maoderina araka ny fomba eoropeana tamin'izany fotoana izany. Tsy misy anefa ny tambiny mba azon' ny olona amin'ny fanatanterahina izany fa mbola samy mianto-tena avokoa ny tsirairay. Teo anelanelan'ny 20.000 ka hatramin'ny 30.000 ny miaramila [[Merina]] vonona teo am-pelantanany, izay nalefany hampandry tany sy hanitarana ny ambaindain'ny fanjakana ihany koa. Ny [[ady]] matetika natao sy natrehina, ny [[Fivarotana andevo|varotra andevo]] anatiny sy ny [[Fanandevozana teto Madagasikara|fanandevozana]] mahery vaika, ny aretina manjaka, ny fanompoana matetika ary ny fampiharana [[Tangena (poizina)|tangena]] ho rafi-pitsarana tsy azo ivalozana no nampiakatra ny taham-pahafatesana teo amin'ny [[miaramila]] sy ny sivily nandritra ny 33 taona nanjakany, ka nampihena ny isan'ny mponina teto Madagasikara avy amin'ny 5 tapitrisa tamin'ny taona 1833 ho 2,5 tapitrisa sisa tamin'ny taona 1839.

Tantara iray anisan'ny mampiady hevitra indrindra ny tantaran-d Ranavalona Reniny na Ranavalona voalohany. Ny voalohany be mpanaraka sy mpahafantatra dia avy amin'ny Eoropeana sy ny kristiana malagasy. Fantatra amin'ny siakany sy ny fanenjehana ny kristiana noho ireo maritiora maro noho ny finoany sy ny fahasahiany mandroaka izay Eoropeana tsy azoazony. Hany ka raha vao hoe Ranavalona I no resahina dia fijery miiba avy hatrany ny ao an-tsain'ny [[Tontolo Tandrefana|Tandrefana]] ary manafintohina aza ny anaram-bositra nomena azy tamin'izany.

Ny fijery faharoa tsy mahazo avara-patana kosa dia avy amin'ireo mpandala ny [[Fomban-drazana malagasy|fomban-drazana]] sy ny [[tia tanindrazana]]. Tsy nikoso-maso nanoloana ny Eoropeana ary nampiharany amin'ny maha-Andriana tokana azy mihitsy, tsy mihemotra manoloana ny fandrahonana ara-miaramila. Faiziny mafy mihitsy ireo vahiny mitady hanjakazaka ary dia voatandro ny fiandrianam-pirenena. Izy no mampandoa onitra amin'izay firenena niady taminy fa ny mpitondra hafa taty aoriana manko lasa ny malagasy hatrany no nandoa onitra. Nahatazona ny fahefana ho eo ampelatanany na dia vehivavy aza Ranavalona I manoloana ny fanozongozonana avy any ivelany sy avy eto an-toerana.

== Fianakaviana ==
Teraka tamin'ny taona 1778 tany ho any tao [[Ambatomanoina]], tokony ho 16 kilometatra (10 mi) atsinanan'i Antananarivo, ny Printsesy Ramavo, zanaky ny Printsy Andriantsalamanjaka sy ny Printsesy Rabodonandriantompo. Fony mbola kely i Ramavo, dia nampandre an'Imboasalama mbola tsy (mpanjaka Andrianampoinimerina) ny rainy ny amin'ny tetika hamonoan'ny dadatoany Andrianjafy azy mba ho ny zanany no handova azy, kanjo nivadika ny raharaha ka dia [[Andrianampoinimerina]] no lasa mpanjaka tao [[Ambohimanga]] fa [[Andrianjafinandriamanitra]] kosa tavela tao [[Ilafy]]. Ho valisoa, dia nalain'i Andrianampoinimerina ho vadin'ny zanany lahy, ny Printsy [[Radama Voalohany|Radama]], izay notendren'ny mpanjaka ho mpandova azy Ramavo zanak'Andriantsalamanjaka. Nanambara ihany koa izy fa izay zaza avy amin'io fanambadiana io no ho voalohany amin'ny filaharan'ny ho mpandimby an-dRadama.

Tsy niterahan-dRadama anefa Rabodonandrianampoinimerina fa [[Rasalimo]], printsesy avy any amin'ny [[Sakalava]]&lt;nowiki/&gt;n'i [[Menabe]] no nana-taranaka avy amin'ny Mpanjaka sady tiany kokoa ka nanamboarany trano manokana antsoina hoe Tranovola izay noravan-d Ranavalona Reniny rehefa izy no Mpanjaka sady nanamboarany lehibe kokoa ary nataony ho an-d Rakoto zanany ary mbola nomeny anarana hoe Tranovola ihany. Noho ny alahelo tsy mba nojerijeren-dRadama fahavelony no lasa nandaniany ny androny sy ireo vehivavy mpanaraka azy ao an-dapa tany an-tranon'i [[David Griffiths (misiônera)|David Griffiths]] niaraka tamin'ireo misionera hafa. Izany famangiana tsy tapaka nataony tamin'i Griffiths izany no nampisy finamanana tamin'izy ireo, ka na dia anisan'ny voaroaka aza ity misionera ity dia nanoratan'i Ranavalona taratasy hiverina amin' ny maha- mpivarotra fa tsy misionera, koa notanterahiny tamin'ny volana mey 1838 izany mba itadiavany fomba anavotana ireo kristiana voahenjika.

Rehefa nanjaka herintaona mahery Ranavalona vao nolazaina fa niteraka an-d Rakoto (ilay lasa [[Radama II]]) izy. Izay no fantatry ny rehetra ara-tantara, fa nisy fijoroana vavolombelona taty aoriana fa ankoatra ny tsy maha-zanak'i Radama an-d Rakoto dia tsy naterak'i Ranavalona reniny ihany koa izy.&lt;ref&gt;Dr Michel Randria, Tantaran'i Madagasikara sy ny Malagasy, Antananarivo 1892 - 1942 p.357 &lt;/ref&gt; Ny rahavaviny, araka ny fijoroana vavolombelona, no bevohoka, fa nafenina, dia izy no nanao sari-bevohoka. Dia rehefa teraka rahavaviny dia nifàna Ranavalona ary avy eo io rahavaviny io ihany no nasaina nitaiza sy nampinono azy. Ny reniben'io mpanoratra Dr. Michel Randria io antsoina hoe Ramanankierana no anisan'ny vavolombelona ny amin'izany toe-javatra izany.  

[...]

Tsy nanan-janaka tamin-d[[Radama I]] izy nefa niteraka an-dRakoto  efa ho iray taona mahery taorian' ny nahafatesam-badiny. Ireto avy ny lehilahy nifandimby nanambady azy: [[Radama Voalohany|Radama I]] sy [[Rainiharo]] ary [[Rainijohary]].

== Fitondrana ==

=== Fiakarana teo amin' ny fitondrana ===
Tamin' ny taona 1828, tamin' ny nahafatesan-d[[Radama I]] vadiny sady zanak' [[Andrianampoinimerina]], dia Ramavo no niakatra teo amin' ny fitondrana tamin' ny 4 Aogositra 1829, araka ny lalànan' ny fifandimbiasana eo amin' ny fiandrianana, ka niova anarana hoe Ranavalona na Ranavalomanjaka fa tsy natao hoe Ramavo na Mavo na Rabodonandrianampoinimerina intsony. Ny fiakarany teo amin' ny fitondrana dia notohanan' ny Andriamamba, lehiben' ny tafika sy ny mpiaradia taminy.

=== Fanadiovana ny tao an-dapa ===
Satria noheveriny fa tia [[Vazaha eto Madagasikara|vazaha]] loatra sy tsy niraharaha firy ny [[Fivavahan-drazana malagasy|fivavahan-drazana]] ary nanova ny lamim-piarahamonina nifandovan' ny mpanjaka nifandimby Radama I, dia nataony izay tsy hisian' ny mpiara-miasa tamin-dRadama I ka nasandrany avo indray ny fanompoana ny [[Sampy (malagasy)|sampi]]&lt;nowiki/&gt;n' ny mpanjaka.

Tsy dia ny andriana loatra, araka izany, fa olon-tsotra no nianteherany hanatanjahany ny fahefany.

Nanjaka tanteraka ny antokon' ny [[hova]] taorian' ny niambohon' ilay mpanjaka tia fahalalahana (Radama I), ary dia nanjaka tokoa ny habibiana izay tsy mbola fahita teto Madagasikara tamin' izany. 

=== Fanandratana ny fomba-drazana ===
Nihevitra Ranavalona I fa fanitsakitsahana ny fiandrianany ny fanao sy ny hevitra nampidirin' ny misiônera izay nitory ny Filazantsara teo amin' ny fanjakany satria sady nitory ny haratsian' ny fanompoan-tsampy no nampianatra ny [[fitovian' ny olombelona rehetra]] ka mifanohitra amin' ny fomba nolovana hatramin' izay izany, dia ny fisian' ny saranga samihafa, indrindra ny fisian' ny [[Fanandevozana teto Madagasikara|fanandevozana]]. Hoy izy: &quot;''Ny fomban-drazako tsy mba mahamenatra ahy na mampatahotra ahy !&quot;''. Tsy azo nomena fampianarana noho izany ny andevo nanomboka tamin' ny taona 1832 ary nanomboka nihamafy koa ny fanenjehana ny Kristiana ka nisy ny novonoina ary maro no nandao ny fonenany.

Namono Kristiana maro dia maro tamin' ny taona 1857 izay heveriny ho mpivarotra tanidrazana izy. Hoy izy, mantsy an' ireo  Kristiana malagasy &quot;''Miala amiko ka mba ialako, mahafoy ahy ka mba foiko !''&quot;.

Nofoanany ny [[Prôtestantisma eto Madagasikara|finoana kristiana]], noheverina ho fahavalon' ny fanjakana sy mpamadika ny misiônera sy ny mpanaraka ny misiônera. Tamin' ny taona 1849 no tena nafana ny fanenjehana ny Kristiana izay nodorana velona (ohatra: [[Rafaravavy Rasalama|Rasalama]]), notapahan-doha na navarina avy teny amin' ny havoana.

=== Fanitarana fanjakana ===
[[Sary:Original_wooden_manjakamiadana_palace_of_Ranavalona_I_of_Madagascar.jpg|vignette|Lapan'i Manjakamiadana aorizinaly vita hamin'ny hazo manontolo tamin'ny fotoana nanjakan-d Ranavalona I teto Madagasikara]]
Tsy ny tanin' ny Madagasikara manontolo no nofehezin' ny Fanjakan' Imerina, izay nataon' ny Eorôpeana hoe &quot;Fanjakan' i Madagasikara&quot;, ka noho izany dia niezaka Ranavalona I mba hanjaka koa tamin' ny mponina tany amin' ny tapany atsimo-atsinanan' i Madagasikara sy ny ao afovoany atsimo ary any avaratra-andrefana izay teo ambany fiarovan' ny Frantsay nanorim-ponenanan tao [[Nosibe]] hatramin' ny taona 1841, faha [[Napoléon III]].

=== Fifandraisana tamin' ny vahiny ===
Noroahiny hody ny solontenan' ny [[Britanika|fanjakana britanika]] sady nanohitra ny fidiran' ny tafika frantsay tao amin' ny fanjakany izy tamin' ny taona 1829. Nobodoiny ny tany sy fananan' izy ireo

Nifandraharaha tamin' ny mpivarotra eorôpena ihany Ranavalona I tamin' ny hisian' ny fanamboarana fanaka sy fitaovam-piadiana eto an-toerana hiarovany ny fanjakany, ka ilay Frantsay atao hoe [[Jean Laborde]], izay mpanao taozavatra tsy niankina tamin' ny fanjakana frantsay, no nisahana izany nanomboka tamin' ny taona 1843.

Nila fiarovana tamin' ny Frantsay i [[Radama II|Rakotondradama]] nefa tsy nampahalala mialoha izany an-dRanavalona I izay tezitra noho izany ka nandroaka ny Eorôpeana izay noheveriny fa nikononkonona fanonganana.

Frantsay vitsy dia vitsy no mba navahan' ny mpanjakavavy tamin' izany, ka anisan' ireo i [[Jean Laborde]], izay olona nitokisany tokoa nandritra ny 25 taona. Izy no nanangana ozinina maro, sy nampiditra indostria maro tao amin' ny fanjakany ary izy koa no vy nahitana ny [[Rova Manjakamiadana|Rovan' i Manjakamiadana]], izay nilana olona an' arivorivony tamin' ny nananganana azy. I Jean Laborde no naharesy lahatra ny mpanjakavavy ka nampalefaka azy tamin' ny vahiny. Nanomboka nisokatra ny fifanakalozana ara-barotra amin' ny any ivelany.

Anisan' ireo nanohy niaina tao Imerina i [[Jean Laborde]], mpandraharaha iray izay nanamboatra basy sy nanorina orinasa hafa tamin' ny anaran' ny fitondram-panjaka, ary i [[Joseph-François Lambert]], mpanao fiantohana frantsay sy mpivarotra andevo niaraka tamin' ny printsy [[Radama II|Rakotondradama]], dia nanao sonia fifanarahana fifaneraserana, fantatra amin' ny anarana hoe ''[[Charte Lambert]]''.

=== Fifehezana ny vahoaka ===
Namoaka karazana lalàna izay nanageja tokoa ny vahoakany ny mpanjakavavy.  Ny mponina tao amin' ny fanjakany dia afaka niampanga ny heloka isan-karazany toy ny halatra sy ny fanarahana ny fivavahana kristiana ary indrindra ny [[famosaviana]], izay nosaziana tamin' ny alalan' ny fampinomana [[tangena]]. Teo anelanelan' ny taona 1828 sy 1861 dia nahafaty olona 3&amp;nbsp;000 teo ho eo isan-taona ny tangena.

== Fiafarany ==
Tamin' ny Zoma 16 Aogositra 1861, tamin' ny 7 ora maraina no niamboho tamin' ny faha-73 taonany ny mpanjakavavy rehefa nanjaka 33 taona, ka Rakotondradama izay antsoina hoe [[Radama II]] no nandimby azy. Tamin' ny fotoana nanjakany no niavian' ny anarany hoe Ranavalona, izay midika hoe &quot;ilay mitana sy miaro&quot;.

Teo imason' ny vahiny, Ranavalona I dia noheverina ho mpanjakavavy henjana sy mahery setra, indrindra noho ny fanenjehana kristianina. Amin' ny ankapobeny dia misy koa ny nankasitraka azy noho ny nampahatanjahany sy ny niarovany ny fahaleovantenan' ny [[Fanjakan' Imerina|Fanjakan' i Madagasikara]].

== Jereo koa ==

* [[Andrianampoinimerina]] (1787-1810)
* [[Radama I]] (1810-1828)
* [[Ranavalona I]] (1828-1861)
* [[Radama II]] (1861-1863)
* [[Rasoherina]] (1863-1868)
* [[Ranavalona II]] (1868-1883)
* [[Ranavalona III]] (1883-1897)

== Boky ==

* Académie malgache. ''Collection de documents concernant Madagascar et les pays voisins'', Volume 4, Part 4 (in French). Antananarivo: Imprimerie Moderne de l'Emyrne.
* Ade Ajayi, Jacob Festus (1989). ''Africa in the Nineteenth Century until the 1880s''. Paris: UNESCO. &lt;nowiki&gt;ISBN 978-0-520-03917-9&lt;/nowiki&gt;.
* Andrew, David; Blond, Becca; Parkinson, Tom; Anderson, Aaron (2008). ''Lonely Planet Madagascar &amp; Comoros''. London: Lonely Planet. &lt;nowiki&gt;ISBN 978-1-74104-608-3&lt;/nowiki&gt;.
* Bloch, Maurice (1986). ''From blessing to violence: history and ideology in the circumcision ritual of the Merina of Madagascar''. Cambridge, UK: Cambridge University Press. &lt;nowiki&gt;ISBN 978-0-521-31404-6&lt;/nowiki&gt;.
* Brown, Mervyn (2016). ''A History of Madagascar''. Markus Wiener Publishers.
* Campbell, Gwyn (2012). ''David Griffiths and the Missionary &quot;History of Madagascar&quot;''. Leiden, The Netherlands: Brill. &lt;nowiki&gt;ISBN 978-90-04-20980-0&lt;/nowiki&gt;.
* Cole, Jennifer (2001). ''Forget Colonialism?: Sacrifice and the Art of Memory in Madagascar''. Berkeley, CA: University of California Press. &lt;nowiki&gt;ISBN 978-0-520-92682-0&lt;/nowiki&gt;.
* Dominique Ranaivoson, ''Madagascar : dictionnaire des personnalités historiques'', Sépia, Saint-Maur-des-Fossés ; Tsipika, Antananarivo, 2011 (2&lt;sup&gt;e&lt;/sup&gt; éd.), p. 151 (&lt;nowiki&gt;ISBN 978-2-84280-101-4&lt;/nowiki&gt;).
* Ellis, William (1838). ''Volume 2 of History of Madagascar: Comprising Also the Progress of the Christian Mission Established in 1818''. London: Fisher, Son &amp; Co.
* Ellis, William (1870). ''The Martyr Church''. London: J. Snow.
* Freeman, Joseph John; Johns, David (1840). ''A narrative of the persecution of the Christians in Madagascar: with details of the escape of six Christian refugees now in England''. Berlin: J. Snow. Retrieved 5 February 2011.
* Frémigacci, Jean (1999). &quot;Le Rova de Tananarive: Destruction d'un lieu saint ou constitution d'une référence identitaire?&quot;. In ''Chrétien'', Jean-Pierre (ed.). Histoire d'Afrique (in French). Paris: Editions Karthala. pp. 421–444. &lt;nowiki&gt;ISBN 978-2-86537-904-0&lt;/nowiki&gt;.
* Jackson, Guida M. (1999). ''Women Rulers Throughout the Ages''. An Illustrated Guide. ABC-CLIO.
* Koschorko, Klaus; Ludwig, Frieder; Delgado, Mariano (2007). ''A history of Christianity in Asia, Africa and Latin America, 1450–1990''. Cambridge, U.K.: Wm. B. Eerdmans Publishing Co. &lt;nowiki&gt;ISBN 978-0-8028-2889-7&lt;/nowiki&gt;.
* Laidler, Keith (2005). ''Female Caligula: Ranavalona, the Mad Queen of Madagascar''. London: John Wiley &amp; Sons. &lt;nowiki&gt;ISBN 978-0-470-02226-9&lt;/nowiki&gt;.
* &quot;L'habitation à Madagascar&quot;. ''Colonie de Madagascar: Notes, reconnaissances et explorations''. Vol. 4. Imprimerie Officielle de Tananarive. 1898.
* MacDonald Fraser, George (1977). ''Flashman's Lady''. London: Collins. &lt;nowiki&gt;ISBN 978-0-00-744949-1&lt;/nowiki&gt;.
* Nicolas Martin, ''Symboles royaux et rivalités à la cour de Radama II'', Antananarivo, 2021.
* Oliver, Samuel (1886). ''Madagascar: An Historical and Descriptive Account of the Island and its Former Dependencies''. Vol. 1. New York: Macmillan and Co.
* Pfeiffer, Ida (1861). ''The last travels of Ida Pfeiffer: inclusive of a visit to Madagascar''. London: Harper.
* Prout, Ebenezer (1863). ''Madagascar: Its Mission and Its Martyrs''. London: London Missionary Society.
* Raison-Jourde, Françoise (1991). ''Bible et pouvoir à Madagascar au XIXe siècle''. Antananarivo: Karthala Editions. &lt;nowiki&gt;ISBN 978-2-86537-317-8&lt;/nowiki&gt;.
* Ralibera, Daniel; De Taffin, Gabriel (1993). ''Madagascar et le christianisme''. Paris: Karthala Editions. &lt;nowiki&gt;ISBN 978-92-9028-211-2&lt;/nowiki&gt;.
* Sharp, Leslie (2002). ''The Sacrificed Generation: Youth, History, and the Colonized Mind in Madagascar''. Berkeley, CA: University of California Press. &lt;nowiki&gt;ISBN 0-520-22951-7&lt;/nowiki&gt;.
* Wright, Jennifer (2022). ''I że ci (nie) odpuszczę. Najbardziej mordercze kobiety w historii'' (in Polish). Wydawnictwo Poznańskie.


[[Sokajy:Tantaran'i Madagasikara]]</text>
      <sha1>enb8x4h88s5s1o9n1mrg9wkdy0vgujb</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1136673</id>
      <parentid>1136656</parentid>
      <timestamp>2026-04-28T16:38:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JianJi</username>
        <id>36396</id>
      </contributor>
      <comment>/* Fianakaviana */</comment>
      <origin>1136673</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18503" sha1="6lixg8y3z6dw7p85evk2nlrlx9nemar" xml:space="preserve">{{Infobox olona|anarana=Ranavalona I
|asa=[[Mpanjakavavy 1788-1861]]
|firenena=Madagasikara
|anarana hafa= Rabodonandrianampoinimerina
|sary=}}
'''Ranavalona I''' (teraka '''Mavo''' 1788 - 16 aogositra 1861) fantatra ihany koa amin'ny hoe '''Ramavo''' na '''Rabodonandrianampoinimerina''' na '''Ranavalo-Manjaka I''' na '''Ranavalona Reniny''', dia mpanjakavavy malagasy izay nanjaka tao amin' ny [[Fanjakan' Imerina|Fanjakan' i Madagasikara]], manana an' [[Antananarivo]] ho [[renivohitra]], ary ny fotoana nanjakany kosa dia nanomboka tamin' ny [[11 Aogositra|11 aogositra]] [[1828]] ka hatramin' ny [[16 Aogositra|16 aogositra]] [[1861]].

Rehefa nametraka ny tenany handimby ny vadiny [[Radama Voalohany|Radama I]] izay maty tanora izy dia niròna ho amin'ny fandalàna ny tanindrazana sady nanaraka ny politikan'ny fitokana-monina sy ny fahavitàn-tena, nanao izay hahakely dia kely ny fitsabahan' ny Eorôpeana amin'ny raharaham-panjakana malagasy. Niezaka Ranavalona I hampihena ny fifandraisana ara-toekarena sy ara-politika tamin'ireo firenena Eoropeana hitany ho mampihena ny hasin'ny fitondram-panjaka ary nandray fepetra henjana mba hanafoanana ny [[Fivavahana kristiana|fampianarana kristiana]] natombok'ireo misionera ao amin'ny [[London Missionary Society]] teo ambany fanjakan' i Radama I ka nasandratra avo ny fanompoan-tsampy ary nenjehina ireo [[Malagasy (vahoaka)|Malagasy]] mbola nikiry ho [[Kristianina|kristiana]] teto [[Madagasikara]].

Nampiasa betsaka ny fomba fanao nentin-drazana Ranavalona dia ny fanompoana (asa mahasolo ny fandoavana hetra amin'ny fanjakana) mba hamitàna ireo tetikasam-panjakana maro dia maro sy hanohizana ny fananganana tafika maoderina araka ny fomba eoropeana tamin'izany fotoana izany. Tsy misy anefa ny tambiny mba azon' ny olona amin'ny fanatanterahina izany fa mbola samy mianto-tena avokoa ny tsirairay. Teo anelanelan'ny 20.000 ka hatramin'ny 30.000 ny miaramila [[Merina]] vonona teo am-pelantanany, izay nalefany hampandry tany sy hanitarana ny ambaindain'ny fanjakana ihany koa. Ny [[ady]] matetika natao sy natrehina, ny [[Fivarotana andevo|varotra andevo]] anatiny sy ny [[Fanandevozana teto Madagasikara|fanandevozana]] mahery vaika, ny aretina manjaka, ny fanompoana matetika ary ny fampiharana [[Tangena (poizina)|tangena]] ho rafi-pitsarana tsy azo ivalozana no nampiakatra ny taham-pahafatesana teo amin'ny [[miaramila]] sy ny sivily nandritra ny 33 taona nanjakany, ka nampihena ny isan'ny mponina teto Madagasikara avy amin'ny 5 tapitrisa tamin'ny taona 1833 ho 2,5 tapitrisa sisa tamin'ny taona 1839.

Tantara iray anisan'ny mampiady hevitra indrindra ny tantaran-d Ranavalona Reniny na Ranavalona voalohany. Ny voalohany be mpanaraka sy mpahafantatra dia avy amin'ny Eoropeana sy ny kristiana malagasy. Fantatra amin'ny siakany sy ny fanenjehana ny kristiana noho ireo maritiora maro noho ny finoany sy ny fahasahiany mandroaka izay Eoropeana tsy azoazony. Hany ka raha vao hoe Ranavalona I no resahina dia fijery miiba avy hatrany ny ao an-tsain'ny [[Tontolo Tandrefana|Tandrefana]] ary manafintohina aza ny anaram-bositra nomena azy tamin'izany.

Ny fijery faharoa tsy mahazo avara-patana kosa dia avy amin'ireo mpandala ny [[Fomban-drazana malagasy|fomban-drazana]] sy ny [[tia tanindrazana]]. Tsy nikoso-maso nanoloana ny Eoropeana ary nampiharany amin'ny maha-Andriana tokana azy mihitsy, tsy mihemotra manoloana ny fandrahonana ara-miaramila. Faiziny mafy mihitsy ireo vahiny mitady hanjakazaka ary dia voatandro ny fiandrianam-pirenena. Izy no mampandoa onitra amin'izay firenena niady taminy fa ny mpitondra hafa taty aoriana manko lasa ny malagasy hatrany no nandoa onitra. Nahatazona ny fahefana ho eo ampelatanany na dia vehivavy aza Ranavalona I manoloana ny fanozongozonana avy any ivelany sy avy eto an-toerana.

== Fianakaviana ==
Teraka tamin'ny taona 1778 tany ho any tao [[Ambatomanoina]], tokony ho 16 kilometatra (10 maily) atsinanan'i Antananarivo, ny Printsesy Ramavo, zanaky ny Printsy Andriantsalamanjaka sy ny Printsesy Rabodonandriantompo. Fony mbola kely i Mavo, dia nampandre an'Imboasalama mbola tsy (mpanjaka Andrianampoinimerina) ny rainy ny amin'ny tetika hamonoan'ny dadatoany Andrianjafy azy mba ho ny zanany no handova azy, kanjo nivadika ny raharaha ka dia [[Andrianampoinimerina]] no lasa mpanjaka tao [[Ambohimanga]] fa [[Andrianjafinandriamanitra]] kosa tavela tao [[Ilafy]]. Ho valisoa, dia nalain'i Andrianampoinimerina ho vadin'ny zanany lahy, ny Printsy [[Radama Voalohany|Radama]], izay notendren'ny mpanjaka ho mpandova azy i Mavo zanak'Andriantsalamanjaka. Nanambara ihany koa izy fa izay zaza avy amin'io fanambadiana io no ho voalohany amin'ny filaharan'ny ho mpandimby an-dRadama.

Tsy niterahan-dRadama anefa Rabodonandrianampoinimerina fa [[Rasalimo]], printsesy avy any amin'ny [[Sakalava]]&lt;nowiki/&gt;n'i [[Menabe]] no nana-taranaka avy amin'ny Mpanjaka sady tiany kokoa ka nanamboarany trano manokana antsoina hoe Tranovola izay noravan-d Ranavalona Reniny rehefa izy no Mpanjaka sady nanamboarany lehibe kokoa ary nataony ho an-d Rakoto zanany ary mbola nomeny anarana hoe Tranovola ihany. Noho ny alahelo tsy mba nojerijeren-dRadama fahavelony no lasa nandaniany ny androny sy ireo vehivavy mpanaraka azy ao an-dapa tany an-tranon'i [[David Griffiths (misiônera)|David Griffiths]] niaraka tamin'ireo misionera hafa. Izany famangiana tsy tapaka nataony tamin'i Griffiths izany no nampisy finamanana tamin'izy ireo, ka na dia anisan'ny voaroaka aza ity misionera ity dia nanoratan'i Ranavalona taratasy hiverina amin' ny maha- mpivarotra fa tsy misionera, koa notanterahiny tamin'ny volana mey 1838 izany mba itadiavany fomba anavotana ireo kristiana voahenjika.

Rehefa nanjaka herintaona mahery Ranavalona vao nolazaina fa niteraka an-d Rakoto (ilay lasa [[Radama II]]) izy. Izay no fantatry ny rehetra ara-tantara, fa nisy fijoroana vavolombelona taty aoriana (fiandohan' ny fanjanahantany) fa ankoatra ny tsy maha-zanak'i Radama an-d Rakoto dia tsy naterak'i Ranavalona reniny ihany koa izy.&lt;ref&gt;Dr Michel Randria, Tantaran'i Madagasikara sy ny Malagasy, Antananarivo 1892 - 1942 p.357 &lt;/ref&gt; Ny rahavaviny, araka ny fijoroana vavolombelona, no bevohoka, fa nafenina, dia izy no nanao sari-bevohoka. Dia rehefa teraka rahavaviny dia nifàna Ranavalona ary avy eo io rahavaviny io ihany no nasaina nitaiza sy nampinono azy. Ny reniben'io mpanoratra Dr. Michel Randria io antsoina hoe Ramanankierana no anisan'ny vavolombelona ny amin'izany toe-javatra izany. Na izany aza anefa dia tena tian-d Ranavalona tokoa io zanany natsangana io ka tsy nosazìny na dia nanao heloka mahafaty aza (saika nanongam-panjakana tamin'ny taona 1857) ary tsy izany ihany fa mbola notendreny ho mpandimby azy hatrany.  

== Fahefam-panjaka ==

=== Fandraisana ny satro-boninahi-panjakana ===
Raha niamboho Radama I tamin'ny 27 Jolay 1828, dia mbola kely loatra Raketaka zanany avy amin-d Rasalimo satria vao efa-taona monja ka tsy ho afaka ny hanjaka. Ny fomba fifandimbiasam-pahefana tamin'izany fotoana izany no ahitana fa tokony ho Rakotobe, zanak' anabavin-dRadama lahimatoa, ny mpandova ny seza fiandrianana. Marani-tsaina sy sariaka Rakotobe, ary iray amin'ny mpianatra telo voalohany navoakan'ny misioneran'ny London Missionary Society tao an-dapan'ny mpanjaka. Mbola tsy nanambara ny fahafatesan' ny mpanjaka avy hatrany ny tandapa roa natokisan-d Radama sady niaraka taminy hatramin'ny nialany aina, mbola nisalasala ny amin'izay tokony hatao amin'ny hanendrena an-d Rakotobe ho Mpanjaka manaraka satria nandray anjara tamin'ny fiampangana ny mpifaninana tamin-d Radama I handray ny fahefana ry zareo ka mety ho efa miandry kendry tohina izany fianakaviana izany. 

Efa nisy manamboninahitra tandapa iray antsoina hoe Andriamamba anefa nahafantatra ny zavamisy ka niara-niasa tamin'ny manamboninahitra ambony hafa tao amin'ny tafika - Andriamihaja, Rainijohary ary Ravalontsalama - amin'ny hametrahana an'i Mavo ho eo amin'ny seza fiandrianana.  Namindra mangingina an'i Mavo sy ny namany tany amin'ny toerana azo antoka aloha ireo manamboninahitra ireo ary naka ny fanohanan'ireo olo-manankaja sy Andriambaventy mary ary ireo mpitàna ny sampim-panjakana. Rehefa azon-dry zareo antoka ny fanohanan'ireo olona isankarazany ireo dia nangonina amin'izay ny tafika hanohana an'i Mavo ho mpanjaka.

Tamin' ny taona 1828, tamin' ny nahafatesan-d[[Radama I]] vadiny sady zanak' [[Andrianampoinimerina]], dia Ramavo no niakatra teo amin' ny fitondrana tamin' ny 4 Aogositra 1829, araka ny lalànan' ny fifandimbiasana eo amin' ny fiandrianana, ka niova anarana hoe Ranavalona na Ranavalomanjaka fa tsy natao hoe Ramavo na Mavo na Rabodonandrianampoinimerina intsony. Ny fiakarany teo amin' ny fitondrana dia notohanan' ny Andriamamba, lehiben' ny tafika sy ny mpiaradia taminy.

=== Fanadiovana ny tao an-dapa ===
Satria noheveriny fa tia [[Vazaha eto Madagasikara|vazaha]] loatra sy tsy niraharaha firy ny [[Fivavahan-drazana malagasy|fivavahan-drazana]] ary nanova ny lamim-piarahamonina nifandovan' ny mpanjaka nifandimby Radama I, dia nataony izay tsy hisian' ny mpiara-miasa tamin-dRadama I ka nasandrany avo indray ny fanompoana ny [[Sampy (malagasy)|sampi]]&lt;nowiki/&gt;n' ny mpanjaka.

Tsy dia ny andriana loatra, araka izany, fa olon-tsotra no nianteherany hanatanjahany ny fahefany.

Nanjaka tanteraka ny antokon' ny [[hova]] taorian' ny niambohon' ilay mpanjaka tia fahalalahana (Radama I), ary dia nanjaka tokoa ny habibiana izay tsy mbola fahita teto Madagasikara tamin' izany. 

=== Fanandratana ny fomba-drazana ===
Nihevitra Ranavalona I fa fanitsakitsahana ny fiandrianany ny fanao sy ny hevitra nampidirin' ny misiônera izay nitory ny Filazantsara teo amin' ny fanjakany satria sady nitory ny haratsian' ny fanompoan-tsampy no nampianatra ny [[fitovian' ny olombelona rehetra]] ka mifanohitra amin' ny fomba nolovana hatramin' izay izany, dia ny fisian' ny saranga samihafa, indrindra ny fisian' ny [[Fanandevozana teto Madagasikara|fanandevozana]]. Hoy izy: &quot;''Ny fomban-drazako tsy mba mahamenatra ahy na mampatahotra ahy !&quot;''. Tsy azo nomena fampianarana noho izany ny andevo nanomboka tamin' ny taona 1832 ary nanomboka nihamafy koa ny fanenjehana ny Kristiana ka nisy ny novonoina ary maro no nandao ny fonenany.

Namono Kristiana maro dia maro tamin' ny taona 1857 izay heveriny ho mpivarotra tanidrazana izy. Hoy izy, mantsy an' ireo  Kristiana malagasy &quot;''Miala amiko ka mba ialako, mahafoy ahy ka mba foiko !''&quot;.

Nofoanany ny [[Prôtestantisma eto Madagasikara|finoana kristiana]], noheverina ho fahavalon' ny fanjakana sy mpamadika ny misiônera sy ny mpanaraka ny misiônera. Tamin' ny taona 1849 no tena nafana ny fanenjehana ny Kristiana izay nodorana velona (ohatra: [[Rafaravavy Rasalama|Rasalama]]), notapahan-doha na navarina avy teny amin' ny havoana.

=== Fanitarana fanjakana ===
[[Sary:Original_wooden_manjakamiadana_palace_of_Ranavalona_I_of_Madagascar.jpg|vignette|Lapan'i Manjakamiadana aorizinaly vita hamin'ny hazo manontolo tamin'ny fotoana nanjakan-d Ranavalona I teto Madagasikara]]
Tsy ny tanin' ny Madagasikara manontolo no nofehezin' ny Fanjakan' Imerina, izay nataon' ny Eorôpeana hoe &quot;Fanjakan' i Madagasikara&quot;, ka noho izany dia niezaka Ranavalona I mba hanjaka koa tamin' ny mponina tany amin' ny tapany atsimo-atsinanan' i Madagasikara sy ny ao afovoany atsimo ary any avaratra-andrefana izay teo ambany fiarovan' ny Frantsay nanorim-ponenanan tao [[Nosibe]] hatramin' ny taona 1841, faha [[Napoléon III]].

=== Fifandraisana tamin' ny vahiny ===
Noroahiny hody ny solontenan' ny [[Britanika|fanjakana britanika]] sady nanohitra ny fidiran' ny tafika frantsay tao amin' ny fanjakany izy tamin' ny taona 1829. Nobodoiny ny tany sy fananan' izy ireo

Nifandraharaha tamin' ny mpivarotra eorôpena ihany Ranavalona I tamin' ny hisian' ny fanamboarana fanaka sy fitaovam-piadiana eto an-toerana hiarovany ny fanjakany, ka ilay Frantsay atao hoe [[Jean Laborde]], izay mpanao taozavatra tsy niankina tamin' ny fanjakana frantsay, no nisahana izany nanomboka tamin' ny taona 1843.

Nila fiarovana tamin' ny Frantsay i [[Radama II|Rakotondradama]] nefa tsy nampahalala mialoha izany an-dRanavalona I izay tezitra noho izany ka nandroaka ny Eorôpeana izay noheveriny fa nikononkonona fanonganana.

Frantsay vitsy dia vitsy no mba navahan' ny mpanjakavavy tamin' izany, ka anisan' ireo i [[Jean Laborde]], izay olona nitokisany tokoa nandritra ny 25 taona. Izy no nanangana ozinina maro, sy nampiditra indostria maro tao amin' ny fanjakany ary izy koa no vy nahitana ny [[Rova Manjakamiadana|Rovan' i Manjakamiadana]], izay nilana olona an' arivorivony tamin' ny nananganana azy. I Jean Laborde no naharesy lahatra ny mpanjakavavy ka nampalefaka azy tamin' ny vahiny. Nanomboka nisokatra ny fifanakalozana ara-barotra amin' ny any ivelany.

Anisan' ireo nanohy niaina tao Imerina i [[Jean Laborde]], mpandraharaha iray izay nanamboatra basy sy nanorina orinasa hafa tamin' ny anaran' ny fitondram-panjaka, ary i [[Joseph-François Lambert]], mpanao fiantohana frantsay sy mpivarotra andevo niaraka tamin' ny printsy [[Radama II|Rakotondradama]], dia nanao sonia fifanarahana fifaneraserana, fantatra amin' ny anarana hoe ''[[Charte Lambert]]''.

=== Fifehezana ny vahoaka ===
Namoaka karazana lalàna izay nanageja tokoa ny vahoakany ny mpanjakavavy.  Ny mponina tao amin' ny fanjakany dia afaka niampanga ny heloka isan-karazany toy ny halatra sy ny fanarahana ny fivavahana kristiana ary indrindra ny [[famosaviana]], izay nosaziana tamin' ny alalan' ny fampinomana [[tangena]]. Teo anelanelan' ny taona 1828 sy 1861 dia nahafaty olona 3&amp;nbsp;000 teo ho eo isan-taona ny tangena.

== Fiafarany ==
Tamin' ny Zoma 16 Aogositra 1861, tamin' ny 7 ora maraina no niamboho tamin' ny faha-73 taonany ny mpanjakavavy rehefa nanjaka 33 taona, ka Rakotondradama izay antsoina hoe [[Radama II]] no nandimby azy. Tamin' ny fotoana nanjakany no niavian' ny anarany hoe Ranavalona, izay midika hoe &quot;ilay mitana sy miaro&quot;.

Teo imason' ny vahiny, Ranavalona I dia noheverina ho mpanjakavavy henjana sy mahery setra, indrindra noho ny fanenjehana kristianina. Amin' ny ankapobeny dia misy koa ny nankasitraka azy noho ny nampahatanjahany sy ny niarovany ny fahaleovantenan' ny [[Fanjakan' Imerina|Fanjakan' i Madagasikara]].

== Jereo koa ==

* [[Andrianampoinimerina]] (1787-1810)
* [[Radama I]] (1810-1828)
* [[Ranavalona I]] (1828-1861)
* [[Radama II]] (1861-1863)
* [[Rasoherina]] (1863-1868)
* [[Ranavalona II]] (1868-1883)
* [[Ranavalona III]] (1883-1897)

== Boky ==

* Académie malgache. ''Collection de documents concernant Madagascar et les pays voisins'', Volume 4, Part 4 (in French). Antananarivo: Imprimerie Moderne de l'Emyrne.
* Ade Ajayi, Jacob Festus (1989). ''Africa in the Nineteenth Century until the 1880s''. Paris: UNESCO. &lt;nowiki&gt;ISBN 978-0-520-03917-9&lt;/nowiki&gt;.
* Andrew, David; Blond, Becca; Parkinson, Tom; Anderson, Aaron (2008). ''Lonely Planet Madagascar &amp; Comoros''. London: Lonely Planet. &lt;nowiki&gt;ISBN 978-1-74104-608-3&lt;/nowiki&gt;.
* Bloch, Maurice (1986). ''From blessing to violence: history and ideology in the circumcision ritual of the Merina of Madagascar''. Cambridge, UK: Cambridge University Press. &lt;nowiki&gt;ISBN 978-0-521-31404-6&lt;/nowiki&gt;.
* Brown, Mervyn (2016). ''A History of Madagascar''. Markus Wiener Publishers.
* Campbell, Gwyn (2012). ''David Griffiths and the Missionary &quot;History of Madagascar&quot;''. Leiden, The Netherlands: Brill. &lt;nowiki&gt;ISBN 978-90-04-20980-0&lt;/nowiki&gt;.
* Cole, Jennifer (2001). ''Forget Colonialism?: Sacrifice and the Art of Memory in Madagascar''. Berkeley, CA: University of California Press. &lt;nowiki&gt;ISBN 978-0-520-92682-0&lt;/nowiki&gt;.
* Dominique Ranaivoson, ''Madagascar : dictionnaire des personnalités historiques'', Sépia, Saint-Maur-des-Fossés ; Tsipika, Antananarivo, 2011 (2&lt;sup&gt;e&lt;/sup&gt; éd.), p. 151 (&lt;nowiki&gt;ISBN 978-2-84280-101-4&lt;/nowiki&gt;).
* Ellis, William (1838). ''Volume 2 of History of Madagascar: Comprising Also the Progress of the Christian Mission Established in 1818''. London: Fisher, Son &amp; Co.
* Ellis, William (1870). ''The Martyr Church''. London: J. Snow.
* Freeman, Joseph John; Johns, David (1840). ''A narrative of the persecution of the Christians in Madagascar: with details of the escape of six Christian refugees now in England''. Berlin: J. Snow. Retrieved 5 February 2011.
* Frémigacci, Jean (1999). &quot;Le Rova de Tananarive: Destruction d'un lieu saint ou constitution d'une référence identitaire?&quot;. In ''Chrétien'', Jean-Pierre (ed.). Histoire d'Afrique (in French). Paris: Editions Karthala. pp. 421–444. &lt;nowiki&gt;ISBN 978-2-86537-904-0&lt;/nowiki&gt;.
* Jackson, Guida M. (1999). ''Women Rulers Throughout the Ages''. An Illustrated Guide. ABC-CLIO.
* Koschorko, Klaus; Ludwig, Frieder; Delgado, Mariano (2007). ''A history of Christianity in Asia, Africa and Latin America, 1450–1990''. Cambridge, U.K.: Wm. B. Eerdmans Publishing Co. &lt;nowiki&gt;ISBN 978-0-8028-2889-7&lt;/nowiki&gt;.
* Laidler, Keith (2005). ''Female Caligula: Ranavalona, the Mad Queen of Madagascar''. London: John Wiley &amp; Sons. &lt;nowiki&gt;ISBN 978-0-470-02226-9&lt;/nowiki&gt;.
* &quot;L'habitation à Madagascar&quot;. ''Colonie de Madagascar: Notes, reconnaissances et explorations''. Vol. 4. Imprimerie Officielle de Tananarive. 1898.
* MacDonald Fraser, George (1977). ''Flashman's Lady''. London: Collins. &lt;nowiki&gt;ISBN 978-0-00-744949-1&lt;/nowiki&gt;.
* Nicolas Martin, ''Symboles royaux et rivalités à la cour de Radama II'', Antananarivo, 2021.
* Oliver, Samuel (1886). ''Madagascar: An Historical and Descriptive Account of the Island and its Former Dependencies''. Vol. 1. New York: Macmillan and Co.
* Pfeiffer, Ida (1861). ''The last travels of Ida Pfeiffer: inclusive of a visit to Madagascar''. London: Harper.
* Prout, Ebenezer (1863). ''Madagascar: Its Mission and Its Martyrs''. London: London Missionary Society.
* Raison-Jourde, Françoise (1991). ''Bible et pouvoir à Madagascar au XIXe siècle''. Antananarivo: Karthala Editions. &lt;nowiki&gt;ISBN 978-2-86537-317-8&lt;/nowiki&gt;.
* Ralibera, Daniel; De Taffin, Gabriel (1993). ''Madagascar et le christianisme''. Paris: Karthala Editions. &lt;nowiki&gt;ISBN 978-92-9028-211-2&lt;/nowiki&gt;.
* Sharp, Leslie (2002). ''The Sacrificed Generation: Youth, History, and the Colonized Mind in Madagascar''. Berkeley, CA: University of California Press. &lt;nowiki&gt;ISBN 0-520-22951-7&lt;/nowiki&gt;.
* Wright, Jennifer (2022). ''I że ci (nie) odpuszczę. Najbardziej mordercze kobiety w historii'' (in Polish). Wydawnictwo Poznańskie.


[[Sokajy:Tantaran'i Madagasikara]]</text>
      <sha1>6lixg8y3z6dw7p85evk2nlrlx9nemar</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1136678</id>
      <parentid>1136673</parentid>
      <timestamp>2026-04-28T17:05:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JianJi</username>
        <id>36396</id>
      </contributor>
      <comment>/* Fandraisana ny satro-boninahi-panjakana */</comment>
      <origin>1136678</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18657" sha1="0wvdi40421zn1wnb40g3wz3ofyhtjkp" xml:space="preserve">{{Infobox olona|anarana=Ranavalona I
|asa=[[Mpanjakavavy 1788-1861]]
|firenena=Madagasikara
|anarana hafa= Rabodonandrianampoinimerina
|sary=}}
'''Ranavalona I''' (teraka '''Mavo''' 1788 - 16 aogositra 1861) fantatra ihany koa amin'ny hoe '''Ramavo''' na '''Rabodonandrianampoinimerina''' na '''Ranavalo-Manjaka I''' na '''Ranavalona Reniny''', dia mpanjakavavy malagasy izay nanjaka tao amin' ny [[Fanjakan' Imerina|Fanjakan' i Madagasikara]], manana an' [[Antananarivo]] ho [[renivohitra]], ary ny fotoana nanjakany kosa dia nanomboka tamin' ny [[11 Aogositra|11 aogositra]] [[1828]] ka hatramin' ny [[16 Aogositra|16 aogositra]] [[1861]].

Rehefa nametraka ny tenany handimby ny vadiny [[Radama Voalohany|Radama I]] izay maty tanora izy dia niròna ho amin'ny fandalàna ny tanindrazana sady nanaraka ny politikan'ny fitokana-monina sy ny fahavitàn-tena, nanao izay hahakely dia kely ny fitsabahan' ny Eorôpeana amin'ny raharaham-panjakana malagasy. Niezaka Ranavalona I hampihena ny fifandraisana ara-toekarena sy ara-politika tamin'ireo firenena Eoropeana hitany ho mampihena ny hasin'ny fitondram-panjaka ary nandray fepetra henjana mba hanafoanana ny [[Fivavahana kristiana|fampianarana kristiana]] natombok'ireo misionera ao amin'ny [[London Missionary Society]] teo ambany fanjakan' i Radama I ka nasandratra avo ny fanompoan-tsampy ary nenjehina ireo [[Malagasy (vahoaka)|Malagasy]] mbola nikiry ho [[Kristianina|kristiana]] teto [[Madagasikara]].

Nampiasa betsaka ny fomba fanao nentin-drazana Ranavalona dia ny fanompoana (asa mahasolo ny fandoavana hetra amin'ny fanjakana) mba hamitàna ireo tetikasam-panjakana maro dia maro sy hanohizana ny fananganana tafika maoderina araka ny fomba eoropeana tamin'izany fotoana izany. Tsy misy anefa ny tambiny mba azon' ny olona amin'ny fanatanterahina izany fa mbola samy mianto-tena avokoa ny tsirairay. Teo anelanelan'ny 20.000 ka hatramin'ny 30.000 ny miaramila [[Merina]] vonona teo am-pelantanany, izay nalefany hampandry tany sy hanitarana ny ambaindain'ny fanjakana ihany koa. Ny [[ady]] matetika natao sy natrehina, ny [[Fivarotana andevo|varotra andevo]] anatiny sy ny [[Fanandevozana teto Madagasikara|fanandevozana]] mahery vaika, ny aretina manjaka, ny fanompoana matetika ary ny fampiharana [[Tangena (poizina)|tangena]] ho rafi-pitsarana tsy azo ivalozana no nampiakatra ny taham-pahafatesana teo amin'ny [[miaramila]] sy ny sivily nandritra ny 33 taona nanjakany, ka nampihena ny isan'ny mponina teto Madagasikara avy amin'ny 5 tapitrisa tamin'ny taona 1833 ho 2,5 tapitrisa sisa tamin'ny taona 1839.

Tantara iray anisan'ny mampiady hevitra indrindra ny tantaran-d Ranavalona Reniny na Ranavalona voalohany. Ny voalohany be mpanaraka sy mpahafantatra dia avy amin'ny Eoropeana sy ny kristiana malagasy. Fantatra amin'ny siakany sy ny fanenjehana ny kristiana noho ireo maritiora maro noho ny finoany sy ny fahasahiany mandroaka izay Eoropeana tsy azoazony. Hany ka raha vao hoe Ranavalona I no resahina dia fijery miiba avy hatrany ny ao an-tsain'ny [[Tontolo Tandrefana|Tandrefana]] ary manafintohina aza ny anaram-bositra nomena azy tamin'izany.

Ny fijery faharoa tsy mahazo avara-patana kosa dia avy amin'ireo mpandala ny [[Fomban-drazana malagasy|fomban-drazana]] sy ny [[tia tanindrazana]]. Tsy nikoso-maso nanoloana ny Eoropeana ary nampiharany amin'ny maha-Andriana tokana azy mihitsy, tsy mihemotra manoloana ny fandrahonana ara-miaramila. Faiziny mafy mihitsy ireo vahiny mitady hanjakazaka ary dia voatandro ny fiandrianam-pirenena. Izy no mampandoa onitra amin'izay firenena niady taminy fa ny mpitondra hafa taty aoriana manko lasa ny malagasy hatrany no nandoa onitra. Nahatazona ny fahefana ho eo ampelatanany na dia vehivavy aza Ranavalona I manoloana ny fanozongozonana avy any ivelany sy avy eto an-toerana.

== Fianakaviana ==
Teraka tamin'ny taona 1778 tany ho any tao [[Ambatomanoina]], tokony ho 16 kilometatra (10 maily) atsinanan'i Antananarivo, ny Printsesy Ramavo, zanaky ny Printsy Andriantsalamanjaka sy ny Printsesy Rabodonandriantompo. Fony mbola kely i Mavo, dia nampandre an'Imboasalama mbola tsy (mpanjaka Andrianampoinimerina) ny rainy ny amin'ny tetika hamonoan'ny dadatoany Andrianjafy azy mba ho ny zanany no handova azy, kanjo nivadika ny raharaha ka dia [[Andrianampoinimerina]] no lasa mpanjaka tao [[Ambohimanga]] fa [[Andrianjafinandriamanitra]] kosa tavela tao [[Ilafy]]. Ho valisoa, dia nalain'i Andrianampoinimerina ho vadin'ny zanany lahy, ny Printsy [[Radama Voalohany|Radama]], izay notendren'ny mpanjaka ho mpandova azy i Mavo zanak'Andriantsalamanjaka. Nanambara ihany koa izy fa izay zaza avy amin'io fanambadiana io no ho voalohany amin'ny filaharan'ny ho mpandimby an-dRadama.

Tsy niterahan-dRadama anefa Rabodonandrianampoinimerina fa [[Rasalimo]], printsesy avy any amin'ny [[Sakalava]]&lt;nowiki/&gt;n'i [[Menabe]] no nana-taranaka avy amin'ny Mpanjaka sady tiany kokoa ka nanamboarany trano manokana antsoina hoe Tranovola izay noravan-d Ranavalona Reniny rehefa izy no Mpanjaka sady nanamboarany lehibe kokoa ary nataony ho an-d Rakoto zanany ary mbola nomeny anarana hoe Tranovola ihany. Noho ny alahelo tsy mba nojerijeren-dRadama fahavelony no lasa nandaniany ny androny sy ireo vehivavy mpanaraka azy ao an-dapa tany an-tranon'i [[David Griffiths (misiônera)|David Griffiths]] niaraka tamin'ireo misionera hafa. Izany famangiana tsy tapaka nataony tamin'i Griffiths izany no nampisy finamanana tamin'izy ireo, ka na dia anisan'ny voaroaka aza ity misionera ity dia nanoratan'i Ranavalona taratasy hiverina amin' ny maha- mpivarotra fa tsy misionera, koa notanterahiny tamin'ny volana mey 1838 izany mba itadiavany fomba anavotana ireo kristiana voahenjika.

Rehefa nanjaka herintaona mahery Ranavalona vao nolazaina fa niteraka an-d Rakoto (ilay lasa [[Radama II]]) izy. Izay no fantatry ny rehetra ara-tantara, fa nisy fijoroana vavolombelona taty aoriana (fiandohan' ny fanjanahantany) fa ankoatra ny tsy maha-zanak'i Radama an-d Rakoto dia tsy naterak'i Ranavalona reniny ihany koa izy.&lt;ref&gt;Dr Michel Randria, Tantaran'i Madagasikara sy ny Malagasy, Antananarivo 1892 - 1942 p.357 &lt;/ref&gt; Ny rahavaviny, araka ny fijoroana vavolombelona, no bevohoka, fa nafenina, dia izy no nanao sari-bevohoka. Dia rehefa teraka rahavaviny dia nifàna Ranavalona ary avy eo io rahavaviny io ihany no nasaina nitaiza sy nampinono azy. Ny reniben'io mpanoratra Dr. Michel Randria io antsoina hoe Ramanankierana no anisan'ny vavolombelona ny amin'izany toe-javatra izany. Na izany aza anefa dia tena tian-d Ranavalona tokoa io zanany natsangana io ka tsy nosazìny na dia nanao heloka mahafaty aza (saika nanongam-panjakana tamin'ny taona 1857) ary tsy izany ihany fa mbola notendreny ho mpandimby azy hatrany.  

== Fahefam-panjaka ==

=== Fandraisana ny satro-boninahi-panjakana ===
Raha niamboho Radama I tamin'ny 27 Jolay 1828, dia mbola kely loatra Raketaka zanany avy amin-d Rasalimo satria vao efa-taona monja ka tsy ho afaka ny hanjaka. Ny fomba fifandimbiasam-pahefana tamin'izany fotoana izany no ahitana fa tokony ho Rakotobe, zanak' anabavin-dRadama lahimatoa, ny mpandova ny seza fiandrianana. Marani-tsaina sy sariaka Rakotobe, ary iray amin'ny mpianatra telo voalohany navoakan'ny misioneran'ny London Missionary Society tao an-dapan'ny mpanjaka. Mbola tsy nanambara ny fahafatesan' ny mpanjaka avy hatrany ny tandapa roa natokisan-d Radama sady niaraka taminy hatramin'ny nialany aina, mbola nisalasala ny amin'izay tokony hatao amin'ny hanendrena an-d Rakotobe ho Mpanjaka manaraka satria nandray anjara tamin'ny fiampangana ny mpifaninana tamin-d Radama I handray ny fahefana ry zareo ka mety ho efa miandry kendry tohina izany fianakaviana izany. 

Efa nisy manamboninahitra tandapa iray antsoina hoe Andriamamba anefa nahafantatra ny zavamisy ka niara-niasa tamin'ny manamboninahitra ambony hafa tao amin'ny tafika - Andriamihaja, Rainijohary ary Ravalontsalama - amin'ny hametrahana an'i Mavo ho eo amin'ny seza fiandrianana.  Namindra mangingina an'i Mavo sy ny namany tany amin'ny toerana azo antoka aloha ireo manamboninahitra ireo ary naka ny fanohanan'ireo olo-manankaja sy Andriambaventy mary ary ireo mpitàna ny sampim-panjakana. Rehefa azon-dry zareo antoka ny fanohanan'ireo olona isankarazany ireo dia nangonina amin'izay ny tafika hanohana an'i Mavo ho mpanjaka.

Nanambara ny tenany ho mpandimby an-d Radama Rainy amin'izay i Mavo tamin'ny 11 Aogositra 1828, nolazainy fa izy no Mpanjaka araka ny &quot;sitrapon'ny mpanjaka&quot;. Tsy nisy fanoherana avy amin'ny Andriambaventy na ny vahoaka. Nandray ny anaram-boninahitra hoe &quot;Ranavalona&quot; (midika hoe &quot;voatahiry&quot; na &quot;miafina&quot;) izy, ka lasa '''Ranavalona''' Voalohany ary noraisiny ihany koa ny anarana '''Rabodonandrianampoinimerina'''&lt;ref&gt;Callet, Tantara ny Andriana nanjaka teto Madagasikara, Antananarivo 1908, p.1131 &lt;/ref&gt; ilazana amin'ny vahoaka fa efa hatramin'i [[Andrianampoinimerina]] mihitsy no efa nanendrena azy ho mpandova ny fanjakana. 

=== Fanadiovana ny tao an-dapa ===
Satria noheveriny fa tia [[Vazaha eto Madagasikara|vazaha]] loatra sy tsy niraharaha firy ny [[Fivavahan-drazana malagasy|fivavahan-drazana]] ary nanova ny lamim-piarahamonina nifandovan' ny mpanjaka nifandimby Radama I, dia nataony izay tsy hisian' ny mpiara-miasa tamin-dRadama I ka nasandrany avo indray ny fanompoana ny [[Sampy (malagasy)|sampi]]&lt;nowiki/&gt;n' ny mpanjaka.

Tsy dia ny andriana loatra, araka izany, fa olon-tsotra no nianteherany hanatanjahany ny fahefany.

Nanjaka tanteraka ny antokon' ny [[hova]] taorian' ny niambohon' ilay mpanjaka tia fahalalahana (Radama I), ary dia nanjaka tokoa ny habibiana izay tsy mbola fahita teto Madagasikara tamin' izany. 

=== Fanandratana ny fomba-drazana ===
Nihevitra Ranavalona I fa fanitsakitsahana ny fiandrianany ny fanao sy ny hevitra nampidirin' ny misiônera izay nitory ny Filazantsara teo amin' ny fanjakany satria sady nitory ny haratsian' ny fanompoan-tsampy no nampianatra ny [[fitovian' ny olombelona rehetra]] ka mifanohitra amin' ny fomba nolovana hatramin' izay izany, dia ny fisian' ny saranga samihafa, indrindra ny fisian' ny [[Fanandevozana teto Madagasikara|fanandevozana]]. Hoy izy: &quot;''Ny fomban-drazako tsy mba mahamenatra ahy na mampatahotra ahy !&quot;''. Tsy azo nomena fampianarana noho izany ny andevo nanomboka tamin' ny taona 1832 ary nanomboka nihamafy koa ny fanenjehana ny Kristiana ka nisy ny novonoina ary maro no nandao ny fonenany.

Namono Kristiana maro dia maro tamin' ny taona 1857 izay heveriny ho mpivarotra tanidrazana izy. Hoy izy, mantsy an' ireo  Kristiana malagasy &quot;''Miala amiko ka mba ialako, mahafoy ahy ka mba foiko !''&quot;.

Nofoanany ny [[Prôtestantisma eto Madagasikara|finoana kristiana]], noheverina ho fahavalon' ny fanjakana sy mpamadika ny misiônera sy ny mpanaraka ny misiônera. Tamin' ny taona 1849 no tena nafana ny fanenjehana ny Kristiana izay nodorana velona (ohatra: [[Rafaravavy Rasalama|Rasalama]]), notapahan-doha na navarina avy teny amin' ny havoana.

=== Fanitarana fanjakana ===
[[Sary:Original_wooden_manjakamiadana_palace_of_Ranavalona_I_of_Madagascar.jpg|vignette|Lapan'i Manjakamiadana aorizinaly vita hamin'ny hazo manontolo tamin'ny fotoana nanjakan-d Ranavalona I teto Madagasikara]]
Tsy ny tanin' ny Madagasikara manontolo no nofehezin' ny Fanjakan' Imerina, izay nataon' ny Eorôpeana hoe &quot;Fanjakan' i Madagasikara&quot;, ka noho izany dia niezaka Ranavalona I mba hanjaka koa tamin' ny mponina tany amin' ny tapany atsimo-atsinanan' i Madagasikara sy ny ao afovoany atsimo ary any avaratra-andrefana izay teo ambany fiarovan' ny Frantsay nanorim-ponenanan tao [[Nosibe]] hatramin' ny taona 1841, faha [[Napoléon III]].

=== Fifandraisana tamin' ny vahiny ===
Noroahiny hody ny solontenan' ny [[Britanika|fanjakana britanika]] sady nanohitra ny fidiran' ny tafika frantsay tao amin' ny fanjakany izy tamin' ny taona 1829. Nobodoiny ny tany sy fananan' izy ireo

Nifandraharaha tamin' ny mpivarotra eorôpena ihany Ranavalona I tamin' ny hisian' ny fanamboarana fanaka sy fitaovam-piadiana eto an-toerana hiarovany ny fanjakany, ka ilay Frantsay atao hoe [[Jean Laborde]], izay mpanao taozavatra tsy niankina tamin' ny fanjakana frantsay, no nisahana izany nanomboka tamin' ny taona 1843.

Nila fiarovana tamin' ny Frantsay i [[Radama II|Rakotondradama]] nefa tsy nampahalala mialoha izany an-dRanavalona I izay tezitra noho izany ka nandroaka ny Eorôpeana izay noheveriny fa nikononkonona fanonganana.

Frantsay vitsy dia vitsy no mba navahan' ny mpanjakavavy tamin' izany, ka anisan' ireo i [[Jean Laborde]], izay olona nitokisany tokoa nandritra ny 25 taona. Izy no nanangana ozinina maro, sy nampiditra indostria maro tao amin' ny fanjakany ary izy koa no vy nahitana ny [[Rova Manjakamiadana|Rovan' i Manjakamiadana]], izay nilana olona an' arivorivony tamin' ny nananganana azy. I Jean Laborde no naharesy lahatra ny mpanjakavavy ka nampalefaka azy tamin' ny vahiny. Nanomboka nisokatra ny fifanakalozana ara-barotra amin' ny any ivelany.

Anisan' ireo nanohy niaina tao Imerina i [[Jean Laborde]], mpandraharaha iray izay nanamboatra basy sy nanorina orinasa hafa tamin' ny anaran' ny fitondram-panjaka, ary i [[Joseph-François Lambert]], mpanao fiantohana frantsay sy mpivarotra andevo niaraka tamin' ny printsy [[Radama II|Rakotondradama]], dia nanao sonia fifanarahana fifaneraserana, fantatra amin' ny anarana hoe ''[[Charte Lambert]]''.

=== Fifehezana ny vahoaka ===
Namoaka karazana lalàna izay nanageja tokoa ny vahoakany ny mpanjakavavy.  Ny mponina tao amin' ny fanjakany dia afaka niampanga ny heloka isan-karazany toy ny halatra sy ny fanarahana ny fivavahana kristiana ary indrindra ny [[famosaviana]], izay nosaziana tamin' ny alalan' ny fampinomana [[tangena]]. Teo anelanelan' ny taona 1828 sy 1861 dia nahafaty olona 3&amp;nbsp;000 teo ho eo isan-taona ny tangena.

== Fiafarany ==
Tamin' ny Zoma 16 Aogositra 1861, tamin' ny 7 ora maraina no niamboho tamin' ny faha-73 taonany ny mpanjakavavy rehefa nanjaka 33 taona, ka Rakotondradama izay antsoina hoe [[Radama II]] no nandimby azy. Tamin' ny fotoana nanjakany no niavian' ny anarany hoe Ranavalona, izay midika hoe &quot;ilay mitana sy miaro&quot;.

Teo imason' ny vahiny, Ranavalona I dia noheverina ho mpanjakavavy henjana sy mahery setra, indrindra noho ny fanenjehana kristianina. Amin' ny ankapobeny dia misy koa ny nankasitraka azy noho ny nampahatanjahany sy ny niarovany ny fahaleovantenan' ny [[Fanjakan' Imerina|Fanjakan' i Madagasikara]].

== Jereo koa ==

* [[Andrianampoinimerina]] (1787-1810)
* [[Radama I]] (1810-1828)
* [[Ranavalona I]] (1828-1861)
* [[Radama II]] (1861-1863)
* [[Rasoherina]] (1863-1868)
* [[Ranavalona II]] (1868-1883)
* [[Ranavalona III]] (1883-1897)

== Boky ==

* Académie malgache. ''Collection de documents concernant Madagascar et les pays voisins'', Volume 4, Part 4 (in French). Antananarivo: Imprimerie Moderne de l'Emyrne.
* Ade Ajayi, Jacob Festus (1989). ''Africa in the Nineteenth Century until the 1880s''. Paris: UNESCO. &lt;nowiki&gt;ISBN 978-0-520-03917-9&lt;/nowiki&gt;.
* Andrew, David; Blond, Becca; Parkinson, Tom; Anderson, Aaron (2008). ''Lonely Planet Madagascar &amp; Comoros''. London: Lonely Planet. &lt;nowiki&gt;ISBN 978-1-74104-608-3&lt;/nowiki&gt;.
* Bloch, Maurice (1986). ''From blessing to violence: history and ideology in the circumcision ritual of the Merina of Madagascar''. Cambridge, UK: Cambridge University Press. &lt;nowiki&gt;ISBN 978-0-521-31404-6&lt;/nowiki&gt;.
* Brown, Mervyn (2016). ''A History of Madagascar''. Markus Wiener Publishers.
* Campbell, Gwyn (2012). ''David Griffiths and the Missionary &quot;History of Madagascar&quot;''. Leiden, The Netherlands: Brill. &lt;nowiki&gt;ISBN 978-90-04-20980-0&lt;/nowiki&gt;.
* Cole, Jennifer (2001). ''Forget Colonialism?: Sacrifice and the Art of Memory in Madagascar''. Berkeley, CA: University of California Press. &lt;nowiki&gt;ISBN 978-0-520-92682-0&lt;/nowiki&gt;.
* Dominique Ranaivoson, ''Madagascar : dictionnaire des personnalités historiques'', Sépia, Saint-Maur-des-Fossés ; Tsipika, Antananarivo, 2011 (2&lt;sup&gt;e&lt;/sup&gt; éd.), p. 151 (&lt;nowiki&gt;ISBN 978-2-84280-101-4&lt;/nowiki&gt;).
* Ellis, William (1838). ''Volume 2 of History of Madagascar: Comprising Also the Progress of the Christian Mission Established in 1818''. London: Fisher, Son &amp; Co.
* Ellis, William (1870). ''The Martyr Church''. London: J. Snow.
* Freeman, Joseph John; Johns, David (1840). ''A narrative of the persecution of the Christians in Madagascar: with details of the escape of six Christian refugees now in England''. Berlin: J. Snow. Retrieved 5 February 2011.
* Frémigacci, Jean (1999). &quot;Le Rova de Tananarive: Destruction d'un lieu saint ou constitution d'une référence identitaire?&quot;. In ''Chrétien'', Jean-Pierre (ed.). Histoire d'Afrique (in French). Paris: Editions Karthala. pp. 421–444. &lt;nowiki&gt;ISBN 978-2-86537-904-0&lt;/nowiki&gt;.
* Jackson, Guida M. (1999). ''Women Rulers Throughout the Ages''. An Illustrated Guide. ABC-CLIO.
* Koschorko, Klaus; Ludwig, Frieder; Delgado, Mariano (2007). ''A history of Christianity in Asia, Africa and Latin America, 1450–1990''. Cambridge, U.K.: Wm. B. Eerdmans Publishing Co. &lt;nowiki&gt;ISBN 978-0-8028-2889-7&lt;/nowiki&gt;.
* Laidler, Keith (2005). ''Female Caligula: Ranavalona, the Mad Queen of Madagascar''. London: John Wiley &amp; Sons. &lt;nowiki&gt;ISBN 978-0-470-02226-9&lt;/nowiki&gt;.
* &quot;L'habitation à Madagascar&quot;. ''Colonie de Madagascar: Notes, reconnaissances et explorations''. Vol. 4. Imprimerie Officielle de Tananarive. 1898.
* MacDonald Fraser, George (1977). ''Flashman's Lady''. London: Collins. &lt;nowiki&gt;ISBN 978-0-00-744949-1&lt;/nowiki&gt;.
* Nicolas Martin, ''Symboles royaux et rivalités à la cour de Radama II'', Antananarivo, 2021.
* Oliver, Samuel (1886). ''Madagascar: An Historical and Descriptive Account of the Island and its Former Dependencies''. Vol. 1. New York: Macmillan and Co.
* Pfeiffer, Ida (1861). ''The last travels of Ida Pfeiffer: inclusive of a visit to Madagascar''. London: Harper.
* Prout, Ebenezer (1863). ''Madagascar: Its Mission and Its Martyrs''. London: London Missionary Society.
* Raison-Jourde, Françoise (1991). ''Bible et pouvoir à Madagascar au XIXe siècle''. Antananarivo: Karthala Editions. &lt;nowiki&gt;ISBN 978-2-86537-317-8&lt;/nowiki&gt;.
* Ralibera, Daniel; De Taffin, Gabriel (1993). ''Madagascar et le christianisme''. Paris: Karthala Editions. &lt;nowiki&gt;ISBN 978-92-9028-211-2&lt;/nowiki&gt;.
* Sharp, Leslie (2002). ''The Sacrificed Generation: Youth, History, and the Colonized Mind in Madagascar''. Berkeley, CA: University of California Press. &lt;nowiki&gt;ISBN 0-520-22951-7&lt;/nowiki&gt;.
* Wright, Jennifer (2022). ''I że ci (nie) odpuszczę. Najbardziej mordercze kobiety w historii'' (in Polish). Wydawnictwo Poznańskie.


[[Sokajy:Tantaran'i Madagasikara]]</text>
      <sha1>0wvdi40421zn1wnb40g3wz3ofyhtjkp</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1136704</id>
      <parentid>1136678</parentid>
      <timestamp>2026-04-28T17:58:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JianJi</username>
        <id>36396</id>
      </contributor>
      <comment>/* Fahefam-panjaka */</comment>
      <origin>1136704</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18662" sha1="5lnnttqvadp5qohn9mf0epc5finds0q" xml:space="preserve">{{Infobox olona|anarana=Ranavalona I
|asa=[[Mpanjakavavy 1788-1861]]
|firenena=Madagasikara
|anarana hafa= Rabodonandrianampoinimerina
|sary=}}
'''Ranavalona I''' (teraka '''Mavo''' 1788 - 16 aogositra 1861) fantatra ihany koa amin'ny hoe '''Ramavo''' na '''Rabodonandrianampoinimerina''' na '''Ranavalo-Manjaka I''' na '''Ranavalona Reniny''', dia mpanjakavavy malagasy izay nanjaka tao amin' ny [[Fanjakan' Imerina|Fanjakan' i Madagasikara]], manana an' [[Antananarivo]] ho [[renivohitra]], ary ny fotoana nanjakany kosa dia nanomboka tamin' ny [[11 Aogositra|11 aogositra]] [[1828]] ka hatramin' ny [[16 Aogositra|16 aogositra]] [[1861]].

Rehefa nametraka ny tenany handimby ny vadiny [[Radama Voalohany|Radama I]] izay maty tanora izy dia niròna ho amin'ny fandalàna ny tanindrazana sady nanaraka ny politikan'ny fitokana-monina sy ny fahavitàn-tena, nanao izay hahakely dia kely ny fitsabahan' ny Eorôpeana amin'ny raharaham-panjakana malagasy. Niezaka Ranavalona I hampihena ny fifandraisana ara-toekarena sy ara-politika tamin'ireo firenena Eoropeana hitany ho mampihena ny hasin'ny fitondram-panjaka ary nandray fepetra henjana mba hanafoanana ny [[Fivavahana kristiana|fampianarana kristiana]] natombok'ireo misionera ao amin'ny [[London Missionary Society]] teo ambany fanjakan' i Radama I ka nasandratra avo ny fanompoan-tsampy ary nenjehina ireo [[Malagasy (vahoaka)|Malagasy]] mbola nikiry ho [[Kristianina|kristiana]] teto [[Madagasikara]].

Nampiasa betsaka ny fomba fanao nentin-drazana Ranavalona dia ny fanompoana (asa mahasolo ny fandoavana hetra amin'ny fanjakana) mba hamitàna ireo tetikasam-panjakana maro dia maro sy hanohizana ny fananganana tafika maoderina araka ny fomba eoropeana tamin'izany fotoana izany. Tsy misy anefa ny tambiny mba azon' ny olona amin'ny fanatanterahina izany fa mbola samy mianto-tena avokoa ny tsirairay. Teo anelanelan'ny 20.000 ka hatramin'ny 30.000 ny miaramila [[Merina]] vonona teo am-pelantanany, izay nalefany hampandry tany sy hanitarana ny ambaindain'ny fanjakana ihany koa. Ny [[ady]] matetika natao sy natrehina, ny [[Fivarotana andevo|varotra andevo]] anatiny sy ny [[Fanandevozana teto Madagasikara|fanandevozana]] mahery vaika, ny aretina manjaka, ny fanompoana matetika ary ny fampiharana [[Tangena (poizina)|tangena]] ho rafi-pitsarana tsy azo ivalozana no nampiakatra ny taham-pahafatesana teo amin'ny [[miaramila]] sy ny sivily nandritra ny 33 taona nanjakany, ka nampihena ny isan'ny mponina teto Madagasikara avy amin'ny 5 tapitrisa tamin'ny taona 1833 ho 2,5 tapitrisa sisa tamin'ny taona 1839.

Tantara iray anisan'ny mampiady hevitra indrindra ny tantaran-d Ranavalona Reniny na Ranavalona voalohany. Ny voalohany be mpanaraka sy mpahafantatra dia avy amin'ny Eoropeana sy ny kristiana malagasy. Fantatra amin'ny siakany sy ny fanenjehana ny kristiana noho ireo maritiora maro noho ny finoany sy ny fahasahiany mandroaka izay Eoropeana tsy azoazony. Hany ka raha vao hoe Ranavalona I no resahina dia fijery miiba avy hatrany ny ao an-tsain'ny [[Tontolo Tandrefana|Tandrefana]] ary manafintohina aza ny anaram-bositra nomena azy tamin'izany.

Ny fijery faharoa tsy mahazo avara-patana kosa dia avy amin'ireo mpandala ny [[Fomban-drazana malagasy|fomban-drazana]] sy ny [[tia tanindrazana]]. Tsy nikoso-maso nanoloana ny Eoropeana ary nampiharany amin'ny maha-Andriana tokana azy mihitsy, tsy mihemotra manoloana ny fandrahonana ara-miaramila. Faiziny mafy mihitsy ireo vahiny mitady hanjakazaka ary dia voatandro ny fiandrianam-pirenena. Izy no mampandoa onitra amin'izay firenena niady taminy fa ny mpitondra hafa taty aoriana manko lasa ny malagasy hatrany no nandoa onitra. Nahatazona ny fahefana ho eo ampelatanany na dia vehivavy aza Ranavalona I manoloana ny fanozongozonana avy any ivelany sy avy eto an-toerana.

== Fianakaviana ==
Teraka tamin'ny taona 1778 tany ho any tao [[Ambatomanoina]], tokony ho 16 kilometatra (10 maily) atsinanan'i Antananarivo, ny Printsesy Ramavo, zanaky ny Printsy Andriantsalamanjaka sy ny Printsesy Rabodonandriantompo. Fony mbola kely i Mavo, dia nampandre an'Imboasalama mbola tsy (mpanjaka Andrianampoinimerina) ny rainy ny amin'ny tetika hamonoan'ny dadatoany Andrianjafy azy mba ho ny zanany no handova azy, kanjo nivadika ny raharaha ka dia [[Andrianampoinimerina]] no lasa mpanjaka tao [[Ambohimanga]] fa [[Andrianjafinandriamanitra]] kosa tavela tao [[Ilafy]]. Ho valisoa, dia nalain'i Andrianampoinimerina ho vadin'ny zanany lahy, ny Printsy [[Radama Voalohany|Radama]], izay notendren'ny mpanjaka ho mpandova azy i Mavo zanak'Andriantsalamanjaka. Nanambara ihany koa izy fa izay zaza avy amin'io fanambadiana io no ho voalohany amin'ny filaharan'ny ho mpandimby an-dRadama.

Tsy niterahan-dRadama anefa Rabodonandrianampoinimerina fa [[Rasalimo]], printsesy avy any amin'ny [[Sakalava]]&lt;nowiki/&gt;n'i [[Menabe]] no nana-taranaka avy amin'ny Mpanjaka sady tiany kokoa ka nanamboarany trano manokana antsoina hoe Tranovola izay noravan-d Ranavalona Reniny rehefa izy no Mpanjaka sady nanamboarany lehibe kokoa ary nataony ho an-d Rakoto zanany ary mbola nomeny anarana hoe Tranovola ihany. Noho ny alahelo tsy mba nojerijeren-dRadama fahavelony no lasa nandaniany ny androny sy ireo vehivavy mpanaraka azy ao an-dapa tany an-tranon'i [[David Griffiths (misiônera)|David Griffiths]] niaraka tamin'ireo misionera hafa. Izany famangiana tsy tapaka nataony tamin'i Griffiths izany no nampisy finamanana tamin'izy ireo, ka na dia anisan'ny voaroaka aza ity misionera ity dia nanoratan'i Ranavalona taratasy hiverina amin' ny maha- mpivarotra fa tsy misionera, koa notanterahiny tamin'ny volana mey 1838 izany mba itadiavany fomba anavotana ireo kristiana voahenjika.

Rehefa nanjaka herintaona mahery Ranavalona vao nolazaina fa niteraka an-d Rakoto (ilay lasa [[Radama II]]) izy. Izay no fantatry ny rehetra ara-tantara, fa nisy fijoroana vavolombelona taty aoriana (fiandohan' ny fanjanahantany) fa ankoatra ny tsy maha-zanak'i Radama an-d Rakoto dia tsy naterak'i Ranavalona reniny ihany koa izy.&lt;ref&gt;Dr Michel Randria, Tantaran'i Madagasikara sy ny Malagasy, Antananarivo 1892 - 1942 p.357 &lt;/ref&gt; Ny rahavaviny, araka ny fijoroana vavolombelona, no bevohoka, fa nafenina, dia izy no nanao sari-bevohoka. Dia rehefa teraka rahavaviny dia nifàna Ranavalona ary avy eo io rahavaviny io ihany no nasaina nitaiza sy nampinono azy. Ny reniben'io mpanoratra Dr. Michel Randria io antsoina hoe Ramanankierana no anisan'ny vavolombelona ny amin'izany toe-javatra izany. Na izany aza anefa dia tena tian-d Ranavalona tokoa io zanany natsangana io ka tsy nosazìny na dia nanao heloka mahafaty aza (saika nanongam-panjakana tamin'ny taona 1857) ary tsy izany ihany fa mbola notendreny ho mpandimby azy hatrany.  

== Fahefam-panjaka ==

=== Fandraisana ny satro-boninahi-panjakana ===
Raha niamboho Radama I tamin'ny 27 Jolay 1828, dia mbola kely loatra Raketaka zanany avy amin-d Rasalimo satria vao efa-taona monja ka tsy ho afaka ny hanjaka. Ny fomba fifandimbiasam-pahefana tamin'izany fotoana izany no ahitana fa tokony ho Rakotobe, zanak' anabavin-dRadama lahimatoa, ny mpandova ny seza fiandrianana. Marani-tsaina sy sariaka Rakotobe, ary iray amin'ny mpianatra telo voalohany navoakan'ny misioneran'ny London Missionary Society tao an-dapan'ny mpanjaka. Mbola tsy nanambara ny fahafatesan' ny mpanjaka avy hatrany ny tandapa roa natokisan-d Radama sady niaraka taminy hatramin'ny nialàny aina, mbola nisalasala ny amin'izay tokony hatao amin'ny hanendrena an-d Rakotobe ho mpandimby ny Mpanjaka satria nandray anjara tamin'ny fiampangana ny mpifaninana tamin-d Radama I handray ny fahefana ry zareo ka mety ho efa miandry kendry tohina izany fianakaviana izany. 

Efa nisy manamboninahitra tandapa iray antsoina hoe Andriamamba anefa nahafantatra ny zavamisy ka niara-niasa tamin'ny manamboninahitra ambony hafa tao amin'ny tafika - Andriamihaja, Rainijohary ary Ravalontsalama - amin'ny hametrahana an'i Mavo ho eo amin'ny seza fiandrianana.  Namindra mangingina an'i Mavo sy ny namany tany amin'ny toerana azo antoka aloha ireo manamboninahitra ireo ary naka ny fanohanan'ireo olo-manankaja sy Andriambaventy mary ary ireo mpitàna ny sampim-panjakana. Rehefa azon-dry zareo antoka ny fanohanan'ireo olona isankarazany ireo dia nangonina amin'izay ny tafika hanohana an'i Mavo ho mpanjaka.

Nanambara ny tenany ho mpandimby an-d Radama Rainy amin'izay i Mavo tamin'ny 11 Aogositra 1828, nolazainy fa izy no Mpanjaka araka ny &quot;sitrapon'ny mpanjaka&quot;. Tsy nisy fanoherana avy amin'ny Andriambaventy na ny vahoaka. Nandray ny anaram-boninahitra hoe &quot;Ranavalona&quot; (midika hoe &quot;voatahiry&quot; na &quot;miafina&quot;) izy, ka lasa '''Ranavalona''' Voalohany ary noraisiny ihany koa ny anarana '''Rabodonandrianampoinimerina'''&lt;ref&gt;Callet, Tantara ny Andriana nanjaka teto Madagasikara, Antananarivo 1908, p.1131 &lt;/ref&gt; ilazana amin'ny vahoaka fa efa hatramin'i [[Andrianampoinimerina]] mihitsy no efa nanendrena azy ho mpandova ny fanjakana. 

=== Fanadiovana ny tao an-dapa ===
Satria noheveriny fa tia [[Vazaha eto Madagasikara|vazaha]] loatra sy tsy niraharaha firy ny [[Fivavahan-drazana malagasy|fivavahan-drazana]] ary nanova ny lamim-piarahamonina nifandovan' ny mpanjaka nifandimby Radama I, dia nataony izay tsy hisian' ny mpiara-miasa tamin-dRadama I ka nasandrany avo indray ny fanompoana ny [[Sampy (malagasy)|sampi]]&lt;nowiki/&gt;n' ny mpanjaka.

Tsy dia ny andriana loatra, araka izany, fa olon-tsotra no nianteherany hanatanjahany ny fahefany.

Nanjaka tanteraka ny antokon' ny [[hova]] taorian' ny niambohon' ilay mpanjaka tia fahalalahana (Radama I), ary dia nanjaka tokoa ny habibiana izay tsy mbola fahita teto Madagasikara tamin' izany. 

=== Fanandratana ny fomba-drazana ===
Nihevitra Ranavalona I fa fanitsakitsahana ny fiandrianany ny fanao sy ny hevitra nampidirin' ny misiônera izay nitory ny Filazantsara teo amin' ny fanjakany satria sady nitory ny haratsian' ny fanompoan-tsampy no nampianatra ny [[fitovian' ny olombelona rehetra]] ka mifanohitra amin' ny fomba nolovana hatramin' izay izany, dia ny fisian' ny saranga samihafa, indrindra ny fisian' ny [[Fanandevozana teto Madagasikara|fanandevozana]]. Hoy izy: &quot;''Ny fomban-drazako tsy mba mahamenatra ahy na mampatahotra ahy !&quot;''. Tsy azo nomena fampianarana noho izany ny andevo nanomboka tamin' ny taona 1832 ary nanomboka nihamafy koa ny fanenjehana ny Kristiana ka nisy ny novonoina ary maro no nandao ny fonenany.

Namono Kristiana maro dia maro tamin' ny taona 1857 izay heveriny ho mpivarotra tanidrazana izy. Hoy izy, mantsy an' ireo  Kristiana malagasy &quot;''Miala amiko ka mba ialako, mahafoy ahy ka mba foiko !''&quot;.

Nofoanany ny [[Prôtestantisma eto Madagasikara|finoana kristiana]], noheverina ho fahavalon' ny fanjakana sy mpamadika ny misiônera sy ny mpanaraka ny misiônera. Tamin' ny taona 1849 no tena nafana ny fanenjehana ny Kristiana izay nodorana velona (ohatra: [[Rafaravavy Rasalama|Rasalama]]), notapahan-doha na navarina avy teny amin' ny havoana.

=== Fanitarana fanjakana ===
[[Sary:Original_wooden_manjakamiadana_palace_of_Ranavalona_I_of_Madagascar.jpg|vignette|Lapan'i Manjakamiadana aorizinaly vita hamin'ny hazo manontolo tamin'ny fotoana nanjakan-d Ranavalona I teto Madagasikara]]
Tsy ny tanin' ny Madagasikara manontolo no nofehezin' ny Fanjakan' Imerina, izay nataon' ny Eorôpeana hoe &quot;Fanjakan' i Madagasikara&quot;, ka noho izany dia niezaka Ranavalona I mba hanjaka koa tamin' ny mponina tany amin' ny tapany atsimo-atsinanan' i Madagasikara sy ny ao afovoany atsimo ary any avaratra-andrefana izay teo ambany fiarovan' ny Frantsay nanorim-ponenanan tao [[Nosibe]] hatramin' ny taona 1841, faha [[Napoléon III]].

=== Fifandraisana tamin' ny vahiny ===
Noroahiny hody ny solontenan' ny [[Britanika|fanjakana britanika]] sady nanohitra ny fidiran' ny tafika frantsay tao amin' ny fanjakany izy tamin' ny taona 1829. Nobodoiny ny tany sy fananan' izy ireo

Nifandraharaha tamin' ny mpivarotra eorôpena ihany Ranavalona I tamin' ny hisian' ny fanamboarana fanaka sy fitaovam-piadiana eto an-toerana hiarovany ny fanjakany, ka ilay Frantsay atao hoe [[Jean Laborde]], izay mpanao taozavatra tsy niankina tamin' ny fanjakana frantsay, no nisahana izany nanomboka tamin' ny taona 1843.

Nila fiarovana tamin' ny Frantsay i [[Radama II|Rakotondradama]] nefa tsy nampahalala mialoha izany an-dRanavalona I izay tezitra noho izany ka nandroaka ny Eorôpeana izay noheveriny fa nikononkonona fanonganana.

Frantsay vitsy dia vitsy no mba navahan' ny mpanjakavavy tamin' izany, ka anisan' ireo i [[Jean Laborde]], izay olona nitokisany tokoa nandritra ny 25 taona. Izy no nanangana ozinina maro, sy nampiditra indostria maro tao amin' ny fanjakany ary izy koa no vy nahitana ny [[Rova Manjakamiadana|Rovan' i Manjakamiadana]], izay nilana olona an' arivorivony tamin' ny nananganana azy. I Jean Laborde no naharesy lahatra ny mpanjakavavy ka nampalefaka azy tamin' ny vahiny. Nanomboka nisokatra ny fifanakalozana ara-barotra amin' ny any ivelany.

Anisan' ireo nanohy niaina tao Imerina i [[Jean Laborde]], mpandraharaha iray izay nanamboatra basy sy nanorina orinasa hafa tamin' ny anaran' ny fitondram-panjaka, ary i [[Joseph-François Lambert]], mpanao fiantohana frantsay sy mpivarotra andevo niaraka tamin' ny printsy [[Radama II|Rakotondradama]], dia nanao sonia fifanarahana fifaneraserana, fantatra amin' ny anarana hoe ''[[Charte Lambert]]''.

=== Fifehezana ny vahoaka ===
Namoaka karazana lalàna izay nanageja tokoa ny vahoakany ny mpanjakavavy.  Ny mponina tao amin' ny fanjakany dia afaka niampanga ny heloka isan-karazany toy ny halatra sy ny fanarahana ny fivavahana kristiana ary indrindra ny [[famosaviana]], izay nosaziana tamin' ny alalan' ny fampinomana [[tangena]]. Teo anelanelan' ny taona 1828 sy 1861 dia nahafaty olona 3&amp;nbsp;000 teo ho eo isan-taona ny tangena.

== Fiafarany ==
Tamin' ny Zoma 16 Aogositra 1861, tamin' ny 7 ora maraina no niamboho tamin' ny faha-73 taonany ny mpanjakavavy rehefa nanjaka 33 taona, ka Rakotondradama izay antsoina hoe [[Radama II]] no nandimby azy. Tamin' ny fotoana nanjakany no niavian' ny anarany hoe Ranavalona, izay midika hoe &quot;ilay mitana sy miaro&quot;.

Teo imason' ny vahiny, Ranavalona I dia noheverina ho mpanjakavavy henjana sy mahery setra, indrindra noho ny fanenjehana kristianina. Amin' ny ankapobeny dia misy koa ny nankasitraka azy noho ny nampahatanjahany sy ny niarovany ny fahaleovantenan' ny [[Fanjakan' Imerina|Fanjakan' i Madagasikara]].

== Jereo koa ==

* [[Andrianampoinimerina]] (1787-1810)
* [[Radama I]] (1810-1828)
* [[Ranavalona I]] (1828-1861)
* [[Radama II]] (1861-1863)
* [[Rasoherina]] (1863-1868)
* [[Ranavalona II]] (1868-1883)
* [[Ranavalona III]] (1883-1897)

== Boky ==

* Académie malgache. ''Collection de documents concernant Madagascar et les pays voisins'', Volume 4, Part 4 (in French). Antananarivo: Imprimerie Moderne de l'Emyrne.
* Ade Ajayi, Jacob Festus (1989). ''Africa in the Nineteenth Century until the 1880s''. Paris: UNESCO. &lt;nowiki&gt;ISBN 978-0-520-03917-9&lt;/nowiki&gt;.
* Andrew, David; Blond, Becca; Parkinson, Tom; Anderson, Aaron (2008). ''Lonely Planet Madagascar &amp; Comoros''. London: Lonely Planet. &lt;nowiki&gt;ISBN 978-1-74104-608-3&lt;/nowiki&gt;.
* Bloch, Maurice (1986). ''From blessing to violence: history and ideology in the circumcision ritual of the Merina of Madagascar''. Cambridge, UK: Cambridge University Press. &lt;nowiki&gt;ISBN 978-0-521-31404-6&lt;/nowiki&gt;.
* Brown, Mervyn (2016). ''A History of Madagascar''. Markus Wiener Publishers.
* Campbell, Gwyn (2012). ''David Griffiths and the Missionary &quot;History of Madagascar&quot;''. Leiden, The Netherlands: Brill. &lt;nowiki&gt;ISBN 978-90-04-20980-0&lt;/nowiki&gt;.
* Cole, Jennifer (2001). ''Forget Colonialism?: Sacrifice and the Art of Memory in Madagascar''. Berkeley, CA: University of California Press. &lt;nowiki&gt;ISBN 978-0-520-92682-0&lt;/nowiki&gt;.
* Dominique Ranaivoson, ''Madagascar : dictionnaire des personnalités historiques'', Sépia, Saint-Maur-des-Fossés ; Tsipika, Antananarivo, 2011 (2&lt;sup&gt;e&lt;/sup&gt; éd.), p. 151 (&lt;nowiki&gt;ISBN 978-2-84280-101-4&lt;/nowiki&gt;).
* Ellis, William (1838). ''Volume 2 of History of Madagascar: Comprising Also the Progress of the Christian Mission Established in 1818''. London: Fisher, Son &amp; Co.
* Ellis, William (1870). ''The Martyr Church''. London: J. Snow.
* Freeman, Joseph John; Johns, David (1840). ''A narrative of the persecution of the Christians in Madagascar: with details of the escape of six Christian refugees now in England''. Berlin: J. Snow. Retrieved 5 February 2011.
* Frémigacci, Jean (1999). &quot;Le Rova de Tananarive: Destruction d'un lieu saint ou constitution d'une référence identitaire?&quot;. In ''Chrétien'', Jean-Pierre (ed.). Histoire d'Afrique (in French). Paris: Editions Karthala. pp. 421–444. &lt;nowiki&gt;ISBN 978-2-86537-904-0&lt;/nowiki&gt;.
* Jackson, Guida M. (1999). ''Women Rulers Throughout the Ages''. An Illustrated Guide. ABC-CLIO.
* Koschorko, Klaus; Ludwig, Frieder; Delgado, Mariano (2007). ''A history of Christianity in Asia, Africa and Latin America, 1450–1990''. Cambridge, U.K.: Wm. B. Eerdmans Publishing Co. &lt;nowiki&gt;ISBN 978-0-8028-2889-7&lt;/nowiki&gt;.
* Laidler, Keith (2005). ''Female Caligula: Ranavalona, the Mad Queen of Madagascar''. London: John Wiley &amp; Sons. &lt;nowiki&gt;ISBN 978-0-470-02226-9&lt;/nowiki&gt;.
* &quot;L'habitation à Madagascar&quot;. ''Colonie de Madagascar: Notes, reconnaissances et explorations''. Vol. 4. Imprimerie Officielle de Tananarive. 1898.
* MacDonald Fraser, George (1977). ''Flashman's Lady''. London: Collins. &lt;nowiki&gt;ISBN 978-0-00-744949-1&lt;/nowiki&gt;.
* Nicolas Martin, ''Symboles royaux et rivalités à la cour de Radama II'', Antananarivo, 2021.
* Oliver, Samuel (1886). ''Madagascar: An Historical and Descriptive Account of the Island and its Former Dependencies''. Vol. 1. New York: Macmillan and Co.
* Pfeiffer, Ida (1861). ''The last travels of Ida Pfeiffer: inclusive of a visit to Madagascar''. London: Harper.
* Prout, Ebenezer (1863). ''Madagascar: Its Mission and Its Martyrs''. London: London Missionary Society.
* Raison-Jourde, Françoise (1991). ''Bible et pouvoir à Madagascar au XIXe siècle''. Antananarivo: Karthala Editions. &lt;nowiki&gt;ISBN 978-2-86537-317-8&lt;/nowiki&gt;.
* Ralibera, Daniel; De Taffin, Gabriel (1993). ''Madagascar et le christianisme''. Paris: Karthala Editions. &lt;nowiki&gt;ISBN 978-92-9028-211-2&lt;/nowiki&gt;.
* Sharp, Leslie (2002). ''The Sacrificed Generation: Youth, History, and the Colonized Mind in Madagascar''. Berkeley, CA: University of California Press. &lt;nowiki&gt;ISBN 0-520-22951-7&lt;/nowiki&gt;.
* Wright, Jennifer (2022). ''I że ci (nie) odpuszczę. Najbardziej mordercze kobiety w historii'' (in Polish). Wydawnictwo Poznańskie.


[[Sokajy:Tantaran'i Madagasikara]]</text>
      <sha1>5lnnttqvadp5qohn9mf0epc5finds0q</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1136706</id>
      <parentid>1136704</parentid>
      <timestamp>2026-04-28T18:01:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JianJi</username>
        <id>36396</id>
      </contributor>
      <origin>1136706</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11174" sha1="joozql9867jlqwu22ca4d1pyux9nagm" xml:space="preserve">{{Infobox olona|anarana=Ranavalona I
|asa=[[Mpanjakavavy 1788-1861]]
|firenena=Madagasikara
|anarana hafa= Rabodonandrianampoinimerina
|sary=}}
'''Ranavalona I''' (teraka '''Mavo''' 1788 - 16 aogositra 1861) fantatra ihany koa amin'ny hoe '''Ramavo''' na '''Rabodonandrianampoinimerina''' na '''Ranavalo-Manjaka I''' na '''Ranavalona Reniny''', dia mpanjakavavy malagasy izay nanjaka tao amin' ny [[Fanjakan' Imerina|Fanjakan' i Madagasikara]], manana an' [[Antananarivo]] ho [[renivohitra]], ary ny fotoana nanjakany kosa dia nanomboka tamin' ny [[11 Aogositra|11 aogositra]] [[1828]] ka hatramin' ny [[16 Aogositra|16 aogositra]] [[1861]].

Rehefa nametraka ny tenany handimby ny vadiny [[Radama Voalohany|Radama I]] izay maty tanora izy dia niròna ho amin'ny fandalàna ny tanindrazana sady nanaraka ny politikan'ny fitokana-monina sy ny fahavitàn-tena, nanao izay hahakely dia kely ny fitsabahan' ny Eorôpeana amin'ny raharaham-panjakana malagasy. Niezaka Ranavalona I hampihena ny fifandraisana ara-toekarena sy ara-politika tamin'ireo firenena Eoropeana hitany ho mampihena ny hasin'ny fitondram-panjaka ary nandray fepetra henjana mba hanafoanana ny [[Fivavahana kristiana|fampianarana kristiana]] natombok'ireo misionera ao amin'ny [[London Missionary Society]] teo ambany fanjakan' i Radama I ka nasandratra avo ny fanompoan-tsampy ary nenjehina ireo [[Malagasy (vahoaka)|Malagasy]] mbola nikiry ho [[Kristianina|kristiana]] teto [[Madagasikara]].


=== Fanadiovana ny tao an-dapa ===
Satria noheveriny fa tia [[Vazaha eto Madagasikara|vazaha]] loatra sy tsy niraharaha firy ny [[Fivavahan-drazana malagasy|fivavahan-drazana]] ary nanova ny lamim-piarahamonina nifandovan' ny mpanjaka nifandimby Radama I, dia nataony izay tsy hisian' ny mpiara-miasa tamin-dRadama I ka nasandrany avo indray ny fanompoana ny [[Sampy (malagasy)|sampi]]&lt;nowiki/&gt;n' ny mpanjaka.

Tsy dia ny andriana loatra, araka izany, fa olon-tsotra no nianteherany hanatanjahany ny fahefany.

Nanjaka tanteraka ny antokon' ny [[hova]] taorian' ny niambohon' ilay mpanjaka tia fahalalahana (Radama I), ary dia nanjaka tokoa ny habibiana izay tsy mbola fahita teto Madagasikara tamin' izany. 

=== Fanandratana ny fomba-drazana ===
Nihevitra Ranavalona I fa fanitsakitsahana ny fiandrianany ny fanao sy ny hevitra nampidirin' ny misiônera izay nitory ny Filazantsara teo amin' ny fanjakany satria sady nitory ny haratsian' ny fanompoan-tsampy no nampianatra ny [[fitovian' ny olombelona rehetra]] ka mifanohitra amin' ny fomba nolovana hatramin' izay izany, dia ny fisian' ny saranga samihafa, indrindra ny fisian' ny [[Fanandevozana teto Madagasikara|fanandevozana]]. Hoy izy: &quot;''Ny fomban-drazako tsy mba mahamenatra ahy na mampatahotra ahy !&quot;''. Tsy azo nomena fampianarana noho izany ny andevo nanomboka tamin' ny taona 1832 ary nanomboka nihamafy koa ny fanenjehana ny Kristiana ka nisy ny novonoina ary maro no nandao ny fonenany.

Namono Kristiana maro dia maro tamin' ny taona 1857 izay heveriny ho mpivarotra tanidrazana izy. Hoy izy, mantsy an' ireo  Kristiana malagasy &quot;''Miala amiko ka mba ialako, mahafoy ahy ka mba foiko !''&quot;.

Nofoanany ny [[Prôtestantisma eto Madagasikara|finoana kristiana]], noheverina ho fahavalon' ny fanjakana sy mpamadika ny misiônera sy ny mpanaraka ny misiônera. Tamin' ny taona 1849 no tena nafana ny fanenjehana ny Kristiana izay nodorana velona (ohatra: [[Rafaravavy Rasalama|Rasalama]]), notapahan-doha na navarina avy teny amin' ny havoana.

=== Fanitarana fanjakana ===
[[Sary:Original_wooden_manjakamiadana_palace_of_Ranavalona_I_of_Madagascar.jpg|vignette|Lapan'i Manjakamiadana aorizinaly vita hamin'ny hazo manontolo tamin'ny fotoana nanjakan-d Ranavalona I teto Madagasikara]]
Tsy ny tanin' ny Madagasikara manontolo no nofehezin' ny Fanjakan' Imerina, izay nataon' ny Eorôpeana hoe &quot;Fanjakan' i Madagasikara&quot;, ka noho izany dia niezaka Ranavalona I mba hanjaka koa tamin' ny mponina tany amin' ny tapany atsimo-atsinanan' i Madagasikara sy ny ao afovoany atsimo ary any avaratra-andrefana izay teo ambany fiarovan' ny Frantsay nanorim-ponenanan tao [[Nosibe]] hatramin' ny taona 1841, faha [[Napoléon III]].

=== Fifandraisana tamin' ny vahiny ===
Noroahiny hody ny solontenan' ny [[Britanika|fanjakana britanika]] sady nanohitra ny fidiran' ny tafika frantsay tao amin' ny fanjakany izy tamin' ny taona 1829. Nobodoiny ny tany sy fananan' izy ireo

Nifandraharaha tamin' ny mpivarotra eorôpena ihany Ranavalona I tamin' ny hisian' ny fanamboarana fanaka sy fitaovam-piadiana eto an-toerana hiarovany ny fanjakany, ka ilay Frantsay atao hoe [[Jean Laborde]], izay mpanao taozavatra tsy niankina tamin' ny fanjakana frantsay, no nisahana izany nanomboka tamin' ny taona 1843.

Nila fiarovana tamin' ny Frantsay i [[Radama II|Rakotondradama]] nefa tsy nampahalala mialoha izany an-dRanavalona I izay tezitra noho izany ka nandroaka ny Eorôpeana izay noheveriny fa nikononkonona fanonganana.

Frantsay vitsy dia vitsy no mba navahan' ny mpanjakavavy tamin' izany, ka anisan' ireo i [[Jean Laborde]], izay olona nitokisany tokoa nandritra ny 25 taona. Izy no nanangana ozinina maro, sy nampiditra indostria maro tao amin' ny fanjakany ary izy koa no vy nahitana ny [[Rova Manjakamiadana|Rovan' i Manjakamiadana]], izay nilana olona an' arivorivony tamin' ny nananganana azy. I Jean Laborde no naharesy lahatra ny mpanjakavavy ka nampalefaka azy tamin' ny vahiny. Nanomboka nisokatra ny fifanakalozana ara-barotra amin' ny any ivelany.

Anisan' ireo nanohy niaina tao Imerina i [[Jean Laborde]], mpandraharaha iray izay nanamboatra basy sy nanorina orinasa hafa tamin' ny anaran' ny fitondram-panjaka, ary i [[Joseph-François Lambert]], mpanao fiantohana frantsay sy mpivarotra andevo niaraka tamin' ny printsy [[Radama II|Rakotondradama]], dia nanao sonia fifanarahana fifaneraserana, fantatra amin' ny anarana hoe ''[[Charte Lambert]]''.

=== Fifehezana ny vahoaka ===
Namoaka karazana lalàna izay nanageja tokoa ny vahoakany ny mpanjakavavy.  Ny mponina tao amin' ny fanjakany dia afaka niampanga ny heloka isan-karazany toy ny halatra sy ny fanarahana ny fivavahana kristiana ary indrindra ny [[famosaviana]], izay nosaziana tamin' ny alalan' ny fampinomana [[tangena]]. Teo anelanelan' ny taona 1828 sy 1861 dia nahafaty olona 3&amp;nbsp;000 teo ho eo isan-taona ny tangena.

== Fiafarany ==
Tamin' ny Zoma 16 Aogositra 1861, tamin' ny 7 ora maraina no niamboho tamin' ny faha-73 taonany ny mpanjakavavy rehefa nanjaka 33 taona, ka Rakotondradama izay antsoina hoe [[Radama II]] no nandimby azy. Tamin' ny fotoana nanjakany no niavian' ny anarany hoe Ranavalona, izay midika hoe &quot;ilay mitana sy miaro&quot;.

Teo imason' ny vahiny, Ranavalona I dia noheverina ho mpanjakavavy henjana sy mahery setra, indrindra noho ny fanenjehana kristianina. Amin' ny ankapobeny dia misy koa ny nankasitraka azy noho ny nampahatanjahany sy ny niarovany ny fahaleovantenan' ny [[Fanjakan' Imerina|Fanjakan' i Madagasikara]].

== Jereo koa ==

* [[Andrianampoinimerina]] (1787-1810)
* [[Radama I]] (1810-1828)
* [[Ranavalona I]] (1828-1861)
* [[Radama II]] (1861-1863)
* [[Rasoherina]] (1863-1868)
* [[Ranavalona II]] (1868-1883)
* [[Ranavalona III]] (1883-1897)

== Boky ==

* Académie malgache. ''Collection de documents concernant Madagascar et les pays voisins'', Volume 4, Part 4 (in French). Antananarivo: Imprimerie Moderne de l'Emyrne.
* Ade Ajayi, Jacob Festus (1989). ''Africa in the Nineteenth Century until the 1880s''. Paris: UNESCO. &lt;nowiki&gt;ISBN 978-0-520-03917-9&lt;/nowiki&gt;.
* Andrew, David; Blond, Becca; Parkinson, Tom; Anderson, Aaron (2008). ''Lonely Planet Madagascar &amp; Comoros''. London: Lonely Planet. &lt;nowiki&gt;ISBN 978-1-74104-608-3&lt;/nowiki&gt;.
* Bloch, Maurice (1986). ''From blessing to violence: history and ideology in the circumcision ritual of the Merina of Madagascar''. Cambridge, UK: Cambridge University Press. &lt;nowiki&gt;ISBN 978-0-521-31404-6&lt;/nowiki&gt;.
* Brown, Mervyn (2016). ''A History of Madagascar''. Markus Wiener Publishers.
* Campbell, Gwyn (2012). ''David Griffiths and the Missionary &quot;History of Madagascar&quot;''. Leiden, The Netherlands: Brill. &lt;nowiki&gt;ISBN 978-90-04-20980-0&lt;/nowiki&gt;.
* Cole, Jennifer (2001). ''Forget Colonialism?: Sacrifice and the Art of Memory in Madagascar''. Berkeley, CA: University of California Press. &lt;nowiki&gt;ISBN 978-0-520-92682-0&lt;/nowiki&gt;.
* Dominique Ranaivoson, ''Madagascar : dictionnaire des personnalités historiques'', Sépia, Saint-Maur-des-Fossés ; Tsipika, Antananarivo, 2011 (2&lt;sup&gt;e&lt;/sup&gt; éd.), p. 151 (&lt;nowiki&gt;ISBN 978-2-84280-101-4&lt;/nowiki&gt;).
* Ellis, William (1838). ''Volume 2 of History of Madagascar: Comprising Also the Progress of the Christian Mission Established in 1818''. London: Fisher, Son &amp; Co.
* Ellis, William (1870). ''The Martyr Church''. London: J. Snow.
* Freeman, Joseph John; Johns, David (1840). ''A narrative of the persecution of the Christians in Madagascar: with details of the escape of six Christian refugees now in England''. Berlin: J. Snow. Retrieved 5 February 2011.
* Frémigacci, Jean (1999). &quot;Le Rova de Tananarive: Destruction d'un lieu saint ou constitution d'une référence identitaire?&quot;. In ''Chrétien'', Jean-Pierre (ed.). Histoire d'Afrique (in French). Paris: Editions Karthala. pp. 421–444. &lt;nowiki&gt;ISBN 978-2-86537-904-0&lt;/nowiki&gt;.
* Jackson, Guida M. (1999). ''Women Rulers Throughout the Ages''. An Illustrated Guide. ABC-CLIO.
* Koschorko, Klaus; Ludwig, Frieder; Delgado, Mariano (2007). ''A history of Christianity in Asia, Africa and Latin America, 1450–1990''. Cambridge, U.K.: Wm. B. Eerdmans Publishing Co. &lt;nowiki&gt;ISBN 978-0-8028-2889-7&lt;/nowiki&gt;.
* Laidler, Keith (2005). ''Female Caligula: Ranavalona, the Mad Queen of Madagascar''. London: John Wiley &amp; Sons. &lt;nowiki&gt;ISBN 978-0-470-02226-9&lt;/nowiki&gt;.
* &quot;L'habitation à Madagascar&quot;. ''Colonie de Madagascar: Notes, reconnaissances et explorations''. Vol. 4. Imprimerie Officielle de Tananarive. 1898.
* MacDonald Fraser, George (1977). ''Flashman's Lady''. London: Collins. &lt;nowiki&gt;ISBN 978-0-00-744949-1&lt;/nowiki&gt;.
* Nicolas Martin, ''Symboles royaux et rivalités à la cour de Radama II'', Antananarivo, 2021.
* Oliver, Samuel (1886). ''Madagascar: An Historical and Descriptive Account of the Island and its Former Dependencies''. Vol. 1. New York: Macmillan and Co.
* Pfeiffer, Ida (1861). ''The last travels of Ida Pfeiffer: inclusive of a visit to Madagascar''. London: Harper.
* Prout, Ebenezer (1863). ''Madagascar: Its Mission and Its Martyrs''. London: London Missionary Society.
* Raison-Jourde, Françoise (1991). ''Bible et pouvoir à Madagascar au XIXe siècle''. Antananarivo: Karthala Editions. &lt;nowiki&gt;ISBN 978-2-86537-317-8&lt;/nowiki&gt;.
* Ralibera, Daniel; De Taffin, Gabriel (1993). ''Madagascar et le christianisme''. Paris: Karthala Editions. &lt;nowiki&gt;ISBN 978-92-9028-211-2&lt;/nowiki&gt;.
* Sharp, Leslie (2002). ''The Sacrificed Generation: Youth, History, and the Colonized Mind in Madagascar''. Berkeley, CA: University of California Press. &lt;nowiki&gt;ISBN 0-520-22951-7&lt;/nowiki&gt;.
* Wright, Jennifer (2022). ''I że ci (nie) odpuszczę. Najbardziej mordercze kobiety w historii'' (in Polish). Wydawnictwo Poznańskie.


[[Sokajy:Tantaran'i Madagasikara]]</text>
      <sha1>joozql9867jlqwu22ca4d1pyux9nagm</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1136707</id>
      <parentid>1136706</parentid>
      <timestamp>2026-04-28T18:02:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JianJi</username>
        <id>36396</id>
      </contributor>
      <origin>1136707</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18662" sha1="5lnnttqvadp5qohn9mf0epc5finds0q" xml:space="preserve">{{Infobox olona|anarana=Ranavalona I
|asa=[[Mpanjakavavy 1788-1861]]
|firenena=Madagasikara
|anarana hafa= Rabodonandrianampoinimerina
|sary=}}
'''Ranavalona I''' (teraka '''Mavo''' 1788 - 16 aogositra 1861) fantatra ihany koa amin'ny hoe '''Ramavo''' na '''Rabodonandrianampoinimerina''' na '''Ranavalo-Manjaka I''' na '''Ranavalona Reniny''', dia mpanjakavavy malagasy izay nanjaka tao amin' ny [[Fanjakan' Imerina|Fanjakan' i Madagasikara]], manana an' [[Antananarivo]] ho [[renivohitra]], ary ny fotoana nanjakany kosa dia nanomboka tamin' ny [[11 Aogositra|11 aogositra]] [[1828]] ka hatramin' ny [[16 Aogositra|16 aogositra]] [[1861]].

Rehefa nametraka ny tenany handimby ny vadiny [[Radama Voalohany|Radama I]] izay maty tanora izy dia niròna ho amin'ny fandalàna ny tanindrazana sady nanaraka ny politikan'ny fitokana-monina sy ny fahavitàn-tena, nanao izay hahakely dia kely ny fitsabahan' ny Eorôpeana amin'ny raharaham-panjakana malagasy. Niezaka Ranavalona I hampihena ny fifandraisana ara-toekarena sy ara-politika tamin'ireo firenena Eoropeana hitany ho mampihena ny hasin'ny fitondram-panjaka ary nandray fepetra henjana mba hanafoanana ny [[Fivavahana kristiana|fampianarana kristiana]] natombok'ireo misionera ao amin'ny [[London Missionary Society]] teo ambany fanjakan' i Radama I ka nasandratra avo ny fanompoan-tsampy ary nenjehina ireo [[Malagasy (vahoaka)|Malagasy]] mbola nikiry ho [[Kristianina|kristiana]] teto [[Madagasikara]].

Nampiasa betsaka ny fomba fanao nentin-drazana Ranavalona dia ny fanompoana (asa mahasolo ny fandoavana hetra amin'ny fanjakana) mba hamitàna ireo tetikasam-panjakana maro dia maro sy hanohizana ny fananganana tafika maoderina araka ny fomba eoropeana tamin'izany fotoana izany. Tsy misy anefa ny tambiny mba azon' ny olona amin'ny fanatanterahina izany fa mbola samy mianto-tena avokoa ny tsirairay. Teo anelanelan'ny 20.000 ka hatramin'ny 30.000 ny miaramila [[Merina]] vonona teo am-pelantanany, izay nalefany hampandry tany sy hanitarana ny ambaindain'ny fanjakana ihany koa. Ny [[ady]] matetika natao sy natrehina, ny [[Fivarotana andevo|varotra andevo]] anatiny sy ny [[Fanandevozana teto Madagasikara|fanandevozana]] mahery vaika, ny aretina manjaka, ny fanompoana matetika ary ny fampiharana [[Tangena (poizina)|tangena]] ho rafi-pitsarana tsy azo ivalozana no nampiakatra ny taham-pahafatesana teo amin'ny [[miaramila]] sy ny sivily nandritra ny 33 taona nanjakany, ka nampihena ny isan'ny mponina teto Madagasikara avy amin'ny 5 tapitrisa tamin'ny taona 1833 ho 2,5 tapitrisa sisa tamin'ny taona 1839.

Tantara iray anisan'ny mampiady hevitra indrindra ny tantaran-d Ranavalona Reniny na Ranavalona voalohany. Ny voalohany be mpanaraka sy mpahafantatra dia avy amin'ny Eoropeana sy ny kristiana malagasy. Fantatra amin'ny siakany sy ny fanenjehana ny kristiana noho ireo maritiora maro noho ny finoany sy ny fahasahiany mandroaka izay Eoropeana tsy azoazony. Hany ka raha vao hoe Ranavalona I no resahina dia fijery miiba avy hatrany ny ao an-tsain'ny [[Tontolo Tandrefana|Tandrefana]] ary manafintohina aza ny anaram-bositra nomena azy tamin'izany.

Ny fijery faharoa tsy mahazo avara-patana kosa dia avy amin'ireo mpandala ny [[Fomban-drazana malagasy|fomban-drazana]] sy ny [[tia tanindrazana]]. Tsy nikoso-maso nanoloana ny Eoropeana ary nampiharany amin'ny maha-Andriana tokana azy mihitsy, tsy mihemotra manoloana ny fandrahonana ara-miaramila. Faiziny mafy mihitsy ireo vahiny mitady hanjakazaka ary dia voatandro ny fiandrianam-pirenena. Izy no mampandoa onitra amin'izay firenena niady taminy fa ny mpitondra hafa taty aoriana manko lasa ny malagasy hatrany no nandoa onitra. Nahatazona ny fahefana ho eo ampelatanany na dia vehivavy aza Ranavalona I manoloana ny fanozongozonana avy any ivelany sy avy eto an-toerana.

== Fianakaviana ==
Teraka tamin'ny taona 1778 tany ho any tao [[Ambatomanoina]], tokony ho 16 kilometatra (10 maily) atsinanan'i Antananarivo, ny Printsesy Ramavo, zanaky ny Printsy Andriantsalamanjaka sy ny Printsesy Rabodonandriantompo. Fony mbola kely i Mavo, dia nampandre an'Imboasalama mbola tsy (mpanjaka Andrianampoinimerina) ny rainy ny amin'ny tetika hamonoan'ny dadatoany Andrianjafy azy mba ho ny zanany no handova azy, kanjo nivadika ny raharaha ka dia [[Andrianampoinimerina]] no lasa mpanjaka tao [[Ambohimanga]] fa [[Andrianjafinandriamanitra]] kosa tavela tao [[Ilafy]]. Ho valisoa, dia nalain'i Andrianampoinimerina ho vadin'ny zanany lahy, ny Printsy [[Radama Voalohany|Radama]], izay notendren'ny mpanjaka ho mpandova azy i Mavo zanak'Andriantsalamanjaka. Nanambara ihany koa izy fa izay zaza avy amin'io fanambadiana io no ho voalohany amin'ny filaharan'ny ho mpandimby an-dRadama.

Tsy niterahan-dRadama anefa Rabodonandrianampoinimerina fa [[Rasalimo]], printsesy avy any amin'ny [[Sakalava]]&lt;nowiki/&gt;n'i [[Menabe]] no nana-taranaka avy amin'ny Mpanjaka sady tiany kokoa ka nanamboarany trano manokana antsoina hoe Tranovola izay noravan-d Ranavalona Reniny rehefa izy no Mpanjaka sady nanamboarany lehibe kokoa ary nataony ho an-d Rakoto zanany ary mbola nomeny anarana hoe Tranovola ihany. Noho ny alahelo tsy mba nojerijeren-dRadama fahavelony no lasa nandaniany ny androny sy ireo vehivavy mpanaraka azy ao an-dapa tany an-tranon'i [[David Griffiths (misiônera)|David Griffiths]] niaraka tamin'ireo misionera hafa. Izany famangiana tsy tapaka nataony tamin'i Griffiths izany no nampisy finamanana tamin'izy ireo, ka na dia anisan'ny voaroaka aza ity misionera ity dia nanoratan'i Ranavalona taratasy hiverina amin' ny maha- mpivarotra fa tsy misionera, koa notanterahiny tamin'ny volana mey 1838 izany mba itadiavany fomba anavotana ireo kristiana voahenjika.

Rehefa nanjaka herintaona mahery Ranavalona vao nolazaina fa niteraka an-d Rakoto (ilay lasa [[Radama II]]) izy. Izay no fantatry ny rehetra ara-tantara, fa nisy fijoroana vavolombelona taty aoriana (fiandohan' ny fanjanahantany) fa ankoatra ny tsy maha-zanak'i Radama an-d Rakoto dia tsy naterak'i Ranavalona reniny ihany koa izy.&lt;ref&gt;Dr Michel Randria, Tantaran'i Madagasikara sy ny Malagasy, Antananarivo 1892 - 1942 p.357 &lt;/ref&gt; Ny rahavaviny, araka ny fijoroana vavolombelona, no bevohoka, fa nafenina, dia izy no nanao sari-bevohoka. Dia rehefa teraka rahavaviny dia nifàna Ranavalona ary avy eo io rahavaviny io ihany no nasaina nitaiza sy nampinono azy. Ny reniben'io mpanoratra Dr. Michel Randria io antsoina hoe Ramanankierana no anisan'ny vavolombelona ny amin'izany toe-javatra izany. Na izany aza anefa dia tena tian-d Ranavalona tokoa io zanany natsangana io ka tsy nosazìny na dia nanao heloka mahafaty aza (saika nanongam-panjakana tamin'ny taona 1857) ary tsy izany ihany fa mbola notendreny ho mpandimby azy hatrany.  

== Fahefam-panjaka ==

=== Fandraisana ny satro-boninahi-panjakana ===
Raha niamboho Radama I tamin'ny 27 Jolay 1828, dia mbola kely loatra Raketaka zanany avy amin-d Rasalimo satria vao efa-taona monja ka tsy ho afaka ny hanjaka. Ny fomba fifandimbiasam-pahefana tamin'izany fotoana izany no ahitana fa tokony ho Rakotobe, zanak' anabavin-dRadama lahimatoa, ny mpandova ny seza fiandrianana. Marani-tsaina sy sariaka Rakotobe, ary iray amin'ny mpianatra telo voalohany navoakan'ny misioneran'ny London Missionary Society tao an-dapan'ny mpanjaka. Mbola tsy nanambara ny fahafatesan' ny mpanjaka avy hatrany ny tandapa roa natokisan-d Radama sady niaraka taminy hatramin'ny nialàny aina, mbola nisalasala ny amin'izay tokony hatao amin'ny hanendrena an-d Rakotobe ho mpandimby ny Mpanjaka satria nandray anjara tamin'ny fiampangana ny mpifaninana tamin-d Radama I handray ny fahefana ry zareo ka mety ho efa miandry kendry tohina izany fianakaviana izany. 

Efa nisy manamboninahitra tandapa iray antsoina hoe Andriamamba anefa nahafantatra ny zavamisy ka niara-niasa tamin'ny manamboninahitra ambony hafa tao amin'ny tafika - Andriamihaja, Rainijohary ary Ravalontsalama - amin'ny hametrahana an'i Mavo ho eo amin'ny seza fiandrianana.  Namindra mangingina an'i Mavo sy ny namany tany amin'ny toerana azo antoka aloha ireo manamboninahitra ireo ary naka ny fanohanan'ireo olo-manankaja sy Andriambaventy mary ary ireo mpitàna ny sampim-panjakana. Rehefa azon-dry zareo antoka ny fanohanan'ireo olona isankarazany ireo dia nangonina amin'izay ny tafika hanohana an'i Mavo ho mpanjaka.

Nanambara ny tenany ho mpandimby an-d Radama Rainy amin'izay i Mavo tamin'ny 11 Aogositra 1828, nolazainy fa izy no Mpanjaka araka ny &quot;sitrapon'ny mpanjaka&quot;. Tsy nisy fanoherana avy amin'ny Andriambaventy na ny vahoaka. Nandray ny anaram-boninahitra hoe &quot;Ranavalona&quot; (midika hoe &quot;voatahiry&quot; na &quot;miafina&quot;) izy, ka lasa '''Ranavalona''' Voalohany ary noraisiny ihany koa ny anarana '''Rabodonandrianampoinimerina'''&lt;ref&gt;Callet, Tantara ny Andriana nanjaka teto Madagasikara, Antananarivo 1908, p.1131 &lt;/ref&gt; ilazana amin'ny vahoaka fa efa hatramin'i [[Andrianampoinimerina]] mihitsy no efa nanendrena azy ho mpandova ny fanjakana. 

=== Fanadiovana ny tao an-dapa ===
Satria noheveriny fa tia [[Vazaha eto Madagasikara|vazaha]] loatra sy tsy niraharaha firy ny [[Fivavahan-drazana malagasy|fivavahan-drazana]] ary nanova ny lamim-piarahamonina nifandovan' ny mpanjaka nifandimby Radama I, dia nataony izay tsy hisian' ny mpiara-miasa tamin-dRadama I ka nasandrany avo indray ny fanompoana ny [[Sampy (malagasy)|sampi]]&lt;nowiki/&gt;n' ny mpanjaka.

Tsy dia ny andriana loatra, araka izany, fa olon-tsotra no nianteherany hanatanjahany ny fahefany.

Nanjaka tanteraka ny antokon' ny [[hova]] taorian' ny niambohon' ilay mpanjaka tia fahalalahana (Radama I), ary dia nanjaka tokoa ny habibiana izay tsy mbola fahita teto Madagasikara tamin' izany. 

=== Fanandratana ny fomba-drazana ===
Nihevitra Ranavalona I fa fanitsakitsahana ny fiandrianany ny fanao sy ny hevitra nampidirin' ny misiônera izay nitory ny Filazantsara teo amin' ny fanjakany satria sady nitory ny haratsian' ny fanompoan-tsampy no nampianatra ny [[fitovian' ny olombelona rehetra]] ka mifanohitra amin' ny fomba nolovana hatramin' izay izany, dia ny fisian' ny saranga samihafa, indrindra ny fisian' ny [[Fanandevozana teto Madagasikara|fanandevozana]]. Hoy izy: &quot;''Ny fomban-drazako tsy mba mahamenatra ahy na mampatahotra ahy !&quot;''. Tsy azo nomena fampianarana noho izany ny andevo nanomboka tamin' ny taona 1832 ary nanomboka nihamafy koa ny fanenjehana ny Kristiana ka nisy ny novonoina ary maro no nandao ny fonenany.

Namono Kristiana maro dia maro tamin' ny taona 1857 izay heveriny ho mpivarotra tanidrazana izy. Hoy izy, mantsy an' ireo  Kristiana malagasy &quot;''Miala amiko ka mba ialako, mahafoy ahy ka mba foiko !''&quot;.

Nofoanany ny [[Prôtestantisma eto Madagasikara|finoana kristiana]], noheverina ho fahavalon' ny fanjakana sy mpamadika ny misiônera sy ny mpanaraka ny misiônera. Tamin' ny taona 1849 no tena nafana ny fanenjehana ny Kristiana izay nodorana velona (ohatra: [[Rafaravavy Rasalama|Rasalama]]), notapahan-doha na navarina avy teny amin' ny havoana.

=== Fanitarana fanjakana ===
[[Sary:Original_wooden_manjakamiadana_palace_of_Ranavalona_I_of_Madagascar.jpg|vignette|Lapan'i Manjakamiadana aorizinaly vita hamin'ny hazo manontolo tamin'ny fotoana nanjakan-d Ranavalona I teto Madagasikara]]
Tsy ny tanin' ny Madagasikara manontolo no nofehezin' ny Fanjakan' Imerina, izay nataon' ny Eorôpeana hoe &quot;Fanjakan' i Madagasikara&quot;, ka noho izany dia niezaka Ranavalona I mba hanjaka koa tamin' ny mponina tany amin' ny tapany atsimo-atsinanan' i Madagasikara sy ny ao afovoany atsimo ary any avaratra-andrefana izay teo ambany fiarovan' ny Frantsay nanorim-ponenanan tao [[Nosibe]] hatramin' ny taona 1841, faha [[Napoléon III]].

=== Fifandraisana tamin' ny vahiny ===
Noroahiny hody ny solontenan' ny [[Britanika|fanjakana britanika]] sady nanohitra ny fidiran' ny tafika frantsay tao amin' ny fanjakany izy tamin' ny taona 1829. Nobodoiny ny tany sy fananan' izy ireo

Nifandraharaha tamin' ny mpivarotra eorôpena ihany Ranavalona I tamin' ny hisian' ny fanamboarana fanaka sy fitaovam-piadiana eto an-toerana hiarovany ny fanjakany, ka ilay Frantsay atao hoe [[Jean Laborde]], izay mpanao taozavatra tsy niankina tamin' ny fanjakana frantsay, no nisahana izany nanomboka tamin' ny taona 1843.

Nila fiarovana tamin' ny Frantsay i [[Radama II|Rakotondradama]] nefa tsy nampahalala mialoha izany an-dRanavalona I izay tezitra noho izany ka nandroaka ny Eorôpeana izay noheveriny fa nikononkonona fanonganana.

Frantsay vitsy dia vitsy no mba navahan' ny mpanjakavavy tamin' izany, ka anisan' ireo i [[Jean Laborde]], izay olona nitokisany tokoa nandritra ny 25 taona. Izy no nanangana ozinina maro, sy nampiditra indostria maro tao amin' ny fanjakany ary izy koa no vy nahitana ny [[Rova Manjakamiadana|Rovan' i Manjakamiadana]], izay nilana olona an' arivorivony tamin' ny nananganana azy. I Jean Laborde no naharesy lahatra ny mpanjakavavy ka nampalefaka azy tamin' ny vahiny. Nanomboka nisokatra ny fifanakalozana ara-barotra amin' ny any ivelany.

Anisan' ireo nanohy niaina tao Imerina i [[Jean Laborde]], mpandraharaha iray izay nanamboatra basy sy nanorina orinasa hafa tamin' ny anaran' ny fitondram-panjaka, ary i [[Joseph-François Lambert]], mpanao fiantohana frantsay sy mpivarotra andevo niaraka tamin' ny printsy [[Radama II|Rakotondradama]], dia nanao sonia fifanarahana fifaneraserana, fantatra amin' ny anarana hoe ''[[Charte Lambert]]''.

=== Fifehezana ny vahoaka ===
Namoaka karazana lalàna izay nanageja tokoa ny vahoakany ny mpanjakavavy.  Ny mponina tao amin' ny fanjakany dia afaka niampanga ny heloka isan-karazany toy ny halatra sy ny fanarahana ny fivavahana kristiana ary indrindra ny [[famosaviana]], izay nosaziana tamin' ny alalan' ny fampinomana [[tangena]]. Teo anelanelan' ny taona 1828 sy 1861 dia nahafaty olona 3&amp;nbsp;000 teo ho eo isan-taona ny tangena.

== Fiafarany ==
Tamin' ny Zoma 16 Aogositra 1861, tamin' ny 7 ora maraina no niamboho tamin' ny faha-73 taonany ny mpanjakavavy rehefa nanjaka 33 taona, ka Rakotondradama izay antsoina hoe [[Radama II]] no nandimby azy. Tamin' ny fotoana nanjakany no niavian' ny anarany hoe Ranavalona, izay midika hoe &quot;ilay mitana sy miaro&quot;.

Teo imason' ny vahiny, Ranavalona I dia noheverina ho mpanjakavavy henjana sy mahery setra, indrindra noho ny fanenjehana kristianina. Amin' ny ankapobeny dia misy koa ny nankasitraka azy noho ny nampahatanjahany sy ny niarovany ny fahaleovantenan' ny [[Fanjakan' Imerina|Fanjakan' i Madagasikara]].

== Jereo koa ==

* [[Andrianampoinimerina]] (1787-1810)
* [[Radama I]] (1810-1828)
* [[Ranavalona I]] (1828-1861)
* [[Radama II]] (1861-1863)
* [[Rasoherina]] (1863-1868)
* [[Ranavalona II]] (1868-1883)
* [[Ranavalona III]] (1883-1897)

== Boky ==

* Académie malgache. ''Collection de documents concernant Madagascar et les pays voisins'', Volume 4, Part 4 (in French). Antananarivo: Imprimerie Moderne de l'Emyrne.
* Ade Ajayi, Jacob Festus (1989). ''Africa in the Nineteenth Century until the 1880s''. Paris: UNESCO. &lt;nowiki&gt;ISBN 978-0-520-03917-9&lt;/nowiki&gt;.
* Andrew, David; Blond, Becca; Parkinson, Tom; Anderson, Aaron (2008). ''Lonely Planet Madagascar &amp; Comoros''. London: Lonely Planet. &lt;nowiki&gt;ISBN 978-1-74104-608-3&lt;/nowiki&gt;.
* Bloch, Maurice (1986). ''From blessing to violence: history and ideology in the circumcision ritual of the Merina of Madagascar''. Cambridge, UK: Cambridge University Press. &lt;nowiki&gt;ISBN 978-0-521-31404-6&lt;/nowiki&gt;.
* Brown, Mervyn (2016). ''A History of Madagascar''. Markus Wiener Publishers.
* Campbell, Gwyn (2012). ''David Griffiths and the Missionary &quot;History of Madagascar&quot;''. Leiden, The Netherlands: Brill. &lt;nowiki&gt;ISBN 978-90-04-20980-0&lt;/nowiki&gt;.
* Cole, Jennifer (2001). ''Forget Colonialism?: Sacrifice and the Art of Memory in Madagascar''. Berkeley, CA: University of California Press. &lt;nowiki&gt;ISBN 978-0-520-92682-0&lt;/nowiki&gt;.
* Dominique Ranaivoson, ''Madagascar : dictionnaire des personnalités historiques'', Sépia, Saint-Maur-des-Fossés ; Tsipika, Antananarivo, 2011 (2&lt;sup&gt;e&lt;/sup&gt; éd.), p. 151 (&lt;nowiki&gt;ISBN 978-2-84280-101-4&lt;/nowiki&gt;).
* Ellis, William (1838). ''Volume 2 of History of Madagascar: Comprising Also the Progress of the Christian Mission Established in 1818''. London: Fisher, Son &amp; Co.
* Ellis, William (1870). ''The Martyr Church''. London: J. Snow.
* Freeman, Joseph John; Johns, David (1840). ''A narrative of the persecution of the Christians in Madagascar: with details of the escape of six Christian refugees now in England''. Berlin: J. Snow. Retrieved 5 February 2011.
* Frémigacci, Jean (1999). &quot;Le Rova de Tananarive: Destruction d'un lieu saint ou constitution d'une référence identitaire?&quot;. In ''Chrétien'', Jean-Pierre (ed.). Histoire d'Afrique (in French). Paris: Editions Karthala. pp. 421–444. &lt;nowiki&gt;ISBN 978-2-86537-904-0&lt;/nowiki&gt;.
* Jackson, Guida M. (1999). ''Women Rulers Throughout the Ages''. An Illustrated Guide. ABC-CLIO.
* Koschorko, Klaus; Ludwig, Frieder; Delgado, Mariano (2007). ''A history of Christianity in Asia, Africa and Latin America, 1450–1990''. Cambridge, U.K.: Wm. B. Eerdmans Publishing Co. &lt;nowiki&gt;ISBN 978-0-8028-2889-7&lt;/nowiki&gt;.
* Laidler, Keith (2005). ''Female Caligula: Ranavalona, the Mad Queen of Madagascar''. London: John Wiley &amp; Sons. &lt;nowiki&gt;ISBN 978-0-470-02226-9&lt;/nowiki&gt;.
* &quot;L'habitation à Madagascar&quot;. ''Colonie de Madagascar: Notes, reconnaissances et explorations''. Vol. 4. Imprimerie Officielle de Tananarive. 1898.
* MacDonald Fraser, George (1977). ''Flashman's Lady''. London: Collins. &lt;nowiki&gt;ISBN 978-0-00-744949-1&lt;/nowiki&gt;.
* Nicolas Martin, ''Symboles royaux et rivalités à la cour de Radama II'', Antananarivo, 2021.
* Oliver, Samuel (1886). ''Madagascar: An Historical and Descriptive Account of the Island and its Former Dependencies''. Vol. 1. New York: Macmillan and Co.
* Pfeiffer, Ida (1861). ''The last travels of Ida Pfeiffer: inclusive of a visit to Madagascar''. London: Harper.
* Prout, Ebenezer (1863). ''Madagascar: Its Mission and Its Martyrs''. London: London Missionary Society.
* Raison-Jourde, Françoise (1991). ''Bible et pouvoir à Madagascar au XIXe siècle''. Antananarivo: Karthala Editions. &lt;nowiki&gt;ISBN 978-2-86537-317-8&lt;/nowiki&gt;.
* Ralibera, Daniel; De Taffin, Gabriel (1993). ''Madagascar et le christianisme''. Paris: Karthala Editions. &lt;nowiki&gt;ISBN 978-92-9028-211-2&lt;/nowiki&gt;.
* Sharp, Leslie (2002). ''The Sacrificed Generation: Youth, History, and the Colonized Mind in Madagascar''. Berkeley, CA: University of California Press. &lt;nowiki&gt;ISBN 0-520-22951-7&lt;/nowiki&gt;.
* Wright, Jennifer (2022). ''I że ci (nie) odpuszczę. Najbardziej mordercze kobiety w historii'' (in Polish). Wydawnictwo Poznańskie.


[[Sokajy:Tantaran'i Madagasikara]]</text>
      <sha1>5lnnttqvadp5qohn9mf0epc5finds0q</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1136711</id>
      <parentid>1136707</parentid>
      <timestamp>2026-04-28T18:26:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JianJi</username>
        <id>36396</id>
      </contributor>
      <comment>/* Fanadiovana ny tao an-dapa */</comment>
      <origin>1136711</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17988" sha1="8vk57eh0414cko59ro1lvpywb3ev24k" xml:space="preserve">{{Infobox olona|anarana=Ranavalona I
|asa=[[Mpanjakavavy 1788-1861]]
|firenena=Madagasikara
|anarana hafa= Rabodonandrianampoinimerina
|sary=}}
'''Ranavalona I''' (teraka '''Mavo''' 1788 - 16 aogositra 1861) fantatra ihany koa amin'ny hoe '''Ramavo''' na '''Rabodonandrianampoinimerina''' na '''Ranavalo-Manjaka I''' na '''Ranavalona Reniny''', dia mpanjakavavy malagasy izay nanjaka tao amin' ny [[Fanjakan' Imerina|Fanjakan' i Madagasikara]], manana an' [[Antananarivo]] ho [[renivohitra]], ary ny fotoana nanjakany kosa dia nanomboka tamin' ny [[11 Aogositra|11 aogositra]] [[1828]] ka hatramin' ny [[16 Aogositra|16 aogositra]] [[1861]].

Rehefa nametraka ny tenany handimby ny vadiny [[Radama Voalohany|Radama I]] izay maty tanora izy dia niròna ho amin'ny fandalàna ny tanindrazana sady nanaraka ny politikan'ny fitokana-monina sy ny fahavitàn-tena, nanao izay hahakely dia kely ny fitsabahan' ny Eorôpeana amin'ny raharaham-panjakana malagasy. Niezaka Ranavalona I hampihena ny fifandraisana ara-toekarena sy ara-politika tamin'ireo firenena Eoropeana hitany ho mampihena ny hasin'ny fitondram-panjaka ary nandray fepetra henjana mba hanafoanana ny [[Fivavahana kristiana|fampianarana kristiana]] natombok'ireo misionera ao amin'ny [[London Missionary Society]] teo ambany fanjakan' i Radama I ka nasandratra avo ny fanompoan-tsampy ary nenjehina ireo [[Malagasy (vahoaka)|Malagasy]] mbola nikiry ho [[Kristianina|kristiana]] teto [[Madagasikara]].

Nampiasa betsaka ny fomba fanao nentin-drazana Ranavalona dia ny fanompoana (asa mahasolo ny fandoavana hetra amin'ny fanjakana) mba hamitàna ireo tetikasam-panjakana maro dia maro sy hanohizana ny fananganana tafika maoderina araka ny fomba eoropeana tamin'izany fotoana izany. Tsy misy anefa ny tambiny mba azon' ny olona amin'ny fanatanterahina izany fa mbola samy mianto-tena avokoa ny tsirairay. Teo anelanelan'ny 20.000 ka hatramin'ny 30.000 ny miaramila [[Merina]] vonona teo am-pelantanany, izay nalefany hampandry tany sy hanitarana ny ambaindain'ny fanjakana ihany koa. Ny [[ady]] matetika natao sy natrehina, ny [[Fivarotana andevo|varotra andevo]] anatiny sy ny [[Fanandevozana teto Madagasikara|fanandevozana]] mahery vaika, ny aretina manjaka, ny fanompoana matetika ary ny fampiharana [[Tangena (poizina)|tangena]] ho rafi-pitsarana tsy azo ivalozana no nampiakatra ny taham-pahafatesana teo amin'ny [[miaramila]] sy ny sivily nandritra ny 33 taona nanjakany, ka nampihena ny isan'ny mponina teto Madagasikara avy amin'ny 5 tapitrisa tamin'ny taona 1833 ho 2,5 tapitrisa sisa tamin'ny taona 1839.

Tantara iray anisan'ny mampiady hevitra indrindra ny tantaran-d Ranavalona Reniny na Ranavalona voalohany. Ny voalohany be mpanaraka sy mpahafantatra dia avy amin'ny Eoropeana sy ny kristiana malagasy. Fantatra amin'ny siakany sy ny fanenjehana ny kristiana noho ireo maritiora maro noho ny finoany sy ny fahasahiany mandroaka izay Eoropeana tsy azoazony. Hany ka raha vao hoe Ranavalona I no resahina dia fijery miiba avy hatrany ny ao an-tsain'ny [[Tontolo Tandrefana|Tandrefana]] ary manafintohina aza ny anaram-bositra nomena azy tamin'izany.

Ny fijery faharoa tsy mahazo avara-patana kosa dia avy amin'ireo mpandala ny [[Fomban-drazana malagasy|fomban-drazana]] sy ny [[tia tanindrazana]]. Tsy nikoso-maso nanoloana ny Eoropeana ary nampiharany amin'ny maha-Andriana tokana azy mihitsy, tsy mihemotra manoloana ny fandrahonana ara-miaramila. Faiziny mafy mihitsy ireo vahiny mitady hanjakazaka ary dia voatandro ny fiandrianam-pirenena. Izy no mampandoa onitra amin'izay firenena niady taminy fa ny mpitondra hafa taty aoriana manko lasa ny malagasy hatrany no nandoa onitra. Nahatazona ny fahefana ho eo ampelatanany na dia vehivavy aza Ranavalona I manoloana ny fanozongozonana avy any ivelany sy avy eto an-toerana.

== Fianakaviana ==
Teraka tamin'ny taona 1778 tany ho any tao [[Ambatomanoina]], tokony ho 16 kilometatra (10 maily) atsinanan'i Antananarivo, ny Printsesy Ramavo, zanaky ny Printsy Andriantsalamanjaka sy ny Printsesy Rabodonandriantompo. Fony mbola kely i Mavo, dia nampandre an'Imboasalama mbola tsy (mpanjaka Andrianampoinimerina) ny rainy ny amin'ny tetika hamonoan'ny dadatoany Andrianjafy azy mba ho ny zanany no handova azy, kanjo nivadika ny raharaha ka dia [[Andrianampoinimerina]] no lasa mpanjaka tao [[Ambohimanga]] fa [[Andrianjafinandriamanitra]] kosa tavela tao [[Ilafy]]. Ho valisoa, dia nalain'i Andrianampoinimerina ho vadin'ny zanany lahy, ny Printsy [[Radama Voalohany|Radama]], izay notendren'ny mpanjaka ho mpandova azy i Mavo zanak'Andriantsalamanjaka. Nanambara ihany koa izy fa izay zaza avy amin'io fanambadiana io no ho voalohany amin'ny filaharan'ny ho mpandimby an-dRadama.

Tsy niterahan-dRadama anefa Rabodonandrianampoinimerina fa [[Rasalimo]], printsesy avy any amin'ny [[Sakalava]]&lt;nowiki/&gt;n'i [[Menabe]] no nana-taranaka avy amin'ny Mpanjaka sady tiany kokoa ka nanamboarany trano manokana antsoina hoe Tranovola izay noravan-d Ranavalona Reniny rehefa izy no Mpanjaka sady nanamboarany lehibe kokoa ary nataony ho an-d Rakoto zanany ary mbola nomeny anarana hoe Tranovola ihany. Noho ny alahelo tsy mba nojerijeren-dRadama fahavelony no lasa nandaniany ny androny sy ireo vehivavy mpanaraka azy ao an-dapa tany an-tranon'i [[David Griffiths (misiônera)|David Griffiths]] niaraka tamin'ireo misionera hafa. Izany famangiana tsy tapaka nataony tamin'i Griffiths izany no nampisy finamanana tamin'izy ireo, ka na dia anisan'ny voaroaka aza ity misionera ity dia nanoratan'i Ranavalona taratasy hiverina amin' ny maha- mpivarotra fa tsy misionera, koa notanterahiny tamin'ny volana mey 1838 izany mba itadiavany fomba anavotana ireo kristiana voahenjika.

Rehefa nanjaka herintaona mahery Ranavalona vao nolazaina fa niteraka an-d Rakoto (ilay lasa [[Radama II]]) izy. Izay no fantatry ny rehetra ara-tantara, fa nisy fijoroana vavolombelona taty aoriana (fiandohan' ny fanjanahantany) fa ankoatra ny tsy maha-zanak'i Radama an-d Rakoto dia tsy naterak'i Ranavalona reniny ihany koa izy.&lt;ref&gt;Dr Michel Randria, Tantaran'i Madagasikara sy ny Malagasy, Antananarivo 1892 - 1942 p.357 &lt;/ref&gt; Ny rahavaviny, araka ny fijoroana vavolombelona, no bevohoka, fa nafenina, dia izy no nanao sari-bevohoka. Dia rehefa teraka rahavaviny dia nifàna Ranavalona ary avy eo io rahavaviny io ihany no nasaina nitaiza sy nampinono azy. Ny reniben'io mpanoratra Dr. Michel Randria io antsoina hoe Ramanankierana no anisan'ny vavolombelona ny amin'izany toe-javatra izany. Na izany aza anefa dia tena tian-d Ranavalona tokoa io zanany natsangana io ka tsy nosazìny na dia nanao heloka mahafaty aza (saika nanongam-panjakana tamin'ny taona 1857) ary tsy izany ihany fa mbola notendreny ho mpandimby azy hatrany.  

== Fahefam-panjaka ==

=== Fandraisana ny satro-boninahi-panjakana ===
Raha niamboho Radama I tamin'ny 27 Jolay 1828, dia mbola kely loatra Raketaka zanany avy amin-d Rasalimo satria vao efa-taona monja ka tsy ho afaka ny hanjaka. Ny fomba fifandimbiasam-pahefana tamin'izany fotoana izany no ahitana fa tokony ho Rakotobe, zanak' anabavin-dRadama lahimatoa, ny mpandova ny seza fiandrianana. Marani-tsaina sy sariaka Rakotobe, ary iray amin'ny mpianatra telo voalohany navoakan'ny misioneran'ny London Missionary Society tao an-dapan'ny mpanjaka. Mbola tsy nanambara ny fahafatesan' ny mpanjaka avy hatrany ny tandapa roa natokisan-d Radama sady niaraka taminy hatramin'ny nialàny aina, mbola nisalasala ny amin'izay tokony hatao amin'ny hanendrena an-d Rakotobe ho mpandimby ny Mpanjaka satria nandray anjara tamin'ny fiampangana ny mpifaninana tamin-d Radama I handray ny fahefana ry zareo ka mety ho efa miandry kendry tohina izany fianakaviana izany. 

Efa nisy manamboninahitra tandapa iray antsoina hoe Andriamamba anefa nahafantatra ny zavamisy ka niara-niasa tamin'ny manamboninahitra ambony hafa tao amin'ny tafika - Andriamihaja, Rainijohary ary Ravalontsalama - amin'ny hametrahana an'i Mavo ho eo amin'ny seza fiandrianana.  Namindra mangingina an'i Mavo sy ny namany tany amin'ny toerana azo antoka aloha ireo manamboninahitra ireo ary naka ny fanohanan'ireo olo-manankaja sy Andriambaventy mary ary ireo mpitàna ny sampim-panjakana. Rehefa azon-dry zareo antoka ny fanohanan'ireo olona isankarazany ireo dia nangonina amin'izay ny tafika hanohana an'i Mavo ho mpanjaka.

Nanambara ny tenany ho mpandimby an-d Radama Rainy amin'izay i Mavo tamin'ny 11 Aogositra 1828, nolazainy fa izy no Mpanjaka araka ny &quot;sitrapon'ny mpanjaka&quot;. Tsy nisy fanoherana avy amin'ny Andriambaventy na ny vahoaka. Nandray ny anaram-boninahitra hoe &quot;Ranavalona&quot; (midika hoe &quot;voatahiry&quot; na &quot;miafina&quot;) izy, ka lasa '''Ranavalona''' Voalohany ary noraisiny ihany koa ny anarana '''Rabodonandrianampoinimerina'''&lt;ref&gt;Callet, Tantara ny Andriana nanjaka teto Madagasikara, Antananarivo 1908, p.1131 &lt;/ref&gt; ilazana amin'ny vahoaka fa efa hatramin'i [[Andrianampoinimerina]] mihitsy no efa nanendrena azy ho mpandova ny fanjakana. 

=== Fanadiovana ny tao an-dapa ===

=== Fanandratana ny fomba-drazana ===
Nihevitra Ranavalona I fa fanitsakitsahana ny fiandrianany ny fanao sy ny hevitra nampidirin' ny misiônera izay nitory ny Filazantsara teo amin' ny fanjakany satria sady nitory ny haratsian' ny fanompoan-tsampy no nampianatra ny [[fitovian' ny olombelona rehetra]] ka mifanohitra amin' ny fomba nolovana hatramin' izay izany, dia ny fisian' ny saranga samihafa, indrindra ny fisian' ny [[Fanandevozana teto Madagasikara|fanandevozana]]. Hoy izy: &quot;''Ny fomban-drazako tsy mba mahamenatra ahy na mampatahotra ahy !&quot;''. Tsy azo nomena fampianarana noho izany ny andevo nanomboka tamin' ny taona 1832 ary nanomboka nihamafy koa ny fanenjehana ny Kristiana ka nisy ny novonoina ary maro no nandao ny fonenany.

Namono Kristiana maro dia maro tamin' ny taona 1857 izay heveriny ho mpivarotra tanidrazana izy. Hoy izy, mantsy an' ireo  Kristiana malagasy &quot;''Miala amiko ka mba ialako, mahafoy ahy ka mba foiko !''&quot;.

Nofoanany ny [[Prôtestantisma eto Madagasikara|finoana kristiana]], noheverina ho fahavalon' ny fanjakana sy mpamadika ny misiônera sy ny mpanaraka ny misiônera. Tamin' ny taona 1849 no tena nafana ny fanenjehana ny Kristiana izay nodorana velona (ohatra: [[Rafaravavy Rasalama|Rasalama]]), notapahan-doha na navarina avy teny amin' ny havoana.

=== Fanitarana fanjakana ===
[[Sary:Original_wooden_manjakamiadana_palace_of_Ranavalona_I_of_Madagascar.jpg|vignette|Lapan'i Manjakamiadana aorizinaly vita hamin'ny hazo manontolo tamin'ny fotoana nanjakan-d Ranavalona I teto Madagasikara]]
Tsy ny tanin' ny Madagasikara manontolo no nofehezin' ny Fanjakan' Imerina, izay nataon' ny Eorôpeana hoe &quot;Fanjakan' i Madagasikara&quot;, ka noho izany dia niezaka Ranavalona I mba hanjaka koa tamin' ny mponina tany amin' ny tapany atsimo-atsinanan' i Madagasikara sy ny ao afovoany atsimo ary any avaratra-andrefana izay teo ambany fiarovan' ny Frantsay nanorim-ponenanan tao [[Nosibe]] hatramin' ny taona 1841, faha [[Napoléon III]].

=== Fifandraisana tamin' ny vahiny ===
Noroahiny hody ny solontenan' ny [[Britanika|fanjakana britanika]] sady nanohitra ny fidiran' ny tafika frantsay tao amin' ny fanjakany izy tamin' ny taona 1829. Nobodoiny ny tany sy fananan' izy ireo

Nifandraharaha tamin' ny mpivarotra eorôpena ihany Ranavalona I tamin' ny hisian' ny fanamboarana fanaka sy fitaovam-piadiana eto an-toerana hiarovany ny fanjakany, ka ilay Frantsay atao hoe [[Jean Laborde]], izay mpanao taozavatra tsy niankina tamin' ny fanjakana frantsay, no nisahana izany nanomboka tamin' ny taona 1843.

Nila fiarovana tamin' ny Frantsay i [[Radama II|Rakotondradama]] nefa tsy nampahalala mialoha izany an-dRanavalona I izay tezitra noho izany ka nandroaka ny Eorôpeana izay noheveriny fa nikononkonona fanonganana.

Frantsay vitsy dia vitsy no mba navahan' ny mpanjakavavy tamin' izany, ka anisan' ireo i [[Jean Laborde]], izay olona nitokisany tokoa nandritra ny 25 taona. Izy no nanangana ozinina maro, sy nampiditra indostria maro tao amin' ny fanjakany ary izy koa no vy nahitana ny [[Rova Manjakamiadana|Rovan' i Manjakamiadana]], izay nilana olona an' arivorivony tamin' ny nananganana azy. I Jean Laborde no naharesy lahatra ny mpanjakavavy ka nampalefaka azy tamin' ny vahiny. Nanomboka nisokatra ny fifanakalozana ara-barotra amin' ny any ivelany.

Anisan' ireo nanohy niaina tao Imerina i [[Jean Laborde]], mpandraharaha iray izay nanamboatra basy sy nanorina orinasa hafa tamin' ny anaran' ny fitondram-panjaka, ary i [[Joseph-François Lambert]], mpanao fiantohana frantsay sy mpivarotra andevo niaraka tamin' ny printsy [[Radama II|Rakotondradama]], dia nanao sonia fifanarahana fifaneraserana, fantatra amin' ny anarana hoe ''[[Charte Lambert]]''.

=== Fifehezana ny vahoaka ===
Namoaka karazana lalàna izay nanageja tokoa ny vahoakany ny mpanjakavavy.  Ny mponina tao amin' ny fanjakany dia afaka niampanga ny heloka isan-karazany toy ny halatra sy ny fanarahana ny fivavahana kristiana ary indrindra ny [[famosaviana]], izay nosaziana tamin' ny alalan' ny fampinomana [[tangena]]. Teo anelanelan' ny taona 1828 sy 1861 dia nahafaty olona 3&amp;nbsp;000 teo ho eo isan-taona ny tangena.

== Fiafarany ==
Tamin' ny Zoma 16 Aogositra 1861, tamin' ny 7 ora maraina no niamboho tamin' ny faha-73 taonany ny mpanjakavavy rehefa nanjaka 33 taona, ka Rakotondradama izay antsoina hoe [[Radama II]] no nandimby azy. Tamin' ny fotoana nanjakany no niavian' ny anarany hoe Ranavalona, izay midika hoe &quot;ilay mitana sy miaro&quot;.

Teo imason' ny vahiny, Ranavalona I dia noheverina ho mpanjakavavy henjana sy mahery setra, indrindra noho ny fanenjehana kristianina. Amin' ny ankapobeny dia misy koa ny nankasitraka azy noho ny nampahatanjahany sy ny niarovany ny fahaleovantenan' ny [[Fanjakan' Imerina|Fanjakan' i Madagasikara]].

== Jereo koa ==

* [[Andrianampoinimerina]] (1787-1810)
* [[Radama I]] (1810-1828)
* [[Ranavalona I]] (1828-1861)
* [[Radama II]] (1861-1863)
* [[Rasoherina]] (1863-1868)
* [[Ranavalona II]] (1868-1883)
* [[Ranavalona III]] (1883-1897)

== Boky ==

* Académie malgache. ''Collection de documents concernant Madagascar et les pays voisins'', Volume 4, Part 4 (in French). Antananarivo: Imprimerie Moderne de l'Emyrne.
* Ade Ajayi, Jacob Festus (1989). ''Africa in the Nineteenth Century until the 1880s''. Paris: UNESCO. &lt;nowiki&gt;ISBN 978-0-520-03917-9&lt;/nowiki&gt;.
* Andrew, David; Blond, Becca; Parkinson, Tom; Anderson, Aaron (2008). ''Lonely Planet Madagascar &amp; Comoros''. London: Lonely Planet. &lt;nowiki&gt;ISBN 978-1-74104-608-3&lt;/nowiki&gt;.
* Bloch, Maurice (1986). ''From blessing to violence: history and ideology in the circumcision ritual of the Merina of Madagascar''. Cambridge, UK: Cambridge University Press. &lt;nowiki&gt;ISBN 978-0-521-31404-6&lt;/nowiki&gt;.
* Brown, Mervyn (2016). ''A History of Madagascar''. Markus Wiener Publishers.
* Campbell, Gwyn (2012). ''David Griffiths and the Missionary &quot;History of Madagascar&quot;''. Leiden, The Netherlands: Brill. &lt;nowiki&gt;ISBN 978-90-04-20980-0&lt;/nowiki&gt;.
* Cole, Jennifer (2001). ''Forget Colonialism?: Sacrifice and the Art of Memory in Madagascar''. Berkeley, CA: University of California Press. &lt;nowiki&gt;ISBN 978-0-520-92682-0&lt;/nowiki&gt;.
* Dominique Ranaivoson, ''Madagascar : dictionnaire des personnalités historiques'', Sépia, Saint-Maur-des-Fossés ; Tsipika, Antananarivo, 2011 (2&lt;sup&gt;e&lt;/sup&gt; éd.), p. 151 (&lt;nowiki&gt;ISBN 978-2-84280-101-4&lt;/nowiki&gt;).
* Ellis, William (1838). ''Volume 2 of History of Madagascar: Comprising Also the Progress of the Christian Mission Established in 1818''. London: Fisher, Son &amp; Co.
* Ellis, William (1870). ''The Martyr Church''. London: J. Snow.
* Freeman, Joseph John; Johns, David (1840). ''A narrative of the persecution of the Christians in Madagascar: with details of the escape of six Christian refugees now in England''. Berlin: J. Snow. Retrieved 5 February 2011.
* Frémigacci, Jean (1999). &quot;Le Rova de Tananarive: Destruction d'un lieu saint ou constitution d'une référence identitaire?&quot;. In ''Chrétien'', Jean-Pierre (ed.). Histoire d'Afrique (in French). Paris: Editions Karthala. pp. 421–444. &lt;nowiki&gt;ISBN 978-2-86537-904-0&lt;/nowiki&gt;.
* Jackson, Guida M. (1999). ''Women Rulers Throughout the Ages''. An Illustrated Guide. ABC-CLIO.
* Koschorko, Klaus; Ludwig, Frieder; Delgado, Mariano (2007). ''A history of Christianity in Asia, Africa and Latin America, 1450–1990''. Cambridge, U.K.: Wm. B. Eerdmans Publishing Co. &lt;nowiki&gt;ISBN 978-0-8028-2889-7&lt;/nowiki&gt;.
* Laidler, Keith (2005). ''Female Caligula: Ranavalona, the Mad Queen of Madagascar''. London: John Wiley &amp; Sons. &lt;nowiki&gt;ISBN 978-0-470-02226-9&lt;/nowiki&gt;.
* &quot;L'habitation à Madagascar&quot;. ''Colonie de Madagascar: Notes, reconnaissances et explorations''. Vol. 4. Imprimerie Officielle de Tananarive. 1898.
* MacDonald Fraser, George (1977). ''Flashman's Lady''. London: Collins. &lt;nowiki&gt;ISBN 978-0-00-744949-1&lt;/nowiki&gt;.
* Nicolas Martin, ''Symboles royaux et rivalités à la cour de Radama II'', Antananarivo, 2021.
* Oliver, Samuel (1886). ''Madagascar: An Historical and Descriptive Account of the Island and its Former Dependencies''. Vol. 1. New York: Macmillan and Co.
* Pfeiffer, Ida (1861). ''The last travels of Ida Pfeiffer: inclusive of a visit to Madagascar''. London: Harper.
* Prout, Ebenezer (1863). ''Madagascar: Its Mission and Its Martyrs''. London: London Missionary Society.
* Raison-Jourde, Françoise (1991). ''Bible et pouvoir à Madagascar au XIXe siècle''. Antananarivo: Karthala Editions. &lt;nowiki&gt;ISBN 978-2-86537-317-8&lt;/nowiki&gt;.
* Ralibera, Daniel; De Taffin, Gabriel (1993). ''Madagascar et le christianisme''. Paris: Karthala Editions. &lt;nowiki&gt;ISBN 978-92-9028-211-2&lt;/nowiki&gt;.
* Sharp, Leslie (2002). ''The Sacrificed Generation: Youth, History, and the Colonized Mind in Madagascar''. Berkeley, CA: University of California Press. &lt;nowiki&gt;ISBN 0-520-22951-7&lt;/nowiki&gt;.
* Wright, Jennifer (2022). ''I że ci (nie) odpuszczę. Najbardziej mordercze kobiety w historii'' (in Polish). Wydawnictwo Poznańskie.


[[Sokajy:Tantaran'i Madagasikara]]</text>
      <sha1>8vk57eh0414cko59ro1lvpywb3ev24k</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1136717</id>
      <parentid>1136711</parentid>
      <timestamp>2026-04-28T19:12:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JianJi</username>
        <id>36396</id>
      </contributor>
      <comment>/* Fanadiovana ny tao an-dapa */</comment>
      <origin>1136717</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19778" sha1="d2yacxcgyvsjxts5yzvgmlofhhwu3pm" xml:space="preserve">{{Infobox olona|anarana=Ranavalona I
|asa=[[Mpanjakavavy 1788-1861]]
|firenena=Madagasikara
|anarana hafa= Rabodonandrianampoinimerina
|sary=}}
'''Ranavalona I''' (teraka '''Mavo''' 1788 - 16 aogositra 1861) fantatra ihany koa amin'ny hoe '''Ramavo''' na '''Rabodonandrianampoinimerina''' na '''Ranavalo-Manjaka I''' na '''Ranavalona Reniny''', dia mpanjakavavy malagasy izay nanjaka tao amin' ny [[Fanjakan' Imerina|Fanjakan' i Madagasikara]], manana an' [[Antananarivo]] ho [[renivohitra]], ary ny fotoana nanjakany kosa dia nanomboka tamin' ny [[11 Aogositra|11 aogositra]] [[1828]] ka hatramin' ny [[16 Aogositra|16 aogositra]] [[1861]].

Rehefa nametraka ny tenany handimby ny vadiny [[Radama Voalohany|Radama I]] izay maty tanora izy dia niròna ho amin'ny fandalàna ny tanindrazana sady nanaraka ny politikan'ny fitokana-monina sy ny fahavitàn-tena, nanao izay hahakely dia kely ny fitsabahan' ny Eorôpeana amin'ny raharaham-panjakana malagasy. Niezaka Ranavalona I hampihena ny fifandraisana ara-toekarena sy ara-politika tamin'ireo firenena Eoropeana hitany ho mampihena ny hasin'ny fitondram-panjaka ary nandray fepetra henjana mba hanafoanana ny [[Fivavahana kristiana|fampianarana kristiana]] natombok'ireo misionera ao amin'ny [[London Missionary Society]] teo ambany fanjakan' i Radama I ka nasandratra avo ny fanompoan-tsampy ary nenjehina ireo [[Malagasy (vahoaka)|Malagasy]] mbola nikiry ho [[Kristianina|kristiana]] teto [[Madagasikara]].

Nampiasa betsaka ny fomba fanao nentin-drazana Ranavalona dia ny fanompoana (asa mahasolo ny fandoavana hetra amin'ny fanjakana) mba hamitàna ireo tetikasam-panjakana maro dia maro sy hanohizana ny fananganana tafika maoderina araka ny fomba eoropeana tamin'izany fotoana izany. Tsy misy anefa ny tambiny mba azon' ny olona amin'ny fanatanterahina izany fa mbola samy mianto-tena avokoa ny tsirairay. Teo anelanelan'ny 20.000 ka hatramin'ny 30.000 ny miaramila [[Merina]] vonona teo am-pelantanany, izay nalefany hampandry tany sy hanitarana ny ambaindain'ny fanjakana ihany koa. Ny [[ady]] matetika natao sy natrehina, ny [[Fivarotana andevo|varotra andevo]] anatiny sy ny [[Fanandevozana teto Madagasikara|fanandevozana]] mahery vaika, ny aretina manjaka, ny fanompoana matetika ary ny fampiharana [[Tangena (poizina)|tangena]] ho rafi-pitsarana tsy azo ivalozana no nampiakatra ny taham-pahafatesana teo amin'ny [[miaramila]] sy ny sivily nandritra ny 33 taona nanjakany, ka nampihena ny isan'ny mponina teto Madagasikara avy amin'ny 5 tapitrisa tamin'ny taona 1833 ho 2,5 tapitrisa sisa tamin'ny taona 1839.

Tantara iray anisan'ny mampiady hevitra indrindra ny tantaran-d Ranavalona Reniny na Ranavalona voalohany. Ny voalohany be mpanaraka sy mpahafantatra dia avy amin'ny Eoropeana sy ny kristiana malagasy. Fantatra amin'ny siakany sy ny fanenjehana ny kristiana noho ireo maritiora maro noho ny finoany sy ny fahasahiany mandroaka izay Eoropeana tsy azoazony. Hany ka raha vao hoe Ranavalona I no resahina dia fijery miiba avy hatrany ny ao an-tsain'ny [[Tontolo Tandrefana|Tandrefana]] ary manafintohina aza ny anaram-bositra nomena azy tamin'izany.

Ny fijery faharoa tsy mahazo avara-patana kosa dia avy amin'ireo mpandala ny [[Fomban-drazana malagasy|fomban-drazana]] sy ny [[tia tanindrazana]]. Tsy nikoso-maso nanoloana ny Eoropeana ary nampiharany amin'ny maha-Andriana tokana azy mihitsy, tsy mihemotra manoloana ny fandrahonana ara-miaramila. Faiziny mafy mihitsy ireo vahiny mitady hanjakazaka ary dia voatandro ny fiandrianam-pirenena. Izy no mampandoa onitra amin'izay firenena niady taminy fa ny mpitondra hafa taty aoriana manko lasa ny malagasy hatrany no nandoa onitra. Nahatazona ny fahefana ho eo ampelatanany na dia vehivavy aza Ranavalona I manoloana ny fanozongozonana avy any ivelany sy avy eto an-toerana.

== Fianakaviana ==
Teraka tamin'ny taona 1778 tany ho any tao [[Ambatomanoina]], tokony ho 16 kilometatra (10 maily) atsinanan'i Antananarivo, ny Printsesy Ramavo, zanaky ny Printsy Andriantsalamanjaka sy ny Printsesy Rabodonandriantompo. Fony mbola kely i Mavo, dia nampandre an'Imboasalama mbola tsy (mpanjaka Andrianampoinimerina) ny rainy ny amin'ny tetika hamonoan'ny dadatoany Andrianjafy azy mba ho ny zanany no handova azy, kanjo nivadika ny raharaha ka dia [[Andrianampoinimerina]] no lasa mpanjaka tao [[Ambohimanga]] fa [[Andrianjafinandriamanitra]] kosa tavela tao [[Ilafy]]. Ho valisoa, dia nalain'i Andrianampoinimerina ho vadin'ny zanany lahy, ny Printsy [[Radama Voalohany|Radama]], izay notendren'ny mpanjaka ho mpandova azy i Mavo zanak'Andriantsalamanjaka. Nanambara ihany koa izy fa izay zaza avy amin'io fanambadiana io no ho voalohany amin'ny filaharan'ny ho mpandimby an-dRadama.

Tsy niterahan-dRadama anefa Rabodonandrianampoinimerina fa [[Rasalimo]], printsesy avy any amin'ny [[Sakalava]]&lt;nowiki/&gt;n'i [[Menabe]] no nana-taranaka avy amin'ny Mpanjaka sady tiany kokoa ka nanamboarany trano manokana antsoina hoe Tranovola izay noravan-d Ranavalona Reniny rehefa izy no Mpanjaka sady nanamboarany lehibe kokoa ary nataony ho an-d Rakoto zanany ary mbola nomeny anarana hoe Tranovola ihany. Noho ny alahelo tsy mba nojerijeren-dRadama fahavelony no lasa nandaniany ny androny sy ireo vehivavy mpanaraka azy ao an-dapa tany an-tranon'i [[David Griffiths (misiônera)|David Griffiths]] niaraka tamin'ireo misionera hafa. Izany famangiana tsy tapaka nataony tamin'i Griffiths izany no nampisy finamanana tamin'izy ireo, ka na dia anisan'ny voaroaka aza ity misionera ity dia nanoratan'i Ranavalona taratasy hiverina amin' ny maha- mpivarotra fa tsy misionera, koa notanterahiny tamin'ny volana mey 1838 izany mba itadiavany fomba anavotana ireo kristiana voahenjika.

Rehefa nanjaka herintaona mahery Ranavalona vao nolazaina fa niteraka an-d Rakoto (ilay lasa [[Radama II]]) izy. Izay no fantatry ny rehetra ara-tantara, fa nisy fijoroana vavolombelona taty aoriana (fiandohan' ny fanjanahantany) fa ankoatra ny tsy maha-zanak'i Radama an-d Rakoto dia tsy naterak'i Ranavalona reniny ihany koa izy.&lt;ref&gt;Dr Michel Randria, Tantaran'i Madagasikara sy ny Malagasy, Antananarivo 1892 - 1942 p.357 &lt;/ref&gt; Ny rahavaviny, araka ny fijoroana vavolombelona, no bevohoka, fa nafenina, dia izy no nanao sari-bevohoka. Dia rehefa teraka rahavaviny dia nifàna Ranavalona ary avy eo io rahavaviny io ihany no nasaina nitaiza sy nampinono azy. Ny reniben'io mpanoratra Dr. Michel Randria io antsoina hoe Ramanankierana no anisan'ny vavolombelona ny amin'izany toe-javatra izany. Na izany aza anefa dia tena tian-d Ranavalona tokoa io zanany natsangana io ka tsy nosazìny na dia nanao heloka mahafaty aza (saika nanongam-panjakana tamin'ny taona 1857) ary tsy izany ihany fa mbola notendreny ho mpandimby azy hatrany.  

== Fahefam-panjaka ==

=== Fandraisana ny satro-boninahi-panjakana ===
Raha niamboho Radama I tamin'ny 27 Jolay 1828, dia mbola kely loatra [[Razafinimanjaka Raketaka|Raketaka]] zanany avy amin-d Rasalimo satria vao efa-taona monja ka tsy ho afaka ny hanjaka. Ny fomba fifandimbiasam-pahefana tamin'izany fotoana izany no ahitana fa tokony ho Rakotobe, zanak' anabavin-dRadama lahimatoa, ny mpandova ny seza fiandrianana. Marani-tsaina sy sariaka Rakotobe, ary iray amin'ny mpianatra telo voalohany navoakan'ny misioneran'ny London Missionary Society tao an-dapan'ny mpanjaka. Mbola tsy nanambara ny fahafatesan' ny mpanjaka avy hatrany ny tandapa roa natokisan-d Radama sady niaraka taminy hatramin'ny nialàny aina, mbola nisalasala ny amin'izay tokony hatao amin'ny hanendrena an-d Rakotobe ho mpandimby ny Mpanjaka satria nandray anjara tamin'ny fiampangana ny mpifaninana tamin-d Radama I handray ny fahefana ry zareo ka mety ho efa miandry kendry tohina izany fianakaviana izany. 

Efa nisy manamboninahitra tandapa iray antsoina hoe Andriamamba anefa nahafantatra ny zavamisy ka niara-niasa tamin'ny manamboninahitra ambony hafa tao amin'ny tafika - Andriamihaja, Rainijohary ary Ravalontsalama - amin'ny hametrahana an'i Mavo ho eo amin'ny seza fiandrianana.  Namindra mangingina an'i Mavo sy ny namany tany amin'ny toerana azo antoka aloha ireo manamboninahitra ireo ary naka ny fanohanan'ireo olo-manankaja sy Andriambaventy mary ary ireo mpitàna ny sampim-panjakana. Rehefa azon-dry zareo antoka ny fanohanan'ireo olona isankarazany ireo dia nangonina amin'izay ny tafika hanohana an'i Mavo ho mpanjaka.

Nanambara ny tenany ho mpandimby an-d Radama Rainy amin'izay i Mavo tamin'ny 11 Aogositra 1828, nolazainy fa izy no Mpanjaka araka ny &quot;sitrapon'ny mpanjaka&quot;. Tsy nisy fanoherana avy amin'ny Andriambaventy na ny vahoaka. Nandray ny anaram-boninahitra hoe &quot;Ranavalona&quot; (midika hoe &quot;voatahiry&quot; na &quot;miafina&quot;) izy, ka lasa '''Ranavalona''' Voalohany ary noraisiny ihany koa ny anarana '''Rabodonandrianampoinimerina'''&lt;ref&gt;Callet, Tantara ny Andriana nanjaka teto Madagasikara, Antananarivo 1908, p.1131 &lt;/ref&gt; ilazana amin'ny vahoaka fa efa hatramin'i [[Andrianampoinimerina]] mihitsy no efa nanendrena azy ho mpandova ny fanjakana. 

=== Fanadiovana ny tao an-dapa ===
Rehefa fiandoham-pitondrana tahaka izao ka mbola misy ny mpifaninana mety hanohintohina amin'ny fisalorana ny satro-boninahitra maha-mpanjaka dia tadiavina ny fomba hanakanana ireny mpifaninana ireny tsy hieritreritra ny handray fitondrana. Rehefa tsy azo antoka ny mpifaninana dia vitan'izay te-handrombaka ny fahefana sy ireo mpiara-dia aminy ny mamotika sy manao izay hahafaty mihitsy azy ireny. Izany no nataon-dRadama sy ny mpanohana azy fony izy vao nandray ny fanjakana, nisy tamin'ny havan'i Mavo noho izany no tratran'ny famonoana raha tsy mailo ka nandositra mialoha. Novalian'i Mavo tamin'ny havan-dRadama indray ny famonoana tamin'izao fiakarany eo amin'ny sezam-boninahitra izao.

Nandefasana mpisambotra sy mpamono avokoa ireo havan-dRadama sy izay tandapa fantatra amin'ny fanakaikezany amin-dRadama teto amin'ny manodidina an'Antananarivo. Mazava loatra fa voalohany amin'izany Rakotobe sy ny fianakaviany. Nampanantsoina na nalaina avokoa ireo governora lehibe tany amin'ny faritra satria rahalahin-d Radama (zanaky ny mpiray tampo amin'ny reniny indrindra indrindra) ireny. Vao nigadona teto Imerina anefa dia novonoina ihany koa. Ramanetaka governoran' i Mahajanga irery no afa-nandositra ireo mpamono ka nankany [[Nzwani]] (anjouan) [[Kômôro]] ary lasa [[soltàna]] tany mihitsy aza. Na izany aza anefa dia tsy nokitihin'i Mavo mihitsy ny rafivaviny, ny printsesy [[Rasalimo]], sy ny zanany [[Razafinimanjaka Raketaka|Raketaka]] satria [[Sakalava]] ka mety hiteraka ady sesilany amin'ny Sakalava ny fikitikitihana azy. Rehefa azo antoka fa tsy nisy intsony izay ahiana hifaninana amin'i Mavo vao noraisiny tamin'ny fomba ofisialy ny fanjakana. Tamin'ny 12 jona 1829 no nanatanterahina lanonam-pametrahana azy eo amin'ny fiketrahana izany.

=== Fanandratana ny fomba-drazana ===
Nihevitra Ranavalona I fa fanitsakitsahana ny fiandrianany ny fanao sy ny hevitra nampidirin' ny misiônera izay nitory ny Filazantsara teo amin' ny fanjakany satria sady nitory ny haratsian' ny fanompoan-tsampy no nampianatra ny [[fitovian' ny olombelona rehetra]] ka mifanohitra amin' ny fomba nolovana hatramin' izay izany, dia ny fisian' ny saranga samihafa, indrindra ny fisian' ny [[Fanandevozana teto Madagasikara|fanandevozana]]. Hoy izy: &quot;''Ny fomban-drazako tsy mba mahamenatra ahy na mampatahotra ahy !&quot;''. Tsy azo nomena fampianarana noho izany ny andevo nanomboka tamin' ny taona 1832 ary nanomboka nihamafy koa ny fanenjehana ny Kristiana ka nisy ny novonoina ary maro no nandao ny fonenany.

Namono Kristiana maro dia maro tamin' ny taona 1857 izay heveriny ho mpivarotra tanidrazana izy. Hoy izy, mantsy an' ireo  Kristiana malagasy &quot;''Miala amiko ka mba ialako, mahafoy ahy ka mba foiko !''&quot;.

Nofoanany ny [[Prôtestantisma eto Madagasikara|finoana kristiana]], noheverina ho fahavalon' ny fanjakana sy mpamadika ny misiônera sy ny mpanaraka ny misiônera. Tamin' ny taona 1849 no tena nafana ny fanenjehana ny Kristiana izay nodorana velona (ohatra: [[Rafaravavy Rasalama|Rasalama]]), notapahan-doha na navarina avy teny amin' ny havoana.

=== Fanitarana fanjakana ===
[[Sary:Original_wooden_manjakamiadana_palace_of_Ranavalona_I_of_Madagascar.jpg|vignette|Lapan'i Manjakamiadana aorizinaly vita hamin'ny hazo manontolo tamin'ny fotoana nanjakan-d Ranavalona I teto Madagasikara]]
Tsy ny tanin' ny Madagasikara manontolo no nofehezin' ny Fanjakan' Imerina, izay nataon' ny Eorôpeana hoe &quot;Fanjakan' i Madagasikara&quot;, ka noho izany dia niezaka Ranavalona I mba hanjaka koa tamin' ny mponina tany amin' ny tapany atsimo-atsinanan' i Madagasikara sy ny ao afovoany atsimo ary any avaratra-andrefana izay teo ambany fiarovan' ny Frantsay nanorim-ponenanan tao [[Nosibe]] hatramin' ny taona 1841, faha [[Napoléon III]].

=== Fifandraisana tamin' ny vahiny ===
Noroahiny hody ny solontenan' ny [[Britanika|fanjakana britanika]] sady nanohitra ny fidiran' ny tafika frantsay tao amin' ny fanjakany izy tamin' ny taona 1829. Nobodoiny ny tany sy fananan' izy ireo

Nifandraharaha tamin' ny mpivarotra eorôpena ihany Ranavalona I tamin' ny hisian' ny fanamboarana fanaka sy fitaovam-piadiana eto an-toerana hiarovany ny fanjakany, ka ilay Frantsay atao hoe [[Jean Laborde]], izay mpanao taozavatra tsy niankina tamin' ny fanjakana frantsay, no nisahana izany nanomboka tamin' ny taona 1843.

Nila fiarovana tamin' ny Frantsay i [[Radama II|Rakotondradama]] nefa tsy nampahalala mialoha izany an-dRanavalona I izay tezitra noho izany ka nandroaka ny Eorôpeana izay noheveriny fa nikononkonona fanonganana.

Frantsay vitsy dia vitsy no mba navahan' ny mpanjakavavy tamin' izany, ka anisan' ireo i [[Jean Laborde]], izay olona nitokisany tokoa nandritra ny 25 taona. Izy no nanangana ozinina maro, sy nampiditra indostria maro tao amin' ny fanjakany ary izy koa no vy nahitana ny [[Rova Manjakamiadana|Rovan' i Manjakamiadana]], izay nilana olona an' arivorivony tamin' ny nananganana azy. I Jean Laborde no naharesy lahatra ny mpanjakavavy ka nampalefaka azy tamin' ny vahiny. Nanomboka nisokatra ny fifanakalozana ara-barotra amin' ny any ivelany.

Anisan' ireo nanohy niaina tao Imerina i [[Jean Laborde]], mpandraharaha iray izay nanamboatra basy sy nanorina orinasa hafa tamin' ny anaran' ny fitondram-panjaka, ary i [[Joseph-François Lambert]], mpanao fiantohana frantsay sy mpivarotra andevo niaraka tamin' ny printsy [[Radama II|Rakotondradama]], dia nanao sonia fifanarahana fifaneraserana, fantatra amin' ny anarana hoe ''[[Charte Lambert]]''.

=== Fifehezana ny vahoaka ===
Namoaka karazana lalàna izay nanageja tokoa ny vahoakany ny mpanjakavavy.  Ny mponina tao amin' ny fanjakany dia afaka niampanga ny heloka isan-karazany toy ny halatra sy ny fanarahana ny fivavahana kristiana ary indrindra ny [[famosaviana]], izay nosaziana tamin' ny alalan' ny fampinomana [[tangena]]. Teo anelanelan' ny taona 1828 sy 1861 dia nahafaty olona 3&amp;nbsp;000 teo ho eo isan-taona ny tangena.

== Fiafarany ==
Tamin' ny Zoma 16 Aogositra 1861, tamin' ny 7 ora maraina no niamboho tamin' ny faha-73 taonany ny mpanjakavavy rehefa nanjaka 33 taona, ka Rakotondradama izay antsoina hoe [[Radama II]] no nandimby azy. Tamin' ny fotoana nanjakany no niavian' ny anarany hoe Ranavalona, izay midika hoe &quot;ilay mitana sy miaro&quot;.

Teo imason' ny vahiny, Ranavalona I dia noheverina ho mpanjakavavy henjana sy mahery setra, indrindra noho ny fanenjehana kristianina. Amin' ny ankapobeny dia misy koa ny nankasitraka azy noho ny nampahatanjahany sy ny niarovany ny fahaleovantenan' ny [[Fanjakan' Imerina|Fanjakan' i Madagasikara]].

== Jereo koa ==

* [[Andrianampoinimerina]] (1787-1810)
* [[Radama I]] (1810-1828)
* [[Ranavalona I]] (1828-1861)
* [[Radama II]] (1861-1863)
* [[Rasoherina]] (1863-1868)
* [[Ranavalona II]] (1868-1883)
* [[Ranavalona III]] (1883-1897)

== Boky ==

* Académie malgache. ''Collection de documents concernant Madagascar et les pays voisins'', Volume 4, Part 4 (in French). Antananarivo: Imprimerie Moderne de l'Emyrne.
* Ade Ajayi, Jacob Festus (1989). ''Africa in the Nineteenth Century until the 1880s''. Paris: UNESCO. &lt;nowiki&gt;ISBN 978-0-520-03917-9&lt;/nowiki&gt;.
* Andrew, David; Blond, Becca; Parkinson, Tom; Anderson, Aaron (2008). ''Lonely Planet Madagascar &amp; Comoros''. London: Lonely Planet. &lt;nowiki&gt;ISBN 978-1-74104-608-3&lt;/nowiki&gt;.
* Bloch, Maurice (1986). ''From blessing to violence: history and ideology in the circumcision ritual of the Merina of Madagascar''. Cambridge, UK: Cambridge University Press. &lt;nowiki&gt;ISBN 978-0-521-31404-6&lt;/nowiki&gt;.
* Brown, Mervyn (2016). ''A History of Madagascar''. Markus Wiener Publishers.
* Campbell, Gwyn (2012). ''David Griffiths and the Missionary &quot;History of Madagascar&quot;''. Leiden, The Netherlands: Brill. &lt;nowiki&gt;ISBN 978-90-04-20980-0&lt;/nowiki&gt;.
* Cole, Jennifer (2001). ''Forget Colonialism?: Sacrifice and the Art of Memory in Madagascar''. Berkeley, CA: University of California Press. &lt;nowiki&gt;ISBN 978-0-520-92682-0&lt;/nowiki&gt;.
* Dominique Ranaivoson, ''Madagascar : dictionnaire des personnalités historiques'', Sépia, Saint-Maur-des-Fossés ; Tsipika, Antananarivo, 2011 (2&lt;sup&gt;e&lt;/sup&gt; éd.), p. 151 (&lt;nowiki&gt;ISBN 978-2-84280-101-4&lt;/nowiki&gt;).
* Ellis, William (1838). ''Volume 2 of History of Madagascar: Comprising Also the Progress of the Christian Mission Established in 1818''. London: Fisher, Son &amp; Co.
* Ellis, William (1870). ''The Martyr Church''. London: J. Snow.
* Freeman, Joseph John; Johns, David (1840). ''A narrative of the persecution of the Christians in Madagascar: with details of the escape of six Christian refugees now in England''. Berlin: J. Snow. Retrieved 5 February 2011.
* Frémigacci, Jean (1999). &quot;Le Rova de Tananarive: Destruction d'un lieu saint ou constitution d'une référence identitaire?&quot;. In ''Chrétien'', Jean-Pierre (ed.). Histoire d'Afrique (in French). Paris: Editions Karthala. pp. 421–444. &lt;nowiki&gt;ISBN 978-2-86537-904-0&lt;/nowiki&gt;.
* Jackson, Guida M. (1999). ''Women Rulers Throughout the Ages''. An Illustrated Guide. ABC-CLIO.
* Koschorko, Klaus; Ludwig, Frieder; Delgado, Mariano (2007). ''A history of Christianity in Asia, Africa and Latin America, 1450–1990''. Cambridge, U.K.: Wm. B. Eerdmans Publishing Co. &lt;nowiki&gt;ISBN 978-0-8028-2889-7&lt;/nowiki&gt;.
* Laidler, Keith (2005). ''Female Caligula: Ranavalona, the Mad Queen of Madagascar''. London: John Wiley &amp; Sons. &lt;nowiki&gt;ISBN 978-0-470-02226-9&lt;/nowiki&gt;.
* &quot;L'habitation à Madagascar&quot;. ''Colonie de Madagascar: Notes, reconnaissances et explorations''. Vol. 4. Imprimerie Officielle de Tananarive. 1898.
* MacDonald Fraser, George (1977). ''Flashman's Lady''. London: Collins. &lt;nowiki&gt;ISBN 978-0-00-744949-1&lt;/nowiki&gt;.
* Nicolas Martin, ''Symboles royaux et rivalités à la cour de Radama II'', Antananarivo, 2021.
* Oliver, Samuel (1886). ''Madagascar: An Historical and Descriptive Account of the Island and its Former Dependencies''. Vol. 1. New York: Macmillan and Co.
* Pfeiffer, Ida (1861). ''The last travels of Ida Pfeiffer: inclusive of a visit to Madagascar''. London: Harper.
* Prout, Ebenezer (1863). ''Madagascar: Its Mission and Its Martyrs''. London: London Missionary Society.
* Raison-Jourde, Françoise (1991). ''Bible et pouvoir à Madagascar au XIXe siècle''. Antananarivo: Karthala Editions. &lt;nowiki&gt;ISBN 978-2-86537-317-8&lt;/nowiki&gt;.
* Ralibera, Daniel; De Taffin, Gabriel (1993). ''Madagascar et le christianisme''. Paris: Karthala Editions. &lt;nowiki&gt;ISBN 978-92-9028-211-2&lt;/nowiki&gt;.
* Sharp, Leslie (2002). ''The Sacrificed Generation: Youth, History, and the Colonized Mind in Madagascar''. Berkeley, CA: University of California Press. &lt;nowiki&gt;ISBN 0-520-22951-7&lt;/nowiki&gt;.
* Wright, Jennifer (2022). ''I że ci (nie) odpuszczę. Najbardziej mordercze kobiety w historii'' (in Polish). Wydawnictwo Poznańskie.


[[Sokajy:Tantaran'i Madagasikara]]</text>
      <sha1>d2yacxcgyvsjxts5yzvgmlofhhwu3pm</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1136720</id>
      <parentid>1136717</parentid>
      <timestamp>2026-04-28T20:02:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JianJi</username>
        <id>36396</id>
      </contributor>
      <comment>/* Fahefam-panjaka */</comment>
      <origin>1136720</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20650" sha1="i5g2yd3dv7fmvyiss0ho1qdmeriz5x2" xml:space="preserve">{{Infobox olona|anarana=Ranavalona I
|asa=[[Mpanjakavavy 1788-1861]]
|firenena=Madagasikara
|anarana hafa= Rabodonandrianampoinimerina
|sary=}}
'''Ranavalona I''' (teraka '''Mavo''' 1788 - 16 aogositra 1861) fantatra ihany koa amin'ny hoe '''Ramavo''' na '''Rabodonandrianampoinimerina''' na '''Ranavalo-Manjaka I''' na '''Ranavalona Reniny''', dia mpanjakavavy malagasy izay nanjaka tao amin' ny [[Fanjakan' Imerina|Fanjakan' i Madagasikara]], manana an' [[Antananarivo]] ho [[renivohitra]], ary ny fotoana nanjakany kosa dia nanomboka tamin' ny [[11 Aogositra|11 aogositra]] [[1828]] ka hatramin' ny [[16 Aogositra|16 aogositra]] [[1861]].

Rehefa nametraka ny tenany handimby ny vadiny [[Radama Voalohany|Radama I]] izay maty tanora izy dia niròna ho amin'ny fandalàna ny tanindrazana sady nanaraka ny politikan'ny fitokana-monina sy ny fahavitàn-tena, nanao izay hahakely dia kely ny fitsabahan' ny Eorôpeana amin'ny raharaham-panjakana malagasy. Niezaka Ranavalona I hampihena ny fifandraisana ara-toekarena sy ara-politika tamin'ireo firenena Eoropeana hitany ho mampihena ny hasin'ny fitondram-panjaka ary nandray fepetra henjana mba hanafoanana ny [[Fivavahana kristiana|fampianarana kristiana]] natombok'ireo misionera ao amin'ny [[London Missionary Society]] teo ambany fanjakan' i Radama I ka nasandratra avo ny fanompoan-tsampy ary nenjehina ireo [[Malagasy (vahoaka)|Malagasy]] mbola nikiry ho [[Kristianina|kristiana]] teto [[Madagasikara]].

Nampiasa betsaka ny fomba fanao nentin-drazana Ranavalona dia ny fanompoana (asa mahasolo ny fandoavana hetra amin'ny fanjakana) mba hamitàna ireo tetikasam-panjakana maro dia maro sy hanohizana ny fananganana tafika maoderina araka ny fomba eoropeana tamin'izany fotoana izany. Tsy misy anefa ny tambiny mba azon' ny olona amin'ny fanatanterahina izany fa mbola samy mianto-tena avokoa ny tsirairay. Teo anelanelan'ny 20.000 ka hatramin'ny 30.000 ny miaramila [[Merina]] vonona teo am-pelantanany, izay nalefany hampandry tany sy hanitarana ny ambaindain'ny fanjakana ihany koa. Ny [[ady]] matetika natao sy natrehina, ny [[Fivarotana andevo|varotra andevo]] anatiny sy ny [[Fanandevozana teto Madagasikara|fanandevozana]] mahery vaika, ny aretina manjaka, ny fanompoana matetika ary ny fampiharana [[Tangena (poizina)|tangena]] ho rafi-pitsarana tsy azo ivalozana no nampiakatra ny taham-pahafatesana teo amin'ny [[miaramila]] sy ny sivily nandritra ny 33 taona nanjakany, ka nampihena ny isan'ny mponina teto Madagasikara avy amin'ny 5 tapitrisa tamin'ny taona 1833 ho 2,5 tapitrisa sisa tamin'ny taona 1839.

Tantara iray anisan'ny mampiady hevitra indrindra ny tantaran-d Ranavalona Reniny na Ranavalona voalohany. Ny voalohany be mpanaraka sy mpahafantatra dia avy amin'ny Eoropeana sy ny kristiana malagasy. Fantatra amin'ny siakany sy ny fanenjehana ny kristiana noho ireo maritiora maro noho ny finoany sy ny fahasahiany mandroaka izay Eoropeana tsy azoazony. Hany ka raha vao hoe Ranavalona I no resahina dia fijery miiba avy hatrany ny ao an-tsain'ny [[Tontolo Tandrefana|Tandrefana]] ary manafintohina aza ny anaram-bositra nomena azy tamin'izany.

Ny fijery faharoa tsy mahazo avara-patana kosa dia avy amin'ireo mpandala ny [[Fomban-drazana malagasy|fomban-drazana]] sy ny [[tia tanindrazana]]. Tsy nikoso-maso nanoloana ny Eoropeana ary nampiharany amin'ny maha-Andriana tokana azy mihitsy, tsy mihemotra manoloana ny fandrahonana ara-miaramila. Faiziny mafy mihitsy ireo vahiny mitady hanjakazaka ary dia voatandro ny fiandrianam-pirenena. Izy no mampandoa onitra amin'izay firenena niady taminy fa ny mpitondra hafa taty aoriana manko lasa ny malagasy hatrany no nandoa onitra. Nahatazona ny fahefana ho eo ampelatanany na dia vehivavy aza Ranavalona I manoloana ny fanozongozonana avy any ivelany sy avy eto an-toerana.

== Fianakaviana ==
Teraka tamin'ny taona 1778 tany ho any tao [[Ambatomanoina]], tokony ho 16 kilometatra (10 maily) atsinanan'i Antananarivo, ny Printsesy Ramavo, zanaky ny Printsy Andriantsalamanjaka sy ny Printsesy Rabodonandriantompo. Fony mbola kely i Mavo, dia nampandre an'Imboasalama mbola tsy (mpanjaka Andrianampoinimerina) ny rainy ny amin'ny tetika hamonoan'ny dadatoany Andrianjafy azy mba ho ny zanany no handova azy, kanjo nivadika ny raharaha ka dia [[Andrianampoinimerina]] no lasa mpanjaka tao [[Ambohimanga]] fa [[Andrianjafinandriamanitra]] kosa tavela tao [[Ilafy]]. Ho valisoa, dia nalain'i Andrianampoinimerina ho vadin'ny zanany lahy, ny Printsy [[Radama Voalohany|Radama]], izay notendren'ny mpanjaka ho mpandova azy i Mavo zanak'Andriantsalamanjaka. Nanambara ihany koa izy fa izay zaza avy amin'io fanambadiana io no ho voalohany amin'ny filaharan'ny ho mpandimby an-dRadama.

Tsy niterahan-dRadama anefa Rabodonandrianampoinimerina fa [[Rasalimo]], printsesy avy any amin'ny [[Sakalava]]&lt;nowiki/&gt;n'i [[Menabe]] no nana-taranaka avy amin'ny Mpanjaka sady tiany kokoa ka nanamboarany trano manokana antsoina hoe Tranovola izay noravan-d Ranavalona Reniny rehefa izy no Mpanjaka sady nanamboarany lehibe kokoa ary nataony ho an-d Rakoto zanany ary mbola nomeny anarana hoe Tranovola ihany. Noho ny alahelo tsy mba nojerijeren-dRadama fahavelony no lasa nandaniany ny androny sy ireo vehivavy mpanaraka azy ao an-dapa tany an-tranon'i [[David Griffiths (misiônera)|David Griffiths]] niaraka tamin'ireo misionera hafa. Izany famangiana tsy tapaka nataony tamin'i Griffiths izany no nampisy finamanana tamin'izy ireo, ka na dia anisan'ny voaroaka aza ity misionera ity dia nanoratan'i Ranavalona taratasy hiverina amin' ny maha- mpivarotra fa tsy misionera, koa notanterahiny tamin'ny volana mey 1838 izany mba itadiavany fomba anavotana ireo kristiana voahenjika.

Rehefa nanjaka herintaona mahery Ranavalona vao nolazaina fa niteraka an-d Rakoto (ilay lasa [[Radama II]]) izy. Izay no fantatry ny rehetra ara-tantara, fa nisy fijoroana vavolombelona taty aoriana (fiandohan' ny fanjanahantany) fa ankoatra ny tsy maha-zanak'i Radama an-d Rakoto dia tsy naterak'i Ranavalona reniny ihany koa izy.&lt;ref&gt;Dr Michel Randria, Tantaran'i Madagasikara sy ny Malagasy, Antananarivo 1892 - 1942 p.357 &lt;/ref&gt; Ny rahavaviny, araka ny fijoroana vavolombelona, no bevohoka, fa nafenina, dia izy no nanao sari-bevohoka. Dia rehefa teraka rahavaviny dia nifàna Ranavalona ary avy eo io rahavaviny io ihany no nasaina nitaiza sy nampinono azy. Ny reniben'io mpanoratra Dr. Michel Randria io antsoina hoe Ramanankierana no anisan'ny vavolombelona ny amin'izany toe-javatra izany. Na izany aza anefa dia tena tian-d Ranavalona tokoa io zanany natsangana io ka tsy nosazìny na dia nanao heloka mahafaty aza (saika nanongam-panjakana tamin'ny taona 1857) ary tsy izany ihany fa mbola notendreny ho mpandimby azy hatrany.  

== Fahefa-mpanjaka ==

=== Fandraisana ny satro-boninahi-panjakana ===
Raha niamboho Radama I tamin'ny 27 Jolay 1828, dia mbola kely loatra [[Razafinimanjaka Raketaka|Raketaka]] zanany avy amin-d Rasalimo satria vao efa-taona monja ka tsy ho afaka ny hanjaka. Ny fomba fifandimbiasam-pahefana tamin'izany fotoana izany no ahitana fa tokony ho Rakotobe, zanak' anabavin-dRadama lahimatoa, ny mpandova ny seza fiandrianana. Marani-tsaina sy sariaka Rakotobe, ary iray amin'ny mpianatra telo voalohany navoakan'ny misioneran'ny London Missionary Society tao an-dapan'ny mpanjaka. Mbola tsy nanambara ny fahafatesan' ny mpanjaka avy hatrany ny tandapa roa natokisan-d Radama sady niaraka taminy hatramin'ny nialàny aina, mbola nisalasala ny amin'izay tokony hatao amin'ny hanendrena an-d Rakotobe ho mpandimby ny Mpanjaka satria nandray anjara tamin'ny fiampangana ny mpifaninana tamin-d Radama I handray ny fahefana ry zareo ka mety ho efa miandry kendry tohina izany fianakaviana izany. 

Efa nisy manamboninahitra tandapa iray antsoina hoe Andriamamba anefa nahafantatra ny zavamisy ka niara-niasa tamin'ny manamboninahitra ambony hafa tao amin'ny tafika - Andriamihaja, Rainijohary ary Ravalontsalama - amin'ny hametrahana an'i Mavo ho eo amin'ny seza fiandrianana.  Namindra mangingina an'i Mavo sy ny namany tany amin'ny toerana azo antoka aloha ireo manamboninahitra ireo ary naka ny fanohanan'ireo olo-manankaja sy Andriambaventy mary ary ireo mpitàna ny sampim-panjakana. Rehefa azon-dry zareo antoka ny fanohanan'ireo olona isankarazany ireo dia nangonina amin'izay ny tafika hanohana an'i Mavo ho mpanjaka.

Nanambara ny tenany ho mpandimby an-d Radama Rainy amin'izay i Mavo tamin'ny 11 Aogositra 1828, nolazainy fa izy no Mpanjaka araka ny &quot;sitrapon'ny mpanjaka&quot;. Tsy nisy fanoherana avy amin'ny Andriambaventy na ny vahoaka. Nandray ny anaram-boninahitra hoe &quot;Ranavalona&quot; (midika hoe &quot;voatahiry&quot; na &quot;miafina&quot;) izy, ka lasa '''Ranavalona''' Voalohany ary noraisiny ihany koa ny anarana '''Rabodonandrianampoinimerina'''&lt;ref&gt;Callet, Tantara ny Andriana nanjaka teto Madagasikara, Antananarivo 1908, p.1131 &lt;/ref&gt; ilazana amin'ny vahoaka fa efa hatramin'i [[Andrianampoinimerina]] mihitsy no efa nanendrena azy ho mpandova ny fanjakana. 

=== Fanadiovana ny tao an-dapa ===
Rehefa fiandoham-pitondrana tahaka izao ka mbola misy ny mpifaninana mety hanohintohina amin'ny fisalorana ny satro-boninahitra maha-mpanjaka dia tadiavina ny fomba hanakanana ireny mpifaninana ireny tsy hieritreritra ny handray fitondrana. Rehefa tsy azo antoka ny mpifaninana dia vitan'izay te-handrombaka ny fahefana sy ireo mpiara-dia aminy ny mamotika sy manao izay hahafaty mihitsy azy ireny. Izany no nataon-dRadama sy ny mpanohana azy fony izy vao nandray ny fanjakana, nisy tamin'ny havan'i Mavo noho izany no tratran'ny famonoana raha tsy mailo ka nandositra mialoha. Novalian'i Mavo tamin'ny havan-dRadama indray ny famonoana tamin'izao fiakarany eo amin'ny sezam-boninahitra izao.

Nandefasana mpisambotra sy mpamono avokoa ireo havan-dRadama sy izay tandapa fantatra amin'ny fanakaikezany amin-dRadama teto amin'ny manodidina an'Antananarivo. Mazava loatra fa voalohany amin'izany Rakotobe sy ny fianakaviany. Nampanantsoina na nalaina avokoa ireo governora lehibe tany amin'ny faritra satria rahalahin-d Radama (zanaky ny mpiray tampo amin'ny reniny indrindra indrindra) ireny. Vao nigadona teto Imerina anefa dia novonoina ihany koa. Ramanetaka governoran' i Mahajanga irery no afa-nandositra ireo mpamono ka nankany [[Nzwani]] (anjouan) [[Kômôro]] ary lasa [[soltàna]] tany mihitsy aza. Na izany aza anefa dia tsy nokitihin'i Mavo mihitsy ny rafivaviny, ny printsesy [[Rasalimo]], sy ny zanany [[Razafinimanjaka Raketaka|Raketaka]] satria [[Sakalava]] ka mety hiteraka ady sesilany amin'ny Sakalava ny fikitikitihana azy. Rehefa azo antoka fa tsy nisy intsony izay ahiana hifaninana amin'i Mavo vao noraisiny tamin'ny fomba ofisialy ny fanjakana. Tamin'ny 12 jona 1829 no nanatanterahina lanonam-pametrahana azy eo amin'ny fiketrahana izany.

Rehefa nandova ny fanjakan-d Radama voalohany noho izany Rabodonandrianampoinimerina dia izy no [[vehivavy]] voalohany lasa Mpanjaka teo amin'ny Fanjakan'Imerina Ambaniandro hatramin'ny nitondran'[[Andriamanelo]] (1540–1575) tamin'ny taona 1540. Tao anaty tontolo anjakazakan-dehilahy na ara-piarahamonina na ara-kolontsaina no niakaran-d Rabodoandrianampoinimerina. Ny fanomezana anarana azy ho [[Ranavalona]] (avalona na akombona na tahaka ny ho ampirimina) noraisiny no mety hisian'ny fikasan'ny hafa saika hanao azy ho karazana saribakoly fotsiny fa ny [[lehilahy]] ihany no tena mitondra, kanjo nanana toetra tsy azo akisoka izy ary tsy manaiky ny hanesorana aminy ny fahefana tokony ho eo am-pelatanany. Tamin'ny fanjakan'ny [[vazimba]] ([[Rafohy]] renin'Andriamanelo sy [[Rangita]]manjakatrimovavy) no nisy vehivavy mpanjaka farany teto anivontany talohan'izao.

=== Fanandratana ny fomba-drazana ===
Nihevitra Ranavalona I fa fanitsakitsahana ny fiandrianany ny fanao sy ny hevitra nampidirin' ny misiônera izay nitory ny Filazantsara teo amin' ny fanjakany satria sady nitory ny haratsian' ny fanompoan-tsampy no nampianatra ny [[fitovian' ny olombelona rehetra]] ka mifanohitra amin' ny fomba nolovana hatramin' izay izany, dia ny fisian' ny saranga samihafa, indrindra ny fisian' ny [[Fanandevozana teto Madagasikara|fanandevozana]]. Hoy izy: &quot;''Ny fomban-drazako tsy mba mahamenatra ahy na mampatahotra ahy !&quot;''. Tsy azo nomena fampianarana noho izany ny andevo nanomboka tamin' ny taona 1832 ary nanomboka nihamafy koa ny fanenjehana ny Kristiana ka nisy ny novonoina ary maro no nandao ny fonenany.

Namono Kristiana maro dia maro tamin' ny taona 1857 izay heveriny ho mpivarotra tanidrazana izy. Hoy izy, mantsy an' ireo  Kristiana malagasy &quot;''Miala amiko ka mba ialako, mahafoy ahy ka mba foiko !''&quot;.

Nofoanany ny [[Prôtestantisma eto Madagasikara|finoana kristiana]], noheverina ho fahavalon' ny fanjakana sy mpamadika ny misiônera sy ny mpanaraka ny misiônera. Tamin' ny taona 1849 no tena nafana ny fanenjehana ny Kristiana izay nodorana velona (ohatra: [[Rafaravavy Rasalama|Rasalama]]), notapahan-doha na navarina avy teny amin' ny havoana.

=== Fanitarana fanjakana ===
[[Sary:Original_wooden_manjakamiadana_palace_of_Ranavalona_I_of_Madagascar.jpg|vignette|Lapan'i Manjakamiadana aorizinaly vita hamin'ny hazo manontolo tamin'ny fotoana nanjakan-d Ranavalona I teto Madagasikara]]
Tsy ny tanin' ny Madagasikara manontolo no nofehezin' ny Fanjakan' Imerina, izay nataon' ny Eorôpeana hoe &quot;Fanjakan' i Madagasikara&quot;, ka noho izany dia niezaka Ranavalona I mba hanjaka koa tamin' ny mponina tany amin' ny tapany atsimo-atsinanan' i Madagasikara sy ny ao afovoany atsimo ary any avaratra-andrefana izay teo ambany fiarovan' ny Frantsay nanorim-ponenanan tao [[Nosibe]] hatramin' ny taona 1841, faha [[Napoléon III]].

=== Fifandraisana tamin' ny vahiny ===
Noroahiny hody ny solontenan' ny [[Britanika|fanjakana britanika]] sady nanohitra ny fidiran' ny tafika frantsay tao amin' ny fanjakany izy tamin' ny taona 1829. Nobodoiny ny tany sy fananan' izy ireo

Nifandraharaha tamin' ny mpivarotra eorôpena ihany Ranavalona I tamin' ny hisian' ny fanamboarana fanaka sy fitaovam-piadiana eto an-toerana hiarovany ny fanjakany, ka ilay Frantsay atao hoe [[Jean Laborde]], izay mpanao taozavatra tsy niankina tamin' ny fanjakana frantsay, no nisahana izany nanomboka tamin' ny taona 1843.

Nila fiarovana tamin' ny Frantsay i [[Radama II|Rakotondradama]] nefa tsy nampahalala mialoha izany an-dRanavalona I izay tezitra noho izany ka nandroaka ny Eorôpeana izay noheveriny fa nikononkonona fanonganana.

Frantsay vitsy dia vitsy no mba navahan' ny mpanjakavavy tamin' izany, ka anisan' ireo i [[Jean Laborde]], izay olona nitokisany tokoa nandritra ny 25 taona. Izy no nanangana ozinina maro, sy nampiditra indostria maro tao amin' ny fanjakany ary izy koa no vy nahitana ny [[Rova Manjakamiadana|Rovan' i Manjakamiadana]], izay nilana olona an' arivorivony tamin' ny nananganana azy. I Jean Laborde no naharesy lahatra ny mpanjakavavy ka nampalefaka azy tamin' ny vahiny. Nanomboka nisokatra ny fifanakalozana ara-barotra amin' ny any ivelany.

Anisan' ireo nanohy niaina tao Imerina i [[Jean Laborde]], mpandraharaha iray izay nanamboatra basy sy nanorina orinasa hafa tamin' ny anaran' ny fitondram-panjaka, ary i [[Joseph-François Lambert]], mpanao fiantohana frantsay sy mpivarotra andevo niaraka tamin' ny printsy [[Radama II|Rakotondradama]], dia nanao sonia fifanarahana fifaneraserana, fantatra amin' ny anarana hoe ''[[Charte Lambert]]''.

=== Fifehezana ny vahoaka ===
Namoaka karazana lalàna izay nanageja tokoa ny vahoakany ny mpanjakavavy.  Ny mponina tao amin' ny fanjakany dia afaka niampanga ny heloka isan-karazany toy ny halatra sy ny fanarahana ny fivavahana kristiana ary indrindra ny [[famosaviana]], izay nosaziana tamin' ny alalan' ny fampinomana [[tangena]]. Teo anelanelan' ny taona 1828 sy 1861 dia nahafaty olona 3&amp;nbsp;000 teo ho eo isan-taona ny tangena.

== Fiafarany ==
Tamin' ny Zoma 16 Aogositra 1861, tamin' ny 7 ora maraina no niamboho tamin' ny faha-73 taonany ny mpanjakavavy rehefa nanjaka 33 taona, ka Rakotondradama izay antsoina hoe [[Radama II]] no nandimby azy. Tamin' ny fotoana nanjakany no niavian' ny anarany hoe Ranavalona, izay midika hoe &quot;ilay mitana sy miaro&quot;.

Teo imason' ny vahiny, Ranavalona I dia noheverina ho mpanjakavavy henjana sy mahery setra, indrindra noho ny fanenjehana kristianina. Amin' ny ankapobeny dia misy koa ny nankasitraka azy noho ny nampahatanjahany sy ny niarovany ny fahaleovantenan' ny [[Fanjakan' Imerina|Fanjakan' i Madagasikara]].

== Jereo koa ==

* [[Andrianampoinimerina]] (1787-1810)
* [[Radama I]] (1810-1828)
* [[Ranavalona I]] (1828-1861)
* [[Radama II]] (1861-1863)
* [[Rasoherina]] (1863-1868)
* [[Ranavalona II]] (1868-1883)
* [[Ranavalona III]] (1883-1897)

== Boky ==

* Académie malgache. ''Collection de documents concernant Madagascar et les pays voisins'', Volume 4, Part 4 (in French). Antananarivo: Imprimerie Moderne de l'Emyrne.
* Ade Ajayi, Jacob Festus (1989). ''Africa in the Nineteenth Century until the 1880s''. Paris: UNESCO. &lt;nowiki&gt;ISBN 978-0-520-03917-9&lt;/nowiki&gt;.
* Andrew, David; Blond, Becca; Parkinson, Tom; Anderson, Aaron (2008). ''Lonely Planet Madagascar &amp; Comoros''. London: Lonely Planet. &lt;nowiki&gt;ISBN 978-1-74104-608-3&lt;/nowiki&gt;.
* Bloch, Maurice (1986). ''From blessing to violence: history and ideology in the circumcision ritual of the Merina of Madagascar''. Cambridge, UK: Cambridge University Press. &lt;nowiki&gt;ISBN 978-0-521-31404-6&lt;/nowiki&gt;.
* Brown, Mervyn (2016). ''A History of Madagascar''. Markus Wiener Publishers.
* Campbell, Gwyn (2012). ''David Griffiths and the Missionary &quot;History of Madagascar&quot;''. Leiden, The Netherlands: Brill. &lt;nowiki&gt;ISBN 978-90-04-20980-0&lt;/nowiki&gt;.
* Cole, Jennifer (2001). ''Forget Colonialism?: Sacrifice and the Art of Memory in Madagascar''. Berkeley, CA: University of California Press. &lt;nowiki&gt;ISBN 978-0-520-92682-0&lt;/nowiki&gt;.
* Dominique Ranaivoson, ''Madagascar : dictionnaire des personnalités historiques'', Sépia, Saint-Maur-des-Fossés ; Tsipika, Antananarivo, 2011 (2&lt;sup&gt;e&lt;/sup&gt; éd.), p. 151 (&lt;nowiki&gt;ISBN 978-2-84280-101-4&lt;/nowiki&gt;).
* Ellis, William (1838). ''Volume 2 of History of Madagascar: Comprising Also the Progress of the Christian Mission Established in 1818''. London: Fisher, Son &amp; Co.
* Ellis, William (1870). ''The Martyr Church''. London: J. Snow.
* Freeman, Joseph John; Johns, David (1840). ''A narrative of the persecution of the Christians in Madagascar: with details of the escape of six Christian refugees now in England''. Berlin: J. Snow. Retrieved 5 February 2011.
* Frémigacci, Jean (1999). &quot;Le Rova de Tananarive: Destruction d'un lieu saint ou constitution d'une référence identitaire?&quot;. In ''Chrétien'', Jean-Pierre (ed.). Histoire d'Afrique (in French). Paris: Editions Karthala. pp. 421–444. &lt;nowiki&gt;ISBN 978-2-86537-904-0&lt;/nowiki&gt;.
* Jackson, Guida M. (1999). ''Women Rulers Throughout the Ages''. An Illustrated Guide. ABC-CLIO.
* Koschorko, Klaus; Ludwig, Frieder; Delgado, Mariano (2007). ''A history of Christianity in Asia, Africa and Latin America, 1450–1990''. Cambridge, U.K.: Wm. B. Eerdmans Publishing Co. &lt;nowiki&gt;ISBN 978-0-8028-2889-7&lt;/nowiki&gt;.
* Laidler, Keith (2005). ''Female Caligula: Ranavalona, the Mad Queen of Madagascar''. London: John Wiley &amp; Sons. &lt;nowiki&gt;ISBN 978-0-470-02226-9&lt;/nowiki&gt;.
* &quot;L'habitation à Madagascar&quot;. ''Colonie de Madagascar: Notes, reconnaissances et explorations''. Vol. 4. Imprimerie Officielle de Tananarive. 1898.
* MacDonald Fraser, George (1977). ''Flashman's Lady''. London: Collins. &lt;nowiki&gt;ISBN 978-0-00-744949-1&lt;/nowiki&gt;.
* Nicolas Martin, ''Symboles royaux et rivalités à la cour de Radama II'', Antananarivo, 2021.
* Oliver, Samuel (1886). ''Madagascar: An Historical and Descriptive Account of the Island and its Former Dependencies''. Vol. 1. New York: Macmillan and Co.
* Pfeiffer, Ida (1861). ''The last travels of Ida Pfeiffer: inclusive of a visit to Madagascar''. London: Harper.
* Prout, Ebenezer (1863). ''Madagascar: Its Mission and Its Martyrs''. London: London Missionary Society.
* Raison-Jourde, Françoise (1991). ''Bible et pouvoir à Madagascar au XIXe siècle''. Antananarivo: Karthala Editions. &lt;nowiki&gt;ISBN 978-2-86537-317-8&lt;/nowiki&gt;.
* Ralibera, Daniel; De Taffin, Gabriel (1993). ''Madagascar et le christianisme''. Paris: Karthala Editions. &lt;nowiki&gt;ISBN 978-92-9028-211-2&lt;/nowiki&gt;.
* Sharp, Leslie (2002). ''The Sacrificed Generation: Youth, History, and the Colonized Mind in Madagascar''. Berkeley, CA: University of California Press. &lt;nowiki&gt;ISBN 0-520-22951-7&lt;/nowiki&gt;.
* Wright, Jennifer (2022). ''I że ci (nie) odpuszczę. Najbardziej mordercze kobiety w historii'' (in Polish). Wydawnictwo Poznańskie.


[[Sokajy:Tantaran'i Madagasikara]]</text>
      <sha1>i5g2yd3dv7fmvyiss0ho1qdmeriz5x2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ranavalona III</title>
    <ns>0</ns>
    <id>259424</id>
    <revision>
      <id>1136679</id>
      <parentid>1136518</parentid>
      <timestamp>2026-04-28T17:11:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JianJi</username>
        <id>36396</id>
      </contributor>
      <comment>Votoatiny novaina ho « {{Infobox olona|anarana=Ranavalona III |asa=[[Mpanjaka vavy]] |teraka=22 novambra 1861 |toerana=fanjakan'Imerina |firenena=Madagasikara |anarana hafa= Razafindrahety |sary=}} '''Ranavalona III''' teraka '''Razafindrahety''' tao Manjakazafy tamin'ny [[22 Novambra]] [[1861]], ary maty an-tsesitany tamin'ny [[23 Mey]] [[1917]], no mpanjakavavy farany  tao amin' ny [[Fanjakan' Imerina|Fanjakan' i Madagasikara]], mbola nametraka an' [[Antananarivo]] ho renivohiny.  Mbo... »</comment>
      <origin>1136679</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="933" sha1="me1dr52wqqolopo538l7fvsf9hi9u9e" xml:space="preserve">{{Infobox olona|anarana=Ranavalona III
|asa=[[Mpanjaka vavy]]
|teraka=22 novambra 1861
|toerana=fanjakan'Imerina
|firenena=Madagasikara
|anarana hafa= Razafindrahety
|sary=}}
'''Ranavalona III''' teraka '''Razafindrahety''' tao Manjakazafy tamin'ny [[22 Novambra]] [[1861]], ary maty an-tsesitany tamin'ny [[23 Mey]] [[1917]], no mpanjakavavy farany  tao amin' ny [[Fanjakan' Imerina|Fanjakan' i Madagasikara]], mbola nametraka an' [[Antananarivo]] ho renivohiny.

Mbola tanaty savorovoro tanteraka ny firenena raha mbola tsy nandray ny fanjakana akory Ranavalona III; nobodoin'i [[Frantsa]] tamin'ny alalan' i Amiraly Pierre ny tanànan'i [[Mahajanga]] sy [[Toamasina|Toamasina.]] Nalain'ny Amiraly Galiber kosa ireo seranana hafa toa an'i [[Morondava]] sy [[Vohemar]] ary [[Tolagnaro]] raha niandoha teo amin'ny fanjakana izy. Hita amin'izany fa  [[mpanjaka]] anisan'ny nandia fotoan-tsarotra nandritra ny fanjakany Ranavalona III.</text>
      <sha1>me1dr52wqqolopo538l7fvsf9hi9u9e</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1136680</id>
      <parentid>1136679</parentid>
      <timestamp>2026-04-28T17:11:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JianJi</username>
        <id>36396</id>
      </contributor>
      <origin>1136680</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="42391" sha1="czocni4hb704wav9ud6pgmt20kl0j4m" xml:space="preserve">{{Infobox olona|anarana=Ranavalona III
|asa=[[Mpanjaka vavy]]
|teraka=22 novambra 1861
|toerana=fanjakan'Imerina
|firenena=Madagasikara
|anarana hafa= Razafindrahety
|sary=}}
'''Ranavalona III''' teraka '''Razafindrahety''' tao Manjakazafy tamin'ny [[22 Novambra]] [[1861]], ary maty an-tsesitany tamin'ny [[23 Mey]] [[1917]], no mpanjakavavy farany  tao amin' ny [[Fanjakan' Imerina|Fanjakan' i Madagasikara]], mbola nametraka an' [[Antananarivo]] ho renivohiny.

Mbola tanaty savorovoro tanteraka ny firenena raha mbola tsy nandray ny fanjakana akory Ranavalona III; nobodoin'i [[Frantsa]] tamin'ny alalan' i Amiraly Pierre ny tanànan'i [[Mahajanga]] sy [[Toamasina|Toamasina.]] Nalain'ny Amiraly Galiber kosa ireo seranana hafa toa an'i [[Morondava]] sy [[Vohemar]] ary [[Tolagnaro]] raha niandoha teo amin'ny fanjakana izy. Hita amin'izany fa  [[mpanjaka]] anisan'ny nandia fotoan-tsarotra nandritra ny fanjakany Ranavalona III.

== Tetiharana sy fahazazana ==
[[File:Queen Ranavalona III, Antananarivo, Madagascar, ca. 1890.jpg|thumb|Ny mpanjakavavy Ranavalona III, Antananarivo, Madagascar, manodidina ny taona 1890]]
[[Andriantsimianatra]] sy ny printsesy [[Razafinimanjaka Raketaka]] vadiny sady anabaviny tsy iray tampo aminy (zanaky ny iray tampo amin'ny iray amin'ny ray aman-dreniny) no ray sy renin-d Razafindrahety, teraka tamin'ny 22 Novambra 1861 tao Amparibe, tanàna ambanivohitra ao amin'ny faritra Manjakazafy lavidavitra an' Antananarivo.&lt;ref&gt;Trotter Matthews, Thomas (1904). [https://books.google.mg/books?id=_gX-iWzB6pUC&amp;redir_esc=y Thirty years in Madagascar]. London: A. C. Armstrong. &lt;/ref&gt; Ny maha- zafiafin' [[Andrianampoinimerina]], ny maha-zafikelin-d [[Radama Voalohany|Radama Rainy]] mivantana azy (avy amin-d [[Rasalimo]] printsesy [[Sakalava]]) sy ny maha-zafikelin-d [[Ranavalona I|Ranavalona Reniny]] azy tsy mivantana, ary ny maha-nenitoany ny Mpanjakavavy [[Ranavalona II]] no nahafahany nandova ny seza fiandrianan'ny Fanjakan'i Madagasikara.

Vao nifarana ny fanjakan-d Ranavalona Reniny raha teraka Razafindrahety. Niakatra teo amin'ny fanjakana Rakoto zanaky ny mpanjakavavy ka nisalotra ny anarana [[Radama II]]. Roa taona nitondrana Radama II dia naongan' Andafiavaratra sy ny mpomba azy. Rabodozanakandriana, zanak'olona mpiray tampo amin'ny mpanjaka sady vadin'ny mpanjaka ihany, no niakatra teo amin'ny seza fiandrianana ary nisalotra ny anarana [[Rasoherina]]. Nenitoan-d Razafindrahety ny mpanjakavavy vaovao ary nandritra ny fanjakany no niamboho ny reny (1866) niteraka an-d Razafindrahety. Mbola vao handray ny fahadimy taonany izy tamin'izany fotoana izany. Ny ankizin'ny&lt;ref&gt;teny mihaja entina ilazana ny andevo&lt;/ref&gt; fianakaviana ihany no nanankinan-drainy ny fitaizana azy. Niamboho indray ny Mpanjakavavy ka Ramoma rahavaviny tsy iray tampo aminy indray no napetraka teo amin'ny fiketrahana ary nomena ny anarana [[Ranavalona II]].

Nentina Razafindrahety ho eo ambany fiahian'ny nenitoany, ny Mpanjakavavy Ranavalona II, izay niantoka azy hahazo fampianarana manokana avy amin'ny mpampianatra ao amin'ny [[London Missionary Society]] (LMS).  Nianatra tany amin'ny sekolin-jazavavy tahaka ny maro amin'ny Malagasy izy taty aoriana. Voalaza fa zaza mazoto sy tia karokaroka Razafindrahety, tia mamaky [[Baiboly]], mianatra sy mamaky teny, ary nahay nifandray tsara tamin'ireo mpampianatra azy. Nianatra tao Ambatonakanga izy tamin'ny fahatanorany, tao amin'ny Lisean-jazavavy frenjy, ary tao amin'ny Foiben-tSekolin-jazavavy LMS. Natao [[batisa]] [[Prôtestantisma eto Madagasikara|protestanta]] tao [[Ambohimanga Rova|Ambohimanga]] izy tamin'ny [[5 Aprily]] [[1874]]. Nilaza azy ho isan'ireo [[mpianatra]] tena matanja-tsaina ny [[mpampianatra]] azy.

Tokony ho tamin' ny taona 1879 teo ho eo Razafindrahety no efa nanambady Andriana, zanak' anadahin' ny mpanjakavavy Ranavalona II, antsoina hoe Ratrimo (Ratrimoarivony). Niamboho anefa io vadiny io tamin'ny [[8 Mey]] [[1883]] ka lasa mpitondratena aloha loatra Razafindrahety. Tsy mazava loatra ny antom-pahafatesan'io vadiny io ka mahatonga ny sahoan-dresaka sy ny ahiahy hanondro fa misy idiran'ny praiminisitra Rainilaiarivony izao toe-javatra izao, indrindra noho ny antony ara-politika. Mila zanak'Andriana vehivavy ho vadiny ny praiminisitra handimby ny mpanjakavavy miamboho.

Tao amin'ny gazety alemana Die Presse nivoaka tamin'ny 15 septambra 1883 ahitana izao dikan-tsoratra izao: &quot;Raha mbola nandry teo am-pandriana ho faty ny mpanjakavavy, indray maraina niposaka iny ny masoandro, dia nisy tanoravavy iray tokony ho 20 taona nofohazina ka notendrena ho mpanjakavavy. Rehefa tonga tao amin'ny lapa izy dia nanatona ilay vehivavy efa ho faty, izay nametra-tanana taminy, nanendry azy ho mpandimby azy, ary nampirisika azy hatoky  mandrakariva an'Andriamanitra.&quot; &lt;ref&gt;https://anno.onb.ac.at/cgi-content/anno?aid=apr&amp;datum=18830915&amp;seite=4&amp;zoom=33&lt;/ref&gt;

== Fiakarana eo amin' ny fiketrahana ==
[[File:Queen Ranavalona III, Antananarivo, Madagascar, ca. 1890-1895 (cropped).jpg|thumb|Ny Mpanjakavavy Ranavalona III, Antananarivo, Madagascar, ca. 1890-1895 (notapahina)]]
Ny raki-tsoratry ny governemanta frantsay no nahitana fa raha narary mafy ny Mpanjakavavy Ranavalona II, dia efa niezaka mafy hitady mpandova hanjaka sahady ny Praiminisitra Rainilaiarivony. Nomeny poizina Ratrimo vadin-d Razafindrahety mba hahafahany mametraka ity farany ho eo amin'ny fiketrahana sady manambady azy, araka ny fifanarahana ara-politika (1863) hanambadian' ny mpanjakavavy andriana iray ny praiminisitra hova iray, ka ny hova no tena mitondra fa ny andriana kosa no lohan'ny arofenitra amin'ny fanajana sy loham-panjakana eo imason'ny vahoaka.

Niamboho tamin'ny 13 Jolay 1883 ary Ranavalona II. Nangatahan'ny Praiminisitra Rainilaiarivony hifindra ao Tsarahafatra, ao anatirovan' Antananarivo Razafindrahety izay ho lasa Mpanjakavavin'ny Fanjakan'i Madagasikara. Raha ny fanao teo aloha manoloana ny fahalasanan'ny mpanjaka toa izao teto Antananarivo dia tokony hibory bolo avokoa ny rehetra, tsy natao anefa izany tamin'ity fotoana ity. Ny hany natao dia nasarakorako avokoa ny volon' ny vehivavy, mariky ny fisaonana ihany koa moa izany.  Manaraka izany, tokony ho ny 2 aogositra 1883 no anatanterahina ny fandroana na taombaovao eo amin'ny Malagasy ao anatin'ny Fanjakan'i Madagasikara, nofoanana izany fotoana izany satria mbola tsy tafapetraka amin'ny toerany ny mpanjaka vaovao, izany hoe mbola tsy nandray amin'ny fomba ofisialy ny fisalorana azy ho mpanjaka Razafindrahety.&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;Dr Michel Randria, Tantaran'i Madagasikara sy ny Malagasy. Antananarivo 1890 - 1942 . pp.377-378&lt;/ref&gt; Ho solon'izany toe-javatra izany dia natao izay hampakotrokotroka ny fety amin'ny amin'ny 22 Novambra 1883, izay mifanandrify amin'ny tsingerin-taona faha-22 nahaterahan-d Razafindrahety sady fanatontosana ny lanonana fametrahana azy amin' ny fomba ofisialy ho Mpanjaka rahateo. Ny anaram-boninahiny manontolo dia manao hoe &quot;''Her Majesty'' Ranavalona III, noho ny fiarovan'Andriamanitra sy ny sitrapon'ny vahoaka, Mpanjakavavin'i Madagasikara ary mpiaro ny lalàn'ny firenena&quot;. 

Nanavao ny fomban-danonana Ranavalona III tamin'ity fotoana nanandratana azy ho Mpanjakavavy ity. Ankoatra ny matso sy ny atrika miaramila mahazatra dia nanampy mpianatra lahy miisa 500 sy mpianatra vavy miisa 400 avy amin'ireo sekoly malaza ho tsara indrindra handray anjara amin'io fotoana manokana io ny Mpanjakavavy. Nanao akanjo fotsy ny zazavavy, raha nanao fanamiana miaramila kosa ny zazalahy sady nanao haiady tamin'ny fampiasana lefona (marakely?) teny an-kianja. Akanjo landy fotsy misy peta-kofehy mena sy haingo volamena no nanaovan' ny Mpanjakavavy tamin' io lanonana io. Toy izao no nilazan'ny fampitam-baovao amerikana tamin'izany fotoana izany ny Mpanjakavavy: &quot;Somary lava kokoa noho ny ankapoben' ny mpanatrika izy, manana endrika mahazatra ary manga kokoa ny hodiny noho ny ankamaroan'ny olona manodidina azy; toa somary saro-kenatra izy, nefa nahatarika tsara ny lanonam-pitsarana manetriketrika.&quot; 

Tahaka ireo mpanjakavavy roa teo alohany ihany, nanambady ara-politika tamin'ny Praiminisitra Rainilaiarivony ny Mpanjakavavy Ranavalona III; afa-manohy ny asa fampihodinan-draharaha eo anivon'ny firenena Rainilaiarivony amin'ny alàlan'ny fanambadiany ny fianakavian'ny mpanjaka.  

Raha oharina amin'ny praiminisitra efa nahazo taona sy za-draharaha kokoa, dia niseho matetika kokoa ho mariky ny firenena teo imason'ny vahoaka i Ranavalona III, toy ny fanaovana [[kabary]] ampahibemaso amin'ny anaran'ny  praiminisitra na ny fisoloan-tenan' ny fianakavian'ny mpanjaka rehefa lanonam-pitokanana fotodrafitrasa vaovao ho an'ny daholobe, toy ny hôpitalin'Isoavinandriana&lt;ref&gt;Cousins, William Edward (1895). Madagascar of to-day. The Religious Tract Society. p. 73.&lt;/ref&gt;, izay lasa hopitaly miaramila amin'izao fotoana, na ny sekolin-jazavavy eo Ambodin'Andohalo.

Nandritra ny fotoana nanjakan-dRanavalona III, dia [[Ramasindrazana]], nenitoany, no mpanolo-tsaina akaiky azy sady nanana fitaomana lehibe tao an-dapa. Namana akaiky azy ihany koa [[Rasendranoro]], zokivavin-d Ranavalona III iray tampo aminy, ary niara-nipetraka tamin'ny reniny tao an-drova, niara-nipetraka aminy toy izany ihany koa ny printsy Rakotomena sy ny printsesy [[Razafinandriamanitra]]. 

Matetika Ranavalona amin'ny fotoa-malalaka, no miara-miala voly amin'ny havany sy ireo mpanompovaviny an-dapa. Mpanao gazety iray avy any Etazonia no nitatitra fa tamin'ny fandalovany tao an-dapa dia manao ireo lalao malaza tany [[Angletera]] sy [[Etazonia]] tamin'izany fotoana (Parlour game) ny mpanjakavavy sy ireo vehivavy ao an-dapa mpanala fahanginana azy, lalao fanaon'ny saranga antonony sy manan-katao any amin'ireo firenena voatonona ireo.&lt;ref&gt;&quot;[https://books.google.mg/books?id=uPU8AQAAIAAJ&amp;printsec=frontcover&amp;hl=fr#v=onepage&amp;q&amp;f=true The Queen of Madagascar]&quot;. Scientific American Supplement. No. 1037. New York: Munn &amp; Co. Publishers. 16 November 1895. p. 16568.&lt;/ref&gt; Milalao papangohazo ihany koa ry zareo raha eo an-tokotany. Fanalan'andron'ny Mpanjaka iray hafa ihany koa ny manjaitra sy ny manenona ary ny manao tenona bà (crochet) ary matetika izy no nitondra ny ity fanalan'androny ity any amin'ny filankevitry ny governemanta.&lt;ref&gt;Stuart Robson, Isabel (1896). &quot;The Childhood of a Queen IV: The Queen of Madagascar&quot;. Children's Friend. Vol. 36. London: S.W. Partridge &amp; Co.[https://books.google.mg/books?id=zj_VAAAAMAAJ&amp;redir_esc=y]&lt;/ref&gt;

Tia nividy lamaody avo karazana koa izy. Nialany ny fanaon'ireo mpanjaka teo aloha izay nividy akanjo avy any Angletera fa ny lamaody avy any Paris, Frantsa no nironany. Tamin'ny taona [[1886]] izy nanasa an'i Marius Cazeneuve, frantsay mpanao majika, hanao fampisehoana eto [[Madagasikara]], ary tena nankasitrahan-d Ranavalona III ny zavatra nataony. Miasa ao amin'ny sampam-pitsikilovana frantsay anefa i Cazeneuve, tsy vitan'ny hoe nanampy ny governemanta frantsay tamin'ny fanangonam-baovao teto Madagasikara rangahy io fa niasa ihany koa mba hampitombo ny fitaoman'ny Frantsay ao an-dapan' Antananarivo, fampiomanana amin' ny fandresen'ny Frantsay manoloana an'i Madagasikara.

== Ny fitondrany ==
Vao 21 taona monja izy tamin' ny 30 Jolay 1883 raha nandray ny fanjakana, araka ny safidin'ny [[Praiminisitra]] [[Rainilaiarivony]], ka  nandimby ny nenitoany, ny mpanjakavavy [[Ranavalona II]]. Na dia Ranavalona III aza no mpanjaka dia eo ampelatanan'ny Praiminisitra kosa ny fahefana, ny praiminisitra rahateo koa no mitana ny andraikitra ambony indrindra amin'ny fibaikoana [[miaramila]]. Nanembatsembana ary nampihena ny herin'ny fanjakan' i Madagasikara ny fahazoan'i Frantsa ny andraikitra fa izy no misahana ny raharaha ivelan'i Madagasikara, izany hoe i Frantsa no misolo tena an'i Madagasikara amin'ny raharaha iraisampirenena. Fifanarahana tamin'ny 17 desambra 1885&lt;ref&gt;https://www.contretemps.eu/il-y-a-70-ans-linsurrection-de-mars-1947-ou-la-troisieme-guerre-franco-malgache/#:~:text=Le%205%20ao%C3%BBt%201890%20est%20sign%C3%A9e%20la,qui%2C%20contre%20le%20protectorat%20anglais%20sur%20Zanzibar&lt;/ref&gt;, taorian'ny ady 1883-1885 nifanaovan'i Madagasikara tamin'i Frantsa, no nahatonga izany toe-javatra izany ary avy amin'io ihany koa no mahatonga an'i Madagasikara handoa onitra mavesatra dia mavesatra amin'ny frantsay. Toa izao manaraka izao ny hevi-dehibe tao anatin' izany fifanarahana izany &lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;:  

* Ny Fanjakana frantsay no mitandrina ny raharaha rehetra mikasika ny firenen-kafa ary miaro ny Malagasy rehetra monina any amin' ny firenen-kafa.

* Résident général no hapetrak'i Frantsa eto Madagasikara hikaraka ny raharaha rehetra mikasika ny firenena any ivelany, ka tsy hikasina, na dia kely aza, ny fahefan' ny Mpanjaka eto amin'ny Fanjakany.

* Hanana miaramila frantsay mpiambina azy ny Résident, ka hitoetra eto Antananarivo, sy mahazo mihaona mangina amin' ny Mpanjaka.

* Ny Frantsay dia mahazo monina sy mivezivezy ary mivarotra eran' ny tany izay an'ny Mpanjakan' i Madagasikara.

* Ny antoko voalaza tao amin'ny fanekena tamin' ny 8 aogositra 1868, ny fahazoan' ny oçlona rehetra manaraka izay fivavahana tiany harahina, dia ho tanterahin' ny Mpanjakan' i Madagasikara.

* Ny Fanjakana malagasy dia manaiky handoa onitra roa tapitrisa farantsa ho enti-manatanteraka ny ny fifanarahana, sy ho enti-manonitra ny fananan' ny vahiny simba tamin' ny ady. Ka ny fanjakana frantsay ihany no hikarakara ny fitsinjarana azy.

* Mandra-pahatapitra ny fandoavana io vola io dia mbola tsy hiala ao Toamasina ny tafika frantsay.
* Ny fanjakana frantsay dia manaiky hanampy ny Mpanjakan'i Madagasikara.

* Ny Mpanjakan' i Madagasikara ihany no mikarakara ny fampandrian-tany amin' ny tany rehetra eran'i Madagasikara.

* Ny Fanjakana malagasy dia hitondra tsara ny mponina Sakalava sy Antakarana, ary hanome ny helo-dranomasina (Antsiranana) ho an' ny Fanjakana frantsay mba hamboariny sy hokarakarainy araka izay fantany ho mahatsara azy.

Kenda ara-toekarena i Madagasikara noho ny fanakanan'i Frantsa tsy hindram-bola amin'ny banky anglisy fa tsy maintsy amin'ny banky frantsay ihany no manao izany. Mbola niezaka nampifandanja ny herim-panintonana britanika amin'ny herim-panintonana frantsay ny praiminisitra eo amin'ny [[politika]] sy ny [[toekarena]] eto an-toerana nefa efa niova ny toe-draharaha iraisampirenena taorian'ny kaoferansan' i [[Berlin]] ([[15 Novambra|15 novambra]] [[1884]]- [[26 Febroary|26 febroary]] [[1885]]) nifamorian'ireo samy [[Voanjo (olona)|mpanjanatany]]. Efa nifanaraka ny [[britanika]] sy ny [[Frantsay (vahoaka)|frantsay]] tamin'ny [[5 Aogositra|5 aogositra]] [[1890]] fa ankatoavin'i Frantsa ny ifehezan'i [[Britaina Lehibe|Britania Lehibe]] an'i [[Zanzibar]] ary ankatoavin'i [[Fanjakana Mitambatra]] kosa ny fahefan'i Frantsa amin'i [[Madagasikara]]. Tsy mifandrafy ampahibemaso intsony izany i Frantsa sy ny Fanjakana Mitambatra manoloana ny raharaha Madagasikara. Nisy ihany ireo manamboninahitra ambony anglisy vonona hiaro ny mpanjakavavy, saingy tsy navelan' ny Praiminisitra hihetsika intsony ireo. 

Antony iray amin' izay naharesy an' i Madagasikara manoloana an' i Frantsa ny nanakisahana ireo miaramila manamboninahitra ambony vahiny mpampiofana ny tafika malagasy ireo tsy hahazo hiditra amin' ny fibaikoana nefa maro amin'ireo manamboninahitra malagasy no efa manao sarin' ady fotsiny sisa nefa maniry ny hialan' ny Praiminisitra haingana ao am-pony ao.

Raha tanaty fahasarotana no nanombohan-d Ranavalona III ny fanjakany dia mbola tanaty [[ady]] ihany koa no nanonganan'ny Jeneraly [[Joseph Simon Gallieni|Gallieni]] azy ny [[28 Febroary|28 febroary]] [[1897]] tsy ho mpanjakan'i Madagasikara intsony sy nanafoanana ny Fanjakan'i Madagasikara ary nandefasana azy sesitany avy hatrany tao [[La Réunion]] aloha vao nafindra ho any [[Alger]]. Niamboho an-tsesitany Ranavalona III rehefa roapolo taona no tsy naha-mpanjaka azy intsony. Nafenina tany Alger aloha fa 21 taona taty aoriana vao nampodiana taty an-tanindrazana ka napetraka tao amin'ny trano manaran'ny mpanjakavavy tao [[Manjakamiadana]] Antananarivo, ary nafindra ho any Ambohimanga tamin'ny taona 2007.      

==== Ny governemanta Ranavalona III (Hita amin'ny alimanaka 1892)&lt;ref&gt;Lucien Emmanuel Randrianarivelo, Ratany (1856-1944) Mpampianatra tao Anatirova ary ny Tantaran'i Madagasikara. Tome I (1528 pages). Impression Newprint 2004 .pp.241-242. &lt;/ref&gt; ====

# '''Praiminisitra sady Commander-in-Chief''' : Rainilaiarivony
# '''Lehiben'ny mpanao raharaha amin' ny atitany''' : Rainitsimbazafy,  ''15 voninahitra'' (kabinetra : Rainisoa, ''15 voninahitra'' sy ''Printsy'' Ratsimamanga, ''15 voninahitra'')
# '''Lehiben'ny Andriambaventy''' : ''Printsy'' Razafimanantsoa Ratsimisampy, ''Andriambaventy'' (kabinetra : Rainimanantoanina, ''Andriambaventy'')
# '''Lehiben'ny mpanao raharaha amin' ny miaramila''' : ''Printsy'' Ramahatra, ''15 voninahitra''
# '''Lehiben'ny mpanao raharaha momba ny lalàna''' : Razanakombana, ''15 voninahitra'' (kabinetra : Ratsimanohatra, ''15 voninahitra'' sy Rainiasitera, ''15 voninahitra'')
# '''Lehiben' ny mpanao raharaha momba ny vahiny''' : Andriamifidy, ''10 voninahitra'' (kabinetra : Ramaka, ''14 voninahitra'' sy Rainibemanantsoa, ''14 voninahitra'' sy Rajoelina, ''13 voninahitra'' sy Rainitsimba, ''11 voninahitra'' sy Rainimalanjaona, ''10 voninahitra'' sy Ratsarahoela sy Ravelojaona ary Rajaonah)
# '''Mpanao raharaha momba ny fanaovan-taozavatra''' : Rahagamainty, ''10 voninahitra''
# '''Mpanao raharaha momba ny volampanjakana''' : Rainandrianary, ''Andriambaventy''
# '''Mpanao raharaha momba ny fampianarana''' : Rakoto sy Radoara

== Ady nifanaovan' i Frantsa amin' i Madagasikara ==
Mbola tsy nanjaka akory Ranavalona III dia efa nanafika an'i Madagasikara i Frantsa. Ady tamin'ny frantsay noho izany no nibaha-toerana tao anatin'ny taona roa voalohany nanjakany. Nanomboka nifampiraharaha momba ny fampitsaharana ady tamin'i Frantsa ny governemantan'i Madagasikara tamin'ny taona 1885. Notontosaina tao Manjakandrianombana na fantatra anarana kokoa amin'ny hoe Farafaty izany fifampiraharahana izany. Tamin'ny 17 Desambra 1885 no nosoniavina fifanarahana fandriampahalemana teo amin'ny firenena roa tonta. Araka ny fifanarahana, nanan-jo hisolo tena an'i Madagasikara amin'ny fifandraisana ara-diplômatika i Frantsa, ary ny lalàna frantsay no hitondrana ny frantsay monina eto Madagasikara, hisy Résident frantsay hipetraka ao Antananarivo hiandraikitra ny raharaha ivelany fa tsy hikasika kosa ny raharaha anatiny eto Madagasikara. Natolotry ny governemantan'i Madagasikara ho an'i Frantsa ho ampiasainy ny tanànan' Antsiranana any avaratra ary afaka manorina izay zavatra ilainy ao ny Fanjakana frantsay. Mandoa onitra 10.000.000 farantsa amin'i Frantsa i Madagasikara noho ny vola lany tamin'ny ady. Navesatra dia navesatra na tamin'ny fitondram-panjakana na tamin'ny vahoaka malagasy ity onitra tsy maintsy naloa ity ary niteraka fahatezerana anaty tamin'ny vondron'olona sasany mihitsy aza. Na izany aza, nesorin'i Frantsa tao amin'ny fifanarahana ny voambolana hoe &quot;protectorat&quot; ary nekeny ny fiandrianam-pirenen' ny Fanjakan'i Madagasikara entin' i Ranavalona III, ka mametraka azy ho tokana tompon'ny tany. 

Samy hafa ny fihetsik'ireo firenena tandrefana manoloana izany fifanarahana izany. Noho ny tahotra valifaty frantsay, nanaiky ny fifehezana frantsay an'i Madagasikara ny Fanjakana Britanika ary tamin'ny alàlan'ny governemanta frantsay no nifandraisany tamin'i Madagasikara. Nampiharihary kokoa ny hevitry ny Britanika ny fifanarahana nosoniavin'ny Fanjakana Mitambatra sy Frantsa tamin'ny 5 aogositra 1890. Na izany aza dia mbola nanohy nifandray mivantana tamin'ny governemantan' ny Fanjakan' i Madagasikara ihany i Etazonia sy ny Empira Alemana ary nanohy amin'ny fankatoavana ny Fanjakan' i Madagasikara ho firenena eo ambany fitarihan-d Ranavalona III. 

Nandritra izany fotoana izany, nanomboka nitady fanohanana avy amin'i Etazonia sy ireo firenena hafa i Madagasikara mba hahazoana ny toerany. Tamin'ny taona 1886, nanolotra asa tanana ho an'ny Filohan'i [[Etazonia]] [[Grover Cleveland]] ny Mpanjakavavy toy ny landy akotofahana, akanjo [[Lamba (malagasy)|lamba]] [[Volonondry|volon'ondry]], [[sokitra]] [[Omby misy trafo|tandrok'omby]] ary harona voatenona mba hahazoana ny fanohanan'ny governemantan'i Etazonia amin'ny fitazonana ny fiandrianam-pirenen'i Madagasikara. Tsy vonona ary tsy afaka nanome fanohanana ara-tafika na diplômatika ho an'ny Fanjakan'i Madagasikara anefa ny governemantan'i Etazonia. Ny asa tanana natolotr'i Ranavalona III ny Filoha Cleveland dia nomen'i Cleveland manokana ho an'ny Tranombakoka Nasionaly momba ny Zavakanto Afrikana.

Tamin'ny 12 desambra 1887, nosoniavin-d Ranavalona III ny fifanarahana vaovao tamin'ny governemanta frantsay, nahazoan'ireo frantsay velarantany ambolena na iompiana bebe kokoa. Teo anelanelan'ny taona 1890 ka hatramin'ny taona 1894, niezaka nandresy lahatra ny governemantan'i Madagasikara ny governemanta frantsay mba hanaiky ny zon'i Frantsa amin'ireo nosy sy faritany azony tamin'ny alalan'ny fifanarahana tamin'ny taona 1885. Tsy nanaiky mihitsy ny fitakian'ny Frantsay anefa ny Mpanjakavavy Ranavalona III sy ny Praiminisitra Rainilaiarivony, ary nilaza fa fanitsakitsahana ny fiandrianam-pirenen'i Madagasikara izany fitakiana izany. Farany dia nirahina i Charles [[Le Myre de Vilers]] handresy lahatra ny mpanjakavavy Ranavalona III sy ny praiminisitra Rainilaiarivony mba hanaiky ny fandikan'ny frantsay ny fifanarahana farany nifanaovana fa raha tsy manaiky ny malagasy dia hanomboka ady ny frantsay ary haka an-keriny ny nosy. Natolotr'i Le Myre de Vilers an-d Rainilaiarivony ny drafitra vaovao haneken'ny Malagasy ny fiarovana frantsay (protectorat) ao anatin'ny roa andro tamin'ny 18 oktobra 1894. Ny olana amin'ny fifandraisan' i Madagasikara sy i Frantsa no navalin'ny Praiminisitra izany fa tsy niresaka momba ny protectorat frantsay. Nanome volavola setriny ny Malagasy tamin'ny 24 oktobra 1894. Tezitra tamin'izany valinteny izany Le Myre de Vilers ka niala an' Antananarivo izy tamin' ny 27 oktobra 1894 ary nentiny nanaraka azy avokoa ny teratany frantsay rehetra tao Antananarivo&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;Mervin Brown, A History of Madagascar, p.226. © 1995 and 2000 &lt;/ref&gt;. Nanao kabary lehibe niantsoana ny vahoaka ny praiminisitra Rainilaiarivony, mitondra ny tenin'ny mpanjaka Ranavalona III, fa tsy maintsy ho atrehina indray ny ady ifanaovana amin'i Frantsa. 

Efa nivezivezy manodidina ny morontsirak' i Madagasikara ny tafika an-dranomasina frantsay ka nitifitra indray ireo tanàna amorontsiraka toa an'i [[Toamasina]] (11 desambra 1894), [[Antsiranana]] (19 desambra 1894), fa nidirana mihitsy indray i [[Mahajanga I|Mahajanga]] tamin'ny 14 janoary 1895, ary tsy nisy fanoherana mihitsy aza tao. Na dia  akaiky kokoa hoe entina manafika an'Antananarivo aza i Toamasina dia tsy afa-nanao fanafihana avy any ny tafika frantsay satria tsy vakin'ny tafika frantsay hatramin'ny farany ny Mandan'i Manjakandrianombana (Farafaty) tarihan'i [[Rainandriamampandry]]. Baiko avy aty Antananarivo mihitsy vao nilavo lefona ny miaramila malagasy tao tamin'ny tapaky ny volana oktobra 1895. Tao Mahajanga noho izany no niainga ireo andia-tafika frantsay tamin'ny volana avrily 1895 niandry orana hitsahatra sy fitoniana kokoa amin'ny tazo&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;, rehefa azony io tanàna io tamin'ny 14 janoary 1895 ary tonga ireo hamabo an'Antananarivo satria malalaka kokoa ny dia hatrany ary mifankatazana kokoa ny mpifanandrina. Rehefa tsy nitsaha-nihemotra hatrany ny tafika malagasy dia azon'ny tafika frantsay notarihin' i jeneraly Duchesne ny tanànan' [[Antananarivo]] tamin'ny 30 septambra 1895.   
[[File:LaGuerreAMadagascar.jpg|thumb|Tafaorina teto Madagasikara La Frantsa]]
Fanapahan-kevitra niraisan' ny mpanjakavavy Ranavalona III, ny Praiminisitra Rainilaiarivony ary ireo mpanolotsaina ny hanao taratasy fampitsaharana ny ady ho atolotra ny mpitari-tafika frantsay. Ny ampitson'io ihany dia natolotry ny frantsay ny taratasy hosoniavin'ny Mpanjaka fa manomboka izao dia [[Prôtektôrata Frantsain' i Madagasikara|protectorat frantsay i Madagasikara]], tamin'ny telo ora folakandro ihany dia efa tafaverina tany amin'ny jeneraly Duchesne ny taratasy voasonian'ny Mpanjaka. Tamin'ny 18 janoary 1896 anefa dia nosoniavin'ny Mpanjaka Ranavalona III ny taratasy fanekena fa i Frantsa manomboka izao no tompon'i Madagasikara iray manontolo. Na dia mbola mitana ny toerana maha-mpanjakan' i Madagasikara aza Ranavalona III dia eo ambany fiahian'ny Rezidà Jeneraly kosa izy.  

Zanatany frantsay i Madagasikara tamin' ny 6 aogositra 1896 fa tamin'ny 28 febroary 1897 kosa no nesorina tamin-d Ranavalona III ny toerana maha-mpanjaka azy ary foana hatreo ihany koa ny Fanjakan' i Madagasikara. Nalefa sesitany avy hatrany tany La Réunion izy tamin'io fotoana io ary nafindra ho any [[Alger]] izany sesitany izany tamin'ny 1 febroary 1899.

== Tany an-tsesitany ==
[[File:Ranavalona.jpg|thumb|Ranavalona]]
Rehefa tafiditra an' Antananarivo ny tafika frantsay, dia nanomboka kosa ny fikomian' ny [[Menalamba]], vondron' olona tsy nanaiky ny fitondran'ny mpanjanaka frantsay. Tsy ela dia niely nanerana ny nosy io hetsika manohitra an'i Frantsa io, nenjehiny ihany koa ny [[Kristianisma]] ka nandrava [[fiangonana]] sy namono ireo misionera tandrefana ry zareo. 

Setrin'izany ny fandefasan'ny governemanta frantsay miaramila fanampiny mba hanafoanana amin-kabibiana ny fikomiana, izay nitsahatra tanteraka tamin'ny faran'ny taona 1897. Anisan'ny tetika hanimbàna ny môralin' ny Menalamba mpikomy ny nitifirana an-d Ratsimamanga sy Rainandriamampandry, ny famindrana ny masina (razana milevina) Andrianampoinimerina, Ranavalona I sy II tao Ambohimanga ho ao Antananarivo ary izao fandefasana an-tsesitany ny Mpanjakavavy Ranavalona III izao.

Vao voatendry ny jeneraly [[Joseph Simon Gallieni|Gallieni]] ho Governora Jeneralin'i Madagasikara, hisolo an'i [[Hippolyte Laroche]], Governora Jeneraly sivily. Talohan'ny nahatongavany dia nasaina ny Mpanjakavavy Ranavalona III sy ny namany handeha ho ao Ambohitsorohitra. Kanjo rehefa tonga tao dia nohidin' ny frantsay tsy hahazo hivoaka tao intsony. Tao no nanerena ny mpanjakavavy Ranavalona III hanasonia antontan-taratasy mamindra ny fananan'ny mpanjaka rehetra ho an'i Frantsa.

Nodidian'ireo manampahefana frantsay indray Ranavalona III handao ny lapa tamin'ny iray ora sy sasany maraina. Nentina filanjana avy ao Antananarivo izy raha mbola natory ny tanàna, miaraka amin'ny mpanotrona sy mpitondra entana miisa 700–800. Voalaza fa nisotro be Ranavalona III nandritra ny dia mizotra ho any Toamasina izay hiakarany an-tsambo ho any La Réunion. Nampandrenesina Ranavalona rehefa tao Toamasiana tamin'ny 6 marsa 1897, fa ho avy tsy ho ela fa hampiarahana aminy Rasendranoro rahavaviny sy Razafinandriamanitra zana-drahavaviny efatra ambin'ny folo taona, fa bevohoka sivy volana noho ny fanolanan'ny miaramila frantsay azy. Rehefa niala tao Toamasina ny sambo nitondra an-dRanavalona dia mbola nivily tany Nosy Boraha aloha haka an-d Ramasindrazana nenitoany izay efa nalefa sesitany volana vitsivitsy mialoha mba hampiarahana aminy ihany koa &lt;ref&gt;https://journals.openedition.org/diasporas/7019&lt;/ref&gt;.

=== Tao amin'ny nosy La Réunion ===
Niara-nandeha sambo ''La Peyrouse'' ny fianakaviana ary nitody tao  amin'ny seranan-tsambon'i ''Pointe des Galets'', toerana roapolo kilômetatra miala ny renivohitra St. Denis, mba hahazoana antoka fa hangingina ny fahatongavan-dry zareo. Na teo aza anefa izany ezaka izany, dia nisy frantsay mpijery niantsoantso sy nandrabiraby rehefa nijanona ny sambo, tezitra tamin'ny mpanjakavavy ireo noho ny fahafatesan'ny frantsay nandritra ny fananiham-bohitr'i Frantsa hibodo an'i Madagasikara. Nandrasana aloha ny fiparitahan'ny vahoaka vao nentin'ny kapiteny an-kalesy tarihin-t[[soavaly]] Ranavalona III sy ny fianakaviany ho ao amin'ny Hotel de l'Europe ao [[Saint-Denis, Réunion|Saint Denis]]. Nihetsi-jaza Razafinandriamanitra, niaritra tebiteby sy ny havizanana ara-batana nandritra ny dia, raha vao tonga kelikely tao amin'ny trano fandraisam-bahiny. Niteraka vavikely Razafinandriamanitra tamin'ny andro faharoa nahatongavany tao La Réunion, saingy tsy niverina ny ainy ka nodimandry izy dimy andro taty aoriana. Nantsoina hoe Marie-Louise ilay zaza ary natao [[batemy]] ho [[Katôlika|Katolika]] mba tsy hifandirany amin'ny Frantsay. Natsangan'i Ranavalona III ho zanany i Marie-Louise, ary afa-mandova ny fanjakana araka ny fitsipika nentim-paharazana momba ny fifandimbiasam-pahefana raha mbola nijoro ny Fanjakana.
[[File:Franz Sikora 005.jpg|thumb|Tao La Réunion]]
Tao anatin'ny iray volana dia nafindra tany amin'ny tranon'i Ramatoa de Villentroy ny sisa amin'ny fianakaviana, izay hita eo amin'ny zoron-dalana ''rue de l'Arsenal'' sy ''rue du Rempart'' akaikin'ny biraon'ny governemanta frantsay ao Saint-Denis. Voalaza fa afa-po amin'ilay trano misy rihana roa Ranavalona, fa manana zaridaina lehibe misy rindrina sy tafo avo tapenaka mbamin'ny lavarangana manodidina mampahatsiahy ireo tranoben' afovoan-tanin'i Madagasikara ilay trano fandraisam-bahiny. Ankoatra ny mpanjakavavy sy ny nenitoany, ny rahavaviny ary ny zafikeliny vavy, dia manana sekretera roa, mpahandro iray, mpanampy an-trano iray ary mpikarakara telo Ranavalona, ​​ary manana mpikarakara maromaro hafa kosa ny nenitoany sy ny rahavaviny. Nahazo alalana hitsidika malalaka ny fianakavian'ny mpanjaka ny mpitandrina Andrianaivoravelona Josefa izay sesitany tao La Réunion ihany koa .

Naharitra roa taona latsaka kely no nipetrahan-d Ranavalona III sy ny sisa amin'ny fianakaviana niaraka taminy tao amin'ilay trano tao La Réunion. Nitombo indray ny disadisa teo amin'ny Fanjakana Mitambatra sy i Frantsa, noho ny fifandonana tany Sodàna, ka nanahy ny manampahefana frantsay sao mamelona hafanam-po hanoherana ny fitondrana frantsay amin' ny ampahany amin' ny mponina eto Madagasikara izany toe-javatra izany. Nanapa-kevitra ny manampahefana frantsay ny hamindra an'i Ranavalona III sy ny sisa amin'ny fianakaviany ho any Alzeria izay toerana lavitra kokoa. 

Nasaina niakatra ny Yang-Tse niaraka tamin'ny sekretera mpandika teny sy mpanampy an-trano maromaro tsy nisy fampiomanana loatra Ranavalona sy ny fianakaviany tamin'ny 1 Febroary 1899. Naharitra 28 andro ny dia nankany amin'ny seranan-tsambon'i [[Marseille]] any Frantsa. Toerana niatoana tamin'izany dia izany indray i [[Mayotte]], [[Zanzibar]], Aden ary [[Djibouti|Djibouti.]] Nandritra izany dia izany no nandidian' ireo kapiteny, tompon'andraikitry ny dia tsy iresahan-d Ranavalona amin'izay tsy Frantsay. Nijanona nandritra ny volana maro tao Marseille ry Ranavalona talohan'ny namindrana azy ireo ho any amin'ny trano iray tao amin'ny faritr'i Mustapha any Alger.Nanantena ny hanohy ny diany ho any Paris i Ranavalona saingy diso fanantenana mafy rehefa nahafantatra fa any [[Alzeria]] no andefasana azy, ary voalaza fa nitomany mafy sady nitaraina hoe: &quot;&quot;Iza no afaka maminavina ny ampitso? Omaly aho dia mpanjakavavy, ary ankehitriny dia vehivavy torotoro fo fotsiny aho.&quot; Iza no matoky ny ampitso? Omaly aho mpanjakavavy; androany aho vehivavy malahelo sy torotoro fo.&quot;

=== Tao Alger===
[[File:Queen Ranavalona III with grandniece Marie-Louise, ca. 1905 (cropped).jpg|thumb|Mpanjaka Ranavalona III sy ny natsangany Marie-Louise, ca. 1905]]
Rehefa tonga tao Alzeria ry Ranavalona III mianakavy, dia nomen'ny governemanta frantsay ho mpikarakara ireto olona atao sesitany ireto. Nefa izany frantsay mpikarakara izany ihany koa no tompon'andraikitra amin'ny fanaraha-maso izay rehetra fihetsik'i Ranavalona III sy ny ao an-tranony rehefa nandray vahiny. Omen'ny governemanta frantsay fivelomana 25 000 farantsa isan-taona ry Ranavalona, izay alaina avy amin'ny tetibolan'i Madagasikara alefa amin'ny zanatany ary nahazoana alalana avy amin'ny Governora Jeneraly&lt;ref&gt;&quot;Crownless Monarchs&quot;. The Bookman. No. 26. London: Dodd Mead &amp; Co. 1908. PP.118&lt;/ref&gt;. Efa nalain'ny manampahefana frantsay mpanjanaka avokoa moa ny fananany rehetra ankoatra ny firavaka vitsivitsy, ka tsy ampy iveloman-dry zareo izany 25 000 farantsa izany. Nanao ezaka mafy ny governemanta mpanjanaka ao Alzeria mba hampitomboana ny fivelomany, saingy nolavina izany. Nanendry mpanampy malagasy iray Ranavalona III hivarotra ny firavany hahazoam-bola, saingy tratran'ny manampahefana frantsay mpanjanaka izany ka noroahiny hody taty Madagasikara avy hatrany io mpikarakara io.&lt;ref&gt;Randrianja, Solofo (2001). Société et luttes anticoloniales à Madagascar: de 1896 à 1946. Paris: Karthala Editions. ISBN 978-2-84586-136-7.
&lt;/ref&gt;

Ny taona voalohany nahatongavany tao Alzeria ihany dia efa hitany ny fomba fiaina sy fanaon'ireo vato nasondrotry ny tany. Matetika Ranavalona no voaasa, mivoaka amin'ireo hetsika ara-kolontsaina isankarazany, ary indraindray koa mampiantrano fanasana ao an-tranony.&lt;ref&gt;Barrier, Marie-France (1996). Ranavalona, dernière reine de Madagascar. Paris: Balland. ISBN 978-2-7158-1094-5. pp.288-303&lt;/ref&gt; Nanembona sy mahatsiarotsiaro ny tanindrazany hatrany Ranavalona ka efa nanao fangatahana ho amin'izany, saingy nolavina. Miteraka fahasorenana sy alahelo aminy izany tsy fahafahany mody na mitsidika an'i Madagasikara izany ka matetika izy no mandeha an-tongotra irery any ambanivohitra, eny amoron-dranomasina, na mamakivaky ny tanàna mba hanadiovany ny sainy sy hampitraka ny fanahiny&lt;ref&gt;Barrier, Marie-France (1996). Ranavalona, dernière reine de Madagascar. Paris: Balland. ISBN 978-2-7158-1094-5. P.347&lt;/ref&gt;.

==== Ny diany voalohany nankany Frantsa ====
Naniry hahita an'i [[Frantsa]] tanibe ihany koa Ranavalona, indrindra fa ny hitsidika an'i [[Paris]] renivohitra. Imbetsaka izy no hangataka alalana handeha saingy nolavina hatrany raha tsy efa tonga ny volana [[mey]] [[1901]]. Rehefa tonga tany Paris izy dia nipetraka tao amin'ny trano iray teo anelanelan'ny [[Champs-Élysées]] sy ny [[Charles de Gaulle|Place Charles de Gaulle]] (amin'izao fotoana izao mazava loatra) tao amin'ny boriborintany faha-16. Notsidihan-d Ranavalona III ireo toerana malaza sy be mpizaha tao Paris ary maro ireo fanasana sy lanonana natrehiny. Noraisin'ireo olo-manankaja frantsay tamim-panajana fatratra izy sady nanome azy fanomezana maro ireo, anisan'izany ny akanjo lafo vidy. Nitsidika an'i [[Versailles]] ihany koa Ranavalona, ary avy eo izy noraisina tamin'ny fomba ofisialy tao amin'ny Lapan'ny Tanànan'i Paris,  ary nandany telo herinandro tao [[Bordeaux]], ary avy eo izy nitsidika ny tora-pasik'i [[Arcachon]] mandra-pahalany ny vola nentiny ka hodiany any [[Alger]], nizorany nankany [[Marseille]] handraisany ny [[sambo]] tamin'ny fiandohan'ny volana [[aogositra]]. Nahasarika ny fampitam-baovao&lt;ref&gt;Massachusetts Reformatory (1 October 1904). &quot;Kings in Exile&quot;. Our Paper. 20 (40): 639.&lt;/ref&gt; tao Paris ny fandaharam-potoanan'i Ranavalona. Naneho ny fangorahany ny amin'ny nanjo amin'ny fahakelezan'ny fivelomana nomen'ny governemanta frantsay azy ireo fampitam-baovao ireo, ary nitaky ny hanomezana izay sahaza ny olona misalotra ny Legion d'honneur.&lt;ref&gt;Bergougniou, Jean-Michel; Clignet, Rémi; David, Philippe (2001). &quot;Villages noirs&quot; et autres visiteurs africains et malgaches en France et en Europe: 1870–1940. Paris: Karthala Editions. ISBN 978-2-84586-200-5. pp.87-89&lt;/ref&gt;

==== Ireo diany hafa nankany Frantsa ====
Mbola afaka nitsidika an'i Frantsa in'enina Ranavalona nandritra ny roa ambin'ny folo taona sisa niainany. Ireo fitsidihana ireo sy ny laza tsara nananany no nahatonga ireo olom-pirenena frantsay ho nangoraka azy sy nankasitraka azy tamin'ny fanekeny ny fiainany vaovao ho &quot;tamàna&quot; ao Alzeria. Matetika koa ny fampitam-baovao tamin'izany fotoana izany no nitatitra ny dian'i Ranavalona, ary ny fitomboan-daza nananany aza no nahatonga ny sariny natao pirinty tamin'ny boaty fonona biscuit Petit Beurre tamin'ny taona 1916.

Tamin'ny Septambra 1903 no nizahan-d Ranavalona III fanindroany an'i Frantsa, nitsidika an'i [[Vic-sur-Cère]] sy [[Aurillac]] izy tamin'izany. Noho ny faneren'ny vahoaka tao an-toerana no nampitomboan'ny governemanta frantsay ho 37 000 farantsa ny vola fanome azy isan-taona. 
[[File:Petit beurre Ranavalona III of Madagascar.jpg|thumb|Fonona Biscuit Petit beurre ahitana ny sarin' i Ranavalona III]]
Roa taona taty aoriana indray Ranavalona III nitsidika an'i Marseille sy Saint-Germain ary nipetraka tamin'ny trano lehibe misy efitra fatoriana dimy tao amin'ny boriborintany faha-16 ao Paris. Nandritra izany fotoana izany no namangiany ny Opera tao Paris, sy nanatrehany indray mandeha ny fivorian'ny Solombavambahoaka Frantsay ary nandraisan'ny minisitry ny zanatany azy tamin'ny fomba ofisialy. Tamin'izany fotoana izany, noho ny faneren'ny vahoaka, dia nampitomboin'ny governemanta frantsay ho 50 000 farantsa isan-taona indray ny fivelomany.

Tamin'ny taona 1907 indray Ranavalona nanao an'i Dives-sur-Mer ho fonenana vonjimaika itsidihany ny departemantan'i Calvados, izay nakàn'ny media frantsay azy sary. Nandritra ny fitsidihany an'i Frantsa tamin'ny Aogositra sy Septambra 1910, no nitetezany an'i Paris, [[Nantes]], [[La Baule-Escoublac|La Baule]] ary [[Saint-Nazaire]] ka matetika Ranavalona III no lasibatry ny [[Paparazzi]]. 

Tamin'ny taona 1912 nandehanany tany [[Quiberville]] no nampitomboin'ny Frantsay ho 75 000 farantsa isan-taona ny vola fanome azy. Ary ny dia nankany Frantsa tanibe farany nataon'i Ranavalona III tamin'ny taona 1913 no nitetezany an'i Marseille, [[Aix-les-Bains]], ary Allevard.

Ny nipoahan'ny Ady Lehibe Voalohany tamin'ny taona 1914 no tsy nahafahany nankany Frantsa tanibe intsony. Nandritra io fotoana io Ranavalona sy ny fianakaviany no tsy tapaka nanatrika fotoam-pivavahana protestanta nataon'ny Fiangonana Reforme&lt;ref&gt;Saillens, Pasteur R. (1906). &quot;Impressions of Algeria&quot;. The Missionary Review of the World. Vol. 29. London: Funk &amp; Wagnalls. p. 449.&lt;/ref&gt; tao afovoan'i Alger. Nandray anjara mavitrika tamin'ny hetsika fanampiana nataon'ny Vokovoko Mena Alzeriana ihany koa Ranavalona.&lt;ref&gt;Bergougniou, Jean-Michel; Clignet, Rémi; David, Philippe (2001). &quot;Villages noirs&quot; et autres visiteurs africains et malgaches en France et en Europe: 1870–1940. Paris: Karthala Editions. &lt;nowiki&gt;ISBN 978-2-84586-200-5&lt;/nowiki&gt;.&lt;/ref&gt;

== Ny fahafatesany sy ny taorian'izay==

Niamboho tsy tafody velona teto Madagasikara Ranavalona III, indroa izy, tamin'ny taona 1910 sy 1912, no nangataka hody fa tsy neken'ny governemanta mpanjanaka. Nolazaina fa noho ny tsy fahampian'ny vola no anton'izany. Maty tampoka tao an-trano fonenany tao Algers noho ny fahatsentsenan'ny lalandrà izy tamin'ny 23 mey 1917. Natao ny 25 mey 1917 tamin'ny 10 maraina ny fanafenana azy tao amin'ny toeram-pandevenan'i Saint Eugène tao Algers, nanatrika izany ireo namany, mpiara-miangona ary ireo olo-manan-kaja sasany tao Algers. Na izany aza, tsy nisy fikarakarana ny lakambolany. Nanoratra tany amin'ny Governoran'i Madagasikara ny Governoran'i Alzeria Frantsay tamin'ny Jona 1925, nangataka azy hanome vola hikojakojana ny lakambola, saingy nandà ity farany. Navadika ho ao amin'ny fasan-dRasoherina tao amin'ny rovan'Antananarivo, Madagasikara, lasa nantsoina hoe fasan'ny mpanjaka vavy ny sisany tamin'ny Novambra 1938. 

Ny alin'ny 6 Novambra 1995, nisy afo tao amin'ny Lapam-panjakan'i Antananarivo nandrava ny lapa sy ny fasany. Na izany aza anefa dia anisan'ny avotra tsy tratran'ny afo ny lamba nitehirizina ny masina Ranavalona III ary nafindran'ny filoha [[Marc Ravalomanana]] tany amin'ny Fasana tokony hisy azy tao Ambohimanga tamin'ny taona 2007.

Fotoana fohy taorian'ny nahafatesan'i Ranavalona, nifindra tany amin'ny departemantan'ny Alpes-Maritimes any atsimo atsinanan'i Frantsa ny nenitoany, Ramasindrazana, ary tao no nahafatesany. Nandao an'i Alzeria talohan'ny nahafatesany kosa i Marie-Louise, zanaka natsangan'i Ranavalona, mba hianatra any amin'ny lisea any Frantsa tanibe. Na dia nanohy nanome azy vola fivelomana kelikely ihany aza ny governemanta frantsay dia nisafidy ny hanana asa izy ka lasa mpanampy mpitsabo ary nomena ny Legion d'honneur noho ny asa fitsaboana nataony nandritra ny Ady Lehibe Faharoa. Nanambady frantsay injeniera momba ny fambolena antsoina hoe André Bosshard i Marie-Louise tamin'ny 24 Jona 1921 fa tsy nanan-janaka ry zareo. Nisara-panambadiana tamin'i André i Marie taty aoriana ary lasa sosialista frantsay mavitrika ny namirapiratra. Maty tao Bazoche-sur-Bates izy tamin'ny 18 Janoary 1948 ary nalevina tao Montreuil, Frantsa.

== Ny lova sy vakoka navelan-dRanavalona III ==
[[Sary:Crown_of_Queen_Ranavalona_III.jpg|vignette|Tandro-panjakana faha-Ranavalona III]]
Taorian'ny fangatahana famerenana zava-tsarobidy navoakan'ny Filoha [[Andry Rajoelina]], dia naverin'i Frantsa tamin'ny Novambra 2020 ny Tandro-panjakana vita amin'ny vifotsy milokom-bolamena voaravaka lamba jaky, 70 sm ny haavony ary 35 sm ny savaivony, izay nandravaka ny elo-tranon'i Ranavalona. Efa naseho nanomboka tamin'ny taona 1910 tao amin'ny Tranombakoka Miaramila, Les Invalides, izany, taorian'ny nanomezan'i Georges Richard azy, izay niasa tao amin'ny tafika mpampandry tany teto Madagasikara (1883-1885) ary taty aoriana tao amin'ny fitondrana mpanjanaka.

Manaraka izany ihany koa, novidin'ny governemantan' i Madagasikara nandritra ny lavanty tamin'ny taona 2020 ny tahirin-damaody, sary ary taratasy mitantara ny tantaran'i Ranavalona, ​​izay hita tao amin'ny valin-drihana iray tao Guildford, [[Surrey]], [[Angletera]]. An'i Clara Herbert izay niasa tao amin'ny fianakavian'ny mpanjaka Malagasy nanomboka tamin'ny taompolo 1890s ka hatramin'ny taompolo 1920s izany, ary nifandovan'ny fianakaviana sy ny taranany izany.

Misy koa ny tantara L'Aube rouge nosoratan'i Jean-Joseph Rabearivelo miresaba betsaka ny ady nifanaovan'ny frantsay ny malagasy, fa mifantoka betsaka amin'i Ranavalona III izany.&lt;ref&gt;Adejunmobi, Moradewun (1994). &quot;History and Ideology in Jean-Joseph Rabearivelo's Prose Works&quot;. Canadian Journal of African Studies / Revue Canadienne des Études Africaines. 28 (2): 219–235. doi:10.2307/485716. ISSN 0008-3968. JSTOR 485716.&lt;/ref&gt;


== Jereo koa ==

* [[Andrianampoinimerina]] (1787-1810)
* [[Radama I]] (1810-1828)
* [[Ranavalona I]] (1828-1861)
* [[Radama II]] (1861-1863)
* [[Rasoherina]] (1863-1868)
* [[Ranavalona II]] (1868-1883)
* [[Ranavalona III]] (1883-1897)

== Loharano ==
[[Sokajy:Tantaran'i Madagasikara]]</text>
      <sha1>czocni4hb704wav9ud6pgmt20kl0j4m</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Amerika Afovoany</title>
    <ns>0</ns>
    <id>265323</id>
    <revision>
      <id>1136763</id>
      <parentid>1052408</parentid>
      <timestamp>2026-04-29T04:22:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HarryWurst</username>
        <id>36292</id>
      </contributor>
      <origin>1136763</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1251" sha1="00jsi8bw008ukq7xud2q8bthm785szx" xml:space="preserve">[[Sary:Central America (orthographic projection).svg|vignette|287x287px|Sarin' ny bolantany maneho ny toerana misy an' i Amerika Afovoany]]
I '''Amerika Afovoany''' dia andilan-tany mampitohy an' i [[Amerika Avaratra]] sy i [[Amerika Atsimo]]. Ny fahasamihafana misy eo amin'ny sisin-tany ara-jeôgrafia sy ny sisin-tany ara-politika, ary ny tantaran'ny fanjanahan-tany sy ny fisiam-pitoviana sy fahasamihafana ara-kolontsaina ao amlin'io faritra io dia manovaova ny famaritrana an'i Amerika Afovoany arakaraka. Araka ny famaritana azy mahazatra ny maro dia ahitana ireto firenena ireto ny ao Amerika Afovoany: i  [[Goatemala]], i [[Belizy]], i  [[Hôndorasy]], i  [[Salvadoro|Salvadôro]], i  [[Nikaragoa]], i  [[Kôsta Rika]] ary i [[Panama]]. Azo atambatra amin'ireo tany ireo ny [[nosy Antilia]] (ahitana an' i [[Kioba]]).

== Firenena ao Amerika Afovony ==

* [[Goatemala]]
* [[Belizy]]
* [[Hôndorasy]]
* [[Salvadoro|Salvadôro]]
* [[Nikaragoa]]
* [[Kôsta Rika]]
* [[Panama]]

== Jereo koa ==

=== Ireo kôntinenta ===

* [[Afrika]]

* [[Azia]]
* [[Eorôpa]]
* [[Amerika]]

* [[Antarktika]]

* [[Ôseania]]

=== Faritra ao Amerika ===

* [[Amerika Avaratra]]
* [[Amerika Atsimo]]
* [[Amerika Afovoany]]
* [[Amerika Latina]]


[[Sokajy:Amerika]]</text>
      <sha1>00jsi8bw008ukq7xud2q8bthm785szx</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1136764</id>
      <parentid>1136763</parentid>
      <timestamp>2026-04-29T04:23:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HarryWurst</username>
        <id>36292</id>
      </contributor>
      <origin>1136764</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1277" sha1="qopztxqothmocgq3sp3r0ftcpak87n9" xml:space="preserve">[[Sary:Central America (orthographic projection).svg|vignette|287x287px|Sarin' ny bolantany maneho ny toerana misy an' i Amerika Afovoany]]
I '''Amerika Afovoany''' dia andilan-tany mampitohy an' i [[Amerika Avaratra]] sy i [[Amerika Atsimo]]. Ny fahasamihafana misy eo amin'ny sisin-tany ara-jeôgrafia sy ny sisin-tany ara-politika, ary ny tantaran'ny fanjanahan-tany sy ny fisiam-pitoviana sy fahasamihafana ara-kolontsaina ao amlin'io faritra io dia manovaova ny famaritrana an'i Amerika Afovoany arakaraka. Araka ny famaritana azy mahazatra ny maro dia ahitana ireto firenena ireto ny ao Amerika Afovoany: i  [[Goatemala]], i [[Belizy]], i  [[Hôndorasy]], i  [[Salvadoro|Salvadôro]], i  [[Nikaragoa]], i  [[Kôsta Rika]] ary i [[Panama]]. Azo atambatra amin'ireo tany ireo ny [[nosy Antilia]] (ahitana an' i [[Kioba]]).

== Firenena ao Amerika Afovony ==

* [[Goatemala]]
* [[Belizy]]
* [[Hôndorasy]]
* [[Salvadoro|Salvadôro]]
* [[Nikaragoa]]
* [[Kôsta Rika]]
* [[Panama]]

== Jereo koa ==

=== Ireo kôntinenta ===

* [[Afrika]]

* [[Azia]]
* [[Eorôpa]]
* [[Amerika]]

* [[Antarktika]]

* [[Ôseania]]

=== Faritra ao Amerika ===

* [[Amerika Avaratra]]
* [[Amerika Atsimo]]
* [[Amerika Afovoany]]
* [[Amerika Latina]]


[[Sokajy:Amerika]]
[[Sokajy:Amerika Latina]]</text>
      <sha1>qopztxqothmocgq3sp3r0ftcpak87n9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Rakoto Frah</title>
    <ns>0</ns>
    <id>289113</id>
    <revision>
      <id>1136776</id>
      <parentid>1106428</parentid>
      <timestamp>2026-04-29T05:45:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HarryWurst</username>
        <id>36292</id>
      </contributor>
      <origin>1136776</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="839" sha1="mfno563bzsp5ghci71bh9nko3qpagjx" xml:space="preserve">[[Sary:Rakoto Frah.jpg|vignette|240x240px|Rakoto Frah]]{{Infobox olona|anarana=Rabezoza Philbert|teraka=1923|firenena=Madagasikara|maty=Septembra 2001|asa=Mpitsoka sodina
Mpihira 
mpamoron-kira|asa hafa=Ambasadaorin'ny hiragasy|image=Rakoto _Frah. jpg}}
I '''Philibert Rabezoza Rakoto''', izay fantatra amin' ny anarana hoe '''Rakoto Frah''' dia mpitsoka [[sodina]] sy mpamorona mozika nentim-paharazana malagasy. Teraka tamin' ny taona 1923 ary maty tamin' ny 23 na 29 Septambra 2001 izy. Malaza eo amin' ny sehatra iraisam-pirenena amin' ny maha mpitsoka sodina tamin' ny androny izy, ary izy no ambasadaoron' ny [[hiragasy]] (na vakodrazana) nalaza indrindra tamin' ny androny, dia ny hiragasy izay mozika nentim-paharazana any afovoan-tany eto [[Madagasikara]].


== Jereo koa==
[[Sokajy:Hiragasy]]
[[Sokajy:mpamorona mozika malagasy]]</text>
      <sha1>mfno563bzsp5ghci71bh9nko3qpagjx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Voaramontsina</title>
    <ns>0</ns>
    <id>291036</id>
    <revision>
      <id>1136780</id>
      <parentid>1096464</parentid>
      <timestamp>2026-04-29T07:06:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HarryWurst</username>
        <id>36292</id>
      </contributor>
      <origin>1136780</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3626" sha1="57dertl9c0ybw2m7ni3k20icx0mjzh6" xml:space="preserve">[[File:Vaccinium corymbosum in The Netherlands.jpg|thumb|Ny Amerikanina ''Vaccinium corymbosum'' ]]
Ny '''voaramontsina''' na '''Voaramontsana'' na '''voantsikitra''' dia karazana [[zavamaniry]] mamony, ao amin' ny fianakaviana ''Ericaceae''. teratany eto [[Madagasikara]] ary hita any amin' ny faritra avaratra amin' i [[Môzambika]]. '''''Vaccinium emirnense''''' na '''''Vaccinium madagascariense''''' ny anarany ara-tsiansa. Ity karazana ity dia [[hazobotry]] maniry indrindra amin' ny faritra ambanin' ny zana-pehin-tany&lt;ref&gt;&lt;small&gt;Plants of the World Online, &quot;''[https://powo.science.kew.org/taxon/urn%3Alsid%3Aipni.org%3Anames%3A334508-1?utm_source=chatgpt.com Vaccinium madagascariense]''&quot;, ''powo.science.kew.org''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;. Amin' ny [[Fiteny malagasy|teny malagasy]] izy dia atao hoe '''lamoty''' koa nefa tsy tokony hampitovina amin' ny [[ramontsy]] izay atao hoe ''lamoty'' koa.

Karazana hazobotry mirefy 2 ka hatramin' ny 4&amp;nbsp;m ny haavony, manana ravina maitso mandavan-taona. Mena mainty ny voany rehefa masaka, mitovy habe amin' ny serizy, ary mivondrona madinika toy ny voaloboka&lt;ref&gt;&lt;small&gt;H. Perrier de la Bathie, &quot;[https://www.persee.fr/doc/jatba_0370-3681_1924_num_4_38_4224 Sur quelques Plantes non cultivées de Madagascar à fruits comestibles ou utiles et sur la possibilité de leur culture.]&quot;, Journal d'agriculture traditionnelle et de botanique appliquée  Année 1924  38  pp. 652-663, ''www.persee.fr''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&lt;small&gt;Mme Yvonne Trochain , &quot;'''[https://www.persee.fr/doc/jatba_0370-3681_1933_num_13_141_5233 Les Vaccinium comestibles (Suite et fin)]'''&quot;, Journal d'agriculture traditionnelle et de botanique appliquée  Année 1933  141  pp. 319-329, ''www.persee.fr''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;. Ity karazana ity dia tsy misy afa-tsy eto [[Madagasikara]], izay ampiasaina amin' ny fitsaboana nentim-paharazana isan-karazany&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;&lt;small&gt;&quot;[https://www.chatpfe.com/etude-de-la-maturation-des-fruits-de-voaramontsina-vaccinium-emirnense-ericaceae/ Etude de la maturation des fruits de &quot;Voaramontsina&quot; (''Vaccinium emirnense''-''Ericaceae'')]&quot;, ''www.chatpfe.com''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;.

Na dia tsy betsaka aza ny antontan-kevitra vosoratra momba ny fampiasana manokana ny voantsikitra, ny karazan-javamaniry ao amin' ny vondrona ''Vaccinium'' dia be mpitady amin' ny ankapobeny noho ny toetrany azo atao fanafody sy miaro amin' ny sela sy ny môlekiola ao amin'ny tenan' ny olombelona, ary ny voany dia azo hanina&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;.

Amin' ny ankapobeny, ny ''Vaccinium'' dia fantatra noho ny tombontsoany ara-pahasalamana azo avy aminy, indrindra noho ny fisian' ny antôsianinina sy ny pôlifenôlika hafa ao anatiny. Na izany aza, voafetra ihany ny fanadihadiana manokana momba ny ''Vaccinium emirnense''.

== Zavamaniry ambolena ==
[[File:Några lingon.jpg|thumb|''Airelle rouge'' (''Vaccinium vitis-idaea'']]
[[File:Vaccinium vitis-idaea L..jpg|thumb|''Vaccinium vitis-idaea '']]
Ny karazana ''Vaccinium'' 450 ka hatramin'ny 500 dia hita indrindra any amin'ny Ila Bolantany Avaratra.

Ny karazana mahazatra indrindra any Eoropa dia ny ''Myrtille'' na manga (''Vaccinium myrtillus'') sy ny ''Airelle rouge'' (''Vaccinium vitis-idaea'').

Mifanohitra amin'izany, ny manga ambolena matetika hita any amin'ny toeram-pivarotana lehibe Eoropeana dia tsy avy amin'ny myrtille Eoropeana teratany, fa avy amin'ny manga amerikana (''Vaccinium corymbosum'') sy ireo karazana hafa any Amerika Avaratra.

Satria mazava ny lokon'ny nofony, dia tsy mandoko manga ny vavany raha hohanina manta.

== Jereo koa ==

* [[Lamoty]] (mitovy anarana)

== Loharano sy fanamarihana ==


[[Sokajy:Vaccinium]]</text>
      <sha1>57dertl9c0ybw2m7ni3k20icx0mjzh6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1136781</id>
      <parentid>1136780</parentid>
      <timestamp>2026-04-29T07:07:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HarryWurst</username>
        <id>36292</id>
      </contributor>
      <origin>1136781</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3670" sha1="rv99o87ua9aop0ygnz73ki6d5k4kk30" xml:space="preserve">[[File:Vaccinium corymbosum in The Netherlands.jpg|thumb|Ny Amerikanina ''Vaccinium corymbosum'' [[Fiteny frantsay|frantsay]]: ''myrtilles'' ]]
Ny '''voaramontsina''' na '''Voaramontsana'' na '''voantsikitra''' dia karazana [[zavamaniry]] mamony, ao amin' ny fianakaviana ''Ericaceae''. teratany eto [[Madagasikara]] ary hita any amin' ny faritra avaratra amin' i [[Môzambika]]. '''''Vaccinium emirnense''''' na '''''Vaccinium madagascariense''''' ny anarany ara-tsiansa. Ity karazana ity dia [[hazobotry]] maniry indrindra amin' ny faritra ambanin' ny zana-pehin-tany&lt;ref&gt;&lt;small&gt;Plants of the World Online, &quot;''[https://powo.science.kew.org/taxon/urn%3Alsid%3Aipni.org%3Anames%3A334508-1?utm_source=chatgpt.com Vaccinium madagascariense]''&quot;, ''powo.science.kew.org''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;. Amin' ny [[Fiteny malagasy|teny malagasy]] izy dia atao hoe '''lamoty''' koa nefa tsy tokony hampitovina amin' ny [[ramontsy]] izay atao hoe ''lamoty'' koa.

Karazana hazobotry mirefy 2 ka hatramin' ny 4&amp;nbsp;m ny haavony, manana ravina maitso mandavan-taona. Mena mainty ny voany rehefa masaka, mitovy habe amin' ny serizy, ary mivondrona madinika toy ny voaloboka&lt;ref&gt;&lt;small&gt;H. Perrier de la Bathie, &quot;[https://www.persee.fr/doc/jatba_0370-3681_1924_num_4_38_4224 Sur quelques Plantes non cultivées de Madagascar à fruits comestibles ou utiles et sur la possibilité de leur culture.]&quot;, Journal d'agriculture traditionnelle et de botanique appliquée  Année 1924  38  pp. 652-663, ''www.persee.fr''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&lt;small&gt;Mme Yvonne Trochain , &quot;'''[https://www.persee.fr/doc/jatba_0370-3681_1933_num_13_141_5233 Les Vaccinium comestibles (Suite et fin)]'''&quot;, Journal d'agriculture traditionnelle et de botanique appliquée  Année 1933  141  pp. 319-329, ''www.persee.fr''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;. Ity karazana ity dia tsy misy afa-tsy eto [[Madagasikara]], izay ampiasaina amin' ny fitsaboana nentim-paharazana isan-karazany&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;&lt;small&gt;&quot;[https://www.chatpfe.com/etude-de-la-maturation-des-fruits-de-voaramontsina-vaccinium-emirnense-ericaceae/ Etude de la maturation des fruits de &quot;Voaramontsina&quot; (''Vaccinium emirnense''-''Ericaceae'')]&quot;, ''www.chatpfe.com''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;.

Na dia tsy betsaka aza ny antontan-kevitra vosoratra momba ny fampiasana manokana ny voantsikitra, ny karazan-javamaniry ao amin' ny vondrona ''Vaccinium'' dia be mpitady amin' ny ankapobeny noho ny toetrany azo atao fanafody sy miaro amin' ny sela sy ny môlekiola ao amin'ny tenan' ny olombelona, ary ny voany dia azo hanina&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;.

Amin' ny ankapobeny, ny ''Vaccinium'' dia fantatra noho ny tombontsoany ara-pahasalamana azo avy aminy, indrindra noho ny fisian' ny antôsianinina sy ny pôlifenôlika hafa ao anatiny. Na izany aza, voafetra ihany ny fanadihadiana manokana momba ny ''Vaccinium emirnense''.

== Zavamaniry ambolena ==
[[File:Några lingon.jpg|thumb|''Airelle rouge'' (''Vaccinium vitis-idaea'']]
[[File:Vaccinium vitis-idaea L..jpg|thumb|''Vaccinium vitis-idaea '']]
Ny karazana ''Vaccinium'' 450 ka hatramin'ny 500 dia hita indrindra any amin'ny Ila Bolantany Avaratra.

Ny karazana mahazatra indrindra any Eoropa dia ny ''Myrtille'' na manga (''Vaccinium myrtillus'') sy ny ''Airelle rouge'' (''Vaccinium vitis-idaea'').

Mifanohitra amin'izany, ny manga ambolena matetika hita any amin'ny toeram-pivarotana lehibe Eoropeana dia tsy avy amin'ny myrtille Eoropeana teratany, fa avy amin'ny manga amerikana (''Vaccinium corymbosum'') sy ireo karazana hafa any Amerika Avaratra.

Satria mazava ny lokon'ny nofony, dia tsy mandoko manga ny vavany raha hohanina manta.

== Jereo koa ==

* [[Lamoty]] (mitovy anarana)

== Loharano sy fanamarihana ==


[[Sokajy:Vaccinium]]</text>
      <sha1>rv99o87ua9aop0ygnz73ki6d5k4kk30</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1136782</id>
      <parentid>1136781</parentid>
      <timestamp>2026-04-29T07:07:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HarryWurst</username>
        <id>36292</id>
      </contributor>
      <origin>1136782</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3671" sha1="9ww4b3qwvpooap3ok0ag6irzf2susg9" xml:space="preserve">[[File:Vaccinium corymbosum in The Netherlands.jpg|thumb|Ny Amerikanina ''Vaccinium corymbosum'' [[Fiteny frantsay|frantsay]]: ''myrtilles'' ]]
Ny '''voaramontsina''' na '''Voaramontsana''' na '''voantsikitra''' dia karazana [[zavamaniry]] mamony, ao amin' ny fianakaviana ''Ericaceae''. teratany eto [[Madagasikara]] ary hita any amin' ny faritra avaratra amin' i [[Môzambika]]. '''''Vaccinium emirnense''''' na '''''Vaccinium madagascariense''''' ny anarany ara-tsiansa. Ity karazana ity dia [[hazobotry]] maniry indrindra amin' ny faritra ambanin' ny zana-pehin-tany&lt;ref&gt;&lt;small&gt;Plants of the World Online, &quot;''[https://powo.science.kew.org/taxon/urn%3Alsid%3Aipni.org%3Anames%3A334508-1?utm_source=chatgpt.com Vaccinium madagascariense]''&quot;, ''powo.science.kew.org''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;. Amin' ny [[Fiteny malagasy|teny malagasy]] izy dia atao hoe '''lamoty''' koa nefa tsy tokony hampitovina amin' ny [[ramontsy]] izay atao hoe ''lamoty'' koa.

Karazana hazobotry mirefy 2 ka hatramin' ny 4&amp;nbsp;m ny haavony, manana ravina maitso mandavan-taona. Mena mainty ny voany rehefa masaka, mitovy habe amin' ny serizy, ary mivondrona madinika toy ny voaloboka&lt;ref&gt;&lt;small&gt;H. Perrier de la Bathie, &quot;[https://www.persee.fr/doc/jatba_0370-3681_1924_num_4_38_4224 Sur quelques Plantes non cultivées de Madagascar à fruits comestibles ou utiles et sur la possibilité de leur culture.]&quot;, Journal d'agriculture traditionnelle et de botanique appliquée  Année 1924  38  pp. 652-663, ''www.persee.fr''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&lt;small&gt;Mme Yvonne Trochain , &quot;'''[https://www.persee.fr/doc/jatba_0370-3681_1933_num_13_141_5233 Les Vaccinium comestibles (Suite et fin)]'''&quot;, Journal d'agriculture traditionnelle et de botanique appliquée  Année 1933  141  pp. 319-329, ''www.persee.fr''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;. Ity karazana ity dia tsy misy afa-tsy eto [[Madagasikara]], izay ampiasaina amin' ny fitsaboana nentim-paharazana isan-karazany&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;&lt;small&gt;&quot;[https://www.chatpfe.com/etude-de-la-maturation-des-fruits-de-voaramontsina-vaccinium-emirnense-ericaceae/ Etude de la maturation des fruits de &quot;Voaramontsina&quot; (''Vaccinium emirnense''-''Ericaceae'')]&quot;, ''www.chatpfe.com''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;.

Na dia tsy betsaka aza ny antontan-kevitra vosoratra momba ny fampiasana manokana ny voantsikitra, ny karazan-javamaniry ao amin' ny vondrona ''Vaccinium'' dia be mpitady amin' ny ankapobeny noho ny toetrany azo atao fanafody sy miaro amin' ny sela sy ny môlekiola ao amin'ny tenan' ny olombelona, ary ny voany dia azo hanina&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;.

Amin' ny ankapobeny, ny ''Vaccinium'' dia fantatra noho ny tombontsoany ara-pahasalamana azo avy aminy, indrindra noho ny fisian' ny antôsianinina sy ny pôlifenôlika hafa ao anatiny. Na izany aza, voafetra ihany ny fanadihadiana manokana momba ny ''Vaccinium emirnense''.

== Zavamaniry ambolena ==
[[File:Några lingon.jpg|thumb|''Airelle rouge'' (''Vaccinium vitis-idaea'']]
[[File:Vaccinium vitis-idaea L..jpg|thumb|''Vaccinium vitis-idaea '']]
Ny karazana ''Vaccinium'' 450 ka hatramin'ny 500 dia hita indrindra any amin'ny Ila Bolantany Avaratra.

Ny karazana mahazatra indrindra any Eoropa dia ny ''Myrtille'' na manga (''Vaccinium myrtillus'') sy ny ''Airelle rouge'' (''Vaccinium vitis-idaea'').

Mifanohitra amin'izany, ny manga ambolena matetika hita any amin'ny toeram-pivarotana lehibe Eoropeana dia tsy avy amin'ny myrtille Eoropeana teratany, fa avy amin'ny manga amerikana (''Vaccinium corymbosum'') sy ireo karazana hafa any Amerika Avaratra.

Satria mazava ny lokon'ny nofony, dia tsy mandoko manga ny vavany raha hohanina manta.

== Jereo koa ==

* [[Lamoty]] (mitovy anarana)

== Loharano sy fanamarihana ==


[[Sokajy:Vaccinium]]</text>
      <sha1>9ww4b3qwvpooap3ok0ag6irzf2susg9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1136784</id>
      <parentid>1136782</parentid>
      <timestamp>2026-04-29T07:10:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HarryWurst</username>
        <id>36292</id>
      </contributor>
      <comment>/* Zavamaniry ambolena */</comment>
      <origin>1136784</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3675" sha1="n6sndv1jm7xxuu19am74l1fxupg34k9" xml:space="preserve">[[File:Vaccinium corymbosum in The Netherlands.jpg|thumb|Ny Amerikanina ''Vaccinium corymbosum'' [[Fiteny frantsay|frantsay]]: ''myrtilles'' ]]
Ny '''voaramontsina''' na '''Voaramontsana''' na '''voantsikitra''' dia karazana [[zavamaniry]] mamony, ao amin' ny fianakaviana ''Ericaceae''. teratany eto [[Madagasikara]] ary hita any amin' ny faritra avaratra amin' i [[Môzambika]]. '''''Vaccinium emirnense''''' na '''''Vaccinium madagascariense''''' ny anarany ara-tsiansa. Ity karazana ity dia [[hazobotry]] maniry indrindra amin' ny faritra ambanin' ny zana-pehin-tany&lt;ref&gt;&lt;small&gt;Plants of the World Online, &quot;''[https://powo.science.kew.org/taxon/urn%3Alsid%3Aipni.org%3Anames%3A334508-1?utm_source=chatgpt.com Vaccinium madagascariense]''&quot;, ''powo.science.kew.org''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;. Amin' ny [[Fiteny malagasy|teny malagasy]] izy dia atao hoe '''lamoty''' koa nefa tsy tokony hampitovina amin' ny [[ramontsy]] izay atao hoe ''lamoty'' koa.

Karazana hazobotry mirefy 2 ka hatramin' ny 4&amp;nbsp;m ny haavony, manana ravina maitso mandavan-taona. Mena mainty ny voany rehefa masaka, mitovy habe amin' ny serizy, ary mivondrona madinika toy ny voaloboka&lt;ref&gt;&lt;small&gt;H. Perrier de la Bathie, &quot;[https://www.persee.fr/doc/jatba_0370-3681_1924_num_4_38_4224 Sur quelques Plantes non cultivées de Madagascar à fruits comestibles ou utiles et sur la possibilité de leur culture.]&quot;, Journal d'agriculture traditionnelle et de botanique appliquée  Année 1924  38  pp. 652-663, ''www.persee.fr''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&lt;small&gt;Mme Yvonne Trochain , &quot;'''[https://www.persee.fr/doc/jatba_0370-3681_1933_num_13_141_5233 Les Vaccinium comestibles (Suite et fin)]'''&quot;, Journal d'agriculture traditionnelle et de botanique appliquée  Année 1933  141  pp. 319-329, ''www.persee.fr''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;. Ity karazana ity dia tsy misy afa-tsy eto [[Madagasikara]], izay ampiasaina amin' ny fitsaboana nentim-paharazana isan-karazany&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;&lt;small&gt;&quot;[https://www.chatpfe.com/etude-de-la-maturation-des-fruits-de-voaramontsina-vaccinium-emirnense-ericaceae/ Etude de la maturation des fruits de &quot;Voaramontsina&quot; (''Vaccinium emirnense''-''Ericaceae'')]&quot;, ''www.chatpfe.com''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;.

Na dia tsy betsaka aza ny antontan-kevitra vosoratra momba ny fampiasana manokana ny voantsikitra, ny karazan-javamaniry ao amin' ny vondrona ''Vaccinium'' dia be mpitady amin' ny ankapobeny noho ny toetrany azo atao fanafody sy miaro amin' ny sela sy ny môlekiola ao amin'ny tenan' ny olombelona, ary ny voany dia azo hanina&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;.

Amin' ny ankapobeny, ny ''Vaccinium'' dia fantatra noho ny tombontsoany ara-pahasalamana azo avy aminy, indrindra noho ny fisian' ny antôsianinina sy ny pôlifenôlika hafa ao anatiny. Na izany aza, voafetra ihany ny fanadihadiana manokana momba ny ''Vaccinium emirnense''.

== Zavamaniry ambolena ==
[[File:Några lingon.jpg|thumb|''Airelle rouge'' (''Vaccinium vitis-idaea'']]
[[File:Vaccinium vitis-idaea L..jpg|thumb|''Vaccinium vitis-idaea '']]
Ny karazana ''Vaccinium'' 450 ka hatramin'ny 500 dia hita indrindra any amin'ny Ila Bolantany Avaratra.

Ny karazana mahazatra indrindra any [[Eoropa]] dia ny ''Myrtille'' na manga (''Vaccinium myrtillus'') sy ny ''Airelle rouge'' (''Vaccinium vitis-idaea'').

Mifanohitra amin'izany, ny manga ambolena matetika hita any amin'ny toeram-pivarotana lehibe Eoropeana dia tsy avy amin'ny myrtille Eoropeana teratany, fa avy amin'ny manga amerikana (''Vaccinium corymbosum'') sy ireo karazana hafa any Amerika Avaratra.

Satria mazava ny lokon'ny nofony, dia tsy mandoko manga ny vavany raha hohanina manta.

== Jereo koa ==

* [[Lamoty]] (mitovy anarana)

== Loharano sy fanamarihana ==


[[Sokajy:Vaccinium]]</text>
      <sha1>n6sndv1jm7xxuu19am74l1fxupg34k9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1136785</id>
      <parentid>1136784</parentid>
      <timestamp>2026-04-29T07:18:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HarryWurst</username>
        <id>36292</id>
      </contributor>
      <origin>1136785</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3854" sha1="lkkipcum2ipwj80m4gxzuskuugk04dt" xml:space="preserve">[[File:Vaccinium corymbosum in The Netherlands.jpg|thumb|Ny Amerikanina ''Vaccinium corymbosum'' [[Fiteny frantsay|frantsay]]: ''myrtilles'' ]]
Ny '''voaramontsina''' na '''Voaramontsana''' na '''voantsikitra''' dia karazana [[zavamaniry]] mamony, ao amin' ny fianakaviana ''Ericaceae''. teratany eto [[Madagasikara]] ary hita any amin' ny faritra avaratra amin' i [[Môzambika]]. '''''Vaccinium emirnense''''' na '''''Vaccinium madagascariense''''' ny anarany ara-tsiansa. Ity karazana ity dia [[hazobotry]] maniry indrindra amin' ny faritra ambanin' ny zana-pehin-tany&lt;ref&gt;&lt;small&gt;Plants of the World Online, &quot;''[https://powo.science.kew.org/taxon/urn%3Alsid%3Aipni.org%3Anames%3A334508-1?utm_source=chatgpt.com Vaccinium madagascariense]''&quot;, ''powo.science.kew.org''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;. Amin' ny [[Fiteny malagasy|teny malagasy]] izy dia atao hoe '''lamoty''' koa nefa tsy tokony hampitovina amin' ny [[ramontsy]] izay atao hoe ''lamoty'' koa.

Karazana hazobotry mirefy 2 ka hatramin' ny 4&amp;nbsp;m ny haavony, manana ravina maitso mandavan-taona. Mena mainty ny voany rehefa masaka, mitovy habe amin' ny serizy, ary mivondrona madinika toy ny voaloboka&lt;ref&gt;&lt;small&gt;H. Perrier de la Bathie, &quot;[https://www.persee.fr/doc/jatba_0370-3681_1924_num_4_38_4224 Sur quelques Plantes non cultivées de Madagascar à fruits comestibles ou utiles et sur la possibilité de leur culture.]&quot;, Journal d'agriculture traditionnelle et de botanique appliquée  Année 1924  38  pp. 652-663, ''www.persee.fr''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&lt;small&gt;Mme Yvonne Trochain , &quot;'''[https://www.persee.fr/doc/jatba_0370-3681_1933_num_13_141_5233 Les Vaccinium comestibles (Suite et fin)]'''&quot;, Journal d'agriculture traditionnelle et de botanique appliquée  Année 1933  141  pp. 319-329, ''www.persee.fr''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;. Ity karazana ity dia tsy misy afa-tsy eto [[Madagasikara]], izay ampiasaina amin' ny fitsaboana nentim-paharazana isan-karazany&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;&lt;small&gt;&quot;[https://www.chatpfe.com/etude-de-la-maturation-des-fruits-de-voaramontsina-vaccinium-emirnense-ericaceae/ Etude de la maturation des fruits de &quot;Voaramontsina&quot; (''Vaccinium emirnense''-''Ericaceae'')]&quot;, ''www.chatpfe.com''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;.

Na dia tsy betsaka aza ny antontan-kevitra vosoratra momba ny fampiasana manokana ny voantsikitra, ny karazan-javamaniry ao amin' ny vondrona ''Vaccinium'' dia be mpitady amin' ny ankapobeny noho ny toetrany azo atao fanafody sy miaro amin' ny sela sy ny môlekiola ao amin'ny tenan' ny olombelona, ary ny voany dia azo hanina&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;.

Amin' ny ankapobeny, ny ''Vaccinium'' dia fantatra noho ny tombontsoany ara-pahasalamana azo avy aminy, indrindra noho ny fisian' ny antôsianinina sy ny pôlifenôlika hafa ao anatiny. Na izany aza, voafetra ihany ny fanadihadiana manokana momba ny ''Vaccinium emirnense''.

== Zavamaniry ambolena ==
[[File:Några lingon.jpg|thumb|''Airelle rouge'' (''Vaccinium vitis-idaea'']]
[[File:Vaccinium vitis-idaea L..jpg|thumb|''Vaccinium vitis-idaea '']]
Ny karazana ''Vaccinium'' 450 ka hatramin'ny 500 dia hita indrindra any amin'ny Ila Bolantany Avaratra.

Ny karazana mahazatra indrindra any [[Eoropa]] dia ny ''Myrtille'' na manga (''Vaccinium myrtillus'') sy ny ''Airelle rouge'' (''Vaccinium vitis-idaea'').

Mifanohitra amin'izany, ny manga ambolena matetika hita any amin'ny toeram-pivarotana lehibe Eoropeana dia tsy avy amin'ny myrtille Eoropeana teratany, fa avy amin'ny manga amerikana (''Vaccinium corymbosum'') sy ireo karazana hafa any Amerika Avaratra.

Satria mazava ny lokon'ny nofony, dia tsy mandoko manga ny vavany raha hohanina manta.


==Madagasikara==
*''Vaccinium littorale''   H. Perrier de la Bathie
* ''Vaccinium emirnense''   H. Perrier de la Bathie 
* ''Vaccinium andringitrense''  H. Perrier de la Bathie

== Jereo koa ==

* [[Lamoty]] (mitovy anarana)

== Loharano sy fanamarihana ==


[[Sokajy:Vaccinium]]</text>
      <sha1>lkkipcum2ipwj80m4gxzuskuugk04dt</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1136786</id>
      <parentid>1136785</parentid>
      <timestamp>2026-04-29T07:19:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HarryWurst</username>
        <id>36292</id>
      </contributor>
      <origin>1136786</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3873" sha1="cotwj221ssevia0tlfny7fgxpdzapds" xml:space="preserve">[[File:Vaccinium corymbosum in The Netherlands.jpg|thumb|Ny Amerikanina ''Vaccinium corymbosum'' [[Fiteny frantsay|frantsay]]: ''myrtilles'' ]]
Ny '''voaramontsina''' na '''Voaramontsana''' na '''voantsikitra''' dia karazana [[zavamaniry]] mamony, ao amin' ny fianakaviana ''Ericaceae''. teratany eto [[Madagasikara]] ary hita any amin' ny faritra avaratra amin' i [[Môzambika]]. '''''Vaccinium emirnense''''' na '''''Vaccinium madagascariense''''' ny anarany ara-tsiansa. Ity karazana ity dia [[hazobotry]] maniry indrindra amin' ny faritra ambanin' ny zana-pehin-tany&lt;ref&gt;&lt;small&gt;Plants of the World Online, &quot;''[https://powo.science.kew.org/taxon/urn%3Alsid%3Aipni.org%3Anames%3A334508-1?utm_source=chatgpt.com Vaccinium madagascariense]''&quot;, ''powo.science.kew.org''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;. Amin' ny [[Fiteny malagasy|teny malagasy]] izy dia atao hoe '''lamoty''' koa nefa tsy tokony hampitovina amin' ny [[ramontsy]] izay atao hoe ''lamoty'' koa.

Karazana hazobotry mirefy 2 ka hatramin' ny 4&amp;nbsp;m ny haavony, manana ravina maitso mandavan-taona. Mena mainty ny voany rehefa masaka, mitovy habe amin' ny serizy, ary mivondrona madinika toy ny voaloboka&lt;ref&gt;&lt;small&gt;H. Perrier de la Bathie, &quot;[https://www.persee.fr/doc/jatba_0370-3681_1924_num_4_38_4224 Sur quelques Plantes non cultivées de Madagascar à fruits comestibles ou utiles et sur la possibilité de leur culture.]&quot;, Journal d'agriculture traditionnelle et de botanique appliquée  Année 1924  38  pp. 652-663, ''www.persee.fr''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&lt;small&gt;Mme Yvonne Trochain , &quot;'''[https://www.persee.fr/doc/jatba_0370-3681_1933_num_13_141_5233 Les Vaccinium comestibles (Suite et fin)]'''&quot;, Journal d'agriculture traditionnelle et de botanique appliquée  Année 1933  141  pp. 319-329, ''www.persee.fr''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;. Ity karazana ity dia tsy misy afa-tsy eto [[Madagasikara]], izay ampiasaina amin' ny fitsaboana nentim-paharazana isan-karazany&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;&lt;small&gt;&quot;[https://www.chatpfe.com/etude-de-la-maturation-des-fruits-de-voaramontsina-vaccinium-emirnense-ericaceae/ Etude de la maturation des fruits de &quot;Voaramontsina&quot; (''Vaccinium emirnense''-''Ericaceae'')]&quot;, ''www.chatpfe.com''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;.

Na dia tsy betsaka aza ny antontan-kevitra vosoratra momba ny fampiasana manokana ny voantsikitra, ny karazan-javamaniry ao amin' ny vondrona ''Vaccinium'' dia be mpitady amin' ny ankapobeny noho ny toetrany azo atao fanafody sy miaro amin' ny sela sy ny môlekiola ao amin'ny tenan' ny olombelona, ary ny voany dia azo hanina&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;.

Amin' ny ankapobeny, ny ''Vaccinium'' dia fantatra noho ny tombontsoany ara-pahasalamana azo avy aminy, indrindra noho ny fisian' ny antôsianinina sy ny pôlifenôlika hafa ao anatiny. Na izany aza, voafetra ihany ny fanadihadiana manokana momba ny ''Vaccinium emirnense''.

== Zavamaniry ambolena ==
[[File:Några lingon.jpg|thumb|''Airelle rouge'' (''Vaccinium vitis-idaea'']]
[[File:Vaccinium vitis-idaea L..jpg|thumb|''Vaccinium vitis-idaea '']]
Ny karazana ''Vaccinium'' 450 ka hatramin'ny 500 dia hita indrindra any amin'ny Ila Bolantany Avaratra.

Ny karazana mahazatra indrindra any [[Eoropa]] dia ny ''Myrtille'' na manga (''Vaccinium myrtillus'') sy ny ''Airelle rouge'' (''Vaccinium vitis-idaea'').

Mifanohitra amin'izany, ny manga ambolena matetika hita any amin'ny toeram-pivarotana lehibe Eoropeana dia tsy avy amin'ny myrtille Eoropeana teratany, fa avy amin'ny manga amerikana (''Vaccinium corymbosum'') sy ireo karazana hafa any Amerika Avaratra.

Satria mazava ny lokon'ny nofony, dia tsy mandoko manga ny vavany raha hohanina manta.


==Madagasikara==
*''Vaccinium littorale''   H. Perrier de la Bathie
* ''Vaccinium emirnense''   H. Perrier de la Bathie 
* ''Vaccinium andringitrense''  H. Perrier de la Bathie

== Jereo koa ==

* [[Lamoty]] (mitovy anarana)

== Loharano sy fanamarihana ==

[[de:Heidelbeeren]]
[[Sokajy:Vaccinium]]</text>
      <sha1>cotwj221ssevia0tlfny7fgxpdzapds</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1136787</id>
      <parentid>1136786</parentid>
      <timestamp>2026-04-29T07:20:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HarryWurst</username>
        <id>36292</id>
      </contributor>
      <origin>1136787</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3905" sha1="gq6vj9b7vanqnzybhb3zaizki50z8tt" xml:space="preserve">[[File:Vaccinium corymbosum in The Netherlands.jpg|thumb|Ny Amerikanina ''Vaccinium corymbosum'' [[Fiteny frantsay|frantsay]]: ''myrtilles'' ]]
Ny '''voaramontsina''' na '''Voaramontsana''' na '''voantsikitra''' dia karazana [[zavamaniry]] mamony, ao amin' ny fianakaviana ''Ericaceae''. teratany eto [[Madagasikara]] ary hita any amin' ny faritra avaratra amin' i [[Môzambika]]. '''''Vaccinium emirnense''''' na '''''Vaccinium madagascariense''''' ny anarany ara-tsiansa. Ity karazana ity dia [[hazobotry]] maniry indrindra amin' ny faritra ambanin' ny zana-pehin-tany&lt;ref&gt;&lt;small&gt;Plants of the World Online, &quot;''[https://powo.science.kew.org/taxon/urn%3Alsid%3Aipni.org%3Anames%3A334508-1?utm_source=chatgpt.com Vaccinium madagascariense]''&quot;, ''powo.science.kew.org''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;. Amin' ny [[Fiteny malagasy|teny malagasy]] izy dia atao hoe '''lamoty''' koa nefa tsy tokony hampitovina amin' ny [[ramontsy]] izay atao hoe ''lamoty'' koa.

Karazana hazobotry mirefy 2 ka hatramin' ny 4&amp;nbsp;m ny haavony, manana ravina maitso mandavan-taona. Mena mainty ny voany rehefa masaka, mitovy habe amin' ny serizy, ary mivondrona madinika toy ny voaloboka&lt;ref&gt;&lt;small&gt;H. Perrier de la Bathie, &quot;[https://www.persee.fr/doc/jatba_0370-3681_1924_num_4_38_4224 Sur quelques Plantes non cultivées de Madagascar à fruits comestibles ou utiles et sur la possibilité de leur culture.]&quot;, Journal d'agriculture traditionnelle et de botanique appliquée  Année 1924  38  pp. 652-663, ''www.persee.fr''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&lt;small&gt;Mme Yvonne Trochain , &quot;'''[https://www.persee.fr/doc/jatba_0370-3681_1933_num_13_141_5233 Les Vaccinium comestibles (Suite et fin)]'''&quot;, Journal d'agriculture traditionnelle et de botanique appliquée  Année 1933  141  pp. 319-329, ''www.persee.fr''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;. Ity karazana ity dia tsy misy afa-tsy eto [[Madagasikara]], izay ampiasaina amin' ny fitsaboana nentim-paharazana isan-karazany&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;&lt;small&gt;&quot;[https://www.chatpfe.com/etude-de-la-maturation-des-fruits-de-voaramontsina-vaccinium-emirnense-ericaceae/ Etude de la maturation des fruits de &quot;Voaramontsina&quot; (''Vaccinium emirnense''-''Ericaceae'')]&quot;, ''www.chatpfe.com''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;.

Na dia tsy betsaka aza ny antontan-kevitra vosoratra momba ny fampiasana manokana ny voantsikitra, ny karazan-javamaniry ao amin' ny vondrona ''Vaccinium'' dia be mpitady amin' ny ankapobeny noho ny toetrany azo atao fanafody sy miaro amin' ny sela sy ny môlekiola ao amin'ny tenan' ny olombelona, ary ny voany dia azo hanina&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;.

Amin' ny ankapobeny, ny ''Vaccinium'' dia fantatra noho ny tombontsoany ara-pahasalamana azo avy aminy, indrindra noho ny fisian' ny antôsianinina sy ny pôlifenôlika hafa ao anatiny. Na izany aza, voafetra ihany ny fanadihadiana manokana momba ny ''Vaccinium emirnense''.

== Zavamaniry ambolena ==
[[File:Några lingon.jpg|thumb|''Airelle rouge'' (''Vaccinium vitis-idaea'']]
[[File:Vaccinium vitis-idaea L..jpg|thumb|''Vaccinium vitis-idaea '']]
Ny karazana ''Vaccinium'' 450 ka hatramin'ny 500 dia hita indrindra any amin'ny Ila Bolantany Avaratra.

Ny karazana mahazatra indrindra any [[Eoropa]] dia ny ''Myrtille'' na manga (''Vaccinium myrtillus'') sy ny ''Airelle rouge'' (''Vaccinium vitis-idaea'').

Mifanohitra amin'izany, ny manga ambolena matetika hita any amin'ny toeram-pivarotana lehibe Eoropeana dia tsy avy amin'ny myrtille Eoropeana teratany, fa avy amin'ny manga amerikana (''Vaccinium corymbosum'') sy ireo karazana hafa any Amerika Avaratra.

Satria mazava ny lokon'ny nofony, dia tsy mandoko manga ny vavany raha hohanina manta.


==Madagasikara==
*''Vaccinium littorale''   H. Perrier de la Bathie
* ''Vaccinium emirnense''   H. Perrier de la Bathie 
* ''Vaccinium andringitrense''  H. Perrier de la Bathie

== Jereo koa ==

* [[Lamoty]] (mitovy anarana)

== Loharano sy fanamarihana ==

[[de:Heidelbeeren]]
[[Sokajy:Vaccinium]]
[[Sokajy : Hazo fihinam-boa]]</text>
      <sha1>gq6vj9b7vanqnzybhb3zaizki50z8tt</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1136789</id>
      <parentid>1136787</parentid>
      <timestamp>2026-04-29T07:23:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HarryWurst</username>
        <id>36292</id>
      </contributor>
      <comment>/* Madagasikara */</comment>
      <origin>1136789</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3964" sha1="fzys6xnkcpcdzn1gnktm28hmye0cou2" xml:space="preserve">[[File:Vaccinium corymbosum in The Netherlands.jpg|thumb|Ny Amerikanina ''Vaccinium corymbosum'' [[Fiteny frantsay|frantsay]]: ''myrtilles'' ]]
Ny '''voaramontsina''' na '''Voaramontsana''' na '''voantsikitra''' dia karazana [[zavamaniry]] mamony, ao amin' ny fianakaviana ''Ericaceae''. teratany eto [[Madagasikara]] ary hita any amin' ny faritra avaratra amin' i [[Môzambika]]. '''''Vaccinium emirnense''''' na '''''Vaccinium madagascariense''''' ny anarany ara-tsiansa. Ity karazana ity dia [[hazobotry]] maniry indrindra amin' ny faritra ambanin' ny zana-pehin-tany&lt;ref&gt;&lt;small&gt;Plants of the World Online, &quot;''[https://powo.science.kew.org/taxon/urn%3Alsid%3Aipni.org%3Anames%3A334508-1?utm_source=chatgpt.com Vaccinium madagascariense]''&quot;, ''powo.science.kew.org''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;. Amin' ny [[Fiteny malagasy|teny malagasy]] izy dia atao hoe '''lamoty''' koa nefa tsy tokony hampitovina amin' ny [[ramontsy]] izay atao hoe ''lamoty'' koa.

Karazana hazobotry mirefy 2 ka hatramin' ny 4&amp;nbsp;m ny haavony, manana ravina maitso mandavan-taona. Mena mainty ny voany rehefa masaka, mitovy habe amin' ny serizy, ary mivondrona madinika toy ny voaloboka&lt;ref&gt;&lt;small&gt;H. Perrier de la Bathie, &quot;[https://www.persee.fr/doc/jatba_0370-3681_1924_num_4_38_4224 Sur quelques Plantes non cultivées de Madagascar à fruits comestibles ou utiles et sur la possibilité de leur culture.]&quot;, Journal d'agriculture traditionnelle et de botanique appliquée  Année 1924  38  pp. 652-663, ''www.persee.fr''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&lt;small&gt;Mme Yvonne Trochain , &quot;'''[https://www.persee.fr/doc/jatba_0370-3681_1933_num_13_141_5233 Les Vaccinium comestibles (Suite et fin)]'''&quot;, Journal d'agriculture traditionnelle et de botanique appliquée  Année 1933  141  pp. 319-329, ''www.persee.fr''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;. Ity karazana ity dia tsy misy afa-tsy eto [[Madagasikara]], izay ampiasaina amin' ny fitsaboana nentim-paharazana isan-karazany&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;&lt;small&gt;&quot;[https://www.chatpfe.com/etude-de-la-maturation-des-fruits-de-voaramontsina-vaccinium-emirnense-ericaceae/ Etude de la maturation des fruits de &quot;Voaramontsina&quot; (''Vaccinium emirnense''-''Ericaceae'')]&quot;, ''www.chatpfe.com''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;.

Na dia tsy betsaka aza ny antontan-kevitra vosoratra momba ny fampiasana manokana ny voantsikitra, ny karazan-javamaniry ao amin' ny vondrona ''Vaccinium'' dia be mpitady amin' ny ankapobeny noho ny toetrany azo atao fanafody sy miaro amin' ny sela sy ny môlekiola ao amin'ny tenan' ny olombelona, ary ny voany dia azo hanina&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;.

Amin' ny ankapobeny, ny ''Vaccinium'' dia fantatra noho ny tombontsoany ara-pahasalamana azo avy aminy, indrindra noho ny fisian' ny antôsianinina sy ny pôlifenôlika hafa ao anatiny. Na izany aza, voafetra ihany ny fanadihadiana manokana momba ny ''Vaccinium emirnense''.

== Zavamaniry ambolena ==
[[File:Några lingon.jpg|thumb|''Airelle rouge'' (''Vaccinium vitis-idaea'']]
[[File:Vaccinium vitis-idaea L..jpg|thumb|''Vaccinium vitis-idaea '']]
Ny karazana ''Vaccinium'' 450 ka hatramin'ny 500 dia hita indrindra any amin'ny Ila Bolantany Avaratra.

Ny karazana mahazatra indrindra any [[Eoropa]] dia ny ''Myrtille'' na manga (''Vaccinium myrtillus'') sy ny ''Airelle rouge'' (''Vaccinium vitis-idaea'').

Mifanohitra amin'izany, ny manga ambolena matetika hita any amin'ny toeram-pivarotana lehibe Eoropeana dia tsy avy amin'ny myrtille Eoropeana teratany, fa avy amin'ny manga amerikana (''Vaccinium corymbosum'') sy ireo karazana hafa any Amerika Avaratra.

Satria mazava ny lokon'ny nofony, dia tsy mandoko manga ny vavany raha hohanina manta.


==Madagasikara==
*''Vaccinium littorale''   H. Perrier de la Bathie
* ''Vaccinium emirnense''   H. Perrier de la Bathie 
* ''Vaccinium andringitrense''  H. Perrier de la Bathie
* ''Vaccinium madagascariense'' (Thouars ex Poir.) Sleumer

== Jereo koa ==

* [[Lamoty]] (mitovy anarana)

== Loharano sy fanamarihana ==

[[de:Heidelbeeren]]
[[Sokajy:Vaccinium]]
[[Sokajy : Hazo fihinam-boa]]</text>
      <sha1>fzys6xnkcpcdzn1gnktm28hmye0cou2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1136790</id>
      <parentid>1136789</parentid>
      <timestamp>2026-04-29T07:25:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HarryWurst</username>
        <id>36292</id>
      </contributor>
      <comment>/* Madagasikara */</comment>
      <origin>1136790</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4071" sha1="b6ujyd8uc70cz2blm99g5hwjodtxjys" xml:space="preserve">[[File:Vaccinium corymbosum in The Netherlands.jpg|thumb|Ny Amerikanina ''Vaccinium corymbosum'' [[Fiteny frantsay|frantsay]]: ''myrtilles'' ]]
Ny '''voaramontsina''' na '''Voaramontsana''' na '''voantsikitra''' dia karazana [[zavamaniry]] mamony, ao amin' ny fianakaviana ''Ericaceae''. teratany eto [[Madagasikara]] ary hita any amin' ny faritra avaratra amin' i [[Môzambika]]. '''''Vaccinium emirnense''''' na '''''Vaccinium madagascariense''''' ny anarany ara-tsiansa. Ity karazana ity dia [[hazobotry]] maniry indrindra amin' ny faritra ambanin' ny zana-pehin-tany&lt;ref&gt;&lt;small&gt;Plants of the World Online, &quot;''[https://powo.science.kew.org/taxon/urn%3Alsid%3Aipni.org%3Anames%3A334508-1?utm_source=chatgpt.com Vaccinium madagascariense]''&quot;, ''powo.science.kew.org''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;. Amin' ny [[Fiteny malagasy|teny malagasy]] izy dia atao hoe '''lamoty''' koa nefa tsy tokony hampitovina amin' ny [[ramontsy]] izay atao hoe ''lamoty'' koa.

Karazana hazobotry mirefy 2 ka hatramin' ny 4&amp;nbsp;m ny haavony, manana ravina maitso mandavan-taona. Mena mainty ny voany rehefa masaka, mitovy habe amin' ny serizy, ary mivondrona madinika toy ny voaloboka&lt;ref&gt;&lt;small&gt;H. Perrier de la Bathie, &quot;[https://www.persee.fr/doc/jatba_0370-3681_1924_num_4_38_4224 Sur quelques Plantes non cultivées de Madagascar à fruits comestibles ou utiles et sur la possibilité de leur culture.]&quot;, Journal d'agriculture traditionnelle et de botanique appliquée  Année 1924  38  pp. 652-663, ''www.persee.fr''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&lt;small&gt;Mme Yvonne Trochain , &quot;'''[https://www.persee.fr/doc/jatba_0370-3681_1933_num_13_141_5233 Les Vaccinium comestibles (Suite et fin)]'''&quot;, Journal d'agriculture traditionnelle et de botanique appliquée  Année 1933  141  pp. 319-329, ''www.persee.fr''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;. Ity karazana ity dia tsy misy afa-tsy eto [[Madagasikara]], izay ampiasaina amin' ny fitsaboana nentim-paharazana isan-karazany&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;&lt;small&gt;&quot;[https://www.chatpfe.com/etude-de-la-maturation-des-fruits-de-voaramontsina-vaccinium-emirnense-ericaceae/ Etude de la maturation des fruits de &quot;Voaramontsina&quot; (''Vaccinium emirnense''-''Ericaceae'')]&quot;, ''www.chatpfe.com''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;.

Na dia tsy betsaka aza ny antontan-kevitra vosoratra momba ny fampiasana manokana ny voantsikitra, ny karazan-javamaniry ao amin' ny vondrona ''Vaccinium'' dia be mpitady amin' ny ankapobeny noho ny toetrany azo atao fanafody sy miaro amin' ny sela sy ny môlekiola ao amin'ny tenan' ny olombelona, ary ny voany dia azo hanina&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;.

Amin' ny ankapobeny, ny ''Vaccinium'' dia fantatra noho ny tombontsoany ara-pahasalamana azo avy aminy, indrindra noho ny fisian' ny antôsianinina sy ny pôlifenôlika hafa ao anatiny. Na izany aza, voafetra ihany ny fanadihadiana manokana momba ny ''Vaccinium emirnense''.

== Zavamaniry ambolena ==
[[File:Några lingon.jpg|thumb|''Airelle rouge'' (''Vaccinium vitis-idaea'']]
[[File:Vaccinium vitis-idaea L..jpg|thumb|''Vaccinium vitis-idaea '']]
Ny karazana ''Vaccinium'' 450 ka hatramin'ny 500 dia hita indrindra any amin'ny Ila Bolantany Avaratra.

Ny karazana mahazatra indrindra any [[Eoropa]] dia ny ''Myrtille'' na manga (''Vaccinium myrtillus'') sy ny ''Airelle rouge'' (''Vaccinium vitis-idaea'').

Mifanohitra amin'izany, ny manga ambolena matetika hita any amin'ny toeram-pivarotana lehibe Eoropeana dia tsy avy amin'ny myrtille Eoropeana teratany, fa avy amin'ny manga amerikana (''Vaccinium corymbosum'') sy ireo karazana hafa any Amerika Avaratra.

Satria mazava ny lokon'ny nofony, dia tsy mandoko manga ny vavany raha hohanina manta.


==Madagasikara==
*''Vaccinium littorale''   H. Perrier de la Bathie
* ''Vaccinium emirnense''   H. Perrier de la Bathie 
* ''Vaccinium andringitrense''  H. Perrier de la Bathie
* ''Vaccinium madagascariense'' (Thouars ex Poir.) Sleumer&lt;ref&gt;[https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:334508-1 Kew Royal Botanical Garden]&lt;/ref&gt;

== Jereo koa ==

* [[Lamoty]] (mitovy anarana)

== Loharano sy fanamarihana ==

[[de:Heidelbeeren]]
[[Sokajy:Vaccinium]]
[[Sokajy : Hazo fihinam-boa]]</text>
      <sha1>b6ujyd8uc70cz2blm99g5hwjodtxjys</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1136791</id>
      <parentid>1136790</parentid>
      <timestamp>2026-04-29T07:32:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HarryWurst</username>
        <id>36292</id>
      </contributor>
      <comment>/* Madagasikara */</comment>
      <origin>1136791</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4246" sha1="50e4i80zyznn9zbfsjil4nkkn9p9ofp" xml:space="preserve">[[File:Vaccinium corymbosum in The Netherlands.jpg|thumb|Ny Amerikanina ''Vaccinium corymbosum'' [[Fiteny frantsay|frantsay]]: ''myrtilles'' ]]
Ny '''voaramontsina''' na '''Voaramontsana''' na '''voantsikitra''' dia karazana [[zavamaniry]] mamony, ao amin' ny fianakaviana ''Ericaceae''. teratany eto [[Madagasikara]] ary hita any amin' ny faritra avaratra amin' i [[Môzambika]]. '''''Vaccinium emirnense''''' na '''''Vaccinium madagascariense''''' ny anarany ara-tsiansa. Ity karazana ity dia [[hazobotry]] maniry indrindra amin' ny faritra ambanin' ny zana-pehin-tany&lt;ref&gt;&lt;small&gt;Plants of the World Online, &quot;''[https://powo.science.kew.org/taxon/urn%3Alsid%3Aipni.org%3Anames%3A334508-1?utm_source=chatgpt.com Vaccinium madagascariense]''&quot;, ''powo.science.kew.org''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;. Amin' ny [[Fiteny malagasy|teny malagasy]] izy dia atao hoe '''lamoty''' koa nefa tsy tokony hampitovina amin' ny [[ramontsy]] izay atao hoe ''lamoty'' koa.

Karazana hazobotry mirefy 2 ka hatramin' ny 4&amp;nbsp;m ny haavony, manana ravina maitso mandavan-taona. Mena mainty ny voany rehefa masaka, mitovy habe amin' ny serizy, ary mivondrona madinika toy ny voaloboka&lt;ref&gt;&lt;small&gt;H. Perrier de la Bathie, &quot;[https://www.persee.fr/doc/jatba_0370-3681_1924_num_4_38_4224 Sur quelques Plantes non cultivées de Madagascar à fruits comestibles ou utiles et sur la possibilité de leur culture.]&quot;, Journal d'agriculture traditionnelle et de botanique appliquée  Année 1924  38  pp. 652-663, ''www.persee.fr''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&lt;small&gt;Mme Yvonne Trochain , &quot;'''[https://www.persee.fr/doc/jatba_0370-3681_1933_num_13_141_5233 Les Vaccinium comestibles (Suite et fin)]'''&quot;, Journal d'agriculture traditionnelle et de botanique appliquée  Année 1933  141  pp. 319-329, ''www.persee.fr''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;. Ity karazana ity dia tsy misy afa-tsy eto [[Madagasikara]], izay ampiasaina amin' ny fitsaboana nentim-paharazana isan-karazany&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;&lt;small&gt;&quot;[https://www.chatpfe.com/etude-de-la-maturation-des-fruits-de-voaramontsina-vaccinium-emirnense-ericaceae/ Etude de la maturation des fruits de &quot;Voaramontsina&quot; (''Vaccinium emirnense''-''Ericaceae'')]&quot;, ''www.chatpfe.com''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;.

Na dia tsy betsaka aza ny antontan-kevitra vosoratra momba ny fampiasana manokana ny voantsikitra, ny karazan-javamaniry ao amin' ny vondrona ''Vaccinium'' dia be mpitady amin' ny ankapobeny noho ny toetrany azo atao fanafody sy miaro amin' ny sela sy ny môlekiola ao amin'ny tenan' ny olombelona, ary ny voany dia azo hanina&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;.

Amin' ny ankapobeny, ny ''Vaccinium'' dia fantatra noho ny tombontsoany ara-pahasalamana azo avy aminy, indrindra noho ny fisian' ny antôsianinina sy ny pôlifenôlika hafa ao anatiny. Na izany aza, voafetra ihany ny fanadihadiana manokana momba ny ''Vaccinium emirnense''.

== Zavamaniry ambolena ==
[[File:Några lingon.jpg|thumb|''Airelle rouge'' (''Vaccinium vitis-idaea'']]
[[File:Vaccinium vitis-idaea L..jpg|thumb|''Vaccinium vitis-idaea '']]
Ny karazana ''Vaccinium'' 450 ka hatramin'ny 500 dia hita indrindra any amin'ny Ila Bolantany Avaratra.

Ny karazana mahazatra indrindra any [[Eoropa]] dia ny ''Myrtille'' na manga (''Vaccinium myrtillus'') sy ny ''Airelle rouge'' (''Vaccinium vitis-idaea'').

Mifanohitra amin'izany, ny manga ambolena matetika hita any amin'ny toeram-pivarotana lehibe Eoropeana dia tsy avy amin'ny myrtille Eoropeana teratany, fa avy amin'ny manga amerikana (''Vaccinium corymbosum'') sy ireo karazana hafa any Amerika Avaratra.

Satria mazava ny lokon'ny nofony, dia tsy mandoko manga ny vavany raha hohanina manta.


==Madagasikara==
*''Vaccinium littorale''   H. Perrier de la Bathie (Azo jerena eny amin'ny fasika amorontsiraka atsinanana izy ireo)
* ''Vaccinium emirnense''   H. Perrier de la Bathie (kiraro mirefy 3 ka hatramin'ny 4 m ny haavony)
* ''Vaccinium andringitrense''  H. Perrier de la Bathie (karazana manana voaroy lehibe, hita eny amin'ny toerana avo)
* ''Vaccinium madagascariense'' (Thouars ex Poir.) Sleumer&lt;ref&gt;[https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:334508-1 Kew Royal Botanical Garden]&lt;/ref&gt;

== Jereo koa ==

* [[Lamoty]] (mitovy anarana)

== Loharano sy fanamarihana ==

[[de:Heidelbeeren]]
[[Sokajy:Vaccinium]]
[[Sokajy : Hazo fihinam-boa]]</text>
      <sha1>50e4i80zyznn9zbfsjil4nkkn9p9ofp</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1136792</id>
      <parentid>1136791</parentid>
      <timestamp>2026-04-29T07:43:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HarryWurst</username>
        <id>36292</id>
      </contributor>
      <comment>/* Madagasikara */</comment>
      <origin>1136792</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4483" sha1="gg75058sg7zuezxw3v95tfva3gjj6zu" xml:space="preserve">[[File:Vaccinium corymbosum in The Netherlands.jpg|thumb|Ny Amerikanina ''Vaccinium corymbosum'' [[Fiteny frantsay|frantsay]]: ''myrtilles'' ]]
Ny '''voaramontsina''' na '''Voaramontsana''' na '''voantsikitra''' dia karazana [[zavamaniry]] mamony, ao amin' ny fianakaviana ''Ericaceae''. teratany eto [[Madagasikara]] ary hita any amin' ny faritra avaratra amin' i [[Môzambika]]. '''''Vaccinium emirnense''''' na '''''Vaccinium madagascariense''''' ny anarany ara-tsiansa. Ity karazana ity dia [[hazobotry]] maniry indrindra amin' ny faritra ambanin' ny zana-pehin-tany&lt;ref&gt;&lt;small&gt;Plants of the World Online, &quot;''[https://powo.science.kew.org/taxon/urn%3Alsid%3Aipni.org%3Anames%3A334508-1?utm_source=chatgpt.com Vaccinium madagascariense]''&quot;, ''powo.science.kew.org''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;. Amin' ny [[Fiteny malagasy|teny malagasy]] izy dia atao hoe '''lamoty''' koa nefa tsy tokony hampitovina amin' ny [[ramontsy]] izay atao hoe ''lamoty'' koa.

Karazana hazobotry mirefy 2 ka hatramin' ny 4&amp;nbsp;m ny haavony, manana ravina maitso mandavan-taona. Mena mainty ny voany rehefa masaka, mitovy habe amin' ny serizy, ary mivondrona madinika toy ny voaloboka&lt;ref&gt;&lt;small&gt;H. Perrier de la Bathie, &quot;[https://www.persee.fr/doc/jatba_0370-3681_1924_num_4_38_4224 Sur quelques Plantes non cultivées de Madagascar à fruits comestibles ou utiles et sur la possibilité de leur culture.]&quot;, Journal d'agriculture traditionnelle et de botanique appliquée  Année 1924  38  pp. 652-663, ''www.persee.fr''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&lt;small&gt;Mme Yvonne Trochain , &quot;'''[https://www.persee.fr/doc/jatba_0370-3681_1933_num_13_141_5233 Les Vaccinium comestibles (Suite et fin)]'''&quot;, Journal d'agriculture traditionnelle et de botanique appliquée  Année 1933  141  pp. 319-329, ''www.persee.fr''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;. Ity karazana ity dia tsy misy afa-tsy eto [[Madagasikara]], izay ampiasaina amin' ny fitsaboana nentim-paharazana isan-karazany&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;&lt;small&gt;&quot;[https://www.chatpfe.com/etude-de-la-maturation-des-fruits-de-voaramontsina-vaccinium-emirnense-ericaceae/ Etude de la maturation des fruits de &quot;Voaramontsina&quot; (''Vaccinium emirnense''-''Ericaceae'')]&quot;, ''www.chatpfe.com''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;.

Na dia tsy betsaka aza ny antontan-kevitra vosoratra momba ny fampiasana manokana ny voantsikitra, ny karazan-javamaniry ao amin' ny vondrona ''Vaccinium'' dia be mpitady amin' ny ankapobeny noho ny toetrany azo atao fanafody sy miaro amin' ny sela sy ny môlekiola ao amin'ny tenan' ny olombelona, ary ny voany dia azo hanina&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;.

Amin' ny ankapobeny, ny ''Vaccinium'' dia fantatra noho ny tombontsoany ara-pahasalamana azo avy aminy, indrindra noho ny fisian' ny antôsianinina sy ny pôlifenôlika hafa ao anatiny. Na izany aza, voafetra ihany ny fanadihadiana manokana momba ny ''Vaccinium emirnense''.

== Zavamaniry ambolena ==
[[File:Några lingon.jpg|thumb|''Airelle rouge'' (''Vaccinium vitis-idaea'']]
[[File:Vaccinium vitis-idaea L..jpg|thumb|''Vaccinium vitis-idaea '']]
Ny karazana ''Vaccinium'' 450 ka hatramin'ny 500 dia hita indrindra any amin'ny Ila Bolantany Avaratra.

Ny karazana mahazatra indrindra any [[Eoropa]] dia ny ''Myrtille'' na manga (''Vaccinium myrtillus'') sy ny ''Airelle rouge'' (''Vaccinium vitis-idaea'').

Mifanohitra amin'izany, ny manga ambolena matetika hita any amin'ny toeram-pivarotana lehibe Eoropeana dia tsy avy amin'ny myrtille Eoropeana teratany, fa avy amin'ny manga amerikana (''Vaccinium corymbosum'') sy ireo karazana hafa any Amerika Avaratra.

Satria mazava ny lokon'ny nofony, dia tsy mandoko manga ny vavany raha hohanina manta.


==Madagasikara==
*''Vaccinium littorale''   H. Perrier de la Bathie (Azo jerena eny amin'ny fasika amorontsiraka atsinanana izy ireo)
* ''Vaccinium emirnense''   H. Perrier de la Bathie (kiraro mirefy 3 ka hatramin'ny 4 m ny haavony,  Madagasikara Avaratra sy Afovoany; 800-2500m)
* ''Vaccinium andringitrense''  H. Perrier de la Bathie (karazana manana voaroy lehibe, hita eny amin'ny toerana avo)
* ''Vaccinium madagascariense'' (Thouars ex Poir.) Sleumer&lt;ref&gt;[https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:334508-1 Kew Royal Botanical Garden]&lt;/ref&gt;
* ''Vaccinium secundiflorum'' Hook. ([[Fiteny malagasy|malagasy]]:''Kitiboka'' - Betsileo: ''Hazombohoka'', Madagasikara Avaratra sy Afovoany. Karazan-kazo izay fihinana ary tsara ny voany.

== Jereo koa ==

* [[Lamoty]] (mitovy anarana)

== Loharano sy fanamarihana ==

[[de:Heidelbeeren]]
[[Sokajy:Vaccinium]]
[[Sokajy : Hazo fihinam-boa]]</text>
      <sha1>gg75058sg7zuezxw3v95tfva3gjj6zu</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1136793</id>
      <parentid>1136792</parentid>
      <timestamp>2026-04-29T07:49:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HarryWurst</username>
        <id>36292</id>
      </contributor>
      <comment>/* Madagasikara */</comment>
      <origin>1136793</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4765" sha1="ntm5gy4x9f5hc585ebcf46ro3152yq3" xml:space="preserve">[[File:Vaccinium corymbosum in The Netherlands.jpg|thumb|Ny Amerikanina ''Vaccinium corymbosum'' [[Fiteny frantsay|frantsay]]: ''myrtilles'' ]]
Ny '''voaramontsina''' na '''Voaramontsana''' na '''voantsikitra''' dia karazana [[zavamaniry]] mamony, ao amin' ny fianakaviana ''Ericaceae''. teratany eto [[Madagasikara]] ary hita any amin' ny faritra avaratra amin' i [[Môzambika]]. '''''Vaccinium emirnense''''' na '''''Vaccinium madagascariense''''' ny anarany ara-tsiansa. Ity karazana ity dia [[hazobotry]] maniry indrindra amin' ny faritra ambanin' ny zana-pehin-tany&lt;ref&gt;&lt;small&gt;Plants of the World Online, &quot;''[https://powo.science.kew.org/taxon/urn%3Alsid%3Aipni.org%3Anames%3A334508-1?utm_source=chatgpt.com Vaccinium madagascariense]''&quot;, ''powo.science.kew.org''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;. Amin' ny [[Fiteny malagasy|teny malagasy]] izy dia atao hoe '''lamoty''' koa nefa tsy tokony hampitovina amin' ny [[ramontsy]] izay atao hoe ''lamoty'' koa.

Karazana hazobotry mirefy 2 ka hatramin' ny 4&amp;nbsp;m ny haavony, manana ravina maitso mandavan-taona. Mena mainty ny voany rehefa masaka, mitovy habe amin' ny serizy, ary mivondrona madinika toy ny voaloboka&lt;ref&gt;&lt;small&gt;H. Perrier de la Bathie, &quot;[https://www.persee.fr/doc/jatba_0370-3681_1924_num_4_38_4224 Sur quelques Plantes non cultivées de Madagascar à fruits comestibles ou utiles et sur la possibilité de leur culture.]&quot;, Journal d'agriculture traditionnelle et de botanique appliquée  Année 1924  38  pp. 652-663, ''www.persee.fr''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&lt;small&gt;Mme Yvonne Trochain , &quot;'''[https://www.persee.fr/doc/jatba_0370-3681_1933_num_13_141_5233 Les Vaccinium comestibles (Suite et fin)]'''&quot;, Journal d'agriculture traditionnelle et de botanique appliquée  Année 1933  141  pp. 319-329, ''www.persee.fr''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;. Ity karazana ity dia tsy misy afa-tsy eto [[Madagasikara]], izay ampiasaina amin' ny fitsaboana nentim-paharazana isan-karazany&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;&lt;small&gt;&quot;[https://www.chatpfe.com/etude-de-la-maturation-des-fruits-de-voaramontsina-vaccinium-emirnense-ericaceae/ Etude de la maturation des fruits de &quot;Voaramontsina&quot; (''Vaccinium emirnense''-''Ericaceae'')]&quot;, ''www.chatpfe.com''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;.

Na dia tsy betsaka aza ny antontan-kevitra vosoratra momba ny fampiasana manokana ny voantsikitra, ny karazan-javamaniry ao amin' ny vondrona ''Vaccinium'' dia be mpitady amin' ny ankapobeny noho ny toetrany azo atao fanafody sy miaro amin' ny sela sy ny môlekiola ao amin'ny tenan' ny olombelona, ary ny voany dia azo hanina&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;.

Amin' ny ankapobeny, ny ''Vaccinium'' dia fantatra noho ny tombontsoany ara-pahasalamana azo avy aminy, indrindra noho ny fisian' ny antôsianinina sy ny pôlifenôlika hafa ao anatiny. Na izany aza, voafetra ihany ny fanadihadiana manokana momba ny ''Vaccinium emirnense''.

== Zavamaniry ambolena ==
[[File:Några lingon.jpg|thumb|''Airelle rouge'' (''Vaccinium vitis-idaea'']]
[[File:Vaccinium vitis-idaea L..jpg|thumb|''Vaccinium vitis-idaea '']]
Ny karazana ''Vaccinium'' 450 ka hatramin'ny 500 dia hita indrindra any amin'ny Ila Bolantany Avaratra.

Ny karazana mahazatra indrindra any [[Eoropa]] dia ny ''Myrtille'' na manga (''Vaccinium myrtillus'') sy ny ''Airelle rouge'' (''Vaccinium vitis-idaea'').

Mifanohitra amin'izany, ny manga ambolena matetika hita any amin'ny toeram-pivarotana lehibe Eoropeana dia tsy avy amin'ny myrtille Eoropeana teratany, fa avy amin'ny manga amerikana (''Vaccinium corymbosum'') sy ireo karazana hafa any Amerika Avaratra.

Satria mazava ny lokon'ny nofony, dia tsy mandoko manga ny vavany raha hohanina manta.


==Madagasikara==
*''Vaccinium littorale''  e (Azo jerena eny amin'ny fasika amorontsiraka atsinanana izy ireo)&lt;ref&gt;[https://www.persee.fr/doc/jatba_0370-3681_1924_num_4_38_4224  H. Perrier de la Bathi, 1924. Sur quelques Plantes non cultivées de Madagascar à fruits comestibles ou utiles et sur la possibilité de leur culture. - Journal d'agriculture traditionnelle et de botanique appliquée  Année 1924  38  pp. 652-663]&lt;/ref&gt;
* ''Vaccinium emirnense''   Hook,  (kiraro mirefy 2 ka hatramin'ny 3 m ny haavony,  Madagasikara Avaratra sy Afovoany; 800-2500m)
* ''Vaccinium andringitrense''  H. Perrier de la Bathie (karazana manana voaroy lehibe, hita eny amin'ny toerana avo)
* ''Vaccinium madagascariense'' (Thouars ex Poir.) Sleumer&lt;ref&gt;[https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:334508-1 Kew Royal Botanical Garden]&lt;/ref&gt;
* ''Vaccinium secundiflorum'' Hook. ([[Fiteny malagasy|malagasy]]:''Kitiboka'' - Betsileo: ''Hazombohoka'', Madagasikara Avaratra sy Afovoany. Karazan-kazo izay fihinana ary tsara ny voany.

== Jereo koa ==

* [[Lamoty]] (mitovy anarana)

== Loharano sy fanamarihana ==

[[de:Heidelbeeren]]
[[Sokajy:Vaccinium]]
[[Sokajy : Hazo fihinam-boa]]</text>
      <sha1>ntm5gy4x9f5hc585ebcf46ro3152yq3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1136795</id>
      <parentid>1136793</parentid>
      <timestamp>2026-04-29T07:54:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HarryWurst</username>
        <id>36292</id>
      </contributor>
      <comment>/* Madagasikara */</comment>
      <origin>1136795</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4764" sha1="kqqysl5c7pdmdh4x4rb6r00p65euxg0" xml:space="preserve">[[File:Vaccinium corymbosum in The Netherlands.jpg|thumb|Ny Amerikanina ''Vaccinium corymbosum'' [[Fiteny frantsay|frantsay]]: ''myrtilles'' ]]
Ny '''voaramontsina''' na '''Voaramontsana''' na '''voantsikitra''' dia karazana [[zavamaniry]] mamony, ao amin' ny fianakaviana ''Ericaceae''. teratany eto [[Madagasikara]] ary hita any amin' ny faritra avaratra amin' i [[Môzambika]]. '''''Vaccinium emirnense''''' na '''''Vaccinium madagascariense''''' ny anarany ara-tsiansa. Ity karazana ity dia [[hazobotry]] maniry indrindra amin' ny faritra ambanin' ny zana-pehin-tany&lt;ref&gt;&lt;small&gt;Plants of the World Online, &quot;''[https://powo.science.kew.org/taxon/urn%3Alsid%3Aipni.org%3Anames%3A334508-1?utm_source=chatgpt.com Vaccinium madagascariense]''&quot;, ''powo.science.kew.org''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;. Amin' ny [[Fiteny malagasy|teny malagasy]] izy dia atao hoe '''lamoty''' koa nefa tsy tokony hampitovina amin' ny [[ramontsy]] izay atao hoe ''lamoty'' koa.

Karazana hazobotry mirefy 2 ka hatramin' ny 4&amp;nbsp;m ny haavony, manana ravina maitso mandavan-taona. Mena mainty ny voany rehefa masaka, mitovy habe amin' ny serizy, ary mivondrona madinika toy ny voaloboka&lt;ref&gt;&lt;small&gt;H. Perrier de la Bathie, &quot;[https://www.persee.fr/doc/jatba_0370-3681_1924_num_4_38_4224 Sur quelques Plantes non cultivées de Madagascar à fruits comestibles ou utiles et sur la possibilité de leur culture.]&quot;, Journal d'agriculture traditionnelle et de botanique appliquée  Année 1924  38  pp. 652-663, ''www.persee.fr''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&lt;small&gt;Mme Yvonne Trochain , &quot;'''[https://www.persee.fr/doc/jatba_0370-3681_1933_num_13_141_5233 Les Vaccinium comestibles (Suite et fin)]'''&quot;, Journal d'agriculture traditionnelle et de botanique appliquée  Année 1933  141  pp. 319-329, ''www.persee.fr''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;. Ity karazana ity dia tsy misy afa-tsy eto [[Madagasikara]], izay ampiasaina amin' ny fitsaboana nentim-paharazana isan-karazany&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;&lt;small&gt;&quot;[https://www.chatpfe.com/etude-de-la-maturation-des-fruits-de-voaramontsina-vaccinium-emirnense-ericaceae/ Etude de la maturation des fruits de &quot;Voaramontsina&quot; (''Vaccinium emirnense''-''Ericaceae'')]&quot;, ''www.chatpfe.com''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;.

Na dia tsy betsaka aza ny antontan-kevitra vosoratra momba ny fampiasana manokana ny voantsikitra, ny karazan-javamaniry ao amin' ny vondrona ''Vaccinium'' dia be mpitady amin' ny ankapobeny noho ny toetrany azo atao fanafody sy miaro amin' ny sela sy ny môlekiola ao amin'ny tenan' ny olombelona, ary ny voany dia azo hanina&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;.

Amin' ny ankapobeny, ny ''Vaccinium'' dia fantatra noho ny tombontsoany ara-pahasalamana azo avy aminy, indrindra noho ny fisian' ny antôsianinina sy ny pôlifenôlika hafa ao anatiny. Na izany aza, voafetra ihany ny fanadihadiana manokana momba ny ''Vaccinium emirnense''.

== Zavamaniry ambolena ==
[[File:Några lingon.jpg|thumb|''Airelle rouge'' (''Vaccinium vitis-idaea'']]
[[File:Vaccinium vitis-idaea L..jpg|thumb|''Vaccinium vitis-idaea '']]
Ny karazana ''Vaccinium'' 450 ka hatramin'ny 500 dia hita indrindra any amin'ny Ila Bolantany Avaratra.

Ny karazana mahazatra indrindra any [[Eoropa]] dia ny ''Myrtille'' na manga (''Vaccinium myrtillus'') sy ny ''Airelle rouge'' (''Vaccinium vitis-idaea'').

Mifanohitra amin'izany, ny manga ambolena matetika hita any amin'ny toeram-pivarotana lehibe Eoropeana dia tsy avy amin'ny myrtille Eoropeana teratany, fa avy amin'ny manga amerikana (''Vaccinium corymbosum'') sy ireo karazana hafa any Amerika Avaratra.

Satria mazava ny lokon'ny nofony, dia tsy mandoko manga ny vavany raha hohanina manta.


==Madagasikara==
*''Vaccinium littorale''  (Hazo jerena eny amin'ny fasika amorontsiraka atsinanana izy ireo)&lt;ref&gt;[https://www.persee.fr/doc/jatba_0370-3681_1924_num_4_38_4224  H. Perrier de la Bathi, 1924. Sur quelques Plantes non cultivées de Madagascar à fruits comestibles ou utiles et sur la possibilité de leur culture. - Journal d'agriculture traditionnelle et de botanique appliquée  Année 1924  38  pp. 652-663]&lt;/ref&gt;
* ''Vaccinium emirnense''   Hook,  (kiraro mirefy 2 ka hatramin'ny 3 m ny haavony,  Madagasikara Avaratra sy Afovoany; 800-2500m)
* ''Vaccinium andringitrense''  H. Perrier de la Bathie (karazana manana voaroy lehibe, hita eny amin'ny toerana avo)
* ''Vaccinium madagascariense'' (Thouars ex Poir.) Sleumer&lt;ref&gt;[https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:334508-1 Kew Royal Botanical Garden]&lt;/ref&gt;
* ''Vaccinium secundiflorum'' Hook. ([[Fiteny malagasy|malagasy]]:''Kitiboka'' - Betsileo: ''Hazombohoka'', Madagasikara Avaratra sy Afovoany. Karazan-kazo izay fihinana ary tsara ny voany.

== Jereo koa ==

* [[Lamoty]] (mitovy anarana)

== Loharano sy fanamarihana ==

[[de:Heidelbeeren]]
[[Sokajy:Vaccinium]]
[[Sokajy : Hazo fihinam-boa]]</text>
      <sha1>kqqysl5c7pdmdh4x4rb6r00p65euxg0</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1136796</id>
      <parentid>1136795</parentid>
      <timestamp>2026-04-29T07:58:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HarryWurst</username>
        <id>36292</id>
      </contributor>
      <comment>/* Madagasikara */</comment>
      <origin>1136796</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4799" sha1="tbaldyhxfhzsnxl0hsrrgreixy2mwan" xml:space="preserve">[[File:Vaccinium corymbosum in The Netherlands.jpg|thumb|Ny Amerikanina ''Vaccinium corymbosum'' [[Fiteny frantsay|frantsay]]: ''myrtilles'' ]]
Ny '''voaramontsina''' na '''Voaramontsana''' na '''voantsikitra''' dia karazana [[zavamaniry]] mamony, ao amin' ny fianakaviana ''Ericaceae''. teratany eto [[Madagasikara]] ary hita any amin' ny faritra avaratra amin' i [[Môzambika]]. '''''Vaccinium emirnense''''' na '''''Vaccinium madagascariense''''' ny anarany ara-tsiansa. Ity karazana ity dia [[hazobotry]] maniry indrindra amin' ny faritra ambanin' ny zana-pehin-tany&lt;ref&gt;&lt;small&gt;Plants of the World Online, &quot;''[https://powo.science.kew.org/taxon/urn%3Alsid%3Aipni.org%3Anames%3A334508-1?utm_source=chatgpt.com Vaccinium madagascariense]''&quot;, ''powo.science.kew.org''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;. Amin' ny [[Fiteny malagasy|teny malagasy]] izy dia atao hoe '''lamoty''' koa nefa tsy tokony hampitovina amin' ny [[ramontsy]] izay atao hoe ''lamoty'' koa.

Karazana hazobotry mirefy 2 ka hatramin' ny 4&amp;nbsp;m ny haavony, manana ravina maitso mandavan-taona. Mena mainty ny voany rehefa masaka, mitovy habe amin' ny serizy, ary mivondrona madinika toy ny voaloboka&lt;ref&gt;&lt;small&gt;H. Perrier de la Bathie, &quot;[https://www.persee.fr/doc/jatba_0370-3681_1924_num_4_38_4224 Sur quelques Plantes non cultivées de Madagascar à fruits comestibles ou utiles et sur la possibilité de leur culture.]&quot;, Journal d'agriculture traditionnelle et de botanique appliquée  Année 1924  38  pp. 652-663, ''www.persee.fr''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&lt;small&gt;Mme Yvonne Trochain , &quot;'''[https://www.persee.fr/doc/jatba_0370-3681_1933_num_13_141_5233 Les Vaccinium comestibles (Suite et fin)]'''&quot;, Journal d'agriculture traditionnelle et de botanique appliquée  Année 1933  141  pp. 319-329, ''www.persee.fr''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;. Ity karazana ity dia tsy misy afa-tsy eto [[Madagasikara]], izay ampiasaina amin' ny fitsaboana nentim-paharazana isan-karazany&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;&lt;small&gt;&quot;[https://www.chatpfe.com/etude-de-la-maturation-des-fruits-de-voaramontsina-vaccinium-emirnense-ericaceae/ Etude de la maturation des fruits de &quot;Voaramontsina&quot; (''Vaccinium emirnense''-''Ericaceae'')]&quot;, ''www.chatpfe.com''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;.

Na dia tsy betsaka aza ny antontan-kevitra vosoratra momba ny fampiasana manokana ny voantsikitra, ny karazan-javamaniry ao amin' ny vondrona ''Vaccinium'' dia be mpitady amin' ny ankapobeny noho ny toetrany azo atao fanafody sy miaro amin' ny sela sy ny môlekiola ao amin'ny tenan' ny olombelona, ary ny voany dia azo hanina&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;.

Amin' ny ankapobeny, ny ''Vaccinium'' dia fantatra noho ny tombontsoany ara-pahasalamana azo avy aminy, indrindra noho ny fisian' ny antôsianinina sy ny pôlifenôlika hafa ao anatiny. Na izany aza, voafetra ihany ny fanadihadiana manokana momba ny ''Vaccinium emirnense''.

== Zavamaniry ambolena ==
[[File:Några lingon.jpg|thumb|''Airelle rouge'' (''Vaccinium vitis-idaea'']]
[[File:Vaccinium vitis-idaea L..jpg|thumb|''Vaccinium vitis-idaea '']]
Ny karazana ''Vaccinium'' 450 ka hatramin'ny 500 dia hita indrindra any amin'ny Ila Bolantany Avaratra.

Ny karazana mahazatra indrindra any [[Eoropa]] dia ny ''Myrtille'' na manga (''Vaccinium myrtillus'') sy ny ''Airelle rouge'' (''Vaccinium vitis-idaea'').

Mifanohitra amin'izany, ny manga ambolena matetika hita any amin'ny toeram-pivarotana lehibe Eoropeana dia tsy avy amin'ny myrtille Eoropeana teratany, fa avy amin'ny manga amerikana (''Vaccinium corymbosum'') sy ireo karazana hafa any Amerika Avaratra.

Satria mazava ny lokon'ny nofony, dia tsy mandoko manga ny vavany raha hohanina manta.


==Madagasikara==
*''Vaccinium littorale''  (Hazo jerena eny amin'ny fasika amorontsiraka atsinanana izy ireo)&lt;ref&gt;[https://www.persee.fr/doc/jatba_0370-3681_1924_num_4_38_4224  H. Perrier de la Bathi, 1924. Sur quelques Plantes non cultivées de Madagascar à fruits comestibles ou utiles et sur la possibilité de leur culture. - Journal d'agriculture traditionnelle et de botanique appliquée  Année 1924  38  pp. 652-663]&lt;/ref&gt;
* ''Vaccinium emirnense''   Hook,  (kiraro mirefy 2 ka hatramin'ny 3 m ny haavony,  Madagasikara Avaratra sy Afovoany; 800-2500m, (Betsimisaraka: ''voantsikitra''))
* ''Vaccinium andringitrense''  H. Perrier de la Bathie (karazana manana voaroy lehibe, hita eny amin'ny toerana avo)
* ''Vaccinium madagascariense'' (Thouars ex Poir.) Sleumer&lt;ref&gt;[https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:334508-1 Kew Royal Botanical Garden]&lt;/ref&gt;
* ''Vaccinium secundiflorum'' Hook. ([[Fiteny malagasy|malagasy]]:''Kitiboka'' - Betsileo: ''Hazombohoka'', Madagasikara Avaratra sy Afovoany. Karazan-kazo izay fihinana ary tsara ny voany.

== Jereo koa ==

* [[Lamoty]] (mitovy anarana)

== Loharano sy fanamarihana ==

[[de:Heidelbeeren]]
[[Sokajy:Vaccinium]]
[[Sokajy : Hazo fihinam-boa]]</text>
      <sha1>tbaldyhxfhzsnxl0hsrrgreixy2mwan</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1136797</id>
      <parentid>1136796</parentid>
      <timestamp>2026-04-29T07:59:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HarryWurst</username>
        <id>36292</id>
      </contributor>
      <origin>1136797</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4803" sha1="0karr7xtovlaksix5vnsmk1xpov3nja" xml:space="preserve">[[File:Vaccinium corymbosum in The Netherlands.jpg|thumb|Ny Amerikanina ''Vaccinium corymbosum'' [[Fiteny frantsay|frantsay]]: ''myrtilles'' ]]
Ny '''voaramontsina''' na '''Voaramontsana''' na '''voantsikitra''' dia karazana [[zavamaniry]] mamony, ao amin' ny fianakaviana ''Ericaceae''. teratany eto [[Madagasikara]] ary hita any amin' ny faritra avaratra amin' i [[Môzambika]]. '''''Vaccinium emirnense''''' na '''''Vaccinium madagascariense''''' ny anarany ara-tsiansa. Ity karazana ity dia [[hazobotry]] maniry indrindra amin' ny faritra ambanin' ny zana-pehin-tany&lt;ref&gt;&lt;small&gt;Plants of the World Online, &quot;''[https://powo.science.kew.org/taxon/urn%3Alsid%3Aipni.org%3Anames%3A334508-1?utm_source=chatgpt.com Vaccinium madagascariense]''&quot;, ''powo.science.kew.org''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;. Amin' ny [[Fiteny malagasy|teny malagasy]] izy dia atao hoe '''lamoty''' koa nefa tsy tokony hampitovina amin' ny [[ramontsy]] izay atao hoe ''lamoty'' koa.

Karazana hazobotry mirefy 2 ka hatramin' ny 4&amp;nbsp;m ny haavony, manana ravina maitso mandavan-taona. Mena mainty ny voany rehefa masaka, mitovy habe amin' ny serizy, ary mivondrona madinika toy ny voaloboka&lt;ref&gt;&lt;small&gt;H. Perrier de la Bathie, &quot;[https://www.persee.fr/doc/jatba_0370-3681_1924_num_4_38_4224 Sur quelques Plantes non cultivées de Madagascar à fruits comestibles ou utiles et sur la possibilité de leur culture.]&quot;, Journal d'agriculture traditionnelle et de botanique appliquée  Année 1924  38  pp. 652-663, ''www.persee.fr''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&lt;small&gt;Mme Yvonne Trochain , &quot;'''[https://www.persee.fr/doc/jatba_0370-3681_1933_num_13_141_5233 Les Vaccinium comestibles (Suite et fin)]'''&quot;, Journal d'agriculture traditionnelle et de botanique appliquée  Année 1933  141  pp. 319-329, ''www.persee.fr''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;. Ity karazana ity dia tsy misy afa-tsy eto [[Madagasikara]], izay ampiasaina amin' ny fitsaboana nentim-paharazana isan-karazany&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;&lt;small&gt;&quot;[https://www.chatpfe.com/etude-de-la-maturation-des-fruits-de-voaramontsina-vaccinium-emirnense-ericaceae/ Etude de la maturation des fruits de &quot;Voaramontsina&quot; (''Vaccinium emirnense''-''Ericaceae'')]&quot;, ''www.chatpfe.com''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;.

Na dia tsy betsaka aza ny antontan-kevitra vosoratra momba ny fampiasana manokana ny voantsikitra, ny karazan-javamaniry ao amin' ny vondrona ''Vaccinium'' dia be mpitady amin' ny ankapobeny noho ny toetrany azo atao fanafody sy miaro amin' ny sela sy ny môlekiola ao amin'ny tenan' ny olombelona, ary ny voany dia azo hanina&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;.

Amin' ny ankapobeny, ny ''Vaccinium'' dia fantatra noho ny tombontsoany ara-pahasalamana azo avy aminy, indrindra noho ny fisian' ny antôsianinina sy ny pôlifenôlika hafa ao anatiny. Na izany aza, voafetra ihany ny fanadihadiana manokana momba ny ''Vaccinium emirnense''.

== Zavamaniry ambolena ==
[[File:Några lingon.jpg|thumb|''Airelle rouge'' (''Vaccinium vitis-idaea'']]
[[File:Vaccinium vitis-idaea L..jpg|thumb|''Vaccinium vitis-idaea '']]
Ny karazana ''Vaccinium'' 450 ka hatramin'ny 500 dia hita indrindra any amin'ny Ila Bolantany Avaratra.

Ny karazana mahazatra indrindra any [[Eoropa]] dia ny ''Myrtille'' na manga (''Vaccinium myrtillus'') sy ny ''Airelle rouge'' (''Vaccinium vitis-idaea'').

Mifanohitra amin'izany, ny manga ambolena matetika hita any amin'ny toeram-pivarotana lehibe Eoropeana dia tsy avy amin'ny myrtille Eoropeana teratany, fa avy amin'ny manga amerikana (''Vaccinium corymbosum'') sy ireo karazana hafa any Amerika Avaratra.

Satria mazava ny lokon'ny nofony, dia tsy mandoko manga ny vavany raha hohanina manta.


==Madagasikara==
*''Vaccinium littorale''  (Hazo jerena eny amin'ny fasika amorontsiraka atsinanana izy ireo)&lt;ref&gt;[https://www.persee.fr/doc/jatba_0370-3681_1924_num_4_38_4224  H. Perrier de la Bathi, 1924. Sur quelques Plantes non cultivées de Madagascar à fruits comestibles ou utiles et sur la possibilité de leur culture. - Journal d'agriculture traditionnelle et de botanique appliquée  Année 1924  38  pp. 652-663]&lt;/ref&gt;
* ''Vaccinium emirnense''   Hook,  (kiraro mirefy 2 ka hatramin'ny 3 m ny haavony,  Madagasikara Avaratra sy Afovoany; 800-2500m, ([[Betsimisaraka]]: ''voantsikitra''))
* ''Vaccinium andringitrense''  H. Perrier de la Bathie (karazana manana voaroy lehibe, hita eny amin'ny toerana avo)
* ''Vaccinium madagascariense'' (Thouars ex Poir.) Sleumer&lt;ref&gt;[https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:334508-1 Kew Royal Botanical Garden]&lt;/ref&gt;
* ''Vaccinium secundiflorum'' Hook. ([[Fiteny malagasy|malagasy]]:''Kitiboka'' - Betsileo: ''Hazombohoka'', Madagasikara Avaratra sy Afovoany. Karazan-kazo izay fihinana ary tsara ny voany.

== Jereo koa ==

* [[Lamoty]] (mitovy anarana)

== Loharano sy fanamarihana ==

[[de:Heidelbeeren]]
[[Sokajy:Vaccinium]]
[[Sokajy : Hazo fihinam-boa]]</text>
      <sha1>0karr7xtovlaksix5vnsmk1xpov3nja</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1136798</id>
      <parentid>1136797</parentid>
      <timestamp>2026-04-29T08:00:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HarryWurst</username>
        <id>36292</id>
      </contributor>
      <comment>/* Madagasikara */</comment>
      <origin>1136798</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4813" sha1="hgp4dop1r9w3ki8duuhtqned7ndd6t6" xml:space="preserve">[[File:Vaccinium corymbosum in The Netherlands.jpg|thumb|Ny Amerikanina ''Vaccinium corymbosum'' [[Fiteny frantsay|frantsay]]: ''myrtilles'' ]]
Ny '''voaramontsina''' na '''Voaramontsana''' na '''voantsikitra''' dia karazana [[zavamaniry]] mamony, ao amin' ny fianakaviana ''Ericaceae''. teratany eto [[Madagasikara]] ary hita any amin' ny faritra avaratra amin' i [[Môzambika]]. '''''Vaccinium emirnense''''' na '''''Vaccinium madagascariense''''' ny anarany ara-tsiansa. Ity karazana ity dia [[hazobotry]] maniry indrindra amin' ny faritra ambanin' ny zana-pehin-tany&lt;ref&gt;&lt;small&gt;Plants of the World Online, &quot;''[https://powo.science.kew.org/taxon/urn%3Alsid%3Aipni.org%3Anames%3A334508-1?utm_source=chatgpt.com Vaccinium madagascariense]''&quot;, ''powo.science.kew.org''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;. Amin' ny [[Fiteny malagasy|teny malagasy]] izy dia atao hoe '''lamoty''' koa nefa tsy tokony hampitovina amin' ny [[ramontsy]] izay atao hoe ''lamoty'' koa.

Karazana hazobotry mirefy 2 ka hatramin' ny 4&amp;nbsp;m ny haavony, manana ravina maitso mandavan-taona. Mena mainty ny voany rehefa masaka, mitovy habe amin' ny serizy, ary mivondrona madinika toy ny voaloboka&lt;ref&gt;&lt;small&gt;H. Perrier de la Bathie, &quot;[https://www.persee.fr/doc/jatba_0370-3681_1924_num_4_38_4224 Sur quelques Plantes non cultivées de Madagascar à fruits comestibles ou utiles et sur la possibilité de leur culture.]&quot;, Journal d'agriculture traditionnelle et de botanique appliquée  Année 1924  38  pp. 652-663, ''www.persee.fr''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&lt;small&gt;Mme Yvonne Trochain , &quot;'''[https://www.persee.fr/doc/jatba_0370-3681_1933_num_13_141_5233 Les Vaccinium comestibles (Suite et fin)]'''&quot;, Journal d'agriculture traditionnelle et de botanique appliquée  Année 1933  141  pp. 319-329, ''www.persee.fr''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;. Ity karazana ity dia tsy misy afa-tsy eto [[Madagasikara]], izay ampiasaina amin' ny fitsaboana nentim-paharazana isan-karazany&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;&lt;small&gt;&quot;[https://www.chatpfe.com/etude-de-la-maturation-des-fruits-de-voaramontsina-vaccinium-emirnense-ericaceae/ Etude de la maturation des fruits de &quot;Voaramontsina&quot; (''Vaccinium emirnense''-''Ericaceae'')]&quot;, ''www.chatpfe.com''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;.

Na dia tsy betsaka aza ny antontan-kevitra vosoratra momba ny fampiasana manokana ny voantsikitra, ny karazan-javamaniry ao amin' ny vondrona ''Vaccinium'' dia be mpitady amin' ny ankapobeny noho ny toetrany azo atao fanafody sy miaro amin' ny sela sy ny môlekiola ao amin'ny tenan' ny olombelona, ary ny voany dia azo hanina&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;.

Amin' ny ankapobeny, ny ''Vaccinium'' dia fantatra noho ny tombontsoany ara-pahasalamana azo avy aminy, indrindra noho ny fisian' ny antôsianinina sy ny pôlifenôlika hafa ao anatiny. Na izany aza, voafetra ihany ny fanadihadiana manokana momba ny ''Vaccinium emirnense''.

== Zavamaniry ambolena ==
[[File:Några lingon.jpg|thumb|''Airelle rouge'' (''Vaccinium vitis-idaea'']]
[[File:Vaccinium vitis-idaea L..jpg|thumb|''Vaccinium vitis-idaea '']]
Ny karazana ''Vaccinium'' 450 ka hatramin'ny 500 dia hita indrindra any amin'ny Ila Bolantany Avaratra.

Ny karazana mahazatra indrindra any [[Eoropa]] dia ny ''Myrtille'' na manga (''Vaccinium myrtillus'') sy ny ''Airelle rouge'' (''Vaccinium vitis-idaea'').

Mifanohitra amin'izany, ny manga ambolena matetika hita any amin'ny toeram-pivarotana lehibe Eoropeana dia tsy avy amin'ny myrtille Eoropeana teratany, fa avy amin'ny manga amerikana (''Vaccinium corymbosum'') sy ireo karazana hafa any Amerika Avaratra.

Satria mazava ny lokon'ny nofony, dia tsy mandoko manga ny vavany raha hohanina manta.


==Madagasikara==
*'''Vaccinium littorale'''  (Hazo jerena eny amin'ny fasika amorontsiraka atsinanana izy ireo)&lt;ref&gt;[https://www.persee.fr/doc/jatba_0370-3681_1924_num_4_38_4224  H. Perrier de la Bathi, 1924. Sur quelques Plantes non cultivées de Madagascar à fruits comestibles ou utiles et sur la possibilité de leur culture. - Journal d'agriculture traditionnelle et de botanique appliquée  Année 1924  38  pp. 652-663]&lt;/ref&gt;
* '''Vaccinium emirnense'''   Hook,  (kiraro mirefy 2 ka hatramin'ny 3 m ny haavony,  Madagasikara Avaratra sy Afovoany; 800-2500m, ([[Betsimisaraka]]: ''voantsikitra''))
* '''Vaccinium andringitrense'''  H. Perrier de la Bathie (karazana manana voaroy lehibe, hita eny amin'ny toerana avo)
* '''Vaccinium madagascariense''' (Thouars ex Poir.) Sleumer&lt;ref&gt;[https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:334508-1 Kew Royal Botanical Garden]&lt;/ref&gt;
* '''Vaccinium secundiflorum''' Hook. ([[Fiteny malagasy|malagasy]]:''Kitiboka'' - Betsileo: ''Hazombohoka'', Madagasikara Avaratra sy Afovoany. Karazan-kazo izay fihinana ary tsara ny voany.

== Jereo koa ==

* [[Lamoty]] (mitovy anarana)

== Loharano sy fanamarihana ==

[[de:Heidelbeeren]]
[[Sokajy:Vaccinium]]
[[Sokajy : Hazo fihinam-boa]]</text>
      <sha1>hgp4dop1r9w3ki8duuhtqned7ndd6t6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1136799</id>
      <parentid>1136798</parentid>
      <timestamp>2026-04-29T08:04:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HarryWurst</username>
        <id>36292</id>
      </contributor>
      <comment>/* Madagasikara */</comment>
      <origin>1136799</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4990" sha1="pimk8mjc8x2rtfht60o8qla409r7lxw" xml:space="preserve">[[File:Vaccinium corymbosum in The Netherlands.jpg|thumb|Ny Amerikanina ''Vaccinium corymbosum'' [[Fiteny frantsay|frantsay]]: ''myrtilles'' ]]
Ny '''voaramontsina''' na '''Voaramontsana''' na '''voantsikitra''' dia karazana [[zavamaniry]] mamony, ao amin' ny fianakaviana ''Ericaceae''. teratany eto [[Madagasikara]] ary hita any amin' ny faritra avaratra amin' i [[Môzambika]]. '''''Vaccinium emirnense''''' na '''''Vaccinium madagascariense''''' ny anarany ara-tsiansa. Ity karazana ity dia [[hazobotry]] maniry indrindra amin' ny faritra ambanin' ny zana-pehin-tany&lt;ref&gt;&lt;small&gt;Plants of the World Online, &quot;''[https://powo.science.kew.org/taxon/urn%3Alsid%3Aipni.org%3Anames%3A334508-1?utm_source=chatgpt.com Vaccinium madagascariense]''&quot;, ''powo.science.kew.org''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;. Amin' ny [[Fiteny malagasy|teny malagasy]] izy dia atao hoe '''lamoty''' koa nefa tsy tokony hampitovina amin' ny [[ramontsy]] izay atao hoe ''lamoty'' koa.

Karazana hazobotry mirefy 2 ka hatramin' ny 4&amp;nbsp;m ny haavony, manana ravina maitso mandavan-taona. Mena mainty ny voany rehefa masaka, mitovy habe amin' ny serizy, ary mivondrona madinika toy ny voaloboka&lt;ref&gt;&lt;small&gt;H. Perrier de la Bathie, &quot;[https://www.persee.fr/doc/jatba_0370-3681_1924_num_4_38_4224 Sur quelques Plantes non cultivées de Madagascar à fruits comestibles ou utiles et sur la possibilité de leur culture.]&quot;, Journal d'agriculture traditionnelle et de botanique appliquée  Année 1924  38  pp. 652-663, ''www.persee.fr''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&lt;small&gt;Mme Yvonne Trochain , &quot;'''[https://www.persee.fr/doc/jatba_0370-3681_1933_num_13_141_5233 Les Vaccinium comestibles (Suite et fin)]'''&quot;, Journal d'agriculture traditionnelle et de botanique appliquée  Année 1933  141  pp. 319-329, ''www.persee.fr''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;. Ity karazana ity dia tsy misy afa-tsy eto [[Madagasikara]], izay ampiasaina amin' ny fitsaboana nentim-paharazana isan-karazany&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;&lt;small&gt;&quot;[https://www.chatpfe.com/etude-de-la-maturation-des-fruits-de-voaramontsina-vaccinium-emirnense-ericaceae/ Etude de la maturation des fruits de &quot;Voaramontsina&quot; (''Vaccinium emirnense''-''Ericaceae'')]&quot;, ''www.chatpfe.com''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;.

Na dia tsy betsaka aza ny antontan-kevitra vosoratra momba ny fampiasana manokana ny voantsikitra, ny karazan-javamaniry ao amin' ny vondrona ''Vaccinium'' dia be mpitady amin' ny ankapobeny noho ny toetrany azo atao fanafody sy miaro amin' ny sela sy ny môlekiola ao amin'ny tenan' ny olombelona, ary ny voany dia azo hanina&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;.

Amin' ny ankapobeny, ny ''Vaccinium'' dia fantatra noho ny tombontsoany ara-pahasalamana azo avy aminy, indrindra noho ny fisian' ny antôsianinina sy ny pôlifenôlika hafa ao anatiny. Na izany aza, voafetra ihany ny fanadihadiana manokana momba ny ''Vaccinium emirnense''.

== Zavamaniry ambolena ==
[[File:Några lingon.jpg|thumb|''Airelle rouge'' (''Vaccinium vitis-idaea'']]
[[File:Vaccinium vitis-idaea L..jpg|thumb|''Vaccinium vitis-idaea '']]
Ny karazana ''Vaccinium'' 450 ka hatramin'ny 500 dia hita indrindra any amin'ny Ila Bolantany Avaratra.

Ny karazana mahazatra indrindra any [[Eoropa]] dia ny ''Myrtille'' na manga (''Vaccinium myrtillus'') sy ny ''Airelle rouge'' (''Vaccinium vitis-idaea'').

Mifanohitra amin'izany, ny manga ambolena matetika hita any amin'ny toeram-pivarotana lehibe Eoropeana dia tsy avy amin'ny myrtille Eoropeana teratany, fa avy amin'ny manga amerikana (''Vaccinium corymbosum'') sy ireo karazana hafa any Amerika Avaratra.

Satria mazava ny lokon'ny nofony, dia tsy mandoko manga ny vavany raha hohanina manta.


==Madagasikara==
*'''Vaccinium littorale'''  (Hazo jerena eny amin'ny fasika amorontsiraka atsinanana izy ireo)&lt;ref&gt;[https://www.persee.fr/doc/jatba_0370-3681_1924_num_4_38_4224  H. Perrier de la Bathi, 1924. Sur quelques Plantes non cultivées de Madagascar à fruits comestibles ou utiles et sur la possibilité de leur culture. - Journal d'agriculture traditionnelle et de botanique appliquée  Année 1924  38  pp. 652-663]&lt;/ref&gt;
* '''Vaccinium emirnense'''   Hook,  (kiraro mirefy 2 ka hatramin'ny 3 m ny haavony,  Madagasikara Avaratra sy Afovoany; 800-2500m, ([[Betsimisaraka]]: ''voantsikitra''))
* '''Vaccinium andringitrense'''  H. Perrier de la Bathie (karazana manana voaroy lehibe, hita eny amin'ny toerana avo)
* '''Vaccinium madagascariense''' (Thouars ex Poir.) Sleumer&lt;ref&gt;[https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:334508-1 Kew Royal Botanical Garden]&lt;/ref&gt; - Kirihitra, avy any avaratra ka hatrany atsimon'i Madagasikara (Fort-Dauphin), morontsiraka atsinanana, tany afovoany&lt;ref&gt;[https://www.gbif.org/species/4171072 gbif.org]&lt;/ref&gt;
* '''Vaccinium secundiflorum''' Hook. ([[Fiteny malagasy|malagasy]]:''Kitiboka'' - Betsileo: ''Hazombohoka'', Madagasikara Avaratra sy Afovoany. Karazan-kazo izay fihinana ary tsara ny voany.

== Jereo koa ==

* [[Lamoty]] (mitovy anarana)

== Loharano sy fanamarihana ==

[[de:Heidelbeeren]]
[[Sokajy:Vaccinium]]
[[Sokajy : Hazo fihinam-boa]]</text>
      <sha1>pimk8mjc8x2rtfht60o8qla409r7lxw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1136800</id>
      <parentid>1136799</parentid>
      <timestamp>2026-04-29T08:10:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HarryWurst</username>
        <id>36292</id>
      </contributor>
      <comment>/* Madagasikara */</comment>
      <origin>1136800</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5285" sha1="8z9wool47ajgx8c70wjkf1uxa13v3f3" xml:space="preserve">[[File:Vaccinium corymbosum in The Netherlands.jpg|thumb|Ny Amerikanina ''Vaccinium corymbosum'' [[Fiteny frantsay|frantsay]]: ''myrtilles'' ]]
Ny '''voaramontsina''' na '''Voaramontsana''' na '''voantsikitra''' dia karazana [[zavamaniry]] mamony, ao amin' ny fianakaviana ''Ericaceae''. teratany eto [[Madagasikara]] ary hita any amin' ny faritra avaratra amin' i [[Môzambika]]. '''''Vaccinium emirnense''''' na '''''Vaccinium madagascariense''''' ny anarany ara-tsiansa. Ity karazana ity dia [[hazobotry]] maniry indrindra amin' ny faritra ambanin' ny zana-pehin-tany&lt;ref&gt;&lt;small&gt;Plants of the World Online, &quot;''[https://powo.science.kew.org/taxon/urn%3Alsid%3Aipni.org%3Anames%3A334508-1?utm_source=chatgpt.com Vaccinium madagascariense]''&quot;, ''powo.science.kew.org''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;. Amin' ny [[Fiteny malagasy|teny malagasy]] izy dia atao hoe '''lamoty''' koa nefa tsy tokony hampitovina amin' ny [[ramontsy]] izay atao hoe ''lamoty'' koa.

Karazana hazobotry mirefy 2 ka hatramin' ny 4&amp;nbsp;m ny haavony, manana ravina maitso mandavan-taona. Mena mainty ny voany rehefa masaka, mitovy habe amin' ny serizy, ary mivondrona madinika toy ny voaloboka&lt;ref&gt;&lt;small&gt;H. Perrier de la Bathie, &quot;[https://www.persee.fr/doc/jatba_0370-3681_1924_num_4_38_4224 Sur quelques Plantes non cultivées de Madagascar à fruits comestibles ou utiles et sur la possibilité de leur culture.]&quot;, Journal d'agriculture traditionnelle et de botanique appliquée  Année 1924  38  pp. 652-663, ''www.persee.fr''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&lt;small&gt;Mme Yvonne Trochain , &quot;'''[https://www.persee.fr/doc/jatba_0370-3681_1933_num_13_141_5233 Les Vaccinium comestibles (Suite et fin)]'''&quot;, Journal d'agriculture traditionnelle et de botanique appliquée  Année 1933  141  pp. 319-329, ''www.persee.fr''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;. Ity karazana ity dia tsy misy afa-tsy eto [[Madagasikara]], izay ampiasaina amin' ny fitsaboana nentim-paharazana isan-karazany&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;&lt;small&gt;&quot;[https://www.chatpfe.com/etude-de-la-maturation-des-fruits-de-voaramontsina-vaccinium-emirnense-ericaceae/ Etude de la maturation des fruits de &quot;Voaramontsina&quot; (''Vaccinium emirnense''-''Ericaceae'')]&quot;, ''www.chatpfe.com''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;.

Na dia tsy betsaka aza ny antontan-kevitra vosoratra momba ny fampiasana manokana ny voantsikitra, ny karazan-javamaniry ao amin' ny vondrona ''Vaccinium'' dia be mpitady amin' ny ankapobeny noho ny toetrany azo atao fanafody sy miaro amin' ny sela sy ny môlekiola ao amin'ny tenan' ny olombelona, ary ny voany dia azo hanina&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;.

Amin' ny ankapobeny, ny ''Vaccinium'' dia fantatra noho ny tombontsoany ara-pahasalamana azo avy aminy, indrindra noho ny fisian' ny antôsianinina sy ny pôlifenôlika hafa ao anatiny. Na izany aza, voafetra ihany ny fanadihadiana manokana momba ny ''Vaccinium emirnense''.

== Zavamaniry ambolena ==
[[File:Några lingon.jpg|thumb|''Airelle rouge'' (''Vaccinium vitis-idaea'']]
[[File:Vaccinium vitis-idaea L..jpg|thumb|''Vaccinium vitis-idaea '']]
Ny karazana ''Vaccinium'' 450 ka hatramin'ny 500 dia hita indrindra any amin'ny Ila Bolantany Avaratra.

Ny karazana mahazatra indrindra any [[Eoropa]] dia ny ''Myrtille'' na manga (''Vaccinium myrtillus'') sy ny ''Airelle rouge'' (''Vaccinium vitis-idaea'').

Mifanohitra amin'izany, ny manga ambolena matetika hita any amin'ny toeram-pivarotana lehibe Eoropeana dia tsy avy amin'ny myrtille Eoropeana teratany, fa avy amin'ny manga amerikana (''Vaccinium corymbosum'') sy ireo karazana hafa any Amerika Avaratra.

Satria mazava ny lokon'ny nofony, dia tsy mandoko manga ny vavany raha hohanina manta.


==Madagasikara==
*'''Vaccinium littorale'''  (Hazo jerena eny amin'ny fasika amorontsiraka atsinanana izy ireo)&lt;ref&gt;[https://www.persee.fr/doc/jatba_0370-3681_1924_num_4_38_4224  H. Perrier de la Bathi, 1924. Sur quelques Plantes non cultivées de Madagascar à fruits comestibles ou utiles et sur la possibilité de leur culture. - Journal d'agriculture traditionnelle et de botanique appliquée  Année 1924  38  pp. 652-663]&lt;/ref&gt;
* '''Vaccinium emirnense'''   Hook,  (kiraro mirefy 2 ka hatramin'ny 3 m ny haavony,  Madagasikara Avaratra sy Afovoany; 800-2500m, ([[Betsimisaraka]]: ''voantsikitra''))
* '''Vaccinium andringitrense'''  H. Perrier de la Bathie (karazana manana voaroy lehibe, hita eny amin'ny toerana avo)
* '''Vaccinium madagascariense''' (Thouars ex Poir.) Sleumer&lt;ref&gt;[https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:334508-1 Kew Royal Botanical Garden]&lt;/ref&gt; - Kirihitra, avy any avaratra ka hatrany atsimon'i Madagasikara (Fort-Dauphin), morontsiraka atsinanana, tany afovoany&lt;ref&gt;[https://www.gbif.org/species/4171072 gbif.org]&lt;/ref&gt;
Kirihitra kely. Mifandimby sady boribory lavalava ny raviny. Miendrika silaka eo amin'ny fotony izy ireo. Kely ny nifiny. Mivondrona ao amin'ny vatan'ny sampany ny tsimoka voninkazo. Voaroy mena ny voany.&lt;ref&gt;[https://edibleplantdb.org/plants/32013/vaccinium-madagascariense Edibleplants]&lt;/ref&gt;
* '''Vaccinium secundiflorum''' Hook. ([[Fiteny malagasy|malagasy]]:''Kitiboka'' - Betsileo: ''Hazombohoka'', Madagasikara Avaratra sy Afovoany. Karazan-kazo izay fihinana ary tsara ny voany.

== Jereo koa ==

* [[Lamoty]] (mitovy anarana)

== Loharano sy fanamarihana ==

[[de:Heidelbeeren]]
[[Sokajy:Vaccinium]]
[[Sokajy : Hazo fihinam-boa]]</text>
      <sha1>8z9wool47ajgx8c70wjkf1uxa13v3f3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1136801</id>
      <parentid>1136800</parentid>
      <timestamp>2026-04-29T08:10:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HarryWurst</username>
        <id>36292</id>
      </contributor>
      <comment>/* Madagasikara */</comment>
      <origin>1136801</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5295" sha1="avwp98gztjgyaurha19ytj0dgpwe98q" xml:space="preserve">[[File:Vaccinium corymbosum in The Netherlands.jpg|thumb|Ny Amerikanina ''Vaccinium corymbosum'' [[Fiteny frantsay|frantsay]]: ''myrtilles'' ]]
Ny '''voaramontsina''' na '''Voaramontsana''' na '''voantsikitra''' dia karazana [[zavamaniry]] mamony, ao amin' ny fianakaviana ''Ericaceae''. teratany eto [[Madagasikara]] ary hita any amin' ny faritra avaratra amin' i [[Môzambika]]. '''''Vaccinium emirnense''''' na '''''Vaccinium madagascariense''''' ny anarany ara-tsiansa. Ity karazana ity dia [[hazobotry]] maniry indrindra amin' ny faritra ambanin' ny zana-pehin-tany&lt;ref&gt;&lt;small&gt;Plants of the World Online, &quot;''[https://powo.science.kew.org/taxon/urn%3Alsid%3Aipni.org%3Anames%3A334508-1?utm_source=chatgpt.com Vaccinium madagascariense]''&quot;, ''powo.science.kew.org''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;. Amin' ny [[Fiteny malagasy|teny malagasy]] izy dia atao hoe '''lamoty''' koa nefa tsy tokony hampitovina amin' ny [[ramontsy]] izay atao hoe ''lamoty'' koa.

Karazana hazobotry mirefy 2 ka hatramin' ny 4&amp;nbsp;m ny haavony, manana ravina maitso mandavan-taona. Mena mainty ny voany rehefa masaka, mitovy habe amin' ny serizy, ary mivondrona madinika toy ny voaloboka&lt;ref&gt;&lt;small&gt;H. Perrier de la Bathie, &quot;[https://www.persee.fr/doc/jatba_0370-3681_1924_num_4_38_4224 Sur quelques Plantes non cultivées de Madagascar à fruits comestibles ou utiles et sur la possibilité de leur culture.]&quot;, Journal d'agriculture traditionnelle et de botanique appliquée  Année 1924  38  pp. 652-663, ''www.persee.fr''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&lt;small&gt;Mme Yvonne Trochain , &quot;'''[https://www.persee.fr/doc/jatba_0370-3681_1933_num_13_141_5233 Les Vaccinium comestibles (Suite et fin)]'''&quot;, Journal d'agriculture traditionnelle et de botanique appliquée  Année 1933  141  pp. 319-329, ''www.persee.fr''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;. Ity karazana ity dia tsy misy afa-tsy eto [[Madagasikara]], izay ampiasaina amin' ny fitsaboana nentim-paharazana isan-karazany&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;&lt;small&gt;&quot;[https://www.chatpfe.com/etude-de-la-maturation-des-fruits-de-voaramontsina-vaccinium-emirnense-ericaceae/ Etude de la maturation des fruits de &quot;Voaramontsina&quot; (''Vaccinium emirnense''-''Ericaceae'')]&quot;, ''www.chatpfe.com''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;.

Na dia tsy betsaka aza ny antontan-kevitra vosoratra momba ny fampiasana manokana ny voantsikitra, ny karazan-javamaniry ao amin' ny vondrona ''Vaccinium'' dia be mpitady amin' ny ankapobeny noho ny toetrany azo atao fanafody sy miaro amin' ny sela sy ny môlekiola ao amin'ny tenan' ny olombelona, ary ny voany dia azo hanina&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;.

Amin' ny ankapobeny, ny ''Vaccinium'' dia fantatra noho ny tombontsoany ara-pahasalamana azo avy aminy, indrindra noho ny fisian' ny antôsianinina sy ny pôlifenôlika hafa ao anatiny. Na izany aza, voafetra ihany ny fanadihadiana manokana momba ny ''Vaccinium emirnense''.

== Zavamaniry ambolena ==
[[File:Några lingon.jpg|thumb|''Airelle rouge'' (''Vaccinium vitis-idaea'']]
[[File:Vaccinium vitis-idaea L..jpg|thumb|''Vaccinium vitis-idaea '']]
Ny karazana ''Vaccinium'' 450 ka hatramin'ny 500 dia hita indrindra any amin'ny Ila Bolantany Avaratra.

Ny karazana mahazatra indrindra any [[Eoropa]] dia ny ''Myrtille'' na manga (''Vaccinium myrtillus'') sy ny ''Airelle rouge'' (''Vaccinium vitis-idaea'').

Mifanohitra amin'izany, ny manga ambolena matetika hita any amin'ny toeram-pivarotana lehibe Eoropeana dia tsy avy amin'ny myrtille Eoropeana teratany, fa avy amin'ny manga amerikana (''Vaccinium corymbosum'') sy ireo karazana hafa any Amerika Avaratra.

Satria mazava ny lokon'ny nofony, dia tsy mandoko manga ny vavany raha hohanina manta.


==Madagasikara==
*'''Vaccinium littorale'''  (Hazo jerena eny amin'ny fasika amorontsiraka atsinanana izy ireo)&lt;ref&gt;[https://www.persee.fr/doc/jatba_0370-3681_1924_num_4_38_4224  H. Perrier de la Bathi, 1924. Sur quelques Plantes non cultivées de Madagascar à fruits comestibles ou utiles et sur la possibilité de leur culture. - Journal d'agriculture traditionnelle et de botanique appliquée  Année 1924  38  pp. 652-663]&lt;/ref&gt;
* '''Vaccinium emirnense'''   Hook,  (kiraro mirefy 2 ka hatramin'ny 3 m ny haavony,  Madagasikara Avaratra sy Afovoany; 800-2500m, ([[Betsimisaraka]]: ''voantsikitra''))
* '''Vaccinium andringitrense'''  H. Perrier de la Bathie (karazana manana voaroy lehibe, hita eny amin'ny toerana avo)
* '''Vaccinium madagascariense''' (Thouars ex Poir.) Sleumer&lt;ref&gt;[https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:334508-1 Kew Royal Botanical Garden]&lt;/ref&gt; - Kirihitra, avy any avaratra ka hatrany atsimon'i Madagasikara (Fort-Dauphin), morontsiraka atsinanana, tany afovoany&lt;ref&gt;[https://www.gbif.org/species/4171072 gbif.org]&lt;/ref&gt;
Kirihitra kely. Mifandimby sady boribory lavalava ny raviny. Miendrika silaka eo amin'ny fotony izy ireo. Kely ny nifiny. Mivondrona ao amin'ny vatan'ny sampany ny tsimoka voninkazo. Voaroy mena ny voany. 800-2500m&lt;ref&gt;[https://edibleplantdb.org/plants/32013/vaccinium-madagascariense Edibleplants]&lt;/ref&gt;
* '''Vaccinium secundiflorum''' Hook. ([[Fiteny malagasy|malagasy]]:''Kitiboka'' - Betsileo: ''Hazombohoka'', Madagasikara Avaratra sy Afovoany. Karazan-kazo izay fihinana ary tsara ny voany.

== Jereo koa ==

* [[Lamoty]] (mitovy anarana)

== Loharano sy fanamarihana ==

[[de:Heidelbeeren]]
[[Sokajy:Vaccinium]]
[[Sokajy : Hazo fihinam-boa]]</text>
      <sha1>avwp98gztjgyaurha19ytj0dgpwe98q</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1136802</id>
      <parentid>1136801</parentid>
      <timestamp>2026-04-29T08:11:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HarryWurst</username>
        <id>36292</id>
      </contributor>
      <comment>/* Madagasikara */</comment>
      <origin>1136802</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5295" sha1="17eiduugz9d67jp2dfhl5jz2lp2et9f" xml:space="preserve">[[File:Vaccinium corymbosum in The Netherlands.jpg|thumb|Ny Amerikanina ''Vaccinium corymbosum'' [[Fiteny frantsay|frantsay]]: ''myrtilles'' ]]
Ny '''voaramontsina''' na '''Voaramontsana''' na '''voantsikitra''' dia karazana [[zavamaniry]] mamony, ao amin' ny fianakaviana ''Ericaceae''. teratany eto [[Madagasikara]] ary hita any amin' ny faritra avaratra amin' i [[Môzambika]]. '''''Vaccinium emirnense''''' na '''''Vaccinium madagascariense''''' ny anarany ara-tsiansa. Ity karazana ity dia [[hazobotry]] maniry indrindra amin' ny faritra ambanin' ny zana-pehin-tany&lt;ref&gt;&lt;small&gt;Plants of the World Online, &quot;''[https://powo.science.kew.org/taxon/urn%3Alsid%3Aipni.org%3Anames%3A334508-1?utm_source=chatgpt.com Vaccinium madagascariense]''&quot;, ''powo.science.kew.org''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;. Amin' ny [[Fiteny malagasy|teny malagasy]] izy dia atao hoe '''lamoty''' koa nefa tsy tokony hampitovina amin' ny [[ramontsy]] izay atao hoe ''lamoty'' koa.

Karazana hazobotry mirefy 2 ka hatramin' ny 4&amp;nbsp;m ny haavony, manana ravina maitso mandavan-taona. Mena mainty ny voany rehefa masaka, mitovy habe amin' ny serizy, ary mivondrona madinika toy ny voaloboka&lt;ref&gt;&lt;small&gt;H. Perrier de la Bathie, &quot;[https://www.persee.fr/doc/jatba_0370-3681_1924_num_4_38_4224 Sur quelques Plantes non cultivées de Madagascar à fruits comestibles ou utiles et sur la possibilité de leur culture.]&quot;, Journal d'agriculture traditionnelle et de botanique appliquée  Année 1924  38  pp. 652-663, ''www.persee.fr''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&lt;small&gt;Mme Yvonne Trochain , &quot;'''[https://www.persee.fr/doc/jatba_0370-3681_1933_num_13_141_5233 Les Vaccinium comestibles (Suite et fin)]'''&quot;, Journal d'agriculture traditionnelle et de botanique appliquée  Année 1933  141  pp. 319-329, ''www.persee.fr''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;. Ity karazana ity dia tsy misy afa-tsy eto [[Madagasikara]], izay ampiasaina amin' ny fitsaboana nentim-paharazana isan-karazany&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;&lt;small&gt;&quot;[https://www.chatpfe.com/etude-de-la-maturation-des-fruits-de-voaramontsina-vaccinium-emirnense-ericaceae/ Etude de la maturation des fruits de &quot;Voaramontsina&quot; (''Vaccinium emirnense''-''Ericaceae'')]&quot;, ''www.chatpfe.com''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;.

Na dia tsy betsaka aza ny antontan-kevitra vosoratra momba ny fampiasana manokana ny voantsikitra, ny karazan-javamaniry ao amin' ny vondrona ''Vaccinium'' dia be mpitady amin' ny ankapobeny noho ny toetrany azo atao fanafody sy miaro amin' ny sela sy ny môlekiola ao amin'ny tenan' ny olombelona, ary ny voany dia azo hanina&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;.

Amin' ny ankapobeny, ny ''Vaccinium'' dia fantatra noho ny tombontsoany ara-pahasalamana azo avy aminy, indrindra noho ny fisian' ny antôsianinina sy ny pôlifenôlika hafa ao anatiny. Na izany aza, voafetra ihany ny fanadihadiana manokana momba ny ''Vaccinium emirnense''.

== Zavamaniry ambolena ==
[[File:Några lingon.jpg|thumb|''Airelle rouge'' (''Vaccinium vitis-idaea'']]
[[File:Vaccinium vitis-idaea L..jpg|thumb|''Vaccinium vitis-idaea '']]
Ny karazana ''Vaccinium'' 450 ka hatramin'ny 500 dia hita indrindra any amin'ny Ila Bolantany Avaratra.

Ny karazana mahazatra indrindra any [[Eoropa]] dia ny ''Myrtille'' na manga (''Vaccinium myrtillus'') sy ny ''Airelle rouge'' (''Vaccinium vitis-idaea'').

Mifanohitra amin'izany, ny manga ambolena matetika hita any amin'ny toeram-pivarotana lehibe Eoropeana dia tsy avy amin'ny myrtille Eoropeana teratany, fa avy amin'ny manga amerikana (''Vaccinium corymbosum'') sy ireo karazana hafa any Amerika Avaratra.

Satria mazava ny lokon'ny nofony, dia tsy mandoko manga ny vavany raha hohanina manta.


==Madagasikara==
*'''Vaccinium littorale'''  (Hazo jerena eny amin'ny fasika amorontsiraka atsinanana izy ireo)&lt;ref&gt;[https://www.persee.fr/doc/jatba_0370-3681_1924_num_4_38_4224  H. Perrier de la Bathi, 1924. Sur quelques Plantes non cultivées de Madagascar à fruits comestibles ou utiles et sur la possibilité de leur culture. - Journal d'agriculture traditionnelle et de botanique appliquée  Année 1924  38  pp. 652-663]&lt;/ref&gt;
* '''Vaccinium emirnense'''   Hook,  (kiraro mirefy 2 ka hatramin'ny 3 m ny haavony,  Madagasikara Avaratra sy Afovoany; 800-2500m, ([[Betsimisaraka]]: ''voantsikitra''))
* '''Vaccinium andringitrense'''  H. Perrier de la Bathie (karazana manana voaroy lehibe, hita eny amin'ny toerana avo)
* '''Vaccinium madagascariense''' (Thouars ex Poir.) Sleumer&lt;ref&gt;[https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:334508-1 Kew Royal Botanical Garden]&lt;/ref&gt; - Kirihitra, avy any avaratra ka hatrany atsimon'i Madagasikara (Fort-Dauphin), morontsiraka atsinanana, tany afovoany&lt;ref&gt;[https://www.gbif.org/species/4171072 gbif.org]&lt;/ref&gt; Kirihitra kely. Mifandimby sady boribory lavalava ny raviny. Miendrika silaka eo amin'ny fotony izy ireo. Kely ny nifiny. Mivondrona ao amin'ny vatan'ny sampany ny tsimoka voninkazo. Voaroy mena ny voany. 800-2500m&lt;ref&gt;[https://edibleplantdb.org/plants/32013/vaccinium-madagascariense Edibleplants]&lt;/ref&gt;
* '''Vaccinium secundiflorum''' Hook. ([[Fiteny malagasy|malagasy]]:''Kitiboka'' - Betsileo: ''Hazombohoka'', Madagasikara Avaratra sy Afovoany. Karazan-kazo izay fihinana ary tsara ny voany.

== Jereo koa ==

* [[Lamoty]] (mitovy anarana)

== Loharano sy fanamarihana ==

[[de:Heidelbeeren]]
[[Sokajy:Vaccinium]]
[[Sokajy : Hazo fihinam-boa]]</text>
      <sha1>17eiduugz9d67jp2dfhl5jz2lp2et9f</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1136803</id>
      <parentid>1136802</parentid>
      <timestamp>2026-04-29T08:14:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HarryWurst</username>
        <id>36292</id>
      </contributor>
      <comment>/* Zavamaniry ambolena */</comment>
      <origin>1136803</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5394" sha1="4xibgl8xc0hi0akqkyz0l1fl63lrw9a" xml:space="preserve">[[File:Vaccinium corymbosum in The Netherlands.jpg|thumb|Ny Amerikanina ''Vaccinium corymbosum'' [[Fiteny frantsay|frantsay]]: ''myrtilles'' ]]
Ny '''voaramontsina''' na '''Voaramontsana''' na '''voantsikitra''' dia karazana [[zavamaniry]] mamony, ao amin' ny fianakaviana ''Ericaceae''. teratany eto [[Madagasikara]] ary hita any amin' ny faritra avaratra amin' i [[Môzambika]]. '''''Vaccinium emirnense''''' na '''''Vaccinium madagascariense''''' ny anarany ara-tsiansa. Ity karazana ity dia [[hazobotry]] maniry indrindra amin' ny faritra ambanin' ny zana-pehin-tany&lt;ref&gt;&lt;small&gt;Plants of the World Online, &quot;''[https://powo.science.kew.org/taxon/urn%3Alsid%3Aipni.org%3Anames%3A334508-1?utm_source=chatgpt.com Vaccinium madagascariense]''&quot;, ''powo.science.kew.org''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;. Amin' ny [[Fiteny malagasy|teny malagasy]] izy dia atao hoe '''lamoty''' koa nefa tsy tokony hampitovina amin' ny [[ramontsy]] izay atao hoe ''lamoty'' koa.

Karazana hazobotry mirefy 2 ka hatramin' ny 4&amp;nbsp;m ny haavony, manana ravina maitso mandavan-taona. Mena mainty ny voany rehefa masaka, mitovy habe amin' ny serizy, ary mivondrona madinika toy ny voaloboka&lt;ref&gt;&lt;small&gt;H. Perrier de la Bathie, &quot;[https://www.persee.fr/doc/jatba_0370-3681_1924_num_4_38_4224 Sur quelques Plantes non cultivées de Madagascar à fruits comestibles ou utiles et sur la possibilité de leur culture.]&quot;, Journal d'agriculture traditionnelle et de botanique appliquée  Année 1924  38  pp. 652-663, ''www.persee.fr''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&lt;small&gt;Mme Yvonne Trochain , &quot;'''[https://www.persee.fr/doc/jatba_0370-3681_1933_num_13_141_5233 Les Vaccinium comestibles (Suite et fin)]'''&quot;, Journal d'agriculture traditionnelle et de botanique appliquée  Année 1933  141  pp. 319-329, ''www.persee.fr''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;. Ity karazana ity dia tsy misy afa-tsy eto [[Madagasikara]], izay ampiasaina amin' ny fitsaboana nentim-paharazana isan-karazany&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;&lt;small&gt;&quot;[https://www.chatpfe.com/etude-de-la-maturation-des-fruits-de-voaramontsina-vaccinium-emirnense-ericaceae/ Etude de la maturation des fruits de &quot;Voaramontsina&quot; (''Vaccinium emirnense''-''Ericaceae'')]&quot;, ''www.chatpfe.com''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;.

Na dia tsy betsaka aza ny antontan-kevitra vosoratra momba ny fampiasana manokana ny voantsikitra, ny karazan-javamaniry ao amin' ny vondrona ''Vaccinium'' dia be mpitady amin' ny ankapobeny noho ny toetrany azo atao fanafody sy miaro amin' ny sela sy ny môlekiola ao amin'ny tenan' ny olombelona, ary ny voany dia azo hanina&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;.

Amin' ny ankapobeny, ny ''Vaccinium'' dia fantatra noho ny tombontsoany ara-pahasalamana azo avy aminy, indrindra noho ny fisian' ny antôsianinina sy ny pôlifenôlika hafa ao anatiny. Na izany aza, voafetra ihany ny fanadihadiana manokana momba ny ''Vaccinium emirnense''.

== Zavamaniry ambolena ==
[[File:Några lingon.jpg|thumb|''Airelle rouge'' (''Vaccinium vitis-idaea'']]
[[File:Vaccinium vitis-idaea L..jpg|thumb|''Vaccinium vitis-idaea '']]
Ny karazana ''Vaccinium'' 450 ka hatramin'ny 500 dia hita indrindra any amin'ny Ila Bolantany Avaratra.

Ny karazana mahazatra indrindra any [[Eoropa]] dia ny ''Myrtille'' na manga (''Vaccinium myrtillus'') sy ny ''Airelle rouge'' (''Vaccinium vitis-idaea'').

Mifanohitra amin'izany, ny manga ambolena matetika hita any amin'ny toeram-pivarotana lehibe Eoropeana dia tsy avy amin'ny myrtille Eoropeana teratany, fa avy amin'ny manga amerikana (''Vaccinium corymbosum'') sy ireo karazana hafa any Amerika Avaratra.

Satria mazava ny lokon'ny nofony, dia tsy mandoko manga ny vavany raha hohanina manta.


Ny Voaramontsina dia mitaky tany tsy dia misy fotony loatra, loko mena, ary pH ambany (4-5.5 ph).

==Madagasikara==
*'''Vaccinium littorale'''  (Hazo jerena eny amin'ny fasika amorontsiraka atsinanana izy ireo)&lt;ref&gt;[https://www.persee.fr/doc/jatba_0370-3681_1924_num_4_38_4224  H. Perrier de la Bathi, 1924. Sur quelques Plantes non cultivées de Madagascar à fruits comestibles ou utiles et sur la possibilité de leur culture. - Journal d'agriculture traditionnelle et de botanique appliquée  Année 1924  38  pp. 652-663]&lt;/ref&gt;
* '''Vaccinium emirnense'''   Hook,  (kiraro mirefy 2 ka hatramin'ny 3 m ny haavony,  Madagasikara Avaratra sy Afovoany; 800-2500m, ([[Betsimisaraka]]: ''voantsikitra''))
* '''Vaccinium andringitrense'''  H. Perrier de la Bathie (karazana manana voaroy lehibe, hita eny amin'ny toerana avo)
* '''Vaccinium madagascariense''' (Thouars ex Poir.) Sleumer&lt;ref&gt;[https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:334508-1 Kew Royal Botanical Garden]&lt;/ref&gt; - Kirihitra, avy any avaratra ka hatrany atsimon'i Madagasikara (Fort-Dauphin), morontsiraka atsinanana, tany afovoany&lt;ref&gt;[https://www.gbif.org/species/4171072 gbif.org]&lt;/ref&gt; Kirihitra kely. Mifandimby sady boribory lavalava ny raviny. Miendrika silaka eo amin'ny fotony izy ireo. Kely ny nifiny. Mivondrona ao amin'ny vatan'ny sampany ny tsimoka voninkazo. Voaroy mena ny voany. 800-2500m&lt;ref&gt;[https://edibleplantdb.org/plants/32013/vaccinium-madagascariense Edibleplants]&lt;/ref&gt;
* '''Vaccinium secundiflorum''' Hook. ([[Fiteny malagasy|malagasy]]:''Kitiboka'' - Betsileo: ''Hazombohoka'', Madagasikara Avaratra sy Afovoany. Karazan-kazo izay fihinana ary tsara ny voany.

== Jereo koa ==

* [[Lamoty]] (mitovy anarana)

== Loharano sy fanamarihana ==

[[de:Heidelbeeren]]
[[Sokajy:Vaccinium]]
[[Sokajy : Hazo fihinam-boa]]</text>
      <sha1>4xibgl8xc0hi0akqkyz0l1fl63lrw9a</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Araguatins</title>
    <ns>0</ns>
    <id>291170</id>
    <revision>
      <id>1136636</id>
      <parentid>1097223</parentid>
      <timestamp>2026-04-28T12:38:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HarryWurst</username>
        <id>36292</id>
      </contributor>
      <origin>1136636</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="810" sha1="n7pwd1vhw7prnbaz11z0moi3np10s9l" xml:space="preserve">{{coord|05|39|S|48|07|W}}
{{infobox tanàna
|anarana       =Araguatins
|velarantany   = 2297,3
|fanjakana     = {{Tocantins}}
|isam-ponina   = 31.918
|firenena      = {{Brazila}}
|ben'ny tanàna =
|sary          =Igreja Matriz de Araguatins, Araguatins TO.jpg
|saina =Bandeira_Araguatins_TO.png
}}
[[File:Tocantins Municip Araguatins.svg|thumb|left|Araguatins]]
'''Araguatins''' dia tanàna ao amin'ny fanjakana mizaka tenan'i {{Tocantins}} ao amin'ny {{Brazila}}. Ao amin'ny faritra bitika Bico do Papagaio no misy azy, amin'ny haavo 103 metatra, eo amoron'ny Reniranon'i [[Rio Araguaia]]. Ny isam-poniny dia 31.918 eo ho eo.

Ny halavirana mankany an-drenivohitra ([[Palmas]]): 601 km

== Jereo koa ==
* [[Brazila]]
** [[Tocantins]]

== Tsiahy ==
&lt;references/&gt;

{{commonscat}}
[[sokajy:Tanàna ao Tocantins]]</text>
      <sha1>n7pwd1vhw7prnbaz11z0moi3np10s9l</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Asparagus</title>
    <ns>0</ns>
    <id>291290</id>
    <revision>
      <id>1136770</id>
      <parentid>1119673</parentid>
      <timestamp>2026-04-29T04:51:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HarryWurst</username>
        <id>36292</id>
      </contributor>
      <origin>1136770</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14405" sha1="mj60deol9u6bl7bykn4gpwod8gpg461" xml:space="preserve">[[Sary:Illustration Asparagus officinalis0b.jpg|vignette|490x490px|[[Asiperiza]] (''[[Asparagus officinalis]]'')]]
Ny '''''Asparagus''''' dia vondron-karazana [[zavamaniry]] mamony, ao amin' ny fianakaviana ''[[Asparagaceae]]''. Ahitana karazana hatramin' ny 300 izany. Ny ankamaroany dia zavamaniry maharitra telo taona na mihoatra, amin' ny endrika [[vahy]], [[kirihitra]] na [[zavamaniry mianika]]. Ny karazana fantatra indrindra dia ny ''Asparagus officinalis'' azo hanina, izay antsoina matetika hoe [[asparaga]]. Ny mpikambana sasany ao amin' io vondron-karazana io, toy ny ''Asparagus densiflorus'', dia ambolena hatao haingo.

== Karazana ==

=== Lisitry ny karazana ===
[[Sary:AsparagusPlumosus2.jpg|thumb|264x264px|''Asparagus plumosus'']]
[[Sary:Asparagus officinalis dewdrop.JPG|vignette|''[[Asparagus officinalis]]'' (asiperiza)]]
[[Sary:Asparagus densiflorus Myersii 2zz.jpg|vignette|235x235px|[[Asparagus densiflorus|''Asparagus densiflorus'' 'Myersii']]]]
[[Sary:Asparagus setaceus Leaves 2760px.jpg|vignette|''Asparagus setaceus'']]
[[Sary:Asparagus aethiopicus 5Dsr 7747.jpg|vignette|''Asparagus aethiopicus'']]
[[Sary:Asperges vertes.jpg|vignette|284x284px|[[Asiperiza]] (''[[Asparagus officinalis]]'')]]
Inty ny lisitry ny karazana ''Asparagus'' araka ny ''[[World Checklist of Selected Plant Families]]'' (WCSP) &lt;small&gt;(16&lt;/small&gt; &lt;small&gt;Janoary 2018)&lt;/small&gt;:

* ''Asparagus acicularis'' F.T.Wang &amp; S.C.Chen (1978)
* ''Asparagus acocksii'' Jessop (1966)
* ''Asparagus acutifolius'' L. (1753)
* ''Asparagus adscendens'' Roxb., Fl. Ind. ed. 1832 (1832)
* ''Asparagus aethiopicus'' L. (1770)
* ''Asparagus africanus'' Lam. (1783)
** ''Asparagus africanus var. africanus''
** ''Asparagus africanus var. puberulus'' (Baker) Sebsebe, Fl. Trop. E. Afr. (2006)
* ''Asparagus aggregatus'' (Oberm.) Fellingham &amp; N.L.Mey. (1995)
* ''Asparagus albus'' L. (1753)
* ''Asparagus alopecurus'' (Oberm.) Malcomber &amp; Sebsebe (1993)
* ''Asparagus altiscandens'' Engl. &amp; Gilg (1903)
* ''Asparagus altissimus'' Munby (1855)
* ''Asparagus angulofractus'' Iljin (1935)
* ''Asparagus angusticladus'' (Jessop) J.-P.Lebrun &amp; Stork (1995)
* ''Asparagus aphyllus'' L. (1753)
** ''Asparagus aphyllus subsp. aphyllus''
** ''Asparagus aphyllus subsp. orientalis'' (Baker) P.H.Davis (1984)
* ''Asparagus arborescens'' Willd. ex Schult. &amp; Schult.f. (1829)
* ''Asparagus aridicola'' Sebsebe, Fl. Trop. E. Afr. (2006)
* ''Asparagus asiaticus'' L. (1753)
* ''Asparagus asparagoides'' (L.) Druce (1914)
* ''Asparagus aspergillus'' Jessop (1966)
* ''Asparagus baumii'' Engl. &amp; Gilg (1903)
* ''Asparagus bayeri'' (Oberm.) Fellingham &amp; N.L.Mey. (1995)
* ''Asparagus benguellensis'' Baker, Trans. Linn. Soc. London (1878)
* ''Asparagus bequaertii'' De Wild. (1913)
* ''Asparagus biflorus'' (Oberm.) Fellingham &amp; N.L.Mey. (1995)
* ''Asparagus botschantzevii'' Vlassova (1980)
* ''Asparagus botswanicus'' Sebsebe (2008)
* ''Asparagus brachiatus'' Thulin (2002 publ. 2003)
* ''Asparagus brachyphyllus'' Turcz. (1840)
* ''Asparagus breslerianus'' Schult. &amp; Schult.f. (1829)
* ''Asparagus buchananii'' Baker (1893)
* ''Asparagus bucharicus'' Iljin (1935)
* ''Asparagus burchellii'' Baker, J. Linn. Soc. (1875)
* ''Asparagus burjaticus'' Peschkova (1974)
* ''Asparagus calcicola'' H.Perrier (1935)
* ''Asparagus capensis'' L. (1753)
** ''Asparagus capensis var. capensis''
** ''Asparagus capensis var. litoralis'' Suess. &amp; Karling (1950)
* ''Asparagus capitatus'' Baker, J. Linn. Soc. (1875)
** ''Asparagus capitatus subsp. capitatus''
** ''Asparagus capitatus subsp. gracilis'' Browicz (1990)
* ''Asparagus chimanimanensis'' Sebsebe (2008)
* ''Asparagus clareae'' (Oberm.) Fellingham &amp; N.L.Mey. (1995)
* ''Asparagus cochinchinensis'' (Lour.) Merr. (1919)
* ''Asparagus coddii'' (Oberm.) Fellingham &amp; N.L.Mey. (1995)
* ''Asparagus concinnus'' (Baker) Kies (1951)
* ''Asparagus confertus'' K.Krause (1914)
* ''Asparagus coodei'' P.H.Davis (1983)
* ''Asparagus crassicladus'' Jessop (1966)
* ''Asparagus curillus'' Buch.-Ham. ex Roxb., Fl. Ind. ed. 1832 (1832)
* ''Asparagus dauricus'' Fisch. ex Link (1821)
* ''[[Asparagus declinatus]]'' L. (1753)
* ''Asparagus deflexus'' Baker, Trans. Linn. Soc. London (1878)
* ''Asparagus densiflorus'' (Kunth) Jessop (1966)
* ''Asparagus denudatus'' (Kunth) Baker, J. Linn. Soc. (1875)
** ''Asparagus denudatus subsp. denudatus''
** ''Asparagus denudatus subsp. nudicaulis'' (Baker) Sebsebe, Fl. Trop. E. Afr. (2006)
* ''Asparagus devenishii'' (Oberm.) Fellingham &amp; N.L.Mey. (1995)
* ''Asparagus divaricatus'' (Oberm.) Fellingham &amp; N.L.Mey., J. Linn. Soc. (1875)
* ''Asparagus drepanophyllus'' Welw. ex Baker, Trans. Linn. Soc. London (1878)
* ''Asparagus duchesnei'' L.Linden (1900)
* ''Asparagus dumosus'' Baker, J. Linn. Soc. (1875)
* ''Asparagus edulis'' (Oberm.) J.-P.Lebrun &amp; Stork (1995)
* ''Asparagus elephantinus'' S.M.Burrows (2008)
* ''Asparagus equisetoides'' Welw. ex Baker, Trans. Linn. Soc. London (1878)
* ''Asparagus exsertus'' (Oberm.) Fellingham &amp; N.L.Mey. (1995)
* ''Asparagus exuvialis'' Burch. (1822)
* ''Asparagus falcatus'' L. (1753)
* ''Asparagus fallax'' Svent. (1960)
* ''Asparagus fasciculatus'' Thunb., Fl. Cap., ed. 1a (1820)
* ''Asparagus faulkneri'' Sebsebe, Fl. Trop. E. Afr. (2006)
* ''Asparagus ferganensis'' Vved. (1941)
* ''Asparagus filicinus'' Buch.-Ham. ex D.Don (1825)
* ''Asparagus filicladus'' (Oberm.) Fellingham &amp; N.L.Mey. (1995)
* ''Asparagus filifolius'' Bertol. (1842)
* ''Asparagus flagellaris'' (Kunth) Baker, J. Linn. Soc. (1875)
* ''Asparagus flavicaulis'' (Oberm.) Fellingham &amp; N.L.Mey. (1995)
** ''Asparagus flavicaulis subsp. flavicaulis''
** ''Asparagus flavicaulis subsp. setulosus'' (Oberm.) Fellingham &amp; N.L.Mey. (1995)
* ''Asparagus fouriei'' (Oberm.) Fellingham &amp; N.L.Mey. (1995)
* ''Asparagus fractiflexus'' (Oberm.) Fellingham &amp; N.L.Mey. (1995)
* ''Asparagus fysonii'' J.F.Macbr. (1918)
* ''Asparagus gharoensis'' Blatt. (1927)
* ''Asparagus glaucus'' Kies (1951)
* ''Asparagus gobicus'' N.A.Ivanova ex Grubov (1955)
* ''Asparagus gonoclados'' Baker, J. Linn. Soc. (1875)
* ''Asparagus graniticus'' (Oberm.) Fellingham &amp; N.L.Mey. (1995)
* ''Asparagus greveanus'' H.Perrier (1935)
* ''Asparagus griffithii'' Baker, J. Linn. Soc. (1875)
* ''Asparagus gypsaceus'' Vved. (1946)
* ''Asparagus hajrae'' Kamble (1996)
* ''Asparagus hirsutus'' S.M.Burrows (2008)
* ''Asparagus homblei'' De Wild. (1913)
* ''Asparagus horridus'' L. (1774)
* ''Asparagus humilis'' Engl. (1910)
* ''Asparagus inderiensis'' Blume ex Ledeb. (1830)
* ''Asparagus intricatus'' (Oberm.) Fellingham &amp; N.L.Mey. (1995)
* ''Asparagus juniperoides'' Engl. (1888)
* ''Asparagus kaessneri'' De Wild. (1913)
* ''Asparagus kansuensis'' F.T.Wang &amp; Tang ex S.C.Chen (1978)
* ''Asparagus karthikeyanii'' (Kamble) M.R.Almeida (2009)
* ''Asparagus katangensis'' De Wild. &amp; T.Durand (1901)
* ''Asparagus khorasanensis'' Hamdi &amp; Assadi (2009)
* ''Asparagus kiusianus'' Makino (1970)
* ''Asparagus kraussianus'' (Kunth) J.F.Macbr. (1918)
* ''Asparagus krebsianus'' (Kunth) Jessop (1966)
* ''Asparagus laevissimus'' Steud. ex Baker, J. Linn. Soc. (1875)
* ''Asparagus laricinus'' Burch. (1822)
* ''Asparagus lecardii'' De Wild., Ann. Mus. Congo Belge, Bot., sér. 5 (1903)
* ''Asparagus ledebourii'' Miscz. (1916)
* ''Asparagus leptocladodius'' Chiov., Atti Reale Accad. Italia (1940)
* ''Asparagus lignosus'' Burm.f., Fl. Indica (1768)
* ''Asparagus longicladus'' N.E.Br. (1921)
* ''Asparagus longiflorus'' Franch., Nouv. Arch. Mus. Hist. Nat., sér. 2 (1884)
* ''Asparagus longipes'' Baker (1901)
* ''Asparagus lycaonicus'' P.H.Davis (1983)
* ''Asparagus lycicus'' P.H.Davis (1983)
* ''Asparagus lycopodineus'' (Baker) F.T.Wang &amp; Tang (1937)
* ''Asparagus lynetteae'' (Oberm.) Fellingham &amp; N.L.Mey. (1995)
* ''Asparagus macowanii'' Baker, J. Linn. Soc. (1875)
* ''Asparagus macrorrhizus'' Pedrol, J.J.Regalado &amp; López Encina (2013)
* ''Asparagus madecassus'' H.Perrier (1935)
** variété ''Asparagus madecassus var. madecassus''
** variété ''Asparagus madecassus var. montanus'' H.Perrier (1935)
* ''Asparagus mahafalensis'' H.Perrier (1936)
* ''Asparagus mairei'' H.Lév. (1909)
* ''Asparagus mariae'' (Oberm.) Fellingham &amp; N.L.Mey. (1995)
* ''Asparagus maritimus'' (L.) Mill. (1768)
* ''Asparagus meioclados'' H.Lév. (1910)
* ''Asparagus merkeri'' K.Krause (1921)
* ''Asparagus microraphis'' (Kunth) Baker, J. Linn. Soc. (1875)
* ''Asparagus migeodii'' Sebsebe, Fl. Trop. E. Afr. (2006)
* ''Asparagus minutiflorus'' (Kunth) Baker, J. Linn. Soc. (1875)
* ''Asparagus mollis'' (Oberm.) Fellingham &amp; N.L.Mey. (1995)
* ''Asparagus monophyllus'' Baker, J. Linn. Soc. (1875)
* ''Asparagus mozambicus'' Kunth (1850)
* ''Asparagus mucronatus'' Jessop (1966)
* ''Asparagus multituberosus'' R.A.Dyer (1954)
* ''Asparagus munitus'' F.T.Wang &amp; S.C.Chen (1978)
* ''Asparagus myriacanthus'' F.T.Wang &amp; S.C.Chen (1978)
* ''Asparagus natalensis'' (Baker) J.-P.Lebrun &amp; Stork (1995)
* ''Asparagus neglectus'' Kar. &amp; Kir. (1841)
* ''Asparagus nelsii'' Schinz (1896)
* ''Asparagus nesiotes'' Svent. (1969)
** ''Asparagus nesiotes subsp. nesiotes''
** ''Asparagus nesiotes subsp. purpureiensis'' Marrero Rodr. &amp; A.Ramos (1989)
* ''Asparagus nodulosus'' (Oberm.) J.-P.Lebrun &amp; Stork (1995)
* ''[[Asparagus officinalis]]'' L. (1753)
* ''Asparagus oligoclonos'' Maxim. (1859)
* ''Asparagus oliveri'' (Oberm.) Fellingham &amp; N.L.Mey. (1995)
* ''Asparagus ovatus'' T.M.Salter (1940)
* ''Asparagus oxyacanthus'' Baker, J. Linn. Soc. (1875)
* ''Asparagus pachyrrhizus'' N.A.Ivanova ex N.V.Vlassova (1980)
* ''Asparagus palaestinus'' Baker, J. Linn. Soc. (1875)
* ''Asparagus pallasii'' Miscz. (1916)
* ''Asparagus pastorianus'' Webb &amp; Berthel. (1846)
* ''Asparagus pearsonii'' Kies (1951)
* ''Asparagus pendulus'' (Oberm.) J.-P.Lebrun &amp; Stork (1995)
* ''Asparagus penicillatus'' H.Hara (1974)
* ''Asparagus persicus'' Baker, J. Linn. Soc. (1875)
* ''Asparagus petersianus'' Kunth (1850)
* ''Asparagus plocamoides'' Webb ex Svent. (1969)
* ''Asparagus poissonii'' H.Perrier (1935)
* ''Asparagus prostratus'' Dumort. (1827)
* ''Asparagus przewalskyi'' N.A.Ivanova ex Grubov &amp; T.V.Egorova (1977)
* ''Asparagus pseudoscaber'' Grecescu (1898)
* ''Asparagus psilurus'' Welw. ex Baker, Trans. Linn. Soc. London (1878)
* ''Asparagus punjabensis'' J.L.Stewart (1869)
* ''Asparagus pygmaeus'' Makino (1910)
* ''Asparagus racemosus'' Willd. (1799)
* ''Asparagus radiatus'' Sebsebe (2008)
* ''Asparagus ramosissimus'' Baker, Gard. Chron., n.s. (1874)
* ''Asparagus recurvispinus'' (Oberm.) Fellingham &amp; N.L.Mey. (1995)
* ''Asparagus retrofractus'' L. (1753)
* ''Asparagus richardsiae'' Sebsebe (2008)
* ''Asparagus rigidus'' Jessop (1966)
* ''Asparagus ritschardii'' De Wild., Contr. Fl. Katanga (1930)
* ''Asparagus rogersii'' R.E.Fr., Wiss. Erg. Schwed. Rhodesia-Kongo-Exp. 1911-1912 (1916)
* ''Asparagus rottleri'' Baker, J. Linn. Soc. (1875)
* ''Asparagus rubicundus'' P.J.Bergius (1767)
* ''Asparagus rubricaulis'' (Kunth) Baker, J. Linn. Soc. (1875)
* ''Asparagus sapinii'' De Wild. (1910)
* ''Asparagus sarmentosus'' L. (1753)
* ''Asparagus saundersiae'' Baker (1889)
* ''Asparagus scaberulus'' A.Rich. (1850)
* ''Asparagus scandens'' Thunb. (1794)
* ''Asparagus schoberioides'' Kunth (1850)
* ''Asparagus schroederi'' Engl. (1902)
* ''Asparagus schumanianus'' Schltr. ex H.Perrier (1935)
* ''Asparagus scoparius'' Lowe (1831)
* ''Asparagus sekukuniensis'' (Oberm.) Fellingham &amp; N.L.Mey. (1995)
* ''Asparagus setaceus'' (Kunth) Jessop (1966)
* ''Asparagus sichuanicus'' S.C.Chen &amp; D.Q.Liu (1984)
* ''Asparagus simulans'' Baker, J. Linn. Soc. (1875)
* ''Asparagus spinescens'' Steud. ex Schult. &amp; Schult.f. (1829)
* ''Asparagus squarrosus'' J.A.Schmidt (1852)
* ''Asparagus stellatus'' Baker, J. Linn. Soc. (1875)
* ''Asparagus stipulaceus'' Lam. (1783)
* ''Asparagus striatus'' (L.f.) Thunb. (1794)
* ''Asparagus suaveolens'' Burch. (1822)
* ''Asparagus subfalcatus'' De Wild. (1921)
* ''Asparagus subscandens'' F.T.Wang &amp; S.C.Chen (1978)
* ''Asparagus subulatus'' Thunb. (1794)
* ''Asparagus sylvicola'' S.M.Burrows (2008)
* ''Asparagus taliensis'' F.T.Wang &amp; Tang ex S.C.Chen (1978)
* ''Asparagus tamariscinus'' N.A.Ivanova ex Grubov (1955)
* ''Asparagus tenuifolius'' Lam. (1783)
* ''Asparagus tibeticus'' F.T.Wang &amp; S.C.Chen (1978)
* ''Asparagus touranensis'' Hamdi &amp; Assadi (2013)
* ''Asparagus transvaalensis'' (Oberm.) Fellingham &amp; N.L.Mey. (1995)
* ''Asparagus trichoclados'' (F.T.Wang &amp; Tang) F.T.Wang &amp; S.C.Chen (1978)
* ''Asparagus trichophyllus'' Bunge (1833)
* ''Asparagus turkestanicus'' Popov (1932)
* ''Asparagus uhligii'' K.Krause (1921)
* ''Asparagus umbellatus'' Link (1828)
** ''Asparagus umbellatus var. flavescens'' Svent. (1960)
** ''Asparagus umbellatus subsp. lowei'' (Kunth) Valdés (1979)
** ''Asparagus umbellatus subsp. umbellatus''
* ''Asparagus umbellulatus'' Bresler (1826)
* ''Asparagus undulatus'' (L.f.) Thunb. (1794)
* ''Asparagus usambarensis'' Sebsebe, Fl. Trop. E. Afr. (2006)
* ''Asparagus vaginellatus'' Bojer ex Baker, J. Linn. Soc. (1875)
* ''Asparagus verticillatus'' L. (1762)
* ''Asparagus virgatus'' Baker (1870)
* ''Asparagus volubilis'' (L.f.) Thunb. (1794)
* ''Asparagus vvedenskyi'' Botsch. (1965)
* ''Asparagus warneckei'' (Engl.) Hutch. (1936)
* ''Asparagus yanbianensis'' S.C.Chen (1988)
* ''Asparagus yanyuanensis'' S.C.Chen (1981)

=== Karazana hita eto Madagasikara ===
[[Sary:Asparagus simulans - Botanischer Garten, Dresden, Germany - DSC08579.JPG|vignette|244x244px|''[[Asparagus simulans]]'' (ahitsifantatra, odiota, tsioty)]]
Ndreto ny karazana ''Asparaguds'' maniry eto [[Madagasikara]]:

'''Karazana teratany'''
[[Sary:Asparagus aethiopicus 5Dsr 7742.jpg|vignette|201x201px|''Asparagus aethiopicus'']]
Indreto ny karazana teratany eto Madagasikara na dia hita any an-toeran-kafa koa:

* ''[[Asparagus declinatus]]'' (aveotry, fio)
* ''[[Asparagus schumanianus]]'' (atobebaka, aveotry)
* ''[[Asparagus simulans]]'' (ahitsifantatra, odiota, tsioty)
* ''[[Asparagus squarrosus]]''

'''Karazana nampidirina'''

* ''[[Asparagus aethiopicus]]''

* ''[[Asparagus densiflorus]]''
* ''[[Asparagus greveanus]]'' (fandrahinakanga, haimboalava, karao, ririkiriky, roitrakanga)
* ''[[Asparagus officinalis]]'' (asiperiza)
* ''[[Asparagus setaceus]]''
* ''[[Asparagus vaginellatus]]'' (roimbalavo, roimboalavo)

==Jereo koa==

* [[Lisitry ny karazana Asparagus|Lisitry ny karazana ''Asparagus'']]
* ''[[Dracaena]]''


[[Sokajy:legioma]]
[[Sokajy:Asparagus]]</text>
      <sha1>mj60deol9u6bl7bykn4gpwod8gpg461</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Fambolem-bary eto Madagasikara</title>
    <ns>0</ns>
    <id>291928</id>
    <revision>
      <id>1136727</id>
      <parentid>1100095</parentid>
      <timestamp>2026-04-28T23:09:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>25011</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1136727</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19970" sha1="aix78qpsxv33zcm4av2u0m0mncga3lw" xml:space="preserve">[[Sary:Mada03-0032.jpg|vignette|323x323px|Fambolena vary ao akaikin' [[Antananarivo]]]]
Ny '''fambolem-bary''' '''eto Madagasikara''' dia asa manan-danja indrindra amin' ny fambolena, eo amin' ny lafiny kolontsaina sy toekarena ary sôsialy. Hita na aiza na aiza ny [[vary]] ary hita fa manamarika ny fisehon' ny tontolo manodidina, satria foto-tsakafon' ny Malagasy ny vary. Mbola lafo noho ny vary aziatika hafarana anaefa ny vary malagasy. Araka ny filazan' ny filohan' ny tetezamita [[Rajoelina Andry|Andry Rajoelina]] mikasika ny Fihaonambe Rio+20 tany [[Brezila]] ny 20 jona 2012 dia anisan' ny tanjon' i Madagasikara ny ho lasa sompitry ny [[Ranomasimbe Indianina]]. Ny fomba hahatratrarana izany tanjona izany dia ny fanovana an' i Madagasikara hanana &quot;toe-karena maitso&quot;. Eto [[Madagasikara]] dia mety ho indroa mamboly vary isan-taona ny [[tantsaha]] mamboly vary an-tanety. Tsy mora araka izany ny fambolena vary fa misy fepetra sy dingana tsy maintsy arahina. Maro samihafa ny teknika [[fambolem-bary]], arakaraky ny toerana sy ny karazam-bary volena, eto [[Madagasikara]] dia ezahin' ny ministera apariaka izao ny [[voly vary maro anaka]] sy ny [[ketsa valo andro]].

== Zava-dehibe eto Madagasikara ny vary ==

=== Lanja ara-tsakafo ===
Foto-tsakafon' ny ankamaroan' ny [[Malagasy (vahoaka)|Malagasy]] ny [[vary]] ary misy ireo izay milaza fa tsy mihinan-kanina raha tsy mihinam-bary. Noho izany dia ambony ny fanjifana vary eto Madagasikara: anisan' ny firenena mpanjifa  vary betsaka indrindra i Madagasikara, mihoatra ny 150 kg isan' olona isan-taona, araka ny tatitry ny [[Tahirim-Bola Iraisam-Pirenena]] na FMI&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;&lt;small&gt;&quot;[https://www.agenceecofin.com/actualites-agro/1404-127534-madagascar-ce-que-conseille-le-fmi-pour-atteindre-l-autosuffisance-en-riz Madagascar : ce que conseille le FMI pour atteindre l’autosuffisance en riz]&quot;, ''www.agenceecofin.com''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;. Manodidina ny 230&amp;nbsp;000 taonina eo ho eo isam-bolana ny vary lanin' ny Malagasy manerana an' i Madagasikara, izay mametraka ny vary ho ambony noho ny [[voamadinika]] hafa&lt;ref name=&quot;:4&quot;&gt;&lt;small&gt;&quot;[https://madagascar.un.org/sites/default/files/2019-11/190801%20Analyse%20paysage%20riz%20Madagascar.pdf La filière riz à Madagascar face à la fortification]&quot;, ''madagascar.un.org''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&lt;small&gt;[https://fr.scribd.com/document/507092796/190801-Analyse-paysage-riz-Madagascar &quot;Analyse Paysage Riz Madagascar&quot;,] ''fr.scribd.com''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;.

=== Lanja ara-toekarena ===
Asa fambolena lehibe indrindra eto Madagasikara ny fambolem-bary izay sahanin' ny 80&amp;nbsp;%n' ny tantsaha malagasy, izay mamboly izany matetika hohaniny&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;&lt;small&gt;&quot;[https://journals.openedition.org/economierurale/330 Des consommateurs malgaches sensibles à la qualité du riz]&quot;, ''journals.openedition.org''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;. Voly mibahan-toerana eto Madagasikara ny vary izay mibodo ny 55&amp;nbsp;% amin' ny tany voavoly&lt;ref&gt;&lt;small&gt;&quot;[https://www.africarice.org/post/vers-une-autosuffisance-en-riz-%C3%A0-madagascar-africarice-et-ses-partenaires-concourent-%C3%A0-l-augmentat Vers une autosuffisance en riz à Madagascar : AfricaRice et ses partenaires concourent à l’augmentat]&quot;, ''www.africarice.org''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;. Miantoka ny 12&amp;nbsp;% amin' ny [[harin-karena faobe]] eto amin' ny firenena ny sehatry ny vary ary 43&amp;nbsp;% amin' ny harin-karena faoben' ny famblena, izany dia manasongadina ny maha zava-dehibe azy ara-toekarena&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt;.

== Ny tantaran' ny fambolem-bary eto Madagasikara ==
Efa tamin' ny andro fahiny ny tantaran' ny [[fambolem-bary]] eto [[Madagasikara]], ary mifamatotra lalina amin' ny fivoaran' ny fiaraha-monina malagasy, nanomboka tamin' ny vanim-potoan' ny [[Vazimba]] ka hatramin' ny vanim-potoana ankehitriny.

=== Faha Vazimba (talohan' ny taonjato faha-11) ===
Ny [[Vazimba]], mponina voalohany nalaza na manan-tantara teto Madagasikara, dia voalaza fa efa nanao fambolena madinika, izay matetika natao amin' ny alalan' ny [[Tavy (fambolena)|tavy]]. Inoana fa efa namboly karazana [[vary]] tondrahan' ny [[Orana|ranon' orana]] izy ireo, eny amin' ny faritra mando na eny amoron-d[[renirano]], tsy misy fitarihan-drano. Novolena ho fanampin-tsakafo ny vary fa tsy mbola foto-tsakafo sahala amin' ny taty aoriana.

=== Ny fiantraikan' ny kolontsaina aostrôneziana ===
Nanomboka tamin' ny taonjato faha-5 dia nampiditra teknika fambolem-bary avo lenta, mitovy amin' ny fanao tany Bali na [[Azia Atsimo-Atsinanana]], ny [[Aostrôneziana (vahoaka)|Aostrôneziana]], izay avy any Azia Atsimo-Atsinanana ([[Indônezia]], [[Bôrneô|Borneo]], sns.). Izy ireo no heverina ho tompon' andraikitra amin' ny [[Famolahana zavamaniry ho famboly|famolahana]] ny vary ho famboly misy fitarihan-drano an-tanety, indrindra tany amin' ny faritra avo (faritra [[Faritra Analamanga|Analamanga]], [[Faritra Vakinankaratra|Vakinankaratra]], [[Betsileo]]). Lasa foto-tsakafo ny vary avy eo, sady lasa famantarana ara-kolontsaina matanjaka, hita amin' ny [[fandevenana]] sy ny lanonana maro samihafa.

=== Faha mpanjaka (taonjato faha-15-19) ===
Ny fanjakana toy ny [[Fanjakan' Imerina|an' ny Merina]], ny [[Fanjakana betsileo|an' ny Betsileo]], ny [[Fanjakana sakalava|an' ny Sakalava]], sns, dia namolavola teknika manokana. Nanao fambolem-bary itarihan-drano, an-tanety, misy [[farafaran-tany]], ny [[Merina]] sy ny [[Betsileo]]. Ny [[Sakalava]] sy ny [[Antandroy]] kosa dia nanao fambolen-bary amin' ny toerana midadasika kokoa sy tondrahan' ny [[Orana|ranon' orana]]. Ohatra, nanentana mafy amin' ny fanitarana ny fambolem-bary itarihan-drano ny mpanjaka [[Andrianampoinimerina]] (tamin' ny faramparan' ny taonjato faha-18), indrindra ny tany amin' ny lemak' i Betsimitatatra ao [[Antananarivo]].

=== Faha fanjanahantany frantsay (1896 – 1960) ===
Nampiditra teknika vaovao momba ny fambolena ny [[Zanatanin' i Madagasikara sy ny tany miankina|mpanjanaka frantsay]] ary nikatsaka ny hampivelatra ny fambolem-bary ho an' ny tanjona ara-barotra. Nisy ny fanamboarana [[tohodrano]] sy [[fefiloha]] ary [[tanimbary]] itarihan-drano any amin' ny faritra sasany. Ny famokarana dia matetika nifantoka tamin' ny fanjifana eo an-toerana, na dia teo aza ny fikasana hanondrana any ivelany.

=== Taorian' ny fahazoana ny fahaleovantena (1960 hatramin' izao) ===
Tany amin' ny taompolo 1960 sy 1970 dia nanakaiky na nahatratra mihitsy ny fahavitan-tena amin' ny vary i Madagasikara, indrindra noho ny fanohanana ara-teknika avy amin' ny fanjakana sy ny ezaka ataon' ny [[tantsaha]]. Nanomboka tamin' ny taompolo 1980 dia nisy fihemorana vokatry ny fitomboan' ny mponina sy ny fihenan' ny fampiasam-bola amin' ny fambolena ary ny [[Loza voajanahary|loza]] ateraky ny toetany. Nanomboka tamin' ny taompolo 2000 dia nisy ny ezaka hamelomana ny famokarana, nahitana ny hetsika toy ny fampidirana ny [[voly vary maro anaka]]  (frantsay: ''Système de Riziculture Intensive'' - SRI) sy ny fampiroboroboana ny [[Vary safiotra|vary]] [[Vary safiotra|safiotra]] ary ny tetikasa isankarazany miaraka amin' i [[Repoblika Entim-Bahoakan' i Sina|Sina]], ny [[Fikambanana Maneran-Tany momba ny Sakafo sy ny Fambolena]] ([[Fikambanana Maneran-Tany momba ny Sakafo sy ny Fambolena|FAO]]), ny [[Banky Afrikana ho an' ny Fampandrosoana]] ([[:fr:Banque_africaine_de_développement|BAD]]), sns.

== Karazana fambolem-bary ==
Eto [[Madagasikara]] dia misy karazana [[fambolem-bary]] maromaro mety amin' ny fahasamihafana ara-jeôgrafia sy ara-toetany ary ara-toekarena misy eto amin' ny firenena. 

=== Ny voly vary an-tanety ===
Ity karazana voly vary ity dia atao eny amin' ny faritra avo, eny amin' ny havoana, amin' ny faritra tsy misy fitarihan-drano. Amin' ny vanim-potoan' ny orana no anatanterahana azy. Ny asa tany dia atao amin' ny tanana ary atao amin' ny tany nanaovana [[Tavy (fambolena)|tavy]]. Ambany anefa ny vokatra, eo ho eo amin' ny 1 ka hatramin' ny 1,5 taonina/ha). Anisan' ny olana ny fahapotehan' ny tany sy ny fihenan' ny fahavokaran' ny tany.

=== Ny voly vary misy tari-drano ===
Atao eny an-dohasaha, amin' ny tany lemaka, eny amin'ny faritra voahajary, izay mamokatra kokoa, ny fambolem-bary misy tari-drano. Ny tari-drano dia mety ho voajanahary na misy fanajariana ahitana lakandrano sy fefiloha.  Voafehy tsara kokoa ny rano ka azo antoka kokoa ny fiarovana ara-tsakafo. Misy karazana roa ny voly vary misy tari-drano. Ao ny fambolena vary amin' ny tany lemaka: faritra kely voatondraka amin' ny fomba nentim-paharazana. Ao koa ny fambolem-bary amin'ny tany voahajary eny amin' ny faritra misy rano (ohatra ny farihin' Alaotra). Antonony ny vokatra azo: 2 ka hatramin' ny 4 taonina/ha, na mihoatra raha mampiasa SRI).

=== Ny voly vary ketsa valo andro (SRI) ===
Novolavolaina teto [[Madagasikara]] tamin' ny taompolo 1980 ny voly vary ketsa valo andro na voly vary maro anaka (SRI)&lt;ref&gt;&lt;small&gt;&quot;[http://sri.ciifad.cornell.edu/countries/madagascar/extmats/madmanual.pdf Voly vary maro anaka]&quot;, ''sri.ciifad.cornell.edu'' (PDF)&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;. Kely kokoa ny rano ilaina, vitsy kokoa ny ambioka ilaina, betsaka kokoa ny vokatra azo. Afaka 8 hatramin 'ny 12 andro dia efa azo atao ny manetsa. Zavamaniry iray isaky ny lavaka. Malalaka ny elanelana. Ilaina ny fanesorana ahi-dratsy tsy tapaka amin' ny tanana. Voatantana tsara ny rano. Mahatratra 7–10 taonina/ha ny voka-bary. Ny hany olana dia ny fampiasana olona marfo sy ny tokony hisian' ny fiofanana bebe kokoa.

=== Ny voly vary amorontsiraka ===
Misy ny fambolem-bary eny amin' ny morontsiraka izay ilana fitantanana sarotra ny hasiran' ny tany ([[Faritra Menabe|Menabe]], [[Faritra Boeny|Boeny]] sns). Toetra mampiavaka ity fomba ity ny fambolena vary amin' ny faritry ny [[ala honko]] na amin' ny tany masira, eny amin' ny honahona amorontsiraka. Ilaina ny mampifanaraka ny hasiran&quot; ny tany sy amin' ny haavon' ny rano ary sarotra ny fitantanana izany. Tsy dia miparitaka firy ity fomba fambolem-bary ity.

=== Vary aloha sy vary afara ===
Any amin' ny faritry ny farihy [[Farihin' Alaotra|Alaotra]] sy any [[Faritra Vakinankaratra|Vakinankaratra]] ary amin' ny toerana maro hafa eto Madagasikara no anaovana azy. Mijinja vary indroa isan-taona ny tantsaha ka ny vanim-potoana lehibe dia ny Ôktôbra–Marsa fa ny vanim-potoana fanampiny kosa dia Avrily–Jolay. Manatsara ny fiarovana ara-tsakafo sy ny fidiram-bola ity karazana fambolem-bary ity.

== Fitsinjarana ara-jeôgrafia ==

=== Any amin' ny tany avo afovoany ===
Ao ny fambolem-bary any amin' ny tany avo afovoany izay manana tanimbary midadasika (faritra [[Faritra Analamanga|Analamanga]], [[Faritra Vakinankaratra|Vakinankaratra]], [[Faritra Alaotra-Mangoro|Alaotra-Mangoro]]). Ny faritra [[Farihin' Alaotra|Alaotra]], izay misy ny [[Sihanaka]], no mitazona ny laharana voalohany&lt;ref&gt;&lt;small&gt;&quot;[https://www.supagro.fr/ress-pepites/EtudeCasAlaotra/co/1_LacAlaotra.html Étude de cas : Lac Alaotra (Madagascar) - Contexte de l'étude de cas à Madagascar] {{Wayback|url=https://www.supagro.fr/ress-pepites/EtudeCasAlaotra/co/1_LacAlaotra.html |date=20241222175626 }}&quot;, ''www.supagro.fr'' [[https://archive.wikiwix.com/cache/index2.php?url=https%3A%2F%2Fwww.supagro.fr%2Fress-pepites%2FEtudeCasAlaotra%2Fco%2F1_LacAlaotra.html#federation=archive.wikiwix.com&amp;tab=url Arsiva]]&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;.  

Ho an' ny faritra Alaotra dia manana an' ilay antsoina hoe [[valabe tsy taka-basy]] izy, izany hoe [[tany lemaka]] midadasika tokoa&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;&lt;small&gt;&quot;[https://www.researchgate.net/publication/280857848_Place_et_role_du_riz_pluvial_dans_les_systemes_de_production_du_lac_Alaotra_Les_systemes_SCV_semis_direct_avec_couverture_vegetale_une_alternative_viable_pour_une_agriculture_pluviale_durable?utm_source=chatgpt.com Place et rôle du riz pluvial dans les systèmes de production du lac Alaotra]&quot;, ''www.researchgate.net''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;. Ny [[Faritra Alaotra-Mangoro]] no heverina ho toeram-pambolena vary lehibe indrindra eto Madagasikara, ka ny foibem-pambolena vary dia ny faritry ny farihy Alaotra&lt;ref name=&quot;:5&quot; /&gt;. 

Ny toeram-pambolem-bary lehibe ao amin' ny [[Faritra Itasy]] kosa dia hita ao amin' ny [[Distrikan' i Soavinandriana]] izay manana tanim-bary mirefy 18&amp;nbsp;037 ha (tamin' ny taona 2010) sady namokatra 89&amp;nbsp;060 taonina isan-taona (2010) izay manome salanisa 2,88 t/ha amin' ny voly vary misy tari-drano, sy 2 t/ha amin' ny voly vary miandry orana. Toerana miavaka ny [[Soavinandriana (Itasy)|Kaominina Soavinandriana]] izay miantoka ny 24&amp;nbsp;% amin' ny famokarana vary misy fitarihan-drano any amin' ilay distrika&lt;ref&gt;&lt;small&gt;&quot;[http://sri.ciifad.cornell.edu/proc1/sri_21.pdf SRI Experience of Association Tefy Saina in MADAGASCAR]&quot;, ''sri.ciifad.cornell.edu''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;.

=== Any avaratra-andrefana ===
Mamboly vary ny tantsaha any avaratra-andrefana ([[Faritra Boeny|Boeny]], [[Faritra Sofia|Sofia]]): azo atombo ny vokatra noho ny fanondrahana. Sompitra faharoa manaraka an' i Alaotra i [[Marovoay]]&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;. 

Raha ny [[Faritra Sofia]] manokana dia manodidina ny 196&amp;nbsp;125 ha ny tany ambolena vary izay mamokatra vary 471&amp;nbsp;010 taonina isan-taona (tana 2018) izay manome salanisa 2,4 t/ha (2,6 t/ha amin' ny fambolem-bary voatondraka; 1,9 t/ha amin' ny fambolem-bary miandry orana. Any Bealanana sy any Befandriana Avaratra no toerana lehibe mpamoka-bary any amin' io faritra io izay mamatsy vary ny faritra [[Faritra Diana|DIANA]] sy [[Faritra Sava|SAVA]]&lt;ref name=&quot;:5&quot;&gt;&lt;small&gt;&quot;[https://documents1.worldbank.org/curated/en/099144002172373163/pdf/P17526903e145c068083f90aa622566ba0c.pdf?utm_source=chatgpt.com Projet d’adaptation des moyens de subsistance ruraux et des systèmes alimentaires (Riz Plus)]&quot;, ''documents1.worldbank.org''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&lt;small&gt;&quot;[https://projects.worldbank.org/en/projects-operations/procurement-detail/OP00198872 Projet Riz Plus]&quot;, ''projects.worldbank.org''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:4&quot; /&gt;.

=== Any atsimo-atsinanana ===
Mpamboly vary koa ny mponina any [[Faritra Atsimo-Atsinanana|Atsimo Atsinanana]] ([[Manakara]], [[Vangaindrano]]) izay mamokatra vary betsaka amin' ny faritra mando.

=== Any atsimo ===
Ahitana fambolem-bary ihany koa ny any amin' ny faritra atsimo ([[Faritra Androy|Androy]], [[Faritra Anosy|Anosy]]): tsy dia betsaka ny vokatra noho ny [[Haintany|hain-tany]], saingy misy ny fandraisana andraikitra any an-toerana (fanamboarana [[tohodrano]] madinika, ny voly vary maro anaka (''Système de Riziculture Intensive'' - SRI).

== Teknika sy fanavaozana ==
Misy ny voly vary maro anaka (frantsay:  ''Système de Riziculture Intensive'' - SRI) izay teknika novolavolaina eto [[Madagasikara]] tamin' ny taompolo 1980, izay ahafaha-nampitombo ny vokatra sady mitsitsy [[rano]] sy [[masomboly]]&lt;ref&gt;&lt;small&gt;Norman Uphoff, ''[http://sri.ciifad.cornell.edu/aboutsri/SRI_FAQs_Uphoff_2016.pdf The System of Rice Intensification: Responses to Frequently Asked Questions]'', Scotts Valley, California, CreateSpace Independent Publishing Platform, 2015, 1st éd., 1–11 p. [[https://archive.wikiwix.com/cache/index2.php?url=http%3A%2F%2Fsri.ciifad.cornell.edu%2Faboutsri%2FSRI_FAQs_Uphoff_2016.pdf Arsiva]]&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&lt;small&gt;&quot;[https://sri.ciifad.cornell.edu/countries/madagascar/index.html?utm_source=chatgpt.com Summary of SRI in Madagascar]&quot;, ''sri.ciifad.cornell.edu''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;. Ao koa ny famafazana mivantana sy ny fampiasana [[zezika]] ary ny fampiasana ny ady biôlôjika izay mampitombo hatrany ny hetsika agrôekôlôjika. Misy ihany koa ny fampiasana milina nefa voafetra izany: ny ankamaroan' ny tanimbary dia asaina amin' ny tanana na iaraka amin' ny omby.

== Ny olana atrehina ankehitriny ==
Mbola ambany ny vokatra (manodidina ny 2 hatramin' ny 3 taonina/ha raha 6 hatramin' ny 7 ny any [[Azia]]). Miteraka fandripahana ala ny fanitarana ny tany ambolena. Ao koa ny [[fiovan' ny toetany]] izay miteraka hain-tany sy tondra-drano ary rivodoza izay manakorontana fizaràn-taom-pambolena. Manampy trotraka ny tsy fahampian' ny fotodrafitrasa: lalana any ambanivohitra, lakandrano, fitahirizana vokatra, tsena. Vokatr' izany rehetra izany dia miankinan-doha amin' ny fanafarana vary isan-taona i Madagasikara, na eo aza ny famokarana eo an-toerana.

== Fomba fijery ny hoavy sy pôlitika ==
Manoloana ny olana mianjady amin' ny fambolem-bary eto Madagasikara sy ny fambolena amin' ny ankapobeny dia misy ny ezaka fanohanana avy amin' ny fanjakana malagasy: fandaharanasa fanavaozana ny fambolena, fanampiana, tetikasa miaraka amin' ny mpamatsy vola. Ao koa ny fiaraha-miasa iraisam-pirenena amin' ny alalan' ny [[Fikambanana Maneran-Tany momba ny Sakafo sy ny Fambolena]] ([[Fikambanana Maneran-Tany momba ny Sakafo sy ny Fambolena|FAO]]) sy ny [[Tahirim-Bola Iraisam-Pirenena ho an' ny Fampandrosoana ny Fambolena]] ([[Tahirim-Bola Iraisam-Pirenena ho an' ny Fampandrosoana ny Fambolena|FIDA]]) ary ny [[Masoivoho Japôney momba ny Fiaraha-Miasa Iraisam-Pirenena]] ([[:fr:Agence_japonaise_de_coopération_internationale|JICA]]), izay manohana tetikasam-pambolem-bary any amin' ny faritra maro. Ataon' ny firenena malagasy laharam-pahamehana hatry ny ela ny fizakan-tena amin' ny famokaram-bary, saingy mbola sarotra tratrarina izany noho ny tsy fisian' ny pôlitika mahomby momba izany.

== Velaran-tany sy vokatra ==

=== Velaran-tany ===
Manodidina ny 1,6 tapitrisa hektara ny velaran-tany atokana ho an' ny fambolem-bary eto Madagasikara. Saika ny antsasaky ny tany volena eto amin' ny firenena izany&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;&lt;small&gt;&quot;[https://www.agenceecofin.com/riz/1109-121432-madagascar-vise-300-000-ha-de-riz-hybride-avec-le-chinois-yuan-s-seed Madagascar vise 300 000 ha de riz hybride avec le chinois Yuan’s seed]&quot;, ''www.agenceecofin.com'', 11 septembre 2024&lt;/small&gt; &lt;/ref&gt;. Ny fambolem-bary voatondraka atao amin' io ankabeazan' io velaran-tany io, ka eo amin' ny 1,06 tapitrisa hektara eo ho eo amin' ny vanin-taona mahamety indrindra ny fambolem-bary&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;&lt;ref&gt;&lt;small&gt;&quot;[https://www.jica.go.jp/Resource/english/our_work/thematic_issues/agricultural/pdf/madagascar_fr.pdf Stratégie nationale du développement du riz]&quot;, ''www.jica.go.jp''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;. Nikasa ny hampitombo 100&amp;nbsp;000 ha ny velaran-tany natokana ho an' ny fambolem-bary amin' ny taona 2025 ny fanjakana malagasy, indrindra amin' ny fifantohana amin' ny vary safiotra&lt;ref&gt;&lt;small&gt;&quot;[https://www.vivafrik.com/2025/01/10/madagascar-ambitionne-daugmenter-de-100-000-hectares-la-surface-consacree-a-la-culture-du-riz-en-2025-a73359.html Madagascar ambitionne d’augmenter de 100 000 hectares la surface consacrée à la culture du riz en 2025]&quot;, ''www.vivafrik.com''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;.

=== Vokatra ===
Tamin' ny taona 2023, tombanana ho 5,1 tapitrisa taonina ny famokarana vary eto Madagasikara&lt;ref&gt;&lt;small&gt;&quot;[https://www.youtube.com/watch?v=qoFLXA6SD3k Riz à Madagascar : Hausse de la production, crise des prix en 2024 2025, solutions en vue]&quot;, ''www.youtube.com''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;. Ho an' ny taona 2024, ny vinavina dia nanondro ny famokarana 5,32 tapitrisa taonina, miaraka amin' ny fitomboana andrasana ho 5,88 tapitrisa taonina amin' ny taona 2025. 2,7 taonina/ha ny salan' isan' ny vokatra isaky ny hektara tamin' ny taona 2023, nitombo kely raha oharina tamin' ny taona 2022&lt;ref&gt;&lt;small&gt;&quot;[https://www.lexpress.mg/2024/08/production-la-grande-ile-muscle-ses.html#:~:text=%C3%80%20savoir%20en%20outre%20que,projets%20et%20programmes%20en%20cours. Production - La Grande Île muscle ses objectifs dans la filière riz]&quot;, ''www.lexpress.mg''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;. Tanjon' ny fanjakana malagasy ny fahavitan-tena amin' ny taona 2027, ka 6 tapitrisa taonina no tanjona tamin' ny taona 2024 ary 11 tapitrisa taonina amin' ny taona 2030&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;&lt;ref&gt;&lt;small&gt;&quot;[https://www.imf.org/en/Publications/selected-issues-papers/Issues/2025/03/31/Rice-Production-in-Madagascar-Challenges-to-Self-Sufficiency-565720#:~:text=Summary,productivity%2C%20and%20climate%20change%20persist. Rice Production in Madagascar—Challenges to Self-Sufficiency]&quot;, ''www.imf.org''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;.

== Jereo koa ==

* [[Fambolena eto Madagasikara]]

== Loharano sy fanamarihana ==</text>
      <sha1>aix78qpsxv33zcm4av2u0m0mncga3lw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Asiperiza</title>
    <ns>0</ns>
    <id>292907</id>
    <revision>
      <id>1136768</id>
      <parentid>1119651</parentid>
      <timestamp>2026-04-29T04:50:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HarryWurst</username>
        <id>36292</id>
      </contributor>
      <origin>1136768</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="831" sha1="ni1zxqk3pg1bmjy75617of0pv4o6fs8" xml:space="preserve">[[Sary:Asparagus-Bundle.jpg|thumb|240px|Voan'ny asparaga voavoly]]

Ny '''asiperiza''' dia karazana zavamaniry mamony isan-taona, ao amin' ny vondron-karazana ''[[Asparagus]]'', ao amin' ny fianakaviana ''[[Asparagaceae|Aspargaceae]]'', teratany any [[Eorazia]]. '''''Asparagus officinalis''''' ny anarany ara-tsiansa. Ambolena be dia be izy io mba hatao [[anana]], ny zanany avy amin' ny [[Taranja (taova)|taranjany]] (rizôma) no ampiasaina ho [[legioma]] lohataona.

== Jereo koa ==

* ''[[Asparagaceae|Aspargaceae]]''

* ''[[Asparagus]]''

* Karazana ''[[Asparagus]]'' fihinana sasany:
** ''[[Asparagus densiflorus|Asparagus densiflorus*]]''
** ''Asparagus officinalis''
** ''[[Asparagus racemosus]]''
** ''[[Asparagus acutifolius]]''
** ''[[Asparagus cochinchinensis]]''

==jereo koa==

[[Sokajy:legioma]]
[[Sokajy:Asparagus]]</text>
      <sha1>ni1zxqk3pg1bmjy75617of0pv4o6fs8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Malok'ila</title>
    <ns>0</ns>
    <id>293883</id>
    <revision>
      <id>1136773</id>
      <parentid>1114374</parentid>
      <timestamp>2026-04-29T05:00:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>25011</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1136773</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8935" sha1="91spwic16kxdm5r72oo05zhbn7iubnx" xml:space="preserve">{{Infobox filma|anarana=Malok'ila|directors=Mamitiana Razafimandimby sy Gérard Razafindrakoto|studio=Scoop Digital|firenena=Madagasikara|fiteny=Malagasy}}

== Inona izany hoe &quot;Malok’ila&quot;? ==
'''Malok’ila''' dia andian-t[[sarimihetsika]]&lt;ref&gt;[https://www.tiatanindrazana.mg/kolontsaina/misaona-ny-sarimihetsika-malagasy-namonjy-ireo-namany-efa-lasana-i-emmanuel-malokila-59542.php?utm_source=chatgpt.com https://www.tiatanindrazana.mg/kolontsaina/misaona-ny-sarimihetsika-malagasy-namonjy-ireo-namany-efa-lasana-i-emmanuel-malokila-59542]&lt;/ref&gt; malagasy feno fitiavana, hatsikana, ary lesona momba ny fiainana andavanandro. Nipoitra tamin’ny taona 2007&lt;ref&gt;https://letterboxd.com/film/malokila-5&lt;/ref&gt; izy io, ary isan'ireo andian-tsarimihetsika malaza indrindra teo amin’ny tantaran’ny sarimihetsika [[Malagasy (vahoaka)|Malagasy]]&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://scoopdigital.mg/ |title=kopian'ny arisiva |access-date=2025-06-09 |archive-date=2025-02-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250221105028/https://scoopdigital.mg/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;. Nandritra ny taona maro, dia nisy fizarana maro navoaka, anisan’ireo tena nanamarika ny mpijery ny fivoahan'ny fanodinana tany ivelany ka nivoahan'ny '''Malok’ila 8 Jours en France''' tamin’ny 2010 ary koa ny '''Malok’ila 5 Étoiles''' tamin’ny 2009&lt;ref&gt;https://letterboxd.com/film/malokila-5&lt;/ref&gt;.

== Iza ireo mpilalao sy ny ekipa? ==
Maro ireo mpilalao sarimihetsika malagasy&lt;ref&gt;https://www.moov.mg/article/83548-tantara-mitohy-malokila-mpilalao-miisa-6-no-efa-nindaosinny-fahafatesana&lt;/ref&gt; sangany na vao nisondrotra hita nifandimbidimby nilalao ny andian-tantara Malok'ila&lt;ref&gt;https://www.moov.mg/article/83548-tantara-mitohy-malokila-mpilalao-miisa-6-no-efa-nindaosinny-fahafatesana&lt;/ref&gt; fa anisany hita matetika sy fototra ireo tanisaina manaraka ireto :

* '''Rajao (Tsarafara Rakotoson)''' &lt;ref&gt;[https://fr.allafrica.com/stories/202405030278.html?utm_source=chatgpt.com https://fr.allafrica.com/stories/202405030278.html]&lt;/ref&gt;– Mpilalao fototra sy mpitarika ny ekipa.
* '''Johary (Benjamina Ranaivoson)''' – [[Dokotera]] tanora avy any ivelany.
* '''Bakoly (Nadia Benjamina Robinarimalala)''' – Mpitsabo mpanampy.
* Mpilalao&lt;ref&gt;[https://letterboxd.com/film/malokila-10/?utm_source=chatgpt.com https://letterboxd.com/film/malokila-10]&lt;/ref&gt; hafa izay samy manana ny anjara asany&lt;ref&gt;[https://en.myshows.me/movie/699535/?utm_source=chatgpt.com https://en.myshows.me/movie/699535]&lt;/ref&gt; manokana :
** '''Raly''' (vadin'i Rajao) – Sahondra Raholiarihanta
** '''Razoary''' – Lalao Bernadette Ramasinarivo
** '''Pasitera''' – Jocelyn Christophe Rakotondrafara
** '''Marianne''' – Olga Volamasy
** '''Randrenja''' – Gérard Razafindrakoto
** '''Nasolo''' – Rado M. Rabarison
** '''Landy''' – Rova Faraniana Rakotoarisoa
** '''Bakoly''' – Nadia Benjamina Robinarimalala
** '''Fetra''' – Israel Andrianarivo
** '''Feno''' – Tsiry Rajaofera
* '''Mamitiana Razafimandimby''' sy '''Gérard Razafindrakoto''' no mpamorona sy mpanonta ny andian-tsarimihetsika&lt;ref&gt;[https://letterboxd.com/film/malokila-8/?utm_source=chatgpt.com https://letterboxd.com/film/malokila-8]&lt;/ref&gt;.

== Lisitr'ireo fizarana rehetra amin'ny tantara mitohy &quot;Malok'ila&quot; ==

* '''Malok'ila''' (2007): Fizarana voalohany, nampahafantarana voalohany an'ireo mpilalao fototra tao amin'ny hopitaly.
* '''Malok'ila 2''' (2007): Tohin'ny tantara voalohany, mbola mitohy ny fisehoan-javatra mampihomehy fanaon'i Rajao sy ny namany.
* '''Malok'ila 3''' (2008): Mifantoka amin'ny fianakavian-dRajao sy Randrenja.
* '''Malok'ila 4''' (2008): Mampiseho ny fifandirana eo amin’i Johary, Bakoly ary Landy. Ireo dia nifamaofao tao anaty tantaram-pitiavana telo zoro.
* '''Malok'ila 5''' '''étoiles''' (2009) 
* '''Malok'ila''' '''Flotte 6''' (2009)
* '''Malok'ila 7''' (2010)
* '''Malok'ila 8 – 8 andro tany Frantsa''' (2010): Mandeha any Frantsa ireo mpilalao, mitady vola hanohanana ny fiangonany.
* '''Malok'ila 9 – Inona no vaovao Malok'ila?''' (2010)
* '''Malok'ila 10''' (2011)
* '''Malok’ila 11 Shi Yi''' (2012)
*  '''Malok'ila 12 au Texas''' (2012)
* '''Malok'ila 13 – May''' (2013) Fizarana lava indrindra hatreto (110 minitra).
* '''Malok'ila 14 – Carat''' (2013)
* '''Malok'ila 15 –''' '''Le Grand Retour''' (2023): Fiverenana lehibe taorian'ny 7 taona fahanginana, miaraka amin’ireo mpilalao taloha sy mpilalao vaovao.
* '''Malok'ila 16 – Zeparsa''' (2024) Fizarana farany hatreto, mampiditra olona vaovao nefa mbola mitazona ny endrika sy fomba  manamarika ny Malok'ila ihany.

== Malok'ila &quot;hika farany&quot; ==
Ireto andihany ireto no Malok'ila nivoaka farany:

* '''Malok’ila 15 – Le Grand Retour (2023)'''&lt;ref&gt;[https://lexpress.mg/15/05/2023/cinema-malokila-revient-sur-lecran-apres-9-ans/?utm_source=chatgpt.com https://lexpress.mg/15/05/2023/cinema-malokila-revient-sur-lecran-apres-9-ans]&lt;/ref&gt;: Taorian’ny 9 taona fahanginan&lt;ref&gt;[https://lexpress.mg/15/05/2023/cinema-malokila-revient-sur-lecran-apres-9-ans/?utm_source=chatgpt.com https://lexpress.mg/15/05/2023/cinema-malokila-revient-sur-lecran-apres-9-ans]&lt;/ref&gt;a, dia niverina ny fanodinana ny andian-tsarimihetsika Malok'ila. Navoaka tamin’ny volana Mey 2023. Nandritry ny famoahana io vokatra io dia nisy fihaonamben'ireo mpanakafy sy ireo mpanokatra tao amin’ny Mining Business Center Ivato izay nanehoan'izy ireo fihetseham-po sy ny fankasitrahana maro&lt;ref&gt;[https://lexpress.mg/15/05/2023/cinema-malokila-revient-sur-lecran-apres-9-ans/?utm_source=chatgpt.com https://lexpress.mg/15/05/2023/cinema-malokila-revient-sur-lecran-apres-9-ans]&lt;/ref&gt;.
* '''Malok’ila Zeparsa (2024)'''&lt;ref&gt;[https://www.lexpress.mg/2024/04/cinema-malokila-zeparsa-sous-les.html?utm_source=chatgpt.com https://www.lexpress.mg/2024/04/cinema-malokila-zeparsa-sous-les.html]&lt;/ref&gt;: Ity fizarana ity dia naverina tamin’ny endrika nentim-paharazana, miaraka amin’ny fanavaozana sy fanampiana mpilalao vaovao. Ny tantara dia manaraka ny fiainan’ny tovolahy iray, Rajao Junior, izay mitondra ny anaran-dreniny sy ny fitiavana ny fianakaviana.

== Ireo mpilalao sarimihetsika Malok'ila efa nodimandry ==
Mampalahelo fa maro amin’ireo mpilalao taloha no efa nodimandry, anisan’izany i Emmanuel Andriamahefa (Emmanuel)&lt;ref&gt;[https://www.moov.mg/article/83548-tantara-mitohy-malokila-mpilalao-miisa-6-no-efa-nindaosinny-fahafatesana?utm_source=chatgpt.com https://www.moov.mg/article/83548-tantara-mitohy-malokila-mpilalao-miisa-6-no-efa-nindaosinny-fahafatesana]&lt;/ref&gt;, izay nanampy tamin’ny fananganana ny tantara sy ny hatsikana. Ny fahafatesan’izy ireo dia niteraka fahatsiarovana sy fankalazana ny asany teo amin’ny fiarahamonina sy ny tontolon’ny sarimihetsika Malagasy. Anisan'ireo nody mandry koa :

* '''Randrenja''' (Gérard Razafindrakoto)&lt;ref&gt;[https://trakt.tv/movies/malok-ila-2007?utm_source=chatgpt.com https://trakt.tv/movies/malok-ila-2007]&lt;/ref&gt;
* '''Dr. Johary''' (Benjamina Ranaivoson)
* '''Mariane''' (Olga Volamasy)&lt;ref&gt;[https://www.tiatanindrazana.mg/kolontsaina/misaona-ny-sarimihetsika-malagasy-namonjy-ireo-namany-efa-lasana-i-emmanuel-malokila-59542.php?utm_source=chatgpt.com https://www.tiatanindrazana.mg/kolontsaina/misaona-ny-sarimihetsika-malagasy-namonjy-ireo-namany-efa-lasana-i-emmanuel-malokila-59542.php]&lt;/ref&gt;
* '''Ralay''' (Sahondra Raholiarihanta)&lt;ref&gt;[https://fr.allafrica.com/stories/202305150577.html?utm_source=chatgpt.com https://fr.allafrica.com/stories/202305150577.html]&lt;/ref&gt;
* '''Rajacquis''' (Jocelyn Christophe Rakotondrafara)&lt;ref&gt;[https://trakt.tv/movies/malok-ila-2007?utm_source=chatgpt.com https://trakt.tv/movies/malok-ila-2007]&lt;/ref&gt;

== Aiza no ahitana azy? ==

* '''Scoop Digital'''&lt;ref&gt;[https://scoopdigital.mg/?utm_source=chatgpt.com https://scoopdigital.mg]&lt;/ref&gt; – Ny orinasan’ny famokarana sy fizarana ny andian-tsarimihetsika Malok’ila.
* '''YouTube''' – Afaka mahita fizarana sasantsasany ianao amin’ny alalan’ny fantsona ofisialy.
* '''VCD sy DVD''' – Afaka mividy amin’ny fivarotana na amin’ny alalan’ny fivarotana an-tserasera.

== Lesona sy hafatra ==
Ny '''Malok’ila''' dia tsy vitan’ny hatsikana sy fialamboly ihany, fa manolotra lesona momba ny [[fitiavana]], ny fianakaviana, ny fiainana andavanandro, ary ny fahaiza-manao amin’ny fiainana. Izy io dia mitondra hafatra momba ny maha-zava-dehibe ny fifandraisana sy ny fiaraha-mientana amin’ny fiarahamonina&lt;ref&gt;[https://www.tiatanindrazana.mg/kolontsaina/misaona-ny-sarimihetsika-malagasy-namonjy-ireo-namany-efa-lasana-i-emmanuel-malokila-59542.php?utm_source=chatgpt.com https://www.tiatanindrazana.mg/kolontsaina/misaona-ny-sarimihetsika-malagasy-namonjy-ireo-namany-efa-lasana-i-emmanuel-malokila-59542.php]&lt;/ref&gt;. Matetika dia asian'ireo mpamokatra sarisary zarin-tenany momba ny fiainam-pirenena sy ny politika eto [[Madagasikara]] ny sarimihetsika Malok'ila ka mahasarika ny mpankafy tokoa.

== Loharano ==
&lt;references /&gt;</text>
      <sha1>91spwic16kxdm5r72oo05zhbn7iubnx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Greta Thunberg</title>
    <ns>0</ns>
    <id>293892</id>
    <revision>
      <id>1136729</id>
      <parentid>1135245</parentid>
      <timestamp>2026-04-29T01:05:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>25011</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1136729</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="196669" sha1="bkaijn7f82l8ozwnhvc47ufurrzh9mp" xml:space="preserve">{{infobox olona
|sary     = Greta Thunberg in Stockholm (cropped 2).jpg
|anarana  = Greta Thunberg
|teraka   = 3 Janoary 2003
|toerana  = [[Stockholm]], {{Soeda}}
|maty     = 
|firenena = {{Soeda}}
|mpiaraka=
|asa=
}}

'''Greta Tintin Eleonora Ernman Thunberg''' ({{AAI|/ˈɡrêːta ˈtʉ̂ːnbærj/|lang|sv-Greta Thunberg.ogg}}; teraka ny 3 Janoary 2003) dia [[mpikatroka momba ny toetrandro]] sy [[mpikatroka ara-politika]] soedoà, izay fantatra voalohany tamin' ny fanamby nataony tamin' ny mpitondra maneran-tany mba handray andraikitra haingana hanatanterahana ny [[fampihenana ny fiovan' ny toetrandro|fepetra hampihenana]] ny voka-dratsin' ny [[fiovan' ny toetrandro]].&lt;ref&gt;{{cite news |date=23 Avrily 2019 |title=It's an existential crisis. Listen to scientists |url=https://www.bbc.com/news/av/uk-48018034/climate-change-activist-greta-thunberg-listen-to-climate-scientists |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190814200923/https://www.bbc.com/news/av/uk-48018034/climate-change-activist-greta-thunberg-listen-to-climate-scientists |archive-date=14 Aogositra 2019 |access-date=31 Aogositra 2019 |publisher=[[BBC]]}}&lt;/ref&gt;
Teraka tao [[Stockholm]], nanomboka ny hetsika maha-mpikatroka momba ny toetrandro i Thunberg rehefa nandresy lahatra ny ray aman-dreniny izy mba hanaiky [[fepetra ara-piainana manokana momba ny fiovan' ny toetrandro|fiainana]] izay mampihena ny [[famakiana entona karbonina|famoahana karbônina]] ataon' ny fianakaviany. Tamin' ny Aogositra 2018, tamin' ny faha-15 taonany, dia nanomboka tsy nianatra i Thunberg, ary nanao fianianana fa tsy hiverina any an-tsekoly raha tsy efa vita ny [[fifidianana soedoà tamin' ny 2018]] mba hiezaka hisy fiantraikany amin' ny vokatra. Nanao fihetsiketsehana teo ivelan' ny [[Riksdag|Parlemanta soedoà]] izy niantso hanaovana [[fampihenana ny fiovan' ny toetrandro|hetsika hentitra amin' ny fiovan' ny toetrandro]] sady nitondra famantarana ''Skolstrejk för klimatet'' ([[Fitokonana tsy mandeha an-tsekoly ho an' ny toetrandro]]) sy nizara taratasy fampahafantarana.&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Gibson |first=Caitlin |date=16 Martsa 2020 |title=Before Greta Thunberg was a global icon, she was a tormented child who refused to eat or speak |language=en-US |newspaper=[[The Washington Post]] |url=https://www.washingtonpost.com/lifestyle/on-parenting/before-greta-thunberg-was-a-global-icon-she-was-a-tormented-child-who-refused-to-eat-or-speak/2020/03/16/eea2967a-63a4-11ea-acca-80c22bbee96f_story.html |access-date=15 Septambra 2023 |issn=0190-8286 |url-access=subscription |archive-url=https://web.archive.org/web/20200317180306/https://www.washingtonpost.com/lifestyle/on-parenting/before-greta-thunberg-was-a-global-icon-she-was-a-tormented-child-who-refused-to-eat-or-speak/2020/03/16/eea2967a-63a4-11ea-acca-80c22bbee96f_story.html |archive-date=17 Martsa 2020 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; Rehefa vita ny fifidianana, dia niteny teo anoloan' ny mpanohana i Thunberg ary nilaza taminy mba hampiasa finday handraketana azy. Avy eo dia nilaza izy fa hanohy ny fitokonana amin' ny zoma rehetra mandra-pahatongan' i Soeda hanaraka ny [[Fifanarahana tao Paris|fifanarahana momba ny toetrandro tao Paris]].&lt;ref&gt;{{Cite news |last1=Watts |first1=Jonathan |date=11 Martsa 2019 |title=Greta Thunberg, schoolgirl climate change warrior: 'Some people can let things go. I can't' |url=https://www.theguardian.com/world/2019/mar/11/greta-thunberg-schoolgirl-climate-change-warrior-some-people-can-let-things-go-i-cant |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190311104430/https://www.theguardian.com/world/2019/mar/11/greta-thunberg-schoolgirl-climate-change-warrior-some-people-can-let-things-go-i-cant |archive-date=11 Martsa 2019 |access-date=16 Septambra 2023 |work=[[The Guardian]] |language=en-GB |issn=0261-3077}}&lt;/ref&gt; Ny fahatanoran' i Thunberg sy ny fomba fiteniny mivantana dia nanampy azy ho lasa olo-malaza eran-tany.&lt;ref name=Time&gt;{{Cite news |last1=Alter |first1=Charlotte |last2=Haynes |first2=Suyin |last3=Worland |first3=Justin |editor-last=Arbugaeva |editor-first=Evgenia |date=11 Desambra 2019 |title=Greta Thunberg: Time's Person of the Year 2019 |url=https://time.com/person-of-the-year-2019-greta-thunberg/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20191211125355/https://time.com/person-of-the-year-2019-greta-thunberg/ |archive-date=11 Desambra 2019 |url-status=live |magazine=Time |access-date=11 Desambra 2019 |archivedate=2019-12-13 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20191213190507/https://time.com/person-of-the-year-2019-greta-thunberg/ }}&lt;/ref&gt;

Taorian' ny fitokonana an-tsekoly voalohany nataon' i Thunberg ho an' ny toetrandro, dia nisy mpianatra hafa nanatevin-daharana tamin' ny fihetsiketsehana mitovitovy amin' izany. Nifankahery sy nikarakara ny hetsika fitokonana an-tsekoly ho an' ny toetrandro izy ireo. Taorian' ny lahatenin' i Thunberg tao amin' ny [[Fihaonambe momba ny fiovan' ny toetrandro 2018 nataon' ny Firenena Mikambana]], dia nisy fitokonana isaky ny Zoma maneran-tany. Tamin' ny taona 2019, nisy fihetsiketsehana nifanarahana tany amin' ireo tanàna maro izay nandraisan' ny mpianatra mihoatra ny iray tapitrisa anjara tsirairay avy. &lt;ref&gt;[https://time.com/5595365/global-climate-strikes-greta-thunberg/ &quot;Mpianatra avy amin' ny tanàna 1.600 no niala teny an-tsekoly mba hanoherana ny fiovan' ny toetrandro. Mety ho fitokonana lehibe indrindra nataon' i Greta Thunberg izany&quot;] {{Wayback|url=https://time.com/5595365/global-climate-strikes-greta-thunberg/ |date=20190723164619 }}, Suyin Haynes, Time, 24 Mey 2019 (Tahiry: 23 Jolay 2019, Fidirana: 22 Jolay 2019).&lt;/ref&gt;

Mba hialana amin' ny dia an-habakabaka mamoaka karbônina be loatra, dia nandeha tamin' ny sambokely tsy misy entona karbônina avy any Angletera mankany New York i Thunberg, izay niteny tao amin' ny [[Fihaonambe momba ny hetsika ho an' ny toetrandro 2019 nataon' ny Firenena Mikambana]]. Tao amin' ny lahateniny, dia nananatra ireo mpitondra eran-tany i Thunberg tamin' ny teny hoe ''&quot;How dare you&quot;'' (&quot;Ahoana no ahasahianareo&quot;) noho ny tsy firaharahiany sy ny tsy fihetseham-pony manoloana ny krizin' ny toetrandro. Ny fananarany dia niteraka lohateny lehibe maneran-tany. &lt;ref&gt;
* [https://www.nytimes.com/video/climate/100000006732168/greta-thunberg-united-nations.html &quot;Lahatsary: 'Sahinao ve': Greta Thunberg tao amin' ny Firenena Mikambana&quot;], The New York Times, 23 Septambra 2019 (Tahiry: 19 Septambra 2023, Fidirana: 16 Septambra 2023)  
* [http://www.theguardian.com/environment/video/2019/sep/23/greta-thunberg-to-world-leaders-how-dare-you-you-have-stolen-my-dreams-and-my-childhood-video &quot;Greta Thunberg tamin' ireo mpitondra eran-tany: 'Sahinao ve – nangalatra ny nofiko sy ny fahazazako ianareo' – lahatsary&quot;], The Guardian, 23 Septambra 2019 (Tahiry: 16 Oktobra 2023, Fidirana: 16 Septambra 2023)  
* [https://globalnews.ca/news/5940258/greta-thunberg-speech-un/ &quot;'Sahinao ve': Nanao lahateny mahery vaika sy feno fihetseham-po tao amin' ny Firenena Mikambana i Greta Thunberg&quot;], Global News, 23 Septambra 2019 (Tahiry: 29 Septambra 2023, Fidirana: 16 Septambra 2023)&lt;/ref&gt;


==Fiandohan' ny fiainana==
Greta Tintin Eleonora Ernman Thunberg&lt;ref&gt;[http://www.everyonegroup.com/EveryOne/MainPage/Entries/2019/5/19_The_2019_Makwan_Prize_is_awarded_to_Greta_Thunberg.html The 2019 Makwan Prize dia nomena an' i Greta Thunberg] {{Wayback|url=http://www.everyonegroup.com/EveryOne/MainPage/Entries/2019/5/19_The_2019_Makwan_Prize_is_awarded_to_Greta_Thunberg.html |date=20190831162831 }} (19 Mey 2019). EveryOne Group. everyonegroup.com. Nalaina tamin' ny 30 Desambra 2019. Notehirizina tamin' ny 31 Aogositra 2019 tao amin' ny Wayback Machine.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.rtl.de/themen/personen/greta-thunberg-t11146.html Greta Thunberg dia mpikatroka tontolo iainana soedoà. Miady ho an' ny fiarovana ny toetrandro sy ny hoavy tsaratsara kokoa izy.] [[RTL (fantsona fahitalavitra alemàna)|RTL]]. Nalaina tamin' ny 29 Novambra 2019. Notehirizina tamin' ny 6 Novambra 2019 tao amin' ny Wayback Machine.&lt;/ref&gt; dia teraka tamin' ny 3 Janoary 2003, tao [[Stockholm]], Soeda,&lt;ref&gt;[https://arcticportal.org/ap-library/news/2110-greta-thunberg-s-climate-campaig Greta Thunberg's climate campaign]. Arctic Portal. 21 Febroary 2019. Nalaina tamin' ny 20 Septambra 2019. Notehirizina tamin' ny 20 Septambra 2019 tao amin' ny Wayback Machine.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.sympatico.ca/actualites/decouvertes/a-15-ans-elle-remet-les-dirigeants-mondiaux-a-leur-place-1.8622552 Amin' ny faha-15 taonany, nampahatsiahy ny mpitondra maneran-tany izy!] Anne-Marie Lobbe. Sympatico. 13 Desambra 2018. Nalaina tamin' ny 20 Septambra 2019. Notehirizina tamin' ny 18 Martsa 2019 tao amin' ny Wayback Machine.&lt;/ref&gt; avy amin' ny mpihira opera [[Malena Ernman]] sy ny mpilalao [[Svante Thunberg]].&lt;ref name=&quot;Democracy Now&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Hattenstone-2021&quot;&gt;Simon Hattenstone. [https://www.theguardian.com/environment/ng-interactive/2021/sep/25/greta-thunberg-i-really-see-the-value-of-friendship-apart-from-the-climate-almost-nothing-else-matters Greta Thunberg: 'I really see the value of friendship. Apart from the climate, almost nothing else matters']. ''The Guardian''. 25 Septambra 2021. Nalaina tamin' ny 26 Febroary 2022. Notehirizina tamin' ny 30 Oktobra 2021 tao amin' ny Wayback Machine.&lt;/ref&gt; Ny raibeny amin' ny rainy dia ilay mpilalao sy talen' ny teatra [[Olof Thunberg]].&lt;ref&gt;[https://heavy.com/news/2018/12/greta-thunberg/ Greta Thunberg: 5 Fast Facts You Need to Know]. Ellyn Santiago. Heavy.com. 14 Desambra 2018. Nalaina tamin' ny 5 Febroary 2019. Notehirizina tamin' ny 7 Febroary 2019 tao amin' ny Wayback Machine.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.democracynow.org/2018/12/11/meet_the_15_year_old_swedish School Strike for Climate: Meet 15-Year-Old Activist Greta Thunberg, Who Inspired a Global Movement] (info manan-danja amin' ny 34:45). Democracy Now!. 11 Desambra 2018. Nalaina tamin' ny 3 Febroary 2020. Notehirizina tamin' ny 17 Jolay 2019 tao amin' ny Wayback Machine.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.dw.com/en/greta-thunbergs-grandfather-veteran-swedish-actor-olof-thunberg-dies/a-52534367 Ny raiben' i Greta Thunberg, ilay mpilalao soedoà efa za-draharaha Olof Thunberg, dia maty]. Deutsche Welle. 25 Febroary 2020. Nalaina tamin' ny 26 Febroary 2022. Notehirizina tamin' ny 27 Febroary 2020 tao amin' ny Wayback Machine.&lt;/ref&gt; Araka ny hazavain' ny ''[[The Week]]'' “amin' ny rainy mpilalao teatra sy ny reniny mpihira, dia tsy mahagaga raha manana anarana somary tsy mahazatra i Thunberg... Mizara ny anarany faharoa amin' ilay toetra mpanao fandehanana foronin' i Georges Remi, mpanao tantara an-tsary belza, fantatra kokoa amin' ny hoe Hergé, i Thunberg.”&lt;ref&gt;[https://www.theweek.co.uk/greta-thunberg/954652/five-things-you-didnt-know-greta-thunberg PROFILA: Greta Thunberg: zavatra dimy mety tsy fantatrao momba azy]. ''The Week''. 2 Novambra 2021. Nalaina tamin' ny 26 Janoary 2023. Notehirizina tamin' ny 26 Janoary 2023 tao amin' ny Wayback Machine.&lt;/ref&gt; Manana anabavy kely atao hoe Beata izy.&lt;ref name=&quot;Hattenstone-2021&quot; /&gt;

Nilaza i Thunberg fa vao naheno momba ny [[fiovan' ny toetrandro]] izy tamin' ny 2011, tamin' izy valo taona, ary tsy azony hoe nahoana no kely loatra ny zavatra atao amin' izany.&lt;ref name=&quot;YouTube-Thunberg(2018-11-24)&quot;&gt;Greta Thunberg. [https://www.youtube.com/watch?v=EAmmUIEsN9A&amp;t=1m46s School strike for climate – save the world by changing the rules]. TEDxStockholm. 24 Novambra 2018. Nalaina tamin' ny 29 Janoary 2019. “Voamarina fa manana aretina Asperger aho, OCD, ary tsy miteny raha tsy voatery... indrindra amin' ny resaka krizin' ny faharetana, izay miteny foana ny rehetra fa fandrahonana ny fiainana ny fiovan' ny toetrandro ary olana lehibe indrindra, nefa mbola mitohy ny fiainana tahaka ny teo aloha.” Notehirizina tamin' ny 11 Novambra 2019 tao amin' ny Wayback Machine.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Hattenstone-2021&quot; /&gt; Nahakivy azy izany, ka tamin' ny faha-11 taonany dia saika tsy niteny intsony izy, nampihena mafy ny sakafony, ary very 10 kg tao anatin' ny roa volana.&lt;ref&gt;[https://www.commondreams.org/news/2018/12/19/depressed-and-then-diagnosed-autism-greta-thunberg-explains-why-hope-cannot-save “Depressed and Then Diagnosed With Autism, Greta Thunberg Explains Why Hope Cannot Save Planet But Bold Climate Action Still Can”]. Jon Queally. ''Common Dreams''. 19 Desambra 2018. Nalaina tamin' ny 3 Janoary 2020. Notehirizina tamin' ny 28 Novambra 2019 tao amin' ny Wayback Machine.&lt;/ref&gt; Nohamarina fa manana [[aretina Asperger]], ''trouble obsessionnel compulsif'' (OCD), ary [[fahalemena miteny voafantina]].&lt;ref name=&quot;YouTube-Thunberg(2018-11-24)&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Hattenstone-2021&quot; /&gt; Tamin' ny iray amin' ny lahateniny voalohany nangatahana hetsika ara-toetrandro, dia nilaza izy fa ny tsy fitenenany raha tsy ilaina dia midika hoe &quot;miteny ihany izy rehefa ilaina&quot;.&lt;ref name=&quot;YouTube-Thunberg(2018-11-24)&quot;/&gt; Nifandona tamin' ny fahaketrahana nandritra ny efa-taona izy talohan' ny nanombohany ny hetsika fanoherana tany an-tsekoly.&lt;ref&gt;[https://www.bbc.com/news/uk-50901789 Greta Thunberg's father: 'She is happy, but I worry']. ''BBC News''. 30 Desambra 2019. Nalaina tamin' ny 30 Desambra 2019. Notehirizina tamin' ny 30 Desambra 2019 tao amin' ny Wayback Machine.&lt;/ref&gt; Rehefa nanomboka nanao hetsika izy, tsy nanohana ny fandraisany anjara ny ray aman-dreniny. Nilaza rainy fa tsy tiany ny tsy fanatrehany ny sekoly saingy nanampy hoe “Manaja izahay fa tiany ny hijoro. Afaka mipetraka ao an-trano izy ka ho tena malahelo, na manao hetsika ary ho sambatra.”&lt;ref name=&quot;Crouch-2018&quot;&gt;David Crouch. [https://www.theguardian.com/science/2018/sep/01/swedish-15-year-old-cutting-class-to-fight-the-climate-crisis Ilay zazavavy soedoà 15 taona izay miala kilasy mba hiady amin' ny krizin' ny toetrandro]. ''The Guardian''. 1 Septambra 2018. Nalaina tamin' ny 12 Mey 2019. Notehirizina tamin' ny 4 Janoary 2019 tao amin' ny Wayback Machine.&lt;/ref&gt;

Ny fahitana fa manana aretina Asperger i Thunberg dia nataon' ny reniny ho fantatry ny besinimaro manerana an' i Soeda tamin' ny Mey 2015, mba hanampiana ireo fianakaviana amin' ny toe-javatra mitovitovy.&lt;ref&gt;[https://www.expressen.se/halsoliv/halsa/det-har-varit-ett-helvetiskt-ar Det har varit ett helvetiskt år] Christer Olsson. ''Expressen''. 20 Mey 2015. Stockholm. (Dika: &quot;Taona tena sarotra no lasa&quot;). Notehirizina tamin' ny 10 Oktobra 2019 tao amin' ny Wayback Machine.&lt;/ref&gt; Na dia niaiky aza izy fa &quot;nampihena azy taloha&quot; ny fahasahiranany, tsy mijery ny Asperger ho aretina i Thunberg, fa nantsoiny ho &quot;hery manokana&quot; mihitsy aza.&lt;ref name=&quot;Rourke&quot;&gt;Alison Rourke. [https://www.theguardian.com/environment/2019/sep/02/greta-thunberg-responds-to-aspergers-critics-its-a-superpower Greta Thunberg mamaly ireo mpitsikera momba ny Asperger: 'Hery manokana izany'] ''The Guardian''. 2 Septambra 2019. Notehirizina tamin' ny 2 Septambra 2019 tao amin' ny Wayback Machine.&lt;/ref&gt; Tatỳ aoriana izy nofaritana ho tsy ny mpikatroka miaro ny tontolo iainana malaza indrindra ihany, fa koa ny mpikatroka malaza indrindra amin' ny [[hetsiky ny zon' ny autista]].&lt;ref name=hattenstone/&gt; Tamin' ny 2021, nilaza i Thunberg fa maro amin' ireo olona ao amin' ny hetsika ''Fridays for Future'' no autista, ary tena mandray sy mandefitra. Mihevitra izy fa ny antony mahatonga ny olona autista maro lasa mpikatroka toetrandro dia satria tsy afaka tsy hijery izy ireo, ary tsy maintsy milaza ny marina araka ny hitany “Mahafantatra olona maro aho izay niady tamin' ny fahaketrahana, ary avy eo niditra tao amin' ny hetsika fiarovana ny toetrandro na ny ''Fridays for Future'', ka nahita tanjona amin' ny fiainana, nahazo namana ary nahita fiarahamonina nandray azy.” Ny zavatra tsara indrindra avy amin' ny fandraisany anjara amin' ny hetsika, hoy izy, dia ny fisiana namana sy ny fahasambarana.&lt;ref name=hattenstone/&gt;

Nandritra ny roa taona teo ho eo, nanery ny ray aman-dreniny i Thunberg mba hampihena ny [[marika karbonin' ny fianakaviana]] sy ny [[Fiantraikan' ny olombelona amin' ny tontolo iainana|fiantraikany amin' ny tontolo iainana]] amin' ny alalan' ny fiovany ho [[Veganisma#Veganisma tontolo iainana|veganisma]], [[famerenana manavao (upcycling)]], ary ny [[Henatra amin' ny sidina|fialàna amin' ny fandehanana amin' ny fiaramanidina]].&lt;ref name=&quot;Democracy Now&quot; /&gt;&lt;ref&gt;Agence France-Presse. [https://www.straitstimes.com/world/europe/climate-crusading-schoolgirl-greta-thunberg-pleads-next-generations-case Mpitolona amin' ny toetrandro, Greta Thunberg, tovovavy mpianatra, miaro ny raharaham-pirazanana manaraka]. ''The Straits Times''. 5 Desambra 2018. Nalaina tamin' ny 22 Desambra 2018. Notehirizina tamin' ny 6 Desambra 2018 tao amin' ny Wayback Machine.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Jonathan Watts. [https://www.theguardian.com/world/2019/mar/11/greta-thunberg-schoolgirl-climate-change-warrior-some-people-can-let-things-go-i-cant Greta Thunberg, tovovavy mpianatra mpiady amin' ny fiovan' ny toetrandro: 'Misy olona afaka mamela zavatra. Tsy afaka aho']. ''The Guardian''. 11 Martsa 2019. Nalaina tamin' ny 24 Oktobra 2019. Notehirizina tamin' ny 11 Martsa 2019 tao amin' ny Wayback Machine.&lt;/ref&gt; Nilaza izy fa nasehony grafika sy tahirin-kevitra ny fianakaviany, fa rehefa tsy nisy vokany izany, dia nampitandrina azy ireo izy fa mangalatra ny hoaviny izy ireo.&lt;ref&gt;Maria Chiorando. [https://www.plantbasednews.org/news/vegan-greta-thunberg-made-parents-feel-guilty-eating-meat-dairy Greta Thunberg, mpiaro ny tontolo iainana, nampihatra henatra tamin' ny ray aman-dreniny tamin' ny fihinanana hena sy ronono] {{Wayback|url=https://www.plantbasednews.org/news/vegan-greta-thunberg-made-parents-feel-guilty-eating-meat-dairy |date=20190927162030 }}. ''Vegan News, Plant Based Living, Food, Health &amp; more''. 29 Aprily 2019. Nalaina tamin' ny 28 Oktobra 2019. Notehirizina tamin' ny 27 Septambra 2019 tao amin' ny Wayback Machine.&lt;/ref&gt; Ny fialàna tamin' ny sidina dia niteraka ny fandavana ny reniny amin' ny tetikasa iraisam-pirenena amin' ny asany amin' ny opera.&lt;ref name=&quot;Crouch-2018&quot; /&gt; Tamin' ny resadresaka tamin' ny Desambra 2019 nataon' ny [[BBC]], nilaza rainy hoe “Raha ny marina, tsy nataon' ny reniny hamonjena ny toetrandro izany. Nataony hamonjena ny zanany izany, satria hitany hoe inona no dikan' izany taminy, ary rehefa nataony izany, dia hitany ny fitomboan' i Greta tamin' izany, sy ny hery azony tamin' izany.”&lt;ref&gt;Dominic McGrath. [https://www.thejournal.ie/greta-thunberg-climate-strike-dad-4949862-Dec2019/ 'Nihevitra izahay fa hevitra ratsy izany': Nilaza rainy fa nanahy momba ny fihetsiketsehana ho an' ny toetrandro i Greta Thunberg]. ''TheJournal.ie''. 31 Desambra 2019. Nalaina tamin' ny 4 Janoary 2020. Notehirizina tamin' ny 31 Desambra 2019 tao amin' ny Wayback Machine.&lt;/ref&gt; Manome voninahitra amin' ny fihetsiky ny ray aman-dreniny tatỳ aoriana sy ny fanovana fiainana izy ho nahatonga azy hahazo fanantenana sy finoana fa afaka manao fahasamihafana izy.&lt;ref name=&quot;Democracy Now&quot; /&gt; Rehefa nanontaniana tamin' ny Septambra 2021 izy raha nanenina tamin' ny fanapahana ny asan-dreniny iraisam-pirenena, dia gaga tamin' ny fanontaniana izy hoe “Safidiny izany. Tsy nampanao zavatra aho taminy. Nanome vaovao ihany aho mba hahafahany mandray fanapahan-kevitra.”&lt;ref name=hattenstone/&gt; Ny tantaran' ny fianakaviana dia tantaraina ao amin' ny boky ''[[Scenes from the Heart]]'' tamin' ny 2018,&lt;ref&gt;Petra Lambeck. [https://livewire.thewire.in/politics/greta-thunberg-film-childhood8491/ 'Scenes From the Heart': Tantara miafina momba an' i Greta Thunberg, mpikatroka toetrandro 16 taona]. ''The Wire''. 6 Mey 2019. Nalaina tamin' ny 31 Aogositra 2019. Notehirizina tamin' ny 1 Jolay 2019 tao amin' ny Wayback Machine.&lt;/ref&gt; nohavaozina tamin' ny 2020 ho ''Our House Is on Fire: Scenes of a Family and a Planet in Crisis'', niaraka tamin' ny fandraisana anjara avy amin' ireo zanaka vavy, ary ny fianakaviana iray manontolo dia voasoratra ho mpanoratra.&lt;ref name=hattenstone/&gt;&lt;ref name=onfire&gt;Greta Thunberg. [https://www.theguardian.com/environment/2019/jan/25/our-house-is-on-fire-greta-thunberg16-urges-leaders-to-act-on-climate Our house is on fire: Greta Thunberg, 16 taona, miantso ny mpitarika ao Davos hanao hetsika ho an' ny toetrandro]. ''The Guardian''. 2019. Nalaina tamin' ny 14 Febroary 2019. Notehirizina tamin' ny 25 Jolay 2019 tao amin' ny Wayback Machine. “Mirehitra ny tranontsika. Eto aho milaza, mirehitra ny tranontsika. Araka ny IPCC dia latsaky ny roa ambin' ny folo taona no sisa alohan' ny tsy fahafahantsika manitsy ny hadisoantsika.”&lt;/ref&gt;

== Hetsika ==

[[Sary:Greta Thunberg 4.jpg|thumb|Thunberg eo anoloan' ny [[Riksdag|Parlemantasoedoà]], mitazona sora-baventy “{{Lang|sv|Skolstrejk för klimatet|italic=no}}”({{translation|Fikomian' ny sekoly ho an' ny Toetrandro}}), [[Stockholm]],Aogositra 2018]]

=== Fitokonana teo amin' ny Riksdag ===

[[Sary:Old town Stockholm the bike of Greta.jpeg|thumb|Bisikileta aoStockholm misy hafatra miresaka an' i Thunberg: “Tsy maintsytsaboina ho krizy ny [[fiakaran' ny maripana maneran-tany|krizin' ny toetrandro]]! Ny toetrandro no olana lehibe indrindra amin' ny fifidianana!”(11 Septambra 2018)]][[Sary:&quot;FridaysForFuture&quot; protest Berlin 14-12-2018 03.jpg|thumb|Sora-baventyao [[Berlin]], 14 Desambra 2018]][[Sary:Austrian World Summit Climate Kirtag (47958591021).jpg|thumb|Thunbergmiteny ao amin' ny fihaonambe isan-taona momba ny toetrandro, Austrian WorldSummit, 2019]]Tamin' ny Aogositra 2018, nanomboka ny fikomian' ny sekoly momba ny toetrandro sy ny lahateny ampahibemaso i Thunberg, izay nahatonga azyho [[mpikatroka momba ny toetrandro]] ankasitrahana maneran-tany. Tamin' ny resadresaka nifanaovany tamin’ [[Amy Goodman]] ao amin’ i ''[[Democracy Now!]]'', nilaza izy fa naka hevitra hanao fikomiana noho ny toetrandro taorian’ny [[Stoneman Douglas High School shooting|famonoana olona tany an-tsekoly tany Etazonia tamin' ny Febroary 2018]] izay nitarika tanora maromaro tsy hiverina hianatra.&lt;ref name=&quot;Democracy Now&quot;&gt;[https://www.democracynow.org/2018/12/11/meet_the_15_year_old_swedish SchoolStrike for Climate: Mihaona amin' ilay mpikatroka 15 taona Greta Thunberg,nampiteraka hetsika maneran-tany] Greta Thunberg noresahin’ [[Amy Goodman]].''Democracy Now!''. 11 Desambra 2018. Nalaina 22 Jolay 2019. Nofafàna 17Jolay 2019 tao amin' ny Wayback Machine.&lt;/ref&gt; Ireo tanora mpikatroka tao amin' ny ''[[Marjory Stoneman Douglas High School]]'' ao [[Parkland, Florida]], dia nikarakara ny [[March for Our Lives]] ho fanohanana ny [[fifehezanabasy]] lehibe kokoa.&lt;ref&gt;[https://www.youtube.com/watch?v=rGmBkIUwYkA Teenactivist on climate change: If we don't do anything right now, we're screwed]Greta Thunberg noresahin’ [[Fareed Zakaria]]. [[CNN]] amin' ny alalan' iYouTube. 23 Desambra 2018. Nalaina 10 Febroary 2019. Nofafàna 15 Martsa 2019tao amin' ny Wayback Machine.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.theguardian.com/commentisfree/2019/feb/07/the-guardian-view-on-teenage-activists-look-whos-pulling-the-strings Hevitryny The Guardian momba ny tanora mpikatroka: mpanao fihetsiketsehana fa tsysaron-tava] ''The Guardian''. 7 Febroary 2019. Nalaina 11 Febroary 2019.Nofafàna 11 Febroary 2019 tao amin' ny Wayback Machine.&lt;/ref&gt; Tamin’ny Mey 2018, nahazo ny fifaninanana lahatsoratra momba ny fiovan' ny toetrandro nokarakarain' ny gazety soedoà ''[[Svenska Dagbladet]]'' i Thunberg. Anisan' izay nosoratany: &lt;blockquote&gt;&quot;I want to feel safe. How can I feel safe when I know we are in the greatest crisis in human history?&quot;&lt;blockquote&gt;“Te hahatsapa ho azo antoka aho. Ahoana no hahatsapako ho azoantoka raha fantatro fa ao anatin' ny krizy lehibe indrindra teo amin' ny tantaran' ny olombelona isika?”&lt;/blockquote&gt;&lt;/blockquote&gt;&lt;ref name=&quot;NEWS-Wired(6-6-2019)&quot; /&gt;Rehefa nivoaka ny lahatsorany, nifandray taminy i Bo Thorén avy ao amin' ny ''Fossil Free Dalsland'', vondrona te hanao zavatra momba ny fiovan' ny toetrandro. Nanatrika fivoriana vitsivitsy tamin' izy ireo i Thunberg. Tamin’ny iray tamin' ireo, nanolo-kevitra i Thorén fa afaka mitokona ho an' ny toetrandro ny ankizy an-tsekoly.&lt;ref&gt;[https://www.goodthingsguy.com/opinion/greta-thunberg/ GretaThunberg: Fitokonana amin' ny sekoly ho an' ny toetrandro sy hamonjena an’izao tontolo izao!] 5 Mey 2019. ''Good Things Guy''. Nalaina 12 Mey 2019.Nofafàna 11 Jona 2020 tao amin' ny Wayback Machine.&lt;/ref&gt; Niezaka nandresy lahatra an' ny tanora hafa izy mba hiara-hiditra, saingy “tsy dia nisy tena liana”, ka farany dia nanapa-kevitra izy hanomboka irery ny fitokonana.&lt;ref name=&quot;Democracy Now&quot; /&gt; Tamin' ny 20 Aogositra 2018, i Thunberg izay vao niditra kilasy faha-9, dia nanapa-kevitra ny tsy hiditra an-tsekoly mandra-pahatongan' ny [[fifidianana ankapoben' i Soeda 2018]] tamin' ny 9 Septambra; nanomboka ny hetsika noho ny [[2018 European heat wave|onjam-hafanana]] sy ny [[doro tanety tao Soeda tamin' ny 2018]] nandritra ny fahavaratra mafana indrindra tao Soeda tao anatin' ny 262 taona farafahakeliny izy.&lt;ref name=&quot;Crouch-2018&quot;/&gt; Nyfangatahany dia ny hampihenan' ny governemanta soedoà ny [[famoahana karbôna]] mifanaraka amin' ny [[fifanarahana tao Paris]], ary nanao hetsika izy tamin' ny fipetrahany ivelan' ny [[Riksdag]] isan’ andro nandritrany telo herinandro tamin' ny ora fianarana niaraka tamin' ny sora-baventy ''{{lang|sv|Skolstrejk för klimatet}}'' (“Fitokonana amin' ny sekoly ho an’ny toetrandro”).&lt;ref name=&quot;Newyorker1&quot;&gt;[https://www.newyorker.com/news/our-columnists/the-fifteen-year-old-climate-activist-who-is-demanding-a-new-kind-of-politics Ilaympikatroka toetrandro 15 taona mitaky karazana politika vaovao] Masha Gessen.''The New Yorker''. 2 Oktobra 2018. Nalaina 22 Jolay 2019. Nofafàna 5Janoary 2019 tao amin' ny Wayback Machine.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.techwarrant.com/time-person-of-the-year-is-greta-thunberg/ OlonaTamin' ny Taona, araka ny ''Time'': Greta Thunberg] 12 Desambra 2019. ''TechWarrant''. Nalaina 15 Desambra 2019. Nofafàna 15 Desambra 2019 tao amin' nyWayback Machine.&lt;/ref&gt;Nilaza i Thunberg fa nifampizara hevitra ny mpampianatra azy momba ny fahabangany an-tsekoly hanaovana ny hetsika. Hoy izy: &lt;blockquote&gt;&quot;As people, they think what I am doing is good, but as teachers, they say I should stop.&quot;&lt;blockquote&gt;“Amin' ny maha-olona, heverin' izy ireo fa tsara izay ataoko,fa amin' ny maha-mpampianatra, milaza izy ireo fa tokony hijanona aho.”&lt;/blockquote&gt;&lt;/blockquote&gt;&lt;ref name=&quot;Crouch-2018&quot; /&gt;

=== Hetsika tamin' ny media sosialy ===
Rehefa nampakatra sary tamin' ny andro voalohany nisian' ny fitokonan' ny sekoly tao amin' ny [[Instagram]] sy [[Twitter]] i Thunberg, dia haingana no nisy kaonty hafa tao amin' ny media sosialy nanohana ny asany. Nampiely ny lahatsorany tao amin' ny Instagram ireo [[tanora mpikatroka]] malaza, ary tamin' ny andro faharoa dia nisy mpikatroka hafa nanatevin-daharana azy. Solontenan' ny banky soedoà [[Nordea]] dia nitanisa ny iray tamin' ireo bitsik’ i Thunberg tamin' ny olona maherin' ny 200.000 mpanaraka. Nahasarika mpanao gazety teo an-toerana ny mombamomba azy tao amin' ny media sosialy, izay nanana fandrakofana maneran-tany tao anatin' ny herinandro monja.&lt;ref name=&quot;wired.co.uk&quot;&gt;Amelia Tait. [https://www.wired.co.uk/article/greta-thunberg-climate-crisis Greta Thunberg: Ahoana no nahatonga zazavavy iray ho feon' izao tontolo izao]. ''Wired''. 6 Jona 2019. Notehirizina tamin' ny 23 Aogositra 2019 tao amin' ny Wayback Machine.&lt;/ref&gt;

Orinasa soedoà mifantoka amin' ny media sosialy momba ny toetrandro iray dia ny We Don't Have Time (WDHT), naorin' i Ingmar Rentzhog. Nilaza izy fa nanomboka nahasarika ny sainam-bahoaka ny fitokonan' i Thunberg taorian' ny nisehoany niaraka tamin' ny mpaka sary tsy miankina sy ny nametrahany ny sarin' i Thunberg tao amin' ny pejy Facebook-ny sy ny kaonty Instagram-ny, ary horonantsary amin' ny teny anglisy tao amin' ny fantsona YouTube-n' ny orinasa.&lt;ref name=&quot;TheLocal&quot;&gt;[https://www.thelocal.se/20190209/start-up-used-child-climate-activist-to-raise-millions Start-up nampiasa zazavavy mpikatroka toetrandro hanangonana vola an-tapitrisany: hoy ny gazety soedoà] ''The Local''. 9 Febroary 2019. Nalaina 22 Jolay 2019. Notehirizina tamin' ny 27 Jolay 2019 tao amin' ny Wayback Machine.&lt;/ref&gt; Nangataka tamin' i Thunberg i Rentzhog mba ho mpanolotsaina tanora an-tsitrapo ho an' ny WDHT. Avy eo nampiasa ny anarany sy ny sariny tsy nahalalàny na nahazoan-dàlana izy mba hanangonana vola an-tapitrisany ho an' ny sampana mitady tombontsoa WDHT, We Don't Have Time AB, izay izy no tale jeneraliny.&lt;ref name=&quot;Politico-Feb11&quot;&gt;Kalina Oroschakoff. [https://www.politico.eu/article/greta-thunberg-teen-climate-icon-used-for-fundraising-without-her-knowledge Zazavavy mpiaro ny toetrandro nampiasaina hanangonana vola tsy nahalalàny]. ''Politico Europe''. 11 Febroary 2019. Nalaina 22 Jolay 2019. Notehirizina tamin' ny 2 Jolay 2019 tao amin' ny Wayback Machine.&lt;/ref&gt; Nilaza i Thunberg fa tsy nahazo vola tamin' ilay orinasa izy&lt;ref name=&quot;TheLocal&quot;/&gt; ary najanony ny anjara asany maha-mpanolotsaina an-tsitrapo tao amin' ny WDHT rehefa tsapany fa nampiasa ny anarany hahazoana vola izy ireo.&lt;ref name=&quot;GretaFeb2Facebook&quot;&gt;Greta Thunberg. [https://www.facebook.com/732846497083173/posts/767646880269801/ Vao haingana aho nahita tsaho maro...] Facebook. 2 Febroary 2019. Nalaina 15 Febroary 2019. Notehirizina tamin' ny 12 Febroary 2019 tao amin' ny Wayback Machine.&lt;/ref&gt;

Tamin' ny taona 2018, nivadika avy amin' ny fitokonana irery ny fandraisan’ anjara nataon' i Thunberg ho lasa fandraisana anjara tamin' ny fihetsiketsehana manerana an' i Eoropa, nanao lahateny ampahibemaso maro malaza, ary nampientanentana ny mpanaraka azy tao amin' ny sehatra media sosialy. Tamin' ny Desambra, taorian' ny fifidianana ankapobeny 2018 tao Soeda, dia mbola nanohy ny fitokonan' ny sekoly i Thunberg fa tamin' ny zoma ihany. Nampirisika mpianatra maneran-tany izy handray anjara amin' ny fitokonan' ny sekoly amin' ny zoma. Tamin' ny Desambra irery, olona maherin' ny 20.000 mpianatra no nanao fitokonana farafahakeliny tao amin' ny tanàna 270.&lt;ref name=&quot;Guardian2&quot;&gt;Damian Carrington. [https://www.theguardian.com/environment/2018/dec/04/leaders-like-children-school-strike-founder-greta-thunberg-tells-un-climate-summit 'Ny mpitondra antsika dia tahaka ny ankizy', hoy ny mpanorina ny fitokonan' ny sekoly tamin' ny fihaonambe momba ny toetrandro]. ''The Guardian''. 4 Desambra 2018. Nalaina 22 Jolay 2019. Notehirizina tamin' ny 2 Janoary 2019 tao amin' ny Wayback Machine.&lt;/ref&gt;

Naneho ny heviny i Thunberg tamin' ny fanadinana [[National Eligibility cum Entrance Test (Undergraduate)|''National Eligibility cum Entrance Test (Undergraduate)'']] 2020 sy [[Joint Entrance Examination|''Joint Entrance Examination'']] 2020, izay natao tao India tamin' ny Septambra. Nilaza izy fa tsy rariny ny hanery ny mpianatra hanao fanadinana mandritra ny valanaretina maneran-tany. Nilaza ihany koa izy fa voadona mafy ny mpianatra tao India noho ny tondra-drano namely ireo fanjakana toa an' i [[Bihar]] sy [[Assam]], izay nahatonga fandravana be.&lt;ref&gt;[https://www.indiatoday.in/education-today/news/story/conduction-of-national-exams-unfair-for-students-greta-thunberg-on-neet-jee-exams-2020-1714841-2020-08-25 Tsy rariny ho an' ny mpianatra: Greta Thunberg mangataka ny hanemorana ny fanadinana JEE, NEET 2020] ''India Today''. 25 Aogositra 2020. Nalaina 25 Aogositra 2020. Notehirizina tamin' ny 25 Aogositra 2020 tao amin' ny Wayback Machine.&lt;/ref&gt;

Tamin' ny 3 Febroary 2021, nanao bitsika i Thunberg&lt;ref&gt;Greta Thunberg. [https://twitter.com/GretaThunberg/status/1356694884615340037 We stand in solidarity with the #FarmersProtest in India.] Twitter. 3 Febroary 2021. Nalaina 5 Febroary 2021. Notehirizina tamin' ny 5 Febroary 2021 tao amin' ny Wayback Machine.&lt;/ref&gt; ho fanohanana ny [[Fihetsiketsehan' ny tantsaha indianina tamin' ny taona 2010-2021]]. Nodoran' ny nasionalista [[Hindutva]] izay nanohitra ny fihetsiketsehan' ny tantsaha tany Delhi ny sarivongan' i Thunberg.&lt;ref&gt;[https://www.theguardian.com/world/2021/feb/04/greta-thunberg-effigies-burned-in-delhi-after-tweets-on-farmers-protests Sarivongan' i Greta Thunberg nodorana tao Delhi taorian' ny bitsika momba ny fihetsiketsehan' ny tantsaha] ''The Guardian''. 4 Febroary 2021. Nalaina 4 Febroary 2021. Notehirizina tamin' ny 4 Febroary 2021 tao amin' ny Wayback Machine.&lt;/ref&gt; Nosazin' ny governemanta indianina tarihin' ny [[Bharatiya Janata Party]] ilay bitsika nataony, nilaza fa “olana anatiny” izany.&lt;ref&gt;[https://www.deccanherald.com/national/greta-thunberg-faces-backlash-after-toolkit-tweet-key-things-to-know-947733.html Greta Thunberg niharan' ny tsikera taorian' ny bitsika ‘toolkit’: zavatra lehibe tokony ho fantatra] ''Deccan Herald''. 5 Febroary 2021. Nalaina 5 Febroary 2021. Notehirizina tamin' ny 10 Febroary 2021 tao amin' ny Wayback Machine.&lt;/ref&gt; Tao amin' ny bitsika voalohany nataony, nampifandray amin' ny antontan-taratasy manome fitaovana ho an' ny fampielezan-kevitra ho an' izay te hanohana ny fihetsiketsehan' ny tantsaha izy. Nisy torohevitra momba ny “hashtags” sy ny fomba fanaovana sonia amin' ny fangatahana izany, ary nisy hetsika hafa soso-kevitra mihoatra ny mivantana momba ny tantsaha. Tsy ela dia nofoanany ilay bitsika, nilaza fa “tsy vaovao intsony” ilay antontan-taratasy, ary nampifandray amin' ny iray hafa izy&lt;ref&gt;Greta Thunberg. [https://twitter.com/GretaThunberg/status/1357054451769606147 Here's an updated toolkit by people on the ground in India if you want to help.] Twitter. 3 Febroary 2021. Nalaina 5 Febroary 2021. Notehirizina tamin' ny 5 Febroary 2021 tao amin' ny Wayback Machine.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://cryptpad.fr/pad/#/2/pad/view/ehTz+drfKPwi4fP5dn0mivwVCKhwNe7OD1YHDiBUj0Y/ Farmers Protest In India]. Cryptpad. Nalaina 5 Febroary 2021. Notehirizina tamin' ny 5 Febroary 2021 tao amin' ny Wayback Machine.&lt;/ref&gt; “mba hahafahan' izay tsy mahazatra amin' ny fihetsiketsehan' ny tantsaha ao India mahafantatra tsara kokoa ny toe-draharaha ary mandray fanapahan-kevitra momba ny fomba hanohanana ny tantsaha mifototra amin' ny fandinihany manokana”.&lt;ref name=&quot;TOIFeb21&quot;&gt;[https://timesofindia.indiatimes.com/india/greta-tweets-deletes-farmprotest-toolkit-creates-uproar/articleshow/80679959.cms Greta Thunberg manao bitsika, mamafa ary manavao ny ‘toolkit’ amin' ny fihetsiketsehan' ny tantsaha] ''The Times of India''. 4 Febroary 2021. Nalaina 4 Febroary 2021. Notehirizina tamin' ny 4 Febroary 2021 tao amin' ny Wayback Machine.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;NDTVFeb21&quot;&gt;Swati Bhasin. [https://www.ndtv.com/india-news/greta-thunberg-tweets-toolkit-on-farmers-protest-deletes-shares-update-2362804 Greta Thunberg manao bitsika toolkit momba ny fihetsiketsehan' ny tantsaha, mamafa, mizara fanavaozana] NDTV. 4 Febroary 2021. Nalaina 4 Febroary 2021. Notehirizina tamin' ny 4 Febroary 2021 tao amin' ny Wayback Machine.&lt;/ref&gt; Ilay mpikatroka toetrandro indianina nanitsy ilay toolkit, [[Disha Ravi]], dia nosamborina noho ny fiampangana ho [[famadihana tanindrazana]] sy [[firaisan-tetika hanaovana heloka bevava]] tamin' ny 16 Febroary 2021.&lt;ref&gt;[https://www.reuters.com/article/us-india-farmers-protests/indias-arrest-of-activist-tied-to-greta-thunbergs-movement-sparks-outrage-idUSKBN2AF0I4 Nosamborin' i India ilay mpikatroka mifandray amin' ny hetsika ataon' i Greta Thunberg, niteraka hatezerana] Chandini Monnappa Jain. Reuters. 15 Febroary 2021. Nalaina 15 Febroary 2021. Notehirizina tamin' ny 15 Febroary 2021 tao amin' ny Wayback Machine.&lt;/ref&gt;

=== Fihetsiketsehana sy lahateny tany Eoropa ===

Niely be ny lahatenin' i Thunberg nandritra ny [[fivoriana feno]] tamin' ny [[2018 Fifanarahana momba ny Fiovan' ny Toetrandro tao amin' ny Firenena Mikambana|Fihaonambe momba ny Fiovan' ny Toetrandro (COP24) 2018]].&lt;ref&gt;[https://www.npr.org/2019/06/07/730383662/greta-thunberg-are-we-running-out-of-time-to-save-our-planet Greta Thunberg: Moa ve lany fotoana isika hamonjena ny planetantsika?] ''NPR''. 7 Janoary 2019. Nalaina 30 Janoary 2020. Notehirizina tamin' ny 31 Janoary 2020 tao amin' ny Wayback Machine.&lt;/ref&gt; Nilaza izy fa tsy “matotra ampy hiteny ny marina” ireo mpitarika maneran-tany teo.&lt;ref&gt;[https://www.cnn.com/2018/12/16/world/greta-thunberg-cop24/index.html Tanora milaza amin' ny mpifampiraharaha momba ny toetrandro fa tsy ampy fahamatorana] John Sutter sy Lawrence Davidson. [[CNN]]. 16 Desambra 2018. Nalaina 30 Janoary 2020. Notehirizina tamin' ny 2 Desambra 2019 tao amin' ny Wayback Machine.&lt;/ref&gt; Tamin' ny tapany voalohan' ny taona 2019, nanatevin-daharana fihetsiketsehana nataon' ny mpianatra tany Eoropa izy, ary nasaina nanao lahateny tamin' ny sehatra sy parlemanta isan-karazany. Tamin' ny [[World Economic Forum]] tamin' ny Janoary 2019, nanao lahateny izy izay nilazany hoe: &lt;blockquote&gt;“Mirehitra ny tranontsika.”&lt;/blockquote&gt;&lt;ref&gt;[https://www.aljazeera.com/ajimpact/trump-attend-davos-impeachment-iran-concerns-loom-200114141412998.html Trump hanatrika an' i Davos raha mivangongo ny ahiahy momba ny fitsarana sy i Iran] Bryce Baschuk. ''Al Jazeera''. 14 Janoary 2020. Nalaina 31 Janoary 2020. Notehirizina tamin' ny 31 Janoary 2020 tao amin' ny Wayback Machine.&lt;/ref&gt; Nanao lahateny teo anivon' ny [[Parlemantan' ny Fanjakana Mitambatra]], [[Parlemanta Eoropeana]] ary [[Parlemanta frantsay]] izy; tamin' ity farany ity dia nisy mpanao politika [[Havia havanana|havanan' ny politika]] nanohitra tsy nety nanatrika.&lt;ref&gt;[https://www.bbc.com/news/world-europe-49092653 Solombavambahoaka frantsay nanao ankivy an' i Thunberg, ‘mpampianatra loza'] ''BBC News''. 23 Jolay 2019. Nalaina 31 Janoary 2020. Notehirizina tamin' ny 31 Oktobra 2019 tao amin' ny Wayback Machine.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.ft.com/content/37d4b088-6704-11e9-9adc-98bf1d35a056 Greta Thunberg miteny ao amin' ny parlemantan' i Angletera] ''Financial Times''. 25 Aprily 2019. Nalaina 31 Janoary 2020. Notehirizina tamin' ny 31 Janoary 2020 tao amin' ny Wayback Machine.&lt;/ref&gt; Tamin' ny fivoriana fohy nifanaovany tamin' i [[Papa Fransoa]], dia nisaotra azy ny papa ary namporisika azy hanohy ny hetsika ataony.&lt;ref&gt;Rosa Die Alcolea. [https://zenit.org/articles/pope-thanks-and-encourages-greta-thunberg-in-her-commitment-to-defend-the-environment/ Papa misaotra sy mamporisika an' i Greta Thunberg amin' ny fanoloran-tenany hiaro ny tontolo iainana]. ''Zenit''. 17 Aprily 2019. Nalaina 31 Janoary 2020. Notehirizina tamin' ny 31 Janoary 2020 tao amin' ny Wayback Machine.&lt;/ref&gt;

Tamin' ny Martsa 2019, mbola nanao ny fitokonany tsy tapaka teo ivelan' ny parlemanta soedoà i Thunberg isaky ny Zoma, izay indraindray nisy mpianatra hafa nanatevin-daharana azy. Araka ny filazan-drainy, tsy nanelingelina ny fianarany ny fandraisany anjara amin' ny hetsika, saingy nihena ny fotoam-pialany.&lt;ref name=&quot;jw01&quot;&gt;Jonathan Watts. [https://www.theguardian.com/world/2019/mar/11/greta-thunberg-schoolgirl-climate-change-warrior-some-people-can-let-things-go-i-cant Greta Thunberg, tovovavy mpianatra mpiady amin' ny fiovan' ny toetrandro: ‘Misy olona afaka mamela zavatra. Tsy afaka aho'] ''The Guardian''. 11 Martsa 2019. Nalaina 11 Martsa 2019. Notehirizina tamin' ny 11 Martsa 2019 tao amin' ny Wayback Machine.&lt;/ref&gt; Nahavita ny [[Fanabeazana ao Soeda|sekoly ambaratonga faharoa ambany]] izy niaraka tamin' ny naoty tsara: 14 A sy 3 B.&lt;ref&gt;Leonid Bershidsky. [https://www.bloomberg.com/opinion/articles/2019-06-18/greta-thunberg-s-other-lesson-is-about-compulsory-school Lesona hafa avy amin' i Greta Thunberg momba ny sekoly] ''Bloomberg''. 18 Jona 2019. Nalaina 3 Febroary 2020. Notehirizina tamin' ny 12 Febroary 2020 tao amin' ny Wayback Machine.&lt;/ref&gt; Tamin' ny Jolay 2019, nitatitra ny ''[[Time (gazety)|Time]]'' fa haka “[[:en:Gap year|taona fialan-tsasatra]]” amin' ny sekoly i Thunberg, mikasa ny handeha manerana an' i Amerika ary hihaona amin' ny olona avy amin' ny [[hetsika fiarovana ny toetrandro]] mandritra ny diany hankanesana sy handraisan' anjara amin' ny [[2019 Fifanarahana momba ny Fiovan' ny Toetrandro tao amin' ny Firenena Mikambana|Fihaonambe momba ny Fiovan' ny Toetrandro 2019]] (COP25).&lt;ref name=&quot;ReferenceA&quot;&gt;Suyin Haynes. [https://time.com/5637506/greta-thunberg-atlantic-americas-trip/ Mpikatroka toetrandro Greta Thunberg hiampita an-dranomasina ho any Amerika] {{Wayback|url=https://time.com/5637506/greta-thunberg-atlantic-americas-trip/ |date=20191004192450 }} ''Time''. 29 Jolay 2019. Nalaina 3 Oktobra 2019. Notehirizina tamin' ny 4 Oktobra 2019 tao amin' ny Wayback Machine.&lt;/ref&gt;

=== Taona fitsaharana ===
[[Sary:Dina Titus listened to Greta Thunberg on Climate Change.jpg|thumb|right|Kongresim-behivavy amerikanina [[Dina Titus]] mihaino an' i Thunberg sy ireo mpikatroka mpiara-dia aminy miresaka ny filàna maika hiatrehana ny fiovan' ny toetrandro, 2019]]

Tamin' ny Aogositra 2019, niampita ny Ranomasimbe Atlantika avy any [[Plymouth, Angletera]], ho any New York City i Thunberg, tamin' ny sambon-tsambo haingam-pandeha mirefy 20 metatra ''[[Malizia II]]'', izay misy [[takelaka masoandro]] sy [[torbinina]] anaty rano. Nambara fa io dia [[fiampitan-dranomasina Atlantika tsy mamoaka entona karbôna]] ho fampisehoana ny finoan' i Thunberg momba ny maha-zava-dehibe ny fampihenana ny entona mivoaka.&lt;ref&gt;[https://time.com/5663534/greta-thunberg-arrives-sail-atlantic/ Greta Thunberg, 16 taona, tonga tao New York rehefa niampita ny Atlantika] {{Wayback|url=https://time.com/5663534/greta-thunberg-arrives-sail-atlantic/ |date=20191102100913 }} ''Time''. 28 Aogositra 2019. Nalaina 16 Septambra 2023. Notehirizina tamin' ny 6 Septambra 2019 tao amin' ny Wayback Machine.&lt;/ref&gt; Naharitra 15 andro ny dia, manomboka ny 14 ka hatramin' ny 28 Aogositra 2019. [[France 24]] dia nitatitra fa hisidina ho any New York ny mpikambana vitsivitsy amin' ny ekipa mba hitondra miverina ny sambo ''Malizia II'' hiverina any Eoropa.&lt;ref&gt;[https://www.france24.com/en/20190826-greta-thunberg-s-yacht-due-in-new-york-on-tuesday Ny sambon' i Greta Thunberg ho tonga ao New York amin' ny Talata] Agence France-Presse. ''France 24''. 26 Aogositra 2019. Nalaina 4 Oktobra 2019. Notehirizina tamin' ny 26 Septambra 2019 tao amin' ny Wayback Machine.&lt;/ref&gt; Tamin' ny diany niverina niaraka tamin' ny sambo [[La Vagabonde (catamaran)|''La Vagabonde'']], dia nofintininy fa nisafidy ny hiondrana sambo izy mba handefasana hafatra amin' izao tontolo izao fa tsy misy safidy tena maharitra hahafahana miampita ranomasina.&lt;ref&gt;[https://www.bbc.com/news/newsbeat-50659318 Fiampitàna an' i Atlantika nataon' i Greta Thunberg: 'Nahoana aho no te hanampy'] ''BBC News''. 4 Desambra 2019. Nalaina 16 Septambra 2023. Notehirizina tamin' ny 6 Desambra 2019 tao amin' ny Wayback Machine.&lt;/ref&gt; Raha tany New York izy, dia nasaina hanome fijoroana vavolombelona tao amin' ny [[United States House Select Committee on the Climate Crisis|Vaomiera misafidy ao amin' ny Antenimieran-doholona amerikanina momba ny Krizin' ny Toetrandro]] tamin' ny 18 Septambra. Tsy nanao fijoroana anefa izy fa nanome fanambarana misy fehezanteny valo ary nametraka ny [[Tatitra manokana momba ny fiakaran' ny maripana maneran-tany 1,5 °C]] an' ny IPCC ho porofo.&lt;ref&gt;[https://foreignaffairs.house.gov/hearings?ID=206DAC73-8EAB-41CA-96F7-2C2FD5B47E46 Voices Leading the Next Generation on the Global Climate Crisis] {{Wayback|url=https://foreignaffairs.house.gov/hearings?ID=206DAC73-8EAB-41CA-96F7-2C2FD5B47E46 |date=20190920070200 }} Greta Thunberg. Antenimieran-doholona amerikanina. 18 Septambra 2019. Nalaina 19 Septambra 2019. Notehirizina tamin' ny 20 Septambra 2019 tao amin' ny Wayback Machine.&lt;/ref&gt;

=== Fihaonambe momba ny Hetsika Toetrandro tao amin' ny Firenena Mikambana ===

Tamin' ny 23 Septambra 2019, nanatrika ny [[2019 UN Climate Action Summit|Fihaonambe momba ny Hetsika Toetrandro ao amin' ny Firenena Mikambana]] tao New York City i Thunberg.&lt;ref&gt;Jonathan Watts. [https://www.theguardian.com/environment/2019/aug/14/greta-thunberg-sets-sail-plymouth-climate-us-trump Greta Thunberg miondrana sambo ho any New York amin' ny sambon-tsambo tsy mamoaka karbôna] ''The Guardian''. 14 Aogositra 2019. Nalaina 1 Septambra 2019. Notehirizina tamin' ny 1 Septambra 2019 tao amin' ny Wayback Machine.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;NEWS-CNN(2019-08-28)&quot;&gt;Rob Picheta. [https://www.cnn.com/2019/08/28/us/greta-thunberg-new-york-landfall-scli-intl/index.html Tonga tao New York i Greta Thunberg rehefa niampita sambo nandritra ny 15 andro] [[CNN]]. 29 Aogositra 2019. Nalaina 28 Aogositra 2019. Notehirizina tamin' ny 28 Aogositra 2019 tao amin' ny Wayback Machine.&lt;/ref&gt; Tamin' izany andro izany ihany koa, nanao valan-dresaka ho an' ny mpanao gazety ny [[Fikambanana momba ny Ankizy ao amin' ny Firenena Mikambana|UNICEF]] izay niaraka tamin' i Thunberg sy ankizy 15 hafa, anisan' izany i [[Ayakha Melithafa]], [[Alexandria Villaseñor]], [[Catarina Lorenzo]], [[Ridhima Pandey]] ary Carl Smith.

Niara-nanambara ny vondrona fa nanao fitarainana ofisialy tamin' ny firenena dimy izy ireo noho izy ireo tsy manaraka ny tanjona fampihenana entona izay nampanantenainy tao amin' ny fifanarahana tao Paris: Arzantina, Brezila, Frantsa, Alemaina, ary [[Famoahana entona mitroka hafanana nataon' i Torkia|Torkia]].&lt;ref&gt;Georgina Thompson &amp; Helen Wylie. [https://www.unicef.org/press-releases/16-children-including-greta-thunberg-file-landmark-complaint-united-nations Ankizy 16, anisan' izany Greta Thunberg, nanao fitarainana manan-tantara tao amin' ny Komitin' ny Zon' ny Ankizy ao amin' ny Firenena Mikambana]. ''UNICEF''. 25 Septambra 2019. Notehirizina tamin' ny 25 Septambra 2019 tao amin' ny Wayback Machine.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://news.un.org/en/story/2019/09/1047292 Firenena mandika ny zon' ny ankizy amin' ny fiovan' ny toetrandro, hoy ny mpikatroka tanora ao amin' ny fitarainana manan-tantara ao amin' ny ONU] {{Wayback|url=https://news.un.org/en/story/2019/09/1047292 |date=20190925105953 }} ''UN News''. 24 Septambra 2019. Nalaina 25 Septambra 2019. Notehirizina tamin' ny 25 Septambra 2019 tao amin' ny Wayback Machine.&lt;/ref&gt; Nampitahain' ilay fitarainana ireo firenena ireo teo ambanin' ny Fanampim-pitsipika fahatelo amin' ny [[Fifanarahana momba ny Zon' ny Ankizy]]. Rafitra “quasi-judiciaire” izany, izay ahafahan' ny ankizy na solontenany, raha mino izy ireo fa voahitsakitsaka ny zony, mitondra fitarainana eo anatrehan' ny “vatana mpanao fifanarahana” mifandraika amin' izany, dia ny Komitin' ny Zon' ny Ankizy.&lt;ref&gt;[https://www.childrightsconnect.org/wp-content/uploads/2018/01/CRC_OP3_info_pack_web.pdf Torolàlana momba ny Fanampim-pitsipika amin' ny Fifanarahana momba ny Zon' ny Ankizy momba ny Fomba Fifandraisana (OP3 CRC)] ''Child Rights Connect''. Nalaina 13 Oktobra 2019. Notehirizina tamin' ny 13 Oktobra 2019 tao amin' ny Wayback Machine.&lt;/ref&gt; Raha mahomby ny fitarainana, dia hangatahana ireo firenena ireo hamaly, saingy tsy mamatotra amin' ny lalàna ny soso-kevitra rehetra.&lt;ref&gt;Brian Kahn. [https://earther.gizmodo.com/its-kids-vs-the-world-in-a-landmark-new-climate-lawsui-1838343565 Ankizy vs. izao tontolo izao amin' ny raharaha ara-pitsarana manan-tantara momba ny toetrandro] {{Wayback|url=https://earther.gizmodo.com/its-kids-vs-the-world-in-a-landmark-new-climate-lawsui-1838343565 |date=20190923170617 }} ''Gizmodo''. 23 Septambra 2019. Nalaina 23 Septambra 2019. Notehirizina tamin' ny 23 Septambra 2019 tao amin' ny Wayback Machine.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Stephen Lee. [https://news.bloombergenvironment.com/environment-and-energy/greta-thunberg-leads-young-people-in-climate-complaint-to-un Greta Thunberg mitarika tanora amin' ny fitarainana momba ny toetrandro ao amin' ny ONU] {{Wayback|url=https://news.bloombergenvironment.com/environment-and-energy/greta-thunberg-leads-young-people-in-climate-complaint-to-un|date=20190924120107}} [[Bloomberg L.P.]]. 23 Septambra 2019. Nalaina 23 Septambra 2019. Notehirizina tamin' ny 24 Septambra 2019 tao amin' ny Wayback Machine.&lt;/ref&gt;

=== Fihetsiketsehana maneran-tany tamin' ny fararano ===
Tamin' ny faran' ny Septambra 2019, niditra tao Kanada i Thunberg izay nandray anjara tamin' ny fihetsiketsehana momba ny toetrandro tao [[Montréal]], [[Edmonton]] ary [[Vancouver]], anisan' izany ny nitarihan' izy hetsika lehibe ho anisan' ny [[Fitokonana maneran-tany momba ny toetrandro Septambra 2019]] tao Montreal tamin' ny 27 Septambra 2019.&lt;ref&gt;Sidhartha Banerjee. [https://www.nationalobserver.com/2019/09/27/news/teen-climate-activist-greta-thunberg-greeted-star-montreal-march Tanora mpikatroka toetrandro Greta Thunberg noraisina toy ny kintana tao amin' ny diabe tao Montreal] ''Canada's National Observer''. 27 Septambra 2019. Nalaina 24 Septambra 2023. Notehirizina tamin' ny 5 Oktobra 2022 tao amin' ny Wayback Machine.&lt;/ref&gt; Araka ny filazan' ny iray tamin' ireo mpikarakara, olona maherin' ny efatra tapitrisa no nandray anjara tamin' ny fitokonan' ny sekoly ho an' ny toetrandro tamin' ny 20 sy 27 Septambra 2019.&lt;ref&gt;Eliza Barclay sy Brian Resnick. [https://www.vox.com/energy-and-environment/2019/9/20/20876143/climate-strike-2019-september-20-crowd-estimate Ohatrinona ny haben' ny fitokonana maneran-tany momba ny toetrandro? Olona 4 tapitrisa, hoy ny tombanan' ny mpikatroka] ''Vox''. 22 Septambra 2019. Nalaina 21 Septambra 2019. Notehirizina tamin' ny 21 Septambra 2019 tao amin' ny Wayback Machine.&lt;/ref&gt; An' arivony maro no nandray anjara tamin' ilay fihetsiketsehana, izay voalaza fa lehibe indrindra teo amin' ny tantaran' ilay tanàna. Nanome azy ny loka “Freedom of the City” ny ben' i Montreal. Tamin' izany fotoana izany dia nanatrika koa ny Praiminisitra [[Justin Trudeau]], ary niresaka vetivety taminy i Thunberg.&lt;ref&gt;Kalina Laframboise. [https://globalnews.ca/news/5957337/montreal-climate-change-march-sept-27/ 'Tsy ho mpijery fotsiny izahay': Hoy i Greta Thunberg tamin' ny an' arivony maro tao amin' ny diabe tao Montreal] ''Global News''. 27 Septambra 2019. Nalaina 16 Oktobra 2019. Notehirizina tamin' ny 30 Septambra 2019 tao amin' ny Wayback Machine.&lt;/ref&gt;

Raha tany Etazonia izy, dia nandray anjara tamin' ny fihetsiketsehana momba ny toetrandro tany New York City niaraka tamin' i Alexandria Villaseñor sy [[Xiye Bastida]]; tany Washington, D.C., niaraka tamin' i [[Jerome Foster II]]; tao [[Iowa City, Iowa|Iowa City]]; Los Angeles; [[Charlotte, North Carolina|Charlotte]]; [[Denver]] niaraka tamin' i [[Haven Coleman]]; ary tao amin' ny [[Standing Rock Indian Reservation]] niaraka tamin' i [[Tokata Iron Eyes]]. Tao amin' ireo tanàna isan-karazany ireo, nanomboka ny lahateniny i Thunberg tamin' ny fanekena fa nitsangana teo amin' ny tany izay tany am-boalohany an' ny [[Vahoaka teratany ao Amerika|vahoaka teratany]], nanao hoe: &lt;blockquote&gt;“In acknowledging the enormous injustices inflicted upon these people, we must also mention the many enslaved and indentured servants whose labour the world still profits from today.”&lt;/blockquote&gt;&lt;blockquote&gt;“Amin' ny fankatoavana ny tsy rariny lehibe natao tamin' ireo olona ireo, tsy maintsy manonona koa isika ny maro izay nandevozina sy ireo mpanompo voafatotra, izay mbola anohanan' izao tontolo izao tombontsoa amin' ny asany mandraka ankehitriny.”&lt;/blockquote&gt;&lt;ref&gt;Aimee Breaux sy Zachary Oren Smith. [https://www.press-citizen.com/story/news/2019/10/04/greta-thunberg-speech-transcript-iowa-climate-strike/3868695002/ Greta Thunberg nandeha Tesla ho any Iowa. Izao no nolazainy.] ''Iowa City Press-Citizen''. 26 Novambra 2019. Nalaina 7 Novambra 2019. Notehirizina tamin' ny 3 Janoary 2020 tao amin' ny Wayback Machine.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Aristos Georgiou. [https://www.newsweek.com/greta-thunberg-friday-climate-strike-world-leaders-1464823 Greta Thunberg nilaza fa ny fitokonana amin' ny zoma dia hitohy ‘mandra-pahavitan' ny fitarihan' ny mpitondra eran-tany amin' ny hetsika'] ''Newsweek''. 12 Oktobra 2019. Nalaina 7 Novambra 2019. Notehirizina tamin' ny 6 Novambra 2019 tao amin' ny Wayback Machine.&lt;/ref&gt;

=== Fandraisana anjara tamin' ny COP25 ===
Nikasika hijanona tany Amerika i Thunberg mba handeha an-tanety hanatrika ny [[2019 Fihaonambe momba ny Fiovan' ny Toetrandro tao amin' ny Firenena Mikambana]] (COP25) izay nokasaina hatao tany Santiago, Chile tamin' ny Desambra. Na izany aza, nambara tampoka fa hafindra ho any Madrid, Espaina, ny COP25 noho ny [[2019–20 Fihetsiketseham-bahoaka tao Chile|korontana goavana tany Chile]].&lt;ref&gt;[https://www.bbc.com/news/world-latin-america-50233678 Nofoanan' i Chile ny fihaonambe maneran-tany momba ny toetrandro noho ny korontana] ''BBC News''. 30 Oktobra 2019. Nalaina 31 Oktobra 2019. Notehirizina tamin' ny 31 Oktobra 2019 tao amin' ny Wayback Machine.&lt;/ref&gt; Nandà ny hisidina i Thunberg noho ny entona karbôna ateraky ny dia an'habakabaka, ka namoaka tao amin' ny tambajotra sosialy izy fa mila fitaterana hiampita an' i Atlantika. Riley Whitelum sy ny vadiny Elayna Carausu, Aostraliana roa izay nandeha nanodidina izao tontolo izao tamin' ny sambo {{convert|48|ft|m|adj=on}} ''[[Sailing La Vagabonde|La Vagabonde]]'', dia nanolotra ny hanatitra azy. Tamin' ny 13 Novambra 2019, niondrana sambo avy any [[Hampton, Virginia]], ho any [[Lisboa]], Portiogaly i Thunberg. Ny hafatra nentiny tamin' ny fialany dia toy ny efa nataony hatramin' izy nanomboka ny fanoherana: &lt;blockquote&gt;“My message to the Americans is the same as to everyone—that is to unite behind the science and to act on the science.”&lt;/blockquote&gt;&lt;blockquote&gt;“Ny hafatro ho an' ny Amerikanina dia mitovy amin' ny ho an' ny rehetra—izany hoe hifandray ao ambadiky ny siansa ary hiasa mifanaraka amin' ny siansa.”&lt;/blockquote&gt;&lt;ref name=&quot;Sengupta&quot;&gt;Somini Sengupta. [https://www.nytimes.com/2019/11/12/climate/greta-thunberg-return-europe.html Greta Thunberg miondrana indray, rehefa nafindra toerana ny fifampidinihana momba ny toetrandro] ''The New York Times''. 12 Novambra 2019. Nalaina 14 Novambra 2019. Notehirizina tamin' ny 14 Novambra 2019 tao amin' ny Wayback Machine.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Rhiannon Shine &amp; James Carmody. [https://www.abc.net.au/news/2019-11-13/australian-sailors-taking-greta-thunberg-back-to-un-cop25-summit/11699990 Mpivady aostraliana sy ny zanany tonga nanampy an' i Greta Thunberg hiverina amin' ny COP25] ''ABC News''. 13 Novambra 2019. Nalaina 14 Novambra 2019. Notehirizina tamin' ny 14 Novambra 2019 tao amin' ny Wayback Machine.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Emily Holden. [https://www.theguardian.com/environment/2019/nov/12/greta-thunberg-climate-crisis-message-vote Greta Thunberg nandao an' i Etazonia niaraka tamin' ny hafatra tsotra momba ny krizin' ny toetrandro: mifidiana] ''The Guardian''. 12 Novambra 2019. Nalaina 14 Novambra 2019. Notehirizina tamin' ny 14 Novambra 2019 tao amin' ny Wayback Machine.&lt;/ref&gt;

Tonga tao amin' ny Seranan-tsambo ao [[Lisboa]] i Thunberg tamin' ny 3 Desambra 2019,&lt;ref&gt;[https://www.theportugalnews.com/news/greta-thunberg-to-sail-into-lisbon-on-tuesday/52199 Greta Thunberg hiondrana sambo ho ao Lisbôna amin' ny Talata] ''The Portugal News''. 2 Desambra 2019. Nalaina 2 Desambra 2019. Notehirizina tamin' ny 2 Desambra 2019 tao amin' ny Wayback Machine.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Claire Corkery. [https://www.thenational.ae/world/europe/greta-thunberg-to-arrive-in-madrid-in-time-for-climate-summit-1.946126 Greta Thunberg ho tonga any Madrid ara-potoana amin' ny fihaonambe momba ny toetrandro] ''The National (Abu Dhabi)''. 3 Desambra 2019. Nalaina 3 Desambra 2019. Notehirizina tamin' ny 3 Desambra 2019 tao amin' ny Wayback Machine.&lt;/ref&gt; avy eo nandeha nankany [[Madrid]] izy mba hanao lahateny tao amin' ny COP25 sy handray anjara niaraka tamin' ireo mpanao fitokonana amin' ny toetrandro ao amin' ny ''[[Fridays for Future]]''. Nandritra ny valan-dresaka ho an' ny mpanao gazety mialoha ny diabe, niantso izy mba hanao “hetsika azo tsapain-tanana” bebe kokoa, nilaza fa ny onjam-pitokonana maneran-tany nataon' ny mpianatra tamin' ny taona lasa dia “tsy nahatratra na inona na inona” satria mbola nitombo hatrany ny [[famoahana entona mitroka hafanana]]—nitombo 4% hatramin' ny 2015.&lt;ref&gt;Fiona Harvey. [https://www.theguardian.com/environment/2019/dec/06/greta-thunberg-says-school-strikes-have-achieved-nothing Hoy i Greta Thunberg: tsy nahatratra na inona na inona ny fitokonan' ny sekoly] ''The Guardian''. 6 Desambra 2019. Nalaina 6 Desambra 2019. Notehirizina tamin' ny 7 Desambra 2019 tao amin' ny Wayback Machine.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Isabella Kaminski. [https://www.independent.co.uk/news/world/europe/greta-thunberg-climate-conference-madrid-chile-samoa-brianna-fruean-a9236676.html 'Tsy nahatratra na inona na inona izahay': Greta Thunberg miantso 'hetsika azo tsapain-tanana' nandritra ny fihaonambe tao Madrid] ''The Independent''. 7 Desambra 2019. Nalaina 7 Desambra 2019. Notehirizina tamin' ny 7 Desambra 2019 tao amin' ny Wayback Machine.&lt;/ref&gt;

=== Hetsika fanampiny tany Eoropa sy fiafaran' ny taona fitsaharana ===

I Thunberg no [[Lisitr' ireo tonian-dahatsoratry ny fandaharana Today|tonian-dahatsoratra vahiny]] tamin' ny fandaharana malaza momba ny raharaham-pirenena amin' ny onjam-peo BBC Radio, ny ''[[Today Programme]]'' tamin' ny faran' ny taona 2019.&lt;ref&gt;Samuel Osborne. [https://www.independent.co.uk/environment/climate-change/greta-thunberg-david-attenborough-interview-climate-change-bbc-radio-4-today-a9262261.html Greta Thunberg hifanatrika amin' i David Attenborough amin' ny fizarana manokana amin' ny fandaharana ''Today''] ''The Independent''. 28 Desambra 2019. Nalaina 30 Desambra 2019. Notehirizina tamin' ny 29 Desambra 2019 tao amin' ny Wayback Machine.&lt;/ref&gt; Nisy tafatafa momba ny fiovan' ny toetrandro niaraka tamin' i [[Sir David Attenborough]], ny lehiben' ny [[Bank of England]] [[Mark Carney]], Robert Del Naja avy ao amin' ny [[Massive Attack]], ary ny mpitantana ao amin' ny [[Shell Oil]] Maarten Wetselaar. Navoaka ho ''podcast'' izany&lt;ref&gt;[https://www.bbc.co.uk/programmes/p07z5h48 BBC Radio 4 – Best of Today, Greta Thunberg no tonian-dahatsoratra] BBC Radio 4. 30 Desambra 2019. Nalaina 16 Janoary 2020. Notehirizina tamin' ny 14 Janoary 2020 tao amin' ny Wayback Machine.&lt;/ref&gt; izay nahitana ireo tafatafa ireo sy ireo zava-nisongadina hafa. Iray volana tatỳ aoriana dia niantso ny orinasa alemana [[Siemens]] izy mba hanajanona ny fanaterana fitaovana ho an' ny lalamby ho an' ilay [[Toeram-pitrandrahana arina Carmichael]] izay tantanin' ny sampan' orinasa Indiana [[Adani Group]] any Aostralia,&lt;ref&gt;[https://www.faz.net/1.6576039 Greta Thunberg mitaky amin' i Siemens mba hiala amin' ilay tetikasa arina any Aostralia] ''Frankfurter Allgemeine Zeitung''. Nalaina 12 Janoary 2020. Notehirizina tamin' ny 12 Martsa 2021 tao amin' ny Wayback Machine.&lt;/ref&gt; saingy tamin' ny 13 Janoary, nilaza i Siemens fa hanaja hatrany ny fifanarahana nataony tamin' i Adani.&lt;ref&gt;Graham Readfearn. [https://www.theguardian.com/business/2020/jan/13/adani-coalmine-siemens-ceo-has-empathy-for-environment-but-will-honour-contract Toeram-pitrandrahana arina Adani: Nilaza ny CEO an' i Siemens fa manana 'fahatsapana' ho an' ny tontolo iainana izy saingy tsy hiala amin' ny fifanarahana] ''The Guardian''. 13 Janoary 2020. Nalaina 13 Janoary 2020. Notehirizina tamin' ny 13 Janoary 2020 tao amin' ny Wayback Machine.&lt;/ref&gt;

Niverina tao amin' ny [[World Economic Forum]] natao tany [[Davos]], {{Soisa}}, i Thunberg tamin' ny 21 Janoary 2020. Nanao lahateny roa izy ary nandray anjara tamin' ny adihevitra niarahana tamin' ny ''[[The New York Times]]'' sy ny World Economic Forum. Nampiasa ireo lohahevitra navoakany tamin' ny lahateniny teo aloha i Thunberg, saingy nifantoka indrindra tamin' ny iray: &lt;blockquote&gt;“Mirehitra hatrany ny tranontsika.”&lt;/blockquote&gt; Nanao hatsikana i Thunberg nilaza fa tsy afaka mitaraina amin' ny tsy fihainoana azy izy, ka niteny hoe: &lt;blockquote&gt;“Mihaino ahy mandrakariva ny olona.”&lt;/blockquote&gt;&lt;ref&gt;Somini Sengupta. [https://www.nytimes.com/2020/01/21/climate/greta-thunberg-davos.html Hafatr' i Greta Thunberg tao amin' ny Davos Forum: 'Mirehitra hatrany ny tranontsika'] ''The New York Times''. 21 Janoary 2020. Nalaina 21 Janoary 2020. Notehirizina tamin' ny 21 Janoary 2020 tao amin' ny Wayback Machine.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Larry Elliott. [https://www.theguardian.com/business/2020/jan/21/greta-thunberg-calls-on-world-leaders-to-heed-global-heating-science-davos Greta Thunberg miantso ny mpitondra eran-tany tao Davos mba hanaja ny siansa momba ny fiakaran' ny hafanana] ''The Guardian''. 21 Janoary 2020. Nalaina 21 Janoary 2020. Notehirizina tamin' ny 21 Janoary 2020 tao amin' ny Wayback Machine.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://time.com/5768561/greta-thunberg-davos-panel-time/ Thunberg tao amin' ny tontonana Time: 'Saika tsy nisy zavatra vita' momba ny toetrandro] {{Wayback|url=https://time.com/5768561/greta-thunberg-davos-panel-time/ |date=20200121174416 }} ''Time''. 21 Janoary 2020. Nalaina 21 Janoary 2020. Notehirizina tamin' ny 21 Janoary 2020 tao amin' ny Wayback Machine.&lt;/ref&gt; Volana manaraka, dia nandeha tany amin' ny [[Oniversiten' i Oxford]] izy hihaona amin' i [[Malala Yousafzai]], mpikatroka pakistane nahazo ny Loka Nobel Fandriampahalemana ho an' ny fanabeazana ny vehivavy, izay notifirin' ny [[Taliban]] tamin' ny lohany tamin' izy mbola mpianatra. Avy eo dia nanatevin-daharana fitokonana an-tsekoly tao [[Bristol]] i Thunberg.&lt;ref&gt;[https://www.bbc.co.uk/news/uk-england-oxfordshire-51632654 Greta Thunberg nihaona tamin' i Malala Yousafzai tao amin' ny Oniversiten' i Oxford] ''BBC News''. 25 Febroary 2020. Nalaina 25 Febroary 2020. Notehirizina tamin' ny 12 Jolay 2022 tao amin' ny Wayback Machine.&lt;/ref&gt; Nanatrika fivoriana miavaka tamin' ny Komitin' ny Tontolo Iainana ao amin' ny [[Parlemanta Eoropeana]] ihany koa izy mba hiresaka momba ny Lalàna Eoropeana momba ny Toetrandro. Tao izy no nilaza fa ny tolo-kevitra vaovao momba ny lalàna momba ny toetrandro navoakan' ny [[Vaomiera Eoropeana]] dia toa fialana.&lt;ref&gt;[https://www.europarl.europa.eu/news/en/press-room/20200304IPR73905/greta-thunberg-to-meps-we-will-not-allow-you-to-surrender-our-future Greta Thunberg tamin' ny solombavambahoaka eoropeana: 'Tsy havelanay ianareo hanary ny hoavintsika'] ''Parlemanta Eoropeana''. 4 Martsa 2020. Nalaina 5 Martsa 2020. Notehirizina tamin' ny 5 Martsa 2020 tao amin' ny Wayback Machine.&lt;/ref&gt;

Nifarana tamin' ny Aogositra 2020 ny taona fitsaharany. Ny dia nandritra ny taona manaraka dia voafetra noho ny [[valanaretina COVID-19]].&lt;ref&gt;[https://apnews.com/article/279f81a47adf48e412d205e3a2a928f6 Greta Thunberg niverina nianatra taorian' ny herintaona] ''Associated Press News''. 25 Aogositra 2020. Notehirizina tamin' ny 12 Martsa 2021 tao amin' ny Wayback Machine.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.bbc.com/news/newsbeat-53902468 Inona no nataon' i Greta Thunberg nandritra ny taona fitsaharany tamin' ny sekoly] ''BBC News''. 25 Aogositra 2020. Nalaina 28 Aogositra 2020. Notehirizina tamin' ny 26 Aogositra 2020 tao amin' ny Wayback Machine.&lt;/ref&gt;

=== Fikatrohana nanomboka tamin' ny 2020 ka hatramin' ny 2021 ===
Tamin' ny fiandohan' ny taona 2020, ny fiparitahan' ny valanaretina COVID-19 dia nitarika ny [[Valin' ny firenena tamin' ny valanaretina COVID-19|fampiharana maneran-tany]] ny [[Fepetra ara-pahasalamana hiatrehana ny COVID-19|fepetra fisorohana]], anisan' izany ny [[Fepetra elanelana ara-tsosialy mifandraika amin' ny valanaretina COVID-19|elanelana ara-tsosialy]], ny [[Famelezana COVID-19|famelezana]], ary ny [[Saron-tava nandritra ny valanaretina COVID-19|saron-tava]].&lt;ref&gt;Yacong Bo; Cui Guo; Changqing Lin; Yiqian Zeng; Hao Bi Li; Yumiao Zhang; Md Shakhaoat Hossain; Jimmy W.M. Chan; David W. Yeung; Kin On Kwok; Samuel Y.S. Wong; Alexis K.H. Lau; Xiang Qian Lao. &quot;Effectiveness of non-pharmaceutical interventions on COVID-19 transmission in 190 countries from 23 January to 13 April 2020&quot;. ''International Journal of Infectious Diseases''. Volana Janoary 2021. Nalaina 28 Oktobra 2020. PMID 33129965. doi:10.1016/j.ijid.2020.10.066. PMC 7598763.&lt;/ref&gt; Tamin' ny 13 Martsa 2020, nilaza i Thunberg fa: &lt;blockquote&gt;&quot;In a crisis we change our behavior and adapt to the new circumstances for the greater good of society.&quot;&lt;/blockquote&gt;&lt;blockquote&gt;&quot;Raha misy krizy dia manova ny fitondran-tenantsika isika ary manitsy amin' ny toe-javatra vaovao ho amin' ny soa iombonan' ny fiarahamonina.&quot;&lt;/blockquote&gt; Taorian'izany dia nafindran' i Thunberg sy ny [[Fitokonana an-tsekoly ho an' ny toetrandro]] anaty aterineto ny hetsika nataon' izy ireo.&lt;ref&gt;Shola Lawal. [https://www.nytimes.com/2020/03/19/climate/coronavirus-online-climate-protests.html Koronavirus nanakana ny fihetsiketsehana an-dalambe, saingy manana drafitra ny mpikatroka momba ny toetrandro] ''The New York Times''. 19 Martsa 2020. Nalaina 22 Aogositra 2020. Notehirizina tamin' ny 20 Aogositra 2020 tao amin' ny Wayback Machine.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Emily Chan. [https://www.vogue.com.au/culture/features/how-greta-thunberg-and-other-climate-activists-are-taking-their-campaign-online/news-story/f23dfd68b16067e280495ac8b91899be Manao hetsika virtoaly ny mpikatroka momba ny toetrandro – izao no fomba ahafahanao mandray anjara avy any an-trano] ''Vogue Australia''. 21 Aprily 2020. Nalaina 22 Aogositra 2020. Notehirizina tamin' ny 16 Novambra 2020 tao amin' ny Wayback Machine.&lt;/ref&gt; Tamin' ny 20 Aogositra 2020, faha-roa taona nanombohan' i Thunberg nanao fitokonana, dia nihaona tamin' ny Kanseliera Alemana [[Angela Merkel]] tao Berlin i Thunberg sy ireo mpiara-mpikatroka momba ny toetrandro [[Luisa Neubauer]], [[Anuna De Wever van der Heyden]] ary [[Adélaïde Charlier]].&lt;ref&gt;Alice Tidey. [https://www.euronews.com/2020/08/20/greta-thunberg-and-angela-merkel-meet-to-discuss-climate-crisis Hijery: Miantso ny mpitarika momba ny toetrandro i Greta Thunberg taorian' ny fihaonany tamin' i Merkel] ''Euronews''. 20 Aogositra 2020. Nalaina 22 Aogositra 2020. Notehirizina tamin' ny 21 Aogositra 2020 tao amin' ny Wayback Machine.&lt;/ref&gt; Nanambara izy ireo avy eo fa hanomana fitokonana maneran-tany hafa amin' ny 25 Septambra 2020. Nilaza i Neubauer fa ny maha-virtoaly na eny an-dalambe ny fitokonana amin' ny volana Septambra dia miankina amin' ny toe-javatra ateraky ny valanaretina. Tamin' ny fihaonambe niarahana tamin' ireo mpiara-mpikatroka naneho ny heviny ihany koa, dia nilaza i Neubauer fa: &lt;blockquote&gt;&quot;The climate crisis doesn't pause.&quot;&lt;/blockquote&gt;&lt;blockquote&gt;&quot;Tsy mijanona ny krizin' ny toetrandro.&quot;&lt;/blockquote&gt;&lt;ref&gt;[https://abcnews.go.com/Health/wireStory/young-activists-meet-merkel-press-case-climate-action-72491266 I Thunberg sy ireo mpiara-mpikatroka mitaky amin' i Merkel hanao zavatra momba ny toetrandro] ''ABC News''. 22 Aogositra 2020. Nalaina 22 Aogositra 2020. Notehirizina tamin' ny 22 Aogositra 2020 tao amin' ny Wayback Machine.&lt;/ref&gt;

=== Fikatrohana nanomboka tamin' ny 2020 ka hatramin' ny 2021 ===
Tamin' ny 14 Desambra 2020, nampiasa Twitter i Thunberg hanakiana ny [[Governemanta Lehiben' ny Asa fahenina ao Novely Zelandy]] noho ny [[Fiovan' ny toetrandro ao Novely Zelandy#Fanoloran-kevitra filazana vonjy taitra momba ny toetrandro|filazana vonjy taitra momba ny toetrandro]] vao haingana nataony ho “[[:en:Virtue signalling|fanehoana hatsaram-panahy]]”, nilazany fa ny Governemantan' ny Lehiben' ny Asa ao Novely Zelandy dia nanolo-tena hampihena latsaky ny iray isan-jaton' ny famoahana karbônan' i Novely Zelandy hatramin' ny 2025 fotsiny.&lt;ref&gt;[[The New Zealand Herald]]. [https://www.newstalkzb.co.nz/news/national/greta-thunberg-calls-out-new-zealand-over-lack-of-climate-change-action/ ‘Tsy misy miavaka': Greta Thunberg namely an' i NZ noho ny vonjy taitra momba ny toetrandro]. ''Newstalk ZB''. 14 Desambra 2020. Nalaina 14 Desambra 2020. Notehirizina tamin' ny 14 Desambra 2020 tao amin' ny Wayback Machine.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;SMH climate emergency&quot;&gt;Eloise Gibson. [https://www.smh.com.au/world/oceania/ardern-and-thunberg-in-spat-over-climate-emergency-declaration-20201214-p56nea.html Nifanditra i Ardern sy Thunberg momba ny filazana vonjy taitra momba ny toetrandro]. ''The Sydney Morning Herald''. 14 Desambra 2020. Nalaina 14 Desambra 2020. Notehirizina tamin' ny 14 Desambra 2020 tao amin' ny Wayback Machine.&lt;/ref&gt; Ho valin' izany, ny Praiminisitra [[Jacinda Ardern]] sy ny minisitra misahana ny fiovan' ny toetrandro [[James Shaw (New Zealand politician)|James Shaw]] dia niaro ny filazana vonjy taitra nataon' i Novely Zelandy ho toy ny fiandohan' ny tanjona fampihenana ny voka-dratsin' ny toetrandro ao amin' ny firenena.&lt;ref name=&quot;SMH climate emergency&quot; /&gt;&lt;ref&gt;Heath Moore. [https://www.nzherald.co.nz/nz/james-shaw-responds-after-greta-thunberg-calls-out-nz-over-lack-of-climate-change-action/O2IQVQ6QZ2O7OLYIKLI5FAAR3I/ Mamaly i James Shaw taorian' ny nanakianan' i Greta Thunberg an' i NZ noho ny tsy fahampian' ny hetsika momba ny toetrandro]. ''The New Zealand Herald''. 14 Desambra 2020. Nalaina 14 Desambra 2020. Notehirizina tamin' ny 14 Desambra 2020 tao amin' ny Wayback Machine.&lt;/ref&gt; Tamin' ny 29 Desambra 2020, nandritra ny tafatafa natao tamin' ny [[BBC]], nilaza i Thunberg fa tsy henoin' ny olona ny manampahaizana momba ny toetrandro na dia nasehon' ny valanaretina COVID-19 aza ny maha-zava-dehibe ny fampiasana siansa hiatrehana olana tahaka izany. Nanampy izy fa ny krizin' ny COVID-19 dia “nampamirapiratra” ny fomba “tsy ho vitantsika raha tsy misy siansa”.&lt;ref&gt;[''We cannot make it without science'': Hoy i Greta Thunberg, tsy raharahiana ny manampahaizana momba ny toetrandro]. ''The Guardian''. 29 Desambra 2020. [https://www.theguardian.com/environment/2020/dec/29/we-cannot-make-it-without-science-greta-thunberg-says-climate-experts-are-being-ignored Rohy]. Nalaina 22 Febroary 2023. Notehirizina tamin' ny 29 Desambra 2020 tao amin' ny Wayback Machine.&lt;/ref&gt;

[[Sary:Greta Thunberg und Luisa Neubauer demonstrieren mit Fridays For Future.jpg|thumb|Thunberg mitarika hetsika amin' ny megaphone ao Berlin, 2021]]

I Thunberg sy ireo mpikatroka momba ny toetrandro hafa dia nanomboka ny kaonsera isan-taona [[Climate Live]] hampisongadina ny fiovan' ny toetrandro. Tamin' ny Aprily 2021 no natao ny konsèrta voalohany.&lt;ref&gt;[https://www.bbc.com/news/av/world-58952383 Greta Thunberg nihira hira an' i Rick Astley tamin' ny konsèrta momba ny toetrandro]. ''BBC News''. Nalaina 23 Septambra 2022. Notehirizina tamin' ny 23 Septambra 2022 tao amin' ny Wayback Machine.&lt;/ref&gt; Tamin' ny Mey 2021, nitodika indray tamin' ny krizin' ny COVID-19 izy, niantso fanovana ny rafitra famokarana sakafo sy fiarovana ny biby sy ny toeram-ponenany. Nisy ihany koa ny fanamarihana momba ny fahasalamana mifandraika amin' ny fiarovana ny biby sy ny tontolo iainana, tao anatin' ny antso hanoloana sakafo tsy misy hena. Nilaza i Thunberg fa ny fomba andravantsika toeram-ponenan' ny biby dia mamorona fepetra tonga lafatra hielezan' ny aretina; nanamarika ireo [[aretina avy amin' ny biby ho an' ny olombelona]] toy ny COVID-19, Zika, Ebola, tazon' ny Nil andrefana, SARS, MERS, sns.&lt;ref&gt;[https://www.dw.com/en/climate-activist-greta-thunberg-takes-on-food-industry/a-57633673 Mpikatroka momba ny toetrandro Greta Thunberg mihantsy ny indostrian' ny sakafo]. ''Deutsche Welle''. 23 Mey 2021. Nalaina 23 Mey 2021. Notehirizina tamin' ny 21 Desambra 2021 tao amin' ny Wayback Machine.&lt;/ref&gt; Tamin' ny Jolay 2021, nahazo ny [[Vaksiny COVID-19|vaksiny COVID]] i Thunberg, nilaza hoe: &lt;blockquote&gt;&quot;I am extremely grateful and privileged to be able to live in a part of the world where I can already get vaccinated. The vaccine distribution around the world is extremely unequal. No one is safe until everyone is safe. But when you get offered a vaccine, don't hesitate. It saves lives.&quot;&lt;/blockquote&gt;&lt;blockquote&gt;“Feno fankasitrahana sy tombon-tsoa aho afaka miaina amin' ny faritra iray amin' izao tontolo izao izay efa ahafahako misitraka vaksiny. Tsy mitovy lavitra ny fizarana vaksiny maneran-tany. Tsy misy ho azo antoka raha tsy efa azo antoka ny rehetra. Fa rehefa atolotra anao ny vaksiny, aza misalasala. Mamonjy aina izany.”&lt;/blockquote&gt;&lt;ref&gt;Laura Harding (''PA Media'') amin' ny alalan' i Yahoo! News. [https://uk.news.yahoo.com/greta-thunberg-extremely-grateful-privileged-143144435.html Greta Thunberg ‘feno fankasitrahana sy tombon-tsoa' nahazo vaksiny Covid]. 27 Jolay 2021. Nalaina 25 Janoary 2023. Notehirizina tamin' ny 25 Janoary 2023 tao amin' ny Wayback Machine.&lt;/ref&gt;

Ny andiany voalohany amin' ny ''[[Vogue Scandinavia]]'' (Aogositra–Septambra 2021) dia nanasongadina sary fonon' ny gazetiboky misy an' i Thunberg nalain' i Iris sy Mattias Alexandrov Klum, mpakasary sy mpiaro ny tontolo iainana soedoà, sy tafatafa taminy.&lt;ref name=&quot;voguescan&quot;&gt;Tom Pattinson. [https://www.voguescandinavia.com/articles/greta-the-great Vakio ny tafatafa fonon' ny Vogue Scandinavia: Greta momba ny fikatrohana, Trump, ary ny ho lasa feon' ny taranaka]. ''Vogue Scandinavia''. 8 Aogositra 2021. Nalaina. Notehirizina tamin' ny 21 Desambra 2021 tao amin' ny Wayback Machine.&lt;/ref&gt; Maneho an' i Thunberg mitafy palitao lava (trench coat) mipetraka miaraka amin' ny [[soavaly islandey]] eo anaty ala ivelan' i Stockholm ny fonony.&lt;ref name=&quot;voguescan&quot;/&gt; Tao amin' ilay tafatafa, nanakiana ny fampielezan-kevitra ampiasain' ny indostrian' ny lamaody izy mba hiseho ho maharitra nefa “tsy manao na inona na inona hiarovana ny tontolo iainana”, ary niantso izany hoe “[[:en:Greenwashing|fanadiovana maitso]]”.&lt;ref&gt;[https://www.dw.com/en/greta-thunberg-criticizes-fast-fashion-in-vogue-scandinavia/a-58802865 Greta Thunberg manakiana ny ''fast fashion'' ao amin' i Vogue Scandinavia]. ''Deutsche Welle''. 9 Aogositra 2021. Nalaina 10 Aogositra 2021. Notehirizina tamin' ny 21 Desambra 2021 tao amin' ny Wayback Machine.&lt;/ref&gt; Tamin' io andro io ihany, nampiasa Twitter izy hanakiana ny indostrian' ny lamaody ho “mpandray anjara lehibe” amin' ny “vonjy taitra” momba ny toetrandro sy tontolo iainana, ary “tsy lazaina intsony ny fiantraikany amin' ireo mpiasa sy fiarahamonina an'arivony eran-tany ampijaliana mba hisian' ny [[fast fashion]] izay ataon' ny maro ho entana ariana fotsiny”.&lt;ref&gt;[https://www.bbc.com/news/world-europe-58145465 Thunberg niantso ny fiantraikan' ny lamaody amin' ny toetrandro ao amin' ny tafatafa amin' i Vogue]. ''BBC News''. 9 Aogositra 2021. Nalaina 10 Aogositra 2021. Notehirizina tamin' ny 21 Desambra 2021 tao amin' ny Wayback Machine.&lt;/ref&gt; Ny fitafiana [[volon' ondry]] noraisiny tamin' ilay fakan-tsary dia niteraka fanehoan-kevitra avy amin' ireo vegan hafa, nilaza fa mampiroborobo herisetra amin' ny biby. Araka ny filazan' ny [[People for the Ethical Treatment of Animals|PETA]], tsy fantany fa tena volon' biby marina ilay lamba.&lt;ref&gt;Mohsina Dodhiya. [https://www.totallyveganbuzz.com/news/greta-thunberg-blasted-wool-vogue/ Notohin' ny sasany i Greta Thunberg noho ny fitafy volon' ondry ao amin' ny fonon' i ''Vogue''] ''Totally Vegan Buzz''. 18 Aogositra 2021. Nalaina 25 Janoary 2023. Notehirizina tamin' ny 25 Janoary 2023 tao amin' ny Wayback Machine.&lt;/ref&gt;

Tamin' ny 28 Septambra 2021, nanakiana ny filohan' i Etazonia [[Joe Biden]], ny praiminisitry ny Fanjakana Mitambatra [[Boris Johnson]], ny praiminisitry ny India [[Narendra Modi]] ary mpitarika hafa i Thunberg noho ny fampanantenany hiatrika ny krizin' ny toetrandro, tamin' ny lahateny nataony tao amin' ny Youth4Climate ao [[Milano]].&lt;ref&gt;[https://www.independent.co.uk/climate-change/news/greta-thunberg-boris-johnson-youth4climate-b1928555.html 'Build back better, blah blah blah': Nentin' i Greta Thunberg nanao hatsikana i Joe Biden sy Boris Johnson tamin' ny lahateny momba ny toetrandro]. ''The Independent''. 28 Septambra 2021. Nalaina 30 Oktobra 2021. Notehirizina tamin' ny 21 Desambra 2021 tao amin' ny Wayback Machine.&lt;/ref&gt; Nanakiana sy nisalasala tamin' ny mpikarakara fihaonambe momba ny toetrandro ihany koa izy, nilaza hoe: &lt;blockquote&gt;&quot;They invite cherry-picked young people to meetings like this to pretend they are listening to us. But they are not.&quot;&lt;/blockquote&gt;&lt;blockquote&gt;“Manasa tanora voafantina amin' ny tanana izy ireo amin' ny fivoriana tahaka izao mba hisehoana ho mihaino anay. Saingy tsy mihaino izy ireo.”&lt;/blockquote&gt;&lt;ref&gt;[https://dailynewsbrief.com/2021/09/29/swedish-climate-activist-greta-thunberg-criticizes-world-leaders-at-youth-climate-summit/ Mpikatroka soedoà Greta Thunberg manakiana ny mpitondra eran-tany tao amin' ny Youth Climate Summit – 29 Septambra 2021]. ''Daily News Brief''. 29 Septambra 2021. Nalaina 4 Oktobra 2021. Notehirizina tamin' ny 21 Desambra 2021 tao amin' ny Wayback Machine.&lt;/ref&gt; Iray volana iray tatỳ aoriana dia nandray anjara tamin' ny fihetsiketsehana tao Londres i Thunberg, nitaky ny rafitra ara-bola hampitsahatra ny famatsiam-bola ireo orinasa sy tetikasa mampiasa [[solitany fôsily]], toy ny arina, solitany ary entona voajanahary.&lt;ref name=&quot;bbc2021&quot;&gt;[https://www.bbc.com/news/uk-politics-59090943 Greta Thunberg: Miantso ny banky hampitsahatra ny famatsiam-bola ny ‘fandravana'] ''BBC News''. 29 Oktobra 2021. Nalaina 31 Oktobra 2021. Notehirizina tamin' ny 21 Desambra 2021 tao amin' ny Wayback Machine.&lt;/ref&gt; Anisan' ny andianà hetsika manerana ireo foibe ara-bola eran-tany io fihetsiketsehana io, ao anatin' izay i New York City, San Francisco ary [[Nairobi]], Kenya.&lt;ref name=&quot;bbc2021&quot; /&gt; Nilazany tamin' ny mpanao gazety ao amin' ny BBC [[Andrew Marr]] fa tokony “hampitsahatra ny famatsiam-bola ny fandravantsika” ny banky, mialoha ny fihaonambe momba ny toetrandro.&lt;ref name=&quot;bbc2021&quot; /&gt; Tamin' ny [[2021 Fifanarahana momba ny Fiovan' ny Toetrandro tao amin' ny Firenena Mikambana]] (COP26) tao Glasgow, nanatrika tontonana momba ny toetrandro notarihin' ilay mpilalao britanika [[Emma Watson]] i Thunberg.&lt;ref&gt;Anna Bryan. [https://www.scotsman.com/news/environment/cop26-harry-potter-actress-emma-watson-hosts-panel-event-attended-by-greta-thunberg-at-glasgow-climate-change-summit-3445690 COP26: Emma Watson, mpilalao ao amin' i Harry Potter, nitarika tontonana natrehan' i Greta Thunberg tao amin' ny fihaonambe momba ny toetrandro ao Glasgow]. ''The Scotsman''. 4 Novambra 2021. Nalaina 7 Martsa 2022. Notehirizina tamin' ny 12 Jolay 2022 tao amin' ny Wayback Machine.&lt;/ref&gt;

Tamin' ny Novambra 2021, i Thunberg niaraka tamin' ireo mpikatroka hafa dia nandefa fitarainana tamin' ny Firenena Mikambana, nangataka azy hanambara [[Filazana vonjy taitra momba ny toetrandro|vonjy taitra]] maneran-tany ambaratonga 3, mikendry ny hamorona ekipa manokana handrindra ny valin-kafatra amin' ny krizin' ny toetrandro amin' ny sehatra iraisam-pirenena.&lt;ref&gt;Miranda Bryant. [https://www.theguardian.com/environment/2021/nov/10/youth-activists-petition-un-to-declare-systemwide-climate-emergency Tanora mpikatroka mangataka amin' ny ONU hanambara ‘vonjy taitra manerana ny rafitra' momba ny toetrandro]. ''The Guardian''. 10 Novambra 2021. Nalaina 12 Novambra 2021. Notehirizina tamin' ny 21 Desambra 2021 tao amin' ny Wayback Machine.&lt;/ref&gt; Tamin' ny Desambra 2021, naverin' i Thunberg ny fanakianany ny filohan' i Etazonia Joe Biden, nilaza hoe: &lt;blockquote&gt;&quot;If you call him a leader – I mean, it's strange that people think of Joe Biden as a leader for the climate when you see what his administration is doing&quot;&lt;/blockquote&gt;&lt;blockquote&gt;“Raha antsoinao hoe mpitarika izy—tiako lazaina fa hafahafa ny fiheveran' ny olona an' i Joe Biden ho mpitarika amin' ny toetrandro rehefa jerena izay ataon' ny fitondrany.”&lt;/blockquote&gt;
Manondro ny fanitaran' i Etazonia ny fampiasana solitany fôsily nandritra ny fitondrana Biden. Nanampy i Thunberg fa mampalahelo fa mbola ilaina ny mpikatroka sy ny tanora mba hampahatsiahy ny olona momba ny fiovan' ny toetrandro.&lt;ref&gt;[https://www.msn.com/en-gb/news/world/greta-thunberg-hits-out-at-biden-says-it-e2-80-99s-e2-80-98strange-e2-80-99-he-e2-80-99s-considered-a-leader-on-climate/ar-AASd4jY Greta Thunberg namely an' i Biden, nilaza fa ‘hafahafa' ny fiheverana azy ho mpitarika amin' ny toetrandro]. MSN. 29 Desambra 2021. Nalaina 3 Janoary 2022. Notehirizina tamin' ny 5 Janoary 2022 tao amin' ny Wayback Machine.&lt;/ref&gt;

=== Fikatrohana nanomboka 2022 ka hatramin' ny fiandohan' ny 2023 ===
Tamin' ny fiandohan' ny 2022, nanameloka ny orinasa britanika [[Beowulf Mining|Beowulf]] sy ny fitrandrahany vy amin' ny tanin' ny [[Vahoaka Sámi|Sámi]] i Thunberg. Nilaza izy hoe: &lt;blockquote&gt;&quot;We believe that the climate, the environment, clean air, water, reindeer herding, indigenous rights and the future of humanity should be prioritized above the short-term profit of a company. The Swedish government needs to stop the colonization of Sami.&quot;&lt;/blockquote&gt;&lt;blockquote&gt;“Minoinay fa tokony hatao laharam-pahamehana mihoatra ny tombombarotra vetivety azon' ny orinasa ny toetrandro, ny tontolo iainana, ny rivotra madio, ny rano, ny fiompiana reniala, ny zon' ny vazimba teratany ary ny hoavin' ny zanak' olombelona. Tokony hatsahatrin' ny governemanta soedoà ny fanjanahantany an' i Sámi.”&lt;/blockquote&gt;&lt;ref&gt;[https://www.ndtv.com/world-news/greta-thunberg-greta-thunberg-news-permanent-negative-impact-activist-greta-thunberg-protests-sweden-mine-2751751 &quot;Permanent Negative Impact&quot;: Mpikatroka Greta Thunberg manao hetsika amin' ny toeram-pitrandrahana ao Soeda] NDTV.com. 17 Febroary 2022. Notehirizina tamin' ny 12 Jolay 2022 tao amin' ny Wayback Machine.&lt;/ref&gt; Taorian' ny [[Fidiran' ny Rosia an' i Okraina|fanafihan' ny tafika rosiana an' i Okraina]], natambany tamin' ny fanoherana ny ady ny fitokonany isam-bolana zoma. Nijoro teo ivelan' ny masoivohon' i Rosia tao Stockholm izy nitazona sora-baventy hoe ''“Stand With Ukraine”'' (&quot;Mijoro ho an' i Okraina&quot;).&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;[https://www.reuters.com/world/europe/activist-thunberg-protests-against-ukraine-invasion-outside-russian-embassy-2022-02-25/ Mpikatroka Thunberg manao hetsika manohitra ny fanafihana an' i Okraina eo ivelan' ny masoivoho rosiana ao Stockholm] Reuters. 25 Febroary 2022. Notehirizina tamin' ny 5 Jona 2023 tao amin' ny Wayback Machine.&lt;/ref&gt; Tamin' ny 29 Jona 2023, nihaona tamin' ny filohan' i {{Okraina}} [[Volodymyr Zelensky]] sy olo-malaza eoropeana hafa i Thunberg hamorona vondrona miasa hiatrika ny fahasimban' ny tontolo iainana nateraky ny fanafihana naharitra 16 volana.&lt;ref&gt;[https://apnews.com/article/russia-ukraine-war-zelensky-greta-thunberg-d72e2ab20a8eacb340e3de74aef8b6a9 Mihaona amin' i Greta Thunberg sy ny hafa i Zelensky momba ny fiantran' ny ady amin' ny ekôlôjia] AP News. 29 Jona 2023. Notehirizina tamin' ny 30 Jona 2023 tao amin' ny Wayback Machine.&lt;/ref&gt;

Tamin' ny 2022, nanakiana ny [[Parlemanta Eoropeana]] i Thunberg noho ny fandatsaham-bato mametraka ny entona fôsily sy ny angovo nokleary ho “maitso”. Niantso izany ho “fihatsarambelatsihy” izy, nanao hoe: &lt;blockquote&gt;&quot;This will delay a desperately needed real sustainable transition and deepen our dependency on Russian fuels. The hypocrisy is striking, but unfortunately not surprising.&quot;&lt;/blockquote&gt;&lt;blockquote&gt;“Hampihemotra ny fiovàna tena maharitra tena ilaintsika mafy izany ary hampitombo ny fiankinantsika amin' ny solika avy amin' i Rosia. Mahagaga ny fihatsarambelatsihy, saingy tsy zava-baovao indrisy.”&lt;/blockquote&gt;&lt;ref&gt;[https://www.nytimes.com/2022/07/06/world/europe/eu-green-energy-gas-nuclear.html Eoropa miantso ny entona sy ny angovo nokleary ho ‘maitso'] ''The New York Times''. 6 Jolay 2022. Nalaina 11 Septambra 2023. Notehirizina tamin' ny 17 Martsa 2023 tao amin' ny Wayback Machine.&lt;/ref&gt; Tamin' ny Novambra, i Thunberg niaraka tamin' ny tanora maherin' ny 600 avy amin' ny vondrona tanora soedoà {{lang|sv|Auroramålet}} dia nametraka fitoriana tao amin' ny fitsarana distrikan' i Stockholm manohitra ny governemanta soedoà noho ny tsy fihetsika amin' ny toetrandro. Navelan' ny [[Fitsarana Distrikan' i Nacka]] hiroso ilay fitoriana iombonana milaza fa “tsy ampy” ny politikam-piovan' ny toetrandro ao Soeda.&lt;ref&gt;[https://www.reuters.com/world/europe/greta-thunberg-climate-activists-get-court-nod-sue-swedish-state-2023-03-21/ Greta Thunberg sy ny mpikatroka momba ny toetrandro mahazo fankatoavan' ny fitsarana hitory ny fanjakana soedoà] Reuters. 21 Martsa 2023. Notehirizina tamin' ny 22 Martsa 2023 tao amin' ny Wayback Machine.&lt;/ref&gt;

Tamin' ny faran' ny 2022, nivoaka ny ''[[The Climate Book]]''.&lt;ref&gt;[https://www.theguardian.com/books/2022/oct/26/the-climate-book-by-greta-thunberg-review-global-warning ''The Climate Book'' nosoratan' i Greta Thunberg – famerenana] ''The Guardian''. 26 Oktobra 2022. Notehirizina tamin' ny 6 Novambra 2022 tao amin' ny Wayback Machine.&lt;/ref&gt; Ity boky ity, nosoratan' i Thunberg, dia fanangonana lahatsoratra avy amin' ny manampahaizana maherin' ny zato—geôfizisiana, ôseanôgrafa, sy meteorôlôga; injeniera, toekarena, sy matematisiona; mpahay tantara, filozofa, ary mpitarika vazimba teratany—mifantoka amin' ny fiovan' ny toetran' ny Tany. Nandray anjara manoratra ihany koa i Thunberg ary izy no voasoratra ho mpanoratra. Nohavalorany ho an' ny fototra natsangany ny zony ara-tsoratra sy ny tamby rehetra azo amin' ny boky ary tsy handray tombombarotra manokana izy.&lt;ref&gt;[https://www.who.int/news/item/19-04-2021-greta-thunberg-climate-and-environment-activist-joins-world-health-organization-s-call-for-vaccine-equity Greta Thunberg, mpikatroka momba ny toetrandro sy tontolo iainana, manatevin-daharana ny antson' ny OMS momba ny fitovian' ny vaksiny] OMS. 19 Aprily 2021. Notehirizina tamin' ny 8 Desambra 2022 tao amin' ny Wayback Machine.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.cnbc.com/2020/02/21/greta-thunberg-sets-up-non-profit-with-alternative-nobel-prize-money.html Greta Thunberg manangana fikambanana tsy mitady tombombarotra amin' ny volan' ny “Nobel hafa”] CNBC. 21 Febroary 2020. Notehirizina tamin' ny 8 Desambra 2022 tao amin' ny Wayback Machine.&lt;/ref&gt; Tamin' ny fialan-tsasany afovoany tamin' ny 2022, nanao fampahafantarana betsaka momba ny boky izy,&lt;ref&gt;[https://www.youtube.com/watch?v=QqkhpxguKeY ''The Russell Howard Hour'' | Andiany 6, Fizarana 8 (sary feno)] 4 Novambra 2022. Nalaina 6 Novambra 2022. Notehirizina tamin' ny 6 Novambra 2022 tao amin' ny Wayback Machine.&lt;/ref&gt; ary navoakan' ny [[Penguin Random House|Penguin]] amin' ny marika [[Allen Lane (imprint)|Allen Lane]].&lt;ref&gt;Greta Thunberg. [https://www.amazon.com/Climate-Book-Facts-Solutions-ebook/dp/B0B1BT4N13?sa-no-redirect=1 ''The Climate Book: The Facts and the Solutions''] Penguin Press. 14 Febroary 2023. Notehirizina tamin' ny 7 Septambra 2023 tao amin' ny Wayback Machine.&lt;/ref&gt; Misy sombiny sy famerenana navoaka amin' ilay boky.&lt;ref name=&quot;vince-2022&quot;&gt;Gaia Vince. [https://www.theguardian.com/books/2022/oct/26/the-climate-book-by-greta-thunberg-review-global-warning ''The Climate Book'' – Global warning] ''The Guardian''. 26 Oktobra 2022. Notehirizina tamin' ny 26 Oktobra 2022 tao amin' ny Wayback Machine.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;brand-2022&quot;&gt;Christian Brand. [https://ukerc.ac.uk/news/ukerc-in-greta-thunbergs-the-climate-book/ Manampahaizana UKERC nandray anjara tao amin' ''The Climate Book''] UK Energy Research Centre. 27 Oktobra 2022. Notehirizina tamin' ny 27 Oktobra 2022 tao amin' ny Wayback Machine.&lt;/ref&gt;

Tamin' ny Janoary 2023, niteny nandritra ny fihetsiketsehana tao [[Lützerath]] i Thunberg, niantso ny manampahefana alemana hampitsahatra ny fanitarana toeram-pitrandrahana arina eo akaiky eo.&lt;ref&gt;[https://www.theguardian.com/environment/2023/jan/14/greta-thunberg-calls-for-protest-against-expansion-of-german-coal-mine-lutzerath Greta Thunberg miantso hetsi-panoherana manohitra ny fanitarana toeram-pitrandrahana arina alemana] ''The Guardian''. 14 Janoary 2023. Notehirizina tamin' ny 14 Janoary 2023 tao amin' ny Wayback Machine.&lt;/ref&gt; Nosamborin' ny polisy alemana izy sy ireo mpikatroka hafa tamin' ny 17 Janoary teo amin' ny toeram-pitrandrahana misokatra [[Garzweiler surface mine|Garzweiler 2]], manodidina ny {{convert|9|km}} miala ny tanàna, rehefa nampitandrina ny vondrona ny polisy fa hotanana izy ireo raha tsy hiala amin' ny sisin' ny lavaka. Ny tompon' ny toeram-pitrandrahana [[RWE]] dia efa nifanaraka tamin' ny governemanta teo aloha ny fandravana an' i Lützerath noho ny fivoahana haingana kokoa amin' ny arina sy ny famonjena tanàna dimy tokony haravana. Navotsotra izy tamin' io andro io ihany rehefa vita ny fanamarinana mombamomba azy.&lt;ref&gt;[https://www.reuters.com/world/europe/german-police-detain-greta-thunberg-german-coal-village-protests-2023-01-17/ Hoy ny polisy: Navotsotra i Greta Thunberg taorian' ny fisamborana fohy tamin' ny hetsika tao amin' ny toeram-pitrandrahana alemana] Reuters. 17 Janoary 2023. Notehirizina tamin' ny 18 Janoary 2023 tao amin' ny Wayback Machine.&lt;/ref&gt;

=== Taorian' ny nahavitany ny lisea ===
Nahitany diplaoma tamin' ny Jona 2023 i Thunberg ary nanamarika ny andro tamin' ny fanatrikiana ny fitokonany farany ho an' ny toetrandro talohan' ny nandraisany ny diplaoma. Nanao akanjo fotsy fomban-drazana amin' ny fankalazana diplaoma soedoà sy {{lang|sv|studentmössa}} (satroka) fotsy izy teny amin' ny fihetsiketsehana, ary nianiana hanohy, nilaza fa &lt;blockquote&gt;&quot;fight has only just begun&quot;&lt;/blockquote&gt;&lt;blockquote&gt;“vao manomboka ihany ny adiko.”&lt;/blockquote&gt;&lt;ref&gt;Remy Tumin. [https://www.nytimes.com/2023/06/10/world/europe/greta-thunberg-graduates-activism.html Greta Thunberg mampitsahatra ny fitokonana an-tsekoly aorian' ny 251 herinandro]. ''The New York Times''. 10 Jona 2023. Nalaina 11 Septambra 2023. Nofafàna tamin' ny 12 Jona 2023 tao amin' ny Wayback Machine.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://apnews.com/article/greta-thunberg-climate-graduation-protests-fridays-c60cec5b666550b9240648227649e91f Mpikatroka momba ny toetrandro Greta Thunberg tsy hikitoko an-tsekoly intsony aorian' ny diplaoma fa mbola hanao fihetsiketsehana] AP News. 9 Jona 2023. Nalaina 11 Septambra 2023. Nofafàna tamin' ny 9 Oktobra 2023 tao amin' ny Wayback Machine.&lt;/ref&gt; Tamin' ireo sary fihetsiketsehana navoakany tatỳ aoriana tao amin' ny tambajotra sosialy dia mbola niseho ny sora-baventy “Fitokonana an-tsekoly ho an' ny toetrandro” tamin' ny sary vondrona sasany. Taty aoriana tamin' io taona io, nanomboka fianarana licence tao amin' ny [[Oniversiten' i Stockholm]].&lt;ref&gt;[https://www.expressen.se/nyheter/greta-thunbergs-nya-vagval-pluggar-dubbelt/ Làlana vaovao nosafidian' i Greta Thunberg – izao no ianarany] ''Expressen''. 22 Septambra 2023. Nalaina 12 Desambra 2023.&lt;/ref&gt;

Tamin' ny Jona 2023, nandray anjara tamin' ny hetsika Reclaim the Future tao [[Malmö]], Soeda, i Thunberg, ary niampangàna tsy nankato tamin' ny didin' ny polisy.&lt;ref&gt;[https://www.reuters.com/world/europe/greta-thunberg-charged-with-disobeying-police-order-climate-protest-2023-07-05/ Voampanga i Greta Thunberg noho ny tsy fankatoavana ny baikon' ny polisy tamin' ny fihetsiketsehana momba ny toetrandro] Reuters. 5 Jolay 2023. Nalaina 11 Septambra 2023. Nofafàna tamin' ny 16 Septambra 2023 tao amin' ny Wayback Machine.&lt;/ref&gt; Natao tao amin' ny [[Fitsarana Distrikan' i Malmö]] ny fitsarana ka nanoloran' ny mpampanoa lalàna ny raharaha momba ny tsy fankatoavana manampahefana taorian' ny fanakorontanana fifamoivoizana sy ny fandavana hanaraka ny baikon' ny polisy. Nanaiky i Thunberg fa marina ny zava-misy, saingy nilaza izy fa noho ny fandrahonana manerantany sy iainana ateraky ny indostrian' ny solitany fôsily, dia endrika fiarovan-tena ny hetsika nataony. Notsarain' ny fitsarana handoa lamandy mitentina {{Currency|2500|SEK2|link=yes}} (mitovy amin' ny US$240).&lt;ref name=&quot;defiant&quot;&gt;[https://apnews.com/article/sweden-greta-thunberg-climate-protest-b577049479e8103037866b90efb73d19 Greta Thunberg mitohy tsy milefitra aorian' ny namandian' ny fitsarana azy noho ny tsy fankatoavana ny polisy] AP News. 24 Jolay 2023. Nalaina 15 Septambra 2023. Nofafàna tamin' ny 29 Septambra 2023 tao amin' ny Wayback Machine.&lt;/ref&gt; Ora vitsy taorian' ny nanamelohan' ny fitsarana azy dia nanatrika hetsika mitovitovy indray izy, izay nandraran' ny Reclaim the Future kamiao mitondra solika teny amin' ny lalana tao Malmö. Nesorin' ny polisy indray izy ary niampangàna heloka indray tatỳ aoriana. Fitsarana soedoà faharoa noho ny tsy fankatoavana (tsy nankato tamin' ny baikon' ny polisy hielezana) no natao tamin' ny Oktobra. Hitan' ny fitsarana fa meloka izy tamin' ilay tranga teo aloha ary nampandoavina lamandy {{Currency|4500|SEK2|link=no}} (mitovy amin' ny $414).&lt;ref&gt;[https://www.reuters.com/world/europe/swedish-court-fines-greta-thunberg-again-disobeying-police-orders-2023-10-11/ Fitsarana soedoà mamandrika indray an' i Greta Thunberg noho ny tsy fankatoavana ny baikon' ny polisy] Reuters. 12 Oktobra 2023. Nalaina 15 Oktobra 2023. Nofafàna tamin' ny 12 Oktobra 2023 tao amin' ny Wayback Machine.&lt;/ref&gt;

Nofoanan' i Thunberg ny fisehoany tao amin' ny [[Edinburgh International Book Festival]] tamin' ny Aogositra mba hampiroborobo ny bokiny: ''The Climate Book''. Nilaza izy fa amin' ny maha-mpikatroka momba ny toetrandro azy dia tsy afaka manatrika hetsika tohanan' i [[Baillie Gifford]]—orinasa fitantanana fampiasam-bola—noho ny fifandraisany amin' ny indostrian' ny solitany fôsily.&lt;ref&gt;Niamh Kennedy. [https://www.cnn.com/2023/08/04/world/greta-thunberg-edinburgh-intl-scli-climate/index.html Greta Thunberg miala amin' ny Festivalin' ny Boky ao Edinburgh rehefa nanome tsiny ny mpanohana lehibe ho manao “fanadiovana maitso”] CNN. 4 Aogositra 2023. Nalaina 11 Septambra 2023. Nofafàna tamin' ny 10 Aogositra 2023 tao amin' ny Wayback Machine.&lt;/ref&gt; Nandritra ny fanambaràna, nilaza i Nick Barley avy amin' ny festival fa diso fanantenana izy nefa manaja ny fanapahan-kevitr' i Thunberg. &lt;blockquote&gt;&quot;I share Greta's view that in all areas of society the rate of progress is not enough.&quot; ... &quot;We strongly believe that Baillie Gifford are part of the solution to the climate emergency.&quot;&lt;/blockquote&gt;&lt;blockquote&gt;“Mitovy hevitra amin' i Greta aho fa amin' ny sehatra rehetra amin' ny fiarahamonina dia tsy ampy ny hafainganam-pandrosoana.” ... “Matoky mafy izahay fa anisan' ny vahaolana amin' ny vonjy taitra momba ny toetrandro i Baillie Gifford.”&lt;/blockquote&gt;&lt;ref&gt;Libby Brooks. [https://www.theguardian.com/environment/2023/aug/04/greta-thunberg-accuses-edinburgh-book-festival-sponsor-of-greenwashing Greta Thunberg miampanga ny mpanohana amin' ny Festivalin' ny Boky ao Edinburgh ho manao ‘fanadiovana maitso'] ''The Guardian''. 4 Aogositra 2023. Nalaina 11 Septambra 2023. Nofafàna tamin' ny 9 Aogositra 2023 tao amin' ny Wayback Machine.&lt;/ref&gt; Tao amin' ny valinteniny, nilaza i Baillie Gifford fa tsy mpampiasa vola lehibe amin' ny solitany fôsily izy, ka 2% monja amin' ny volan' ny mpanjifany no ampiasaina amin' ireo orinasa misy raharaham-barotra mifandraika amin' ny solitany fôsily raha 11% ny salanisa eo amin' ny tsena.&lt;ref name=&quot;Edinburgh Festival&quot;&gt;[https://www.bbc.com/news/uk-scotland-66407059 Greta Thunberg miala amin' ny Festivalin' ny Boky ao Edinburgh noho ny ‘fanadiovana maitso'] ''BBC News''. 4 Aogositra 2023. Nalaina 15 Septambra 2023. Nofafàna tamin' ny 29 Septambra 2023 tao amin' ny Wayback Machine.&lt;/ref&gt;

Nosamborina tao Londres i Thunberg tamin' io Oktobra io noho ny anjara toerany tamin' ny hetsika nanohitra ny Energy Intelligence Forum, izay nofaritana ho “[[:en:Academy Awards|Oscars]] an' ny solika”.&lt;ref&gt;Damien Gayle. [https://www.theguardian.com/uk-news/2023/oct/18/greta-thunberg-charged-public-order-offence-london-oil-protest Voampanga noho ny heloka momba ny filaminam-bahoaka i Greta Thunberg taorian' ny hetsika tao Londres] ''The Guardian''. 18 Oktobra 2023. Nalaina 20 Oktobra 2023. Nofafàna tamin' ny 19 Oktobra 2023 tao amin' ny Wayback Machine.&lt;/ref&gt; Voampanga izy noho ny tsy fanarahana baikon' ny mpitandro filaminana hielezana, “fepetra napetraka eo ambanin' ny Andininy faha-14 amin' ny [[Lalàna momba ny Filaminam-bahoaka 2023|Public Order Act]]”. Niseho tao amin' ny [[Fitsarana Mpitsara mpanadihady ao Westminster]] izy ary nilaza “tsy meloka”.&lt;ref&gt;Caitlin Danaher. [https://www.cnn.com/2023/10/18/europe/greta-thunberg-charged-london-climate-intl-gbr/index.html Voampanga noho ny heloka momba ny filaminam-bahoaka i Greta Thunberg taorian' ny fisamborana tamin' ny fihetsiketsehana tao Londres] CNN. 18 Oktobra 2023. Nalaina 20 Oktobra 2023. Nofafàna tamin' ny 19 Oktobra 2023 tao amin' ny Wayback Machine.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Helena Horton. [https://www.theguardian.com/uk-news/2023/nov/15/greta-thunberg-pleads-not-guilty-breaching-public-order-uk-protest Greta Thunberg milaza tsy meloka tamin' ny fandikàna filaminam-bahoaka tamin' ny hetsika tao Royaume-Uni] ''The Guardian''. 15 Novambra 2023. Nalaina 21 Novambra 2023. Nofafàna tamin' ny 19 Novambra 2023 tao amin' ny Wayback Machine.&lt;/ref&gt; Tamin' ny fiandohan' ny taona manaraka dia nolavin' ny mpitsara ny raharaha rehefa namarana ny porofo ny mpampanoa lalàna. Nanaiky ny fiarovana ny mpitsara fa “tsy nahavita nanolotra porofo ampy hanaporofoana ny raharahany ny corona”.&lt;ref&gt;Damien Gayle. [https://www.theguardian.com/environment/2024/feb/02/judge-throws-out-case-against-greta-thunberg-and-other-london-protesters Nolavin' ny mpitsara ny raharaha iampangana an' i Greta Thunberg sy ireo mpanao fihetsiketsehana hafa tao Londres] ''The Guardian''. 2 Febroary 2024. Nalaina 2 Febroary 2024. Nofafàna tamin' ny 2 Febroary 2024 tao amin' ny Wayback Machine.&lt;/ref&gt;

=== Fikatrohana manohana an' i Palestina ===
[[Sary:Greta Thunberg at klimaatmars.jpg|thumb|Thunberg mitafy [[Kefiyeh palestiniana|kefiyeh]] ho firaisankina amin' i Palestina tamin' ny hetsika tao [[Amsterdam]] tamin' ny 2023]]

Tamin' ny Oktobra 2023, nandefa sary nandritra ny fitokonany Zoma mahazatra momba ny toetrandro i Thunberg, mampiseho azy sy mpanao fihetsiketsehana telo hafa mitazona sora-baventy. Ny sora-baventy iray dia milaza hoe “climate justice now” ary ny telo hafa maneho fanohanana ny Palestiniana ao amin' ny [[Sahan' i Gaza]] afovoan' ny [[Ady ao Gaza]]. Ny lahatsorany tao amin' ny X (Twitter taloha) sy Instagram dia nampiditra rohy efatra ambin' ny folo mankany amin' ireo kaonty “firaisankina amin' i Palestina” izay nilazany fa “ahafahanao mahita vaovao momba ny fomba ahafahanao manampy”.&lt;ref&gt;Nick Mordowanec. [https://www.newsweek.com/greta-thunberg-pro-palestine-message-1836437 Hafatry ny fanohanana an' i Palestina nataon' i Greta Thunberg nahasarika ny saina]. ''Newsweek''. 20 Oktobra 2023. Nofafàna tamin' ny 21 Oktobra 2023 tao amin' ny Wayback Machine.&lt;/ref&gt; Nohitsakitsahin' ny olona avy hatrany izy noho ny tsy fanamelohany ny [[Fanafihana 7 Oktobra]].&lt;ref&gt;[https://www.dw.com/en/greta-thunberg-faces-backlash-for-pro-palestinian-post/a-67172344 Nahazo tsikera i Thunberg noho ny lahatsorany manohana an' i Palestina – 21/10/2023] ''Deutsche Welle''. Nalaina 4 Septambra 2024.&lt;/ref&gt; Andro iray taorian' izany dia namoaka izy hoe: &lt;blockquote&gt;&quot;It goes without saying – or so I thought – that I'm against the horrific attacks by Hamas. As I said, 'the world needs to speak up and call for an immediate ceasefire, justice and freedom for Palestinians and all civilians affected.'&quot;&lt;/blockquote&gt;&lt;blockquote&gt;“Tsy mila lazaina intsony—na izany no nieritreretako—fa manohitra ny fanafihana mahatsiravina nataon' i Hamas aho. Araka ny nolazaiko, ‘tsy maintsy miteny izao tontolo izao ka miantso fampitsaharana ady avy hatrany, rariny sy fahafahana ho an' ny Palestiniana sy ny sivily rehetra voadona.'”&lt;/blockquote&gt; Namaly ny [[Ministeran' ny Fanabeazana (Isiraely)|Ministeran' ny Fanabeazana ao Isiraely]] tamin' ny fanesorana “fanasan-kevitra samihafa ao amin' ny fandaharam-pianarana manolotra an' i Thunberg ho ohatra sy aingam-panahy ho an' ny tanora” noho ny “fanambaràny manohana an' i Gaza tsy nanameloka an' i Hamas”.&lt;ref&gt;Kaitlin Lewis. [https://www.newsweek.com/israel-removes-greta-thunberg-curriculum-over-pro-palestinian-message-1837068 Esorin' i Isiraely ao amin' ny fandaharam-pianarana i Greta Thunberg noho ny hafatra manohana an' i Palestina]. ''Newsweek''. 23 Oktobra 2023. Nofafàna tamin' ny 25 Oktobra 2023 tao amin' ny Wayback Machine.&lt;/ref&gt;

Tamin' ny Desambra 2023, i Thunberg miaraka amin' ny mpikaroka sy mpikatroka telo avy amin' ny Fridays for Future Soeda dia namoaka lahatsoratra an-tsaina ao amin' ny ''The Guardian'' mitondra ny lohateny hoe “Tsy hijanona izahay tsy hitabataba momba ny fijalian' i Gaza—tsy misy rariny momba ny toetrandro raha tsy misy zon' olombelona.” Naneho ny fanohanany ny [[Krizin' olombelona ao Gaza (2023–ankehitriny)|sivily Palestiniana ao amin' ny Sahan' i Gaza afovoan' ny ady]] izy ireo. Nilaza ihany koa ilay lahatsoratra fa “miankina amin' ny vondrona tsirairay ny Fridays for Future rehetra, ary ity lahatsoratra ity dia maneho ny hevitry ny FFF Soeda ihany”.&lt;ref name=&quot;thunberg-etal-2023&quot;&gt;Greta Thunberg; Alde Nilsson; Jamie Mater; Raquel Frescia. [https://www.theguardian.com/commentisfree/2023/dec/05/gaza-climate-justice-human-rights-greta-thunberg Tsy hijanona izahay tsy hitabataba momba ny fijalian' i Gaza – tsy misy rariny momba ny toetrandro raha tsy misy zon' olombelona]. ''The Guardian''. 5 Desambra 2023. Nofafàna tamin' ny 5 Desambra 2023 tao amin' ny Wayback Machine. Misokatra.&lt;/ref&gt; Namaly ny tsikera fa lasa “radikaly” sy “miditra politika” ny Fridays for Future izy ireo tamin' ny fanamafisana fa hatramin' izy niorina dia hetsika ara-rariny izy ka politika hatrany. Ho an' ny FFF Soeda dia midika izany hoe “miteny rehefa mijaly ny olona, naongana an-trano, na vonoina—na inona na inona antony”.&lt;ref name=&quot;thunberg-etal-2023&quot;/&gt; Ny Fridays for Future International, na dia tsy maka toerana aza amin' ny fifandirana, dia mitsipaka ady—namoaka antso izy hoe tsy maintsy atao ny fandriampahalemana sy ny fanalàna fitaovam-piadiana mba hahafahana mamaha ny krizin' ny toetrandro, satria ny fampiakarana ny FIB dia mampitombo mivantana ny tanjaky ny miaramila. Vondrona 24 (anisan' izay ny [[Scientist Rebellion]]) sy mpahay siansa 61 (isan' izay [[Michael Meeropol]] sy [[Don Trent Jacobs]]) no nanao sonia ilay antso.&lt;ref&gt;[https://www.facebook.com/100070807404456/posts/743004578069782/ Mpahay siansa sy mpikatroka malaza: mba hitsaharan' ny krizin' ny toetrandro, ajanony aloha ny ady ary ovay ny rafitra] Extinction Rebellion Tunisia (Facebook). Nalaina 11 Jona 2025.&lt;/ref&gt;

Notanana tamin' ny volana Mey i Thunberg noho ny nandray anjara tamin' ny fihetsiketsehana manohana an' i Palestina teo ivelan' ny [[Malmö Arena]] nandritra ny [[Eurovision Song Contest 2024]], ary nanao fanambaràna izy avy eo nanohitra ny [[Isiraely amin' ny Eurovision 2024|fandraisan' anjaran' i Isiraely amin' ny fifaninanana]].&lt;ref&gt;Shannon Vavra. [https://ca.news.yahoo.com/greta-thunberg-detained-eurovision-protest-220335954.html Notanana i Greta Thunberg tamin' ny fihetsiketsehana Eurovision]. Yahoo News. 11 Mey 2024. Nofafàna tamin' ny 15 Mey 2024 tao amin' ny Wayback Machine.&lt;/ref&gt; Tamin' ny Septambra, nosamborin' ny polisy danois i Thunberg nandritra ny fihetsiketsehana manohana an' i Palestina tao Kaopenagy manohitra ny ady ao Gaza; notanana izy sy olona dimy hafa taorian' ny fanakanana fidirana amin' ny tranobe ao amin' ny [[Oniversiten' i Kaopenagy]].&lt;ref&gt;[https://www.france24.com/en/europe/20240904-greta-thunberg-arrested-pro-palestinian-protest-denmark Nosamborina i Greta Thunberg tamin' ny fihetsiketsehana pro-Palestina tao Danemark] ''France 24''. 4 Septambra 2024.&lt;/ref&gt; Latsaky ny herinandro tatỳ aoriana, “noentina niala” tao amin' ny tranombokin' ny [[Oniversiten' i Stockholm]] izy taorian' ny fananganana toby anaty trano, ka nilazany ho “famoretana” ny valin-kafatr' ny polisy.&lt;ref&gt;Elena Giordano. [https://www.politico.eu/article/greta-thunberg-arrested-at-pro-palestinian-demonstration-again/ Entina miala indray i Greta Thunberg amin' ny fihetsiketsehana pro-Palestina] ''Politico''. 9 Septambra 2024.&lt;/ref&gt; Taorian' izany, notondroin' ny [[StopAntisemitism]] izy ho “antisemita tamin' ny herinandro”.&lt;ref&gt;[https://www.jpost.com/diaspora/antisemitism/article-820466 Voatonona ho ‘antisemita tamin' ny herinandro' i Greta Thunberg noho ny hetsika manohitra an' i Isiraely] ''The Jerusalem Post''. 17 Septambra 2024.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Anjali Thakur. [https://www.ndtv.com/world-news/greta-thunberg-labelled-antisemite-of-the-week-by-jewish-advocacy-group-6582377 Notondroin' ny vondrona jiosy i Greta Thunberg ho ‘antisemita tamin' ny herinandro'] NDTV. 17 Septambra 2024.&lt;/ref&gt; Raha niteny tamin' ny famoriam-bahoaka pro-Palestina tao [[Mannheim]] any Alemaina tamin' ny Desambra, dia nilaza i Thunberg hoe “Fuck Germany and fuck Israel.” Namaly azy i [[Manuel Hagel]], mpanao politika ao amin' ny [[Antokon' ny Demaokrasia Kristianina ao Alemaina]], fa “mihetsika am-pahalalana eo akaikin' ny fankahalana jiosy” i Thunberg.&lt;ref&gt;James Crisp. [https://www.telegraph.co.uk/world-news/2024/12/10/watch-greta-thunberg-declares-f-israel-german-demonstration/ Jerena: Milaza ‘f--- Israel' i Greta Thunberg tamin' ny fihetsiketsehana tao Alemaina] ''The Telegraph''. 10 Desambra 2024.&lt;/ref&gt; Nandinika ny fikatrohany pro-Palestina izy dia nilaza hoe:&lt;ref name=&quot;Rasmus Canbäck&quot;&gt;Rasmus Canbäck. [https://blankspot.se/thunberg-in-tbilisi-climate-activism-and-human-rights-are-united/ Thunberg ao Tbilisi: “Miray ny fikatrohana momba ny toetrandro sy ny zon' olombelona”] ''Blankspot''. 5 Novambra 2024.&lt;/ref&gt;

&lt;blockquote&gt;For me, it hasn't been solely about the climate at all. The media often wants to simplify things, like 'she's the one who works on climate.' They want to put a face to the issue. I mean, we're talking about climate justice. All forms of justice are included within climate justice. In the last year, when I started getting involved in Palestinian activism, that view has shifted.
&lt;blockquote&gt;Ho ahy, tsy momba ny toetrandro fotsiny velively izany. Matetika ny media te hanatsotra zavatra, hoe ‘izy ilay miasa amin' ny toetrandro'. Te hanome endrika iray amin' ny olana izy ireo. Tiako lazaina fa momba ny rariny momba ny toetrandro no resahintsika. Tafiditra ao amin' ny rariny momba ny toetrandro ny endrika rariny rehetra. Tao anatin' ny taona lasa, raha nanomboka niditra tamin' ny fikatrohana Palestiniana aho, dia niova io fomba fijery io.&lt;/blockquote&gt;&lt;/blockquote&gt;

=== Fanafoanana ny fandraisana anjara tamin' ny COP29 ===
[[File:Eco-activist Greta Thunberg's protest in front of the UN office (COP-29), [[Yerevan]], [[Armenia]], 3.jpg|thumb|Ny fihetsiketsehan' i Thunberg teo anoloan' ny biraon' ny Firenena Mikambana tao Yerevan, Armenia, 16 Novambra 2024]]
Nanao fanafoanana i Thunberg ny [[COP29]], notontosaina tamin' ny 2024 tao [[Azerbaijàna]] nataon' ny fitondran' ilay mpitondra mpanao didy jadona [[Ilham Aliyev]], noho ny [[Zon' olombelona ao Azerbaijan|fanitsakitsahana zon' olombelona]] sy [[Fandroahana ny Armeniana avy ao Nagorno-Karabakh|famongorana ara-poko ny Armeniana]] tao amin' ny faritra nifanolanana [[Nagorno-Karabakh]], ary nitsidika an' i Jeôrjia sy Armenia manodidina izy.&lt;ref name=&quot;z664&quot;/&gt; Tany Jeôrjia izy dia nanatevin-daharana [[Fihetsiketsehana tao Jeôrjia 2023–2024|fihetsiketsehana politika]] manohitra ny [[Georgian Dream|fitondran' i Jeôrjia]] tao [[Tbilisi]], nilaza hoe &quot;Ato aho hanambara ny fanohanako sy firaisankinako amin' ireo mpikatroka sy olom-pirenena rehetra izay mitolona hiaro ny zony fototra tahaka ny fahafahana, ny rariny ary ny demaokrasia.&quot;&lt;ref name=&quot;pt41124&quot;&gt;Elena Giordano. [https://www.politico.eu/article/greta-thunberg-joins-rally-against-georgia-new-government/ Greta Thunberg nanatevin-daharana fihetsiketsehana manohitra ny fitondran' i Jeôrjia]. ''Politico''. 4 Novambra 2024. Novangiana ny 19 Novambra 2024.&lt;/ref&gt; Tamin' ny tafatafa iray izy nilaza hoe &quot;Ny hany vokatra hivoaka amin' ny [COP29] dia fianjerana, fifampiraharahana bebe kokoa, ary fanapahan-kevitra an' ohatra izay toa tsara an-tsoratra fotsiny nefa tena fandokafana maitso ihany.&quot;&lt;ref name=&quot;Rasmus Canbäck&quot;/&gt;

Avy eo izy nitsidika an' i Armenia, izay nilazany hoe &quot;Tsy maintsy atsahatsika ny fanaovana fivoriana momba ny toetrandro any amin' ny tany toa an' i Azerbaijan, firenena izay mampijaly mafy ny mponina ao aminy.&quot;&lt;ref&gt;Emily Hanna. [https://www.civilnet.am/en/news/806097/greta-thunberg-in-armenia-the-intersection-of-climate-and-human-rights-at-cop29/ Greta Thunberg ao Armenia: Ny fihaonan' ny toetrandro sy ny zon' olombelona ao amin' ny COP29]. ''CivilNet''. 19 Novambra 2024. Novangiana ny 19 Novambra 2024.&lt;/ref&gt; Tamin' ny fihetsiketsehana iray teo anoloan' ny foiben' ny delegasionan' ny Firenena Mikambana tao [[Yerevan]], nilaza izy hoe &quot;Mampirisika ny haino aman-jery iraisam-pirenena sy ireo manana fahefana ao [[Baku]] izahay mba hitsidika ireo babo Armeniana sy hitaky ny famotsorana avy hatrany ny gadra politika, ny gadra an' ady ary ny babo rehetra.&quot;&lt;ref&gt;[https://www.newarab.com/news/greta-thunberg-urges-release-armenians-azerbaijan Mpikatroka Greta Thunberg miantso ny famotsorana Armeniana ao Azerbaijan]. ''The New Arab''. 16 Novambra 2024. Novangiana ny 19 Novambra 2024.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;z664&quot;&gt;Anna Harutyunyan. [https://armenianweekly.com/2024/11/18/greta-thunberg-visits-armenia-denounces-azerbaijans-crimes/ Greta Thunberg nitsidika an' i Armenia, nanameloka ny helok' i Azerbaijan]. ''The Armenian Weekly''. 18 Novambra 2024. Novangiana ny 12 Jona 2025.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;a096&quot;&gt;[https://armenpress.am/en/article/1204754 Taorian' ny fanafoanana ny COP-29 tao Baku, Greta Thunberg nitsidika an' i Armenia]. ''Armenpress''. 13 Novambra 2024. Novangiana ny 12 Jona 2025.&lt;/ref&gt; Tany Armenia koa izy nitsidika ny [[Pink Armenia]], izay nilaza hoe &quot;Misaotra an' i Greta Thunberg izahay noho izy nampiakatra ny olana lehibe misy any Armenia teo amin' ny sehatra iraisam-pirenena sy noho izy nampiseho firaisankina tamin' ny hetsika LGBT+.&quot;&lt;ref name=&quot;l083&quot;&gt;[https://pinkarmenia.org/en/news-events/24recap11/ Famintinana {{!}} Novambra 2024]. ''Pink Armenia''. 2 Desambra 2024. Novangiana ny 12 Jona 2025.&lt;/ref&gt;

== Fihevitr' i Thunberg momba ny fiovan' ny toetrandro ==
[[File:Greta Thunberg- World Economic Forum (Davos).webm|thumb|right|thumbtime=05:27|Lahatsary misy an' i Thunberg miteny tamin' ny [[World Economic Forum]] 2019 tao Davos]]
[[File:FFF Berlin 2019-07-19 055.jpg|thumb|right|Thunberg manao kabary tamin' ny fitokonana an-tsekoly ho an' ny fiovan' ny toetrandro tamin' ny Jolay 2019 tao Berlin]]

Nilazan' i Thunberg fa miatrika [[Krizin' ny toetrandro|krizy iankinan' ny aina noho ny hafanan' ny tany]] ny olombelona&lt;ref name=&quot;politico.eu&quot;&gt;Kalina Oroschakoff. [https://www.politico.eu/article/global-climate-icon-finds-that-political-change-is-complicated/ Sari-tarehin' ny toetrandro Greta Thunberg mahita fa “sarotra” ny fiovana ara-politika]. ''Politico''. 16 Avrily 2019. Tahiry: https://web.archive.org/web/20190806050104/https://www.politico.eu/article/global-climate-icon-finds-that-political-change-is-complicated/ (6 Aogositra 2019).&lt;/ref&gt; ary mitazona ho tompon' andraikitra ny [[tarana-maro be taorian' ny ady]] sy ny taranaka nifandimby rehetra tamin' ny famoronana sy fanohizana fiovana manimba ny toetran' ny Tany.&lt;ref&gt;Greta Thunberg. [https://www.democracynow.org/2018/12/13/you_are_stealing_our_future_greta ''Mangalaranareo ny hoavinay'': Greta Thunberg, 15 taona, manameloka ny tsy fandraisan' izao tontolo izao andraikitra amin' ny fiovan' ny toetrandro]. ''Democracy Now!''. 13 Desambra 2018. Novangiana ny 13 Desambra 2018. Mpanadihady: [[Amy Goodman]]. Tahiry: https://web.archive.org/web/20190104231252/https://www.democracynow.org/2018/12/13/you_are_stealing_our_future_greta (4 Janoary 2019).&lt;/ref&gt; Mampiasa ohatra sary mazava izy (ohatra hoe “may ny tranontsika”) hanasongadinana ny ahiahiny ary matetika miteny mivantana amin' ny mpitarika ara-barotra sy ara-politika momba ny tsy fahombiazan' izy ireo handray andraikitra iraisana hentitra.&lt;ref name=&quot;Nation0128&quot;&gt;Mark Hertsgaard. [https://www.thenation.com/article/greta-thunberg-climate-change-davos/ Tonga ny Ankizin' ny Toetrandro]. ''[[The Nation]]''. 28 Janoary 2019. Novangiana ny 14 Febroary 2019. Tahiry: https://web.archive.org/web/20190215050427/https://www.thenation.com/article/greta-thunberg-climate-change-davos/ (15 Febroary 2019).&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;auto1&quot;&gt;Andrea Germanos. [https://www.commondreams.org/news/2018/10/31/our-darkest-hour-declaration-rebellion-new-group-vows-mass-civil-disobedience-save ''Ity no ora maizintsika indrindra'': Amin' ny Fanambarana fikomiana, vondrona vaovao manome toky hanao tsy fankatoavana sivily faobe hamonjena ny Tany]. ''Common Dreams''. 31 Oktobra 2018. Novangiana ny 22 Jolay 2019. Tahiry: https://web.archive.org/web/20181118205840/https://www.commondreams.org/news/2018/10/31/our-darkest-hour-declaration-rebellion-new-group-vows-mass-civil-disobedience-save (18 Novambra 2018).&lt;/ref&gt;

Nilaza i Thunberg fa hisy fiantraikany tsy mitovy amin' ny tanora ny fiovan' ny toetrandro, izay hisy vokany lalina amin' ny hoaviny. Nilazany fa mety tsy hanana hoavy intsony ny taranany satria &quot;novidiana ilay hoavy mba hahazoan' olona vitsy vola tsy hay eritreretina.&quot;&lt;ref name=&quot;Guardian MPS Speech&quot;&gt;Greta Thunberg. [https://www.theguardian.com/environment/2019/apr/23/greta-thunberg-full-speech-to-mps-you-did-not-act-in-time ''Tsy nanao ara-potoana ianareo'': ny lahatenin' i Greta Thunberg feno tamin' ny parlemanta]. ''The Guardian''. 23 Avrily 2019. Novangiana ny 31 Aogositra 2019. Tahiry: https://web.archive.org/web/20190831214211/https://www.theguardian.com/environment/2019/apr/23/greta-thunberg-full-speech-to-mps-you-did-not-act-in-time (31 Aogositra 2019).&lt;/ref&gt; Nilazany koa fa ny olona ao amin' ny [[Atsimon' izao tontolo izao]] no hijaly indrindra amin' ny fiovan' ny toetrandro, na dia izy ireo aza no nandray anjara kely indrindra tamin' ny famoahana gazy karbonika.&lt;ref&gt;Jake Johnson. [https://www.commondreams.org/news/2019/06/07/challenging-us-all-confront-realities-climate-crisis-greta-thunberg-and-fridays ''Noho ny nananany hery hanentanana antsika rehetra hiatrika ny zava-misy amin' ny krizin' ny toetrandro,'' Greta Thunberg sy ny Fridays for Future nandresy ny loka lehibe indrindra momba ny zon' olombelona avy amin' i Amnesty]. ''Common Dreams''. 7 Jona 2019. Novangiana ny 26 Janoary 2020. Tahiry: https://web.archive.org/web/20200127022414/https://www.commondreams.org/news/2019/06/07/challenging-us-all-confront-realities-climate-crisis-greta-thunberg-and-fridays (27 Janoary 2020).&lt;/ref&gt; Naneho fanohanana ireo mpikatroka tanora hafa avy amin' ny firenena an-dalam-pandrosoana izy izay efa miatrika ny [[vokatry ny fiovan' ny toetrandro]]. Tamin' ny fitenenana nataony tao Madrid tamin' ny Desambra 2019 dia nilaza izy hoe &quot;Isika miresaka momba ny hoavintsika, izy ireo miresaka momba ny ankehitriny.&quot;&lt;ref name=&quot;AP Focus on Others&quot;&gt;Frank Jordans; Aritz Parra. [https://apnews.com/baa29614a79cbcd2edb83b9e3f7de90f Be loatra ny momba an' i Greta ve? Mpikatroka miantso ny hanomezana lanja ny hafa]. ''[[Associated Press News]]''. 9 Desambra 2019. Novangiana ny 9 Febroary 2020. Tahiry: https://archive.today/20200209212828/https://apnews.com/baa29614a79cbcd2edb83b9e3f7de90f (9 Febroary 2020).&lt;/ref&gt;

Tamin' ny sehatra iraisam-pirenena, manakiana ny mpitarika eran-tany izy satria mino fa tsy ampy ny hetsika raisina hampihenana ny famoahana entona maneran-tany.&lt;ref name=&quot;auto&quot;&gt;Greta Thunberg. [https://www.youtube.com/watch?v=RjsLm5PCdVQ&amp;t=2m23s ''Tiako hihorohoro ianareo'': zazavavy 16 taona manome fampitandremana momba ny toetrandro tao Davos]. ''Guardian News'' tamin' ny alalan' ny YouTube. 25 Janoary 2019. Novangiana ny 22 Jolay 2019. Tahiry: https://web.archive.org/web/20190917150326/https://www.youtube.com/watch?v=RjsLm5PCdVQ&amp;t=2m23s (17 Septambra 2019).&lt;/ref&gt; Nilazany fa tsy ampy ny fampihenana famoahana, fa tsy maintsy aotra tanteraka raha tiana ho voatazona ambanin' ny 1,5 °C ny hafanan' ny tany. Tamin' ny fitenenana nataony tao amin' ny [[Parlemanta Britanika]] tamin' ny Avrily 2019 dia nilaza izy hoe &quot;Ny zava-misy fa miresaka momba ny 'fampihenana' fa tsy ny 'fampitsaharana' famoahana isika no mety ho hery lehibe indrindra mahatonga ny fitohizan' ny raharaha toy ny mahazatra.&quot;&lt;ref name=&quot;Our house is on fire&quot;&gt;Greta Thunberg. [https://www.theguardian.com/environment/2019/jan/25/our-house-is-on-fire-greta-thunberg16-urges-leaders-to-act-on-climate ''May ny tranontsika'': Greta Thunberg, 16 taona, manentana mpitarika mba haka andraikitra amin' ny toetrandro]. ''The Guardian''. 25 Janoary 2019. Novangiana ny 14 Febroary 2019. Tahiry: https://web.archive.org/web/20190725051443/https://www.theguardian.com/environment/2019/jan/25/our-house-is-on-fire-greta-thunberg16-urges-leaders-to-act-on-climate (25 Jolay 2019).&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Christopher Caldwell. [https://www.nytimes.com/2019/08/02/opinion/climate-change-greta-thunberg.html Hevitra | Ny olana amin' ny fikatrohan' i Greta Thunberg momba ny toetrandro]. ''The New York Times''. 2 Aogositra 2019. Novangiana ny 21 Aogositra 2019. Tahiry: https://web.archive.org/web/20190819194121/https://www.nytimes.com/2019/08/02/opinion/climate-change-greta-thunberg.html (19 Aogositra 2019).&lt;/ref&gt; Nilazany koa fa amin' ny fandraisana andraikitra ilaina dia tsy tokony hihaino azy ny mpanao politika, fa tokony hihaino ny siantifika izay manazava ny fomba hikarakarana ny krizy.&lt;ref&gt;[https://www.bbc.com/news/av/uk-48018034/climate-change-activist-greta-thunberg-listen-to-climate-scientists ''Krizin' ny toetrandro iankinan' ny aina. Henoy ny siantifika'']. ''[[BBC News]]''. 14 Aogositra 2019. Novangiana ny 31 Aogositra 2019. Tahiry: https://web.archive.org/web/20190814200923/https://www.bbc.com/news/av/uk-48018034/climate-change-activist-greta-thunberg-listen-to-climate-scientists (14 Aogositra 2019).&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Our house is on fire&quot;/&gt; Araka ny voalazan' ireo mpahay siansa ara-politika Mattia Zulianello sy Diego Ceccobelli, azo faritana ho ekôcentrisma teknokratika ny hevitr' i Thunberg, izay miorina amin' ny &quot;fanandratana ny vox scientifica&quot;.&lt;ref&gt;Mattia Zulianello; Diego Ceccobelli. ''Don't Call it Climate Populism: on Greta Thunberg's Technocratic Ecocentrism''. ''The Political Quarterly''. 2020. Vol. 91, laharana 3, p. 623–631. doi:10.1111/1467-923X.12858. Novangiana ny 3 Septambra 2021. Tahiry: https://web.archive.org/web/20210903160758/https://onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.1111/1467-923X.12858 (3 Septambra 2021).&lt;/ref&gt;

Manokana kokoa, nilaza i Thunberg fa tsy ampy ny fifanarahana natao tao amin' ny Fifanarahana tao Paris mba hamerana ny fiakaran' ny hafanan' ny tany ho 1,5 °C, ary ilaina ny mihen-danja haingana ny fiakaran' ny tsipika famoahana entona manafana ny tany tsy tara kokoa noho ny taona 2020, araka ny voalazan' ny [[Tatitra manokana momba ny fiakaran' ny hafanan' ny tany 1.5 °C|Tatitra manokana momba ny fiakaran' ny hafanan' ny tany 1,5 °C]] navoakan' ny IPCC tamin' ny 2018.&lt;ref&gt;Andrea Germanos. [https://www.commondreams.org/news/2019/07/29/deliver-fundamental-message-survival-future-generations-greta-thunberg-sail-atlantic Hanaterana 'Hafatra Fototra' ho an' ny 'Fahaveloman' ny taranaka ho avy,' Greta Thunberg hananika sambo hanandrana ny Atlantika ho an' i Amerika]. ''Common Dreams''. 29 Jolay 2019. Novangiana ny 31 Aogositra 2019. Tahiry: https://web.archive.org/web/20190831085522/https://www.commondreams.org/news/2019/07/29/deliver-fundamental-message-survival-future-generations-greta-thunberg-sail-atlantic (31 Aogositra 2019).&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Guardian MPS Speech&quot; /&gt; Tamin' ny Febroary 2019, tamin' ny fivoriana tao amin' ny [[Vaomieran' ny Toekarena sy ny Fiaraha-monina Eoropeana]], nilaza izy fa ny tanjon' ny Vondrona Eoropeana amin' ny fampihenana 40% amin' ny famoahana entona hatramin' ny taona 2030 dia &quot;tsy ampy hiarovana ny hoavin' ny ankizy mitombo amin' izao fotoana izao&quot;&lt;ref&gt;&lt;blockquote&gt;not sufficient to protect the future for children growing up today&lt;/blockquote&gt;&lt;/ref&gt;
ary tsy maintsy mampihena 80% ny famoahana {{CO2}} ny EU, indroa avo heny noho ilay tanjona 40%.&lt;ref name=&quot;auto2&quot;&gt;Lachlan Carmichael. [https://news.yahoo.com/climate-activist-thunberg-urges-eu-double-carbon-reduction-111042030.html Mpikatroka momba ny toetrandro Thunberg miantso ny EU hanamafy avo roa heny ny tanjon' ny fampihenana karbônina]. ''Agence France-Presse'' tamin' ny alalan' i Yahoo! News. 22 Febroary 2019. Novangiana ny 22 Febroary 2019. Tahiry: https://web.archive.org/web/20190221172831/https://news.yahoo.com/climate-activist-thunberg-urges-eu-double-carbon-reduction-111042030 (21 Febroary 2019).&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Jennifer Rankin. [https://www.theguardian.com/environment/2019/feb/21/greta-thunberg-tells-eu-your-greenhouse-gas-targets-are-too-low Greta Thunberg milaza amin' ny EU: ambany loatra ny tanjonareo momba ny entona manafana ny tany]. ''The Guardian''. 21 Febroary 2019. Novangiana ny 31 Aogositra 2019. Tahiry: https://web.archive.org/web/20190901001043/https://www.theguardian.com/environment/2019/feb/21/greta-thunberg-tells-eu-your-greenhouse-gas-targets-are-too-low (1 Septambra 2019).&lt;/ref&gt;

Namerina ny heviny momba ny tsy fandraisana andraikitra ara-politika indray i Thunberg tamin' ny tafatafa iray tamin' ny Novambra 2020 izay nilazany hoe &quot;faly ny mpitondra mametraka tanjona ho an' ny am-polony taona ho avy, nefa misalasala rehefa ilaina ny hetsika maika.&quot;
&lt;ref name=&quot;carrington-2020-11-09&quot;&gt;Damian Carrington. [''Mpihatsaravelatsihy sy fandokafana maitso'': Greta Thunberg manakiana mpitondra amin' ny krizin' ny toetrandro]. ''The Guardian''. 9 Novambra 2020. Novangiana ny 9 Novambra 2020. Tahiry: https://web.archive.org/web/20201109130732/https://www.theguardian.com/environment/2020/nov/09/hypocrites-and-greenwash-greta-thunberg-climate-crisis (9 Novambra 2020).&lt;/ref&gt; Nanakiana ny [[Drafitra maitso eoropeana]] izy, izay mikendry ny hahatonga ny Vondrona Eoropeana ho [[aotra karbonina]] amin' ny taona 2050,&lt;ref&gt;[https://www.theguardian.com/environment/2020/jul/21/greta-thunberg-says-eu-recovery-plans-climate-provisions-inadequate Greta Thunberg milaza fa tsy ampy ny fepetra momba ny toetrandro ao amin' ny drafitra famerenana amin' laoniny ny EU]. ''The Guardian''. 21 Jolay 2020. Novangiana ny 30 Oktobra 2021. Tahiry: https://web.archive.org/web/20211030041531/https://www.theguardian.com/environment/2020/jul/21/greta-thunberg-says-eu-recovery-plans-climate-provisions-inadequate (30 Oktobra 2021).&lt;/ref&gt; nilaza fa &quot;mandefa hafatra mazava fa misy hetsika tena izy sy ampy atao, nefa tsy misy akory izany. Tsy mifampiraharaha ny natiora, ary tsy afaka manao fifanarahana amin' ny fizika ianao.&quot;&lt;ref&gt;[https://euobserver.com/green-deal/147633 Thunberg miantso ny lalàna vaovao momba ny toetrandro EU hoe 'fandresena lahatra']. ''EUobserver''. 5 Martsa 2020. Novangiana ny 30 Oktobra 2021. Tahiry: https://web.archive.org/web/20211030041520/https://euobserver.com/green-deal/147633 (30 Oktobra 2021).&lt;/ref&gt;

Tamin' ny Jolay 2020, i Thunberg, [[Luisa Neubauer]], [[Anuna De Wever]] ary [[Adélaïde Charlier]] dia nanoratra taratasy misokatra ho an' ireo mpitarika rehetra ao amin' ny EU sy ireo filoha mpanjaka nilaza fa tsy maintsy &quot;miaro ny hanaovana ny [[ekosida]] ho heloka iraisam-pirenena eo anivon' ny Fitsarana Heloka Bevava Iraisam-pirenena.&quot;&lt;ref&gt;Sophie Yeo. [https://www.bbc.com/future/article/20201105-what-is-ecocide Ekosida: Tokony ho heloka ve ny famonoana ny natiora?]. ''BBC''. 6 Novambra 2020. Novangiana ny 16 Jona 2023. Tahiry: https://web.archive.org/web/20230907204335/https://www.bbc.com/future/article/20201105-what-is-ecocide (7 Septambra 2023).&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.stopecocide.earth/supporters Mpanohana ny Lalàn' ny Ekosida]. ''Stop Ecocide International''. Novangiana ny 16 Jona 2023. Tahiry: https://web.archive.org/web/20230606045438/https://www.stopecocide.earth/supporters (6 Jona 2023).&lt;/ref&gt; Tamin' ny Jona 2023, niantso ny famotehana ny tohodranon' i Kakhovka tany Okraina nataon' i Rosia ho ekosida i Thunberg ary niantso ny hampiantsoana fitsarana, nilaza hoe &quot;Tsy maintsy tompon' andraikitra amin' ny hetsika sy ny heloka nataony i Rosia. Ny mason' izao tontolo izao dia mitodika amin' izy ireo izao.&quot;&lt;ref&gt;[https://www.reuters.com/world/europe/thunberg-criticises-russia-over-ukraine-dam-ecocide-2023-06-09 Thunberg manakiana an' i Rosia momba ny 'ekosida' tamin' ny tohodranon' i Okraina]. ''Reuters''. 9 Jona 2023. Novangiana ny 16 Jona 2023. Tahiry: https://web.archive.org/web/20230611185745/https://www.reuters.com/world/europe/thunberg-criticises-russia-over-ukraine-dam-ecocide-2023-06-09 (11 Jona 2023).&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://news.yahoo.com/greta-thunberg-joins-rally-bonn-112305595.html Greta Thunberg nanatevin-daharana fihetsiketsehana tao Bonn manohitra ny ekosidan' i Rosia tao Okraina]. ''Yahoo News''. 15 Jona 2023. Novangiana ny 16 Jona 2023. Tahiry: https://web.archive.org/web/20230616133130/https://news.yahoo.com/greta-thunberg-joins-rally-bonn-112305595.html (16 Jona 2023).&lt;/ref&gt;

Tamin' ny tafatafa iray vetivety talohan' ny [[Fivoriana 2021 momba ny fiovan' ny toetrandro ao amin' ny Firenena Mikambana]] (COP26) tao Glasgow, rehefa nanontaniana an' i Thunberg hoe hatraiza ny fanantenany fa hahazo vokatra ilay fivoriana, dia namaly izy hoe &quot;Tsy nisy zavatra niova hatramin' ny taona lasa. Hilaza ny mpitondra hoe 'hataontsika izao sy izao, hanambatra hery isika dia hahatratra an' izao', nefa tsy hanao na inona na inona. Mety misy zavatra an' ohatra fotsiny, kaonty foronina, zavatra tsy misy fiantraikany lehibe. Afaka manana COP maro isika, saingy tsy hisy tena vokatra hivoaka avy aminy.&quot;&lt;ref name=hattenstone&gt;Simon Hattenstone. [https://www.theguardian.com/environment/ng-interactive/2021/sep/25/greta-thunberg-i-really-see-the-value-of-friendship-apart-from-the-climate-almost-nothing-else-matters Tafatafa: Ny fiovàn' i Greta Thunberg]. ''The Guardian''. 25 Septambra 2021. Novangiana ny 25 Septambra 2021. Tahiry: https://web.archive.org/web/20211030164705/https://www.theguardian.com/environment/ng-interactive/2021/sep/25/greta-thunberg-i-really-see-the-value-of-friendship-apart-from-the-climate-almost-nothing-else-matters (30 Oktobra 2021).&lt;/ref&gt; Niantso an' i [[Xi Jinping]], filohan' i Sina, izy ho &quot;mpitarika fitondrana jadona&quot;
ary nilaza fa &quot;ny demokrasia no vahaolana voalohany amin' ny krizin' ny toetrandro, satria ny hany afaka manavotra antsika amin' ity toe-javatra ity dia ... tsindry goavana avy amin' ny vahoaka.&quot;&lt;ref&gt;[https://www.theguardian.com/environment/2021/oct/12/greta-thunberg-cop26-interview Greta Thunberg: vonona hihaona amin' i Biden amin' ny Cop26 aho saingy aza manantena be]. ''The Guardian''. 12 Oktobra 2021. Novangiana ny 30 Oktobra 2021. Tahiry: https://web.archive.org/web/20211030041519/https://www.theguardian.com/environment/2021/oct/12/greta-thunberg-cop26-interview (30 Oktobra 2021).&lt;/ref&gt;

== Fanehoan-kevitra sy fiantraikany avy amin' ny besinimaro ==

=== Akademisiana ===
Tamin' ny Febroary 2019, akademisiana 224 no nanao sonia taratasy misokatra fanohanana nilaza fa nahazo aingam-panahy tamin' ny hetsiky ny Thunberg sy ireo ankizy mpianatra nitokona izy ireo tamin' ny fanaovana re feo.&lt;ref&gt;[https://www.theguardian.com/environment/2019/feb/13/school-climate-strike-childrens-brave-stand-has-our-support Fitokonana noho ny toetrandro ataon' ny ankizy an-tsekoly: mijoro am-pahasahiana, manohana izahay]. ''The Guardian''. 13 Febroary 2019. Fidirana 22 Jolay 2019. Tahiry: https://web.archive.org/web/20190825072245/https://www.theguardian.com/environment/2019/feb/13/school-climate-strike-childrens-brave-stand-has-our-support (25 Aogositra 2019).&lt;/ref&gt; Io fanohanana avy amin' ny akademisiana, anisan' izany ny mpahay siansa maro, io dia mifanohitra tanteraka amin' ny fanoherana izay matetika azon' i Thunberg avy amin' ny mpanao politika.&lt;ref&gt;Briand F. 2012. ''Making research count in marine governance – The communication challenge''. ''CIESM Marine Policy Series'' laharana 3, 36 p. ISSN 2306-4897 [https://www.ciesm.org/FBriand_comm&amp;governance.pdf]&lt;/ref&gt;

=== Mpanao politika ===
Nifanena tamin' ny mpanao politika sy mpitarika eran-tany maro i Thunberg saingy nilaza fa tsy mahita na mpanao politika iray akory izy izay nahatonga azy ho gaga. Rehefa nanontaniana momba an' i [[Jacinda Ardern]], Praiminisitra an' i Novely Zelandy, izay nilaza fa olana iankinan' ny aina na fahafatesana ny krizin' ny toetrandro, dia naneho hevitra i Thunberg hoe: “Mahatsikaiky fa heverin' ny olona ho mpitarika amin' ny toetrandro i Jacinda Ardern sy ny toa azy. Izay no mampiseho fa tena kely ny fahalalan' ny olona momba ny krizin' ny toetrandro.”&lt;ref&gt;&quot;It's funny that people believe Jacinda Ardern and people like that are climate leaders. That just tells you how little people know about the climate crisis.&quot;&lt;/ref&gt; Nilaza i Thunberg fa tsy miraharaha teny sy fihetseham-po izy: “Mazava loatra fa tsy nihena ny famoahana entona. Tsy ilaina akory ny milaza fa tsy manao na inona na inona ireo olona ireo.”&lt;ref&gt;&quot;Obviously the emissions haven't fallen. It goes without saying that these people are not doing anything.&quot;&lt;/ref&gt; Raha ny marina, nitombo 2% tamin' ny 2019 ny famoahana entona manafana ny toetrandro ao Novely Zelandy.&lt;ref name=&quot;Hattenstone-2021&quot; /&gt;

Sekretera Jeneralin' ny Firenena Mikambana [[António Guterres]] dia nanohana ny fitokonana sekoly natombok' i Thunberg, niaiky hoe: “Ny taranako tsy nahavita namaly araka ny tokony ho izy ny fanamby lehibe ateraky ny fiovan' ny toetrandro. Tsapan' ny tanora lalina izany. Tsy mahagaga raha tezitra izy ireo.”&lt;ref&gt;&quot;My generation has failed to respond properly to the dramatic challenge of climate change. This is deeply felt by young people. No wonder they are angry.&quot;&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;António Guterres. [https://www.theguardian.com/commentisfree/2019/mar/15/climate-strikers-urgency-un-summit-world-leaders Tokony hanentana antsika rehetra handray andraikitra amin' ny fivoriana manaraka an' ny ONU ny mpitokona noho ny toetrandro]. ''The Guardian''. 15 Martsa 2019. Fidirana 18 Martsa 2019. Tahiry: https://web.archive.org/web/20190318075042/https://www.theguardian.com/commentisfree/2019/mar/15/climate-strikers-urgency-un-summit-world-leaders (18 Martsa 2019).&lt;/ref&gt; Tamin' ny hetsika iray tao Novely Zelandy tamin' ny Mey 2019, nilaza i Guterres fa “tsy mandresy amin' ny ady amin' ny fiovan' ny toetrandro” ny taranany ary anjaran' ny tanora no “hamonjy ny tany”.&lt;ref&gt;&quot;not winning the battle against climate change&quot; / &quot;rescue the planet&quot;&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Jason Walls. [https://www.nzherald.co.nz/politics/news/article.cfm?c_id=280&amp;objectid=12230530 Sekretera Jeneralin' ny ONU Antonio Guterres nilaza fa tokony nanao bebe kokoa momba ny fiovan' ny toetrandro ny taranany]. ''[[The New Zealand Herald]]''. 13 Mey 2019. Fidirana 22 Jolay 2019. Tahiry: https://web.archive.org/web/20190516124801/https://www.nzherald.co.nz/politics/news/article.cfm?c_id=280&amp;objectid=12230530 (16 Mey 2019).&lt;/ref&gt;

[[File:Greta Thunberg urges MEPs to show climate leadership - 49617793623.jpg|thumb|Thunberg miantso ny [[MPE]] haneho fitarika amin' ny toetrandro, nahazo fiderana mitsangana, 2020.]]

Ireo kandidà Demaokrata tamin' ny [[Fifidianana filohan' i Etazonia 2020]], anisan' izany [[Kamala Harris]], [[Beto O'Rourke]], ary [[Bernie Sanders]], dia naneho fanohanana taorian' ny lahateniny tamin' ny fivoriana hetsika tamin' ny Septambra 2019 tao New York.&lt;ref&gt;Tess Bonn. [https://thehill.com/hilltv/rising/462777-climate-change-activist-greta-thunberg-terrifies-people Mpikatroka momba ny toetrandro: ny “lasa endrik' ity olana ity” i Thunberg dia mampatahotra olona maro]. ''[[The Hill (newspaper)|The Hill]]''. 24 Septambra 2019. Fidirana 26 Janoary 2020. Tahiry: https://web.archive.org/web/20191207021714/https://thehill.com/hilltv/rising/462777-climate-change-activist-greta-thunberg-terrifies-people (7 Desambra 2019).&lt;/ref&gt; Nanamarika ny Kansilera alemà Angela Merkel fa ny mpikatroka tanora toa an' i Thunberg no nanosika ny governemantany hihafaingana amin' ny hetsika momba ny toetrandro.&lt;ref&gt;[https://www.france24.com/en/20190719-merkel-says-greta-thunberg-drove-us-move-climate-change Nilaza i Merkel fa “noteren' i Greta Thunberg” izy ireo hiroso amin' ny fiovan' ny toetrandro]. ''[[France 24]]''. 19 Jolay 2019. Fidirana 28 Janoary 2020. Tahiry: https://web.archive.org/web/20200128111722/https://www.france24.com/en/20190719-merkel-says-greta-thunberg-drove-us-move-climate-change (28 Janoary 2020).&lt;/ref&gt;

Noharanitan' ny mpanao politika ihany koa i Thunberg sy ny fampielezany, manomboka amin' ny fanafihana manokana ka hatramin' ny filazana fa manatsotra tafahoatra olana sarotra izy. Anisan' ireo mpitsikera i [[Scott Morrison]], Praiminisitra Aostraliana,&lt;ref&gt;David Crowe. [https://www.smh.com.au/politics/federal/morrison-warns-against-needless-anxiety-after-thunberg-climate-speech-20190925-p52uma.html Morrison mampitandrina amin' ny “fiahiahiana tsy ilaina” taorian' ny lahatenin' i Thunberg momba ny toetrandro]. ''The Sydney Morning Herald''. 25 Septambra 2019. Fidirana 31 Oktobra 2019. Tahiry: https://web.archive.org/web/20191031131722/https://www.smh.com.au/politics/federal/morrison-warns-against-needless-anxiety-after-thunberg-climate-speech-20190925-p52uma.html (31 Oktobra 2019).&lt;/ref&gt; ny kansilera alemà [[Angela Merkel]],&lt;ref&gt;Oliver Moody. [https://www.thetimes.com/world/europe/article/worlds-leaders-turn-on-greta-thunberg-after-legal-move-over-carbon-emissions-w3dnr75bs Mpitarika eran-tany mihodina manohitra an' i Greta Thunberg taorian' ny hetsika ara-dalàna momba ny entona karbônina]. ''[[The Times]]''. 26 Septambra 2019. Fidirana 31 Oktobra 2019. Tahiry: https://web.archive.org/web/20191031132127/https://www.thetimes.co.uk/article/worlds-leaders-turn-on-greta-thunberg-after-legal-move-over-carbon-emissions-w3dnr75bs (31 Oktobra 2019).&lt;/ref&gt; ny filoha frantsay [[Emmanuel Macron]],&lt;ref&gt;[https://www.businessinsider.com/french-president-reacts-to-greta-thunbergs-climate-change-lawsuit-2019-9 Nilazan' i Emmanuel Macron fa “hampiteraka fifandrafiana” i Thunberg rehefa nitory an' i Frantsa noho ny tsy fandraisana andraikitra amin' ny hafanan' ny tany]. ''Business Insider''. 24 Septambra 2019. Fidirana 30 Oktobra 2021. Tahiry: https://web.archive.org/web/20211030041519/https://www.businessinsider.com/french-president-reacts-to-greta-thunbergs-climate-change-lawsuit-2019-9 (30 Oktobra 2021).&lt;/ref&gt; ny filoha rosiana [[Vladimir Putin]],&lt;ref&gt;[https://www.reuters.com/article/us-russia-putin-thunberg-idUSKBN1WH1FM Putin: Tsy mizara hafaliana amin' ny lahatenin' i Greta Thunberg ao amin' ny ONU aho]. ''[[Reuters]]''. 2 Oktobra 2019. Fidirana 30 Oktobra 2021. Tahiry: https://web.archive.org/web/20201126023602/https://www.reuters.com/article/us-russia-putin-thunberg-idUSKBN1WH1FM (26 Novambra 2020).&lt;/ref&gt; ny [[OPEC]] (Fikambanan' ny Fanjakana Mpamokatra Solitany) ary imbetsaka ny filoha amerikanina [[Donald Trump]].&lt;ref&gt;[https://www.afp.com/en/news/826/climate-campaigners-greatest-threat-oil-sector-opec-doc-1i79w11 Mpikatroka momba ny toetrandro no “fandrahonana lehibe indrindra” ho an' ny sehatry ny solitany: hoy ny OPEC]. Agence France-Presse. 2 Jolay 2019. Tahiry: https://web.archive.org/web/20190704220750/https://www.afp.com/en/news/826/climate-campaigners-greatest-threat-oil-sector-opec-doc-1i79w11 (4 Jolay 2019).&lt;/ref&gt;

Tamin' ny Septambra 2019, nizara lahatsary i Trump ahitana an' i Thunberg tezitra niteny tamin' ny mpitarika eran-tany, miaraka amin' ny teniny hoe “maty ny olona, potika tanteraka ny rafitra tontolo iainana; eo am-piandohan' ny [[Fongotra Holosena|fongotra faobe]] isika.” Nanoratra i Trump tao amin' ny Twitter hoe: “Toa tovovavy sambatra be izy, miandrandra hoavy mamirapiratra sy mahafinaritra. Mahafinaritra ny mahita!” Namaly i Thunberg tamin' ny fanovana ny mombamomba azy ao Twitter araka ny famaritany, ary nilaza fa tsy azony “ny antony hisafidianan' ny olon-dehibe haneso ankizy sy tanora noho ny fifandraisana sy ny fandraisana andraikitra amin' ny siansa raha afaka manao zavatra tsara izy ireo.”&lt;ref&gt;Loharano maromaro:

* Veronica Stracqualursi. [https://edition.cnn.com/2019/09/24/politics/trump-greta-thunberg-climate-change-trnd/index.html Trump maneso an' i Greta Thunberg, tanora mpikatroka momba ny toetrandro]. ''[[CNN]]''. 25 Septambra 2019. Fidirana 5 Oktobra 2019. Tahiry: https://web.archive.org/web/20191005131531/https://edition.cnn.com/2019/09/24/politics/trump-greta-thunberg-climate-change-trnd/index.html (5 Oktobra 2019).
* Michelle Nichols. [https://www.reuters.com/article/us-climate-change-un-thunberg/teenage-climate-activist-thunberg-takes-on-trumps-twitter-taunt-idUSKBN1W9299 Tanora mpikatroka Thunberg mamaly ny fanesoan' i Trump ao Twitter]. ''[[Reuters]]''. 25 Septambra 2019. Fidirana 5 Oktobra 2019. Tahiry: https://web.archive.org/web/20191005073433/https://www.reuters.com/article/us-climate-change-un-thunberg/teenage-climate-activist-thunberg-takes-on-trumps-twitter-taunt-idUSKBN1W9299 (5 Oktobra 2019).
* Rob Gilles; Frank Jordans. [https://www.apnews.com/deb9b5aea9b24ee6a579f242d9149982 Greta: Maneso ankizy ny olon-dehibe satria atahoran' izy ireo ny fomba fijeriny]. ''[[Associated Press News]]''. 28 Septambra 2019. Fidirana 5 Oktobra 2019. Tahiry: https://web.archive.org/web/20190930202854/https://www.apnews.com/deb9b5aea9b24ee6a579f242d9149982 (30 Septambra 2019).
* [https://news.yahoo.com/trump-slammed-trolling-greta-thunberg-climate-speech-071912588.html Voatsikera i Trump noho ny fanesoana ny lahatenin' i Greta Thunberg]. [[Agence France-Presse]]. 25 Septambra 2019. Fidirana 5 Oktobra 2019. Tahiry: https://web.archive.org/web/20191006232010/https://news.yahoo.com/trump-slammed-trolling-greta-thunberg-climate-speech-071912588.html (6 Oktobra 2019).&lt;/ref&gt; Tamin' ny Desambra 2019, naneso azy indray i Trump rehefa notononina ho ''Time'' Olona 2019 i Thunberg, ka nibitsika hoe: “Tena adaladala. Tokony hiasa amin' ny olan' ny fitantanana hatezerany i Greta, dia handeha hijery sarimihetsika taloha tsara miaraka amin' ny namana! Milamina Greta, milamina!”&lt;ref&gt;Laurel Wamsley. [https://www.npr.org/2019/12/12/787488397/after-greta-thunberg-wins-time-honor-trump-tweets-chill-and-go-to-the-movies Rehefa nahazo ny voninahitr' ny ''Time'' i Greta Thunberg, i Trump manoro hevitra hoe “milamìna” ary hijery sarimihetsika]. ''NPR''. 12 Desambra 2019. Fidirana 21 Janoary 2023. Tahiry: https://web.archive.org/web/20230121224810/https://www.npr.org/2019/12/12/787488397/after-greta-thunberg-wins-time-honor-trump-tweets-chill-and-go-to-the-movies (21 Janoary 2023).&lt;/ref&gt; Namaly i Thunberg tamin' ny fanovana ny mombamomba azy tao Twitter ho: “Tovovavy iray miasa amin' ny olan' ny fitantanana hatezerana. Amin' izao fotoana izao dia miala sasatra ary mijery sarimihetsika taloha miaraka amin' ny namana.”&lt;ref&gt;Derrick Bryson Taylor. [https://www.nytimes.com/2019/12/12/us/politics/greta-thunberg-trump.html Trump maneso an' i Greta Thunberg ao amin' ny Twitter, ary mamaly izy]. ''The New York Times''. 12 Desambra 2019. Fidirana 14 Desambra 2019. Tahiry: https://web.archive.org/web/20191214194438/https://www.nytimes.com/2019/12/12/us/politics/greta-thunberg-trump.html (14 Desambra 2019).&lt;/ref&gt; Nandritra ny [[Fifidianana filohan' i Etazonia 2020]], namaly ny bitsik' i Trump “Stop the count!” i Thunberg toy izao: “Tena adaladala. Tokony hiasa amin' ny olan' ny fitantanana hatezerana i Donald, dia handeha hijery sarimihetsika taloha tsara miaraka amin' ny namana! Milamina Donald, milamina!”&lt;ref&gt;[https://www.dw.com/en/greta-thunberg-mocks-trump-over-election-fraud-claims/a-55516598 Greta Thunberg maneso an' i Trump momba ny filazan' ny hosoka tamin' ny fifidianana]. ''[[Deutsche Welle]]''. Fidirana 15 Janoary 2021. Tahiry: https://web.archive.org/web/20210121001221/https://www.dw.com/en/greta-thunberg-mocks-trump-over-election-fraud-claims/a-55516598 (21 Janoary 2021).&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://globalnews.ca/news/7447420/greta-thunberg-donald-trump-tweet/ Greta Thunberg maneso ny hatezeran' i Trump: ‘Milamina, Donald, milamina!']. ''[[Global News]]''. Fidirana 15 Janoary 2021. Tahiry: https://web.archive.org/web/20210121070803/https://globalnews.ca/news/7447420/greta-thunberg-donald-trump-tweet/ (21 Janoary 2021).&lt;/ref&gt;

Tamin' ny Oktobra 2019, nilaza i Putin fa “ankizivavy tsara sy marina fo” i Thunberg, sady nanolo-kevitra fa ampiasaina hanompoan' ny tombontsoan' ny hafa izy. Nitsikera azy izy ho “tsy ampy fampahafantarana”, nanampy hoe: “Tsy nisy nanazava tamin' i Greta fa sarotra sy tsy mitovy ny tontolo maoderina, ary ny olona ao Afrika na any amin' ny firenena aziatika maro te hiaina amin' ny haavon' ny harena mitovy amin' ny any Soeda.” Tahaka ny namaliany an' i Trump, dia novain' i Thunberg hanaraka io famaritana io ny mombamomba azy ao Twitter.&lt;ref&gt;Loharano maromaro:

* Tania Snuggs. [https://news.sky.com/story/climate-change-activist-greta-thunberg-poorly-informed-claims-vladimir-putin-11826259 Putin: Tsy “ampy fampahafantarana” i Greta Thunberg]. ''[[Sky News]]''. 3 Oktobra 2019. Fidirana 4 Oktobra 2019. Tahiry: https://web.archive.org/web/20191004014745/https://news.sky.com/story/climate-change-activist-greta-thunberg-poorly-informed-claims-vladimir-putin-11826259 (4 Oktobra 2019).
* [https://www.france24.com/en/20191004-greta-thunberg-mocks-putin-s-kind-girl-jibes-on-twitter Greta Thunberg maneso ny teny fanambanian' i Putin hoe “ankizivavy tsara” ao amin' ny Twitter]. ''[[France 24]]''. 4 Oktobra 2019. Fidirana 15 Oktobra 2019. Tahiry: https://web.archive.org/web/20191015213230/https://www.france24.com/en/20191004-greta-thunberg-mocks-putin-s-kind-girl-jibes-on-twitter (15 Oktobra 2019).
* [https://apnews.com/6ea9262e7ea24efab5acf6ee877945fe Manambara i Putin fa ampiasaina ilay tanora mpikatroka momba ny toetrandro]. ''[[Associated Press News]]''. 3 Oktobra 2019. Fidirana 5 Oktobra 2019. Tahiry: https://web.archive.org/web/20191004082941/https://apnews.com/6ea9262e7ea24efab5acf6ee877945fe (4 Oktobra 2019).
* Vladimir Soldatkin; Dmitry Zhdannikov. [https://www.reuters.com/article/us-russia-putin-thunberg/putin-i-dont-share-excitement-about-greta-thunbergs-un-speech-idUSKBN1WH1FM Putin: Tsy mizara hafaliana amin' ny lahatenin' i Greta Thunberg ao amin' ny ONU aho]. ''[[Reuters]]''. 2 Oktobra 2019. Tahiry: https://web.archive.org/web/20191117151345/https://www.reuters.com/article/us-russia-putin-thunberg/putin-i-dont-share-excitement-about-greta-thunbergs-un-speech-idUSKBN1WH1FM (17 Novambra 2019).&lt;/ref&gt; Tamin' ny Desambra 2019, nibitsika i Thunberg hoe: “Raha tena marina, novonoina mihitsy ireo vahoaka teratany satria niezaka niaro ny ala amin' ny [[Fandravan-kazo tsy ara-dalàna ao amin' ny Ala Amazonia|fandravan-kazo tsy ara-dalàna]]. Im-betsaka. Mahamenatra fa mangina izao tontolo izao momba izany.” Rehefa nanontaniana momba io lohahevitra io roa andro tatỳ aoriana, dia namaly ny filohan' i Brezila tamin' izay [[Jair Bolsonaro]] hoe: “Nilaza i Greta fa maty ny Indiana satria niezaka niaro ny [[Ala Amazonia|Amazonia]] izy ireo. Mahavariana ny fomba anomezan' ny gazety feo ny zazavavy maditra tahaka izany.” Tamin' io andro io ihany dia novain' i Thunberg ny mombamomba azy ho {{lang|pt|pirralha}}, teny pôrtiogey midika hoe {{gloss|zazakely maditra}} nampiasain' i Bolsonaro.&lt;ref&gt;[https://g1.globo.com/natureza/noticia/2019/12/10/ativista-greta-thunberg-muda-descricao-no-twitter-para-pirralha-apos-declaracao-de-bolsonaro.ghtml Mpikatroka Greta Thunberg manova ny famaritana ao amin' ny Twitter ho ‘pirralha' taorian' ny tenin' i Bolsonaro]. ''G1''. 10 Desambra 2019. Fidirana 10 Desambra 2019. Tahiry: https://web.archive.org/web/20191210155236/https://g1.globo.com/natureza/noticia/2019/12/10/ativista-greta-thunberg-muda-descricao-no-twitter-para-pirralha-apos-declaracao-de-bolsonaro.ghtml (10 Desambra 2019).&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Tom Phillips. [http://www.theguardian.com/environment/2019/dec/10/greta-thunberg-jair-bolsonaro-brazil-indigenous-amazon Nampiantsika an' i Greta ho “pirralha” ny mpitarika farany havanana Breziliana Jair Bolsonaro]. ''[[The Guardian]]''. 10 Desambra 2019. Fidirana 26 Febroary 2022. Tahiry: https://web.archive.org/web/20220126133932/https://www.theguardian.com/environment/2019/dec/10/greta-thunberg-jair-bolsonaro-brazil-indigenous-amazon (26 Janoary 2022).&lt;/ref&gt;

Tamin' ny tantara navoakan' ny ''Time'' tamin' ny Mey 2019, namaly ny fanehoan-kevitra manevateva azony an-tserasera i Thunberg hoe: “Tena mampihomehy rehefa ny hany azon' ny olona atao dia ny maneso anao, na miresaka ny bika aman' endrinao na toetranao, satria midika izany fa tsy manana adihevitra na zavatra hafa holazaina izy ireo.”&lt;ref name=&quot;time.com&quot;&gt;Suyin Haynes. [https://time.com/collection/next-generation-leaders/5584902/greta-thunberg-next-generation-leaders/ ‘Ankehitriny dia miteny amin' izao tontolo izao aho.' Ahoana no nahatonga ny tanora mpikatroka momba ny toetrandro Greta Thunberg henoina] {{Wayback|url=https://time.com/collection/next-generation-leaders/5584902/greta-thunberg-next-generation-leaders/ |date=20190722212014 }}. ''Time''. 16 Mey 2019. Fidirana 22 Jolay 2019. Tahiry: https://web.archive.org/web/20190722212014/https://time.com/collection-post/5584902/greta-thunberg-next-generation-leaders/ (22 Jolay 2019).&lt;/ref&gt; Filohan' i Etazonia teo aloha sady solon-toeran' i Trump tatỳ aoriana [[Joe Biden]] dia namaly ny fanesoan' i Trump taorian' ny nahatongavan' i Thunberg ho Olona 2019 an' ny ''Time'', nibitsika tamin' i Trump hoe: “Karazana filoha manao tsindry hazo lena amin' ny tanora ve ianao? @realDonaldTrump, afaka mianatra amin' i Greta ianao momba ny dikan' ny maha-mpitarika.”&lt;ref&gt;Veronica Stracqualursi. [https://www.cnn.com/2019/12/12/politics/trump-greta-thunberg-time-person-of-the-year/index.html Trump maneso indray an' i Greta Thunberg, tanora mpikatroka momba ny toetrandro]. ''[[CNN]]''. 13 Desambra 2019. Fidirana 14 Desambra 2019. Tahiry: https://web.archive.org/web/20191214214004/https://www.cnn.com/2019/12/12/politics/trump-greta-thunberg-time-person-of-the-year/index.html (14 Desambra 2019).&lt;/ref&gt;

Tamin' ny 30 Martsa 2021, [[Frans Timmermans]], Komisionera Eoropeana misahana ny Hetsika momba ny Toetrandro, dia nilaza tao amin' ny bitsika taorian' ny niresahany tamin' i Thunberg fa “Mijanona hifikitra amin' ny fanoloran-tena” ny Vaomiera hampanao ny [[Paikady iombonana momba ny fambolena]] “hanatanteraka ny tanjon' ny” [[Drafitra maitso eoropeana]].&lt;ref&gt;Politico. [https://www.politico.eu/article/greta-thunberg-timmermans-not-doing-enough-to-green-eu-farm-policy/ Greta Thunberg: tsy ampy ny ataon' i Timmermans amin' ny fanalefahana ny politika ambanivohitra EU]. ''Politico''. 30 Martsa 2021. Fidirana 30 Oktobra 2021. Tahiry: https://web.archive.org/web/20211030041519/https://www.politico.eu/article/greta-thunberg-timmermans-not-doing-enough-to-green-eu-farm-policy/ (30 Oktobra 2021).&lt;/ref&gt;

=== Gazety ===
[[File:Greta Thunberg at the Parliament (33744698908).jpg|thumb|Thunberg nobahanan' ny mpanao gazety tao amin' ny Parlemanta Eoropeana, 2019]]

Tamin' ny Aogositra 2019, nosoratan' i Scott Walsman tao amin' ''[[Scientific American]]'' fa ireo mpanohitra an' i Thunberg dia nanao fanafihana manokana, nanevateva ny &quot;autisme&quot;-ny, ary miha-miantehitra amin' ny fanafihana [[ad hominem]] mba hanalefahana ny fiantraikany.&lt;ref&gt;&quot;launched personal attacks&quot;, &quot;bash [her] autism&quot;, ary &quot;increasingly rely on ad hominem attacks to blunt her influence&quot;&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;[https://www.scientificamerican.com/article/climate-deniers-launch-personal-attacks-on-teen-activist/ &quot;Mpandainga ny fiovan' ny toetrandro manafika ankizy mpikatroka amin' ny fomba manokana.&quot; Scott Waldman, Scientific American, 9 Aogositra 2019. Nalaina tamin' ny 29 Aogositra 2019. Voatahiry tamin' ny 10 Aogositra 2019.]&lt;/ref&gt; 

Nosoratan' i Aditya Chakrabortty tao amin' ''The Guardian'', nilaza izy fa ireo mpanao gazety anisan' izany i [[Brendan O'Neill (mpanao gazety)|Brendan O'Neill]], [[Toby Young]], ny bilaogy ''[[Guido Fawkes]]'', ary koa [[Helen Dale]] sy [[Rod Liddle]] tao amin' ''[[The Spectator]]'' sy ''[[The Sunday Times]]'', dia nanao fanafihana manokana feno habibiana tamin' i Thunberg.&lt;ref&gt;&quot;ugly personal attacks&quot;&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;[https://www.theguardian.com/commentisfree/2019/may/01/greta-thunberg-right-environmental-activist-attacks &quot;Ny fanenjehana an' i Greta Thunberg dia porofo fa lany hevitra ny ankavanana.&quot; Aditya Chakrabortty, The Guardian, 1 Mey 2019. Nalaina tamin' ny 22 Jolay 2019. Voatahiry tamin' ny 21 Jolay 2019.] 
&lt;/ref&gt;
Mpanao gazety britanika amin' ny fahitalavitra [[Piers Morgan]] koa dia naneso an' i Thunberg. &lt;ref&gt;[https://www.huffingtonpost.co.uk/entry/piers-morgan-gret-thunberg-extinction-rebellion-good-morning-britain_uk_5d9c5f7ee4b099389806106c &quot;Nanesoeso an' i Greta Thunberg i Piers Morgan raha nanafika ireo 'mpihatsaravelatsihy Extinction Rebellion tsy menatra' izy.&quot; Ash Percival, HuffPost, 8 Oktobra 2019. Nalaina tamin' ny 1 Janoary 2020. Voatahiry tamin' ny 12 Martsa 2021.]&lt;/ref&gt; 

Ho ampahany amin' ny [[fandavana ny fiovan' ny toetrandro]], ny antoko [[havan' ny havanana]] alemana [[Alternative for Germany]] (AfD) dia nanafika an' i Thunberg amin' ny fomba tena mahery vaika, hoy i Jakob Guhl, mpikaroka ao amin' ny [[Institute for Strategic Dialogue]].&lt;ref&gt;&quot;in fairly vicious ways&quot;&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.theguardian.com/environment/2019/may/14/germanys-afd-attacks-greta-thunberg-as-it-embraces-climate-denial &quot;AfD any Alemaina mihodina manohitra an' i Greta Thunberg rehefa mandray ny fandavana ny fiovan' ny toetrandro.&quot; Kate Connolly, The Guardian, 14 Mey 2019. Nalaina tamin' ny 22 Jolay 2019. Voatahiry tamin' ny 17 Jolay 2019.]&lt;/ref&gt; 

Ny lahatsoratra Twitter nataon' i [[Arron Banks]] nilaza fa misy lozam-piaramanidina an-tsambo hafahafa mitranga amin' ny volana Aogositra mikasika an' i Thunberg dia nampahatezitra solombavambahoaka britanika maro, olo-malaza ary akademisiana.&lt;ref&gt;&quot;freak yachting accidents do happen in August&quot;&lt;/ref&gt; Nilaza i [[Tanja Bueltmann]], mpanorina ny EU Citizens' Champion, fa nampiditra ny faharendrehan' ny ankizy ho amin' ny fialam-boliny i Banks ary nilaza izy fa ny ankamaroan' ireo manafika an' i Thunberg dia lehilahy fotsy, eo anelanelan' ny taona, avy amin' ny ankavanana ara-politika. &lt;ref&gt;[https://www.theguardian.com/uk-news/2019/aug/15/arron-banks-jokes-about-greta-thunberg-and-freak-yachting-accidents &quot;Manao hatsikana momba an' i Greta Thunberg sy ny lozam-piaramanidina hafahafa i Arron Banks.&quot; Mattha Busby, The Guardian, 15 Aogositra 2019. Nalaina tamin' ny 21 Aogositra 2019. Voatahiry tamin' ny 20 Aogositra 2019.]&lt;/ref&gt; 

Nosoratan' i [[Gaby Hinsliff]] tao amin' ''The Guardian'' fa lasa toby vaovao amin' ny ady ara-kolontsaina Brexit i Thunberg, ary nilaza fa ny hatezerana ateraky ny fanafihana manokana nataon' ny Brexiteers tamin' i Thunberg dia manome azy ireo ny oksizenina tian' izy ireo amin' ny fifantohana ara-panjakana.&lt;ref&gt;&quot;the new front in the Brexit culture war&quot; ... &quot;gives them the welcome oxygen of publicity&quot;&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.theguardian.com/commentisfree/2019/aug/17/greta-thunberg-brexit-culture-war-nigel-farage &quot;Ahoana no nahatonga an' i Greta Thunberg ho toby vaovao amin' ny ady ara-kolontsaina Brexit.&quot; Gaby Hinsliff, The Guardian, 17 Aogositra 2019. Nalaina tamin' ny 21 Aogositra 2019. Voatahiry tamin' ny 20 Aogositra 2019.]&lt;/ref&gt; 

Tamin' ny Septambra 2019, nosoratan' i [[Nick Gillespie]] tao amin' ''[[Reason (gazety)|Reason]]'' fa mety avy am-po ny fihetsika feno fihetseham-po ataon' i Greta Thunberg, saingy na izany na ireo valiny mahatsiravina aterany aza dia tsy manome tari-dalana ho amin' ny politika ara-tontolo iainana tsara amin' izao tontolo izao mihamahan-karena isan' andro izao.&lt;ref&gt;&quot;Greta Thunberg's histrionics are likely heartfelt but neither they nor the deplorable responses they conjure are a guide forward to good environmental policy in a world that is getting richer every day.&quot;&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;[https://reason.com/2019/09/24/think-globally-shame-constantly-the-rise-of-greta-thunberg-environmentalism/ &quot;Mieritrereta manerantany, menatra tsy an-kijanona: Ny fiakaran' ny tontolo iainana Greta Thunberg.&quot; Nick Gillespie, Reason, 24 Septambra 2019. Nalaina tamin' ny 12 Jolay 2022. Voatahiry tamin' ny 12 Jolay 2022.]&lt;/ref&gt; 

Tamin' ny Aogositra 2021, nosoratan' i Yasmeen Serhan tao amin' ''[[The Atlantic]]'' fa i Thunberg dia lasa lasibatra amin' ny fampielezan-kevitra feno lainga sy teôria tsy marina avy amin' ny havanana sy ny [[ankavanana mpanohitra]], isan' izany ny famaritana azy ho toy ny ankizy tsy mitombina, fitaovan' ny havia, ary na dia ho [[Nazi]] aza.&lt;ref&gt;&quot;the target of a barrage of disinformation and conspiracies&quot; ... &quot;including depictions of her as a spoiled child, a leftist pawn, and even a Nazi&quot;&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;[https://www.theatlantic.com/international/archive/2021/08/greta-thunberg-far-right-climate/619748/ &quot;Rehefa mifandona amin' ny zatovo ny havanana.&quot; Yasmeen Serhan, The Atlantic, 14 Aogositra 2021. Nalaina tamin' ny 14 Aogositra 2021. Voatahiry tamin' ny 14 Aogositra 2021.]&lt;/ref&gt;

=== &quot;Greta Effect&quot; ===
[[File:GrèveClimatGenève-27sept2019-041-RuesBasses.jpg|thumb|left|[[Fitokonana momba ny toetrandro Septambra 2019]] tao Genève]]

Amin' ny famintinana ny fiantraikan' i Thunberg maneran-tany eo amin' ny adihevitra momba ny toetrandro, ny BBC dia nilaza fa izy dia ankasitrahana noho ny fampakarany ny fahatsiarovan' ny vahoaka maneran-tany momba ny fiovan' ny toetrandro, indrindra eo amin' ny tanora. Mpaneho hevitra maro no miantso izany hoe &quot;vokatry Greta&quot;.&lt;ref&gt;BBC News, &quot;Greta Thunberg: Iza moa ny mpikatroka momba ny toetrandro ary inona no vitany?&quot; 29 Novambra 2019. Nalaina tamin' ny 26 Oktobra 2023. Voatahiry tamin' ny 25 Oktobra 2023. [https://www.bbc.com/news/world-europe-49918719]&lt;/ref&gt; 

Ho setrin' ny fijoroany mahery, mpanao politika isan-karazany koa dia nanaiky ny filàna mifantoka amin' ny fiovan' ny toetrandro. Ny sekreteran' i Britaina misahana ny tontolo iainana, [[Michael Gove]], dia nilaza fa tsapany ny fankasitrahana lehibe, saingy koa andraikitra sy fahadisoana, rehefa nihaino azy izy. Nanaiky izy fa tsy nanao ampy ny taranaka misy azy hamahana ny olana. Ny mpanao politika avy amin' ny antoko Labour, [[Ed Miliband]], izay nampiditra ny [[Climate Change Act 2008]], dia nilaza hoe efa nampifoha anay ianao ary nampianatra lesona lehibe.&lt;ref name=&quot;NEWS-Guardian(2019-04-23)&quot; /&gt; 

[[File:20200112 &quot;Climate crisis&quot; vs &quot;Climate emergency&quot; - Google search term usage.png|thumb|right|Nanomboka tamin' ny fiandohan' ny 2019, miaraka amin' ny fankasitrahana ampahibemaso mitombo ny asan' i Thunberg, ny angona avy amin' ny [[Google Trends]] dia mampiseho fitomboan' ny fikarohana ny teny hoe ''olana maika momba ny toetrandro'' (mena), sy ny teny hoe ''[[krizin' ny toetrandro]]'' (manga). Ny fiakarana tamin' ny 2006 dia nifandray tamin' ny famoahana ny sarimihetsika nataon' i [[Al Gore]], ''[[An Inconvenient Truth]]''.]]

Tamin' ny Febroary 2019, nizara sehatra niaraka tamin' ny Filohan' ny Vaomiera Eoropeana [[Jean-Claude Juncker]] i Thunberg izay nilaza fa &quot;Amin' ny vanim-potoana ara-bola manaraka 2021–2027, ny euro fahaefatra laniana ao amin' ny teti-bolan' ny EU dia ho amin' ny hetsika hanalefahana ny fiovan' ny toetrandro&quot;.&lt;ref&gt;Clare Roth, &quot;Mpitarika mpianatra soedoà mahazo toky avy amin' ny EU handany miliara amin' ny toetrandro.&quot; Reuters, 21 Febroary 2019. Nalaina tamin' ny 22 Jolay 2019. Voatahiry tamin' ny 25 Jona 2019. [https://www.reuters.com/article/us-climatechange-teen-activist-idUSKCN1QA1RF]&lt;/ref&gt; Nandray anjara lehibe ihany koa ny olan' ny toetrandro tamin' ny [[Fifidianana Parlemanta Eoropeana 2019]] tamin' ny Mey 2019,&lt;ref name=&quot;Huggler&quot;&gt;Justin Huggler, &quot;Vokatry Greta? Ny toetrandro no lasa ivon' ny fifidianana eoropeana.&quot; The Daily Telegraph, 19 Mey 2019. Nalaina tamin' ny 22 Jolay 2019. Voatahiry tamin' ny 27 Mey 2019. [https://www.telegraph.co.uk/news/2019/05/19/europes-greens-sense-moment-climate-takes-centre-stage-elections/]&lt;/ref&gt; rehefa nahazo vokatra tsara indrindra teo amin' ny tantara ny antoko Maitso,&lt;ref name=&quot;theguardian.com&quot;&gt;Jon Henley, &quot;Zavatra dimy nianarantsika tamin' ny vokatra fifidianana manerana an' i Eoropa.&quot; The Guardian, 27 Mey 2019. Nalaina tamin' ny 22 Jolay 2019. Voatahiry tamin' ny 13 Jolay 2019. [https://www.theguardian.com/politics/2019/may/27/five-things-we-have-learned-from-the-election-results-across-europe]&lt;/ref&gt; nampiakatra ny isan' ny MEP-ny avy amin' ny 52 ho 72.&lt;ref&gt;Parlemanta Eoropeana, &quot;2019 European election results Comparative tool.&quot; Nalaina tamin' ny 5 Jolay 2019. Voatahiry tamin' ny 5 Jolay 2019. [https://www.election-results.eu/tools/comparative-tool/]&lt;/ref&gt; Ny ankamaroan' ny fitomboana dia avy any amin' ireo firenena eoropeana avaratra izay nandeha an-dalambe ny tanora nentanin' i Thunberg.&lt;ref name=&quot;theguardian.com&quot; /&gt; 

Tamin' ny Jona 2019, fanadihadiana nataon' ny [[YouGov]] tao Britaina dia nahita fa niakatra be ny ahiahy ampahibemaso momba ny tontolo iainana hatramin' ny nidiran' i Thunberg sy ny Extinction Rebellion &quot;namaky ny fipoahan' ny fandavana&quot;.&lt;ref&gt;Matthew Todd, &quot;Miasa ny paikadin' ny Extinction Rebellion. Namaky ny fipoahan' ny fandavana.&quot; The Guardian, 10 Jona 2019. Nalaina tamin' ny 22 Jolay 2019. Voatahiry tamin' ny 23 Jolay 2019. [https://www.theguardian.com/commentisfree/2019/jun/10/extinction-rebellion-bubble-denial-climate-crisis]&lt;/ref&gt; Tamin' ny Aogositra 2019, navoaka sy nivarotra avo roa heny noho ny tamin' ny taona lasa ny bokin' ny ankizy momba ny krizin' ny toetrandro. Nambaran' ny mpamoaka fa noho ny &quot;vokatry Greta&quot; izany.&lt;ref&gt;Donna Ferguson, &quot;'Vokatry Greta' mitondra fiakaran' ny boky ho an' ny ankizy momba ny tontolo iainana.&quot; The Guardian, 11 Aogositra 2019. Nalaina tamin' ny 21 Aogositra 2019. Voatahiry tamin' ny 20 Aogositra 2019. [https://www.theguardian.com/environment/2019/aug/11/greta-thunberg-leads-to-boom-in-books-aimed-at-empowering-children-to-save-planet]&lt;/ref&gt; 

Tamin' ny Novambra 2019, nantsoin' i [[Margaret Atwood]] i Thunberg hoe &quot;ny [[Joan of Arc]] an' ny tontolo iainana&quot;.&lt;ref&gt;Sanya Burgess, &quot;Milaza i Margaret Atwood fa i Greta Thunberg no 'Joan of Arc an' ny tontolo iainana'.&quot; Sky News, 6 Novambra 2019. Nalaina tamin' ny 15 Jolay 2025. [https://news.sky.com/story/margaret-atwood-says-greta-thunberg-is-the-joan-of-arc-of-the-environment-11855734]&lt;/ref&gt; 

Nentanin' i Thunberg, mpanome sy mpampiasa vola manan-karena avy any Etazonia dia nanome vola manodidina ny 600.000 USD&lt;ref name=&quot;Taylor-2019&quot; /&gt; hanohanana ny Extinction Rebellion sy ny vondrona fitokonana sekoly mba hamorona ny Climate Emergency Fund.&lt;ref&gt;ClimateEmergencyFund.org. Nalaina tamin' ny 22 Jolay 2019. Voatahiry tamin' ny 23 Jolay 2019. [http://climateemergencyfund.org/]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;David Roberts, &quot;'Our bet is paying off': nahoana no manangona vola ho an' ny mpikatroka momba ny toetrandro ny mpanome vola.&quot; Vox, 8 Oktobra 2019. Nalaina tamin' ny 4 Janoary 2020. Voatahiry tamin' ny 28 Desambra 2019. [https://www.vox.com/energy-and-environment/2019/10/8/20899908/climate-change-protest-emergency-fund]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Paulina Firozi, &quot;The Energy 202: Cash, banners and bullhorns: Mpanome vola lehibe manohana mpikatroka manakorontana momba ny toetrandro.&quot; The Washington Post, 12 Jolay 2019. Nalaina tamin' ny 4 Janoary 2020. Voatahiry tamin' ny 18 Desambra 2019. [https://www.washingtonpost.com/news/powerpost/paloma/the-energy-202/2019/07/12/the-energy-202-cash-banners-and-bullhorns-big-philanthropists-throw-weight-behind-disruptive-climate-activists/5d278ea6a7a0a47d87c570e5/]&lt;/ref&gt; [[Trevor Neilson]], iray amin' ireo mpanome vola, dia nilaza fa ireo mpanorina telo dia hifandray amin' ny namana manankarena maneran-tany mba hanome &quot;in-100&quot; bebe kokoa ao anatin' ny herinandro sy volana manaraka.&lt;ref name=&quot;Taylor-2019&quot;&gt;Matthew Taylor, &quot;Mpanome vola amerikana maniry hanangona miliara ho an' ny mpikatroka momba ny toetrandro.&quot; The Guardian, 12 Jolay 2019. Nalaina tamin' ny 22 Jolay 2019. Voatahiry tamin' ny 21 Jolay 2019. [https://www.theguardian.com/environment/2019/jul/12/us-philanthropists-vow-to-raise-millions-for-climate-activists]&lt;/ref&gt; 

Tamin' ny Desambra 2019, ny ''New Scientist'' dia namaritana ny fiantraikan' i Thunberg sy ny Extinction Rebellion tamin' ny lohateny hoe: &quot;Ny taona nandinihan' izao tontolo izao ny fiovan' ny toetrandro&quot;.&lt;ref&gt;Adam Vaughan, &quot;Ny taona nifoha izao tontolo izao amin' ny fiovan' ny toetrandro.&quot; New Scientist, 18 Desambra 2019, volana 244, laharana 3261/62, pejy 20–21. Nalaina tamin' ny 3 Janoary 2020. Voatahiry tamin' ny 22 Desambra 2019. [https://www.newscientist.com/article/mg24432613-000-the-world-started-to-wake-up-to-climate-change-in-2019-now-what/]&lt;/ref&gt; 

Araka ny fanadihadiana tamin' ny 2021, &quot;ireo mahafantatra kokoa an' i Greta Thunberg dia manana faniriana ambony kokoa handray andraikitra iombonana hampihenana ny hafanan' ny tany ary ny finoana momba ny fahombiazan' ny fiaraha-mientana no manampy amin' izany fifandraisana izany. Ity fifandraisana eo amin' ny fahalalana an' i Greta Thunberg, ny finoana amin' ny fahombiazan' ny fiaraha-mientana, ary ny faniriana amin' ny hetsika iombonana ity dia mbola hita na dia rehefa mandinika ny fanohanana ankapobeny ny mpamaly ny fihetsiketsehana momba ny toetrandro aza.&quot;&lt;ref&gt;Anandita Sabherwal et al., &quot;The Greta Thunberg Effect: Familiarity with Greta Thunberg predicts intentions to engage in climate activism in the United States.&quot; Journal of Applied Social Psychology, 2021, volana 51, laharana 4, pejy 321–333. doi:10.1111/jasp.12737&lt;/ref&gt;

=== ''Flugskam'' (Henatra amin' ny sidina) ===

I Thunberg no nitari-dalana ny hetsika manohitra ny fiaramanidina, nampiroborobo ny dia an-dalamby noho ny antony ara-tontolo iainana.&lt;ref&gt;&quot;How Greta Thunberg and 'flygskam' are forcing aviation industry to act on climate change.&quot; The Local, 9 Jona 2019. Nalaina tamin' ny 28 Janoary 2020. Voatahiry tamin' ny 24 Jolay 2019. [https://www.thelocal.se/20190609/have-greta-thunberg-and-swedes-flygskam-forced-aviation-industry-to-act-on-climate-change]&lt;/ref&gt; Ny teny malaza ampiasaina amin' ity hetsika ity dia [[henatra amin' ny sidina]].&lt;ref name=&quot;Henley2019&quot;&gt;Jon Henley, &quot;#stayontheground: Misafidy ny lalamby ny Soedoà noho ny henatra amin' ny sidina.&quot; The Guardian, 4 Jona 2019. Nalaina tamin' ny 22 Jolay 2019. Voatahiry tamin' ny 21 Jolay 2019. [https://www.theguardian.com/world/2019/jun/04/stayontheground-swedes-turn-to-trains-amid-climate-flight-shame]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Richard Orange, &quot;Dia an-dalamby nataon' i Greta Thunberg manerana an' i Eoropa mampiseho ny hetsika tsy hiaramanidina.&quot; The Guardian, 26 Aprily 2019. Nalaina tamin' ny 4 Jolay 2019. Voatahiry tamin' ny 4 Jolay 2019. [https://www.theguardian.com/environment/2019/apr/26/greta-thunberg-train-journey-through-europe-flygskam-no-fly]&lt;/ref&gt; Zava-mitranga iray izany izay mahatonga ny olona hahatsapa tsindry ara-tsosialy tsy hiaramanidina noho ny fiakaran' ny entona mpamokatra hafanana avy amin' ny indostrian' ny fiaramanidina. Tany am-boalohany dia tohanan' ilay atleta olympika soedoà [[Björn Ferry]], saingy nahazo hery be izany taorian' ny fandavan' i Thunberg hiaramanidina noho ny antony ara-tontolo iainana. Nanohana ilay fanentanana hampihena ny sidina i Thunberg ary nataony ho ampahany amin' ny &quot;dia fampahafantarana&quot; nataony tany Eoropa tamin' ny 2019.&lt;ref&gt;BBC, &quot;Inona no atao hoe flygskam? Miteny momba ny 'henatra amin' ny sidina' i Greta – CBBC Newsround.&quot; Nalaina tamin' ny 25 Janoary 2020. Voatahiry tamin' ny 4 Febroary 2020. [https://www.bbc.co.uk/newsround/49032117]&lt;/ref&gt; 

Nitatitra i Soeda fihenana 4% amin' ny dia an'habakabaka anatiny tamin' ny 2019 sy fitomboana amin' ny fampiasana lalamby. Nilaza ny BBC fa mety hampihena ho antsasany ny fitomboan' ny dia maneran-tany amin' ny fiaramanidina ity hetsika ity, saingy nilaza kosa i Airbus sy Boeing fa mbola manantena fitomboana 4% eo ho eo hatramin' ny taona 2035.&lt;ref&gt;Jocelyn Timperley, &quot;Nahoana ny 'henatra amin' ny sidina' no mahatonga ny olona hisafidy lalamby fa tsy fiaramanidina.&quot; BBC Future, 10 Septambra 2019. Nalaina tamin' ny 13 Janoary 2020. Voatahiry tamin' ny 10 Janoary 2020. [https://www.bbc.com/future/article/20190909-why-flight-shame-is-making-people-swap-planes-for-trains]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&quot;Sweden manome henatra ny olona tsy hiaramanidina.&quot; 10 Daily, 13 Janoary 2020. Nalaina tamin' ny 13 Janoary 2020. Voatahiry tamin' ny 13 Janoary 2020. [https://10daily.com.au/news/world/a200113zjhcl/sweden-is-shaming-people-into-not-travelling-by-plane-20200113]&lt;/ref&gt; Tamin' ny Jona 2019, [[Swedish Railways]] (SJ) dia nitatitra fa nitombo 8% tamin' ny taon-dasa ny isan' ny Soedoà nandray ny lamasinina ho an' ny dia anatiny, maneho ny fitomboan' ny ahiahy ampahibemaso momba ny fiantraikan' ny sidina amin' ny famokarana {{CO2}}.&lt;ref&gt;SJ AB, &quot;Klimatoro ger kraftig förändring av svenskars resvanor&quot; [Ny fiovan' ny toetrandro mahatonga fiovana lehibe eo amin' ny fahazarana mandeha an-dalan' ny Soedoà]. 31 Mey 2019. Nalaina tamin' ny 24 Febroary 2023. Voatahiry tamin' ny 24 Febroary 2023. [https://www.mynewsdesk.com/se/sj/pressreleases/klimatoro-ger-kraftig-foeraendring-av-svenskars-resvanor-2881081]&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Henley2019&quot;/&gt;

== Ao amin' ny kolontsaina sy ny zavakanto ==
[[File:Street art mural featuring Greta Thunberg in Istanbul-Kadıköy, Türkiye.jpg|thumb|Sary an-drindrina avo marom-pahitra misy an' i Thunberg any Istanbul, Torkia]]

Efa naseho tao amin' ny kolontsaina sy ny zavakanto i Thunberg.&lt;ref name=&quot;Grozdanic-2019&quot;&gt;Sanja Grozdanic, &quot;5 Fomba fanehoana malaza an' i Greta Thunberg amin' ny zavakanto.&quot; Sleek-mag.com, 16 Desambra 2019. Nalaina tamin' ny 20 Janoary 2020. Voatahiry tamin' ny 30 Martsa 2020. [https://www.sleek-mag.com/article/depictions-of-greta-thunberg/]&lt;/ref&gt; ''Greta and the Giants'', boky nosoratan' i Zoë Tucker sy Zoe Persico, navoakan' ny [[The Quarto Group|Frances Lincoln Children's Books]], dia nofahan-kevitra tamin' ny fiainan' i Thunberg.&lt;ref&gt;Zoë Tucker, ''Greta and the Giants: inspired by Greta Thunberg's stand to save the world'', Frances Lincoln Children's Books, Novambra 2019. ISBN 978-0711253773. Nalaina tamin' ny 3 Janoary 2020. Voatahiry tamin' ny 12 Martsa 2021. [https://books.google.com/books?id=-oe4DwAAQBAJ]&lt;/ref&gt; {{Anchor|Make the World Greta Again}} Ny artista Arzantina Andrés Iglesias dia namoaka sary an-drindrina mirefy 18 metatra misy an' i Thunberg ambonin' ny arabe Mason, akaikin' ny Union Square any San Francisco.&lt;ref&gt;Tessa McLean, &quot;Sary an-drindrina goavana misy an' i Greta Thunberg apetraka ao Union Square.&quot; San Francisco Chronicle, 8 Novambra 2019. Nalaina tamin' ny 7 Oktobra 2022. Voatahiry tamin' ny 7 Oktobra 2022. [https://www.sfgate.com/bayarea/article/Greta-Thunberg-mural-native-sons-building-cobre-sf-14820674.php]&lt;/ref&gt; Ny mpanao hosodoko amerikanina [[Elizabeth Peyton]] dia nisafidy ny sariny ''Greta Thunberg'' tamin' ny 2019 ho sary lehibe amin' ny iray amin' ny fampirantiany.&lt;ref name=&quot;Grozdanic-2019&quot; /&gt; Naseho tao amin' ny sary an-drindrina maro izy. Any [[Bristol]], sary an-drindrina mirefy {{convert|15|m|ft|adj=mid|-high}} nataon' ny artista Jody Thomas, mampiseho ny antsasaky ny endriny ambany toy ny hoe efa rakotry ny [[fiakaran' ny ranomasina]] nanomboka tamin' ny Mey 2019.&lt;ref&gt;Alex Howick &amp; Dion Hesson, &quot;Sary an-drindrina goavana misy an' i Greta Thunberg hosodoko ao amin' ny rindrina any Bristol.&quot; BBC News, 31 Mey 2019. Nalaina tamin' ny 22 Jolay 2019. Voatahiry tamin' ny 10 Aogositra 2019. [https://www.bbc.com/news/av/uk-england-bristol-48471558/huge-greta-thunberg-mural-painted-on-bristol-wall]&lt;/ref&gt; Naseho tao amin' ny fonon' ny gazety ''[[Time]]'' tamin' ny volana Mey 2019 i Thunberg, izay voatondro ho modely sy iray amin' ireo &quot;[[Time Next Generation Leaders|Mpitarika Taranaka Manaraka]]&quot;.&lt;ref name=&quot;time.com&quot;/&gt; &lt;ref name=&quot;WEB-PBN(2019-05-16)&quot;&gt;Liam Gilliver, &quot;Greta Thunberg eo amin' ny fonon' ny Time: 'Ankehitriny dia miteny amin' izao tontolo izao aho'.&quot; Plant Based News, 16 Mey 2019. Nalaina tamin' ny 22 Jolay 2019. Voatahiry tamin' ny 30 Jona 2019. [https://www.plantbasednews.org/post/greta-thunberg-cover-time] {{Wayback|url=https://www.plantbasednews.org/post/greta-thunberg-cover-time |date=20190630045412 }}&lt;/ref&gt; Izy sy olona dimy ambin' ny folo hafa dia naseho tao amin' ny fonon' ny gazety lamaody ''[[British Vogue]]'' novokarin' i [[Meghan, Duchess of Sussex]] tamin' ny Septambra 2019.&lt;ref name=&quot;IT-2019-07-31&quot;&gt;The Irish Times, &quot;Meghan Markle mametraka an' i Sinéad Burke amin' ny fonon' ny Vogue ho an' ny volana Septambra.&quot; 29 Jolay 2019. Nalaina tamin' ny 31 Jolay 2019. Voatahiry tamin' ny 29 Jolay 2019. [https://www.irishtimes.com/life-and-style/fashion/meghan-markle-puts-sinéad-burke-on-the-cover-of-vogue-s-september-issue-1.3970604]&lt;/ref&gt; 

Ny [[Kabary nataon' i Greta Thunberg|kabary nataon' i Thunberg]] sasany dia nampidirina tao anaty mozika. Tamin' ny 2019, nanome feo ho an' ny hira &quot;[[The 1975 (2019 song)|The 1975]]&quot; i Thunberg, hira an' ilay tarika anglisy [[The 1975]]. Nofaranany ilay hira tamin' ny fanentanana hoe: &quot;Noho izany, ianareo rehetra any ivelany, izao no fotoana hanaovana tsy fankatoavana ara-tsosialy. Fotoana izao hanombohana ny fikomiana.&quot; Nomena ny [[Extinction Rebellion]] ny vola azo tamin' izany araka ny fangatahany.&lt;ref name=&quot;snapes-2019&quot;&gt;Laura Snapes, &quot;'Fotoana hikomy': Manampy feo amin' ny hira vaovao an' ny The 1975 i Greta Thunberg.&quot; The Guardian, 25 Jolay 2019. Nalaina tamin' ny 25 Jolay 2019. Voatahiry tamin' ny 24 Jolay 2019. [https://www.theguardian.com/music/2019/jul/25/time-to-rebel-greta-thunberg-makes-musical-debut-on-the-1975-track]&lt;/ref&gt; Tamin' ny Septambra 2019, i John Meredith dia nametraka ny kabariny tao amin' ny UN Action Summit tamin' ny endrika death metal.&lt;ref&gt;Elizabeth Chuck, &quot;Lasa malaza tao amin' ny aterineto ny kabarin' i Greta Thunberg tao amin' ny Firenena Mikambana napetraka amin' ny mozika death metal.&quot; NBC News, 30 Septambra 2019. Nalaina tamin' ny 2 Febroary 2020. Voatahiry tamin' ny 3 Febroary 2020. [https://www.nbcnews.com/news/us-news/video-greta-thunberg-s-u-n-speech-set-death-metal-n1060266]&lt;/ref&gt; Ny mpanakanto aostraliana [[Megan Washington]] sy ny mpamoron-kira [[Robert Davidson (mpamoron-kira)|Robert Davidson]] dia nampiasa ilay kabary &quot;how dare you&quot; tamin' ny fampisehoana iray momba ny hoavin' ny mozika.&lt;ref&gt;&quot;Ny kabary 'how dare you' an' i Greta Thunberg nataon' i Megan Washington sy Robert Davidson – horonantsary.&quot; The Guardian, 9 Desambra 2019. Nalaina tamin' ny 2 Febroary 2020. Voatahiry tamin' ny 14 Febroary 2020. [https://www.theguardian.com/environment/video/2019/dec/09/greta-thunbergs-how-dare-you-speech-performed-by-megan-washington-and-robert-davidson-video]&lt;/ref&gt; Namorona mashup tamin' ity kabary ity miaraka amin' ny hiran-dihiny &quot;[[Right Here, Right Now (Fatboy Slim song)|Right Here, Right Now]]&quot; i DJ [[Fatboy Slim]].&lt;ref&gt;Christian Eede, &quot;Milalao ny mash-up 'Right Here, Right Now' miaraka amin' i Greta Thunberg i Fatboy Slim.&quot; DJ Mag, 10 Oktobra 2019. Nalaina tamin' ny 2 Febroary 2020. Voatahiry tamin' ny 1 Febroary 2020. [https://djmag.com/news/fatboy-slim-plays-greta-thunberg-right-here-right-now-mash-watch]&lt;/ref&gt; 

[[File:Project Pressure Voices For The Future. Photo Klaus Thymann.jpg|thumb|[[Project Pressure]], ''Voices for the Future'', nampiseho teny nalain' i Thunberg teo amin' ny trano Firenena Mikambana tao New York alohan' ny [[Fivorian' ny Firenena Mikambana momba ny Toetrandro 2019|UN Climate Action Summit]], 2019.]]

Tamin' ny 2019, niara-niasa tamin' ny fikambanana mpanao asa soa momba ny toetrandro [[Project Pressure]] i Thunberg tamin' ny sangan' asa nampisehoana teny tao amin' ny [[Tranon' ny Sekretarian' ny Firenena Mikambana]] tao New York alohan' ny fivorian' ny UN Climate Action Summit tamin' io taona io, izay nampiseho ny feon' ny mpikatroka tanora enina, anisan' izany i Thunberg. Nasehon' i Joseph Michael, nosoratan' i [[Klaus Thymann]] ary nohiran' i [[Brian Eno]], ny fanehoan-kevitra nataon' izy ireo dia momba ny krizin' ny toetrandro sy ny hetsika maika tokony hatao hampihenana ny vokany.&lt;ref&gt;&quot;Voices for the Future: ny fihetsiketsehana momba ny toetrandro manazava ny Firenena Mikambana – amin' ny sary.&quot; The Guardian, 20 Septambra 2019. Nalaina tamin' ny 6 Mey 2022. Voatahiry tamin' ny 21 Mey 2022. [https://www.theguardian.com/world/gallery/2019/sep/20/voices-for-the-future-climate-activism-lights-up-the-un-headquarters-new-york-in-pictures]&lt;/ref&gt; 

Tamin' ny Mey 2020, naseho tao amin' ny horonan-tsary mozikan' ny [[Pearl Jam]] &quot;[[Retrograde (Pearl Jam song)|Retrograde]]&quot; i Thunberg. Miseho izy ho mpaminany, misy sary ao amin' ny baolina vato manazava fiantraikan' ny fiovan' ny toetrandro any amin' ny firenena maro.&lt;ref&gt;Gary Dinges, &quot;Pearl Jam, Greta Thunberg mandoko sarin' ny hoavin' ny tontolo iainana amin' ny horonan-tsary 'Retrograde'.&quot; USA Today, 14 Mey 2020. Nalaina tamin' ny 1 Jona 2020. Voatahiry tamin' ny 30 Mey 2020. [https://www.usatoday.com/story/entertainment/music/2020/05/14/pearl-jam-music-video-features-greta-thunberg-climate-change-activism/5191460002/]&lt;/ref&gt; 

Tamin' ny 3 Septambra 2020, naseho voalohany tao amin' ny [[Fetiben' ny Sarimihetsika any Venizia]] ny sarimihetsika fanadihadiana [[cinéma vérité]] ''[[I Am Greta]]''.&lt;ref&gt;Peter Bradshaw, &quot;Fanadihadiana 'I Am Greta' – tsotra fa tsy lalina.&quot; The Guardian, 16 Septambra 2020. Nalaina tamin' ny 29 Septambra 2021. Voatahiry tamin' ny 29 Septambra 2021. [https://www.theguardian.com/film/2020/sep/16/i-am-greta-review-slick-yet-shallow-thunberg-documentary]&lt;/ref&gt; Ny sarimihetsika dia notarihin' i Nathan Grossman, izay nitondra irery ny fakantsary sy ny feo raha nanangona ny asan' i Thunberg momba ny toetrandro &quot;avy amin' ny andro voalohany irery tamin' ny fitokonany tao amin' ny sekoly tamin' ny Aogositra 2018, hatramin' ny dia an-dranomasina roa herinandro nanerana ny Atlantika avy any Eoropa ho any New York mba handray anjara amin' ny Fivorian' ny Firenena Mikambana momba ny Toetrandro tamin' ny Septambra 2019.&quot;&lt;ref&gt;Manori Ravindran, &quot;'I Am Greta' – Antony mahatonga an' i Greta Thunberg hahatonga ny olona hiverina any amin' ny sinema.&quot; San Francisco Chronicle, 6 Septambra 2020. Nalaina tamin' ny 14 Septambra 2020. Voatahiry tamin' ny 6 Septambra 2020. [https://www.sfgate.com/entertainment/article/I-Am-Greta-Director-on-Why-Greta-Thunberg-15546231.php]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Manori Ravindran, &quot;Sary fanadihadiana Hulu momba an' i Greta Thunberg hahazo famoahana any Eoropa sy Amerika Avaratra (manokana).&quot; Variety, 4 Septambra 2020. Nalaina tamin' ny 9 Septambra 2020. Voatahiry tamin' ny 9 Septambra 2020. [https://variety.com/2020/film/news/greta-thunberg-hulu-doc-european-north-american-theatrical-release-dogwoof-1234759221/]&lt;/ref&gt; Taorian' ny famoahana voalohany tao Venizia, naseho voalohany tany Amerika Avaratra ny sarimihetsika tamin' ny [[Fetiben' ny Sarimihetsika Iraisam-pirenena any Toronto]] tamin' ny 11 Septambra 2020,&lt;ref&gt;TIFF, &quot;I Am Greta.&quot; Septambra 2020. Nalaina tamin' ny 29 Septambra 2021. Voatahiry tamin' ny 29 Septambra 2021. [https://www.tiff.net/events/i-am-greta]&lt;/ref&gt; ary nivoaka tany amin' ny sinema manerana an' i Eoropa, Amerika Avaratra ary Aostralia tamin' ny Oktobra.&lt;ref&gt;&quot;Ora famoahana an' ny sarimihetsika I Am Greta akaikin' i Fairfax, VA.&quot; Showtimes.com, 25 Oktobra 2020. Nalaina tamin' ny 25 Oktobra 2020. Voatahiry tamin' ny 17 Novambra 2020. [https://www.showtimes.com/movie-times/i-am-greta-151797/fairfax-va/]&lt;/ref&gt; 

Tamin' ny Martsa 2021, ny [[Oniversiten' i Winchester]] dia nametraka sarivongana mitovy habe amin' ny tena izy an' i Thunberg tao amin' ny kianjany.&lt;ref&gt;&quot;Sarivongana an' i Greta Thunberg ao amin' ny oniversite Winchester miteraka hatezerana.&quot; BBC News, 30 Martsa 2021. Nalaina tamin' ny 31 Martsa 2021. Voatahiry tamin' ny 7 Aprily 2021. [https://www.bbc.com/news/uk-england-hampshire-56565683]&lt;/ref&gt; [[BBC Studios]] dia namokatra andian-tantara telo fizarana ''[[Greta Thunberg: A Year to Change the World]]'',&lt;ref&gt;Jake Kanter, &quot;BBC/PBS manohana ny andian-tantara fanadihadiana Greta Thunberg avy amin' ny BBC Studios.&quot; Deadline, 15 Febroary 2021. Nalaina tamin' ny 29 Septambra 2021. Voatahiry tamin' ny 25 Oktobra 2021. [https://deadline.com/2021/02/greta-thunberg-bbc-pbs-board-bbc-studios-documentary-1234693825/]&lt;/ref&gt; na dia nofoanana aza ny fitsidihana firenena isan-karazany noho ny valanaretina COVID-19.

== Loka amam-boninahitra ==
Nandray loka sy voninahitra maro i Thunberg nandritra ny fotoanan' ny firotsahany. Tamin' ny Mey 2018, talohan' ny nanombohany ny fitokonany teny an-tsekoly, isan' ny mpandresy tamin' ny fifaninanana lahatsoratra momba ny [[fiovan' ny toetrandro]] nataon' ny ''[[Svenska Dagbladet]] (The Swedish Daily News)'' ho an' ny tanora izy.&lt;ref name=&quot;NEWS-Wired(6-6-2019)&quot;&gt;Amelia Tait, &quot;Greta Thunberg: Ahoana no nahatonga tovovavy iray ho feon' ny planeta.&quot; ''Wired'', 6 Jona 2019. Nalaina tamin' ny 24 Aogositra 2019. Voatahiry tamin' ny 23 Aogositra 2019. [https://www.wired.co.uk/article/greta-thunberg-climate-crisis]&lt;/ref&gt; Nandà ny hanatrika lanonana na hanaiky loka i Thunberg raha mitaky sidina izany, toy ny amin' ny [[Loka Iraisam-pirenena ho an' ny Fandriampahalemana ho an' ny Ankizy|International Children's Peace Prize]].&lt;ref&gt;CityNews Edmonton, &quot;Mpikatroka momba ny toetrandro Greta Thunberg mandresy loka ho an' ny ankizy&quot;, 4 Oktobra 2019. Nalaina tamin' ny 13 Oktobra 2019. Voatahiry tamin' ny 13 Oktobra 2019. [https://edmonton.citynews.ca/2019/10/04/climate-activist-greta-thunberg-wins-childrens-award/]&lt;/ref&gt; Nahazo loka avy amin' ny fikambanana tsy miankina amin' ny fanjakana sy andrim-pikarohana siantifika maro izy noho ny fampiakarany ny fahatsiarovan' ny besinimaro.&lt;ref name=&quot;n10&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;NEWS-BelgianTimes(5-16-2019)&quot; /&gt;

* ''[[Time (gazety)|Time]]'' 25 tamin' ny tanora manana fiantraikany indrindra tamin' ny 2018, Desambra 2018, lisitra isan-taona avy amin' ny ''Time''.&lt;ref&gt;''Time'', &quot;Time's 25 Most Influential Teens of 2018&quot;, 7 Desambra 2018. Nalaina tamin' ny 22 Desambra 2018. Voatahiry tamin' ny 8 Desambra 2018. [https://time.com/5463721/most-influential-teens-2018/] {{Wayback|url=https://time.com/5463721/most-influential-teens-2018/ |date=20190525095246 }}&lt;/ref&gt;
* [[Fryshuset]] — vatsim-pianarana, 2018, ho an' ny Tanora Ohatra amin' ny Taona.&lt;ref&gt;Lina Rosengren, &quot;Greta Thunberg lasa Tanora Ohatra amin' ny Taona&quot;, Aktuell Hållbarhet, 22 Novambra 2018. Nalaina 22 Desambra 2018. Voatahiry 24 Novambra 2018. [https://www.aktuellhallbarhet.se/greta-thunberg-blir-arets-unga-forebild/]&lt;/ref&gt;
* [[Loka Nobel momba ny Fandriampahalemana]] — tolo-kevitra, 2019, avy amin' ny solombavambahoakan' ny [[Storting|Parlemanta Norveziana]] telo.&lt;ref name=&quot;av01&quot;&gt;Alanna Vagianos, &quot;Tovolahy 16 taona mpikatroka momba ny toetrandro Greta Thunberg natolotra ho Loka Nobel momba ny Fandriampahalemana&quot;, 14 Martsa 2019. ''HuffPost''. Nalaina 22 Martsa 2019. Voatahiry 28 Martsa 2019. [https://www.huffpost.com/entry/climate-activist-greta-thunberg-nobel-peace-prize_n_5c8a4ab8e4b0fbd7662145a4]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;The Straits Times, &quot;Tolo-kevitra ho Loka Nobel ho an' i Greta Thunberg&quot;, 15 Martsa 2019. Nalaina 24 Desambra 2019. Voatahiry 23 Desambra 2019. [https://www.straitstimes.com/world/europe/nobel-peace-prize-nomination-for-student-climate-campaigner-greta-thunberg]&lt;/ref&gt; Indray tamin' ny 2020 nataon' ny mpanao lalàna soedoà roa.&lt;ref name=&quot;voguescandinavia&quot; /&gt; Notolorana tamin' ny 2021, 2022 ary 2023.&lt;ref name=&quot;nobel21&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;scmp&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;voguescandinavia&quot;&gt;Vogue Scandinavia, &quot;Notolorana ho Loka Nobel momba ny Fandriampahalemana i Greta Thunberg&quot;, 2 Febroary 2023. Nalaina 29 Mey 2023. Voatahiry 29 Mey 2023. [https://www.voguescandinavia.com/articles/greta-thunberg-has-been-nominated-for-the-nobel-peace-prize]&lt;/ref&gt;
* [[Vehivavy Soedoà amin' ny Taona]] (Årets Svenska Kvinna), Martsa 2019, avy amin' ny [[Fikambanan' ny Fampianarana ho an' ny Vehivavy Soedoà|Swedish Women's Educational Association]].&lt;ref&gt;SWEA, &quot;Årets Svenska Kvinna 2019&quot;, 30 Martsa 2019. Nalaina 5 Oktobra 2019. Voatahiry 26 Septambra 2019. [https://ask.swea.org/2019/arets-svenska-kvinna-2019/] {{Wayback|url=https://ask.swea.org/2019/arets-svenska-kvinna-2019/ |date=20190926075431 }}&lt;/ref&gt;
* [[Loka Rachel Carson (loka tontolo iainana)|Loka Rachel Carson]], Martsa 2019, ho an' ny vehivavy niavaka tamin' ny asa momba ny tontolo iainana.&lt;ref&gt;Hilde Torgersen, &quot;Hajaina amin' ny loka tontolo iainana i Greta Thunberg&quot;, NRK, 22 Martsa 2019. Nalaina 9 Janoary 2020. Voatahiry 12 Martsa 2021. [https://translate.google.com/translate?sl=auto&amp;tl=en&amp;u=https%3A%2F%2Fwww.nrk.no%2Frogaland%2Fgreta-thunberg-hedres-med-miljopris-1.14485056]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Rachel Carson Prisen, &quot;Inona ny Loka Rachel Carson&quot;, Nalaina 9 Janoary 2020. Voatahiry 20 Aprily 2019. [http://www.rachelcarsonprisen.no/eng/The-Prize/What-is-the-Rachel-Carson-Prize]&lt;/ref&gt;
* [[Goldene Kamera]] — loka sarimihetsika sy fahitalavitra, Martsa 2019, Loka manokana ho an' ny Asa momba ny Toetrandro; natokan' i Thunberg ho an' ireo mpikatroka miaro ny Ala Hambach.&lt;ref name=&quot;NEWS-DW(3-31-2019)&quot;&gt;dpa, AFP, &quot;Mandresy ny Golden Camera alemà i Greta Thunberg&quot;, ''Deutsche Welle'', 31 Martsa 2019. Nalaina 24 Aogositra 2019. Voatahiry 12 Martsa 2021. [https://p.dw.com/p/3FxK2]&lt;/ref&gt;
* [[Loka Fritt Ord]], Aprily 2019, niarahany tamin' ny [[Natur og Ungdom]], “mankalaza ny fahalalahana miteny”; natolony amin' ny raharaha hitsaharan' ny [[fikatsahana solika]] ao Arktika ny ampahany amin' ny vola.&lt;ref name=&quot;NEWS-TNP(4-24-2019)&quot;&gt;The Nordic Page, &quot;Hampiasain' ny mpikatroka soedoà ny volan' ny loka avy any Norvegia hanenjehana an' i Norvegia&quot;, 24 Aprily 2019. Nalaina 24 Aogositra 2019. Voatahiry 19 Jona 2019. [https://www.tnp.no/norway/politics/swedish-climate-activist-will-use-prize-money-from-norway-to-sue-norway] {{Wayback|url=https://www.tnp.no/norway/politics/swedish-climate-activist-will-use-prize-money-from-norway-to-sue-norway |date=20190619135440 }}&lt;/ref&gt;
* [[Time 100|''Time'' 100]], Aprily 2019, lisitry ny 100 olona nisy fiantraikany indrindra.&lt;ref&gt;Emma González, &quot;Greta Thunberg&quot;, ''Time''. Nalaina 18 Aprily 2019. Voatahiry 17 Aprily 2019. [https://time.com/collection/100-most-influential-people-2019/5567758/greta-thunberg/] {{Wayback|url=https://time.com/collection/100-most-influential-people-2019/5567758/greta-thunberg/ |date=20190417232254 }}&lt;/ref&gt;
* [[Loka Laudato si']], Aprily 2019, avy amin' ny Fundacion Milarepa Chile, mifanaraka amin' ny &quot;fikarakara ny trano iombonana&quot;.&lt;ref&gt;Fundacion Milarepa Chile, &quot;Greta Thunberg Winner of the Laudato Si' Prize 2019!&quot;, 19 Aprily 2019. Nalaina 20 Aprily 2019. Voatahiry 20 Aprily 2019. [https://fundacionmilarepachile.org/2019/04/19/greta-thunberg-winner-of-the-laudato-si-prize-2019/]&lt;/ref&gt;
* Mari-pahaizana manokana ''[[Dokotera honoris causa]]'' (dr.h.c.), Mey 2019, avy amin' ny [[Oniversiten' i Mons]] noho ny “fandraisana anjara amin' ny fampahafantarana ny fampandrosoana maharitra”.&lt;ref name=&quot;NEWS-BelgianTimes(5-16-2019)&quot;&gt;Oscar Schneider, &quot;Oniversite belza hanome voninahitra an' i Greta Thunberg&quot;, ''The Belgian Times'', 16 Mey 2019. Nalaina 25 Aogositra 2019. Voatahiry 25 Aogositra 2019. [https://www.brusselstimes.com/all-news/belgium-all-news/56837/university-of-mons-to-honor-greta-thunberg-nicolas-hulot-nicolas-terne/]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Valery Saintghislain, &quot;Ny fidiran' ny taom-pianarana ao UMONS 10/10/2019 eo ambanin' ny fampandrosoana maharitra&quot;, 2 Septambra 2019. Nalaina 13 Oktobra 2019. Voatahiry 13 Oktobra 2019. [https://web.umons.ac.be/fr/la-rentree-academique-de-lumons-du-10-10-2019-placee-sous-le-signe-du-developpement-durable-et-des-10-ans-de-la-fusion/]&lt;/ref&gt;
* [[Ambasadaoron' ny Feon' ny Saina|Ambassador of Conscience Award]], Jona 2019, loka ambony indrindra an' ny [[Amnesty International]], niarahany tamin' ny Fridays for Future.&lt;ref&gt;Amnesty International, &quot;Greta Thunberg sy Fridays for Future omena ny loka ambony indrindra&quot;, 7 Jona 2019. Nalaina 7 Jona 2019. Voatahiry 7 Jona 2019. [https://www.amnesty.org/en/latest/news/2019/06/greta-thunberg-and-fridays-for-future-win-ambassador-of-conscience-2019-award/]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Amnesty International, &quot;Mandray ny loka ambony indrindra i Greta Thunberg sy Fridays for Future&quot;, 16 Septambra 2019. Nalaina 25 Septambra 2019. Voatahiry 25 Septambra 2019. [https://www.amnesty.org/en/latest/news/2019/09/greta-thunberg-and-fridays-for-future-receive-amnesty-internationals-top-honour/]&lt;/ref&gt;
* The Freedom Prize, Jolay 2019, avy amin' i [[Normandy (faritra ara-pitantanana)|Normandy]]; nomeny ho an' ny vondrona efatra (25.000 €).&lt;ref name=&quot;auto3&quot;&gt;Chris Mills Rodrigo, &quot;Mandray ny Freedom Prize i Greta Thunberg, manolotra ny vola amin' ny vondrona momba ny toetrandro&quot;, ''The Hill'', 22 Jolay 2019. Nalaina 25 Septambra 2019. Voatahiry 25 Septambra 2019. [https://thehill.com/policy/energy-environment/454143-greta-thunberg-receives-normandys-first-freedom-prize-donates-prize]&lt;/ref&gt;
* [[Medaly Geddes momba ny Tontolo iainana]], Jolay 2019, avy amin' ny [[Royal Scottish Geographical Society]].&lt;ref&gt;''The Herald'', &quot;Mandresy loka malaza any Ekosy i Greta&quot;, 12 Jolay 2019. Nalaina 13 Jolay 2019. Voatahiry 12 Jolay 2019. [https://www.heraldscotland.com/news/17767185.greta-wins-prestigious-scottish-award/]&lt;/ref&gt;
** [[Firahalahiana manokana ao amin' ny Royal Scottish Geographical Society]] (FRSGS), Jolay 2019, miaraka amin' ny loka Geddes.&lt;ref&gt;RSGS, &quot;Honorary Fellowship&quot;, 10 Jona 2019. Nalaina 22 Jolay 2019. Voatahiry 20 Septambra 2019. [https://www.rsgs.org/honorary-fellowship]&lt;/ref&gt;
* [[Right Livelihood Award]], Septambra 2019, &quot;ho amin' ny aingam-panahy sy fampitomboana ny fitakiana politika amin' ny hetsika maika mifototra amin' ny zava-misy siantifika&quot;.&lt;ref&gt;Johan Ahlander, &quot;Mandresy ny 'Nobel hafa' i Greta Thunberg&quot;, ''Reuters'', 25 Septambra 2019. Nalaina 25 Septambra 2019. Voatahiry 25 Septambra 2019. [https://www.reuters.com/article/us-sweden-award-right-livelihood-idUSKBN1WA0L8]&lt;/ref&gt;
* [[Fanalahidin' ny Tanànan' i Montreal]], Septambra 2019, avy amin' ny Ben'ny Tanàna [[Valérie Plante]].&lt;ref name=&quot;Daily Hive-2019&quot;&gt;''Daily Hive'', &quot;Faly i Greta Thunberg nandray ny fanalahidin' i Montreal&quot;, 28 Septambra 2019. Nalaina 29 Septambra 2019. Voatahiry 29 Septambra 2019. [https://dailyhive.com/montreal/greta-thunberg-key-city-montreal-2]&lt;/ref&gt;
* [[Loka Iraisam-pirenena ho an' ny Fandriampahalemana ho an' ny Ankizy]], Oktobra 2019, niarahany tamin' i [[Divina Maloum]] 14 taona, avy amin' ny [[KidsRights Foundation]].&lt;ref&gt;PR Newswire, &quot;Desmond Tutu manambara ny mpandresy 2019&quot;, 4 Oktobra 2019. Nalaina 13 Oktobra 2019. Voatahiry 7 Oktobra 2019. [https://www.prnewswire.com/in/news-releases/desmond-tutu-announces-the-winners-of-the-international-children-s-peace-prize-2019-greta-thunberg-16-from-sweden-and-divina-maloum-14-from-cameroon-802168463.html]&lt;/ref&gt;
* {{lang|lkt|Maphiyata echiyatan hin win}} ({{lit|Vehivavy avy any Lanitra}}), anarana foko [[Lakota]] nomena, Oktobra 2019, tao amin' ny Toeram-ponenan' ny Indianina ao Standing Rock.&lt;ref&gt;Oliver Milman, &quot;Hajaina ao Standing Rock i Greta Thunberg&quot;, ''The Guardian'', 9 Oktobra 2019. Nalaina 9 Oktobra 2019. Voatahiry 9 Oktobra 2019. [https://www.theguardian.com/environment/2019/oct/09/greta-thunberg-standing-rock-north-south-dakota-nobel-peace-prize]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;KFYR-TV, &quot;Mitsidika an' i Standing Rock i Greta Thunberg&quot;, 8 Oktobra 2019. Nalaina 9 Oktobra 2019. Voatahiry 9 Oktobra 2019. [https://www.kfyrtv.com/content/news/Swedish-climate-activist-Greta-Thunberg-visits-Standing-Rock-562574651.html]&lt;/ref&gt;
* [[Loka momba ny Tontolo iainana an' ny Filankevitra Nordika]], Oktobra 2019. Nandà i Thunberg handray izany sy ny {{Currency|350000|DKK2|link=no}} (mitovy amin' ny {{Currency|47000|EUR|link=no}} tamin' ny Oktobra 2019) noho ny tsy fahampian' ny fihenan' ny entona any amin' ny firenena nordika.&lt;ref&gt;CNN, &quot;Nolavin' i Greta Thunberg ny loka satria mila asa fa tsy loka&quot;, 29 Oktobra 2019. Nalaina 30 Oktobra 2019. Voatahiry 30 Oktobra 2019. [https://www.cnn.com/2019/10/29/world/greta-thunberg-nordic-award-decline-trnd/index.html]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;AFP, &quot;‘Tsy mila loka ny toetrandro': Mandà i Greta Thunberg&quot;, ''The Guardian'', 29 Oktobra 2019. Nalaina 30 Oktobra 2019. Voatahiry 30 Oktobra 2019. [https://www.theguardian.com/environment/2019/oct/29/greta-thunberg-declines-award-climate-crisis]&lt;/ref&gt;
* [[Olona amin' ny Taona an' ny Time|''Time'' Olona amin' ny Taona]], Desambra 2019, voalohany teraka tamin' ny taonjato faha-21 ary zandriny indrindra.&lt;ref&gt;NBC News, &quot;Greta Thunberg no Olona amin' ny Taona 2019 an' ny Time&quot;, 11 Desambra 2019. Nalaina 11 Desambra 2019. Voatahiry 11 Desambra 2019. [https://www.nbcnews.com/news/us-news/greta-thunberg-time-s-2019-person-year-n1099396]&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;washingtonpost1&quot;&gt;Hannah Knowles, ''The Washington Post'', &quot;Time 2019 Person of the Year is Greta Thunberg&quot;, 11 Desambra 2019. Nalaina 11 Desambra 2019. Voatahiry 11 Desambra 2019. [https://www.washingtonpost.com/nation/2019/12/11/time-person-year/]&lt;/ref&gt; Ho amin' ny nahombiazany tamin' ny fanovana toe-tsaina maneran-tany, sy ny fanairana hetsika maika.&lt;ref name=&quot;Time&quot;&gt;(Teny tany am-boalohany: &quot;creating a global attitudinal shift, transforming millions of vague, middle-of-the-night anxieties into a worldwide movement calling for urgent change.&quot;)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Frank Jordans, &quot;Gaga kely i Thunberg amin' ny fisafidianana azy&quot;, ''Associated Press'', 11 Desambra 2019. Nalaina 13 Desambra 2019. Voatahiry 13 Desambra 2019. [https://apnews.com/61a7c2fabb9b5639357244ecb372001b]&lt;/ref&gt; Ary: ho amin' ny fanairana momba ny fifandraisana mpanararaotra amin' ny tany onenantsika tokana.&lt;ref&gt;(Teny tany am-boalohany: &quot;For sounding the alarm about humanity's predatory relationship with the only home we have...&quot;)&lt;/ref&gt;
* [[Loka ''Glamour'' Vehivavy amin' ny Taona]] 2019, 12 Novambra 2019, avy amin' ny ''[[Glamour (gazety)|Glamour]]''; noraisin' i Jane Fonda tamin' ny anarany.&lt;ref&gt;''Glamour'', &quot;Glamour Women of the Year Awards 2019: The Best Moments&quot;, 12 Novambra 2019. Nalaina 1 Martsa 2020. Voatahiry 1 Martsa 2020. [https://www.glamour.com/story/women-of-the-year-awards-2019]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;''Glamour Videos'', &quot;Jane Fonda mandray ny loka amin' ny anaran' i Greta Thunberg&quot;. Nalaina 4 Febroary 2020. Voatahiry 3 Febroary 2020. [https://www.glamour.com/video/watch/women-of-the-year-jane-fonda-accepts-award-on-greta-thunberg-s-behalf]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Our Town, &quot;Greta Thunberg sy 'Shop Stop'&quot;, 10 Oktobra 2019. Nalaina 28 Febroary 2020. Voatahiry 28 Febroary 2020. [http://www.ourtownny.com/news/greta-thunberg-and-shop-stop-YY573364]&lt;/ref&gt;
* Anisan' ny vehivavy 100 an' ny BBC tamin' ny 2019.&lt;ref&gt;BBC News, &quot;BBC 100 Women 2019: Iza no ao amin' ny lisitra?&quot;, 15 Oktobra 2019. Nalaina 17 Desambra 2022. Voatahiry 9 Desambra 2021. [https://www.bbc.com/news/world-50042279]&lt;/ref&gt;
* [[Nature's 10]], Desambra 2019, &quot;olona zava-dehibe folo amin' ny siansa&quot;, amin' ny maha &quot;catalyst&quot; ny toetrandro azy.&lt;ref name=&quot;n10&quot;&gt;Nature, &quot;Nature's 10: Ten people who mattered in science in 2019&quot;, 2019; 576(7787):361–372. doi:10.1038/d41586-019-03749-0. Nalaina 31 Desambra 2019. [https://www.nature.com/]&lt;/ref&gt;
* [[Lisitra ''Forbes'' amin' ny Vehivavy 100 Manan-kery Indrindra Eran-tany|''Forbes'' Vehivavy 100 Manan-kery Indrindra]], 2019
* [[Forbes 30 Latsaky ny 30|''Forbes'' 30 Latsaky ny 30]] Eoropa 2020 – Mpandraharaha Sosialy&lt;ref&gt;Forbes, &quot;Greta Thunberg&quot;, Nalaina 7 Aogositra 2022. Voatahiry 7 Septambra 2023. [https://www.forbes.com/nft-profile/greta-thunberg/]&lt;/ref&gt;
* Human Act Award, Andron' ny Tany, 22 Avrily 2020, avy amin' ny Human Act Foundation; ny USD 100.000 nomena UNICEF ary nampitomboin' ny Fondation.&lt;ref&gt;Jonas Gregersen, &quot;Human Act Award 2020&quot;, 29 Avrily 2020. Nalaina 3 Mey 2020. Voatahiry 13 Mey 2020. [https://humanact.org/human-act-award-2020/] {{Wayback|url=https://humanact.org/human-act-award-2020/ |date=20200513073428 }}&lt;/ref&gt;
* Best in Activism (Tech &amp; Innovation) amin' ny [[Loka Shorty faha-12]], 3 Mey 2020.&lt;ref&gt;Shorty Awards, &quot;BEST IN ACTIVISM&quot;, 3 Mey 2020. Nalaina 12 Jolay 2022. Voatahiry 12 Jolay 2022. [https://shortyawards.com/category/12th/activism]&lt;/ref&gt;
* [[Loka Gulbenkian ho an' ny Olombelona]], Jolay 2020, mpandray voalohany; ny {{Currency|1000000|EUR|link=no}} nomena tetikasa miady amin' ny krizin' ny toetrandro sy ekôlôjia, indrindra ao amin' ny [[Atsimo Globaly]].&lt;ref&gt;Gulbenkian, &quot;Greta Thunberg dia mpandresy voalohany amin' ny Loka Gulbenkian&quot;, 20 Jolay 2020. Nalaina 22 Jolay 2020. Voatahiry 12 Jolay 2022. [https://gulbenkian.pt/en/news/greta-thunberg-is-the-winner-of-the-first-gulbenkian-prize-for-humanity/]&lt;/ref&gt;
* Women in Youth Activism Award amin' ny 2021 Women of Europe Awards, 2 Desambra 2021, noho ny “fitarihana sahy amin' ny rariny ara-toetrandro sy fiovana sosialy”.&lt;ref&gt;Euronews, &quot;Mandresy i Greta Thunberg sy Angela Merkel ao amin' ny Women of Europe Awards&quot;, 2 Desambra 2021. Nalaina 13 Jolay 2022. Voatahiry 13 Jolay 2022. [https://www.euronews.com/my-europe/2021/12/02/greta-thunberg-and-angela-merkel-triumph-at-the-women-of-europe-awards]&lt;/ref&gt;
* Mari-pahaizana manokana ''[[Dokotera amin' ny Lalàna]]'' (LLD), 31 Mey 2021, avy amin' ny [[Oniversiten' i British Columbia, Kianja Okanagan]], noho ny “fanairana ireo mpitarika eran-tany”.&lt;ref&gt;Global News, &quot;Dr. Bonnie Henry, Greta Thunberg hahazo mari-pahaizana manokana&quot;, Nalaina 22 Febroary 2023. Voatahiry 12 Jolay 2022. [https://globalnews.ca/news/7732631/bonnie-henry-greta-thunberg-ubc-honorary-degrees/]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;UBC News, Thandi Fletcher, 31 Martsa 2021, &quot;Greta Thunberg sy Dr. Bonnie Henry hahazo mari-pahaizana manokana&quot;. Nalaina 22 Febroary 2023. Voatahiry 12 Jolay 2022. [https://news.ubc.ca/2021/03/31/greta-thunberg-dr-bonnie-henry-to-receive-honorary-degrees-from-ubc/]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;UBC Okanagan, &quot;2021 Honorary Degree Recipients&quot;. Nalaina 22 Febroary 2023. Voatahiry 12 Jolay 2022. [https://graduation.ok.ubc.ca/honorary-degrees/2021-honorary-degree-recipients/]&lt;/ref&gt;
* [[Dokotera amin' ny Teolojia]] manokana avy amin' ny [[Oniversiten' i Helsinki]]. Azo tamin' ny Jona 2023.&lt;ref&gt;Helsingin Sanomat, Noona Bäckren, &quot;Omena voninahitra ambony i Greta Thunberg avy amin' ny Oniversiten' i Helsinki&quot;, 21 Martsa 2023. Nalaina 23 Martsa 2023. Voatahiry 21 Martsa 2023. [https://www.hs.fi/kaupunki/helsinki/art-2000009457323.html]&lt;/ref&gt;

=== Karazana biby nomena anarana mitovy amin' i Thunberg ===
Ireto karazana manaraka ireto no nofaritana ary nomena anarana avy amin' i Thunberg:
* ''[[Nelloptodes gretae]]'', nosoratan' i Michael Darby, Natural History Museum, UK, Desambra 2019, bibikely vaovao avy any [[Kenya]] ao amin' ny fianakaviana [[Ptiliidae]].&lt;ref&gt;Natural History Museum, &quot;412 karazany vaovao nofaritan' ny mpahay siansa amin' ity taona ity&quot;. Nalaina 31 Desambra 2019. Voatahiry 12 Jolay 2022. [https://www.nhm.ac.uk/discover/news/2019/december/museum-scientists-described-412-new-species-this-year.html]&lt;/ref&gt; Ny tandron-doha lava dia mitovy amin' ny tava roa mirandrana azy.&lt;ref&gt;BBC News, &quot;Bibikely vaovao nomena anarana avy amin' i Greta Thunberg&quot;, 25 Oktobra 2019. Voatahiry 12 Jolay 2022. [https://www.bbc.co.uk/news/world-europe-50182815]&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;NHM&quot;&gt;Entomologist's Monthly Magazine, Michael Darby, 2019, 155(4):239–257. doi:10.31184/M00138908.1554.3999.&lt;/ref&gt;
* ''[[Craspedotropis gretathunbergae]]'', Schilthuizen sy mpiara-miasa, 2020, sifotra an-tanety vaovao avy any Borneo ao amin' ny [[Cyclophoridae]].&lt;ref&gt;Biodiversity Data Journal, 20 Febroary 2020, 8:e47484. doi:10.3897/BDJ.8.e47484. (Misy fidirana maimaim-poana)&lt;/ref&gt;
* ''Thunberga greta'', ao amin' ny tarika vaovao ''[[Thunberga]] gen. nov.'', nosoratan' i [[Peter Jäger]], Jona 2020, hala mpihaza afrikanina atsinanana ao amin' ny [[Sparassidae]].&lt;ref&gt;France 24, &quot;Hala vaovao nomena anarana avy amin' i Greta&quot;, 12 Jona 2020. Nalaina 12 Jona 2020. Voatahiry 12 Jona 2020. [https://www.france24.com/en/20200612-new-spider-species-named-after-greta]&lt;/ref&gt; Hatramin' ny {{as of|2022|04}}, ny ''Thunberga'' dia nisy karazana 29 vao voasoratra,&lt;ref name=&quot;WSC_g5796&quot;&gt;World Spider Catalog v20.0, &quot;Gen. Thunberga Jäger, 2020&quot;. Nalaina 1 Aprily 2022. doi:10.24436/2. [http://www.wsc.nmbe.ch/genus/5796]&lt;/ref&gt; avy any Madagasikara sy Mayotte, maro homena anarana ho fanomezam-boninahitra ny tanora aingam-panahy.&lt;ref&gt;''BBC Wildlife'', &quot;Greta spiders&quot;, Mey 2021, p.27.&lt;/ref&gt;
* ''[[Opacuincola gretathunbergae]]'', Verhaegen &amp; Haase, 2021, sifotra rano mamy vaovao avy any Zeorzeylanda Vaovao ao amin' ny [[Tateidae]].&lt;ref&gt;European Journal of Taxonomy, 18 Janoary 2021, is.731, p.71–96. doi:10.5852/ejt.2021.731.1205. (Maimaim-poana)&lt;/ref&gt;
* ''[[Pristimantis gretathunbergae]]'', Mebert sy mpiara-miasa, 2022, sahona avy any Panama.&lt;ref&gt;Nathaniel Janowitz, &quot;Nahazo anaran' ny sahona vao hita i Greta Thunberg&quot;, ''Vice'', 19 Janoary 2022. Nalaina 3 Oktobra 2023. Voatahiry 28 Janoary 2022. [https://www.vice.com/en/article/greta-thunberg-just-had-a-newly-discovered-frog-named-after-her]&lt;/ref&gt;

== Tsiahy ==
&lt;references /&gt;

[[sokajy:Biografia]]
[[sokajy:Teraka tamin'ny taona 2003]]</text>
      <sha1>bkaijn7f82l8ozwnhvc47ufurrzh9mp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Michel Sogny</title>
    <ns>0</ns>
    <id>295993</id>
    <revision>
      <id>1136775</id>
      <parentid>1120907</parentid>
      <timestamp>2026-04-29T05:36:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>25011</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1136775</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5558" sha1="1s117xbge2vx3gyr6kdpba9tdxt1o1t" xml:space="preserve">{{infobox olona
|sary= Michel Sogny b.jpg
|anarana=Michel Sogny
|teraka=21 Novambry 1947
|maty= 
|firenena= {{Frantsa}}
|mpiaraka=
|asa=
* [[mpamoron-kira]]
|taona niasàna=
}}
'''Michel Sogny''' dia mpitendry piano, mpamoron-kira, ary mpanoratra [[Frantsa|frantsay]] manana razambe hongroà teraka ny [[21 Novambra|21 Novambry]] 1947 tao Pau. Nampivelatra fomba vaovao amin’ny fampianarana piano izy.&lt;ref&gt;Valérie Sasportas (23 April 2010). [http://www.lefigaro.fr/livres/2010/04/22/03005-20100422ARTFIG00623-michel-sogny-la-musique-sans-soupir-.php «&amp;nbsp;Michel Sogny, La musique sans soupirs&amp;nbsp;»]. ''[[Le Figaro]]''.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Radio Classique (December 2015). [http://www.radioclassique.fr/actu-classique/dossiers/dossiers-detail/lart-et-la-methode-de-michel-sogny.html &quot;L’art et la Méthode de Michel Sogny&quot;].&lt;/ref&gt; Ity fomba fiasa ity dia nahafahan’ny mpianatra amin’ny sokajin-taona rehetra mankafy ny fianarana mitendry piano, izay matetika heverina ho sarotra atao raha tsy mianatra hatramin’ny fahazazana.&lt;ref&gt;«&amp;nbsp;L'histoire d'une adulte prodige&amp;nbsp;», Piano n°19, 2005–2006.&lt;/ref&gt;

==Biôgrafia==
Michel Sogny dia nianatra tao amin’ny École Normale de Musique de Paris, teo ambany fitarihan’i Jules Gentil sy Yvonne Desportes. Nahazo mari-pahaizana maîtrise amin’ny psikôlôjia, licence amin’ny literatiora ary doctorat amin’ny filozofia izy,&lt;ref&gt;''Le Processus de l'esprit créateur chez Liszt'' {{SUDOC|040853942}}&lt;/ref&gt; izay notanterahiny tao amin’ny [[Sorbon|Sorbonne]] tamin’ny taona 1974 teo ambany fanaraha-mason’i Vladimir Jankélévitch. Michel Sogny no mpanorina ny Fondation SOS Talents.

Tamin’ny fiaraha-miasa tamin’i Valéry Giscard d’Estaing sy Blandine Ollivier de Prévaux, zafin’i Franz Liszt, dia isan’ny mpanorina ny Association Française Franz Liszt izy.&lt;ref&gt;Association française Franz Liszt 1972 », Documentation Association Franz Liszt,‎ octobre 1972&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |title=Une Association Franz Liszt|work=[[Le Figaro]]|date=16 October 1973|page=29|url=https://www.flickr.com/photos/60784876@N06/49472640182/in/dateposted-public}}&lt;/ref&gt;

==Ny fomba fampianarana piano an’i Michel Sogny==
Ny fomba fianaran’i Sogny dia ampianarina amin’ny sekoliny any [[Paris]] sy [[Geneva|Geneve]]. Nanomboka tamin’ny 1974, mpianatra maherin’ny 20.000 no nianatra mitendry piano tamin’ity rafitra ity.&lt;ref&gt;{{cite news |first=Thierry |last=Hillériteau|title=Les antiques accords de Michel Sogny|work=[[Le Figaro]]|date=2 May 2014|url=http://www.lefigaro.fr/mon-figaro/2014/05/02/10001-20140502ARTFIG00286-les-antiques-accords-de-michel-sogny.php}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |title=L'HUMANISTEDE LA MUSIQUE|date=18 May 2017|url=https://studylibfr.com/doc/5076546/de-la-musique---%C3%A9ditions-michel-de-maule}}&lt;/ref&gt;

Ity fomba fiasa ity dia ahitana singa roa lehibe:

*Asa fampianarana – Prolégomènes, izay ahitana fanazaran-tena fohy natao hanatsarana ny fahatsapan’ny mpianatra ny firindran’ny feo sy ny feon-kira.&lt;ref&gt;François Lancel, &quot;En avant la musique&quot;, ''Le Parisien'',‎ mai 1981&lt;/ref&gt;
*Fizarana faharoa – andianà études mifantoka amin’ny fampivoarana ny fahaiza-manao ara-teknika, toy ny fihetsiky ny tanana sy ny toerana tokony ho raisiny.&lt;ref&gt;Stephan Friedrich, ''&quot;L'Art et la Méthode&quot;, Classica L'Express&quot;'',‎ décembre 2015, p. 4&lt;/ref&gt;

Anisan’ny mpianany nahomby i Michel Paris, profesora amin’ny teny frantsay izay nanomboka nianatra piano tamin’ny maha-olondehibe azy.&lt;ref&gt;Stephan Friedrich, ''&quot;Michèle Paris – L'adulte prodige&quot;'', Classica L'Express,‎ décembre 2014, p. 9&lt;/ref&gt; Rehefa nahavita ny fandaharam-pianarana mandritra ny efatra taona araka ny fomba Sogny izy, dia nitendry tamin’ny Théâtre des Champs-Élysées tamin’ny faha-30 taonany, tamin’ny fanohanana avy amin’ny Ministeran’ny Kolontsaina.&lt;ref&gt;Edgar Schneider, ''&quot;Jours de France&quot;'', Le Carnet de la Semaine,‎ 3 mai 1980&lt;/ref&gt;

Mpianatra iray hafa nahatratra fahombiazana dia Claudine Zévaco, izay nanao fampisehoana tao amin’ny Théâtre des Champs-Élysées tamin’ny 1983 sy 1984.&lt;ref&gt;&quot;En Bref- Récital à la Fondation Cziffra&quot;, ''Le Monde'',‎ 26 mai 1984&lt;/ref&gt;

Tamin’ny taona 1981, ny Antenimieran-Doholona frantsay dia nandefa fangatahana ara-pomba ofisialy tamin’ny Minisitry ny Kolontsaina, Jack Lang, mba hiresahana ny mety hampidirana ny fomba fampianaran’i Michel Sogny manerana an’i Frantsa.&lt;ref&gt;{{cite news |title=Enseignement de la musique : extension du centre Michel Sogny – Sénat|url=https://www.flickr.com/photos/60784876@N06/25294925464}}&lt;/ref&gt;

== Rohy ivelany ==
* [http://www.michelsogny.ch/ Michel Sogny Official Website] {{Wayback|url=http://www.michelsogny.ch/ |date=20221017174615 }}
* [https://www.lefigaro.fr/musique/michel-sogny-l-art-de-la-resilience-20220605 Michel Sogny, l’art de la résilience] [[Le Figaro]]
* [http://www.academie-michel-sogny.ch Michel Sogny Academy] {{Wayback|url=http://www.academie-michel-sogny.ch/ |date=20221017174620 }}
* [http://www.michelsogny.com Michel Sogny Personal Website]
* [http://www.sos-talents.ch SOS Talents Foundation] {{Wayback|url=http://www.sos-talents.ch/ |date=20221021030101 }}
* [https://web.archive.org/web/20150822211931/http://www.artchipel.net/fr/compositeur/sogny-michel/ Works at Artchipel]
* [https://www.laflutedepan.com/recherche?Effiltre=1&amp;Effiltre2=0&amp;tri=0&amp;page=0001&amp;boutique=&amp;instrument=&amp;style=&amp;motcle=michel+sogny laflutedepan.com]

== Loharano sy fanamarihana ==
[[sokajy:Biôgrafia]]
[[sokajy:Teraka tamin'ny taona 1947]]</text>
      <sha1>1s117xbge2vx3gyr6kdpba9tdxt1o1t</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ipomoea</title>
    <ns>0</ns>
    <id>296169</id>
    <revision>
      <id>1136827</id>
      <parentid>1130731</parentid>
      <timestamp>2026-04-29T11:40:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Thelezifor</username>
        <id>15140</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>1136827</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8791" sha1="knfpwq2ne3tif3zk3zbh1yuptnn0cwh" xml:space="preserve">[[Sary:Ipomoea pes-tigridis, Corbett TR, September 2013. AJT Johnsingh. DSCN8264.jpg|vignette|378x378px|''Ipomoea pes-tigridis'']]
[[Sary:Ipomoea batatas 002.JPG|vignette|[[Vomanga]] (''Ipomoea batatas'')]]
Ny '''''Ipomoea''''' dia vondron-karazana [[Angiospermae|zavamaniry mamony]], [[vahy]], [[hazobotry]], na [[Hazo (zavamaniry)|hazo]], ao amin' ny fianakaviana ''[[Convolvulaceae]]'',  ao amin' ny filaharana [[Solanales]], misy karazana 500 any ho any. Mitanisa karazana 600 ka hatramin' ny 700 ny fikarohana sasany (D. Austin, 1997), ary maniry any [[Amerika Avaratra]] na [[Amerika Atsimo|Atsimo]] ny antsasany mahery. Voaporofo fa tena pôlifiletika ity vondron-karazana ity.

== Karazana voafantina ==

* ''Ipomoea alba'' L.

* ''Ipomoea amnicola'' Morong
* ''[[Ipomoea aquatica]]'' Forsk. 1775
* ''Ipomoea asarifolia'' (Desr.) Roemer et J.A. Schultes
* ''Ipomoea barbatisepala'' Gray
* ''[[Vomanga|Ipomoea batatas]]'' (L.) Lam. - ([[vomanga]])
* ''Ipomoea cairica'' (L.) Sweet
* ''Ipomoea calantha'' Griseb.
* ''Ipomoea capillacea'' (Kunth) G. Don
* ''Ipomoea cardiophylla'' Gray
* ''Ipomoea carnea'' Jacq.
* ''Ipomoea coccinea'' L. 
* ''Ipomoea coptica'' (L.) Roth ex Roemer et J.A. Schultes
* ''Ipomoea cordatotriloba'' Dennst.
* ''Ipomoea cordifolia'' Carey ex Voight
* ''Ipomoea costellata'' Torr.
* ''Ipomoea cristulata'' Hallier f.
* ''Ipomoea dumetorum'' Willd. ex Roemer et J.A. Schultes
* ''Ipomoea eggersiana'' Peter
* ''Ipomoea eggersii'' (House) D. Austin
* ''Ipomoea eriocarpa'' R. Br.
* ''Ipomoea hederacea'' Jacq. 1787
* ''Ipomoea hederifolia'' L. 
* ''Ipomoea holubii'' (Baker), 1894
* ''Ipomoea horsfalliae'' Hook. f.
* ''Ipomoea imperati'' (Vahl) Griseb.
* ''Ipomoea inaccessa'' Wood, J.R.I., Martinez Ugarteche, M.T., Muñoz-Rodríguez, P., Scotland, R.W. (2018)
* ''Ipomoea indica'' (Burm.f.) Merr. 1917
* ''Ipomoea krugii'' Urban
* ''Ipomoea lacunosa'' L. 1753
* ''Ipomoea leptophylla'' Torr.
* [[Ipomoea ×leucantha|''Ipomoea'' ×''leucantha'']] Jacq. (pro sp.)
* ''Ipomoea lindheimeri'' Gray
* ''Ipomoea littoralis'' Blume
* ''Ipomoea lobata'' (Cerv.) Thell.
* ''Ipomoea longifolia'' Benth.
* ''Ipomoea macrorhiza'' Michx.
* ''Ipomoea meyeri'' (Spreng.) G. Don
* ''Ipomoea microdactyla'' Griseb.
* ''Ipomoea'' ×''multifida'' (Raf.) Shinners
* ''[[Ipomoea nil]]'' (L.) Roth 
* ''Ipomoea obscura'' (L.) Ker-Gawl.
* ''Ipomoea ochracea'' (Lindl.) G. Don
* ''Ipomoea pandurata'' (L.) G.F.W. Mey.
* ''[[Ipomoea pes-caprae]]'' (L.) R.Br. 1818
* ''Ipomoea pes-tigridis'' L.
* ''Ipomoea plummerae'' Gray
* ''Ipomoea prolifera'' Wood, J.R.I., Martinez Ugarteche, M.T., Muñoz-Rodríguez, P., Scotland, R.W. (2018)
* ''Ipomoea pubescens'' Lam.
* ''Ipomoea purga'' (Wender.) Hayne
* ''[[Ipomoea purpurea]]'' (L.) Roth
* ''Ipomoea quamoclit'' L.
* ''Ipomoea repanda'' Jacq.
* ''Ipomoea rupicola'' House
* ''Ipomoea sagittata'' Poir. 1789
* ''Ipomoea sectifolia'' Shinners
* ''Ipomoea setifera'' Poir.
* ''Ipomoea setosa'' Ker-Gawl.
* ''Ipomoea shumardiana'' (Torr.) Shinners
* ''Ipomoea steudelii'' Millsp.
* ''Ipomoea tenuiloba'' Torr.
* ''Ipomoea tenuissima'' Choisy
* ''Ipomoea ternifolia'' Cav.
* ''Ipomoea thurberi'' Gray
* ''Ipomoea trichocarpa'' Elliot 1823
* ''Ipomoea tricolor'' Cav. 
* ''Ipomoea triloba'' L.
* ''Ipomoea tuboides'' O. Deg. et van Ooststr.
* ''Ipomoea turbinata'' Lag.
* ''Ipomoea violacea'' L.
* ''Ipomoea volubilis''
* ''[[Ipomoea wrightii]]'' G

=== Karazana misy eto Madagasikara ===
Indreto ny karazana ''Ipomoea'' misy eto [[Madagasikara]]:

* &lt;u&gt;''[[Ipomoea alba]]''&lt;/u&gt; (na ''Ipomoea bona-nox'') -- vahifotsy, vahimbaventy, beatitry, vahimpotsy, vahitsidity.
* ''&lt;u&gt;[[Ipomoea androyensis]]&lt;/u&gt;'' -- vahibavy (?).
* ''[[Ipomoea aquatica]]'' (na ''Ipomoea reptans'') -- antarika, lalandy
* ''[[Ipomoea aspera]]'' -- bokalambitro
* ''[[Vomanga|Ipomoea batatas]]'' -- &lt;u&gt;ambizo&lt;/u&gt;, anantaraona, anantarohana, &lt;u&gt;bageda&lt;/u&gt;, bariaho, &lt;u&gt;batata&lt;/u&gt;, bege, bela, &lt;u&gt;bele&lt;/u&gt;, belena, belity, bemavo, &lt;u&gt;bokala&lt;/u&gt;, bolidy, bolody, bonaka, borokay, gogavory, gogika, hoda, ikalamongo, kalafotsy, kalamanja, kalamavo, kalamena, kalamongo, kalandolaña, kalavory, kambara, kambo, kelemena, keliebo, keliladina, kelimena, kelimongo, kirangomena, lohafinjo, mandady, &lt;u&gt;mbizo&lt;/u&gt;, ovihazo, ovimanga, ovozao, ovy, rahoda, rahodaka, tanambizo, toñàña, tongotrakoho, tsidinambotofotsy, tsimanga, tsomanga, vihazo, &lt;u&gt;vomanga&lt;/u&gt;, vorondro
* ''&lt;u&gt;Ipomoea bolusiana&lt;/u&gt;'' -- 
* ''Ipomoea cairica'' (na ''Ipomoea palmata'') -- anambararata, anambolotara, ananambararata, kisantsola, vahimporinondry, vahintsatsaka, vahintsatsatra.''
* ''&lt;u&gt;Ipomoea darainensis&lt;/u&gt;'' ''--'' 
* ''[[Ipomoea desmophylla]]'' -- kifolona, varangambitsika
* ''&lt;u&gt;Ipomoea imperati&lt;/u&gt;'' --
* ''[[Ipomoea indica]]'' (na ''Ipomoea learii'') -- poranakosy
* ''[[Ipomoea leucantha]]'' -- ampelantsifotra, ampelasifotra, voafo
* ''[[Ipomoea nil]]'' (na ''Ipomoea lindleyi'') -- vahintsidy, sarovy, voankelana
* &lt;u&gt;''Ipomoea obscura''&lt;/u&gt; -- voafo, oviala
* ''[[Ipomoea pes-caprae]]'' (na ''Ipomoea biloba'') -- vahedalanda, lalandanjiake, lalandana, vahindalandana
* ''[[Ipomoea purpurea]]'' -- bahia, kisarisarimbomanga, sarisarimbomanga, sarisarivomanga, tsingovihovy, vahintsidity, vahitsidy, vomanganalika, vomangangoaika, vomangoaika
* ''[[Ipomoea wightii]]'' -- ajy, avy, tsingovihovy
'''Fiovana vondron-karazana'''

* Ny ''Ipomoea angustifolia'' (-- antsarake) teo aloha dia nafindra ao amin' ny vondron-karazana ''[[Merremia]]'' amin' ny anarana hoe ''[[Merremia tridentata]]'', avy eo ao amin' ny vondron-karazana ''[[Xenostegia]]'' ankehitriny amin' ny anarana hoe ''[[Xenostegia tridentata|Xenostegia tridentata subsp. angustifolia]]''.
* Ny ''Ipomoea medium'' na ''Ipomoea media'' (-- famehifary) teo aloha dia nafindra ao amin' ny vondron-karazana ''[[Xenostegia]]'' ankehitriny amin' ny anarana hoe ''[[Xenostegia medium]].''
* Ny ''Ipomoea pterygocaulos'' (-- vahinkelaka) teo aloha dia nafindra ao amin' ny vondron-karazana ''[[Merremia]]'' ankehitriny amin' ny anarana hoe ''[[Merremia pterygocaulos]].''

*Ny ''Ipomoea beraviensis'' (-- vahindranavavy) teo aloha dia nafindra ao amin' ny vondron-karazana ''[[Stictocardia]]'' amin' ny anarana hoe ''[[Stictocardia beraviensis]].''
'''Anarana malagasy manondro zavamaniry isan-karazany'''

Indreto ny anarana amin' ny [[Fiteny malagasy|teny malagasy]] iantsoana ny zavamaniry ao amin' ny vondron-karazana ''Ipomoea'' sy ny  vondron-karazana hafa mifanakaiky aminy ao amin' ny fiakaviana ''[[Convolvulaceae]]'':

* bemavo: ''Ipomoea batatas''; nefa manondro koa ny ''[[Ravinala|Ravenala madagascariensis]]'' (ao amin' ny fianakaviana ''[[Strelitziaceae]]'') sy ny ''[[Sarcostemma viminale]]'' na ''Cynanchum viminale'' (ao amin' ny fianakaviana ''[[Apocynaceae]]'').
* bonaka: ''Ipomoea batatas''; nefa maondro koa ny ''[[Cuscuta chinensis]]'' sy ny ''[[Cuscuta hygrophila]]'' (izay samy ao amin' ny fianakaviana ''[[Convolvulaceae]]'').
* famehifary: ''[[Xenostegia medium]]'' (na ''Ipomoea medium'' teo aloha); nefa manondro koa ny ''[[Clitoria lasciva]]'', ny ''[[Clitoria ternatea]],'' ny ''[[Decorsea grandidieri]]'' ary ny ''[[Teramnus labialis]]'' (izay samy ao amin' ny fianakaviana ''[[Fabaceae]]'').
* kambo: ''Ipomoea batatas;'' nefa manodro koa ny ''[[Portulaca oleracea]]'' (izay ao amin' ny fianakaviana ''[[Portulacaceae]]'') sy ny ''[[Solanum tuberosum]]'' (izay ao amin' ny fianakaviana ''[[Solanaceae]]'')
* ovihazo: ''Ipomoea batatas''; nefa manondro koa ny ''[[Mangahazo|Manihot esculenta]]'' na ''Manihot utilissima'' (fianakaviana  ''[[Euphorbiaceae]]'') sy ny ''[[Dioscorea minutiflora]]'' (fianakaviana ''[[Dioscoreaceae]]'')
* ovy: ''Ipomoea batatas''; nefa manondro koa ny ''[[Dioscorea acuminata]]'' sy ny ''[[Dioscorea alata]]'' (izay samy ao amin' ny fianakaviana ''[[Dioscoreaceae]]'')
* tongotrakoho: ''Ipomoea batatas''; nefa manondro koa ny ''[[Crateva excelsa]]'' sy ny ''[[Crateva greveana]]'' (izay samy ao amin' ny fianakaviana ''[[Capparaceae]]'') ary ny ''[[Xerophyta dasylirioides]]'' (ao amin' ny fianakaviana ''[[Velloziaceae]]'')
* vahindranavavy: ''Ipomoea beraviensis''; nefa manondro koa ny ''[[Cissus floribunda]]'' (ao amin' ny fianakaviana ''[[Vitaceae]]'')
* vihazo: ''Ipomoea batatas''; nefa manondro koa ny ''[[Mangahazo|Manihot esculenta]]'' na ''Manihot utilissima'' (fianakaviana  ''[[Euphorbiaceae]]'')
* vomanganalika: ''Ipomoea purpurea''; nefa manondro koa ny ''[[Jacquemontia paniculata]]'' na ''Convolvulus parviflorus'' teo aloha (izay samy ao amin' ny fianakaviana ''[[Convolvulaceae]]'')

== Jereo koa ==

* [[Lisitry ny karazana ao amin' ny Ipomoea|Lisitry ny karazana ao amin' ny ''Ipomoea'']]

* [[bemavo]]
* [[bonaka]]
* [[famehifary]]
* [[kambo]]
* [[ovihazo]]
* [[ovy]]
* [[tongotrakoho]]
* [[vahindranavavy]]
* [[vihazo]]
* [[vomanganalika]]</text>
      <sha1>knfpwq2ne3tif3zk3zbh1yuptnn0cwh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Amaranthaceae</title>
    <ns>0</ns>
    <id>296363</id>
    <revision>
      <id>1136654</id>
      <parentid>1134695</parentid>
      <timestamp>2026-04-28T15:04:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Thelezifor</username>
        <id>15140</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>1136654</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12386" sha1="gchbijjwl9az8n0ipqnszyu7zv6igod" xml:space="preserve">[[Sary:Amaranthus retroflexus full1.jpg|vignette|474x474px|''Amaranthus retroflexus'']]
Ny '''''Amaranthaceae''''' dia fianakavian-javamaniry [[roa ravin-tsimoka]] ao amin' ny filaharana Caryophyllales. Ahitana karazana 800 mahery izay mitsinjara amin' ny vondron-karazana 75 eo ho eo ity fianakaviana ity. Miseho amin' ny endrika dia [[hazobotry]] na [[zavamaniry ahitra]] izy ireo, izay hita any amin' ny faritra manana toetany antonony sy mafana ary miparitaka be. Ny fianakaviana ''Amaranthaceae'' dia ahitana indrindra ny vondron-karazana ''[[Amaranthus]]'', izay ahitana zavamaniry fanao haingo toy ny ''Amaranthus caudatus'', zavamaniry famboly toy ny ''Beta vulgaris'' subsp. ''vulgaris'' ([[betiravy]]) na [[ahidratsy]], ary koa ny ''[[Salicornia]]'' (ahitana ny [[Salicornia pachystachya|''Salicornia pachystachy''a]] na tombotsamaka), ny ''Spinacia oleracea'' ([[epinara]]) ary ''Beta vulgaris'' (izay tao amin' ny fianakaviana ''[[Chenopodiaceae]]'' taloha).

== Lisitry ny vondron-karazana ==
Inty ny lisitry ny vondron-karazana araka ny ''[[ITIS]]'' &lt;small&gt;(3&lt;/small&gt; &lt;small&gt;Jona 2016)&lt;/small&gt;:

* ''[[Achyranthes]]'' L.
* ''Aerva'' Forssk.
* ''Allenrolfea'' Kuntze
* ''Alternanthera'' Forssk.
* ''[[Amaranthus]]'' L.
* ''Aphanisma'' Nutt. ex Moq.
* ''Arthrocnemum'' Moq.
* ''Atriplex'' L.
* ''Axyris'' L.
* ''Bassia'' All.
* ''[[Beta]]'' L.
* ''Blutaparon'' Raf.
* ''Camphorosma'' L.
* ''[[Celosia]]'' L.
* ''Centrostachys'' Wall.
* ''Chamissoa'' Kunth
* ''Charpentiera'' Gaudich.
* ''Chenopodium'' L.
* ''Corispermum'' L.
* ''Cyathula'' Blume
* ''Cycloloma'' Moq.
* ''Deeringia'' R. Br.
* ''Digera'' Forssk.
* ''Dysphania'' R. Br.
* ''Enchylaena'' R. Br.
* ''Exomis'' Fenzl ex Moq.
* ''Extriplex'' E.H. Zacharias
* ''Froelichia'' Moench
* ''Gomphrena'' L.
* ''Gossypianthus'' Hook.
* ''Grayia'' Hook. &amp; Arn.
* ''Guilleminea'' Kunth
* ''Halimione'' Aellen
* ''Halocnemum'' M. Bieb.
* ''Halogeton'' C.A. Mey.
* ''Hermbstaedtia'' Rchb.
* ''Holmbergia'' Hicken
* ''Iresine'' P. Browne
* ''Kochia'' Roth
* ''Krascheninnikovia'' Gueldenst.
* ''Lithophila'' Sw.
* ''Maireana'' Moq.
* ''Micromonolepis'' Ulbr.
* ''Monolepis'' Schrad.
* ''Nitrophila'' S. Watson
* ''Nototrichium'' (A. Gray) W.F. Hillebr.
* ''Patellifolia'' A.J. Scott, Ford-Lloyd &amp; J.T. Williams
* ''Pfaffia'' Mart.
* ''Philoxerus'' R. Br.
* ''Polycnemum'' L.
* ''Proatriplex'' (W.A. Weber) Stutz &amp; G.L. Chu
* ''Psilotrichum'' Blume
* ''[[Salicornia]]'' L.
* ''Salsola'' L.
* ''Sarcocornia'' A.J. Scott
* ''[[Spinacia]]'' L.
* ''Stutzia'' E.H. Zacharias
* ''Suaeda'' Forssk. ex J.F. Gmel.
* ''Suckleya'' A. Gray
* ''Tidestromia'' Standl.

Inty ny lisitry ny vondron-karazana araka ny ''[[Tropicos]]'' &lt;small&gt;(3&lt;/small&gt; &lt;small&gt;Jona 2016)&lt;/small&gt; (fampitandremana: ity dia lisitra manta izay mety misy teny mitovy hevitra):

* ''Acanthochiton'' Torr.
* ''Achyrantes'' L.
* ''Achyranthes'' L.
* ''Achyropsis'' (Moq.) Benth. &amp; Hook. f.
* ''Acnida'' L.
* ''Acnide'' Mitch.
* ''Acroglochin'' Schrad.
* ''Adoceton'' Raf.
* ''Adoketon'' Raf.
* ''Aellenia'' Ulbr.
* ''Aerua'' Juss.
* ''Aerva'' Forssk.
* ''Agathophora'' (Fenzl) Bunge
* ''Agathophytum'' Moq.
* ''Agriophyllum'' M. Bieb.
* ''Albersia'' Kunth
* ''Alexandra'' Bunge
* ''Allaganthera'' Mart.
* ''Allemania'' Endl.
* ''Allenrolfea'' Kuntze
* ''Allmania'' R. Br. ex Wight
* ''Allmaniopsis'' Suess.
* ''Allochlamys'' Moq.
* ''Alternanthera'' Forssk.
* ''Amarantellus'' Speg.
* ''Amarantesia'' Regel
* ''Amaranthoides'' Mill.
* ''Amaranthus'' L.
* ''Amblogyna'' Raf.
* ''Ambrina'' Spach
* ''Amorgine'' Raf.
* ''Anabasis'' L.
* ''Anisacantha'' R. Br.
* ''Anserina'' Dumort.
* ''Anthochlamys'' Fenzl
* ''Aphanisma'' Nutt. ex Moq.
* ''Apterantha'' C.H. Wright
* ''Archiatriplex'' G.L. Chu
* ''Argyrostachys'' Lopr.
* ''Armola'' (Kirschl.) Friche-Joset &amp; Montandon
* ''Arthraerua'' (Kuntze) Schinz
* ''Arthrocnemum'' Moq.
* ''Arthrophytum'' Schrenk
* ''Arthrotrichum'' F. Muell.
* ''Atriplex'' L.
* ''Austrobassia'' Ulbr.
* ''Axyris'' L.
* ''Babbagia'' F. Muell.
* ''Bajan'' Adans.
* ''Baolia'' H.W. Kung &amp; G.L. Chu
* ''Bassia'' All.
* ''Belowia'' Moq.
* ''Belutta'' Raf.
* ''Berzelia'' Mart.
* ''Beta'' L.
* ''Bienertia'' Bunge ex Boiss.
* ''Blackiella'' Aellen
* ''Blitanthus'' Rchb.
* ''Bliton'' Adans.
* ''Blitum'' L.
* ''Blutaparon'' Raf.
* ''Borith'' Adans.
* ''Borsczowia'' Bunge
* ''Bosea'' L.
* ''Bosia'' Mill.
* ''Botrydium'' Spach
* ''Brachylepis'' C.A. Mey. ex Ledeb.
* ''Bragantia'' Vand.
* ''Brandesia'' Mart.
* ''Brayulinea'' Small
* ''Brezia'' Moq.
* ''Cadelari'' Adans.
* ''Cadelaria'' Raf.
* ''Calicorema'' Hook. f.
* ''Calvelia'' Moq.
* ''Camphorata'' Zinn
* ''Camphorosma'' L.
* ''Caroxylon'' Thunb.
* ''Caspia'' Galushko
* ''Celosia'' L.
* ''Centema'' Hook. f.
* ''Centemopsis'' Schinz
* ''Centrostachys'' Wall.
* ''Ceratocarpus'' L.
* ''Ceratospermum'' Pers.
* ''Chamissoa'' Kunth
* ''Charpentiera'' Gaudich.
* ''Chenolea'' Thunb.
* ''Chenoleoides'' (Ulbr.) Botsch.
* ''Chenopodina'' (Moq.) Moq.
* ''Chenopodium'' L.
* ''Chionothrix'' Hook. f.
* ''Chlamyphorus'' Klatt
* ''Chnoanthus'' Phil.
* ''Choriptera'' Botsch.
* ''Cladostachys'' D. Don
* ''Climacoptera'' Botsch.
* ''Cocchia'' Boehm.
* ''Cochliospermum'' Lag.
* ''Codivalia'' Raf.
* ''Coilocarpus'' Domin
* ''Coilosperma'' Raf.
* ''Coluppa'' Adans.
* ''Comphrena'' Aubl.
* ''Copianthus'' Hill
* ''Corispermum'' L.
* ''Cornulaca'' Delile
* ''Cremnophyton'' Brullo &amp; Pavone
* ''Crucita'' L.
* ''Cruzita'' L.
* ''Cyathobasis'' Aellen
* ''Cyathula'' Blume
* ''Cycloloma'' Moq.
* ''Cyphocarpa'' Lopr.
* ''Cyrilwhitea'' Ising
* ''Darniella'' Maire &amp; Weiller
* ''Dasycalyx'' F. Muell.
* ''Dasysphaera'' Volkens ex Gilg
* ''Deeringia'' R. Br.
* ''Dendroportulaca'' Eggli
* ''Desmochaeta'' DC.
* ''Dicraurus'' Hook. f.
* ''Dicrurus'' Post &amp; Kuntze
* ''Didymanthus'' Endl.
* ''Digera'' Forssk.
* ''Dimeiandra'' Raf.
* ''Dimeianthus'' Raf.
* ''Diotis'' Schreb.
* ''Dipteranthemum'' F. Muell.
* ''Dissocarpus'' F. Muell.
* ''Duriala'' (R.H. Anderson) Ulbr.
* ''Dysphania'' R. Br.
* ''Echinopsilon'' Moq.
* ''Eclotoripa'' Raf.
* ''Einadia'' Raf.
* ''Enchylaena'' R. Br.
* ''Eremochion'' Gilli
* ''Eremophea'' Paul G. Wilson
* ''Eremosemium'' Greene
* ''Eriochiton'' (R.H. Anderson) A.J. Scott
* ''Eriostylos'' C.C. Towns.
* ''Esfandiaria'' Charif &amp; Aellen
* ''Eurotia'' Adans.
* ''Euxolus'' Raf.
* ''Everion'' Raf.
* ''Exomis'' Fenzl ex Moq.
* ''Extriplex'' E.H. Zacharias
* ''Fadenia'' Aellen &amp; C.C. Towns.
* ''Fredolia'' (Coss. &amp; Durieu ex Bunge) Ulbr.
* ''Fremontia'' Torr.
* ''Froehlichia'' Endl.
* ''Froelichia'' Moench
* ''Froelichiella'' R.E. Fr.
* ''Galliaria'' Bubani
* ''Gamanthus'' Bunge
* ''Gandola'' Raf.
* ''Girgensohnia'' Bunge ex Fenzl
* ''Glomeraria'' Cav.
* ''Goerziella'' Urb.
* ''Gomotriche'' Turcz.
* ''Gomphraena'' Jacq.
* ''Gomphrena'' L.
* ''Goniotriche'' Turcz.
* ''Gonufas'' Raf.
* ''Gossypianthus'' Hook.
* ''Grayia'' Hook. &amp; Arn.
* ''Gromphaena'' St.-Lager
* ''Grubovia'' Freitag &amp; G. Kadereit
* ''Guilleminea'' Kunth
* ''Gyroptera'' Botsch.
* ''Hablitzia'' M. Bieb.
* ''Halanthium'' K. Koch
* ''Halarchon'' Bunge
* ''Halimione'' Aellen
* ''Halimocnemis'' C.A. Mey.
* ''Halimocnemum'' Lindemann
* ''Halocharis'' Moq.
* ''Halocnemum'' M. Bieb.
* ''Halogeton'' C.A. Mey.
* ''Halopeplis'' Bunge ex Ung.-Sternb.
* ''Halosarcia'' Paul G. Wilson
* ''Halostachys'' C.A. Mey. ex Schrenk
* ''Halothamnus'' Jaub. &amp; Spach
* ''Halotis'' Bunge
* ''Haloxanthium'' Ulbr.
* ''Haloxylon'' Bunge
* ''Hammada'' Iljin
* ''Hebanthe'' Mart.
* ''Hebanthodes'' Pedersen
* ''Hebeanthe'' Rchb.
* ''Helicilla'' Moq.
* ''Hemichroa'' R. Br.
* ''Hemisteirus'' F. Muell.
* ''Henonia'' Moq.
* ''Herbstia'' Sohmer
* ''Hermbstaedtia'' Rchb.
* ''Hermstaedtia'' Steud.
* ''Heterostachys'' Ung.-Sternb.
* ''Holmbergia'' Hicken
* ''Hoplotheca'' Spreng.
* ''Horaninovia'' Fisch. &amp; C.A. Mey.
* ''Hyparete'' Raf.
* ''Hypocylix'' Woł.
* ''Iljinia'' Korovin ex Iljin
* ''Indobanalia'' A.N. Henry &amp; B. Roy
* ''Ireneis'' Moq.
* ''Irenella'' Suess.
* ''Iresine'' P. Browne
* ''Isgarum'' Raf.
* ''Kali'' Mill.
* ''Kalidiopsis'' Aellen
* ''Kalidium'' Moq.
* ''Kentropsis'' Moq.
* ''Kirilowia'' Bunge
* ''Kochia'' Roth
* ''Kranikofa'' Raf.
* ''Krascheninnikovia'' Gueldenst.
* ''Krasnikovia'' Raf.
* ''Lagenantha'' Chiov.
* ''Lagrezia'' Moq.
* ''Langia'' Endl.
* ''Lecanocarpus'' Nees, T. Nees &amp; Sinning
* ''Lecosia'' Pedersen
* ''Lepiphaia'' Raf.
* ''Lestibondesia'' Rchb.
* ''Lestibudesia'' Thouars
* ''Leucosphaera'' Gilg
* ''Lipandra'' Moq.
* ''Lithophila'' Sw.
* ''Londesia'' Fisch. &amp; C.A. Mey.
* ''Lophocarpus'' Link
* ''Lophoxera'' Raf.
* ''Lopriorea'' Schinz
* ''Maireana'' Moq.
* ''Malacocera'' R.H. Anderson
* ''Manochlamys'' Aellen
* ''Marcelliopsis'' Schinz
* ''Mechowia'' Schinz
* ''Meiomeria'' Standl.
* ''Melanocarpum'' Hook. f.
* ''Mengea'' Schauer
* ''Microcnemum'' Ung.-Sternb.
* ''Microgynoecium'' Hook. f.
* ''Micromonolepis'' Ulbr.
* ''Micropeplis'' Bunge
* ''Mogiphanes'' Mart.
* ''Monolepis'' Schrad.
* ''Montelia'' (Moq.) A. Gray
* ''Morrisiella'' Aellen
* ''Muratina'' Maire
* ''Nanophyton'' Less.
* ''Nelsia'' Schinz
* ''Neobassia'' A.J. Scott
* ''Neobotrydium'' Moldenke
* ''Neocentema'' Schinz
* ''Neopreissia'' Ulbr.
* ''Nevrolis'' Raf.
* ''Ninanga'' Raf.
* ''Nitrophila'' S. Watson
* ''Nitrosalsola'' Tzvelev
* ''Noaea'' Moq.
* ''Nothosaerva'' Wight
* ''Nototrichium'' W.F. Hillebr.
* ''Nucularia'' Batt.
* ''Nyssanthes'' R. Br.
* ''Obione'' Gaertn.
* ''Ofaiston'' Raf.
* ''Omegandra'' G.J. Leach &amp; C.C. Towns.
* ''Oplotheca'' Nutt.
* ''Oreobliton'' Durieu
* ''Orthosporum'' (R. Br.) T. Nees
* ''Osteocarpum'' F. Muell.
* ''Ouret'' Adans.
* ''Oxybasis'' Kar. &amp; Kir.
* ''Pachycornia'' Hook. f.
* ''Pachypharynx'' Aellen
* ''Panderia'' Fisch. &amp; C.A. Mey.
* ''Pandiaka'' (Moq.) Hook. f.
* ''Patellifolia'' A.J. Scott, Ford-Lloyd &amp; J.T. Williams
* ''Pedersenia'' Holub
* ''Pentrius'' Raf.
* ''Petrosimonia'' Bunge
* ''Pfaffia'' Mart.
* ''Philoxerus'' R. Br.
* ''Physandra'' Botsch.
* ''Physogeton'' Jaub. &amp; Spach
* ''Piptoptera'' Bunge
* ''Pityranthus'' Mart.
* ''Pleuropetalum'' Hook. f.
* ''Pleuropterantha'' Franch.
* ''Poechia'' Endl.
* ''Polycnemum'' L.
* ''Polyrhabda'' C.C. Towns.
* ''Proatriplex'' (W.A. Weber) Stutz &amp; G.L. Chu
* ''Pseudocentema'' Chiov.
* ''Pseudodigera'' Chiov.
* ''Pseudogomphrena'' R.E. Fr.
* ''Pseudoplantago'' Suess.
* ''Pseudosericocoma'' Cavaco
* ''Psilodigera'' Suess.
* ''Psilotrichopsis'' C.C. Towns.
* ''Psilotrichum'' Blume
* ''Pterocalyx'' Schrenk
* ''Pterochiton'' Torr. &amp; Frém.
* ''Ptilothus'' Dumort.
* ''Ptilotus'' R. Br.
* ''Pupalia'' Juss.
* ''Quaternella'' Pedersen
* ''Rhagodia'' R. Br.
* ''Rhaphidophyton'' Iljin
* ''Robynsiella'' Suess.
* ''Rodetia'' Moq.
* ''Rosea'' Mart.
* ''Rosifax'' C.C. Towns.
* ''Roubieva'' Moq.
* ''Rovillia'' Bubani
* ''Roycea'' C.A. Gardner
* ''Rumicastrum'' Ulbr.
* ''Salicornia'' L.
* ''Salsola'' L.
* ''Saltia'' R. Br. ex Moq.
* ''Sarcathria'' Raf.
* ''Sarcocornia'' A.J. Scott
* ''Sarratia'' Moq.
* ''Schanginia'' C.A. Mey.
* ''Schoberia'' C.A. Mey.
* ''Sclerobassia'' Ulbr.
* ''Scleroblitum'' Ulbr.
* ''Sclerocalymma'' Asch.
* ''Sclerochlamys'' F. Muell.
* ''Sclerolaena'' R. Br.
* ''Scleropus'' Schrad.
* ''Sclerostegia'' Paul G. Wilson
* ''Sedobassia'' Freitag &amp; G. Kadereit
* ''Seidlitzia'' Bunge ex Boiss.
* ''Senniella'' Aellen
* ''Sericocoma'' Fenzl
* ''Sericocomopsis'' Schinz
* ''Sericoma'' C. Krauss
* ''Sericorema'' (Hook. f.) Lopr.
* ''Sericostachys'' Gilg &amp; Lopr.
* ''Sertuernera'' Mart.
* ''Sevada'' Moq.
* ''Siamosia'' K. Larsen &amp; Pedersen
* ''Soda'' (Dumort.) Fourr.
* ''Spinacia'' L.
* ''Stachyarpagophora'' M. Gómez
* ''Steiremis'' Raf.
* ''Stelligera'' A.J. Scott
* ''Stilbanthus'' Hook. f.
* ''Stutzia'' E.H. Zacharias
* ''Suaeda'' Forssk. ex J.F. Gmel.
* ''Suckleya'' A. Gray
* ''Sukana'' Adans.
* ''Surreya'' R. Masson &amp; G. Kadereit
* ''Sympegma'' Bunge
* ''Syoctonum'' Bernh.
* ''Tecticornia'' Hook. f.
* ''Tegicornia'' Paul G. Wilson
* ''Telanthera'' R. Br.
* ''Teleianthera'' Endl.
* ''Teloxys'' Moq.
* ''Teutliopsis'' (Dumort.) Čelak.
* ''Theleophyton'' (Hook. f.) Moq.
* ''Threlkeldia'' R. Br.
* ''Tidestromia'' Standl.
* ''Traganopsis'' Maire &amp; Wilczek
* ''Traganum'' Delile
* ''Trichinium'' R. Br.
* ''Trichuriella'' Bennet
* ''Trikalis'' Raf.
* ''Uretia'' Raf.
* ''Volkensinia'' Schinz
* ''Vulvaria'' Bubani
* ''Woehleria'' Griseb.
* ''Xeraea'' Kuntze
* ''Xerandra'' Raf.
* ''Xerosiphon'' Turcz.
* ''Xylosalsola'' Tzvelev
* ''Yervamora'' Kuntze
* ''Zuckia'' Standl.

== Jereo koa ==</text>
      <sha1>gchbijjwl9az8n0ipqnszyu7zv6igod</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1136655</id>
      <parentid>1136654</parentid>
      <timestamp>2026-04-28T15:07:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Thelezifor</username>
        <id>15140</id>
      </contributor>
      <comment>Rohy anatiny</comment>
      <origin>1136655</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12390" sha1="pz11c9nnoazx2i794joz993xd23fab1" xml:space="preserve">[[Sary:Amaranthus retroflexus full1.jpg|vignette|474x474px|''Amaranthus retroflexus'']]
Ny '''''Amaranthaceae''''' dia fianakavian-javamaniry [[roa ravin-tsimoka]] ao amin' ny filaharana Caryophyllales. Ahitana karazana 800 mahery izay mitsinjara amin' ny vondron-karazana 75 eo ho eo ity fianakaviana ity. Miseho amin' ny endrika dia [[hazobotry]] na [[zavamaniry ahitra]] izy ireo, izay hita any amin' ny faritra manana toetany antonony sy mafana ary miparitaka be. Ny fianakaviana ''Amaranthaceae'' dia ahitana indrindra ny vondron-karazana ''[[Amaranthus]]'', izay ahitana zavamaniry fanao haingo toy ny ''Amaranthus caudatus'', zavamaniry famboly toy ny ''Beta vulgaris'' subsp. ''vulgaris'' ([[betiravy]]) na [[ahidratsy]], ary koa ny ''[[Salicornia]]'' (ahitana ny [[Salicornia pachystachya|''Salicornia pachystachy''a]] na tombotsamaka), ny ''Spinacia oleracea'' ([[epinara]]) ary ''Beta vulgaris'' (izay tao amin' ny fianakaviana ''[[Chenopodiaceae]]'' taloha).

== Lisitry ny vondron-karazana ==
Inty ny lisitry ny vondron-karazana araka ny ''[[ITIS]]'' &lt;small&gt;(3&lt;/small&gt; &lt;small&gt;Jona 2016)&lt;/small&gt;:

* ''[[Achyranthes]]'' L.
* ''Aerva'' Forssk.
* ''Allenrolfea'' Kuntze
* ''Alternanthera'' Forssk.
* ''[[Amaranthus]]'' L.
* ''Aphanisma'' Nutt. ex Moq.
* ''Arthrocnemum'' Moq.
* ''Atriplex'' L.
* ''Axyris'' L.
* ''Bassia'' All.
* ''[[Beta]]'' L.
* ''Blutaparon'' Raf.
* ''Camphorosma'' L.
* ''[[Celosia]]'' L.
* ''Centrostachys'' Wall.
* ''Chamissoa'' Kunth
* ''Charpentiera'' Gaudich.
* ''Chenopodium'' L.
* ''Corispermum'' L.
* ''Cyathula'' Blume
* ''Cycloloma'' Moq.
* ''Deeringia'' R. Br.
* ''Digera'' Forssk.
* ''Dysphania'' R. Br.
* ''Enchylaena'' R. Br.
* ''Exomis'' Fenzl ex Moq.
* ''Extriplex'' E.H. Zacharias
* ''Froelichia'' Moench
* ''Gomphrena'' L.
* ''Gossypianthus'' Hook.
* ''Grayia'' Hook. &amp; Arn.
* ''Guilleminea'' Kunth
* ''Halimione'' Aellen
* ''Halocnemum'' M. Bieb.
* ''Halogeton'' C.A. Mey.
* ''Hermbstaedtia'' Rchb.
* ''Holmbergia'' Hicken
* ''Iresine'' P. Browne
* ''Kochia'' Roth
* ''Krascheninnikovia'' Gueldenst.
* ''Lithophila'' Sw.
* ''Maireana'' Moq.
* ''Micromonolepis'' Ulbr.
* ''Monolepis'' Schrad.
* ''Nitrophila'' S. Watson
* ''Nototrichium'' (A. Gray) W.F. Hillebr.
* ''Patellifolia'' A.J. Scott, Ford-Lloyd &amp; J.T. Williams
* ''Pfaffia'' Mart.
* ''Philoxerus'' R. Br.
* ''Polycnemum'' L.
* ''Proatriplex'' (W.A. Weber) Stutz &amp; G.L. Chu
* ''Psilotrichum'' Blume
* ''[[Salicornia]]'' L.
* ''Salsola'' L.
* ''Sarcocornia'' A.J. Scott
* ''[[Spinacia]]'' L.
* ''Stutzia'' E.H. Zacharias
* ''Suaeda'' Forssk. ex J.F. Gmel.
* ''Suckleya'' A. Gray
* ''Tidestromia'' Standl.

Inty ny lisitry ny vondron-karazana araka ny ''[[Tropicos]]'' &lt;small&gt;(3&lt;/small&gt; &lt;small&gt;Jona 2016)&lt;/small&gt; (fampitandremana: ity dia lisitra manta izay mety misy teny mitovy hevitra):

* ''Acanthochiton'' Torr.
* ''Achyrantes'' L.
* ''[[Achyranthes]]'' L.
* ''Achyropsis'' (Moq.) Benth. &amp; Hook. f.
* ''Acnida'' L.
* ''Acnide'' Mitch.
* ''Acroglochin'' Schrad.
* ''Adoceton'' Raf.
* ''Adoketon'' Raf.
* ''Aellenia'' Ulbr.
* ''Aerua'' Juss.
* ''Aerva'' Forssk.
* ''Agathophora'' (Fenzl) Bunge
* ''Agathophytum'' Moq.
* ''Agriophyllum'' M. Bieb.
* ''Albersia'' Kunth
* ''Alexandra'' Bunge
* ''Allaganthera'' Mart.
* ''Allemania'' Endl.
* ''Allenrolfea'' Kuntze
* ''Allmania'' R. Br. ex Wight
* ''Allmaniopsis'' Suess.
* ''Allochlamys'' Moq.
* ''Alternanthera'' Forssk.
* ''Amarantellus'' Speg.
* ''Amarantesia'' Regel
* ''Amaranthoides'' Mill.
* ''Amaranthus'' L.
* ''Amblogyna'' Raf.
* ''Ambrina'' Spach
* ''Amorgine'' Raf.
* ''Anabasis'' L.
* ''Anisacantha'' R. Br.
* ''Anserina'' Dumort.
* ''Anthochlamys'' Fenzl
* ''Aphanisma'' Nutt. ex Moq.
* ''Apterantha'' C.H. Wright
* ''Archiatriplex'' G.L. Chu
* ''Argyrostachys'' Lopr.
* ''Armola'' (Kirschl.) Friche-Joset &amp; Montandon
* ''Arthraerua'' (Kuntze) Schinz
* ''Arthrocnemum'' Moq.
* ''Arthrophytum'' Schrenk
* ''Arthrotrichum'' F. Muell.
* ''Atriplex'' L.
* ''Austrobassia'' Ulbr.
* ''Axyris'' L.
* ''Babbagia'' F. Muell.
* ''Bajan'' Adans.
* ''Baolia'' H.W. Kung &amp; G.L. Chu
* ''Bassia'' All.
* ''Belowia'' Moq.
* ''Belutta'' Raf.
* ''Berzelia'' Mart.
* ''Beta'' L.
* ''Bienertia'' Bunge ex Boiss.
* ''Blackiella'' Aellen
* ''Blitanthus'' Rchb.
* ''Bliton'' Adans.
* ''Blitum'' L.
* ''Blutaparon'' Raf.
* ''Borith'' Adans.
* ''Borsczowia'' Bunge
* ''Bosea'' L.
* ''Bosia'' Mill.
* ''Botrydium'' Spach
* ''Brachylepis'' C.A. Mey. ex Ledeb.
* ''Bragantia'' Vand.
* ''Brandesia'' Mart.
* ''Brayulinea'' Small
* ''Brezia'' Moq.
* ''Cadelari'' Adans.
* ''Cadelaria'' Raf.
* ''Calicorema'' Hook. f.
* ''Calvelia'' Moq.
* ''Camphorata'' Zinn
* ''Camphorosma'' L.
* ''Caroxylon'' Thunb.
* ''Caspia'' Galushko
* ''Celosia'' L.
* ''Centema'' Hook. f.
* ''Centemopsis'' Schinz
* ''Centrostachys'' Wall.
* ''Ceratocarpus'' L.
* ''Ceratospermum'' Pers.
* ''Chamissoa'' Kunth
* ''Charpentiera'' Gaudich.
* ''Chenolea'' Thunb.
* ''Chenoleoides'' (Ulbr.) Botsch.
* ''Chenopodina'' (Moq.) Moq.
* ''Chenopodium'' L.
* ''Chionothrix'' Hook. f.
* ''Chlamyphorus'' Klatt
* ''Chnoanthus'' Phil.
* ''Choriptera'' Botsch.
* ''Cladostachys'' D. Don
* ''Climacoptera'' Botsch.
* ''Cocchia'' Boehm.
* ''Cochliospermum'' Lag.
* ''Codivalia'' Raf.
* ''Coilocarpus'' Domin
* ''Coilosperma'' Raf.
* ''Coluppa'' Adans.
* ''Comphrena'' Aubl.
* ''Copianthus'' Hill
* ''Corispermum'' L.
* ''Cornulaca'' Delile
* ''Cremnophyton'' Brullo &amp; Pavone
* ''Crucita'' L.
* ''Cruzita'' L.
* ''Cyathobasis'' Aellen
* ''Cyathula'' Blume
* ''Cycloloma'' Moq.
* ''Cyphocarpa'' Lopr.
* ''Cyrilwhitea'' Ising
* ''Darniella'' Maire &amp; Weiller
* ''Dasycalyx'' F. Muell.
* ''Dasysphaera'' Volkens ex Gilg
* ''Deeringia'' R. Br.
* ''Dendroportulaca'' Eggli
* ''Desmochaeta'' DC.
* ''Dicraurus'' Hook. f.
* ''Dicrurus'' Post &amp; Kuntze
* ''Didymanthus'' Endl.
* ''Digera'' Forssk.
* ''Dimeiandra'' Raf.
* ''Dimeianthus'' Raf.
* ''Diotis'' Schreb.
* ''Dipteranthemum'' F. Muell.
* ''Dissocarpus'' F. Muell.
* ''Duriala'' (R.H. Anderson) Ulbr.
* ''Dysphania'' R. Br.
* ''Echinopsilon'' Moq.
* ''Eclotoripa'' Raf.
* ''Einadia'' Raf.
* ''Enchylaena'' R. Br.
* ''Eremochion'' Gilli
* ''Eremophea'' Paul G. Wilson
* ''Eremosemium'' Greene
* ''Eriochiton'' (R.H. Anderson) A.J. Scott
* ''Eriostylos'' C.C. Towns.
* ''Esfandiaria'' Charif &amp; Aellen
* ''Eurotia'' Adans.
* ''Euxolus'' Raf.
* ''Everion'' Raf.
* ''Exomis'' Fenzl ex Moq.
* ''Extriplex'' E.H. Zacharias
* ''Fadenia'' Aellen &amp; C.C. Towns.
* ''Fredolia'' (Coss. &amp; Durieu ex Bunge) Ulbr.
* ''Fremontia'' Torr.
* ''Froehlichia'' Endl.
* ''Froelichia'' Moench
* ''Froelichiella'' R.E. Fr.
* ''Galliaria'' Bubani
* ''Gamanthus'' Bunge
* ''Gandola'' Raf.
* ''Girgensohnia'' Bunge ex Fenzl
* ''Glomeraria'' Cav.
* ''Goerziella'' Urb.
* ''Gomotriche'' Turcz.
* ''Gomphraena'' Jacq.
* ''Gomphrena'' L.
* ''Goniotriche'' Turcz.
* ''Gonufas'' Raf.
* ''Gossypianthus'' Hook.
* ''Grayia'' Hook. &amp; Arn.
* ''Gromphaena'' St.-Lager
* ''Grubovia'' Freitag &amp; G. Kadereit
* ''Guilleminea'' Kunth
* ''Gyroptera'' Botsch.
* ''Hablitzia'' M. Bieb.
* ''Halanthium'' K. Koch
* ''Halarchon'' Bunge
* ''Halimione'' Aellen
* ''Halimocnemis'' C.A. Mey.
* ''Halimocnemum'' Lindemann
* ''Halocharis'' Moq.
* ''Halocnemum'' M. Bieb.
* ''Halogeton'' C.A. Mey.
* ''Halopeplis'' Bunge ex Ung.-Sternb.
* ''Halosarcia'' Paul G. Wilson
* ''Halostachys'' C.A. Mey. ex Schrenk
* ''Halothamnus'' Jaub. &amp; Spach
* ''Halotis'' Bunge
* ''Haloxanthium'' Ulbr.
* ''Haloxylon'' Bunge
* ''Hammada'' Iljin
* ''Hebanthe'' Mart.
* ''Hebanthodes'' Pedersen
* ''Hebeanthe'' Rchb.
* ''Helicilla'' Moq.
* ''Hemichroa'' R. Br.
* ''Hemisteirus'' F. Muell.
* ''Henonia'' Moq.
* ''Herbstia'' Sohmer
* ''Hermbstaedtia'' Rchb.
* ''Hermstaedtia'' Steud.
* ''Heterostachys'' Ung.-Sternb.
* ''Holmbergia'' Hicken
* ''Hoplotheca'' Spreng.
* ''Horaninovia'' Fisch. &amp; C.A. Mey.
* ''Hyparete'' Raf.
* ''Hypocylix'' Woł.
* ''Iljinia'' Korovin ex Iljin
* ''Indobanalia'' A.N. Henry &amp; B. Roy
* ''Ireneis'' Moq.
* ''Irenella'' Suess.
* ''Iresine'' P. Browne
* ''Isgarum'' Raf.
* ''Kali'' Mill.
* ''Kalidiopsis'' Aellen
* ''Kalidium'' Moq.
* ''Kentropsis'' Moq.
* ''Kirilowia'' Bunge
* ''Kochia'' Roth
* ''Kranikofa'' Raf.
* ''Krascheninnikovia'' Gueldenst.
* ''Krasnikovia'' Raf.
* ''Lagenantha'' Chiov.
* ''Lagrezia'' Moq.
* ''Langia'' Endl.
* ''Lecanocarpus'' Nees, T. Nees &amp; Sinning
* ''Lecosia'' Pedersen
* ''Lepiphaia'' Raf.
* ''Lestibondesia'' Rchb.
* ''Lestibudesia'' Thouars
* ''Leucosphaera'' Gilg
* ''Lipandra'' Moq.
* ''Lithophila'' Sw.
* ''Londesia'' Fisch. &amp; C.A. Mey.
* ''Lophocarpus'' Link
* ''Lophoxera'' Raf.
* ''Lopriorea'' Schinz
* ''Maireana'' Moq.
* ''Malacocera'' R.H. Anderson
* ''Manochlamys'' Aellen
* ''Marcelliopsis'' Schinz
* ''Mechowia'' Schinz
* ''Meiomeria'' Standl.
* ''Melanocarpum'' Hook. f.
* ''Mengea'' Schauer
* ''Microcnemum'' Ung.-Sternb.
* ''Microgynoecium'' Hook. f.
* ''Micromonolepis'' Ulbr.
* ''Micropeplis'' Bunge
* ''Mogiphanes'' Mart.
* ''Monolepis'' Schrad.
* ''Montelia'' (Moq.) A. Gray
* ''Morrisiella'' Aellen
* ''Muratina'' Maire
* ''Nanophyton'' Less.
* ''Nelsia'' Schinz
* ''Neobassia'' A.J. Scott
* ''Neobotrydium'' Moldenke
* ''Neocentema'' Schinz
* ''Neopreissia'' Ulbr.
* ''Nevrolis'' Raf.
* ''Ninanga'' Raf.
* ''Nitrophila'' S. Watson
* ''Nitrosalsola'' Tzvelev
* ''Noaea'' Moq.
* ''Nothosaerva'' Wight
* ''Nototrichium'' W.F. Hillebr.
* ''Nucularia'' Batt.
* ''Nyssanthes'' R. Br.
* ''Obione'' Gaertn.
* ''Ofaiston'' Raf.
* ''Omegandra'' G.J. Leach &amp; C.C. Towns.
* ''Oplotheca'' Nutt.
* ''Oreobliton'' Durieu
* ''Orthosporum'' (R. Br.) T. Nees
* ''Osteocarpum'' F. Muell.
* ''Ouret'' Adans.
* ''Oxybasis'' Kar. &amp; Kir.
* ''Pachycornia'' Hook. f.
* ''Pachypharynx'' Aellen
* ''Panderia'' Fisch. &amp; C.A. Mey.
* ''Pandiaka'' (Moq.) Hook. f.
* ''Patellifolia'' A.J. Scott, Ford-Lloyd &amp; J.T. Williams
* ''Pedersenia'' Holub
* ''Pentrius'' Raf.
* ''Petrosimonia'' Bunge
* ''Pfaffia'' Mart.
* ''Philoxerus'' R. Br.
* ''Physandra'' Botsch.
* ''Physogeton'' Jaub. &amp; Spach
* ''Piptoptera'' Bunge
* ''Pityranthus'' Mart.
* ''Pleuropetalum'' Hook. f.
* ''Pleuropterantha'' Franch.
* ''Poechia'' Endl.
* ''Polycnemum'' L.
* ''Polyrhabda'' C.C. Towns.
* ''Proatriplex'' (W.A. Weber) Stutz &amp; G.L. Chu
* ''Pseudocentema'' Chiov.
* ''Pseudodigera'' Chiov.
* ''Pseudogomphrena'' R.E. Fr.
* ''Pseudoplantago'' Suess.
* ''Pseudosericocoma'' Cavaco
* ''Psilodigera'' Suess.
* ''Psilotrichopsis'' C.C. Towns.
* ''Psilotrichum'' Blume
* ''Pterocalyx'' Schrenk
* ''Pterochiton'' Torr. &amp; Frém.
* ''Ptilothus'' Dumort.
* ''Ptilotus'' R. Br.
* ''Pupalia'' Juss.
* ''Quaternella'' Pedersen
* ''Rhagodia'' R. Br.
* ''Rhaphidophyton'' Iljin
* ''Robynsiella'' Suess.
* ''Rodetia'' Moq.
* ''Rosea'' Mart.
* ''Rosifax'' C.C. Towns.
* ''Roubieva'' Moq.
* ''Rovillia'' Bubani
* ''Roycea'' C.A. Gardner
* ''Rumicastrum'' Ulbr.
* ''Salicornia'' L.
* ''Salsola'' L.
* ''Saltia'' R. Br. ex Moq.
* ''Sarcathria'' Raf.
* ''Sarcocornia'' A.J. Scott
* ''Sarratia'' Moq.
* ''Schanginia'' C.A. Mey.
* ''Schoberia'' C.A. Mey.
* ''Sclerobassia'' Ulbr.
* ''Scleroblitum'' Ulbr.
* ''Sclerocalymma'' Asch.
* ''Sclerochlamys'' F. Muell.
* ''Sclerolaena'' R. Br.
* ''Scleropus'' Schrad.
* ''Sclerostegia'' Paul G. Wilson
* ''Sedobassia'' Freitag &amp; G. Kadereit
* ''Seidlitzia'' Bunge ex Boiss.
* ''Senniella'' Aellen
* ''Sericocoma'' Fenzl
* ''Sericocomopsis'' Schinz
* ''Sericoma'' C. Krauss
* ''Sericorema'' (Hook. f.) Lopr.
* ''Sericostachys'' Gilg &amp; Lopr.
* ''Sertuernera'' Mart.
* ''Sevada'' Moq.
* ''Siamosia'' K. Larsen &amp; Pedersen
* ''Soda'' (Dumort.) Fourr.
* ''Spinacia'' L.
* ''Stachyarpagophora'' M. Gómez
* ''Steiremis'' Raf.
* ''Stelligera'' A.J. Scott
* ''Stilbanthus'' Hook. f.
* ''Stutzia'' E.H. Zacharias
* ''Suaeda'' Forssk. ex J.F. Gmel.
* ''Suckleya'' A. Gray
* ''Sukana'' Adans.
* ''Surreya'' R. Masson &amp; G. Kadereit
* ''Sympegma'' Bunge
* ''Syoctonum'' Bernh.
* ''Tecticornia'' Hook. f.
* ''Tegicornia'' Paul G. Wilson
* ''Telanthera'' R. Br.
* ''Teleianthera'' Endl.
* ''Teloxys'' Moq.
* ''Teutliopsis'' (Dumort.) Čelak.
* ''Theleophyton'' (Hook. f.) Moq.
* ''Threlkeldia'' R. Br.
* ''Tidestromia'' Standl.
* ''Traganopsis'' Maire &amp; Wilczek
* ''Traganum'' Delile
* ''Trichinium'' R. Br.
* ''Trichuriella'' Bennet
* ''Trikalis'' Raf.
* ''Uretia'' Raf.
* ''Volkensinia'' Schinz
* ''Vulvaria'' Bubani
* ''Woehleria'' Griseb.
* ''Xeraea'' Kuntze
* ''Xerandra'' Raf.
* ''Xerosiphon'' Turcz.
* ''Xylosalsola'' Tzvelev
* ''Yervamora'' Kuntze
* ''Zuckia'' Standl.

== Jereo koa ==</text>
      <sha1>pz11c9nnoazx2i794joz993xd23fab1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1136697</id>
      <parentid>1136655</parentid>
      <timestamp>2026-04-28T17:48:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Thelezifor</username>
        <id>15140</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>1136697</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12394" sha1="opr9s25vhx9w86xm2a2h7ogplbknmhg" xml:space="preserve">[[Sary:Amaranthus retroflexus full1.jpg|vignette|474x474px|''Amaranthus retroflexus'']]
Ny '''''Amaranthaceae''''' dia fianakavian-javamaniry [[roa ravin-tsimoka]] ao amin' ny filaharana [[Caryophyllales]]. Ahitana karazana 800 mahery izay mitsinjara amin' ny vondron-karazana 75 eo ho eo ity fianakaviana ity. Miseho amin' ny endrika dia [[hazobotry]] na [[zavamaniry ahitra]] izy ireo, izay hita any amin' ny faritra manana toetany antonony sy mafana ary miparitaka be. Ny fianakaviana ''Amaranthaceae'' dia ahitana indrindra ny vondron-karazana ''[[Amaranthus]]'', izay ahitana zavamaniry fanao haingo toy ny ''Amaranthus caudatus'', zavamaniry famboly toy ny ''Beta vulgaris'' subsp. ''vulgaris'' ([[betiravy]]) na [[ahidratsy]], ary koa ny ''[[Salicornia]]'' (ahitana ny [[Salicornia pachystachya|''Salicornia pachystachy''a]] na tombotsamaka), ny ''Spinacia oleracea'' ([[epinara]]) ary ''Beta vulgaris'' (izay tao amin' ny fianakaviana ''[[Chenopodiaceae]]'' taloha).

== Lisitry ny vondron-karazana ==
Inty ny lisitry ny vondron-karazana araka ny ''[[ITIS]]'' &lt;small&gt;(3&lt;/small&gt; &lt;small&gt;Jona 2016)&lt;/small&gt;:

* ''[[Achyranthes]]'' L.
* ''Aerva'' Forssk.
* ''Allenrolfea'' Kuntze
* ''Alternanthera'' Forssk.
* ''[[Amaranthus]]'' L.
* ''Aphanisma'' Nutt. ex Moq.
* ''Arthrocnemum'' Moq.
* ''Atriplex'' L.
* ''Axyris'' L.
* ''Bassia'' All.
* ''[[Beta]]'' L.
* ''Blutaparon'' Raf.
* ''Camphorosma'' L.
* ''[[Celosia]]'' L.
* ''Centrostachys'' Wall.
* ''Chamissoa'' Kunth
* ''Charpentiera'' Gaudich.
* ''Chenopodium'' L.
* ''Corispermum'' L.
* ''Cyathula'' Blume
* ''Cycloloma'' Moq.
* ''Deeringia'' R. Br.
* ''Digera'' Forssk.
* ''Dysphania'' R. Br.
* ''Enchylaena'' R. Br.
* ''Exomis'' Fenzl ex Moq.
* ''Extriplex'' E.H. Zacharias
* ''Froelichia'' Moench
* ''Gomphrena'' L.
* ''Gossypianthus'' Hook.
* ''Grayia'' Hook. &amp; Arn.
* ''Guilleminea'' Kunth
* ''Halimione'' Aellen
* ''Halocnemum'' M. Bieb.
* ''Halogeton'' C.A. Mey.
* ''Hermbstaedtia'' Rchb.
* ''Holmbergia'' Hicken
* ''Iresine'' P. Browne
* ''Kochia'' Roth
* ''Krascheninnikovia'' Gueldenst.
* ''Lithophila'' Sw.
* ''Maireana'' Moq.
* ''Micromonolepis'' Ulbr.
* ''Monolepis'' Schrad.
* ''Nitrophila'' S. Watson
* ''Nototrichium'' (A. Gray) W.F. Hillebr.
* ''Patellifolia'' A.J. Scott, Ford-Lloyd &amp; J.T. Williams
* ''Pfaffia'' Mart.
* ''Philoxerus'' R. Br.
* ''Polycnemum'' L.
* ''Proatriplex'' (W.A. Weber) Stutz &amp; G.L. Chu
* ''Psilotrichum'' Blume
* ''[[Salicornia]]'' L.
* ''Salsola'' L.
* ''Sarcocornia'' A.J. Scott
* ''[[Spinacia]]'' L.
* ''Stutzia'' E.H. Zacharias
* ''Suaeda'' Forssk. ex J.F. Gmel.
* ''Suckleya'' A. Gray
* ''Tidestromia'' Standl.

Inty ny lisitry ny vondron-karazana araka ny ''[[Tropicos]]'' &lt;small&gt;(3&lt;/small&gt; &lt;small&gt;Jona 2016)&lt;/small&gt; (fampitandremana: ity dia lisitra manta izay mety misy teny mitovy hevitra):

* ''Acanthochiton'' Torr.
* ''Achyrantes'' L.
* ''[[Achyranthes]]'' L.
* ''Achyropsis'' (Moq.) Benth. &amp; Hook. f.
* ''Acnida'' L.
* ''Acnide'' Mitch.
* ''Acroglochin'' Schrad.
* ''Adoceton'' Raf.
* ''Adoketon'' Raf.
* ''Aellenia'' Ulbr.
* ''Aerua'' Juss.
* ''Aerva'' Forssk.
* ''Agathophora'' (Fenzl) Bunge
* ''Agathophytum'' Moq.
* ''Agriophyllum'' M. Bieb.
* ''Albersia'' Kunth
* ''Alexandra'' Bunge
* ''Allaganthera'' Mart.
* ''Allemania'' Endl.
* ''Allenrolfea'' Kuntze
* ''Allmania'' R. Br. ex Wight
* ''Allmaniopsis'' Suess.
* ''Allochlamys'' Moq.
* ''Alternanthera'' Forssk.
* ''Amarantellus'' Speg.
* ''Amarantesia'' Regel
* ''Amaranthoides'' Mill.
* ''Amaranthus'' L.
* ''Amblogyna'' Raf.
* ''Ambrina'' Spach
* ''Amorgine'' Raf.
* ''Anabasis'' L.
* ''Anisacantha'' R. Br.
* ''Anserina'' Dumort.
* ''Anthochlamys'' Fenzl
* ''Aphanisma'' Nutt. ex Moq.
* ''Apterantha'' C.H. Wright
* ''Archiatriplex'' G.L. Chu
* ''Argyrostachys'' Lopr.
* ''Armola'' (Kirschl.) Friche-Joset &amp; Montandon
* ''Arthraerua'' (Kuntze) Schinz
* ''Arthrocnemum'' Moq.
* ''Arthrophytum'' Schrenk
* ''Arthrotrichum'' F. Muell.
* ''Atriplex'' L.
* ''Austrobassia'' Ulbr.
* ''Axyris'' L.
* ''Babbagia'' F. Muell.
* ''Bajan'' Adans.
* ''Baolia'' H.W. Kung &amp; G.L. Chu
* ''Bassia'' All.
* ''Belowia'' Moq.
* ''Belutta'' Raf.
* ''Berzelia'' Mart.
* ''Beta'' L.
* ''Bienertia'' Bunge ex Boiss.
* ''Blackiella'' Aellen
* ''Blitanthus'' Rchb.
* ''Bliton'' Adans.
* ''Blitum'' L.
* ''Blutaparon'' Raf.
* ''Borith'' Adans.
* ''Borsczowia'' Bunge
* ''Bosea'' L.
* ''Bosia'' Mill.
* ''Botrydium'' Spach
* ''Brachylepis'' C.A. Mey. ex Ledeb.
* ''Bragantia'' Vand.
* ''Brandesia'' Mart.
* ''Brayulinea'' Small
* ''Brezia'' Moq.
* ''Cadelari'' Adans.
* ''Cadelaria'' Raf.
* ''Calicorema'' Hook. f.
* ''Calvelia'' Moq.
* ''Camphorata'' Zinn
* ''Camphorosma'' L.
* ''Caroxylon'' Thunb.
* ''Caspia'' Galushko
* ''Celosia'' L.
* ''Centema'' Hook. f.
* ''Centemopsis'' Schinz
* ''Centrostachys'' Wall.
* ''Ceratocarpus'' L.
* ''Ceratospermum'' Pers.
* ''Chamissoa'' Kunth
* ''Charpentiera'' Gaudich.
* ''Chenolea'' Thunb.
* ''Chenoleoides'' (Ulbr.) Botsch.
* ''Chenopodina'' (Moq.) Moq.
* ''Chenopodium'' L.
* ''Chionothrix'' Hook. f.
* ''Chlamyphorus'' Klatt
* ''Chnoanthus'' Phil.
* ''Choriptera'' Botsch.
* ''Cladostachys'' D. Don
* ''Climacoptera'' Botsch.
* ''Cocchia'' Boehm.
* ''Cochliospermum'' Lag.
* ''Codivalia'' Raf.
* ''Coilocarpus'' Domin
* ''Coilosperma'' Raf.
* ''Coluppa'' Adans.
* ''Comphrena'' Aubl.
* ''Copianthus'' Hill
* ''Corispermum'' L.
* ''Cornulaca'' Delile
* ''Cremnophyton'' Brullo &amp; Pavone
* ''Crucita'' L.
* ''Cruzita'' L.
* ''Cyathobasis'' Aellen
* ''Cyathula'' Blume
* ''Cycloloma'' Moq.
* ''Cyphocarpa'' Lopr.
* ''Cyrilwhitea'' Ising
* ''Darniella'' Maire &amp; Weiller
* ''Dasycalyx'' F. Muell.
* ''Dasysphaera'' Volkens ex Gilg
* ''Deeringia'' R. Br.
* ''Dendroportulaca'' Eggli
* ''Desmochaeta'' DC.
* ''Dicraurus'' Hook. f.
* ''Dicrurus'' Post &amp; Kuntze
* ''Didymanthus'' Endl.
* ''Digera'' Forssk.
* ''Dimeiandra'' Raf.
* ''Dimeianthus'' Raf.
* ''Diotis'' Schreb.
* ''Dipteranthemum'' F. Muell.
* ''Dissocarpus'' F. Muell.
* ''Duriala'' (R.H. Anderson) Ulbr.
* ''Dysphania'' R. Br.
* ''Echinopsilon'' Moq.
* ''Eclotoripa'' Raf.
* ''Einadia'' Raf.
* ''Enchylaena'' R. Br.
* ''Eremochion'' Gilli
* ''Eremophea'' Paul G. Wilson
* ''Eremosemium'' Greene
* ''Eriochiton'' (R.H. Anderson) A.J. Scott
* ''Eriostylos'' C.C. Towns.
* ''Esfandiaria'' Charif &amp; Aellen
* ''Eurotia'' Adans.
* ''Euxolus'' Raf.
* ''Everion'' Raf.
* ''Exomis'' Fenzl ex Moq.
* ''Extriplex'' E.H. Zacharias
* ''Fadenia'' Aellen &amp; C.C. Towns.
* ''Fredolia'' (Coss. &amp; Durieu ex Bunge) Ulbr.
* ''Fremontia'' Torr.
* ''Froehlichia'' Endl.
* ''Froelichia'' Moench
* ''Froelichiella'' R.E. Fr.
* ''Galliaria'' Bubani
* ''Gamanthus'' Bunge
* ''Gandola'' Raf.
* ''Girgensohnia'' Bunge ex Fenzl
* ''Glomeraria'' Cav.
* ''Goerziella'' Urb.
* ''Gomotriche'' Turcz.
* ''Gomphraena'' Jacq.
* ''Gomphrena'' L.
* ''Goniotriche'' Turcz.
* ''Gonufas'' Raf.
* ''Gossypianthus'' Hook.
* ''Grayia'' Hook. &amp; Arn.
* ''Gromphaena'' St.-Lager
* ''Grubovia'' Freitag &amp; G. Kadereit
* ''Guilleminea'' Kunth
* ''Gyroptera'' Botsch.
* ''Hablitzia'' M. Bieb.
* ''Halanthium'' K. Koch
* ''Halarchon'' Bunge
* ''Halimione'' Aellen
* ''Halimocnemis'' C.A. Mey.
* ''Halimocnemum'' Lindemann
* ''Halocharis'' Moq.
* ''Halocnemum'' M. Bieb.
* ''Halogeton'' C.A. Mey.
* ''Halopeplis'' Bunge ex Ung.-Sternb.
* ''Halosarcia'' Paul G. Wilson
* ''Halostachys'' C.A. Mey. ex Schrenk
* ''Halothamnus'' Jaub. &amp; Spach
* ''Halotis'' Bunge
* ''Haloxanthium'' Ulbr.
* ''Haloxylon'' Bunge
* ''Hammada'' Iljin
* ''Hebanthe'' Mart.
* ''Hebanthodes'' Pedersen
* ''Hebeanthe'' Rchb.
* ''Helicilla'' Moq.
* ''Hemichroa'' R. Br.
* ''Hemisteirus'' F. Muell.
* ''Henonia'' Moq.
* ''Herbstia'' Sohmer
* ''Hermbstaedtia'' Rchb.
* ''Hermstaedtia'' Steud.
* ''Heterostachys'' Ung.-Sternb.
* ''Holmbergia'' Hicken
* ''Hoplotheca'' Spreng.
* ''Horaninovia'' Fisch. &amp; C.A. Mey.
* ''Hyparete'' Raf.
* ''Hypocylix'' Woł.
* ''Iljinia'' Korovin ex Iljin
* ''Indobanalia'' A.N. Henry &amp; B. Roy
* ''Ireneis'' Moq.
* ''Irenella'' Suess.
* ''Iresine'' P. Browne
* ''Isgarum'' Raf.
* ''Kali'' Mill.
* ''Kalidiopsis'' Aellen
* ''Kalidium'' Moq.
* ''Kentropsis'' Moq.
* ''Kirilowia'' Bunge
* ''Kochia'' Roth
* ''Kranikofa'' Raf.
* ''Krascheninnikovia'' Gueldenst.
* ''Krasnikovia'' Raf.
* ''Lagenantha'' Chiov.
* ''Lagrezia'' Moq.
* ''Langia'' Endl.
* ''Lecanocarpus'' Nees, T. Nees &amp; Sinning
* ''Lecosia'' Pedersen
* ''Lepiphaia'' Raf.
* ''Lestibondesia'' Rchb.
* ''Lestibudesia'' Thouars
* ''Leucosphaera'' Gilg
* ''Lipandra'' Moq.
* ''Lithophila'' Sw.
* ''Londesia'' Fisch. &amp; C.A. Mey.
* ''Lophocarpus'' Link
* ''Lophoxera'' Raf.
* ''Lopriorea'' Schinz
* ''Maireana'' Moq.
* ''Malacocera'' R.H. Anderson
* ''Manochlamys'' Aellen
* ''Marcelliopsis'' Schinz
* ''Mechowia'' Schinz
* ''Meiomeria'' Standl.
* ''Melanocarpum'' Hook. f.
* ''Mengea'' Schauer
* ''Microcnemum'' Ung.-Sternb.
* ''Microgynoecium'' Hook. f.
* ''Micromonolepis'' Ulbr.
* ''Micropeplis'' Bunge
* ''Mogiphanes'' Mart.
* ''Monolepis'' Schrad.
* ''Montelia'' (Moq.) A. Gray
* ''Morrisiella'' Aellen
* ''Muratina'' Maire
* ''Nanophyton'' Less.
* ''Nelsia'' Schinz
* ''Neobassia'' A.J. Scott
* ''Neobotrydium'' Moldenke
* ''Neocentema'' Schinz
* ''Neopreissia'' Ulbr.
* ''Nevrolis'' Raf.
* ''Ninanga'' Raf.
* ''Nitrophila'' S. Watson
* ''Nitrosalsola'' Tzvelev
* ''Noaea'' Moq.
* ''Nothosaerva'' Wight
* ''Nototrichium'' W.F. Hillebr.
* ''Nucularia'' Batt.
* ''Nyssanthes'' R. Br.
* ''Obione'' Gaertn.
* ''Ofaiston'' Raf.
* ''Omegandra'' G.J. Leach &amp; C.C. Towns.
* ''Oplotheca'' Nutt.
* ''Oreobliton'' Durieu
* ''Orthosporum'' (R. Br.) T. Nees
* ''Osteocarpum'' F. Muell.
* ''Ouret'' Adans.
* ''Oxybasis'' Kar. &amp; Kir.
* ''Pachycornia'' Hook. f.
* ''Pachypharynx'' Aellen
* ''Panderia'' Fisch. &amp; C.A. Mey.
* ''Pandiaka'' (Moq.) Hook. f.
* ''Patellifolia'' A.J. Scott, Ford-Lloyd &amp; J.T. Williams
* ''Pedersenia'' Holub
* ''Pentrius'' Raf.
* ''Petrosimonia'' Bunge
* ''Pfaffia'' Mart.
* ''Philoxerus'' R. Br.
* ''Physandra'' Botsch.
* ''Physogeton'' Jaub. &amp; Spach
* ''Piptoptera'' Bunge
* ''Pityranthus'' Mart.
* ''Pleuropetalum'' Hook. f.
* ''Pleuropterantha'' Franch.
* ''Poechia'' Endl.
* ''Polycnemum'' L.
* ''Polyrhabda'' C.C. Towns.
* ''Proatriplex'' (W.A. Weber) Stutz &amp; G.L. Chu
* ''Pseudocentema'' Chiov.
* ''Pseudodigera'' Chiov.
* ''Pseudogomphrena'' R.E. Fr.
* ''Pseudoplantago'' Suess.
* ''Pseudosericocoma'' Cavaco
* ''Psilodigera'' Suess.
* ''Psilotrichopsis'' C.C. Towns.
* ''Psilotrichum'' Blume
* ''Pterocalyx'' Schrenk
* ''Pterochiton'' Torr. &amp; Frém.
* ''Ptilothus'' Dumort.
* ''Ptilotus'' R. Br.
* ''Pupalia'' Juss.
* ''Quaternella'' Pedersen
* ''Rhagodia'' R. Br.
* ''Rhaphidophyton'' Iljin
* ''Robynsiella'' Suess.
* ''Rodetia'' Moq.
* ''Rosea'' Mart.
* ''Rosifax'' C.C. Towns.
* ''Roubieva'' Moq.
* ''Rovillia'' Bubani
* ''Roycea'' C.A. Gardner
* ''Rumicastrum'' Ulbr.
* ''Salicornia'' L.
* ''Salsola'' L.
* ''Saltia'' R. Br. ex Moq.
* ''Sarcathria'' Raf.
* ''Sarcocornia'' A.J. Scott
* ''Sarratia'' Moq.
* ''Schanginia'' C.A. Mey.
* ''Schoberia'' C.A. Mey.
* ''Sclerobassia'' Ulbr.
* ''Scleroblitum'' Ulbr.
* ''Sclerocalymma'' Asch.
* ''Sclerochlamys'' F. Muell.
* ''Sclerolaena'' R. Br.
* ''Scleropus'' Schrad.
* ''Sclerostegia'' Paul G. Wilson
* ''Sedobassia'' Freitag &amp; G. Kadereit
* ''Seidlitzia'' Bunge ex Boiss.
* ''Senniella'' Aellen
* ''Sericocoma'' Fenzl
* ''Sericocomopsis'' Schinz
* ''Sericoma'' C. Krauss
* ''Sericorema'' (Hook. f.) Lopr.
* ''Sericostachys'' Gilg &amp; Lopr.
* ''Sertuernera'' Mart.
* ''Sevada'' Moq.
* ''Siamosia'' K. Larsen &amp; Pedersen
* ''Soda'' (Dumort.) Fourr.
* ''Spinacia'' L.
* ''Stachyarpagophora'' M. Gómez
* ''Steiremis'' Raf.
* ''Stelligera'' A.J. Scott
* ''Stilbanthus'' Hook. f.
* ''Stutzia'' E.H. Zacharias
* ''Suaeda'' Forssk. ex J.F. Gmel.
* ''Suckleya'' A. Gray
* ''Sukana'' Adans.
* ''Surreya'' R. Masson &amp; G. Kadereit
* ''Sympegma'' Bunge
* ''Syoctonum'' Bernh.
* ''Tecticornia'' Hook. f.
* ''Tegicornia'' Paul G. Wilson
* ''Telanthera'' R. Br.
* ''Teleianthera'' Endl.
* ''Teloxys'' Moq.
* ''Teutliopsis'' (Dumort.) Čelak.
* ''Theleophyton'' (Hook. f.) Moq.
* ''Threlkeldia'' R. Br.
* ''Tidestromia'' Standl.
* ''Traganopsis'' Maire &amp; Wilczek
* ''Traganum'' Delile
* ''Trichinium'' R. Br.
* ''Trichuriella'' Bennet
* ''Trikalis'' Raf.
* ''Uretia'' Raf.
* ''Volkensinia'' Schinz
* ''Vulvaria'' Bubani
* ''Woehleria'' Griseb.
* ''Xeraea'' Kuntze
* ''Xerandra'' Raf.
* ''Xerosiphon'' Turcz.
* ''Xylosalsola'' Tzvelev
* ''Yervamora'' Kuntze
* ''Zuckia'' Standl.

== Jereo koa ==</text>
      <sha1>opr9s25vhx9w86xm2a2h7ogplbknmhg</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1136703</id>
      <parentid>1136697</parentid>
      <timestamp>2026-04-28T17:57:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Thelezifor</username>
        <id>15140</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>1136703</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12394" sha1="do6p21pmucs4xkqgfn27l2g6fggs07w" xml:space="preserve">[[Sary:Amaranthus retroflexus full1.jpg|vignette|436x436px|''Amaranthus retroflexus'']]
Ny '''''Amaranthaceae''''' dia fianakavian-javamaniry [[roa ravin-tsimoka]] ao amin' ny filaharana [[Caryophyllales]]. Ahitana karazana 800 mahery izay mitsinjara amin' ny vondron-karazana 75 eo ho eo ity fianakaviana ity. Miseho amin' ny endrika dia [[hazobotry]] na [[zavamaniry ahitra]] izy ireo, izay hita any amin' ny faritra manana toetany antonony sy mafana ary miparitaka be. Ny fianakaviana ''Amaranthaceae'' dia ahitana indrindra ny vondron-karazana ''[[Amaranthus]]'', izay ahitana zavamaniry fanao haingo toy ny ''Amaranthus caudatus'', zavamaniry famboly toy ny ''Beta vulgaris'' subsp. ''vulgaris'' ([[betiravy]]) na [[ahidratsy]], ary koa ny ''[[Salicornia]]'' (ahitana ny [[Salicornia pachystachya|''Salicornia pachystachy''a]] na tombotsamaka), ny ''Spinacia oleracea'' ([[epinara]]) ary ''Beta vulgaris'' (izay tao amin' ny fianakaviana ''[[Chenopodiaceae]]'' taloha).

== Lisitry ny vondron-karazana ==
Inty ny lisitry ny vondron-karazana araka ny ''[[ITIS]]'' &lt;small&gt;(3&lt;/small&gt; &lt;small&gt;Jona 2016)&lt;/small&gt;:

* ''[[Achyranthes]]'' L.
* ''Aerva'' Forssk.
* ''Allenrolfea'' Kuntze
* ''Alternanthera'' Forssk.
* ''[[Amaranthus]]'' L.
* ''Aphanisma'' Nutt. ex Moq.
* ''Arthrocnemum'' Moq.
* ''Atriplex'' L.
* ''Axyris'' L.
* ''Bassia'' All.
* ''[[Beta]]'' L.
* ''Blutaparon'' Raf.
* ''Camphorosma'' L.
* ''[[Celosia]]'' L.
* ''Centrostachys'' Wall.
* ''Chamissoa'' Kunth
* ''Charpentiera'' Gaudich.
* ''Chenopodium'' L.
* ''Corispermum'' L.
* ''Cyathula'' Blume
* ''Cycloloma'' Moq.
* ''Deeringia'' R. Br.
* ''Digera'' Forssk.
* ''Dysphania'' R. Br.
* ''Enchylaena'' R. Br.
* ''Exomis'' Fenzl ex Moq.
* ''Extriplex'' E.H. Zacharias
* ''Froelichia'' Moench
* ''Gomphrena'' L.
* ''Gossypianthus'' Hook.
* ''Grayia'' Hook. &amp; Arn.
* ''Guilleminea'' Kunth
* ''Halimione'' Aellen
* ''Halocnemum'' M. Bieb.
* ''Halogeton'' C.A. Mey.
* ''Hermbstaedtia'' Rchb.
* ''Holmbergia'' Hicken
* ''Iresine'' P. Browne
* ''Kochia'' Roth
* ''Krascheninnikovia'' Gueldenst.
* ''Lithophila'' Sw.
* ''Maireana'' Moq.
* ''Micromonolepis'' Ulbr.
* ''Monolepis'' Schrad.
* ''Nitrophila'' S. Watson
* ''Nototrichium'' (A. Gray) W.F. Hillebr.
* ''Patellifolia'' A.J. Scott, Ford-Lloyd &amp; J.T. Williams
* ''Pfaffia'' Mart.
* ''Philoxerus'' R. Br.
* ''Polycnemum'' L.
* ''Proatriplex'' (W.A. Weber) Stutz &amp; G.L. Chu
* ''Psilotrichum'' Blume
* ''[[Salicornia]]'' L.
* ''Salsola'' L.
* ''Sarcocornia'' A.J. Scott
* ''[[Spinacia]]'' L.
* ''Stutzia'' E.H. Zacharias
* ''Suaeda'' Forssk. ex J.F. Gmel.
* ''Suckleya'' A. Gray
* ''Tidestromia'' Standl.

Inty ny lisitry ny vondron-karazana araka ny ''[[Tropicos]]'' &lt;small&gt;(3&lt;/small&gt; &lt;small&gt;Jona 2016)&lt;/small&gt; (fampitandremana: ity dia lisitra manta izay mety misy teny mitovy hevitra):

* ''Acanthochiton'' Torr.
* ''Achyrantes'' L.
* ''[[Achyranthes]]'' L.
* ''Achyropsis'' (Moq.) Benth. &amp; Hook. f.
* ''Acnida'' L.
* ''Acnide'' Mitch.
* ''Acroglochin'' Schrad.
* ''Adoceton'' Raf.
* ''Adoketon'' Raf.
* ''Aellenia'' Ulbr.
* ''Aerua'' Juss.
* ''Aerva'' Forssk.
* ''Agathophora'' (Fenzl) Bunge
* ''Agathophytum'' Moq.
* ''Agriophyllum'' M. Bieb.
* ''Albersia'' Kunth
* ''Alexandra'' Bunge
* ''Allaganthera'' Mart.
* ''Allemania'' Endl.
* ''Allenrolfea'' Kuntze
* ''Allmania'' R. Br. ex Wight
* ''Allmaniopsis'' Suess.
* ''Allochlamys'' Moq.
* ''Alternanthera'' Forssk.
* ''Amarantellus'' Speg.
* ''Amarantesia'' Regel
* ''Amaranthoides'' Mill.
* ''Amaranthus'' L.
* ''Amblogyna'' Raf.
* ''Ambrina'' Spach
* ''Amorgine'' Raf.
* ''Anabasis'' L.
* ''Anisacantha'' R. Br.
* ''Anserina'' Dumort.
* ''Anthochlamys'' Fenzl
* ''Aphanisma'' Nutt. ex Moq.
* ''Apterantha'' C.H. Wright
* ''Archiatriplex'' G.L. Chu
* ''Argyrostachys'' Lopr.
* ''Armola'' (Kirschl.) Friche-Joset &amp; Montandon
* ''Arthraerua'' (Kuntze) Schinz
* ''Arthrocnemum'' Moq.
* ''Arthrophytum'' Schrenk
* ''Arthrotrichum'' F. Muell.
* ''Atriplex'' L.
* ''Austrobassia'' Ulbr.
* ''Axyris'' L.
* ''Babbagia'' F. Muell.
* ''Bajan'' Adans.
* ''Baolia'' H.W. Kung &amp; G.L. Chu
* ''Bassia'' All.
* ''Belowia'' Moq.
* ''Belutta'' Raf.
* ''Berzelia'' Mart.
* ''Beta'' L.
* ''Bienertia'' Bunge ex Boiss.
* ''Blackiella'' Aellen
* ''Blitanthus'' Rchb.
* ''Bliton'' Adans.
* ''Blitum'' L.
* ''Blutaparon'' Raf.
* ''Borith'' Adans.
* ''Borsczowia'' Bunge
* ''Bosea'' L.
* ''Bosia'' Mill.
* ''Botrydium'' Spach
* ''Brachylepis'' C.A. Mey. ex Ledeb.
* ''Bragantia'' Vand.
* ''Brandesia'' Mart.
* ''Brayulinea'' Small
* ''Brezia'' Moq.
* ''Cadelari'' Adans.
* ''Cadelaria'' Raf.
* ''Calicorema'' Hook. f.
* ''Calvelia'' Moq.
* ''Camphorata'' Zinn
* ''Camphorosma'' L.
* ''Caroxylon'' Thunb.
* ''Caspia'' Galushko
* ''Celosia'' L.
* ''Centema'' Hook. f.
* ''Centemopsis'' Schinz
* ''Centrostachys'' Wall.
* ''Ceratocarpus'' L.
* ''Ceratospermum'' Pers.
* ''Chamissoa'' Kunth
* ''Charpentiera'' Gaudich.
* ''Chenolea'' Thunb.
* ''Chenoleoides'' (Ulbr.) Botsch.
* ''Chenopodina'' (Moq.) Moq.
* ''Chenopodium'' L.
* ''Chionothrix'' Hook. f.
* ''Chlamyphorus'' Klatt
* ''Chnoanthus'' Phil.
* ''Choriptera'' Botsch.
* ''Cladostachys'' D. Don
* ''Climacoptera'' Botsch.
* ''Cocchia'' Boehm.
* ''Cochliospermum'' Lag.
* ''Codivalia'' Raf.
* ''Coilocarpus'' Domin
* ''Coilosperma'' Raf.
* ''Coluppa'' Adans.
* ''Comphrena'' Aubl.
* ''Copianthus'' Hill
* ''Corispermum'' L.
* ''Cornulaca'' Delile
* ''Cremnophyton'' Brullo &amp; Pavone
* ''Crucita'' L.
* ''Cruzita'' L.
* ''Cyathobasis'' Aellen
* ''Cyathula'' Blume
* ''Cycloloma'' Moq.
* ''Cyphocarpa'' Lopr.
* ''Cyrilwhitea'' Ising
* ''Darniella'' Maire &amp; Weiller
* ''Dasycalyx'' F. Muell.
* ''Dasysphaera'' Volkens ex Gilg
* ''Deeringia'' R. Br.
* ''Dendroportulaca'' Eggli
* ''Desmochaeta'' DC.
* ''Dicraurus'' Hook. f.
* ''Dicrurus'' Post &amp; Kuntze
* ''Didymanthus'' Endl.
* ''Digera'' Forssk.
* ''Dimeiandra'' Raf.
* ''Dimeianthus'' Raf.
* ''Diotis'' Schreb.
* ''Dipteranthemum'' F. Muell.
* ''Dissocarpus'' F. Muell.
* ''Duriala'' (R.H. Anderson) Ulbr.
* ''Dysphania'' R. Br.
* ''Echinopsilon'' Moq.
* ''Eclotoripa'' Raf.
* ''Einadia'' Raf.
* ''Enchylaena'' R. Br.
* ''Eremochion'' Gilli
* ''Eremophea'' Paul G. Wilson
* ''Eremosemium'' Greene
* ''Eriochiton'' (R.H. Anderson) A.J. Scott
* ''Eriostylos'' C.C. Towns.
* ''Esfandiaria'' Charif &amp; Aellen
* ''Eurotia'' Adans.
* ''Euxolus'' Raf.
* ''Everion'' Raf.
* ''Exomis'' Fenzl ex Moq.
* ''Extriplex'' E.H. Zacharias
* ''Fadenia'' Aellen &amp; C.C. Towns.
* ''Fredolia'' (Coss. &amp; Durieu ex Bunge) Ulbr.
* ''Fremontia'' Torr.
* ''Froehlichia'' Endl.
* ''Froelichia'' Moench
* ''Froelichiella'' R.E. Fr.
* ''Galliaria'' Bubani
* ''Gamanthus'' Bunge
* ''Gandola'' Raf.
* ''Girgensohnia'' Bunge ex Fenzl
* ''Glomeraria'' Cav.
* ''Goerziella'' Urb.
* ''Gomotriche'' Turcz.
* ''Gomphraena'' Jacq.
* ''Gomphrena'' L.
* ''Goniotriche'' Turcz.
* ''Gonufas'' Raf.
* ''Gossypianthus'' Hook.
* ''Grayia'' Hook. &amp; Arn.
* ''Gromphaena'' St.-Lager
* ''Grubovia'' Freitag &amp; G. Kadereit
* ''Guilleminea'' Kunth
* ''Gyroptera'' Botsch.
* ''Hablitzia'' M. Bieb.
* ''Halanthium'' K. Koch
* ''Halarchon'' Bunge
* ''Halimione'' Aellen
* ''Halimocnemis'' C.A. Mey.
* ''Halimocnemum'' Lindemann
* ''Halocharis'' Moq.
* ''Halocnemum'' M. Bieb.
* ''Halogeton'' C.A. Mey.
* ''Halopeplis'' Bunge ex Ung.-Sternb.
* ''Halosarcia'' Paul G. Wilson
* ''Halostachys'' C.A. Mey. ex Schrenk
* ''Halothamnus'' Jaub. &amp; Spach
* ''Halotis'' Bunge
* ''Haloxanthium'' Ulbr.
* ''Haloxylon'' Bunge
* ''Hammada'' Iljin
* ''Hebanthe'' Mart.
* ''Hebanthodes'' Pedersen
* ''Hebeanthe'' Rchb.
* ''Helicilla'' Moq.
* ''Hemichroa'' R. Br.
* ''Hemisteirus'' F. Muell.
* ''Henonia'' Moq.
* ''Herbstia'' Sohmer
* ''Hermbstaedtia'' Rchb.
* ''Hermstaedtia'' Steud.
* ''Heterostachys'' Ung.-Sternb.
* ''Holmbergia'' Hicken
* ''Hoplotheca'' Spreng.
* ''Horaninovia'' Fisch. &amp; C.A. Mey.
* ''Hyparete'' Raf.
* ''Hypocylix'' Woł.
* ''Iljinia'' Korovin ex Iljin
* ''Indobanalia'' A.N. Henry &amp; B. Roy
* ''Ireneis'' Moq.
* ''Irenella'' Suess.
* ''Iresine'' P. Browne
* ''Isgarum'' Raf.
* ''Kali'' Mill.
* ''Kalidiopsis'' Aellen
* ''Kalidium'' Moq.
* ''Kentropsis'' Moq.
* ''Kirilowia'' Bunge
* ''Kochia'' Roth
* ''Kranikofa'' Raf.
* ''Krascheninnikovia'' Gueldenst.
* ''Krasnikovia'' Raf.
* ''Lagenantha'' Chiov.
* ''Lagrezia'' Moq.
* ''Langia'' Endl.
* ''Lecanocarpus'' Nees, T. Nees &amp; Sinning
* ''Lecosia'' Pedersen
* ''Lepiphaia'' Raf.
* ''Lestibondesia'' Rchb.
* ''Lestibudesia'' Thouars
* ''Leucosphaera'' Gilg
* ''Lipandra'' Moq.
* ''Lithophila'' Sw.
* ''Londesia'' Fisch. &amp; C.A. Mey.
* ''Lophocarpus'' Link
* ''Lophoxera'' Raf.
* ''Lopriorea'' Schinz
* ''Maireana'' Moq.
* ''Malacocera'' R.H. Anderson
* ''Manochlamys'' Aellen
* ''Marcelliopsis'' Schinz
* ''Mechowia'' Schinz
* ''Meiomeria'' Standl.
* ''Melanocarpum'' Hook. f.
* ''Mengea'' Schauer
* ''Microcnemum'' Ung.-Sternb.
* ''Microgynoecium'' Hook. f.
* ''Micromonolepis'' Ulbr.
* ''Micropeplis'' Bunge
* ''Mogiphanes'' Mart.
* ''Monolepis'' Schrad.
* ''Montelia'' (Moq.) A. Gray
* ''Morrisiella'' Aellen
* ''Muratina'' Maire
* ''Nanophyton'' Less.
* ''Nelsia'' Schinz
* ''Neobassia'' A.J. Scott
* ''Neobotrydium'' Moldenke
* ''Neocentema'' Schinz
* ''Neopreissia'' Ulbr.
* ''Nevrolis'' Raf.
* ''Ninanga'' Raf.
* ''Nitrophila'' S. Watson
* ''Nitrosalsola'' Tzvelev
* ''Noaea'' Moq.
* ''Nothosaerva'' Wight
* ''Nototrichium'' W.F. Hillebr.
* ''Nucularia'' Batt.
* ''Nyssanthes'' R. Br.
* ''Obione'' Gaertn.
* ''Ofaiston'' Raf.
* ''Omegandra'' G.J. Leach &amp; C.C. Towns.
* ''Oplotheca'' Nutt.
* ''Oreobliton'' Durieu
* ''Orthosporum'' (R. Br.) T. Nees
* ''Osteocarpum'' F. Muell.
* ''Ouret'' Adans.
* ''Oxybasis'' Kar. &amp; Kir.
* ''Pachycornia'' Hook. f.
* ''Pachypharynx'' Aellen
* ''Panderia'' Fisch. &amp; C.A. Mey.
* ''Pandiaka'' (Moq.) Hook. f.
* ''Patellifolia'' A.J. Scott, Ford-Lloyd &amp; J.T. Williams
* ''Pedersenia'' Holub
* ''Pentrius'' Raf.
* ''Petrosimonia'' Bunge
* ''Pfaffia'' Mart.
* ''Philoxerus'' R. Br.
* ''Physandra'' Botsch.
* ''Physogeton'' Jaub. &amp; Spach
* ''Piptoptera'' Bunge
* ''Pityranthus'' Mart.
* ''Pleuropetalum'' Hook. f.
* ''Pleuropterantha'' Franch.
* ''Poechia'' Endl.
* ''Polycnemum'' L.
* ''Polyrhabda'' C.C. Towns.
* ''Proatriplex'' (W.A. Weber) Stutz &amp; G.L. Chu
* ''Pseudocentema'' Chiov.
* ''Pseudodigera'' Chiov.
* ''Pseudogomphrena'' R.E. Fr.
* ''Pseudoplantago'' Suess.
* ''Pseudosericocoma'' Cavaco
* ''Psilodigera'' Suess.
* ''Psilotrichopsis'' C.C. Towns.
* ''Psilotrichum'' Blume
* ''Pterocalyx'' Schrenk
* ''Pterochiton'' Torr. &amp; Frém.
* ''Ptilothus'' Dumort.
* ''Ptilotus'' R. Br.
* ''Pupalia'' Juss.
* ''Quaternella'' Pedersen
* ''Rhagodia'' R. Br.
* ''Rhaphidophyton'' Iljin
* ''Robynsiella'' Suess.
* ''Rodetia'' Moq.
* ''Rosea'' Mart.
* ''Rosifax'' C.C. Towns.
* ''Roubieva'' Moq.
* ''Rovillia'' Bubani
* ''Roycea'' C.A. Gardner
* ''Rumicastrum'' Ulbr.
* ''Salicornia'' L.
* ''Salsola'' L.
* ''Saltia'' R. Br. ex Moq.
* ''Sarcathria'' Raf.
* ''Sarcocornia'' A.J. Scott
* ''Sarratia'' Moq.
* ''Schanginia'' C.A. Mey.
* ''Schoberia'' C.A. Mey.
* ''Sclerobassia'' Ulbr.
* ''Scleroblitum'' Ulbr.
* ''Sclerocalymma'' Asch.
* ''Sclerochlamys'' F. Muell.
* ''Sclerolaena'' R. Br.
* ''Scleropus'' Schrad.
* ''Sclerostegia'' Paul G. Wilson
* ''Sedobassia'' Freitag &amp; G. Kadereit
* ''Seidlitzia'' Bunge ex Boiss.
* ''Senniella'' Aellen
* ''Sericocoma'' Fenzl
* ''Sericocomopsis'' Schinz
* ''Sericoma'' C. Krauss
* ''Sericorema'' (Hook. f.) Lopr.
* ''Sericostachys'' Gilg &amp; Lopr.
* ''Sertuernera'' Mart.
* ''Sevada'' Moq.
* ''Siamosia'' K. Larsen &amp; Pedersen
* ''Soda'' (Dumort.) Fourr.
* ''Spinacia'' L.
* ''Stachyarpagophora'' M. Gómez
* ''Steiremis'' Raf.
* ''Stelligera'' A.J. Scott
* ''Stilbanthus'' Hook. f.
* ''Stutzia'' E.H. Zacharias
* ''Suaeda'' Forssk. ex J.F. Gmel.
* ''Suckleya'' A. Gray
* ''Sukana'' Adans.
* ''Surreya'' R. Masson &amp; G. Kadereit
* ''Sympegma'' Bunge
* ''Syoctonum'' Bernh.
* ''Tecticornia'' Hook. f.
* ''Tegicornia'' Paul G. Wilson
* ''Telanthera'' R. Br.
* ''Teleianthera'' Endl.
* ''Teloxys'' Moq.
* ''Teutliopsis'' (Dumort.) Čelak.
* ''Theleophyton'' (Hook. f.) Moq.
* ''Threlkeldia'' R. Br.
* ''Tidestromia'' Standl.
* ''Traganopsis'' Maire &amp; Wilczek
* ''Traganum'' Delile
* ''Trichinium'' R. Br.
* ''Trichuriella'' Bennet
* ''Trikalis'' Raf.
* ''Uretia'' Raf.
* ''Volkensinia'' Schinz
* ''Vulvaria'' Bubani
* ''Woehleria'' Griseb.
* ''Xeraea'' Kuntze
* ''Xerandra'' Raf.
* ''Xerosiphon'' Turcz.
* ''Xylosalsola'' Tzvelev
* ''Yervamora'' Kuntze
* ''Zuckia'' Standl.

== Jereo koa ==</text>
      <sha1>do6p21pmucs4xkqgfn27l2g6fggs07w</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Sokajy:Mpanao hondorasy</title>
    <ns>14</ns>
    <id>297548</id>
    <revision>
      <id>1136750</id>
      <parentid>1128307</parentid>
      <timestamp>2026-04-29T04:09:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HarryWurst</username>
        <id>36292</id>
      </contributor>
      <origin>1136750</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="38" sha1="1odbb1miimt45wtildpn7ucy2merdd2" xml:space="preserve">[[Sokajy:Hondorasy]]
[[Sokajy:Mpanao]]</text>
      <sha1>1odbb1miimt45wtildpn7ucy2merdd2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Santa Bárbara (Honduras)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>297549</id>
    <revision>
      <id>1136752</id>
      <parentid>1128918</parentid>
      <timestamp>2026-04-29T04:10:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HarryWurst</username>
        <id>36292</id>
      </contributor>
      <origin>1136752</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="766" sha1="k03wxq9pdr7xbf4s7pemtrq4ikf2b28" xml:space="preserve">{{Coord|14.10367|-87.21667}}
{{infobox tanàna
 | anarana              =Santa Bárbara
 | velarantany          =301
|haavo = 
 | isam-ponina          =30.690
 | ben'ny tanàna        =
 | sary                 =Templo catolico de la ciudad de Santa Barbara. - panoramio.jpg
 | saritany             =
 | firenena             ={{Hondorasy}}
 | faritany             =
 | laharam-pehintany    =
 | laharan-jarahasina   =
 | faritra ora ofisialy =
}}

I '''Santa Bárbara''', izay misy mponina 30.690 (kajy 2023), dia renivohitry ny Departemantan'i Santa Bárbara ao [[Hôndorasy]] sy ny sezan'ny kaominina Santa Bárbara.

== Jereo koa ==
* [[Hondorasy]]

== Tsiahy ==
{{ref}}

{{commonscat|Santa Bárbara, Honduras}}

[[sokajy:Tanàna ao Hondorasy]]
[[sokajy:Hondorasy]]</text>
      <sha1>k03wxq9pdr7xbf4s7pemtrq4ikf2b28</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Lisitry ny karazana ao amin' ny Ipomoea</title>
    <ns>0</ns>
    <id>297629</id>
    <revision>
      <id>1136788</id>
      <parentid>1128881</parentid>
      <timestamp>2026-04-29T07:21:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Thelezifor</username>
        <id>15140</id>
      </contributor>
      <comment>Karazana maniry eto Madagasikara</comment>
      <origin>1136788</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="39551" sha1="52661pwzt4a54t9hnuqytkzw0sj8dey" xml:space="preserve">Inty ny '''lisitry ny karazana ao amin' ny ''Ipomoea''''' araka ny ''[[World Checklist of Selected Plant Families]]'' (WCSP) &lt;small&gt;(23&lt;/small&gt; &lt;small&gt;Mey 2020)&lt;/small&gt;.
Ny lisitry ny karazana ao amin' ny ''[[Ipomoea]]'' dia ahitana anaran-karazana 450 any ho any, ka mahatonga an' ity vondron-karazana ity ho ny lehibe lavitra ao amin' ny fianakaviana ''[[Convolvulaceae]]'', manoloana ny vondron-karazana ''[[Convolvulus]]''. 

== A ==

* ''Ipomoea abrupta'' R.Br. (1810)
* ''Ipomoea abutiloides'' (Kunth) G.Don (1837)
* ''Ipomoea abyssinica'' (Choisy) Hochst. (1852)
* ''Ipomoea acanthocarpa'' (Choisy) Hochst. ex Schweinf. &amp; Asch. (1867)
* ''Ipomoea acrensis'' J.R.I.Wood &amp; Scotland (2017)
* ''Ipomoea aculeata'' Blume (1826)
** ''Ipomoea aculeata'' var. ''aculeata''
** ''Ipomoea aculeata'' var. ''mollissima'' (Zoll.) Ooststr. (1940)
* ''Ipomoea acutisepala'' O'Donell (1950)
* ''Ipomoea adenioides'' Schinz (1888)
* ''Ipomoea adumbrata'' Rendle &amp; Britten (1894)
* ''Ipomoea aemilii'' (O'Donell) J.R.I.Wood &amp; R.Degen (2016)
* ''Ipomoea aequiloba'' J.R.I.Wood &amp; Scotland (2017)
* ''Ipomoea alba'' L. (1753)
* ''Ipomoea albivenia'' (Lindl.) Sweet, Hort. Brit. (1830)
* ''Ipomoea alexandrae'' D.F.Austin, Opera Bot. (1982)
* ''Ipomoea alterniflora'' Griseb. (1866)
* ''Ipomoea altoamazonica'' J.R.I.Wood &amp; Scotland (2017)
* ''Ipomoea altoparanaensis'' O'Donell (1952)
* ''Ipomoea amazonica'' (D.F.Austin &amp; Staples) J.R.I.Wood &amp; Scotland (2015)
* ''Ipomoea amnicola'' Morong (1893)
* ''Ipomoea ampullacea'' Fernald (1897)
* ''Ipomoea ana-mariae'' L.V.Vasconc. &amp; Sim.-Bianch. (2016)
* ''Ipomoea androyensis'' Deroin, Bull. Mus. Natl. Hist. Nat., B (1992 publ. 1993)
* ''Ipomoea anemophoba'' Chiov. (1929)
* ''Ipomoea angustisepala'' O'Donell (1953)
* ''Ipomoea angustissima'' J.R.I.Wood &amp; Scotland (2017)
* ''Ipomoea anisomeres'' B.L.Rob. &amp; Bartlett (1907)
* ''Ipomoea antonschmidii'' R.W.Johnson (1986)
* ''Ipomoea appendiculata'' J.R.I.Wood &amp; Scotland (2015)
* ''Ipomoea aprica'' House (1908)
* ''Ipomoea aquatica'' Forssk. (1775)
** ''Ipomoea aquatica'' var. ''aquatica''
** ''Ipomoea aquatica'' var. ''heterophylla'' (Hallier f.) Rendle (1905)
* ''Ipomoea arborescens'' (Humb. &amp; Bonpl. ex Willd.) G.Don (1837)
* ''Ipomoea ardissima'' A.Chev. (1950)
* ''Ipomoea arenicola'' Rendle &amp; Britten (1894)
* ''Ipomoea argentaurata'' Hallier f. (1893)
* ''Ipomoea argentea'' Meisn. (1869)
* ''Ipomoea argentifolia'' A.Rich. (1850)
* ''Ipomoea argentinica'' Peter (1891)
* ''Ipomoea argillicola'' R.W.Johnson (1986)
* ''Ipomoea argyreia'' (Mart. ex Choisy) Meisn. (1869)
* ''Ipomoea argyrophylla'' Vatke (1882)
* ''Ipomoea aristolochiifolia'' G.Don (1837)
* ''Ipomoea asarifolia'' (Desr.) Roem. &amp; Schult., Syst. Veg. (1819)
* ''Ipomoea asclepiadea'' Hallier f. (1893)
* ''Ipomoea aspera'' (Choisy) Vatke (1882)
* ''Ipomoea asplundii'' O'Donell (1952)
* ''Ipomoea asterophora'' Ooststr. (1940)
** ''Ipomoea asterophora'' var. ''asterophora''
** ''Ipomoea asterophora'' var. ''subglabra'' Ooststr. (1939)
* ''Ipomoea atacorensis'' A.Chev., Bull. Mus. Natl. Hist. Nat., sér. 2 (1933)
* ''Ipomoea attenuata'' J.R.I.Wood &amp; Scotland (2017)
* ''Ipomoea aurantiaca'' L.O.Williams, Fieldiana (1970)
* ''Ipomoea aurifolia'' Dammer (1897)
* ''Ipomoea austrobrasiliensis'' J.R.I.Wood &amp; Scotland (2017)

== B ==

* ''Ipomoea bahiensis'' Willd. (1819)
* ''Ipomoea bakeri'' Britten (1894)
* ''Ipomoea balioclada'' Urb. (1924)
* ''Ipomoea bampsiana'' Lejoly &amp; Lisowski (1986)
* ''Ipomoea barbatisepala'' A.Gray (1878)
* ''Ipomoea barlerioides'' (Choisy) Benth. ex C.B.Clarke (1883)
* ''Ipomoea barteri'' Baker (1894)
** ''Ipomoea barteri'' var. ''barteri''
** ''Ipomoea barteri'' var. ''cordifolia'' Hallier f. (1898)
** ''Ipomoea barteri'' var. ''longisepala'' Lejoly &amp; Lisowski (1986)
* ''Ipomoea batatas'' (L.) Lam. (1793)
** ''Ipomoea batatas'' var. ''apiculata'' (M.Martens &amp; Galeotti) J.A.McDonald &amp; D.F.Austin (1990)
** ''Ipomoea batatas'' var. ''batatas''
* ''Ipomoea batatoides'' Choisy (1837)
* ''Ipomoea bathycolpos'' Hallier f. (1893)
* ''Ipomoea beninensis'' Akoègn., Lisowski &amp; Sinsin (2004)
* ''Ipomoea bernoulliana'' Peter (1891)
* ''Ipomoea biflora'' (L.) Pers. (1805)
* ''Ipomoea bisavium'' A.Meeuse (1960)
* ''Ipomoea blanchetii'' Choisy (1845)
* ''Ipomoea blepharophylla'' Hallier f. (1893)
* ''Ipomoea bolusiana'' Schinz (1888)
* ''Ipomoea bombycina'' (Choisy) Benth. &amp; Hook.f. ex Hemsl., Biol. Cent.-Amer. (1882)
* ''Ipomoea bonariensis'' Hook. (1838)
* ''Ipomoea bracteata'' Cav. (1799)
** ''Ipomoea bracteata'' var. ''bracteata''
** ''Ipomoea bracteata'' var. ''viridibracta'' A.McDonald (1987 publ. 1989)
* ''Ipomoea bracteolata'' R.W.Johnson (2012)
* ''Ipomoea brasiliana'' (Mart. ex Choisy) Meisn. (1869)
* ''Ipomoea brassii'' C.T.White (1935 publ. 1936)
* ''Ipomoea brownii'' Roem. &amp; Schult., Syst. Veg. (1819)
* ''Ipomoea bullata'' Oliv., Trans. Linn. Soc. London (1887)
* ''Ipomoea burchellii'' Meisn. (1869)

== C ==

* ''Ipomoea cairica'' (L.) Sweet (1826)
** ''Ipomoea cairica'' var. ''cairica''
** ''Ipomoea cairica'' var. ''gracillima'' (Collett &amp; Hemsl.) C.Y.Wu (1965)
** ''Ipomoea cairica'' var. ''indica'' Hallier f. (1898)
* ''Ipomoea calantha'' Griseb. (1866)
* ''Ipomoea calobra'' F.Muell. (1879)
* ''Ipomoea caloneura'' Meisn. (1869)
* ''Ipomoea calophylla'' C.Wright ex Griseb. (1866)
* ''Ipomoea calyptrata'' Dammer (1897)
* ''Ipomoea cambodiensis'' Gagnep. &amp; Courchet (1915)
* ''Ipomoea campanulata'' L. (1753)
* ''Ipomoea campestris'' Meisn. (1869)
* ''Ipomoea capillacea'' (Kunth) G.Don (1837)
* ''Ipomoea capitellata'' Choisy (1833 publ. 1834)
* ''Ipomoea cardenasiana'' O'Donell (1950)
* ''Ipomoea cardiophylla'' A.Gray (1878)
* ''Ipomoea carnea'' Jacq. (1760)
** ''Ipomoea carnea'' subsp. ''carnea''
** ''Ipomoea carnea'' subsp. ''fistulosa'' (Mart. ex Choisy) D.F.Austin (1977)
* ''Ipomoea carolina'' L. (1753)
* ''Ipomoea caudata'' Fernald (1901)
* ''Ipomoea cavalcantei'' D.F.Austin (1981)
* ''Ipomoea cearensis'' O'Donell (1953)
* ''Ipomoea cerradoensis'' J.R.I.Wood &amp; Scotland (2015)
* ''Ipomoea chamelana'' J.A.McDonald (1987)
* ''Ipomoea chapadensis'' J.R.I.Wood &amp; L.V.Vasconc. (2017)
* ''Ipomoea cheirophylla'' O'Donell (1959)
* ''Ipomoea chenopodifolia'' (M.Martens &amp; Galeotti) Hemsl., Biol. Cent.-Amer. (1882)
* ''Ipomoea chiliantha'' Hallier f. (1899)
* ''Ipomoea chilopsidis'' Standl., Publ. Field Columb. Mus. (1937)
* ''Ipomoea chiquitensis'' J.R.I.Wood &amp; Scotland (2015)
* ''Ipomoea chiriquensis'' Standl. (1940)
* ''Ipomoea chloroneura'' Hallier f. (1893)
* ''Ipomoea chodatiana'' O'Donell (1950)
* ''Ipomoea cholulensis'' Kunth (1819)
* ''Ipomoea chondrosepala'' Hallier f. (1899)
* ''Ipomoea chrysocalyx'' D.F.Austin, Opera Bot. (1982)
* ''Ipomoea chrysochaetia'' Hallier f. (1893)
** ''Ipomoea chrysochaetia'' var. ''chrysochaetia''
** ''Ipomoea chrysochaetia'' var. ''lasiophylla'' (Hallier f.) Lejoly &amp; Lisowski (1992)
** ''Ipomoea chrysochaetia'' var. ''velutipes'' (Welw. ex Rendle) Lejoly &amp; Lisowski (1992)
* ''Ipomoea chrysosperma'' Hallier f. (1898)
* ''Ipomoea cicatricosa'' Baker (1895)
* ''Ipomoea ciervensis'' House (1907)
* ''Ipomoea citrina'' Hallier f. (1898)
* ''Ipomoea clarensis'' Alain (1955)
* ''Ipomoea clarkei'' Hook.f. (1885)
* ''Ipomoea clausa'' Rudolph ex Ledeb. (1805)
* ''Ipomoea clavata'' (G.Don) Ooststr. ex J.F.Macbr., Publ. Field Columb. Mus. (1931)
* ''Ipomoea coccinea'' L. (1753)
* ''Ipomoea colombiana'' O'Donell (1953)
* ''Ipomoea concolora'' (Matuda) D.F.Austin (1977 publ. 1978)
* ''Ipomoea connata'' J.R.I.Wood &amp; L.V.Vasconc. (2017)
* ''Ipomoea consimilis'' Schulze-Menz (1938)
* ''Ipomoea convolvulifolia'' Hallier f. (1893)
* ''Ipomoea conzattii'' Greenm., Publ. Field Columb. Mus. (1907)
* ''Ipomoea coptica'' (L.) Roth ex Roem. &amp; Schult., Syst. Veg. (1819)
** ''Ipomoea coptica'' var. ''acuta'' Choisy (1845)
** ''Ipomoea coptica'' var. ''coptica''
* ''Ipomoea cordatotriloba'' Dennst. (1810)
** ''Ipomoea cordatotriloba'' var. ''australis'' (O'Donell) D.F.Austin (1988)
** ''Ipomoea cordatotriloba'' var. ''cordatotriloba''
** ''Ipomoea cordatotriloba'' var. ''torreyana'' (A.Gray) D.F.Austin (1988)
* ''Ipomoea cordillerae'' J.R.I.Wood &amp; Scotland (2017)
* ''Ipomoea cordofana'' Choisy (1845)
* ''Ipomoea coriacea'' Choisy (1845)
* ''Ipomoea corrugata'' Thulin (2005)
* ''Ipomoea corymbosa'' (L.) Roth (1819)
* ''Ipomoea coscinosperma'' Hochst. ex Choisy (1845)
* ''Ipomoea costata'' F.Muell. ex Benth. (1868)
* ''Ipomoea costellata'' Torr. (1858)
* ''Ipomoea crassipes'' Hook. (1844)
** ''Ipomoea crassipes'' var. ''cordifolia'' Rendle (1908)
** ''Ipomoea crassipes'' var. ''crassipes''
** ''Ipomoea crassipes'' var. ''hewittioides'' (Hallier f.) Hallier f. (1899)
** ''Ipomoea crassipes'' var. ''hirta'' Hallier f. (1903)
* ''Ipomoea crepidiformis'' Hallier f. (1893)
** ''Ipomoea crepidiformis'' var. ''crepidiformis''
** ''Ipomoea crepidiformis'' var. ''microcephala'' (Hallier f.) Verdc. (1958)
** ''Ipomoea crepidiformis'' var. ''minor'' Rendle (1901)
* ''Ipomoea crinicalyx'' S.Moore, Trans. Linn. Soc. London (1895)
* ''Ipomoea crispa'' (Thunb.) Hallier f. (1893)
* ''Ipomoea cristulata'' Hallier f. (1922)
* ''Ipomoea cryptica'' J.R.I.Wood &amp; Scotland (2015)
* ''Ipomoea cubensis'' (House) Urb. (1925)
* ''Ipomoea cuneifolia'' Meisn. (1869)
* ''Ipomoea cuprinacoma'' E.Carranza &amp; J.A.McDonald (2004)
* ''Ipomoea curtipes'' Rendle (1905)
* ''Ipomoea cuscoensis'' J.R.I.Wood &amp; P.Muñoz (2017)
* ''Ipomoea cynanchifolia'' Meisn. (1869)

== D ==

* ''Ipomoea darainensis'' Deroin, Ranir. &amp; Nusb. (2008)
* ''Ipomoea dasycarpa'' J.R.I.Wood &amp; Scotland (2017)
* ''Ipomoea daturiflora'' Meisn. (1869)
* ''Ipomoea decaisnei'' Ooststr. (1940)
* ''Ipomoea decasperma'' Hallier f. (1897)
* ''Ipomoea decemcornuta'' O'Donell (1953)
* ''Ipomoea decipiens'' Dammer (1897)
* ''Ipomoea delphinioides'' Choisy (1837)
* ''Ipomoea delpierrei'' De Wild. (1911)
* ''Ipomoea deminuta'' J.R.I.Wood &amp; Scotland (2017)
* ''Ipomoea densibracteata'' O'Donell (1950)
* ''Ipomoea densivestita'' R.W.Johnson (2012)
* ''Ipomoea descolei'' O'Donell (1950)
* ''Ipomoea desmophylla'' Bojer ex Choisy (1845)
* ''Ipomoea desrousseauxii'' Steud., Nomencl. Bot., ed. 2 (1840)
* ''Ipomoea diamantinensis'' J.M.Black ex Eardley (1957)
* ''Ipomoea diantha'' Roem. &amp; Schult., Syst. Veg. (1819)
* ''Ipomoea dichroa'' Hochst. ex Choisy (1845)
* ''Ipomoea diegoae'' M.C.Lara (2004)
* ''Ipomoea digitata'' L., Syst. Nat. ed. 10 (1759)
* ''Ipomoea discoidea'' Gonz.-Martínez &amp; J.Jiménez Ram. (2015)
* ''Ipomoea discolor'' (Kunth) G.Don (1837)
* ''Ipomoea distans'' Choisy (1845)
* ''Ipomoea diversifolia'' R.Br. (1810)
* ''Ipomoea dolichopoda'' J.R.I.Wood &amp; Scotland (2017)
* ''Ipomoea donaldsonii'' Rendle (1896)
* ''Ipomoea dubia'' Roem. &amp; Schult., Syst. Veg. (1819)
* ''Ipomoea dumetorum'' (Kunth) Willd. (1819)
* ''Ipomoea dumosa'' (Benth.) L.O.Williams, Fieldiana (1970)
* ''Ipomoea dunlopii'' R.W.Johnson (2012)
* ''Ipomoea durangensis'' House (1908)
* ''Ipomoea duvigneaudii'' Lejoly &amp; Lisowski (1986)

== E ==

* ''Ipomoea echinocalyx'' Meisn. (1869)
* ''Ipomoea edithae'' Gage (1905)
* ''Ipomoea edwardsensis'' (O'Kennon &amp; G.L.Nesom) O'Kennon (2019)
* ''Ipomoea eggersiana'' Peter (1891)
* ''Ipomoea electrina'' D.F.Austin &amp; J.A.McDonald (2002)
* ''Ipomoea elongata'' Choisy (1845)
* ''Ipomoea elytrocephala'' Hallier f. (1893)
* ''Ipomoea emeiensis'' Z.Y.Zhu, Bull. Bot. Res. (2004)
* ''Ipomoea ensiformis'' J.R.I.Wood &amp; Scotland (2017)
* ''Ipomoea ephemera'' Verdc. (1961)
* ''Ipomoea eremnobrocha'' D.F.Austin (1997)
* ''Ipomoea eriocalyx'' (Mart. ex Choisy) Meisn. (1869)
* ''Ipomoea eriocarpa'' R.Br. (1810)
* ''Ipomoea erioleuca'' Hallier f. (1899)
* ''Ipomoea erosa'' Urb. (1925)
* ''Ipomoea estrellensis'' Hassl. ex O'Donell (1952)
* ''Ipomoea eurysepala'' Hallier f. (1893)
* ''Ipomoea eximia'' House (1907)
* ''Ipomoea expansa'' A.McDonald (1982)
* ''Ipomoea exserta'' J.R.I.Wood &amp; Scotland (2015)

== F ==

* ''Ipomoea falkioides'' Griseb. (1866)
* ''Ipomoea fanshawei'' Verdc. (1967)
* ''Ipomoea fasciculata'' J.R.I.Wood &amp; Scotland (2017)
* ''Ipomoea ficifolia'' Lindl. (1840)
** ''Ipomoea ficifolia'' var. ''amplissima'' Verdc. (1967)
** ''Ipomoea ficifolia'' var. ''ficifolia''
* ''Ipomoea fiebrigii'' Hassl. ex O'Donell (1948)
* ''Ipomoea fimbriosepala'' Choisy (1845)
* ''Ipomoea fissifolia'' (McPherson) Eckenw. (1989)
* ''Ipomoea flavivillosa'' Schulze-Menz (1938)
* ''Ipomoea franciscana'' Choisy (1845)
* ''Ipomoea fuchsioides'' Griseb. (1866)
* ''Ipomoea fulvicaulis'' (Hochst. ex Choisy) Boiss. ex Hallier f. (1893)
** ''Ipomoea fulvicaulis'' var. ''asperifolia'' (Hallier f.) Verdc. (1960)
** ''Ipomoea fulvicaulis'' var. ''fulvicaulis''
** ''Ipomoea fulvicaulis'' var. ''heterocalyx'' (Schulze-Menz) Verdc. (1961)
* ''Ipomoea funicularis'' R.W.Johnson (2012)
* ''Ipomoea funis'' Cham. &amp; Schltdl. (1830)
** ''Ipomoea funis'' var. ''funis''
** ''Ipomoea funis'' var. ''langlassei'' (House) O'Donell (1959)
* ''Ipomoea furcyensis'' Urb. (1902)

== G ==

* ''Ipomoea galactorrhoea'' Hallier f. (1899)
* ''Ipomoea galhareriana'' Thulin (2005)
* ''Ipomoea garckeana'' Vatke (1882)
* ''Ipomoea geophilifolia'' K.Afzel. (1966)
* ''Ipomoea gesnerioides'' J.A.McDonald (1992)
* ''Ipomoea gigantea'' (Silva Manso) Choisy (1845)
* ''Ipomoea gilana'' K.Keith &amp; J.A.McDonald (2017)
* ''Ipomoea gloverae'' J.A.McDonald (1993)
* ''Ipomoea goyazensis'' Gardner (1842)
* ''Ipomoea gracilis'' R.Br. (1810)
* ''Ipomoea gracilisepala'' Rendle (1901)
* ''Ipomoea graminea'' R.Br. (1810)
* ''Ipomoea graminifolia'' J.R.I.Wood &amp; Scotland (2017)
* ''Ipomoea grandifolia'' (Dammer) O'Donell (1952)
* ''Ipomoea graniticola'' J.R.I.Wood &amp; Scotland (2015)
* ''Ipomoea grantii'' Oliv. (1875)
* ''Ipomoea granulosa'' Chodat &amp; Hassl., Bull. Herb. Boissier, sér. 2 (1905)
* ''Ipomoea guaranitica'' Chodat &amp; Hassl., Bull. Herb. Boissier, sér. 2 (1905)
* ''Ipomoea gypsophila'' J.R.I.Wood &amp; Scotland (2015)

== H ==

* ''Ipomoea habeliana'' Oliv. (1871)
* ''Ipomoea hackeliana'' (Schinz) Hallier f. (1893)
* ''Ipomoea haenkeana'' Choisy (1845)
* ''Ipomoea harlingii'' D.F.Austin, Opera Bot. (1982)
* ''Ipomoea harmandii'' Gagnep. (1915)
* ''Ipomoea hartmannii'' Vatke &amp; Rensch (1882)
* ''Ipomoea hartwegii'' Benth. (1839)
* ''Ipomoea hastifolia'' Domin (1928)
* ''Ipomoea hastigera'' Kunth (1819)
* ''Ipomoea hederacea'' Jacq. (1786)
* ''Ipomoea hederifolia'' L., Syst. Nat. ed. 10 (1759)
* ''Ipomoea heptaphylla'' Sweet, Hort. Brit. (1830)
* ''Ipomoea herpeana'' Deroin, Bull. Mus. Natl. Hist. Nat., B (1993)
* ''Ipomoea heterodoxa'' Standl. &amp; Steyerm., Publ. Field Columb. Mus. (1944)
* ''Ipomoea heterosepala'' Baker (1895)
* ''Ipomoea heterotricha'' Didr. (1854)
* ''Ipomoea hewittacea'' (Kuntze) J.R.I.Wood &amp; Scotland (2015)
* ''Ipomoea hieronymi'' (Kuntze) O'Donell (1948)
* ''Ipomoea hildebrandtii'' Vatke (1882)
** ''Ipomoea hildebrandtii'' subsp. ''grantii'' (Baker) Verdc. (1962)
** ''Ipomoea hildebrandtii'' subsp. ''hildebrandtii''
** ''Ipomoea hildebrandtii'' var. ''mahonii'' (C.H.Wright) Verdc. (1969)
** ''Ipomoea hildebrandtii'' subsp. ''megaensis'' Verdc. (1958)
** ''Ipomoea hildebrandtii'' subsp. ''orientalis'' Verdc. (1978)
* ''Ipomoea hiranensis'' Thulin (2005)
* ''Ipomoea hirsutissima'' Gardner (1842)
* ''Ipomoea hirtifolia'' R.C.Fang &amp; S.H.Huang (1985)
* ''Ipomoea hochstetteri'' House (1908)
* ''Ipomoea holubii'' Baker (1894)
* ''Ipomoea homotrichoidea'' O'Donell (1948)
* ''Ipomoea horsfalliae'' Hook. (1834)
* ''Ipomoea huayllae'' J.R.I.Wood &amp; Scotland (2015)
* ''Ipomoea humidicola'' Verdc. (1978)
* ''Ipomoea hypargyrea'' Griseb. (1866)
** ''Ipomoea hypargyrea'' var. ''baracoensis'' Urb. (1924)
** ''Ipomoea hypargyrea'' var. ''hypargyrea''

== I ==

* ''Ipomoea ignava'' House (1908)
* ''Ipomoea imperati'' (Vahl) Griseb. (1866)
* ''Ipomoea inaccessa'' J.R.I.Wood &amp; Scotland (2018)
* ''Ipomoea incarnata'' (Vahl) Choisy (1845)
* ''Ipomoea incerta'' (Britton) Urb. (1924)
* ''Ipomoea indica'' (Burm.) Merr. (1917)
* ''Ipomoea indivisa'' (Vell.) Hallier f. (1922)
* ''Ipomoea intrapilosa'' Rose (1894)
* ''Ipomoea invicta'' House (1908)
* ''Ipomoea involucrata'' P.Beauv. (1816)
** ''Ipomoea involucrata'' var. ''burttii'' Verdc. (1958)
** ''Ipomoea involucrata'' var. ''involucrata''
** ''Ipomoea involucrata'' var. ''operosa'' (C.H.Wright) Verdc. (1958)
* ''Ipomoea irwiniae'' Verdc. (1958)
* ''Ipomoea isthmica'' J.R.I.Wood &amp; Buril (2017)

== J ==

* ''Ipomoea itapuaensis'' J.R.I.Wood &amp; R.Degen (2016)
* ''Ipomoea jacalana'' Matuda (1965)
* ''Ipomoea jaegeri'' Pilg. (1910)
* ''Ipomoea jalapa'' (L.) Pursh (1814)
* ''Ipomoea jalapoides'' Griseb. (1866)
* ''Ipomoea jamaicensis'' G.Don (1837)
* ''Ipomoea jicama'' Brandegee, Proc. Calif. Acad. Sci., ser. 2 (1889)
* ''Ipomoea johnsoniana'' R.L.Barrett (2016)
* ''Ipomoea jucunda'' Thwaites (1860)
* ''Ipomoea jujuyensis'' O'Donell (1948)
* ''Ipomoea juliagutierreziae'' J.R.I.Wood &amp; Scotland (2015)

== K ==

* ''Ipomoea kahloae'' Gonz.-Martínez, Lozada-Pérez &amp; Rios-Carr. (2018)
* ''Ipomoea kalumburu'' R.W.Johnson (2012)
* ''Ipomoea kassneri'' Rendle (1912)
* ''Ipomoea katangensis'' Lisowski &amp; Wiland (1999)
* ''Ipomoea keraudreniae'' Deroin, Bull. Mus. Natl. Hist. Nat., B (1992 publ. 1993)
* ''Ipomoea killipiana'' O'Donell (1950)
* ''Ipomoea kilwaensis'' Pilg. (1910)
* ''Ipomoea kituiensis'' Vatke (1882)
** ''Ipomoea kituiensis'' var. ''hirsutissima'' Verdc. (1967)
** ''Ipomoea kituiensis'' var. ''kituiensis''
** ''Ipomoea kituiensis'' var. ''massaiensis'' (Pilg.) Verdc. (1958)
* ''Ipomoea kotschyana'' Hochst. ex Choisy (1845)
* ''Ipomoea kraholandica'' J.R.I.Wood &amp; Scotland (2017)
* ''Ipomoea kruseana'' Matuda (1966)
* ''Ipomoea kunthiana'' Meisn. (1869)

== L ==

* ''Ipomoea lachnaea'' Spreng. (1822)
* ''Ipomoea lactifera'' J.R.I.Wood &amp; Scotland (2015)
* ''Ipomoea lacunosa'' L. (1753)
* ''Ipomoea laeta'' A.Gray ex S.Watson (1887)
* ''Ipomoea lambii'' Fernald (1895)
* ''Ipomoea lanata'' E.A.Bruce (1937)
* ''Ipomoea langsdorffii'' Choisy (1845)
* ''Ipomoea lanuginosa'' O'Donell (1950)
* ''Ipomoea lapathifolia'' Hallier f. (1893)
** ''Ipomoea lapathifolia'' var. ''bussei'' (Pilg.) Verdc. (1961)
** ''Ipomoea lapathifolia'' subsp. ''lapathifolia''
** ''Ipomoea lapathifolia'' var. ''parviflora'' Verdc. (1967)
** ''Ipomoea lapathifolia'' subsp. ''shabensis'' Lejoly &amp; Lisowski (1986)
* ''Ipomoea lapidosa'' Vatke (1882)
* ''Ipomoea laxiflora'' H.J.Chowdhery &amp; Debta (2009)
* ''Ipomoea lenis'' House (1908)
* ''Ipomoea leonensis'' B.L.Rob. (1891)
* ''Ipomoea lepidophora'' Lebrun &amp; Taton (1948)
* ''Ipomoea leprieurii'' D.F.Austin (1981)
* ''Ipomoea leptophylla'' Torr. (1845)
* ''Ipomoea'' ×''leucantha'' Jacq. (1788)
* ''Ipomoea leucanthemum'' (Klotzsch) Hallier f. (1893)
* ''Ipomoea leucotricha'' Donn.Sm. (1897)
* ''Ipomoea lilloana'' O'Donell (1948)
* ''Ipomoea limosa'' R.W.Johnson (2012)
* ''Ipomoea lindenii'' M.Martens &amp; Galeotti (1845)
* ''Ipomoea lindheimeri'' A.Gray (1878)
* ''Ipomoea lindmanii'' Urb. (1924)
* ''Ipomoea lineolata'' Urb. (1903)
* ''Ipomoea linosepala'' Hallier f. (1893)
** ''Ipomoea linosepala'' subsp. ''alpina'' (Rendle) Lejoly &amp; Lisowski (1992)
** ''Ipomoea linosepala'' subsp. ''auroargentea'' Duvigneaud &amp; Dewit. (1963)
** ''Ipomoea linosepala'' subsp. ''kundelungensis'' Lejoly &amp; Lisowski (1986)
** ''Ipomoea linosepala'' subsp. ''linosepala''
** ''Ipomoea linosepala'' subsp. ''upembensis'' Lejoly &amp; Lisowski (1986)
* ''Ipomoea littoralis'' Blume (1826)
* ''Ipomoea livescens'' (Schltdl. ex Kunze) Meisn. (1869)
* ''Ipomoea lobata'' (Cerv.) Thell. (1919)
* ''Ipomoea lonchophylla'' J.M.Black (1926)
* ''Ipomoea longeramosa'' Choisy (1845)
* ''Ipomoea longibarbis'' J.R.I.Wood &amp; Scotland (2015)
* ''Ipomoea longibracteolata'' Sim.-Bianch. &amp; J.R.I.Wood (2017)
* ''Ipomoea longifolia'' Benth. (1839)
* ''Ipomoea longirostra'' J.R.I.Wood &amp; Scotland (2017)
* ''Ipomoea longistaminea'' O'Donell (1950)
* ''Ipomoea longituba'' Hallier f., Sitzungsber. Kaiserl. Akad. Wiss. (1898)
* ''Ipomoea lottiae'' J.A.McDonald (1987)
* ''Ipomoea lozanii'' Painter ex House (1907)
* ''Ipomoea lutea'' Hemsl. (1879)
* ''Ipomoea luteoviridis'' Ekman &amp; Leonard (1927)

== M ==

* ''Ipomoea macarenaensis'' J.R.I.Wood &amp; Scotland (2017)
* ''Ipomoea macdonaldii'' E.Carranza (2011)
* ''Ipomoea macedoi'' Hoehne, Arq. Bot. Estado São Paulo, n.s., f.m. (1950)
* ''Ipomoea macrorhiza'' Michx. (1803)
* ''Ipomoea macrosepala'' Brenan (1949)
* ''Ipomoea macrosiphon'' Hallier f. (1901)
* ''Ipomoea madrensis'' S.Watson (1888)
* ''Ipomoea magna'' Sim.-Bianch. &amp; J.R.I.Wood (2017)
* ''Ipomoea magniflora'' O'Donell (1953)
* ''Ipomoea magnifolia'' Rusby (1896)
* ''Ipomoea magnusiana'' Schinz (1888)
* ''Ipomoea mairetii'' Choisy (1845)
* ''Ipomoea malpighipila'' O'Donell (1950)
* ''Ipomoea malvaeoides'' Meisn. (1869)
** ''Ipomoea malvaeoides'' var. ''argentea'' O'Donell (1959)
** ''Ipomoea malvaeoides'' var. ''lineariloba'' Hallier f. (1899)
** ''Ipomoea malvaeoides'' var. ''malvaeoides''
* ''Ipomoea malvaviscoides'' Meisn. (1869)
* ''Ipomoea marabensis'' D.F.Austin &amp; Secco (1988)
* ''Ipomoea maranyonensis'' J.R.I.Wood &amp; Scotland (2017)
* ''Ipomoea marcellia'' Meisn. (1869)
* ''Ipomoea marginisepala'' O'Donell (1950)
* ''Ipomoea marmorata'' Britten &amp; Rendle (1896)
** ''Ipomoea marmorata'' subsp. ''marmorata''
** ''Ipomoea marmorata'' subsp. ''somalica'' Verdc. (1961)
* ''Ipomoea mathewsiana'' Kuntze (1891)
* ''Ipomoea maurandioides'' Meisn. (1869)
* ''Ipomoea mauritiana'' Jacq. (1791)
* ''Ipomoea mcphersonii'' D.F.Austin (1996)
* ''Ipomoea mcvaughii'' McPherson (1980)
* ''Ipomoea megalantha'' J.R.I.Wood &amp; Scotland (2017)
* ''Ipomoea megapotamica'' Choisy (1845)
** ''Ipomoea megapotamica'' subsp. ''megapotamica''
** ''Ipomoea megapotamica'' subsp. ''velutina'' J.R.I.Wood &amp; Scotland (2017)
* ''Ipomoea melancholica'' J.R.I.Wood &amp; Buril (2017)
* ''Ipomoea mendozae'' J.R.I.Wood &amp; Scotland (2015)
* ''Ipomoea merremioides'' Alain (1956)
* ''Ipomoea meyeri'' (Spreng.) G.Don (1837)
* ''Ipomoea micrantha'' Hallier f. (1898)
* ''Ipomoea microcalyx'' Schulze-Menz (1938)
* ''Ipomoea microdactyla'' Griseb. (1866)
* ''Ipomoea microdonta'' J.R.I.Wood &amp; Scotland (2017)
* ''Ipomoea microsepala'' Benth. (1845)
* ''Ipomoea milnei'' Verdc. (1956)
* ''Ipomoea minutiflora'' (M.Martens &amp; Galeotti) House (1909)
* ''Ipomoea miquihuanensis'' J.A.McDonald (1987)
* ''Ipomoea mirabilis'' P.P.A.Ferreira &amp; Sim.-Bianch. (2013)
* ''Ipomoea mirandina'' (Pittier) O'Donell (1953)
* ''Ipomoea mitchellae'' Standl., Publ. Field Columb. Mus. (1930)
* ''Ipomoea mombassana'' Vatke (1882)
** ''Ipomoea mombassana'' var. ''massaica'' Verdc. (1969)
** ''Ipomoea mombassana'' var. ''mombassana''
* ''Ipomoea montecristina'' Hadac (1970)
* ''Ipomoea morongii'' Britton (1893)
* ''Ipomoea mucronatoproducta'' J.R.I.Wood &amp; Scotland (2015)
* ''Ipomoea mucronifolia'' J.R.I.Wood &amp; Scotland (2015)
* ''Ipomoea muelleri'' Benth. (1868)
* ''Ipomoea'' ×''multifida'' (Raf.) Shinners
* ''Ipomoea muricata'' (L.) Jacq. (1798)
* ''Ipomoea murucoides'' Roem. &amp; Schult., Syst. Veg. (1819)

== N ==

* ''Ipomoea nationis'' (Hook.) G.Nicholson (1885)
* ''Ipomoea neei'' (Spreng.) O'Donell (1959)
* ''Ipomoea nematoloba'' Urb. (1902)
* ''Ipomoea nematophylla'' Urb. (1908)
* ''Ipomoea nephrosepala'' Chiov. (1929)
* ''Ipomoea neurocephala'' Hallier f. (1898 publ. 1899)
* ''Ipomoea nil'' (L.) Roth (1797)
* ''Ipomoea nitida'' Griseb. (1879)
* ''Ipomoea noctulifolia'' McPherson (1980)
* ''Ipomoea nyctaginea'' Choisy (1845)

== O ==

* ''Ipomoea oblongata'' E.Mey. ex Choisy (1845)
* ''Ipomoea oblongifolia'' (Hassl.) O'Donell (1950)
* ''Ipomoea obscura'' (L.) Ker Gawl. (1817)
** ''Ipomoea obscura'' var. ''demissa'' (Hallier f.) Verdc. (1978)
** ''Ipomoea obscura'' var. ''obscura''
** ''Ipomoea obscura'' var. ''sagittifolia'' Verdc. (1958)
* ''Ipomoea ochracea'' (Lindl.) Sweet, Hort. Brit. (1830)
* ''Ipomoea odontophylla'' J.R.I.Wood &amp; Scotland (2015)
* ''Ipomoea oenotherae'' (Vatke) Hallier f. (1893)
** ''Ipomoea oenotherae'' var. ''angustifolia'' (Oliv.) Verdc. (1958)
** ''Ipomoea oenotherae'' var. ''oenotherae''
* ''Ipomoea oenotheroides'' (L.f.) A.Meeuse &amp; Welman (2000)
* ''Ipomoea ommanneyi'' Rendle (1902)
* ''Ipomoea ophiodes'' Standl. &amp; Steyerm., Publ. Field Columb. Mus. (1944)
* ''Ipomoea opulifolia'' Rusby (1899)
* ''Ipomoea oranensis'' O'Donell (1948)
* ''Ipomoea orizabensis'' (G.Pelletan) Ledeb. ex Steud., Nomencl. Bot., ed. 2 (1840)
** ''Ipomoea orizabensis'' var. ''austromexicana'' J.A.McDonald (2001)
** ''Ipomoea orizabensis'' var. ''collina'' (House) J.A.McDonald (2001)
** ''Ipomoea orizabensis'' var. ''novogaliciana'' J.A.McDonald (2001)
** ''Ipomoea orizabensis'' var. ''orizabensis''
* ''Ipomoea ovatolanceolata'' (Hallier f.) Thulin (2005)

== P ==

* ''Ipomoea padillae'' O'Donell (1959)
* ''Ipomoea paludicola'' J.R.I.Wood &amp; Scotland (2015)
* ''Ipomoea paludosa'' O'Donell (1950)
* ''Ipomoea pampeana'' P.P.A.Ferreira &amp; Miotto (2011)
* ''Ipomoea pandurata'' (L.) G.Mey. (1818)
* ''Ipomoea pantanalensis'' J.R.I.Wood &amp; Urbanetz (2016)
* ''Ipomoea paolii'' Chiov. (1916)
* ''Ipomoea papilio'' Hallier f. (1898)
* ''Ipomoea paradae'' J.R.I.Wood &amp; Scotland (2015)
* ''Ipomoea paraguariensis'' Peter (1891)
* ''Ipomoea paranaensis'' Hoehne (1934 publ. 1935)
* ''Ipomoea parasitica'' (Kunth) G.Don (1837)
* ''Ipomoea parvibracteolata'' J.R.I.Wood &amp; L.V.Vasconc. (2017)
* ''Ipomoea passifloroides'' House (1908)
* ''Ipomoea pauciflora'' M.Martens &amp; Galeotti (1845)
** ''Ipomoea pauciflora'' subsp. ''pauciflora''
** ''Ipomoea pauciflora'' subsp. ''vargasiana'' (O'Donell) McPherson (1981 publ. 1982)
* ''Ipomoea paulistana'' (Silva Manso) Stellfeld (1945)
* ''Ipomoea paulitschkei'' Schweinf. &amp; Volkens (1898)
* ''Ipomoea pearceana'' Kuntze (1891)
* ''Ipomoea pedicellaris'' Benth. (1845)
* ''Ipomoea pellita'' Hallier f. (1893)
* ''Ipomoea perpartita'' McPherson (1980)
* ''Ipomoea perrieri'' Deroin, Bull. Mus. Natl. Hist. Nat., B (1993)
* ''Ipomoea peruviana'' O'Donell (1948)
* ''Ipomoea pes-caprae'' (L.) R.Br. (1818)
* ''Ipomoea pes-tigridis'' L. (1753)
** ''Ipomoea pes-tigridis'' var. ''africana'' Hallier f. (1898)
** ''Ipomoea pes-tigridis'' var. ''longibracteata'' Vatke (1882)
** ''Ipomoea pes-tigridis'' var. ''pes-tigridis''
* ''Ipomoea peteri'' (Kuntze) Staples &amp; Govaerts (2015)
* ''Ipomoea petitiana'' Lejoly &amp; Lisowski (1985)
* ''Ipomoea petrophila'' House (1907)
* ''Ipomoea philomega'' (Vell.) House (1908)
** ''Ipomoea philomega'' var. ''marowynensis'' Ooststr. (1936)
** ''Ipomoea philomega'' var. ''philomega''
* ''Ipomoea pierrei'' Gagnep. (1915)
* ''Ipomoea pileata'' Roxb. (1824)
* ''Ipomoea pinifolia'' Meisn. (1869)
* ''Ipomoea pintoi'' O'Donell (1953)
* ''Ipomoea pittieri'' O'Donell (1950)
* ''Ipomoea platensis'' Ker Gawl. (1819)
* ''Ipomoea plummerae'' A.Gray, Syn. Fl. N. Amer., ed. 2 (1886)
** ''Ipomoea plummerae'' f. ''adiantifolia'' Ooststr. (1933)
** ''Ipomoea plummerae'' var. ''cupulata'' J.A.McDonald (1995)
** ''Ipomoea plummerae'' var. ''plummerae''
* ''Ipomoea pogonantha'' Thulin (2005)
* ''Ipomoea pogonocalyx'' J.R.I.Wood &amp; Scotland (2017)
* ''Ipomoea pohlii'' Choisy (1845)
* ''Ipomoea polhillii'' Verdc. (1967)
* ''Ipomoea polpha'' R.W.Johnson (1986)
** ''Ipomoea polpha'' subsp. ''latzii'' R.W.Johnson (2006)
** ''Ipomoea polpha'' subsp. ''polpha''
** ''Ipomoea polpha'' subsp. ''weirana'' R.W.Johnson (2006)
* ''Ipomoea polymorpha'' Roem. &amp; Schult., Syst. Veg. (1819)
* ''Ipomoea polyrrhizos'' (Silva Manso) Choisy (1845)
* ''Ipomoea populina'' House (1908)
* ''Ipomoea porrecta'' Rendle &amp; Britten (1894)
* ''Ipomoea praecana'' House (1908)
* ''Ipomoea praecox'' C.Wright (1870)
* ''Ipomoea praematura'' Eckenw. (1989)
* ''Ipomoea prismatosyphon'' Welw. (1859)
** ''Ipomoea prismatosyphon'' var. ''prismatosyphon''
** ''Ipomoea prismatosyphon'' var. ''trifida'' Verdc. (1958)
* ''Ipomoea procumbens'' Mart. ex Choisy (1845)
* ''Ipomoea procurrens'' Meisn. (1869)
* ''Ipomoea prolifera'' J.R.I.Wood &amp; Scotland (2018)
* ''Ipomoea protea'' Rendle &amp; Britten (1894)
* ''Ipomoea proxima'' (M.Martens &amp; Galeotti) Godm. &amp; Salvin, Biol. Cent.-Amer. (1882)
* ''Ipomoea pruinosa'' McPherson (1980)
* ''Ipomoea psammophila'' J.R.I.Wood &amp; Scotland (2015)
* ''Ipomoea pseudomarginata'' Deroin, Bull. Mus. Natl. Hist. Nat., B (1993)
* ''Ipomoea pseudoracemosa'' McPherson (1980)
* ''Ipomoea pterocaulis'' J.R.I.Wood &amp; L.V.Vasconc. (2017)
* ''Ipomoea pubescens'' Lam. (1793)
* ''Ipomoea pulcherrima'' Ooststr. (1933)
* ''Ipomoea puncticulata'' Benth. (1845)
* ''Ipomoea punicea'' (Silva Manso) Choisy (1845)
* ''Ipomoea purga'' (Wender.) Hayne (1833)
* ''Ipomoea purpurea'' (L.) Roth (1787)
* ''Ipomoea pyramidalis'' Hallier f. (1893)
* ''Ipomoea pyrenea'' Taub. (1896)
* ''Ipomoea pyrophila'' A.Chev., Bull. Mus. Natl. Hist. Nat., sér. 2 (1933)

== Q ==

* ''Ipomoea quamoclit'' L. (1753)
* ''Ipomoea queirozii'' J.R.I.Wood &amp; L.V.Vasconc. (2017)

== R ==

* ''Ipomoea racemigera'' F.Muell. &amp; Tate (1890)
* ''Ipomoea racemosa'' Poir. (1816)
* ''Ipomoea ramboi'' O'Donell (1960)
* ''Ipomoea ramosissima'' (Poir.) Choisy (1845)
* ''Ipomoea recta'' De Wild., Ann. Mus. Congo Belge, Bot., sér. 4 (1903)
* ''Ipomoea reflexa'' Span. (1841)
* ''Ipomoea reflexisepala'' Lejoly &amp; Lisowski (1986)
* ''Ipomoea regnellii'' Meisn. (1869)
* ''Ipomoea repanda'' Jacq. (1760)
* ''Ipomoea reticulata'' O'Donell (1953)
* ''Ipomoea retropilosa'' (Pittier) D.F.Austin (1977 publ. 1978)
** ''Ipomoea retropilosa'' subsp. ''cundinamarcana'' J.R.I.Wood &amp; Scotland (2017)
** ''Ipomoea retropilosa'' subsp. ''retropilosa''
* ''Ipomoea revoluta'' J.R.I.Wood &amp; Scotland (2017)
* ''Ipomoea rhomboidea'' House (1908)
* ''Ipomoea richardsiae'' Verdc. (1967)
* ''Ipomoea riograndensis'' P.P.A.Ferreira &amp; Miotto (2011)
* ''Ipomoea riparum'' Standl. &amp; L.O.Williams (1950)
* ''Ipomoea robbrechtii'' Lejoly &amp; Lisowski (1985)
* ''Ipomoea robertsiana'' Rendle (1901)
* ''Ipomoea robinsonii'' House (1908)
* ''Ipomoea robusta'' Urb. (1925)
* ''Ipomoea robynsiana'' Lejoly &amp; Lisowski (1986)
* ''Ipomoea rojasii'' Hassl. (1911)
* ''Ipomoea rosea'' Choisy (1845)
* ''Ipomoea rotundata'' Verdc. (1978)
* ''Ipomoea rubens'' Choisy (1833 publ. 1834)
* ''Ipomoea rubriflora'' O'Donell (1959)
* ''Ipomoea rumicifolia'' Choisy (1833 publ. 1834)
* ''Ipomoea rupestris'' Sim.-Bianch. &amp; Pirani (2005)
* ''Ipomoea rupicola'' House (1908)
* ''Ipomoea rzedowskii'' E.Carranza, Zamudio &amp; Murguía (1998)

== S ==

* ''Ipomoea sagittata'' Poir. (1789)
* ''Ipomoea sagittifolia'' Burm.f. (1768)
* ''Ipomoea saintronanensis'' R.W.Johnson (1986)
* ''Ipomoea salicifolia'' Roxb. (1824)
* ''Ipomoea salsettensis'' Santapau &amp; Patel (1958)
* ''Ipomoea santacruzensis'' O'Donell (1952)
* ''Ipomoea santillanii'' O'Donell (1941)
* ''Ipomoea saopaulista'' O'Donell (1953)
* ''Ipomoea schaffneri'' S.Watson (1882)
* ''Ipomoea schaijesii'' Lejoly &amp; Lisowski (1988)
* ''Ipomoea schomburgkii'' Choisy (1845)
* ''Ipomoea schulziana'' O'Donell (1948)
* ''Ipomoea scopulina'' J.R.I.Wood &amp; Scotland (2017)
* ''Ipomoea scopulorum'' Brandegee (1903)
* ''Ipomoea seaania'' Felger &amp; Austin (2005)
* ''Ipomoea seducta'' House (1908)
* ''Ipomoea selleana'' Urb. (1927)
* ''Ipomoea sepacuitensis'' Donn.Sm. (1913)
* ''Ipomoea sericophylla'' Meisn. (1869)
* ''Ipomoea sericosepala'' J.R.I.Wood &amp; Scotland (2015)
* ''Ipomoea serrana'' Sim.-Bianch. &amp; L.V.Vasconc. (2016)
* ''Ipomoea sescossiana'' Baill. (1883)
* ''Ipomoea setifera'' Poir. (1804)
* ''Ipomoea setosa'' Ker Gawl. (1819)
* ''Ipomoea shirambensis'' Baker (1894)
* ''Ipomoea shumardiana'' (Torr.) Shinners (1961)
* ''Ipomoea shupangensis'' Baker (1894)
* ''Ipomoea sidamensis'' Thulin (1983)
* ''Ipomoea sidifolia'' Schrad. (1821)
* ''Ipomoea silvicola'' House (1907)
* ''Ipomoea simonsiana'' Rendle (1894)
* ''Ipomoea simplex'' Thunb. (1794)
* ''Ipomoea simulans'' D.Hanb., J. Linn. Soc. (1870)
* ''Ipomoea sindica'' Stapf (1894)
* ''Ipomoea sofomarensis'' Sebsebe (1998)
* ''Ipomoea sororia'' D.F.Austin &amp; J.L.Tapia (2001)
* ''Ipomoea spathulata'' Hallier f. (1898)
* ''Ipomoea spectata'' J.A.McDonald (1993)
* ''Ipomoea sphenophylla'' Urb. (1908)
* ''Ipomoea spinulifera'' J.R.I.Wood &amp; Scotland (2015)
* ''Ipomoea splendor-sylvae'' House (1907)
* ''Ipomoea spruceana'' Benth. ex Meisn. (1869)
* ''Ipomoea squamisepala'' O'Donell (1950)
* ''Ipomoea squamosa'' Choisy (1845)
** ''Ipomoea squamosa'' var. ''squamosa''
** ''Ipomoea squamosa'' var. ''villosa'' Ooststr. (1933)
* ''Ipomoea stans'' Cav. (1795)
* ''Ipomoea staphylina'' Roem. &amp; Schult., Syst. Veg. (1819)
* ''Ipomoea steerei'' (Standl.) L.O.Williams, Fieldiana (1970)
* ''Ipomoea stenobasis'' Brenan (1950)
* ''Ipomoea stenophylla'' Meisn. (1869)
* ''Ipomoea stenosiphon'' Hallier f., Sitzungsber. Kaiserl. Akad. Wiss. (1898)
* ''Ipomoea steudelii'' Millsp., Publ. Field Columb. Mus. (1895)
* ''Ipomoea stibaropoda'' Ooststr. (1940)
* ''Ipomoea stocksii'' C.B.Clarke (1883)
* ''Ipomoea stuckertii'' O'Donell (1948)
* ''Ipomoea suaveolens'' (M.Martens &amp; Galeotti) Hemsl., Biol. Cent.-Amer. (1882)
* ''Ipomoea subincana'' (Choisy) Meisn. (1869)
* ''Ipomoea subrevoluta'' Choisy (1845)
* ''Ipomoea subspicata'' (Meisn.) O'Donell (1950)
* ''Ipomoea subtomentosa'' (Chodat &amp; Hassl.) O'Donell (1952)
* ''Ipomoea suburceolata'' O'Donell (1953)
* ''Ipomoea suffruticosa'' Burch. (1824)
* ''Ipomoea suffulta'' (Kunth) G.Don (1837)
* ''Ipomoea sulina'' P.P.A.Ferreira &amp; Miotto (2011)
* ''Ipomoea sulphurea'' (La Llave) G.Don (1837)
* ''Ipomoea sultani'' Chiov. (1929)
* ''Ipomoea sumatrana'' (Miq.) Ooststr. (1940)
* ''Ipomoea syringifolia'' Meisn. (1869)

== T ==

* ''Ipomoea tabascana'' J.A.McDonald &amp; D.F.Austin (1990)
* ''Ipomoea tacambarensis'' E.Carranza (2003)
* ''Ipomoea tarijensis'' O'Donell (1960)
* ''Ipomoea tastensis'' Brandegee (1903)
* ''Ipomoea tehuantepecensis'' L.Torres, R.Torres, M.P.Ramírez &amp; J.A.McDonald (2008)
* ''Ipomoea temascaltepecensis'' Wilkin (1995)
* ''Ipomoea tenera'' Meisn. (1869)
* ''Ipomoea tentaculifera'' Greenm. (1898)
* ''Ipomoea tenuifolia'' (Vahl) Kuntze (1891)
* ''Ipomoea tenuiloba'' Torr. (1858)
** ''Ipomoea tenuiloba'' var. ''lemmonii'' (A.Gray) Yatsk. &amp; C.T.Mason (1984)
** ''Ipomoea tenuiloba'' var. ''tenuiloba''
* ''Ipomoea tenuipes'' Verdc. (1961)
* ''Ipomoea tenuirostris'' Choisy (1845)
** ''Ipomoea tenuirostris'' subsp. ''hindeana'' (Rendle) Verdc. (1958)
** ''Ipomoea tenuirostris'' subsp. ''repens'' Verdc. (1958)
** ''Ipomoea tenuirostris'' subsp. ''tenuirostris''
* ''Ipomoea tenuissima'' Choisy (1845)
* ''Ipomoea teotitlanica'' McPherson (1980)
* ''Ipomoea ternata'' Jacq. (1797)
* ''Ipomoea ternifolia'' Cav. (1799)
** ''Ipomoea ternifolia'' var. ''ternifolia''
** ''Ipomoea ternifolia'' var. ''valida'' (House) J.A.McDonald (1995)
** ''Ipomoea ternifolia'' var. ''villosa'' (Choisy) Staples &amp; Govaerts (2015)
* ''Ipomoea theodori'' O'Donell (1948)
* ''Ipomoea thunbergioides'' Welw., Ann. Cons. Ultramar. (Portugal) (1856)
* ''Ipomoea thurberi'' A.Gray (1878)
* ''Ipomoea ticcopa'' Verdc. (1958)
* ''Ipomoea tiliacea'' (Willd.) Choisy (1845)
* ''Ipomoea tolmerana'' R.W.Johnson (2012)
** ''Ipomoea tolmerana'' subsp. ''occidentalis'' R.W.Johnson (2012)
** ''Ipomoea tolmerana'' subsp. ''tolmerana''
* ''Ipomoea transvaalensis'' A.Meeuse (1957 publ. 1958)
** ''Ipomoea transvaalensis'' subsp. ''orientalis'' Verdc. (1958)
** ''Ipomoea transvaalensis'' subsp. ''transvaalensis''
* ''Ipomoea trichosperma'' Blume (1826)
* ''Ipomoea tricolor'' Cav. (1795)
* ''Ipomoea trifida'' (Kunth) G.Don (1837)
* ''Ipomoea triflora'' Forssk. (1775)
* ''Ipomoea triloba'' L. (1753)
* ''Ipomoea trinervia'' Schulze-Menz (1938)
* ''Ipomoea tuberculata'' Ker Gawl. (1816)
** ''Ipomoea tuberculata'' var. ''odontosepala'' (Baker) Verdc. (1960)
** ''Ipomoea tuberculata'' var. ''tuberculata''
* ''Ipomoea tubiflora'' Hook.f. (1847)
* ''Ipomoea tuboides'' O.Deg. &amp; Ooststr. (1940)

== U ==

* ''Ipomoea ugborea'' Ogunw. (1998)
* ''Ipomoea uninervis'' J.R.I.Wood &amp; Scotland (2017)
* ''Ipomoea urbaniana'' (Dammer) Hallier f., Sitzungsber. Kaiserl. Akad. Wiss. (1898)
* ''Ipomoea urbinei'' House (1907)
* ''Ipomoea uruguayensis'' Meisn. (1869)

== V ==

* ''Ipomoea vagans'' Baker (1894)
* ''Ipomoea valenzuelensis'' Chodat &amp; Hassl., Bull. Herb. Boissier, sér. 2 (1905)
* ''Ipomoea variifolia'' Meisn. (1869)
* ''Ipomoea veadeirosii'' J.R.I.Wood &amp; Scotland (2017)
* ''Ipomoea velardei'' O'Donell (1948)
* ''Ipomoea velutina'' R.Br. (1810)
* ''Ipomoea velutinifolia'' J.R.I.Wood &amp; Scotland (2017)
* ''Ipomoea venosa'' (Desr.) Roem. &amp; Schult., Syst. Veg. (1819)
** ''Ipomoea venosa'' var. ''obtusifoliola'' Verdc. (1967)
** ''Ipomoea venosa'' var. ''petiolulata'' (Schulze-Menz) Verdc. (1967)
** ''Ipomoea venosa'' subsp. ''stellaris'' (Baker) Verdc. (1967)
** ''Ipomoea venosa'' subsp. ''venosa''
* ''Ipomoea verbasciformis'' (Meisn.) O'Donell (1950)
* ''Ipomoea verbascoidea'' Choisy (1837)
* ''Ipomoea verdcourtiana'' Lejoly &amp; Lisowski (1986)
* ''Ipomoea vernalis'' R.E.Fr., Wiss. Erg. Schwed. Rhodesia-Kongo-Exp. 1911-1912 (1916)
* ''Ipomoea verrucisepala'' Verdc. (1967)
* ''Ipomoea verruculosa'' (Pittier) O'Donell (1953)
* ''Ipomoea versipellis'' R.W.Johnson (2012)
* ''Ipomoea vespertilia'' F.D.Santos, G.C.Delgado-Junior &amp; Buril (2019)
* ''Ipomoea vestalii'' Standl. (1933)
* ''Ipomoea villifera'' House (1909)
* ''Ipomoea violacea'' L. (1753)
* ''Ipomoea virgata'' Meisn. (1869)
* ''Ipomoea viridis'' Choisy (1845)
* ''Ipomoea vivianae'' Krapov. (2009)
* ''Ipomoea volcanensis'' O'Donell (1953)

== W ==

* ''Ipomoea walpersiana'' Duchass. ex Urb. (1902)
* ''Ipomoea walteri'' J.R.I.Wood &amp; Scotland (2017)
* ''Ipomoea wangii'' C.Y.Wu (1965)
* ''Ipomoea welwitschii'' Vatke ex Hallier f. (1893)
* ''Ipomoea wightii'' (Wall.) Choisy (1833 publ. 1834)
** ''Ipomoea wightii'' var. ''kilimandschari'' (Dammer) Verdc. (1958)
** ''Ipomoea wightii'' var. ''obtusisepala'' Verdc. (1960)
** ''Ipomoea wightii'' var. ''wightii''
* ''Ipomoea wolcottiana'' Rose (1894)
** ''Ipomoea wolcottiana'' subsp. ''calodendron'' (O'Donell) McPherson (1982)
** ''Ipomoea wolcottiana'' subsp. ''wolcottiana''

== Y ==

* ''Ipomoea yaracuyensis'' J.R.Grande &amp; W.Meier (2011)
* ''Ipomoea yardiensis'' A.S.George (1967)

== Z ==

* ''Ipomoea zanzibarica'' Verdc. (1961)
* ''Ipomoea zimmermanii'' J.A.McDonald (1987)

== Karazana maniry eto Madagasikara ==
Indreto ny karazana ao amin' ny antoko ''Ipomoea'' maniry eto [[Madagasikara]]:

* ''Ipomoea alba''
* ''[[Ipomoea aquatica]]'' ''--'' antarika
* ''Ipomoea barlerioides''
* ''[[Vomanga|Ipomoea batatas]]'' ''--'' ambizo, bageda, batata, bela, bokala, mbizo, ovihazo,ovimanga, vomanga
* ''Ipomoea bolusiana''
* ''Ipomoea cairica  ''
* ''Ipomoea coptica''
* ''Ipomoea coscinosperma''
* ''Ipomoea darainensis''
* ''Ipomoea eriocarpa''
* ''Ipomoea ficifolia''
* ''Ipomoea fimbriosepala''
* ''Ipomoea fragrans''
* ''Ipomoea fulvicaulis''
* ''Ipomoea hederifolia''
* ''Ipomoea herpeana''
* ''Ipomoea hildebrandtii''
* ''Ipomoea humbertii''
* ''Ipomoea indica''
* ''Ipomoea involucrata''
* ''Ipomoea lapathifolia''
* ''Ipomoea mauritiana''
* ''Ipomoea mombassana''
* ''Ipomoea nil'' ''--''  vahintsidy
* ''Ipomoea obscura''
* ''Ipomoea ochracea''
* ''Ipomoea perrieri''
* ''Ipomoea pes‑caprae'' --- vahedalanda,  lalandanjiake
* ''Ipomoea pes‑tigridis''
* ''Ipomoea pileata''
* ''Ipomoea pseudomarginata''
* ''[[Ipomoea purpurea]]'' ''--'' bahia, kisarisarimbomanga, sarisarimbomanga, sarisarivomanga, tsingovihovy, vahintsidity, vahitsidy, vomanganalika, vomangangoaika, vomangoaika
* ''Ipomoea quamoclit''
* ''Ipomoea sinensis''
* ''Ipomoea stolonifera'' (= ''Ipomoea imperati'')
* ''Ipomoea tricolor''
* ''Ipomoea triloba''
* ''Ipomoea venosa''
* ''Ipomoea wightii'' ''--''  ajy, avy, tsingovihovy

== Jereo koa ==
* [[Vomanga]]</text>
      <sha1>52661pwzt4a54t9hnuqytkzw0sj8dey</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1136805</id>
      <parentid>1136788</parentid>
      <timestamp>2026-04-29T08:49:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Thelezifor</username>
        <id>15140</id>
      </contributor>
      <comment>Nanampy anarana</comment>
      <origin>1136805</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="40636" sha1="bl9cgafe87bx90ujtbv6qi53tjzdy2g" xml:space="preserve">Inty ny '''lisitry ny karazana ao amin' ny ''Ipomoea''''' araka ny ''[[World Checklist of Selected Plant Families]]'' (WCSP) &lt;small&gt;(23&lt;/small&gt; &lt;small&gt;Mey 2020)&lt;/small&gt;.
Ny lisitry ny karazana ao amin' ny ''[[Ipomoea]]'' dia ahitana anaran-karazana 450 any ho any, ka mahatonga an' ity vondron-karazana ity ho ny lehibe lavitra ao amin' ny fianakaviana ''[[Convolvulaceae]]'', manoloana ny vondron-karazana ''[[Convolvulus]]''. 

== A ==

* ''Ipomoea abrupta'' R.Br. (1810)
* ''Ipomoea abutiloides'' (Kunth) G.Don (1837)
* ''Ipomoea abyssinica'' (Choisy) Hochst. (1852)
* ''Ipomoea acanthocarpa'' (Choisy) Hochst. ex Schweinf. &amp; Asch. (1867)
* ''Ipomoea acrensis'' J.R.I.Wood &amp; Scotland (2017)
* ''Ipomoea aculeata'' Blume (1826)
** ''Ipomoea aculeata'' var. ''aculeata''
** ''Ipomoea aculeata'' var. ''mollissima'' (Zoll.) Ooststr. (1940)
* ''Ipomoea acutisepala'' O'Donell (1950)
* ''Ipomoea adenioides'' Schinz (1888)
* ''Ipomoea adumbrata'' Rendle &amp; Britten (1894)
* ''Ipomoea aemilii'' (O'Donell) J.R.I.Wood &amp; R.Degen (2016)
* ''Ipomoea aequiloba'' J.R.I.Wood &amp; Scotland (2017)
* ''Ipomoea alba'' L. (1753)
* ''Ipomoea albivenia'' (Lindl.) Sweet, Hort. Brit. (1830)
* ''Ipomoea alexandrae'' D.F.Austin, Opera Bot. (1982)
* ''Ipomoea alterniflora'' Griseb. (1866)
* ''Ipomoea altoamazonica'' J.R.I.Wood &amp; Scotland (2017)
* ''Ipomoea altoparanaensis'' O'Donell (1952)
* ''Ipomoea amazonica'' (D.F.Austin &amp; Staples) J.R.I.Wood &amp; Scotland (2015)
* ''Ipomoea amnicola'' Morong (1893)
* ''Ipomoea ampullacea'' Fernald (1897)
* ''Ipomoea ana-mariae'' L.V.Vasconc. &amp; Sim.-Bianch. (2016)
* ''Ipomoea androyensis'' Deroin, Bull. Mus. Natl. Hist. Nat., B (1992 publ. 1993)
* ''Ipomoea anemophoba'' Chiov. (1929)
* ''Ipomoea angustisepala'' O'Donell (1953)
* ''Ipomoea angustissima'' J.R.I.Wood &amp; Scotland (2017)
* ''Ipomoea anisomeres'' B.L.Rob. &amp; Bartlett (1907)
* ''Ipomoea antonschmidii'' R.W.Johnson (1986)
* ''Ipomoea appendiculata'' J.R.I.Wood &amp; Scotland (2015)
* ''Ipomoea aprica'' House (1908)
* ''Ipomoea aquatica'' Forssk. (1775)
** ''Ipomoea aquatica'' var. ''aquatica''
** ''Ipomoea aquatica'' var. ''heterophylla'' (Hallier f.) Rendle (1905)
* ''Ipomoea arborescens'' (Humb. &amp; Bonpl. ex Willd.) G.Don (1837)
* ''Ipomoea ardissima'' A.Chev. (1950)
* ''Ipomoea arenicola'' Rendle &amp; Britten (1894)
* ''Ipomoea argentaurata'' Hallier f. (1893)
* ''Ipomoea argentea'' Meisn. (1869)
* ''Ipomoea argentifolia'' A.Rich. (1850)
* ''Ipomoea argentinica'' Peter (1891)
* ''Ipomoea argillicola'' R.W.Johnson (1986)
* ''Ipomoea argyreia'' (Mart. ex Choisy) Meisn. (1869)
* ''Ipomoea argyrophylla'' Vatke (1882)
* ''Ipomoea aristolochiifolia'' G.Don (1837)
* ''Ipomoea asarifolia'' (Desr.) Roem. &amp; Schult., Syst. Veg. (1819)
* ''Ipomoea asclepiadea'' Hallier f. (1893)
* ''[[Ipomoea aspera]]'' (Choisy) Vatke (1882)
* ''Ipomoea asplundii'' O'Donell (1952)
* ''Ipomoea asterophora'' Ooststr. (1940)
** ''Ipomoea asterophora'' var. ''asterophora''
** ''Ipomoea asterophora'' var. ''subglabra'' Ooststr. (1939)
* ''Ipomoea atacorensis'' A.Chev., Bull. Mus. Natl. Hist. Nat., sér. 2 (1933)
* ''Ipomoea attenuata'' J.R.I.Wood &amp; Scotland (2017)
* ''Ipomoea aurantiaca'' L.O.Williams, Fieldiana (1970)
* ''Ipomoea aurifolia'' Dammer (1897)
* ''Ipomoea austrobrasiliensis'' J.R.I.Wood &amp; Scotland (2017)

== B ==

* ''Ipomoea bahiensis'' Willd. (1819)
* ''Ipomoea bakeri'' Britten (1894)
* ''Ipomoea balioclada'' Urb. (1924)
* ''Ipomoea bampsiana'' Lejoly &amp; Lisowski (1986)
* ''Ipomoea barbatisepala'' A.Gray (1878)
* ''Ipomoea barlerioides'' (Choisy) Benth. ex C.B.Clarke (1883)
* ''Ipomoea barteri'' Baker (1894)
** ''Ipomoea barteri'' var. ''barteri''
** ''Ipomoea barteri'' var. ''cordifolia'' Hallier f. (1898)
** ''Ipomoea barteri'' var. ''longisepala'' Lejoly &amp; Lisowski (1986)
* ''Ipomoea batatas'' (L.) Lam. (1793)
** ''Ipomoea batatas'' var. ''apiculata'' (M.Martens &amp; Galeotti) J.A.McDonald &amp; D.F.Austin (1990)
** ''Ipomoea batatas'' var. ''batatas''
* ''Ipomoea batatoides'' Choisy (1837)
* ''Ipomoea bathycolpos'' Hallier f. (1893)
* ''Ipomoea beninensis'' Akoègn., Lisowski &amp; Sinsin (2004)
* ''Ipomoea bernoulliana'' Peter (1891)
* ''Ipomoea biflora'' (L.) Pers. (1805)
* ''Ipomoea bisavium'' A.Meeuse (1960)
* ''Ipomoea blanchetii'' Choisy (1845)
* ''Ipomoea blepharophylla'' Hallier f. (1893)
* ''Ipomoea bolusiana'' Schinz (1888)
* ''Ipomoea bombycina'' (Choisy) Benth. &amp; Hook.f. ex Hemsl., Biol. Cent.-Amer. (1882)
* ''Ipomoea bonariensis'' Hook. (1838)
* ''Ipomoea bracteata'' Cav. (1799)
** ''Ipomoea bracteata'' var. ''bracteata''
** ''Ipomoea bracteata'' var. ''viridibracta'' A.McDonald (1987 publ. 1989)
* ''Ipomoea bracteolata'' R.W.Johnson (2012)
* ''Ipomoea brasiliana'' (Mart. ex Choisy) Meisn. (1869)
* ''Ipomoea brassii'' C.T.White (1935 publ. 1936)
* ''Ipomoea brownii'' Roem. &amp; Schult., Syst. Veg. (1819)
* ''Ipomoea bullata'' Oliv., Trans. Linn. Soc. London (1887)
* ''Ipomoea burchellii'' Meisn. (1869)

== C ==

* ''Ipomoea cairica'' (L.) Sweet (1826)
** ''Ipomoea cairica'' var. ''cairica''
** ''Ipomoea cairica'' var. ''gracillima'' (Collett &amp; Hemsl.) C.Y.Wu (1965)
** ''Ipomoea cairica'' var. ''indica'' Hallier f. (1898)
* ''Ipomoea calantha'' Griseb. (1866)
* ''Ipomoea calobra'' F.Muell. (1879)
* ''Ipomoea caloneura'' Meisn. (1869)
* ''Ipomoea calophylla'' C.Wright ex Griseb. (1866)
* ''Ipomoea calyptrata'' Dammer (1897)
* ''Ipomoea cambodiensis'' Gagnep. &amp; Courchet (1915)
* ''Ipomoea campanulata'' L. (1753)
* ''Ipomoea campestris'' Meisn. (1869)
* ''Ipomoea capillacea'' (Kunth) G.Don (1837)
* ''Ipomoea capitellata'' Choisy (1833 publ. 1834)
* ''Ipomoea cardenasiana'' O'Donell (1950)
* ''Ipomoea cardiophylla'' A.Gray (1878)
* ''Ipomoea carnea'' Jacq. (1760)
** ''Ipomoea carnea'' subsp. ''carnea''
** ''Ipomoea carnea'' subsp. ''fistulosa'' (Mart. ex Choisy) D.F.Austin (1977)
* ''Ipomoea carolina'' L. (1753)
* ''Ipomoea caudata'' Fernald (1901)
* ''Ipomoea cavalcantei'' D.F.Austin (1981)
* ''Ipomoea cearensis'' O'Donell (1953)
* ''Ipomoea cerradoensis'' J.R.I.Wood &amp; Scotland (2015)
* ''Ipomoea chamelana'' J.A.McDonald (1987)
* ''Ipomoea chapadensis'' J.R.I.Wood &amp; L.V.Vasconc. (2017)
* ''Ipomoea cheirophylla'' O'Donell (1959)
* ''Ipomoea chenopodifolia'' (M.Martens &amp; Galeotti) Hemsl., Biol. Cent.-Amer. (1882)
* ''Ipomoea chiliantha'' Hallier f. (1899)
* ''Ipomoea chilopsidis'' Standl., Publ. Field Columb. Mus. (1937)
* ''Ipomoea chiquitensis'' J.R.I.Wood &amp; Scotland (2015)
* ''Ipomoea chiriquensis'' Standl. (1940)
* ''Ipomoea chloroneura'' Hallier f. (1893)
* ''Ipomoea chodatiana'' O'Donell (1950)
* ''Ipomoea cholulensis'' Kunth (1819)
* ''Ipomoea chondrosepala'' Hallier f. (1899)
* ''Ipomoea chrysocalyx'' D.F.Austin, Opera Bot. (1982)
* ''Ipomoea chrysochaetia'' Hallier f. (1893)
** ''Ipomoea chrysochaetia'' var. ''chrysochaetia''
** ''Ipomoea chrysochaetia'' var. ''lasiophylla'' (Hallier f.) Lejoly &amp; Lisowski (1992)
** ''Ipomoea chrysochaetia'' var. ''velutipes'' (Welw. ex Rendle) Lejoly &amp; Lisowski (1992)
* ''Ipomoea chrysosperma'' Hallier f. (1898)
* ''Ipomoea cicatricosa'' Baker (1895)
* ''Ipomoea ciervensis'' House (1907)
* ''Ipomoea citrina'' Hallier f. (1898)
* ''Ipomoea clarensis'' Alain (1955)
* ''Ipomoea clarkei'' Hook.f. (1885)
* ''Ipomoea clausa'' Rudolph ex Ledeb. (1805)
* ''Ipomoea clavata'' (G.Don) Ooststr. ex J.F.Macbr., Publ. Field Columb. Mus. (1931)
* ''Ipomoea coccinea'' L. (1753)
* ''Ipomoea colombiana'' O'Donell (1953)
* ''Ipomoea concolora'' (Matuda) D.F.Austin (1977 publ. 1978)
* ''Ipomoea connata'' J.R.I.Wood &amp; L.V.Vasconc. (2017)
* ''Ipomoea consimilis'' Schulze-Menz (1938)
* ''Ipomoea convolvulifolia'' Hallier f. (1893)
* ''Ipomoea conzattii'' Greenm., Publ. Field Columb. Mus. (1907)
* ''Ipomoea coptica'' (L.) Roth ex Roem. &amp; Schult., Syst. Veg. (1819)
** ''Ipomoea coptica'' var. ''acuta'' Choisy (1845)
** ''Ipomoea coptica'' var. ''coptica''
* ''Ipomoea cordatotriloba'' Dennst. (1810)
** ''Ipomoea cordatotriloba'' var. ''australis'' (O'Donell) D.F.Austin (1988)
** ''Ipomoea cordatotriloba'' var. ''cordatotriloba''
** ''Ipomoea cordatotriloba'' var. ''torreyana'' (A.Gray) D.F.Austin (1988)
* ''Ipomoea cordillerae'' J.R.I.Wood &amp; Scotland (2017)
* ''Ipomoea cordofana'' Choisy (1845)
* ''Ipomoea coriacea'' Choisy (1845)
* ''Ipomoea corrugata'' Thulin (2005)
* ''Ipomoea corymbosa'' (L.) Roth (1819)
* ''Ipomoea coscinosperma'' Hochst. ex Choisy (1845)
* ''Ipomoea costata'' F.Muell. ex Benth. (1868)
* ''Ipomoea costellata'' Torr. (1858)
* ''Ipomoea crassipes'' Hook. (1844)
** ''Ipomoea crassipes'' var. ''cordifolia'' Rendle (1908)
** ''Ipomoea crassipes'' var. ''crassipes''
** ''Ipomoea crassipes'' var. ''hewittioides'' (Hallier f.) Hallier f. (1899)
** ''Ipomoea crassipes'' var. ''hirta'' Hallier f. (1903)
* ''Ipomoea crepidiformis'' Hallier f. (1893)
** ''Ipomoea crepidiformis'' var. ''crepidiformis''
** ''Ipomoea crepidiformis'' var. ''microcephala'' (Hallier f.) Verdc. (1958)
** ''Ipomoea crepidiformis'' var. ''minor'' Rendle (1901)
* ''Ipomoea crinicalyx'' S.Moore, Trans. Linn. Soc. London (1895)
* ''Ipomoea crispa'' (Thunb.) Hallier f. (1893)
* ''Ipomoea cristulata'' Hallier f. (1922)
* ''Ipomoea cryptica'' J.R.I.Wood &amp; Scotland (2015)
* ''Ipomoea cubensis'' (House) Urb. (1925)
* ''Ipomoea cuneifolia'' Meisn. (1869)
* ''Ipomoea cuprinacoma'' E.Carranza &amp; J.A.McDonald (2004)
* ''Ipomoea curtipes'' Rendle (1905)
* ''Ipomoea cuscoensis'' J.R.I.Wood &amp; P.Muñoz (2017)
* ''Ipomoea cynanchifolia'' Meisn. (1869)

== D ==

* ''Ipomoea darainensis'' Deroin, Ranir. &amp; Nusb. (2008)
* ''Ipomoea dasycarpa'' J.R.I.Wood &amp; Scotland (2017)
* ''Ipomoea daturiflora'' Meisn. (1869)
* ''Ipomoea decaisnei'' Ooststr. (1940)
* ''Ipomoea decasperma'' Hallier f. (1897)
* ''Ipomoea decemcornuta'' O'Donell (1953)
* ''Ipomoea decipiens'' Dammer (1897)
* ''Ipomoea delphinioides'' Choisy (1837)
* ''Ipomoea delpierrei'' De Wild. (1911)
* ''Ipomoea deminuta'' J.R.I.Wood &amp; Scotland (2017)
* ''Ipomoea densibracteata'' O'Donell (1950)
* ''Ipomoea densivestita'' R.W.Johnson (2012)
* ''Ipomoea descolei'' O'Donell (1950)
* ''[[Ipomoea desmophylla]]'' Bojer ex Choisy (1845)
* ''Ipomoea desrousseauxii'' Steud., Nomencl. Bot., ed. 2 (1840)
* ''Ipomoea diamantinensis'' J.M.Black ex Eardley (1957)
* ''Ipomoea diantha'' Roem. &amp; Schult., Syst. Veg. (1819)
* ''Ipomoea dichroa'' Hochst. ex Choisy (1845)
* ''Ipomoea diegoae'' M.C.Lara (2004)
* ''Ipomoea digitata'' L., Syst. Nat. ed. 10 (1759)
* ''Ipomoea discoidea'' Gonz.-Martínez &amp; J.Jiménez Ram. (2015)
* ''Ipomoea discolor'' (Kunth) G.Don (1837)
* ''Ipomoea distans'' Choisy (1845)
* ''Ipomoea diversifolia'' R.Br. (1810)
* ''Ipomoea dolichopoda'' J.R.I.Wood &amp; Scotland (2017)
* ''Ipomoea donaldsonii'' Rendle (1896)
* ''Ipomoea dubia'' Roem. &amp; Schult., Syst. Veg. (1819)
* ''Ipomoea dumetorum'' (Kunth) Willd. (1819)
* ''Ipomoea dumosa'' (Benth.) L.O.Williams, Fieldiana (1970)
* ''Ipomoea dunlopii'' R.W.Johnson (2012)
* ''Ipomoea durangensis'' House (1908)
* ''Ipomoea duvigneaudii'' Lejoly &amp; Lisowski (1986)

== E ==

* ''Ipomoea echinocalyx'' Meisn. (1869)
* ''Ipomoea edithae'' Gage (1905)
* ''Ipomoea edwardsensis'' (O'Kennon &amp; G.L.Nesom) O'Kennon (2019)
* ''Ipomoea eggersiana'' Peter (1891)
* ''Ipomoea electrina'' D.F.Austin &amp; J.A.McDonald (2002)
* ''Ipomoea elongata'' Choisy (1845)
* ''Ipomoea elytrocephala'' Hallier f. (1893)
* ''Ipomoea emeiensis'' Z.Y.Zhu, Bull. Bot. Res. (2004)
* ''Ipomoea ensiformis'' J.R.I.Wood &amp; Scotland (2017)
* ''Ipomoea ephemera'' Verdc. (1961)
* ''Ipomoea eremnobrocha'' D.F.Austin (1997)
* ''Ipomoea eriocalyx'' (Mart. ex Choisy) Meisn. (1869)
* ''Ipomoea eriocarpa'' R.Br. (1810)
* ''Ipomoea erioleuca'' Hallier f. (1899)
* ''Ipomoea erosa'' Urb. (1925)
* ''Ipomoea estrellensis'' Hassl. ex O'Donell (1952)
* ''Ipomoea eurysepala'' Hallier f. (1893)
* ''Ipomoea eximia'' House (1907)
* ''Ipomoea expansa'' A.McDonald (1982)
* ''Ipomoea exserta'' J.R.I.Wood &amp; Scotland (2015)

== F ==

* ''Ipomoea falkioides'' Griseb. (1866)
* ''Ipomoea fanshawei'' Verdc. (1967)
* ''Ipomoea fasciculata'' J.R.I.Wood &amp; Scotland (2017)
* ''Ipomoea ficifolia'' Lindl. (1840)
** ''Ipomoea ficifolia'' var. ''amplissima'' Verdc. (1967)
** ''Ipomoea ficifolia'' var. ''ficifolia''
* ''Ipomoea fiebrigii'' Hassl. ex O'Donell (1948)
* ''Ipomoea fimbriosepala'' Choisy (1845)
* ''Ipomoea fissifolia'' (McPherson) Eckenw. (1989)
* ''Ipomoea flavivillosa'' Schulze-Menz (1938)
* ''Ipomoea franciscana'' Choisy (1845)
* ''Ipomoea fuchsioides'' Griseb. (1866)
* ''Ipomoea fulvicaulis'' (Hochst. ex Choisy) Boiss. ex Hallier f. (1893)
** ''Ipomoea fulvicaulis'' var. ''asperifolia'' (Hallier f.) Verdc. (1960)
** ''Ipomoea fulvicaulis'' var. ''fulvicaulis''
** ''Ipomoea fulvicaulis'' var. ''heterocalyx'' (Schulze-Menz) Verdc. (1961)
* ''Ipomoea funicularis'' R.W.Johnson (2012)
* ''Ipomoea funis'' Cham. &amp; Schltdl. (1830)
** ''Ipomoea funis'' var. ''funis''
** ''Ipomoea funis'' var. ''langlassei'' (House) O'Donell (1959)
* ''Ipomoea furcyensis'' Urb. (1902)

== G ==

* ''Ipomoea galactorrhoea'' Hallier f. (1899)
* ''Ipomoea galhareriana'' Thulin (2005)
* ''Ipomoea garckeana'' Vatke (1882)
* ''Ipomoea geophilifolia'' K.Afzel. (1966)
* ''Ipomoea gesnerioides'' J.A.McDonald (1992)
* ''Ipomoea gigantea'' (Silva Manso) Choisy (1845)
* ''Ipomoea gilana'' K.Keith &amp; J.A.McDonald (2017)
* ''Ipomoea gloverae'' J.A.McDonald (1993)
* ''Ipomoea goyazensis'' Gardner (1842)
* ''Ipomoea gracilis'' R.Br. (1810)
* ''Ipomoea gracilisepala'' Rendle (1901)
* ''Ipomoea graminea'' R.Br. (1810)
* ''Ipomoea graminifolia'' J.R.I.Wood &amp; Scotland (2017)
* ''Ipomoea grandifolia'' (Dammer) O'Donell (1952)
* ''Ipomoea graniticola'' J.R.I.Wood &amp; Scotland (2015)
* ''Ipomoea grantii'' Oliv. (1875)
* ''Ipomoea granulosa'' Chodat &amp; Hassl., Bull. Herb. Boissier, sér. 2 (1905)
* ''Ipomoea guaranitica'' Chodat &amp; Hassl., Bull. Herb. Boissier, sér. 2 (1905)
* ''Ipomoea gypsophila'' J.R.I.Wood &amp; Scotland (2015)

== H ==

* ''Ipomoea habeliana'' Oliv. (1871)
* ''Ipomoea hackeliana'' (Schinz) Hallier f. (1893)
* ''Ipomoea haenkeana'' Choisy (1845)
* ''Ipomoea harlingii'' D.F.Austin, Opera Bot. (1982)
* ''Ipomoea harmandii'' Gagnep. (1915)
* ''Ipomoea hartmannii'' Vatke &amp; Rensch (1882)
* ''Ipomoea hartwegii'' Benth. (1839)
* ''Ipomoea hastifolia'' Domin (1928)
* ''Ipomoea hastigera'' Kunth (1819)
* ''Ipomoea hederacea'' Jacq. (1786)
* ''Ipomoea hederifolia'' L., Syst. Nat. ed. 10 (1759)
* ''Ipomoea heptaphylla'' Sweet, Hort. Brit. (1830)
* ''Ipomoea herpeana'' Deroin, Bull. Mus. Natl. Hist. Nat., B (1993)
* ''Ipomoea heterodoxa'' Standl. &amp; Steyerm., Publ. Field Columb. Mus. (1944)
* ''Ipomoea heterosepala'' Baker (1895)
* ''Ipomoea heterotricha'' Didr. (1854)
* ''Ipomoea hewittacea'' (Kuntze) J.R.I.Wood &amp; Scotland (2015)
* ''Ipomoea hieronymi'' (Kuntze) O'Donell (1948)
* ''Ipomoea hildebrandtii'' Vatke (1882)
** ''Ipomoea hildebrandtii'' subsp. ''grantii'' (Baker) Verdc. (1962)
** ''Ipomoea hildebrandtii'' subsp. ''hildebrandtii''
** ''Ipomoea hildebrandtii'' var. ''mahonii'' (C.H.Wright) Verdc. (1969)
** ''Ipomoea hildebrandtii'' subsp. ''megaensis'' Verdc. (1958)
** ''Ipomoea hildebrandtii'' subsp. ''orientalis'' Verdc. (1978)
* ''Ipomoea hiranensis'' Thulin (2005)
* ''Ipomoea hirsutissima'' Gardner (1842)
* ''Ipomoea hirtifolia'' R.C.Fang &amp; S.H.Huang (1985)
* ''Ipomoea hochstetteri'' House (1908)
* ''Ipomoea holubii'' Baker (1894)
* ''Ipomoea homotrichoidea'' O'Donell (1948)
* ''Ipomoea horsfalliae'' Hook. (1834)
* ''Ipomoea huayllae'' J.R.I.Wood &amp; Scotland (2015)
* ''Ipomoea humidicola'' Verdc. (1978)
* ''Ipomoea hypargyrea'' Griseb. (1866)
** ''Ipomoea hypargyrea'' var. ''baracoensis'' Urb. (1924)
** ''Ipomoea hypargyrea'' var. ''hypargyrea''

== I ==

* ''Ipomoea ignava'' House (1908)
* ''Ipomoea imperati'' (Vahl) Griseb. (1866)
* ''Ipomoea inaccessa'' J.R.I.Wood &amp; Scotland (2018)
* ''Ipomoea incarnata'' (Vahl) Choisy (1845)
* ''Ipomoea incerta'' (Britton) Urb. (1924)
* ''Ipomoea indica'' (Burm.) Merr. (1917)
* ''Ipomoea indivisa'' (Vell.) Hallier f. (1922)
* ''Ipomoea intrapilosa'' Rose (1894)
* ''Ipomoea invicta'' House (1908)
* ''Ipomoea involucrata'' P.Beauv. (1816)
** ''Ipomoea involucrata'' var. ''burttii'' Verdc. (1958)
** ''Ipomoea involucrata'' var. ''involucrata''
** ''Ipomoea involucrata'' var. ''operosa'' (C.H.Wright) Verdc. (1958)
* ''Ipomoea irwiniae'' Verdc. (1958)
* ''Ipomoea isthmica'' J.R.I.Wood &amp; Buril (2017)

== J ==

* ''Ipomoea itapuaensis'' J.R.I.Wood &amp; R.Degen (2016)
* ''Ipomoea jacalana'' Matuda (1965)
* ''Ipomoea jaegeri'' Pilg. (1910)
* ''Ipomoea jalapa'' (L.) Pursh (1814)
* ''Ipomoea jalapoides'' Griseb. (1866)
* ''Ipomoea jamaicensis'' G.Don (1837)
* ''Ipomoea jicama'' Brandegee, Proc. Calif. Acad. Sci., ser. 2 (1889)
* ''Ipomoea johnsoniana'' R.L.Barrett (2016)
* ''Ipomoea jucunda'' Thwaites (1860)
* ''Ipomoea jujuyensis'' O'Donell (1948)
* ''Ipomoea juliagutierreziae'' J.R.I.Wood &amp; Scotland (2015)

== K ==

* ''Ipomoea kahloae'' Gonz.-Martínez, Lozada-Pérez &amp; Rios-Carr. (2018)
* ''Ipomoea kalumburu'' R.W.Johnson (2012)
* ''Ipomoea kassneri'' Rendle (1912)
* ''Ipomoea katangensis'' Lisowski &amp; Wiland (1999)
* ''Ipomoea keraudreniae'' Deroin, Bull. Mus. Natl. Hist. Nat., B (1992 publ. 1993)
* ''Ipomoea killipiana'' O'Donell (1950)
* ''Ipomoea kilwaensis'' Pilg. (1910)
* ''Ipomoea kituiensis'' Vatke (1882)
** ''Ipomoea kituiensis'' var. ''hirsutissima'' Verdc. (1967)
** ''Ipomoea kituiensis'' var. ''kituiensis''
** ''Ipomoea kituiensis'' var. ''massaiensis'' (Pilg.) Verdc. (1958)
* ''Ipomoea kotschyana'' Hochst. ex Choisy (1845)
* ''Ipomoea kraholandica'' J.R.I.Wood &amp; Scotland (2017)
* ''Ipomoea kruseana'' Matuda (1966)
* ''Ipomoea kunthiana'' Meisn. (1869)

== L ==

* ''Ipomoea lachnaea'' Spreng. (1822)
* ''Ipomoea lactifera'' J.R.I.Wood &amp; Scotland (2015)
* ''Ipomoea lacunosa'' L. (1753)
* ''Ipomoea laeta'' A.Gray ex S.Watson (1887)
* ''Ipomoea lambii'' Fernald (1895)
* ''Ipomoea lanata'' E.A.Bruce (1937)
* ''Ipomoea langsdorffii'' Choisy (1845)
* ''Ipomoea lanuginosa'' O'Donell (1950)
* ''Ipomoea lapathifolia'' Hallier f. (1893)
** ''Ipomoea lapathifolia'' var. ''bussei'' (Pilg.) Verdc. (1961)
** ''Ipomoea lapathifolia'' subsp. ''lapathifolia''
** ''Ipomoea lapathifolia'' var. ''parviflora'' Verdc. (1967)
** ''Ipomoea lapathifolia'' subsp. ''shabensis'' Lejoly &amp; Lisowski (1986)
* ''Ipomoea lapidosa'' Vatke (1882)
* ''Ipomoea laxiflora'' H.J.Chowdhery &amp; Debta (2009)
* ''Ipomoea lenis'' House (1908)
* ''Ipomoea leonensis'' B.L.Rob. (1891)
* ''Ipomoea lepidophora'' Lebrun &amp; Taton (1948)
* ''Ipomoea leprieurii'' D.F.Austin (1981)
* ''Ipomoea leptophylla'' Torr. (1845)
* ''Ipomoea'' ×''leucantha'' Jacq. (1788)
* ''Ipomoea leucanthemum'' (Klotzsch) Hallier f. (1893)
* ''Ipomoea leucotricha'' Donn.Sm. (1897)
* ''Ipomoea lilloana'' O'Donell (1948)
* ''Ipomoea limosa'' R.W.Johnson (2012)
* ''Ipomoea lindenii'' M.Martens &amp; Galeotti (1845)
* ''Ipomoea lindheimeri'' A.Gray (1878)
* ''Ipomoea lindmanii'' Urb. (1924)
* ''Ipomoea lineolata'' Urb. (1903)
* ''Ipomoea linosepala'' Hallier f. (1893)
** ''Ipomoea linosepala'' subsp. ''alpina'' (Rendle) Lejoly &amp; Lisowski (1992)
** ''Ipomoea linosepala'' subsp. ''auroargentea'' Duvigneaud &amp; Dewit. (1963)
** ''Ipomoea linosepala'' subsp. ''kundelungensis'' Lejoly &amp; Lisowski (1986)
** ''Ipomoea linosepala'' subsp. ''linosepala''
** ''Ipomoea linosepala'' subsp. ''upembensis'' Lejoly &amp; Lisowski (1986)
* ''Ipomoea littoralis'' Blume (1826)
* ''Ipomoea livescens'' (Schltdl. ex Kunze) Meisn. (1869)
* ''Ipomoea lobata'' (Cerv.) Thell. (1919)
* ''Ipomoea lonchophylla'' J.M.Black (1926)
* ''Ipomoea longeramosa'' Choisy (1845)
* ''Ipomoea longibarbis'' J.R.I.Wood &amp; Scotland (2015)
* ''Ipomoea longibracteolata'' Sim.-Bianch. &amp; J.R.I.Wood (2017)
* ''Ipomoea longifolia'' Benth. (1839)
* ''Ipomoea longirostra'' J.R.I.Wood &amp; Scotland (2017)
* ''Ipomoea longistaminea'' O'Donell (1950)
* ''Ipomoea longituba'' Hallier f., Sitzungsber. Kaiserl. Akad. Wiss. (1898)
* ''Ipomoea lottiae'' J.A.McDonald (1987)
* ''Ipomoea lozanii'' Painter ex House (1907)
* ''Ipomoea lutea'' Hemsl. (1879)
* ''Ipomoea luteoviridis'' Ekman &amp; Leonard (1927)

== M ==

* ''Ipomoea macarenaensis'' J.R.I.Wood &amp; Scotland (2017)
* ''Ipomoea macdonaldii'' E.Carranza (2011)
* ''Ipomoea macedoi'' Hoehne, Arq. Bot. Estado São Paulo, n.s., f.m. (1950)
* ''Ipomoea macrorhiza'' Michx. (1803)
* ''Ipomoea macrosepala'' Brenan (1949)
* ''Ipomoea macrosiphon'' Hallier f. (1901)
* ''Ipomoea madrensis'' S.Watson (1888)
* ''Ipomoea magna'' Sim.-Bianch. &amp; J.R.I.Wood (2017)
* ''Ipomoea magniflora'' O'Donell (1953)
* ''Ipomoea magnifolia'' Rusby (1896)
* ''Ipomoea magnusiana'' Schinz (1888)
* ''Ipomoea mairetii'' Choisy (1845)
* ''Ipomoea malpighipila'' O'Donell (1950)
* ''Ipomoea malvaeoides'' Meisn. (1869)
** ''Ipomoea malvaeoides'' var. ''argentea'' O'Donell (1959)
** ''Ipomoea malvaeoides'' var. ''lineariloba'' Hallier f. (1899)
** ''Ipomoea malvaeoides'' var. ''malvaeoides''
* ''Ipomoea malvaviscoides'' Meisn. (1869)
* ''Ipomoea marabensis'' D.F.Austin &amp; Secco (1988)
* ''Ipomoea maranyonensis'' J.R.I.Wood &amp; Scotland (2017)
* ''Ipomoea marcellia'' Meisn. (1869)
* ''Ipomoea marginisepala'' O'Donell (1950)
* ''Ipomoea marmorata'' Britten &amp; Rendle (1896)
** ''Ipomoea marmorata'' subsp. ''marmorata''
** ''Ipomoea marmorata'' subsp. ''somalica'' Verdc. (1961)
* ''Ipomoea mathewsiana'' Kuntze (1891)
* ''Ipomoea maurandioides'' Meisn. (1869)
* ''Ipomoea mauritiana'' Jacq. (1791)
* ''Ipomoea mcphersonii'' D.F.Austin (1996)
* ''Ipomoea mcvaughii'' McPherson (1980)
* ''Ipomoea megalantha'' J.R.I.Wood &amp; Scotland (2017)
* ''Ipomoea megapotamica'' Choisy (1845)
** ''Ipomoea megapotamica'' subsp. ''megapotamica''
** ''Ipomoea megapotamica'' subsp. ''velutina'' J.R.I.Wood &amp; Scotland (2017)
* ''Ipomoea melancholica'' J.R.I.Wood &amp; Buril (2017)
* ''Ipomoea mendozae'' J.R.I.Wood &amp; Scotland (2015)
* ''Ipomoea merremioides'' Alain (1956)
* ''Ipomoea meyeri'' (Spreng.) G.Don (1837)
* ''Ipomoea micrantha'' Hallier f. (1898)
* ''Ipomoea microcalyx'' Schulze-Menz (1938)
* ''Ipomoea microdactyla'' Griseb. (1866)
* ''Ipomoea microdonta'' J.R.I.Wood &amp; Scotland (2017)
* ''Ipomoea microsepala'' Benth. (1845)
* ''Ipomoea milnei'' Verdc. (1956)
* ''Ipomoea minutiflora'' (M.Martens &amp; Galeotti) House (1909)
* ''Ipomoea miquihuanensis'' J.A.McDonald (1987)
* ''Ipomoea mirabilis'' P.P.A.Ferreira &amp; Sim.-Bianch. (2013)
* ''Ipomoea mirandina'' (Pittier) O'Donell (1953)
* ''Ipomoea mitchellae'' Standl., Publ. Field Columb. Mus. (1930)
* ''Ipomoea mombassana'' Vatke (1882)
** ''Ipomoea mombassana'' var. ''massaica'' Verdc. (1969)
** ''Ipomoea mombassana'' var. ''mombassana''
* ''Ipomoea montecristina'' Hadac (1970)
* ''Ipomoea morongii'' Britton (1893)
* ''Ipomoea mucronatoproducta'' J.R.I.Wood &amp; Scotland (2015)
* ''Ipomoea mucronifolia'' J.R.I.Wood &amp; Scotland (2015)
* ''Ipomoea muelleri'' Benth. (1868)
* ''Ipomoea'' ×''multifida'' (Raf.) Shinners
* ''Ipomoea muricata'' (L.) Jacq. (1798)
* ''Ipomoea murucoides'' Roem. &amp; Schult., Syst. Veg. (1819)

== N ==

* ''Ipomoea nationis'' (Hook.) G.Nicholson (1885)
* ''Ipomoea neei'' (Spreng.) O'Donell (1959)
* ''Ipomoea nematoloba'' Urb. (1902)
* ''Ipomoea nematophylla'' Urb. (1908)
* ''Ipomoea nephrosepala'' Chiov. (1929)
* ''Ipomoea neurocephala'' Hallier f. (1898 publ. 1899)
* ''Ipomoea nil'' (L.) Roth (1797)
* ''Ipomoea nitida'' Griseb. (1879)
* ''Ipomoea noctulifolia'' McPherson (1980)
* ''Ipomoea nyctaginea'' Choisy (1845)

== O ==

* ''Ipomoea oblongata'' E.Mey. ex Choisy (1845)
* ''Ipomoea oblongifolia'' (Hassl.) O'Donell (1950)
* ''Ipomoea obscura'' (L.) Ker Gawl. (1817)
** ''Ipomoea obscura'' var. ''demissa'' (Hallier f.) Verdc. (1978)
** ''Ipomoea obscura'' var. ''obscura''
** ''Ipomoea obscura'' var. ''sagittifolia'' Verdc. (1958)
* ''Ipomoea ochracea'' (Lindl.) Sweet, Hort. Brit. (1830)
* ''Ipomoea odontophylla'' J.R.I.Wood &amp; Scotland (2015)
* ''Ipomoea oenotherae'' (Vatke) Hallier f. (1893)
** ''Ipomoea oenotherae'' var. ''angustifolia'' (Oliv.) Verdc. (1958)
** ''Ipomoea oenotherae'' var. ''oenotherae''
* ''Ipomoea oenotheroides'' (L.f.) A.Meeuse &amp; Welman (2000)
* ''Ipomoea ommanneyi'' Rendle (1902)
* ''Ipomoea ophiodes'' Standl. &amp; Steyerm., Publ. Field Columb. Mus. (1944)
* ''Ipomoea opulifolia'' Rusby (1899)
* ''Ipomoea oranensis'' O'Donell (1948)
* ''Ipomoea orizabensis'' (G.Pelletan) Ledeb. ex Steud., Nomencl. Bot., ed. 2 (1840)
** ''Ipomoea orizabensis'' var. ''austromexicana'' J.A.McDonald (2001)
** ''Ipomoea orizabensis'' var. ''collina'' (House) J.A.McDonald (2001)
** ''Ipomoea orizabensis'' var. ''novogaliciana'' J.A.McDonald (2001)
** ''Ipomoea orizabensis'' var. ''orizabensis''
* ''Ipomoea ovatolanceolata'' (Hallier f.) Thulin (2005)

== P ==

* ''Ipomoea padillae'' O'Donell (1959)
* ''Ipomoea paludicola'' J.R.I.Wood &amp; Scotland (2015)
* ''Ipomoea paludosa'' O'Donell (1950)
* ''Ipomoea pampeana'' P.P.A.Ferreira &amp; Miotto (2011)
* ''Ipomoea pandurata'' (L.) G.Mey. (1818)
* ''Ipomoea pantanalensis'' J.R.I.Wood &amp; Urbanetz (2016)
* ''Ipomoea paolii'' Chiov. (1916)
* ''Ipomoea papilio'' Hallier f. (1898)
* ''Ipomoea paradae'' J.R.I.Wood &amp; Scotland (2015)
* ''Ipomoea paraguariensis'' Peter (1891)
* ''Ipomoea paranaensis'' Hoehne (1934 publ. 1935)
* ''Ipomoea parasitica'' (Kunth) G.Don (1837)
* ''Ipomoea parvibracteolata'' J.R.I.Wood &amp; L.V.Vasconc. (2017)
* ''Ipomoea passifloroides'' House (1908)
* ''Ipomoea pauciflora'' M.Martens &amp; Galeotti (1845)
** ''Ipomoea pauciflora'' subsp. ''pauciflora''
** ''Ipomoea pauciflora'' subsp. ''vargasiana'' (O'Donell) McPherson (1981 publ. 1982)
* ''Ipomoea paulistana'' (Silva Manso) Stellfeld (1945)
* ''Ipomoea paulitschkei'' Schweinf. &amp; Volkens (1898)
* ''Ipomoea pearceana'' Kuntze (1891)
* ''Ipomoea pedicellaris'' Benth. (1845)
* ''Ipomoea pellita'' Hallier f. (1893)
* ''Ipomoea perpartita'' McPherson (1980)
* ''Ipomoea perrieri'' Deroin, Bull. Mus. Natl. Hist. Nat., B (1993)
* ''Ipomoea peruviana'' O'Donell (1948)
* ''Ipomoea pes-caprae'' (L.) R.Br. (1818)
* ''Ipomoea pes-tigridis'' L. (1753)
** ''Ipomoea pes-tigridis'' var. ''africana'' Hallier f. (1898)
** ''Ipomoea pes-tigridis'' var. ''longibracteata'' Vatke (1882)
** ''Ipomoea pes-tigridis'' var. ''pes-tigridis''
* ''Ipomoea peteri'' (Kuntze) Staples &amp; Govaerts (2015)
* ''Ipomoea petitiana'' Lejoly &amp; Lisowski (1985)
* ''Ipomoea petrophila'' House (1907)
* ''Ipomoea philomega'' (Vell.) House (1908)
** ''Ipomoea philomega'' var. ''marowynensis'' Ooststr. (1936)
** ''Ipomoea philomega'' var. ''philomega''
* ''Ipomoea pierrei'' Gagnep. (1915)
* ''Ipomoea pileata'' Roxb. (1824)
* ''Ipomoea pinifolia'' Meisn. (1869)
* ''Ipomoea pintoi'' O'Donell (1953)
* ''Ipomoea pittieri'' O'Donell (1950)
* ''Ipomoea platensis'' Ker Gawl. (1819)
* ''Ipomoea plummerae'' A.Gray, Syn. Fl. N. Amer., ed. 2 (1886)
** ''Ipomoea plummerae'' f. ''adiantifolia'' Ooststr. (1933)
** ''Ipomoea plummerae'' var. ''cupulata'' J.A.McDonald (1995)
** ''Ipomoea plummerae'' var. ''plummerae''
* ''Ipomoea pogonantha'' Thulin (2005)
* ''Ipomoea pogonocalyx'' J.R.I.Wood &amp; Scotland (2017)
* ''Ipomoea pohlii'' Choisy (1845)
* ''Ipomoea polhillii'' Verdc. (1967)
* ''Ipomoea polpha'' R.W.Johnson (1986)
** ''Ipomoea polpha'' subsp. ''latzii'' R.W.Johnson (2006)
** ''Ipomoea polpha'' subsp. ''polpha''
** ''Ipomoea polpha'' subsp. ''weirana'' R.W.Johnson (2006)
* ''Ipomoea polymorpha'' Roem. &amp; Schult., Syst. Veg. (1819)
* ''Ipomoea polyrrhizos'' (Silva Manso) Choisy (1845)
* ''Ipomoea populina'' House (1908)
* ''Ipomoea porrecta'' Rendle &amp; Britten (1894)
* ''Ipomoea praecana'' House (1908)
* ''Ipomoea praecox'' C.Wright (1870)
* ''Ipomoea praematura'' Eckenw. (1989)
* ''Ipomoea prismatosyphon'' Welw. (1859)
** ''Ipomoea prismatosyphon'' var. ''prismatosyphon''
** ''Ipomoea prismatosyphon'' var. ''trifida'' Verdc. (1958)
* ''Ipomoea procumbens'' Mart. ex Choisy (1845)
* ''Ipomoea procurrens'' Meisn. (1869)
* ''Ipomoea prolifera'' J.R.I.Wood &amp; Scotland (2018)
* ''Ipomoea protea'' Rendle &amp; Britten (1894)
* ''Ipomoea proxima'' (M.Martens &amp; Galeotti) Godm. &amp; Salvin, Biol. Cent.-Amer. (1882)
* ''Ipomoea pruinosa'' McPherson (1980)
* ''Ipomoea psammophila'' J.R.I.Wood &amp; Scotland (2015)
* ''Ipomoea pseudomarginata'' Deroin, Bull. Mus. Natl. Hist. Nat., B (1993)
* ''Ipomoea pseudoracemosa'' McPherson (1980)
* ''Ipomoea pterocaulis'' J.R.I.Wood &amp; L.V.Vasconc. (2017)
* ''Ipomoea pubescens'' Lam. (1793)
* ''Ipomoea pulcherrima'' Ooststr. (1933)
* ''Ipomoea puncticulata'' Benth. (1845)
* ''Ipomoea punicea'' (Silva Manso) Choisy (1845)
* ''Ipomoea purga'' (Wender.) Hayne (1833)
* ''Ipomoea purpurea'' (L.) Roth (1787)
* ''Ipomoea pyramidalis'' Hallier f. (1893)
* ''Ipomoea pyrenea'' Taub. (1896)
* ''Ipomoea pyrophila'' A.Chev., Bull. Mus. Natl. Hist. Nat., sér. 2 (1933)

== Q ==

* ''Ipomoea quamoclit'' L. (1753)
* ''Ipomoea queirozii'' J.R.I.Wood &amp; L.V.Vasconc. (2017)

== R ==

* ''Ipomoea racemigera'' F.Muell. &amp; Tate (1890)
* ''Ipomoea racemosa'' Poir. (1816)
* ''Ipomoea ramboi'' O'Donell (1960)
* ''Ipomoea ramosissima'' (Poir.) Choisy (1845)
* ''Ipomoea recta'' De Wild., Ann. Mus. Congo Belge, Bot., sér. 4 (1903)
* ''Ipomoea reflexa'' Span. (1841)
* ''Ipomoea reflexisepala'' Lejoly &amp; Lisowski (1986)
* ''Ipomoea regnellii'' Meisn. (1869)
* ''Ipomoea repanda'' Jacq. (1760)
* ''Ipomoea reticulata'' O'Donell (1953)
* ''Ipomoea retropilosa'' (Pittier) D.F.Austin (1977 publ. 1978)
** ''Ipomoea retropilosa'' subsp. ''cundinamarcana'' J.R.I.Wood &amp; Scotland (2017)
** ''Ipomoea retropilosa'' subsp. ''retropilosa''
* ''Ipomoea revoluta'' J.R.I.Wood &amp; Scotland (2017)
* ''Ipomoea rhomboidea'' House (1908)
* ''Ipomoea richardsiae'' Verdc. (1967)
* ''Ipomoea riograndensis'' P.P.A.Ferreira &amp; Miotto (2011)
* ''Ipomoea riparum'' Standl. &amp; L.O.Williams (1950)
* ''Ipomoea robbrechtii'' Lejoly &amp; Lisowski (1985)
* ''Ipomoea robertsiana'' Rendle (1901)
* ''Ipomoea robinsonii'' House (1908)
* ''Ipomoea robusta'' Urb. (1925)
* ''Ipomoea robynsiana'' Lejoly &amp; Lisowski (1986)
* ''Ipomoea rojasii'' Hassl. (1911)
* ''Ipomoea rosea'' Choisy (1845)
* ''Ipomoea rotundata'' Verdc. (1978)
* ''Ipomoea rubens'' Choisy (1833 publ. 1834)
* ''Ipomoea rubriflora'' O'Donell (1959)
* ''Ipomoea rumicifolia'' Choisy (1833 publ. 1834)
* ''Ipomoea rupestris'' Sim.-Bianch. &amp; Pirani (2005)
* ''Ipomoea rupicola'' House (1908)
* ''Ipomoea rzedowskii'' E.Carranza, Zamudio &amp; Murguía (1998)

== S ==

* ''Ipomoea sagittata'' Poir. (1789)
* ''Ipomoea sagittifolia'' Burm.f. (1768)
* ''Ipomoea saintronanensis'' R.W.Johnson (1986)
* ''Ipomoea salicifolia'' Roxb. (1824)
* ''Ipomoea salsettensis'' Santapau &amp; Patel (1958)
* ''Ipomoea santacruzensis'' O'Donell (1952)
* ''Ipomoea santillanii'' O'Donell (1941)
* ''Ipomoea saopaulista'' O'Donell (1953)
* ''Ipomoea schaffneri'' S.Watson (1882)
* ''Ipomoea schaijesii'' Lejoly &amp; Lisowski (1988)
* ''Ipomoea schomburgkii'' Choisy (1845)
* ''Ipomoea schulziana'' O'Donell (1948)
* ''Ipomoea scopulina'' J.R.I.Wood &amp; Scotland (2017)
* ''Ipomoea scopulorum'' Brandegee (1903)
* ''Ipomoea seaania'' Felger &amp; Austin (2005)
* ''Ipomoea seducta'' House (1908)
* ''Ipomoea selleana'' Urb. (1927)
* ''Ipomoea sepacuitensis'' Donn.Sm. (1913)
* ''Ipomoea sericophylla'' Meisn. (1869)
* ''Ipomoea sericosepala'' J.R.I.Wood &amp; Scotland (2015)
* ''Ipomoea serrana'' Sim.-Bianch. &amp; L.V.Vasconc. (2016)
* ''Ipomoea sescossiana'' Baill. (1883)
* ''Ipomoea setifera'' Poir. (1804)
* ''Ipomoea setosa'' Ker Gawl. (1819)
* ''Ipomoea shirambensis'' Baker (1894)
* ''Ipomoea shumardiana'' (Torr.) Shinners (1961)
* ''Ipomoea shupangensis'' Baker (1894)
* ''Ipomoea sidamensis'' Thulin (1983)
* ''Ipomoea sidifolia'' Schrad. (1821)
* ''Ipomoea silvicola'' House (1907)
* ''Ipomoea simonsiana'' Rendle (1894)
* ''Ipomoea simplex'' Thunb. (1794)
* ''Ipomoea simulans'' D.Hanb., J. Linn. Soc. (1870)
* ''Ipomoea sindica'' Stapf (1894)
* ''Ipomoea sofomarensis'' Sebsebe (1998)
* ''Ipomoea sororia'' D.F.Austin &amp; J.L.Tapia (2001)
* ''Ipomoea spathulata'' Hallier f. (1898)
* ''Ipomoea spectata'' J.A.McDonald (1993)
* ''Ipomoea sphenophylla'' Urb. (1908)
* ''Ipomoea spinulifera'' J.R.I.Wood &amp; Scotland (2015)
* ''Ipomoea splendor-sylvae'' House (1907)
* ''Ipomoea spruceana'' Benth. ex Meisn. (1869)
* ''Ipomoea squamisepala'' O'Donell (1950)
* ''Ipomoea squamosa'' Choisy (1845)
** ''Ipomoea squamosa'' var. ''squamosa''
** ''Ipomoea squamosa'' var. ''villosa'' Ooststr. (1933)
* ''Ipomoea stans'' Cav. (1795)
* ''Ipomoea staphylina'' Roem. &amp; Schult., Syst. Veg. (1819)
* ''Ipomoea steerei'' (Standl.) L.O.Williams, Fieldiana (1970)
* ''Ipomoea stenobasis'' Brenan (1950)
* ''Ipomoea stenophylla'' Meisn. (1869)
* ''Ipomoea stenosiphon'' Hallier f., Sitzungsber. Kaiserl. Akad. Wiss. (1898)
* ''Ipomoea steudelii'' Millsp., Publ. Field Columb. Mus. (1895)
* ''Ipomoea stibaropoda'' Ooststr. (1940)
* ''Ipomoea stocksii'' C.B.Clarke (1883)
* ''Ipomoea stuckertii'' O'Donell (1948)
* ''Ipomoea suaveolens'' (M.Martens &amp; Galeotti) Hemsl., Biol. Cent.-Amer. (1882)
* ''Ipomoea subincana'' (Choisy) Meisn. (1869)
* ''Ipomoea subrevoluta'' Choisy (1845)
* ''Ipomoea subspicata'' (Meisn.) O'Donell (1950)
* ''Ipomoea subtomentosa'' (Chodat &amp; Hassl.) O'Donell (1952)
* ''Ipomoea suburceolata'' O'Donell (1953)
* ''Ipomoea suffruticosa'' Burch. (1824)
* ''Ipomoea suffulta'' (Kunth) G.Don (1837)
* ''Ipomoea sulina'' P.P.A.Ferreira &amp; Miotto (2011)
* ''Ipomoea sulphurea'' (La Llave) G.Don (1837)
* ''Ipomoea sultani'' Chiov. (1929)
* ''Ipomoea sumatrana'' (Miq.) Ooststr. (1940)
* ''Ipomoea syringifolia'' Meisn. (1869)

== T ==

* ''Ipomoea tabascana'' J.A.McDonald &amp; D.F.Austin (1990)
* ''Ipomoea tacambarensis'' E.Carranza (2003)
* ''Ipomoea tarijensis'' O'Donell (1960)
* ''Ipomoea tastensis'' Brandegee (1903)
* ''Ipomoea tehuantepecensis'' L.Torres, R.Torres, M.P.Ramírez &amp; J.A.McDonald (2008)
* ''Ipomoea temascaltepecensis'' Wilkin (1995)
* ''Ipomoea tenera'' Meisn. (1869)
* ''Ipomoea tentaculifera'' Greenm. (1898)
* ''Ipomoea tenuifolia'' (Vahl) Kuntze (1891)
* ''Ipomoea tenuiloba'' Torr. (1858)
** ''Ipomoea tenuiloba'' var. ''lemmonii'' (A.Gray) Yatsk. &amp; C.T.Mason (1984)
** ''Ipomoea tenuiloba'' var. ''tenuiloba''
* ''Ipomoea tenuipes'' Verdc. (1961)
* ''Ipomoea tenuirostris'' Choisy (1845)
** ''Ipomoea tenuirostris'' subsp. ''hindeana'' (Rendle) Verdc. (1958)
** ''Ipomoea tenuirostris'' subsp. ''repens'' Verdc. (1958)
** ''Ipomoea tenuirostris'' subsp. ''tenuirostris''
* ''Ipomoea tenuissima'' Choisy (1845)
* ''Ipomoea teotitlanica'' McPherson (1980)
* ''Ipomoea ternata'' Jacq. (1797)
* ''Ipomoea ternifolia'' Cav. (1799)
** ''Ipomoea ternifolia'' var. ''ternifolia''
** ''Ipomoea ternifolia'' var. ''valida'' (House) J.A.McDonald (1995)
** ''Ipomoea ternifolia'' var. ''villosa'' (Choisy) Staples &amp; Govaerts (2015)
* ''Ipomoea theodori'' O'Donell (1948)
* ''Ipomoea thunbergioides'' Welw., Ann. Cons. Ultramar. (Portugal) (1856)
* ''Ipomoea thurberi'' A.Gray (1878)
* ''Ipomoea ticcopa'' Verdc. (1958)
* ''Ipomoea tiliacea'' (Willd.) Choisy (1845)
* ''Ipomoea tolmerana'' R.W.Johnson (2012)
** ''Ipomoea tolmerana'' subsp. ''occidentalis'' R.W.Johnson (2012)
** ''Ipomoea tolmerana'' subsp. ''tolmerana''
* ''Ipomoea transvaalensis'' A.Meeuse (1957 publ. 1958)
** ''Ipomoea transvaalensis'' subsp. ''orientalis'' Verdc. (1958)
** ''Ipomoea transvaalensis'' subsp. ''transvaalensis''
* ''Ipomoea trichosperma'' Blume (1826)
* ''Ipomoea tricolor'' Cav. (1795)
* ''Ipomoea trifida'' (Kunth) G.Don (1837)
* ''Ipomoea triflora'' Forssk. (1775)
* ''Ipomoea triloba'' L. (1753)
* ''Ipomoea trinervia'' Schulze-Menz (1938)
* ''Ipomoea tuberculata'' Ker Gawl. (1816)
** ''Ipomoea tuberculata'' var. ''odontosepala'' (Baker) Verdc. (1960)
** ''Ipomoea tuberculata'' var. ''tuberculata''
* ''Ipomoea tubiflora'' Hook.f. (1847)
* ''Ipomoea tuboides'' O.Deg. &amp; Ooststr. (1940)

== U ==

* ''Ipomoea ugborea'' Ogunw. (1998)
* ''Ipomoea uninervis'' J.R.I.Wood &amp; Scotland (2017)
* ''Ipomoea urbaniana'' (Dammer) Hallier f., Sitzungsber. Kaiserl. Akad. Wiss. (1898)
* ''Ipomoea urbinei'' House (1907)
* ''Ipomoea uruguayensis'' Meisn. (1869)

== V ==

* ''Ipomoea vagans'' Baker (1894)
* ''Ipomoea valenzuelensis'' Chodat &amp; Hassl., Bull. Herb. Boissier, sér. 2 (1905)
* ''Ipomoea variifolia'' Meisn. (1869)
* ''Ipomoea veadeirosii'' J.R.I.Wood &amp; Scotland (2017)
* ''Ipomoea velardei'' O'Donell (1948)
* ''Ipomoea velutina'' R.Br. (1810)
* ''Ipomoea velutinifolia'' J.R.I.Wood &amp; Scotland (2017)
* ''Ipomoea venosa'' (Desr.) Roem. &amp; Schult., Syst. Veg. (1819)
** ''Ipomoea venosa'' var. ''obtusifoliola'' Verdc. (1967)
** ''Ipomoea venosa'' var. ''petiolulata'' (Schulze-Menz) Verdc. (1967)
** ''Ipomoea venosa'' subsp. ''stellaris'' (Baker) Verdc. (1967)
** ''Ipomoea venosa'' subsp. ''venosa''
* ''Ipomoea verbasciformis'' (Meisn.) O'Donell (1950)
* ''Ipomoea verbascoidea'' Choisy (1837)
* ''Ipomoea verdcourtiana'' Lejoly &amp; Lisowski (1986)
* ''Ipomoea vernalis'' R.E.Fr., Wiss. Erg. Schwed. Rhodesia-Kongo-Exp. 1911-1912 (1916)
* ''Ipomoea verrucisepala'' Verdc. (1967)
* ''Ipomoea verruculosa'' (Pittier) O'Donell (1953)
* ''Ipomoea versipellis'' R.W.Johnson (2012)
* ''Ipomoea vespertilia'' F.D.Santos, G.C.Delgado-Junior &amp; Buril (2019)
* ''Ipomoea vestalii'' Standl. (1933)
* ''Ipomoea villifera'' House (1909)
* ''Ipomoea violacea'' L. (1753)
* ''Ipomoea virgata'' Meisn. (1869)
* ''Ipomoea viridis'' Choisy (1845)
* ''Ipomoea vivianae'' Krapov. (2009)
* ''Ipomoea volcanensis'' O'Donell (1953)

== W ==

* ''Ipomoea walpersiana'' Duchass. ex Urb. (1902)
* ''Ipomoea walteri'' J.R.I.Wood &amp; Scotland (2017)
* ''Ipomoea wangii'' C.Y.Wu (1965)
* ''Ipomoea welwitschii'' Vatke ex Hallier f. (1893)
* ''Ipomoea wightii'' (Wall.) Choisy (1833 publ. 1834)
** ''Ipomoea wightii'' var. ''kilimandschari'' (Dammer) Verdc. (1958)
** ''Ipomoea wightii'' var. ''obtusisepala'' Verdc. (1960)
** ''Ipomoea wightii'' var. ''wightii''
* ''Ipomoea wolcottiana'' Rose (1894)
** ''Ipomoea wolcottiana'' subsp. ''calodendron'' (O'Donell) McPherson (1982)
** ''Ipomoea wolcottiana'' subsp. ''wolcottiana''

== Y ==

* ''Ipomoea yaracuyensis'' J.R.Grande &amp; W.Meier (2011)
* ''Ipomoea yardiensis'' A.S.George (1967)

== Z ==

* ''Ipomoea zanzibarica'' Verdc. (1961)
* ''Ipomoea zimmermanii'' J.A.McDonald (1987)

== Karazana maniry eto Madagasikara ==
Indreto ny karazana ao amin' ny antoko ''Ipomoea'' maniry eto [[Madagasikara]]:

* ''Ipomoea alba''
* ''[[Ipomoea aquatica]]'' (''Ipomoea reptans'' Poir.) ''--'' antarika, lalandy
* ''Ipomoea barlerioides''
* ''[[Vomanga|Ipomoea batatas]]'' ''--'' ambizo, bageda, batata, bela, bokala, mbizo, ovihazo, ovimanga, vomanga
* ''Ipomoea bolusiana''
* ''[[Ipomoea cairica]]'' (= ''Ipomoea palmata'' Forssk.) --anambararata anambolotara, ananambararata, kisantsola, vahimporinondry, vahintsatsaka, vahintsatsatra 
* ''Ipomoea coptica''
* ''Ipomoea coscinosperma''
* ''Ipomoea darainensis''
* ''[[Ipomoea desmophylla]]'' -- kifolona, varangambitsika
* ''Ipomoea eriocarpa''
* ''Ipomoea ficifolia''
* ''Ipomoea fimbriosepala''
* ''Ipomoea fragrans''
* ''Ipomoea fulvicaulis''
* ''Ipomoea hederifolia''
* ''Ipomoea herpeana''
* ''Ipomoea hildebrandtii''
* ''Ipomoea humbertii''
* ''[[Ipomoea indica]]'' (= ''Ipomoea learii'' Knight ex Paxton) -- poranakosy
* ''Ipomoea involucrata''
* ''Ipomoea lapathifolia''
* ''Ipomoea mauritiana''
* ''Ipomoea mombassana''
* ''Ipomoea nil'' ''--''  vahintsidy
* ''Ipomoea obscura''
* ''Ipomoea ochracea''
* ''Ipomoea perrieri''
* ''[[Ipomoea pes-caprae|Ipomoea pes‑caprae]]'' (= ''Ipomoea biloba'' Forssk.) --- vahedalanda, lalandanjiake, vahindalandana
* ''Ipomoea pes‑tigridis''
* ''Ipomoea pileata''
* ''Ipomoea pseudomarginata''
* ''[[Ipomoea purpurea]]'' ''--'' bahia, kisarisarimbomanga, sarisarimbomanga, sarisarivomanga, tsingovihovy, vahintsidity, vahitsidy, vomanganalika, vomangangoaika, vomangoaika
* ''Ipomoea quamoclit''
* ''Ipomoea sinensis''
* ''Ipomoea stolonifera'' (= ''Ipomoea imperati'')
* ''Ipomoea tricolor''
* ''Ipomoea triloba''
* ''Ipomoea venosa''
* ''Ipomoea wightii'' ''--''  ajy, avy, tsingovihovy
'''Karazana efa niova antoko'''
* ''Ipomoea angustifolia'' = ''[[Xenostegia tridentata]]'' na ''Xenostegia tridentata'' subsp. ''angustifolia'' (ahafantarana azy taloha koa: ''Merremia angustifolia'' na ''Merremia tridentata'' subsp. ''angustifolia'')
* ''Ipomoea beraviensis'' Vatke (= ''[[Stictocardia beraviensis]]'') -- vahindranavavy
* ''Ipomoea pterygocaulos'' Choisy (= ''[[Merremia pterygocaulos]]'') -- vahinkelaka
'''Karazana mila fanamarinana'''

* ''Ipomoea leucantha'' Jacq. --  ampelantsifotra, ampelasifotra, voafo
* ''Ipomoea lindleyi'' Choisy --  sarovy, voankelana
* ''Ipomoea medium'' (Choisy) Vatke -- famehifary

== Jereo koa ==
* [[Vomanga]]
* ''[[Hewittia]]''
* ''[[Merremia]]''
* ''[[Stictocardia]]''
* ''[[Xenostegia]]''</text>
      <sha1>bl9cgafe87bx90ujtbv6qi53tjzdy2g</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1136806</id>
      <parentid>1136805</parentid>
      <timestamp>2026-04-29T08:53:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Thelezifor</username>
        <id>15140</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Nanampy anarana</comment>
      <origin>1136806</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="40640" sha1="h5142x9o4jti148jiyetb0uyc81y2um" xml:space="preserve">Inty ny '''lisitry ny karazana ao amin' ny ''Ipomoea''''' araka ny ''[[World Checklist of Selected Plant Families]]'' (WCSP) &lt;small&gt;(23&lt;/small&gt; &lt;small&gt;Mey 2020)&lt;/small&gt;.
Ny lisitry ny karazana ao amin' ny ''[[Ipomoea]]'' dia ahitana anaran-karazana 450 any ho any, ka mahatonga an' ity vondron-karazana ity ho ny lehibe lavitra ao amin' ny fianakaviana ''[[Convolvulaceae]]'', manoloana ny vondron-karazana ''[[Convolvulus]]''. 

== A ==

* ''Ipomoea abrupta'' R.Br. (1810)
* ''Ipomoea abutiloides'' (Kunth) G.Don (1837)
* ''Ipomoea abyssinica'' (Choisy) Hochst. (1852)
* ''Ipomoea acanthocarpa'' (Choisy) Hochst. ex Schweinf. &amp; Asch. (1867)
* ''Ipomoea acrensis'' J.R.I.Wood &amp; Scotland (2017)
* ''Ipomoea aculeata'' Blume (1826)
** ''Ipomoea aculeata'' var. ''aculeata''
** ''Ipomoea aculeata'' var. ''mollissima'' (Zoll.) Ooststr. (1940)
* ''Ipomoea acutisepala'' O'Donell (1950)
* ''Ipomoea adenioides'' Schinz (1888)
* ''Ipomoea adumbrata'' Rendle &amp; Britten (1894)
* ''Ipomoea aemilii'' (O'Donell) J.R.I.Wood &amp; R.Degen (2016)
* ''Ipomoea aequiloba'' J.R.I.Wood &amp; Scotland (2017)
* ''Ipomoea alba'' L. (1753)
* ''Ipomoea albivenia'' (Lindl.) Sweet, Hort. Brit. (1830)
* ''Ipomoea alexandrae'' D.F.Austin, Opera Bot. (1982)
* ''Ipomoea alterniflora'' Griseb. (1866)
* ''Ipomoea altoamazonica'' J.R.I.Wood &amp; Scotland (2017)
* ''Ipomoea altoparanaensis'' O'Donell (1952)
* ''Ipomoea amazonica'' (D.F.Austin &amp; Staples) J.R.I.Wood &amp; Scotland (2015)
* ''Ipomoea amnicola'' Morong (1893)
* ''Ipomoea ampullacea'' Fernald (1897)
* ''Ipomoea ana-mariae'' L.V.Vasconc. &amp; Sim.-Bianch. (2016)
* ''Ipomoea androyensis'' Deroin, Bull. Mus. Natl. Hist. Nat., B (1992 publ. 1993)
* ''Ipomoea anemophoba'' Chiov. (1929)
* ''Ipomoea angustisepala'' O'Donell (1953)
* ''Ipomoea angustissima'' J.R.I.Wood &amp; Scotland (2017)
* ''Ipomoea anisomeres'' B.L.Rob. &amp; Bartlett (1907)
* ''Ipomoea antonschmidii'' R.W.Johnson (1986)
* ''Ipomoea appendiculata'' J.R.I.Wood &amp; Scotland (2015)
* ''Ipomoea aprica'' House (1908)
* ''Ipomoea aquatica'' Forssk. (1775)
** ''Ipomoea aquatica'' var. ''aquatica''
** ''Ipomoea aquatica'' var. ''heterophylla'' (Hallier f.) Rendle (1905)
* ''Ipomoea arborescens'' (Humb. &amp; Bonpl. ex Willd.) G.Don (1837)
* ''Ipomoea ardissima'' A.Chev. (1950)
* ''Ipomoea arenicola'' Rendle &amp; Britten (1894)
* ''Ipomoea argentaurata'' Hallier f. (1893)
* ''Ipomoea argentea'' Meisn. (1869)
* ''Ipomoea argentifolia'' A.Rich. (1850)
* ''Ipomoea argentinica'' Peter (1891)
* ''Ipomoea argillicola'' R.W.Johnson (1986)
* ''Ipomoea argyreia'' (Mart. ex Choisy) Meisn. (1869)
* ''Ipomoea argyrophylla'' Vatke (1882)
* ''Ipomoea aristolochiifolia'' G.Don (1837)
* ''Ipomoea asarifolia'' (Desr.) Roem. &amp; Schult., Syst. Veg. (1819)
* ''Ipomoea asclepiadea'' Hallier f. (1893)
* ''[[Ipomoea aspera]]'' (Choisy) Vatke (1882)
* ''Ipomoea asplundii'' O'Donell (1952)
* ''Ipomoea asterophora'' Ooststr. (1940)
** ''Ipomoea asterophora'' var. ''asterophora''
** ''Ipomoea asterophora'' var. ''subglabra'' Ooststr. (1939)
* ''Ipomoea atacorensis'' A.Chev., Bull. Mus. Natl. Hist. Nat., sér. 2 (1933)
* ''Ipomoea attenuata'' J.R.I.Wood &amp; Scotland (2017)
* ''Ipomoea aurantiaca'' L.O.Williams, Fieldiana (1970)
* ''Ipomoea aurifolia'' Dammer (1897)
* ''Ipomoea austrobrasiliensis'' J.R.I.Wood &amp; Scotland (2017)

== B ==

* ''Ipomoea bahiensis'' Willd. (1819)
* ''Ipomoea bakeri'' Britten (1894)
* ''Ipomoea balioclada'' Urb. (1924)
* ''Ipomoea bampsiana'' Lejoly &amp; Lisowski (1986)
* ''Ipomoea barbatisepala'' A.Gray (1878)
* ''Ipomoea barlerioides'' (Choisy) Benth. ex C.B.Clarke (1883)
* ''Ipomoea barteri'' Baker (1894)
** ''Ipomoea barteri'' var. ''barteri''
** ''Ipomoea barteri'' var. ''cordifolia'' Hallier f. (1898)
** ''Ipomoea barteri'' var. ''longisepala'' Lejoly &amp; Lisowski (1986)
* ''Ipomoea batatas'' (L.) Lam. (1793)
** ''Ipomoea batatas'' var. ''apiculata'' (M.Martens &amp; Galeotti) J.A.McDonald &amp; D.F.Austin (1990)
** ''Ipomoea batatas'' var. ''batatas''
* ''Ipomoea batatoides'' Choisy (1837)
* ''Ipomoea bathycolpos'' Hallier f. (1893)
* ''Ipomoea beninensis'' Akoègn., Lisowski &amp; Sinsin (2004)
* ''Ipomoea bernoulliana'' Peter (1891)
* ''Ipomoea biflora'' (L.) Pers. (1805)
* ''Ipomoea bisavium'' A.Meeuse (1960)
* ''Ipomoea blanchetii'' Choisy (1845)
* ''Ipomoea blepharophylla'' Hallier f. (1893)
* ''Ipomoea bolusiana'' Schinz (1888)
* ''Ipomoea bombycina'' (Choisy) Benth. &amp; Hook.f. ex Hemsl., Biol. Cent.-Amer. (1882)
* ''Ipomoea bonariensis'' Hook. (1838)
* ''Ipomoea bracteata'' Cav. (1799)
** ''Ipomoea bracteata'' var. ''bracteata''
** ''Ipomoea bracteata'' var. ''viridibracta'' A.McDonald (1987 publ. 1989)
* ''Ipomoea bracteolata'' R.W.Johnson (2012)
* ''Ipomoea brasiliana'' (Mart. ex Choisy) Meisn. (1869)
* ''Ipomoea brassii'' C.T.White (1935 publ. 1936)
* ''Ipomoea brownii'' Roem. &amp; Schult., Syst. Veg. (1819)
* ''Ipomoea bullata'' Oliv., Trans. Linn. Soc. London (1887)
* ''Ipomoea burchellii'' Meisn. (1869)

== C ==

* ''Ipomoea cairica'' (L.) Sweet (1826)
** ''Ipomoea cairica'' var. ''cairica''
** ''Ipomoea cairica'' var. ''gracillima'' (Collett &amp; Hemsl.) C.Y.Wu (1965)
** ''Ipomoea cairica'' var. ''indica'' Hallier f. (1898)
* ''Ipomoea calantha'' Griseb. (1866)
* ''Ipomoea calobra'' F.Muell. (1879)
* ''Ipomoea caloneura'' Meisn. (1869)
* ''Ipomoea calophylla'' C.Wright ex Griseb. (1866)
* ''Ipomoea calyptrata'' Dammer (1897)
* ''Ipomoea cambodiensis'' Gagnep. &amp; Courchet (1915)
* ''Ipomoea campanulata'' L. (1753)
* ''Ipomoea campestris'' Meisn. (1869)
* ''Ipomoea capillacea'' (Kunth) G.Don (1837)
* ''Ipomoea capitellata'' Choisy (1833 publ. 1834)
* ''Ipomoea cardenasiana'' O'Donell (1950)
* ''Ipomoea cardiophylla'' A.Gray (1878)
* ''Ipomoea carnea'' Jacq. (1760)
** ''Ipomoea carnea'' subsp. ''carnea''
** ''Ipomoea carnea'' subsp. ''fistulosa'' (Mart. ex Choisy) D.F.Austin (1977)
* ''Ipomoea carolina'' L. (1753)
* ''Ipomoea caudata'' Fernald (1901)
* ''Ipomoea cavalcantei'' D.F.Austin (1981)
* ''Ipomoea cearensis'' O'Donell (1953)
* ''Ipomoea cerradoensis'' J.R.I.Wood &amp; Scotland (2015)
* ''Ipomoea chamelana'' J.A.McDonald (1987)
* ''Ipomoea chapadensis'' J.R.I.Wood &amp; L.V.Vasconc. (2017)
* ''Ipomoea cheirophylla'' O'Donell (1959)
* ''Ipomoea chenopodifolia'' (M.Martens &amp; Galeotti) Hemsl., Biol. Cent.-Amer. (1882)
* ''Ipomoea chiliantha'' Hallier f. (1899)
* ''Ipomoea chilopsidis'' Standl., Publ. Field Columb. Mus. (1937)
* ''Ipomoea chiquitensis'' J.R.I.Wood &amp; Scotland (2015)
* ''Ipomoea chiriquensis'' Standl. (1940)
* ''Ipomoea chloroneura'' Hallier f. (1893)
* ''Ipomoea chodatiana'' O'Donell (1950)
* ''Ipomoea cholulensis'' Kunth (1819)
* ''Ipomoea chondrosepala'' Hallier f. (1899)
* ''Ipomoea chrysocalyx'' D.F.Austin, Opera Bot. (1982)
* ''Ipomoea chrysochaetia'' Hallier f. (1893)
** ''Ipomoea chrysochaetia'' var. ''chrysochaetia''
** ''Ipomoea chrysochaetia'' var. ''lasiophylla'' (Hallier f.) Lejoly &amp; Lisowski (1992)
** ''Ipomoea chrysochaetia'' var. ''velutipes'' (Welw. ex Rendle) Lejoly &amp; Lisowski (1992)
* ''Ipomoea chrysosperma'' Hallier f. (1898)
* ''Ipomoea cicatricosa'' Baker (1895)
* ''Ipomoea ciervensis'' House (1907)
* ''Ipomoea citrina'' Hallier f. (1898)
* ''Ipomoea clarensis'' Alain (1955)
* ''Ipomoea clarkei'' Hook.f. (1885)
* ''Ipomoea clausa'' Rudolph ex Ledeb. (1805)
* ''Ipomoea clavata'' (G.Don) Ooststr. ex J.F.Macbr., Publ. Field Columb. Mus. (1931)
* ''Ipomoea coccinea'' L. (1753)
* ''Ipomoea colombiana'' O'Donell (1953)
* ''Ipomoea concolora'' (Matuda) D.F.Austin (1977 publ. 1978)
* ''Ipomoea connata'' J.R.I.Wood &amp; L.V.Vasconc. (2017)
* ''Ipomoea consimilis'' Schulze-Menz (1938)
* ''Ipomoea convolvulifolia'' Hallier f. (1893)
* ''Ipomoea conzattii'' Greenm., Publ. Field Columb. Mus. (1907)
* ''Ipomoea coptica'' (L.) Roth ex Roem. &amp; Schult., Syst. Veg. (1819)
** ''Ipomoea coptica'' var. ''acuta'' Choisy (1845)
** ''Ipomoea coptica'' var. ''coptica''
* ''Ipomoea cordatotriloba'' Dennst. (1810)
** ''Ipomoea cordatotriloba'' var. ''australis'' (O'Donell) D.F.Austin (1988)
** ''Ipomoea cordatotriloba'' var. ''cordatotriloba''
** ''Ipomoea cordatotriloba'' var. ''torreyana'' (A.Gray) D.F.Austin (1988)
* ''Ipomoea cordillerae'' J.R.I.Wood &amp; Scotland (2017)
* ''Ipomoea cordofana'' Choisy (1845)
* ''Ipomoea coriacea'' Choisy (1845)
* ''Ipomoea corrugata'' Thulin (2005)
* ''Ipomoea corymbosa'' (L.) Roth (1819)
* ''Ipomoea coscinosperma'' Hochst. ex Choisy (1845)
* ''Ipomoea costata'' F.Muell. ex Benth. (1868)
* ''Ipomoea costellata'' Torr. (1858)
* ''Ipomoea crassipes'' Hook. (1844)
** ''Ipomoea crassipes'' var. ''cordifolia'' Rendle (1908)
** ''Ipomoea crassipes'' var. ''crassipes''
** ''Ipomoea crassipes'' var. ''hewittioides'' (Hallier f.) Hallier f. (1899)
** ''Ipomoea crassipes'' var. ''hirta'' Hallier f. (1903)
* ''Ipomoea crepidiformis'' Hallier f. (1893)
** ''Ipomoea crepidiformis'' var. ''crepidiformis''
** ''Ipomoea crepidiformis'' var. ''microcephala'' (Hallier f.) Verdc. (1958)
** ''Ipomoea crepidiformis'' var. ''minor'' Rendle (1901)
* ''Ipomoea crinicalyx'' S.Moore, Trans. Linn. Soc. London (1895)
* ''Ipomoea crispa'' (Thunb.) Hallier f. (1893)
* ''Ipomoea cristulata'' Hallier f. (1922)
* ''Ipomoea cryptica'' J.R.I.Wood &amp; Scotland (2015)
* ''Ipomoea cubensis'' (House) Urb. (1925)
* ''Ipomoea cuneifolia'' Meisn. (1869)
* ''Ipomoea cuprinacoma'' E.Carranza &amp; J.A.McDonald (2004)
* ''Ipomoea curtipes'' Rendle (1905)
* ''Ipomoea cuscoensis'' J.R.I.Wood &amp; P.Muñoz (2017)
* ''Ipomoea cynanchifolia'' Meisn. (1869)

== D ==

* ''Ipomoea darainensis'' Deroin, Ranir. &amp; Nusb. (2008)
* ''Ipomoea dasycarpa'' J.R.I.Wood &amp; Scotland (2017)
* ''Ipomoea daturiflora'' Meisn. (1869)
* ''Ipomoea decaisnei'' Ooststr. (1940)
* ''Ipomoea decasperma'' Hallier f. (1897)
* ''Ipomoea decemcornuta'' O'Donell (1953)
* ''Ipomoea decipiens'' Dammer (1897)
* ''Ipomoea delphinioides'' Choisy (1837)
* ''Ipomoea delpierrei'' De Wild. (1911)
* ''Ipomoea deminuta'' J.R.I.Wood &amp; Scotland (2017)
* ''Ipomoea densibracteata'' O'Donell (1950)
* ''Ipomoea densivestita'' R.W.Johnson (2012)
* ''Ipomoea descolei'' O'Donell (1950)
* ''[[Ipomoea desmophylla]]'' Bojer ex Choisy (1845)
* ''Ipomoea desrousseauxii'' Steud., Nomencl. Bot., ed. 2 (1840)
* ''Ipomoea diamantinensis'' J.M.Black ex Eardley (1957)
* ''Ipomoea diantha'' Roem. &amp; Schult., Syst. Veg. (1819)
* ''Ipomoea dichroa'' Hochst. ex Choisy (1845)
* ''Ipomoea diegoae'' M.C.Lara (2004)
* ''Ipomoea digitata'' L., Syst. Nat. ed. 10 (1759)
* ''Ipomoea discoidea'' Gonz.-Martínez &amp; J.Jiménez Ram. (2015)
* ''Ipomoea discolor'' (Kunth) G.Don (1837)
* ''Ipomoea distans'' Choisy (1845)
* ''Ipomoea diversifolia'' R.Br. (1810)
* ''Ipomoea dolichopoda'' J.R.I.Wood &amp; Scotland (2017)
* ''Ipomoea donaldsonii'' Rendle (1896)
* ''Ipomoea dubia'' Roem. &amp; Schult., Syst. Veg. (1819)
* ''Ipomoea dumetorum'' (Kunth) Willd. (1819)
* ''Ipomoea dumosa'' (Benth.) L.O.Williams, Fieldiana (1970)
* ''Ipomoea dunlopii'' R.W.Johnson (2012)
* ''Ipomoea durangensis'' House (1908)
* ''Ipomoea duvigneaudii'' Lejoly &amp; Lisowski (1986)

== E ==

* ''Ipomoea echinocalyx'' Meisn. (1869)
* ''Ipomoea edithae'' Gage (1905)
* ''Ipomoea edwardsensis'' (O'Kennon &amp; G.L.Nesom) O'Kennon (2019)
* ''Ipomoea eggersiana'' Peter (1891)
* ''Ipomoea electrina'' D.F.Austin &amp; J.A.McDonald (2002)
* ''Ipomoea elongata'' Choisy (1845)
* ''Ipomoea elytrocephala'' Hallier f. (1893)
* ''Ipomoea emeiensis'' Z.Y.Zhu, Bull. Bot. Res. (2004)
* ''Ipomoea ensiformis'' J.R.I.Wood &amp; Scotland (2017)
* ''Ipomoea ephemera'' Verdc. (1961)
* ''Ipomoea eremnobrocha'' D.F.Austin (1997)
* ''Ipomoea eriocalyx'' (Mart. ex Choisy) Meisn. (1869)
* ''Ipomoea eriocarpa'' R.Br. (1810)
* ''Ipomoea erioleuca'' Hallier f. (1899)
* ''Ipomoea erosa'' Urb. (1925)
* ''Ipomoea estrellensis'' Hassl. ex O'Donell (1952)
* ''Ipomoea eurysepala'' Hallier f. (1893)
* ''Ipomoea eximia'' House (1907)
* ''Ipomoea expansa'' A.McDonald (1982)
* ''Ipomoea exserta'' J.R.I.Wood &amp; Scotland (2015)

== F ==

* ''Ipomoea falkioides'' Griseb. (1866)
* ''Ipomoea fanshawei'' Verdc. (1967)
* ''Ipomoea fasciculata'' J.R.I.Wood &amp; Scotland (2017)
* ''Ipomoea ficifolia'' Lindl. (1840)
** ''Ipomoea ficifolia'' var. ''amplissima'' Verdc. (1967)
** ''Ipomoea ficifolia'' var. ''ficifolia''
* ''Ipomoea fiebrigii'' Hassl. ex O'Donell (1948)
* ''Ipomoea fimbriosepala'' Choisy (1845)
* ''Ipomoea fissifolia'' (McPherson) Eckenw. (1989)
* ''Ipomoea flavivillosa'' Schulze-Menz (1938)
* ''Ipomoea franciscana'' Choisy (1845)
* ''Ipomoea fuchsioides'' Griseb. (1866)
* ''Ipomoea fulvicaulis'' (Hochst. ex Choisy) Boiss. ex Hallier f. (1893)
** ''Ipomoea fulvicaulis'' var. ''asperifolia'' (Hallier f.) Verdc. (1960)
** ''Ipomoea fulvicaulis'' var. ''fulvicaulis''
** ''Ipomoea fulvicaulis'' var. ''heterocalyx'' (Schulze-Menz) Verdc. (1961)
* ''Ipomoea funicularis'' R.W.Johnson (2012)
* ''Ipomoea funis'' Cham. &amp; Schltdl. (1830)
** ''Ipomoea funis'' var. ''funis''
** ''Ipomoea funis'' var. ''langlassei'' (House) O'Donell (1959)
* ''Ipomoea furcyensis'' Urb. (1902)

== G ==

* ''Ipomoea galactorrhoea'' Hallier f. (1899)
* ''Ipomoea galhareriana'' Thulin (2005)
* ''Ipomoea garckeana'' Vatke (1882)
* ''Ipomoea geophilifolia'' K.Afzel. (1966)
* ''Ipomoea gesnerioides'' J.A.McDonald (1992)
* ''Ipomoea gigantea'' (Silva Manso) Choisy (1845)
* ''Ipomoea gilana'' K.Keith &amp; J.A.McDonald (2017)
* ''Ipomoea gloverae'' J.A.McDonald (1993)
* ''Ipomoea goyazensis'' Gardner (1842)
* ''Ipomoea gracilis'' R.Br. (1810)
* ''Ipomoea gracilisepala'' Rendle (1901)
* ''Ipomoea graminea'' R.Br. (1810)
* ''Ipomoea graminifolia'' J.R.I.Wood &amp; Scotland (2017)
* ''Ipomoea grandifolia'' (Dammer) O'Donell (1952)
* ''Ipomoea graniticola'' J.R.I.Wood &amp; Scotland (2015)
* ''Ipomoea grantii'' Oliv. (1875)
* ''Ipomoea granulosa'' Chodat &amp; Hassl., Bull. Herb. Boissier, sér. 2 (1905)
* ''Ipomoea guaranitica'' Chodat &amp; Hassl., Bull. Herb. Boissier, sér. 2 (1905)
* ''Ipomoea gypsophila'' J.R.I.Wood &amp; Scotland (2015)

== H ==

* ''Ipomoea habeliana'' Oliv. (1871)
* ''Ipomoea hackeliana'' (Schinz) Hallier f. (1893)
* ''Ipomoea haenkeana'' Choisy (1845)
* ''Ipomoea harlingii'' D.F.Austin, Opera Bot. (1982)
* ''Ipomoea harmandii'' Gagnep. (1915)
* ''Ipomoea hartmannii'' Vatke &amp; Rensch (1882)
* ''Ipomoea hartwegii'' Benth. (1839)
* ''Ipomoea hastifolia'' Domin (1928)
* ''Ipomoea hastigera'' Kunth (1819)
* ''Ipomoea hederacea'' Jacq. (1786)
* ''Ipomoea hederifolia'' L., Syst. Nat. ed. 10 (1759)
* ''Ipomoea heptaphylla'' Sweet, Hort. Brit. (1830)
* ''Ipomoea herpeana'' Deroin, Bull. Mus. Natl. Hist. Nat., B (1993)
* ''Ipomoea heterodoxa'' Standl. &amp; Steyerm., Publ. Field Columb. Mus. (1944)
* ''Ipomoea heterosepala'' Baker (1895)
* ''Ipomoea heterotricha'' Didr. (1854)
* ''Ipomoea hewittacea'' (Kuntze) J.R.I.Wood &amp; Scotland (2015)
* ''Ipomoea hieronymi'' (Kuntze) O'Donell (1948)
* ''Ipomoea hildebrandtii'' Vatke (1882)
** ''Ipomoea hildebrandtii'' subsp. ''grantii'' (Baker) Verdc. (1962)
** ''Ipomoea hildebrandtii'' subsp. ''hildebrandtii''
** ''Ipomoea hildebrandtii'' var. ''mahonii'' (C.H.Wright) Verdc. (1969)
** ''Ipomoea hildebrandtii'' subsp. ''megaensis'' Verdc. (1958)
** ''Ipomoea hildebrandtii'' subsp. ''orientalis'' Verdc. (1978)
* ''Ipomoea hiranensis'' Thulin (2005)
* ''Ipomoea hirsutissima'' Gardner (1842)
* ''Ipomoea hirtifolia'' R.C.Fang &amp; S.H.Huang (1985)
* ''Ipomoea hochstetteri'' House (1908)
* ''Ipomoea holubii'' Baker (1894)
* ''Ipomoea homotrichoidea'' O'Donell (1948)
* ''Ipomoea horsfalliae'' Hook. (1834)
* ''Ipomoea huayllae'' J.R.I.Wood &amp; Scotland (2015)
* ''Ipomoea humidicola'' Verdc. (1978)
* ''Ipomoea hypargyrea'' Griseb. (1866)
** ''Ipomoea hypargyrea'' var. ''baracoensis'' Urb. (1924)
** ''Ipomoea hypargyrea'' var. ''hypargyrea''

== I ==

* ''Ipomoea ignava'' House (1908)
* ''Ipomoea imperati'' (Vahl) Griseb. (1866)
* ''Ipomoea inaccessa'' J.R.I.Wood &amp; Scotland (2018)
* ''Ipomoea incarnata'' (Vahl) Choisy (1845)
* ''Ipomoea incerta'' (Britton) Urb. (1924)
* ''Ipomoea indica'' (Burm.) Merr. (1917)
* ''Ipomoea indivisa'' (Vell.) Hallier f. (1922)
* ''Ipomoea intrapilosa'' Rose (1894)
* ''Ipomoea invicta'' House (1908)
* ''Ipomoea involucrata'' P.Beauv. (1816)
** ''Ipomoea involucrata'' var. ''burttii'' Verdc. (1958)
** ''Ipomoea involucrata'' var. ''involucrata''
** ''Ipomoea involucrata'' var. ''operosa'' (C.H.Wright) Verdc. (1958)
* ''Ipomoea irwiniae'' Verdc. (1958)
* ''Ipomoea isthmica'' J.R.I.Wood &amp; Buril (2017)

== J ==

* ''Ipomoea itapuaensis'' J.R.I.Wood &amp; R.Degen (2016)
* ''Ipomoea jacalana'' Matuda (1965)
* ''Ipomoea jaegeri'' Pilg. (1910)
* ''Ipomoea jalapa'' (L.) Pursh (1814)
* ''Ipomoea jalapoides'' Griseb. (1866)
* ''Ipomoea jamaicensis'' G.Don (1837)
* ''Ipomoea jicama'' Brandegee, Proc. Calif. Acad. Sci., ser. 2 (1889)
* ''Ipomoea johnsoniana'' R.L.Barrett (2016)
* ''Ipomoea jucunda'' Thwaites (1860)
* ''Ipomoea jujuyensis'' O'Donell (1948)
* ''Ipomoea juliagutierreziae'' J.R.I.Wood &amp; Scotland (2015)

== K ==

* ''Ipomoea kahloae'' Gonz.-Martínez, Lozada-Pérez &amp; Rios-Carr. (2018)
* ''Ipomoea kalumburu'' R.W.Johnson (2012)
* ''Ipomoea kassneri'' Rendle (1912)
* ''Ipomoea katangensis'' Lisowski &amp; Wiland (1999)
* ''Ipomoea keraudreniae'' Deroin, Bull. Mus. Natl. Hist. Nat., B (1992 publ. 1993)
* ''Ipomoea killipiana'' O'Donell (1950)
* ''Ipomoea kilwaensis'' Pilg. (1910)
* ''Ipomoea kituiensis'' Vatke (1882)
** ''Ipomoea kituiensis'' var. ''hirsutissima'' Verdc. (1967)
** ''Ipomoea kituiensis'' var. ''kituiensis''
** ''Ipomoea kituiensis'' var. ''massaiensis'' (Pilg.) Verdc. (1958)
* ''Ipomoea kotschyana'' Hochst. ex Choisy (1845)
* ''Ipomoea kraholandica'' J.R.I.Wood &amp; Scotland (2017)
* ''Ipomoea kruseana'' Matuda (1966)
* ''Ipomoea kunthiana'' Meisn. (1869)

== L ==

* ''Ipomoea lachnaea'' Spreng. (1822)
* ''Ipomoea lactifera'' J.R.I.Wood &amp; Scotland (2015)
* ''Ipomoea lacunosa'' L. (1753)
* ''Ipomoea laeta'' A.Gray ex S.Watson (1887)
* ''Ipomoea lambii'' Fernald (1895)
* ''Ipomoea lanata'' E.A.Bruce (1937)
* ''Ipomoea langsdorffii'' Choisy (1845)
* ''Ipomoea lanuginosa'' O'Donell (1950)
* ''Ipomoea lapathifolia'' Hallier f. (1893)
** ''Ipomoea lapathifolia'' var. ''bussei'' (Pilg.) Verdc. (1961)
** ''Ipomoea lapathifolia'' subsp. ''lapathifolia''
** ''Ipomoea lapathifolia'' var. ''parviflora'' Verdc. (1967)
** ''Ipomoea lapathifolia'' subsp. ''shabensis'' Lejoly &amp; Lisowski (1986)
* ''Ipomoea lapidosa'' Vatke (1882)
* ''Ipomoea laxiflora'' H.J.Chowdhery &amp; Debta (2009)
* ''Ipomoea lenis'' House (1908)
* ''Ipomoea leonensis'' B.L.Rob. (1891)
* ''Ipomoea lepidophora'' Lebrun &amp; Taton (1948)
* ''Ipomoea leprieurii'' D.F.Austin (1981)
* ''Ipomoea leptophylla'' Torr. (1845)
* ''Ipomoea'' ×''leucantha'' Jacq. (1788)
* ''Ipomoea leucanthemum'' (Klotzsch) Hallier f. (1893)
* ''Ipomoea leucotricha'' Donn.Sm. (1897)
* ''Ipomoea lilloana'' O'Donell (1948)
* ''Ipomoea limosa'' R.W.Johnson (2012)
* ''Ipomoea lindenii'' M.Martens &amp; Galeotti (1845)
* ''Ipomoea lindheimeri'' A.Gray (1878)
* ''Ipomoea lindmanii'' Urb. (1924)
* ''Ipomoea lineolata'' Urb. (1903)
* ''Ipomoea linosepala'' Hallier f. (1893)
** ''Ipomoea linosepala'' subsp. ''alpina'' (Rendle) Lejoly &amp; Lisowski (1992)
** ''Ipomoea linosepala'' subsp. ''auroargentea'' Duvigneaud &amp; Dewit. (1963)
** ''Ipomoea linosepala'' subsp. ''kundelungensis'' Lejoly &amp; Lisowski (1986)
** ''Ipomoea linosepala'' subsp. ''linosepala''
** ''Ipomoea linosepala'' subsp. ''upembensis'' Lejoly &amp; Lisowski (1986)
* ''Ipomoea littoralis'' Blume (1826)
* ''Ipomoea livescens'' (Schltdl. ex Kunze) Meisn. (1869)
* ''Ipomoea lobata'' (Cerv.) Thell. (1919)
* ''Ipomoea lonchophylla'' J.M.Black (1926)
* ''Ipomoea longeramosa'' Choisy (1845)
* ''Ipomoea longibarbis'' J.R.I.Wood &amp; Scotland (2015)
* ''Ipomoea longibracteolata'' Sim.-Bianch. &amp; J.R.I.Wood (2017)
* ''Ipomoea longifolia'' Benth. (1839)
* ''Ipomoea longirostra'' J.R.I.Wood &amp; Scotland (2017)
* ''Ipomoea longistaminea'' O'Donell (1950)
* ''Ipomoea longituba'' Hallier f., Sitzungsber. Kaiserl. Akad. Wiss. (1898)
* ''Ipomoea lottiae'' J.A.McDonald (1987)
* ''Ipomoea lozanii'' Painter ex House (1907)
* ''Ipomoea lutea'' Hemsl. (1879)
* ''Ipomoea luteoviridis'' Ekman &amp; Leonard (1927)

== M ==

* ''Ipomoea macarenaensis'' J.R.I.Wood &amp; Scotland (2017)
* ''Ipomoea macdonaldii'' E.Carranza (2011)
* ''Ipomoea macedoi'' Hoehne, Arq. Bot. Estado São Paulo, n.s., f.m. (1950)
* ''Ipomoea macrorhiza'' Michx. (1803)
* ''Ipomoea macrosepala'' Brenan (1949)
* ''Ipomoea macrosiphon'' Hallier f. (1901)
* ''Ipomoea madrensis'' S.Watson (1888)
* ''Ipomoea magna'' Sim.-Bianch. &amp; J.R.I.Wood (2017)
* ''Ipomoea magniflora'' O'Donell (1953)
* ''Ipomoea magnifolia'' Rusby (1896)
* ''Ipomoea magnusiana'' Schinz (1888)
* ''Ipomoea mairetii'' Choisy (1845)
* ''Ipomoea malpighipila'' O'Donell (1950)
* ''Ipomoea malvaeoides'' Meisn. (1869)
** ''Ipomoea malvaeoides'' var. ''argentea'' O'Donell (1959)
** ''Ipomoea malvaeoides'' var. ''lineariloba'' Hallier f. (1899)
** ''Ipomoea malvaeoides'' var. ''malvaeoides''
* ''Ipomoea malvaviscoides'' Meisn. (1869)
* ''Ipomoea marabensis'' D.F.Austin &amp; Secco (1988)
* ''Ipomoea maranyonensis'' J.R.I.Wood &amp; Scotland (2017)
* ''Ipomoea marcellia'' Meisn. (1869)
* ''Ipomoea marginisepala'' O'Donell (1950)
* ''Ipomoea marmorata'' Britten &amp; Rendle (1896)
** ''Ipomoea marmorata'' subsp. ''marmorata''
** ''Ipomoea marmorata'' subsp. ''somalica'' Verdc. (1961)
* ''Ipomoea mathewsiana'' Kuntze (1891)
* ''Ipomoea maurandioides'' Meisn. (1869)
* ''Ipomoea mauritiana'' Jacq. (1791)
* ''Ipomoea mcphersonii'' D.F.Austin (1996)
* ''Ipomoea mcvaughii'' McPherson (1980)
* ''Ipomoea megalantha'' J.R.I.Wood &amp; Scotland (2017)
* ''Ipomoea megapotamica'' Choisy (1845)
** ''Ipomoea megapotamica'' subsp. ''megapotamica''
** ''Ipomoea megapotamica'' subsp. ''velutina'' J.R.I.Wood &amp; Scotland (2017)
* ''Ipomoea melancholica'' J.R.I.Wood &amp; Buril (2017)
* ''Ipomoea mendozae'' J.R.I.Wood &amp; Scotland (2015)
* ''Ipomoea merremioides'' Alain (1956)
* ''Ipomoea meyeri'' (Spreng.) G.Don (1837)
* ''Ipomoea micrantha'' Hallier f. (1898)
* ''Ipomoea microcalyx'' Schulze-Menz (1938)
* ''Ipomoea microdactyla'' Griseb. (1866)
* ''Ipomoea microdonta'' J.R.I.Wood &amp; Scotland (2017)
* ''Ipomoea microsepala'' Benth. (1845)
* ''Ipomoea milnei'' Verdc. (1956)
* ''Ipomoea minutiflora'' (M.Martens &amp; Galeotti) House (1909)
* ''Ipomoea miquihuanensis'' J.A.McDonald (1987)
* ''Ipomoea mirabilis'' P.P.A.Ferreira &amp; Sim.-Bianch. (2013)
* ''Ipomoea mirandina'' (Pittier) O'Donell (1953)
* ''Ipomoea mitchellae'' Standl., Publ. Field Columb. Mus. (1930)
* ''Ipomoea mombassana'' Vatke (1882)
** ''Ipomoea mombassana'' var. ''massaica'' Verdc. (1969)
** ''Ipomoea mombassana'' var. ''mombassana''
* ''Ipomoea montecristina'' Hadac (1970)
* ''Ipomoea morongii'' Britton (1893)
* ''Ipomoea mucronatoproducta'' J.R.I.Wood &amp; Scotland (2015)
* ''Ipomoea mucronifolia'' J.R.I.Wood &amp; Scotland (2015)
* ''Ipomoea muelleri'' Benth. (1868)
* ''Ipomoea'' ×''multifida'' (Raf.) Shinners
* ''Ipomoea muricata'' (L.) Jacq. (1798)
* ''Ipomoea murucoides'' Roem. &amp; Schult., Syst. Veg. (1819)

== N ==

* ''Ipomoea nationis'' (Hook.) G.Nicholson (1885)
* ''Ipomoea neei'' (Spreng.) O'Donell (1959)
* ''Ipomoea nematoloba'' Urb. (1902)
* ''Ipomoea nematophylla'' Urb. (1908)
* ''Ipomoea nephrosepala'' Chiov. (1929)
* ''Ipomoea neurocephala'' Hallier f. (1898 publ. 1899)
* ''Ipomoea nil'' (L.) Roth (1797)
* ''Ipomoea nitida'' Griseb. (1879)
* ''Ipomoea noctulifolia'' McPherson (1980)
* ''Ipomoea nyctaginea'' Choisy (1845)

== O ==

* ''Ipomoea oblongata'' E.Mey. ex Choisy (1845)
* ''Ipomoea oblongifolia'' (Hassl.) O'Donell (1950)
* ''Ipomoea obscura'' (L.) Ker Gawl. (1817)
** ''Ipomoea obscura'' var. ''demissa'' (Hallier f.) Verdc. (1978)
** ''Ipomoea obscura'' var. ''obscura''
** ''Ipomoea obscura'' var. ''sagittifolia'' Verdc. (1958)
* ''Ipomoea ochracea'' (Lindl.) Sweet, Hort. Brit. (1830)
* ''Ipomoea odontophylla'' J.R.I.Wood &amp; Scotland (2015)
* ''Ipomoea oenotherae'' (Vatke) Hallier f. (1893)
** ''Ipomoea oenotherae'' var. ''angustifolia'' (Oliv.) Verdc. (1958)
** ''Ipomoea oenotherae'' var. ''oenotherae''
* ''Ipomoea oenotheroides'' (L.f.) A.Meeuse &amp; Welman (2000)
* ''Ipomoea ommanneyi'' Rendle (1902)
* ''Ipomoea ophiodes'' Standl. &amp; Steyerm., Publ. Field Columb. Mus. (1944)
* ''Ipomoea opulifolia'' Rusby (1899)
* ''Ipomoea oranensis'' O'Donell (1948)
* ''Ipomoea orizabensis'' (G.Pelletan) Ledeb. ex Steud., Nomencl. Bot., ed. 2 (1840)
** ''Ipomoea orizabensis'' var. ''austromexicana'' J.A.McDonald (2001)
** ''Ipomoea orizabensis'' var. ''collina'' (House) J.A.McDonald (2001)
** ''Ipomoea orizabensis'' var. ''novogaliciana'' J.A.McDonald (2001)
** ''Ipomoea orizabensis'' var. ''orizabensis''
* ''Ipomoea ovatolanceolata'' (Hallier f.) Thulin (2005)

== P ==

* ''Ipomoea padillae'' O'Donell (1959)
* ''Ipomoea paludicola'' J.R.I.Wood &amp; Scotland (2015)
* ''Ipomoea paludosa'' O'Donell (1950)
* ''Ipomoea pampeana'' P.P.A.Ferreira &amp; Miotto (2011)
* ''Ipomoea pandurata'' (L.) G.Mey. (1818)
* ''Ipomoea pantanalensis'' J.R.I.Wood &amp; Urbanetz (2016)
* ''Ipomoea paolii'' Chiov. (1916)
* ''Ipomoea papilio'' Hallier f. (1898)
* ''Ipomoea paradae'' J.R.I.Wood &amp; Scotland (2015)
* ''Ipomoea paraguariensis'' Peter (1891)
* ''Ipomoea paranaensis'' Hoehne (1934 publ. 1935)
* ''Ipomoea parasitica'' (Kunth) G.Don (1837)
* ''Ipomoea parvibracteolata'' J.R.I.Wood &amp; L.V.Vasconc. (2017)
* ''Ipomoea passifloroides'' House (1908)
* ''Ipomoea pauciflora'' M.Martens &amp; Galeotti (1845)
** ''Ipomoea pauciflora'' subsp. ''pauciflora''
** ''Ipomoea pauciflora'' subsp. ''vargasiana'' (O'Donell) McPherson (1981 publ. 1982)
* ''Ipomoea paulistana'' (Silva Manso) Stellfeld (1945)
* ''Ipomoea paulitschkei'' Schweinf. &amp; Volkens (1898)
* ''Ipomoea pearceana'' Kuntze (1891)
* ''Ipomoea pedicellaris'' Benth. (1845)
* ''Ipomoea pellita'' Hallier f. (1893)
* ''Ipomoea perpartita'' McPherson (1980)
* ''Ipomoea perrieri'' Deroin, Bull. Mus. Natl. Hist. Nat., B (1993)
* ''Ipomoea peruviana'' O'Donell (1948)
* ''Ipomoea pes-caprae'' (L.) R.Br. (1818)
* ''Ipomoea pes-tigridis'' L. (1753)
** ''Ipomoea pes-tigridis'' var. ''africana'' Hallier f. (1898)
** ''Ipomoea pes-tigridis'' var. ''longibracteata'' Vatke (1882)
** ''Ipomoea pes-tigridis'' var. ''pes-tigridis''
* ''Ipomoea peteri'' (Kuntze) Staples &amp; Govaerts (2015)
* ''Ipomoea petitiana'' Lejoly &amp; Lisowski (1985)
* ''Ipomoea petrophila'' House (1907)
* ''Ipomoea philomega'' (Vell.) House (1908)
** ''Ipomoea philomega'' var. ''marowynensis'' Ooststr. (1936)
** ''Ipomoea philomega'' var. ''philomega''
* ''Ipomoea pierrei'' Gagnep. (1915)
* ''Ipomoea pileata'' Roxb. (1824)
* ''Ipomoea pinifolia'' Meisn. (1869)
* ''Ipomoea pintoi'' O'Donell (1953)
* ''Ipomoea pittieri'' O'Donell (1950)
* ''Ipomoea platensis'' Ker Gawl. (1819)
* ''Ipomoea plummerae'' A.Gray, Syn. Fl. N. Amer., ed. 2 (1886)
** ''Ipomoea plummerae'' f. ''adiantifolia'' Ooststr. (1933)
** ''Ipomoea plummerae'' var. ''cupulata'' J.A.McDonald (1995)
** ''Ipomoea plummerae'' var. ''plummerae''
* ''Ipomoea pogonantha'' Thulin (2005)
* ''Ipomoea pogonocalyx'' J.R.I.Wood &amp; Scotland (2017)
* ''Ipomoea pohlii'' Choisy (1845)
* ''Ipomoea polhillii'' Verdc. (1967)
* ''Ipomoea polpha'' R.W.Johnson (1986)
** ''Ipomoea polpha'' subsp. ''latzii'' R.W.Johnson (2006)
** ''Ipomoea polpha'' subsp. ''polpha''
** ''Ipomoea polpha'' subsp. ''weirana'' R.W.Johnson (2006)
* ''Ipomoea polymorpha'' Roem. &amp; Schult., Syst. Veg. (1819)
* ''Ipomoea polyrrhizos'' (Silva Manso) Choisy (1845)
* ''Ipomoea populina'' House (1908)
* ''Ipomoea porrecta'' Rendle &amp; Britten (1894)
* ''Ipomoea praecana'' House (1908)
* ''Ipomoea praecox'' C.Wright (1870)
* ''Ipomoea praematura'' Eckenw. (1989)
* ''Ipomoea prismatosyphon'' Welw. (1859)
** ''Ipomoea prismatosyphon'' var. ''prismatosyphon''
** ''Ipomoea prismatosyphon'' var. ''trifida'' Verdc. (1958)
* ''Ipomoea procumbens'' Mart. ex Choisy (1845)
* ''Ipomoea procurrens'' Meisn. (1869)
* ''Ipomoea prolifera'' J.R.I.Wood &amp; Scotland (2018)
* ''Ipomoea protea'' Rendle &amp; Britten (1894)
* ''Ipomoea proxima'' (M.Martens &amp; Galeotti) Godm. &amp; Salvin, Biol. Cent.-Amer. (1882)
* ''Ipomoea pruinosa'' McPherson (1980)
* ''Ipomoea psammophila'' J.R.I.Wood &amp; Scotland (2015)
* ''Ipomoea pseudomarginata'' Deroin, Bull. Mus. Natl. Hist. Nat., B (1993)
* ''Ipomoea pseudoracemosa'' McPherson (1980)
* ''Ipomoea pterocaulis'' J.R.I.Wood &amp; L.V.Vasconc. (2017)
* ''Ipomoea pubescens'' Lam. (1793)
* ''Ipomoea pulcherrima'' Ooststr. (1933)
* ''Ipomoea puncticulata'' Benth. (1845)
* ''Ipomoea punicea'' (Silva Manso) Choisy (1845)
* ''Ipomoea purga'' (Wender.) Hayne (1833)
* ''Ipomoea purpurea'' (L.) Roth (1787)
* ''Ipomoea pyramidalis'' Hallier f. (1893)
* ''Ipomoea pyrenea'' Taub. (1896)
* ''Ipomoea pyrophila'' A.Chev., Bull. Mus. Natl. Hist. Nat., sér. 2 (1933)

== Q ==

* ''Ipomoea quamoclit'' L. (1753)
* ''Ipomoea queirozii'' J.R.I.Wood &amp; L.V.Vasconc. (2017)

== R ==

* ''Ipomoea racemigera'' F.Muell. &amp; Tate (1890)
* ''Ipomoea racemosa'' Poir. (1816)
* ''Ipomoea ramboi'' O'Donell (1960)
* ''Ipomoea ramosissima'' (Poir.) Choisy (1845)
* ''Ipomoea recta'' De Wild., Ann. Mus. Congo Belge, Bot., sér. 4 (1903)
* ''Ipomoea reflexa'' Span. (1841)
* ''Ipomoea reflexisepala'' Lejoly &amp; Lisowski (1986)
* ''Ipomoea regnellii'' Meisn. (1869)
* ''Ipomoea repanda'' Jacq. (1760)
* ''Ipomoea reticulata'' O'Donell (1953)
* ''Ipomoea retropilosa'' (Pittier) D.F.Austin (1977 publ. 1978)
** ''Ipomoea retropilosa'' subsp. ''cundinamarcana'' J.R.I.Wood &amp; Scotland (2017)
** ''Ipomoea retropilosa'' subsp. ''retropilosa''
* ''Ipomoea revoluta'' J.R.I.Wood &amp; Scotland (2017)
* ''Ipomoea rhomboidea'' House (1908)
* ''Ipomoea richardsiae'' Verdc. (1967)
* ''Ipomoea riograndensis'' P.P.A.Ferreira &amp; Miotto (2011)
* ''Ipomoea riparum'' Standl. &amp; L.O.Williams (1950)
* ''Ipomoea robbrechtii'' Lejoly &amp; Lisowski (1985)
* ''Ipomoea robertsiana'' Rendle (1901)
* ''Ipomoea robinsonii'' House (1908)
* ''Ipomoea robusta'' Urb. (1925)
* ''Ipomoea robynsiana'' Lejoly &amp; Lisowski (1986)
* ''Ipomoea rojasii'' Hassl. (1911)
* ''Ipomoea rosea'' Choisy (1845)
* ''Ipomoea rotundata'' Verdc. (1978)
* ''Ipomoea rubens'' Choisy (1833 publ. 1834)
* ''Ipomoea rubriflora'' O'Donell (1959)
* ''Ipomoea rumicifolia'' Choisy (1833 publ. 1834)
* ''Ipomoea rupestris'' Sim.-Bianch. &amp; Pirani (2005)
* ''Ipomoea rupicola'' House (1908)
* ''Ipomoea rzedowskii'' E.Carranza, Zamudio &amp; Murguía (1998)

== S ==

* ''Ipomoea sagittata'' Poir. (1789)
* ''Ipomoea sagittifolia'' Burm.f. (1768)
* ''Ipomoea saintronanensis'' R.W.Johnson (1986)
* ''Ipomoea salicifolia'' Roxb. (1824)
* ''Ipomoea salsettensis'' Santapau &amp; Patel (1958)
* ''Ipomoea santacruzensis'' O'Donell (1952)
* ''Ipomoea santillanii'' O'Donell (1941)
* ''Ipomoea saopaulista'' O'Donell (1953)
* ''Ipomoea schaffneri'' S.Watson (1882)
* ''Ipomoea schaijesii'' Lejoly &amp; Lisowski (1988)
* ''Ipomoea schomburgkii'' Choisy (1845)
* ''Ipomoea schulziana'' O'Donell (1948)
* ''Ipomoea scopulina'' J.R.I.Wood &amp; Scotland (2017)
* ''Ipomoea scopulorum'' Brandegee (1903)
* ''Ipomoea seaania'' Felger &amp; Austin (2005)
* ''Ipomoea seducta'' House (1908)
* ''Ipomoea selleana'' Urb. (1927)
* ''Ipomoea sepacuitensis'' Donn.Sm. (1913)
* ''Ipomoea sericophylla'' Meisn. (1869)
* ''Ipomoea sericosepala'' J.R.I.Wood &amp; Scotland (2015)
* ''Ipomoea serrana'' Sim.-Bianch. &amp; L.V.Vasconc. (2016)
* ''Ipomoea sescossiana'' Baill. (1883)
* ''Ipomoea setifera'' Poir. (1804)
* ''Ipomoea setosa'' Ker Gawl. (1819)
* ''Ipomoea shirambensis'' Baker (1894)
* ''Ipomoea shumardiana'' (Torr.) Shinners (1961)
* ''Ipomoea shupangensis'' Baker (1894)
* ''Ipomoea sidamensis'' Thulin (1983)
* ''Ipomoea sidifolia'' Schrad. (1821)
* ''Ipomoea silvicola'' House (1907)
* ''Ipomoea simonsiana'' Rendle (1894)
* ''Ipomoea simplex'' Thunb. (1794)
* ''Ipomoea simulans'' D.Hanb., J. Linn. Soc. (1870)
* ''Ipomoea sindica'' Stapf (1894)
* ''Ipomoea sofomarensis'' Sebsebe (1998)
* ''Ipomoea sororia'' D.F.Austin &amp; J.L.Tapia (2001)
* ''Ipomoea spathulata'' Hallier f. (1898)
* ''Ipomoea spectata'' J.A.McDonald (1993)
* ''Ipomoea sphenophylla'' Urb. (1908)
* ''Ipomoea spinulifera'' J.R.I.Wood &amp; Scotland (2015)
* ''Ipomoea splendor-sylvae'' House (1907)
* ''Ipomoea spruceana'' Benth. ex Meisn. (1869)
* ''Ipomoea squamisepala'' O'Donell (1950)
* ''Ipomoea squamosa'' Choisy (1845)
** ''Ipomoea squamosa'' var. ''squamosa''
** ''Ipomoea squamosa'' var. ''villosa'' Ooststr. (1933)
* ''Ipomoea stans'' Cav. (1795)
* ''Ipomoea staphylina'' Roem. &amp; Schult., Syst. Veg. (1819)
* ''Ipomoea steerei'' (Standl.) L.O.Williams, Fieldiana (1970)
* ''Ipomoea stenobasis'' Brenan (1950)
* ''Ipomoea stenophylla'' Meisn. (1869)
* ''Ipomoea stenosiphon'' Hallier f., Sitzungsber. Kaiserl. Akad. Wiss. (1898)
* ''Ipomoea steudelii'' Millsp., Publ. Field Columb. Mus. (1895)
* ''Ipomoea stibaropoda'' Ooststr. (1940)
* ''Ipomoea stocksii'' C.B.Clarke (1883)
* ''Ipomoea stuckertii'' O'Donell (1948)
* ''Ipomoea suaveolens'' (M.Martens &amp; Galeotti) Hemsl., Biol. Cent.-Amer. (1882)
* ''Ipomoea subincana'' (Choisy) Meisn. (1869)
* ''Ipomoea subrevoluta'' Choisy (1845)
* ''Ipomoea subspicata'' (Meisn.) O'Donell (1950)
* ''Ipomoea subtomentosa'' (Chodat &amp; Hassl.) O'Donell (1952)
* ''Ipomoea suburceolata'' O'Donell (1953)
* ''Ipomoea suffruticosa'' Burch. (1824)
* ''Ipomoea suffulta'' (Kunth) G.Don (1837)
* ''Ipomoea sulina'' P.P.A.Ferreira &amp; Miotto (2011)
* ''Ipomoea sulphurea'' (La Llave) G.Don (1837)
* ''Ipomoea sultani'' Chiov. (1929)
* ''Ipomoea sumatrana'' (Miq.) Ooststr. (1940)
* ''Ipomoea syringifolia'' Meisn. (1869)

== T ==

* ''Ipomoea tabascana'' J.A.McDonald &amp; D.F.Austin (1990)
* ''Ipomoea tacambarensis'' E.Carranza (2003)
* ''Ipomoea tarijensis'' O'Donell (1960)
* ''Ipomoea tastensis'' Brandegee (1903)
* ''Ipomoea tehuantepecensis'' L.Torres, R.Torres, M.P.Ramírez &amp; J.A.McDonald (2008)
* ''Ipomoea temascaltepecensis'' Wilkin (1995)
* ''Ipomoea tenera'' Meisn. (1869)
* ''Ipomoea tentaculifera'' Greenm. (1898)
* ''Ipomoea tenuifolia'' (Vahl) Kuntze (1891)
* ''Ipomoea tenuiloba'' Torr. (1858)
** ''Ipomoea tenuiloba'' var. ''lemmonii'' (A.Gray) Yatsk. &amp; C.T.Mason (1984)
** ''Ipomoea tenuiloba'' var. ''tenuiloba''
* ''Ipomoea tenuipes'' Verdc. (1961)
* ''Ipomoea tenuirostris'' Choisy (1845)
** ''Ipomoea tenuirostris'' subsp. ''hindeana'' (Rendle) Verdc. (1958)
** ''Ipomoea tenuirostris'' subsp. ''repens'' Verdc. (1958)
** ''Ipomoea tenuirostris'' subsp. ''tenuirostris''
* ''Ipomoea tenuissima'' Choisy (1845)
* ''Ipomoea teotitlanica'' McPherson (1980)
* ''Ipomoea ternata'' Jacq. (1797)
* ''Ipomoea ternifolia'' Cav. (1799)
** ''Ipomoea ternifolia'' var. ''ternifolia''
** ''Ipomoea ternifolia'' var. ''valida'' (House) J.A.McDonald (1995)
** ''Ipomoea ternifolia'' var. ''villosa'' (Choisy) Staples &amp; Govaerts (2015)
* ''Ipomoea theodori'' O'Donell (1948)
* ''Ipomoea thunbergioides'' Welw., Ann. Cons. Ultramar. (Portugal) (1856)
* ''Ipomoea thurberi'' A.Gray (1878)
* ''Ipomoea ticcopa'' Verdc. (1958)
* ''Ipomoea tiliacea'' (Willd.) Choisy (1845)
* ''Ipomoea tolmerana'' R.W.Johnson (2012)
** ''Ipomoea tolmerana'' subsp. ''occidentalis'' R.W.Johnson (2012)
** ''Ipomoea tolmerana'' subsp. ''tolmerana''
* ''Ipomoea transvaalensis'' A.Meeuse (1957 publ. 1958)
** ''Ipomoea transvaalensis'' subsp. ''orientalis'' Verdc. (1958)
** ''Ipomoea transvaalensis'' subsp. ''transvaalensis''
* ''Ipomoea trichosperma'' Blume (1826)
* ''Ipomoea tricolor'' Cav. (1795)
* ''Ipomoea trifida'' (Kunth) G.Don (1837)
* ''Ipomoea triflora'' Forssk. (1775)
* ''Ipomoea triloba'' L. (1753)
* ''Ipomoea trinervia'' Schulze-Menz (1938)
* ''Ipomoea tuberculata'' Ker Gawl. (1816)
** ''Ipomoea tuberculata'' var. ''odontosepala'' (Baker) Verdc. (1960)
** ''Ipomoea tuberculata'' var. ''tuberculata''
* ''Ipomoea tubiflora'' Hook.f. (1847)
* ''Ipomoea tuboides'' O.Deg. &amp; Ooststr. (1940)

== U ==

* ''Ipomoea ugborea'' Ogunw. (1998)
* ''Ipomoea uninervis'' J.R.I.Wood &amp; Scotland (2017)
* ''Ipomoea urbaniana'' (Dammer) Hallier f., Sitzungsber. Kaiserl. Akad. Wiss. (1898)
* ''Ipomoea urbinei'' House (1907)
* ''Ipomoea uruguayensis'' Meisn. (1869)

== V ==

* ''Ipomoea vagans'' Baker (1894)
* ''Ipomoea valenzuelensis'' Chodat &amp; Hassl., Bull. Herb. Boissier, sér. 2 (1905)
* ''Ipomoea variifolia'' Meisn. (1869)
* ''Ipomoea veadeirosii'' J.R.I.Wood &amp; Scotland (2017)
* ''Ipomoea velardei'' O'Donell (1948)
* ''Ipomoea velutina'' R.Br. (1810)
* ''Ipomoea velutinifolia'' J.R.I.Wood &amp; Scotland (2017)
* ''Ipomoea venosa'' (Desr.) Roem. &amp; Schult., Syst. Veg. (1819)
** ''Ipomoea venosa'' var. ''obtusifoliola'' Verdc. (1967)
** ''Ipomoea venosa'' var. ''petiolulata'' (Schulze-Menz) Verdc. (1967)
** ''Ipomoea venosa'' subsp. ''stellaris'' (Baker) Verdc. (1967)
** ''Ipomoea venosa'' subsp. ''venosa''
* ''Ipomoea verbasciformis'' (Meisn.) O'Donell (1950)
* ''Ipomoea verbascoidea'' Choisy (1837)
* ''Ipomoea verdcourtiana'' Lejoly &amp; Lisowski (1986)
* ''Ipomoea vernalis'' R.E.Fr., Wiss. Erg. Schwed. Rhodesia-Kongo-Exp. 1911-1912 (1916)
* ''Ipomoea verrucisepala'' Verdc. (1967)
* ''Ipomoea verruculosa'' (Pittier) O'Donell (1953)
* ''Ipomoea versipellis'' R.W.Johnson (2012)
* ''Ipomoea vespertilia'' F.D.Santos, G.C.Delgado-Junior &amp; Buril (2019)
* ''Ipomoea vestalii'' Standl. (1933)
* ''Ipomoea villifera'' House (1909)
* ''Ipomoea violacea'' L. (1753)
* ''Ipomoea virgata'' Meisn. (1869)
* ''Ipomoea viridis'' Choisy (1845)
* ''Ipomoea vivianae'' Krapov. (2009)
* ''Ipomoea volcanensis'' O'Donell (1953)

== W ==

* ''Ipomoea walpersiana'' Duchass. ex Urb. (1902)
* ''Ipomoea walteri'' J.R.I.Wood &amp; Scotland (2017)
* ''Ipomoea wangii'' C.Y.Wu (1965)
* ''Ipomoea welwitschii'' Vatke ex Hallier f. (1893)
* ''Ipomoea wightii'' (Wall.) Choisy (1833 publ. 1834)
** ''Ipomoea wightii'' var. ''kilimandschari'' (Dammer) Verdc. (1958)
** ''Ipomoea wightii'' var. ''obtusisepala'' Verdc. (1960)
** ''Ipomoea wightii'' var. ''wightii''
* ''Ipomoea wolcottiana'' Rose (1894)
** ''Ipomoea wolcottiana'' subsp. ''calodendron'' (O'Donell) McPherson (1982)
** ''Ipomoea wolcottiana'' subsp. ''wolcottiana''

== Y ==

* ''Ipomoea yaracuyensis'' J.R.Grande &amp; W.Meier (2011)
* ''Ipomoea yardiensis'' A.S.George (1967)

== Z ==

* ''Ipomoea zanzibarica'' Verdc. (1961)
* ''Ipomoea zimmermanii'' J.A.McDonald (1987)

== Karazana maniry eto Madagasikara ==
Indreto ny karazana ao amin' ny antoko ''Ipomoea'' maniry eto [[Madagasikara]]:

* ''Ipomoea alba''
* ''[[Ipomoea aquatica]]'' (''Ipomoea reptans'' Poir.) ''--'' antarika, lalandy
* ''Ipomoea barlerioides''
* ''[[Vomanga|Ipomoea batatas]]'' ''--'' ambizo, bageda, batata, bela, bokala, mbizo, ovihazo, ovimanga, vomanga
* ''Ipomoea bolusiana''
* ''[[Ipomoea cairica]]'' (= ''Ipomoea palmata'' Forssk.) --anambararata anambolotara, ananambararata, kisantsola, vahimporinondry, vahintsatsaka, vahintsatsatra 
* ''Ipomoea coptica''
* ''Ipomoea coscinosperma''
* ''Ipomoea darainensis''
* ''[[Ipomoea desmophylla]]'' -- kifolona, varangambitsika
* ''Ipomoea eriocarpa''
* ''Ipomoea ficifolia''
* ''Ipomoea fimbriosepala''
* ''Ipomoea fragrans''
* ''Ipomoea fulvicaulis''
* ''Ipomoea hederifolia''
* ''Ipomoea herpeana''
* ''Ipomoea hildebrandtii''
* ''Ipomoea humbertii''
* ''[[Ipomoea indica]]'' (= ''Ipomoea learii'' Knight ex Paxton) -- poranakosy
* ''Ipomoea involucrata''
* ''Ipomoea lapathifolia''
* ''Ipomoea mauritiana''
* ''Ipomoea mombassana''
* ''[[Ipomoea nil]]'' ''--''  vahintsidy
* ''Ipomoea obscura''
* ''Ipomoea ochracea''
* ''Ipomoea perrieri''
* ''[[Ipomoea pes-caprae|Ipomoea pes‑caprae]]'' (= ''Ipomoea biloba'' Forssk.) --- vahedalanda, lalandanjiake, vahindalandana
* ''Ipomoea pes‑tigridis''
* ''Ipomoea pileata''
* ''Ipomoea pseudomarginata''
* ''[[Ipomoea purpurea]]'' ''--'' bahia, kisarisarimbomanga, sarisarimbomanga, sarisarivomanga, tsingovihovy, vahintsidity, vahitsidy, vomanganalika, vomangangoaika, vomangoaika
* ''Ipomoea quamoclit''
* ''Ipomoea sinensis''
* ''Ipomoea stolonifera'' (= ''Ipomoea imperati'')
* ''Ipomoea tricolor''
* ''Ipomoea triloba''
* ''Ipomoea venosa''
* ''Ipomoea wightii'' ''--''  ajy, avy, tsingovihovy
'''Karazana efa niova antoko'''
* ''Ipomoea angustifolia'' = ''[[Xenostegia tridentata]]'' na ''Xenostegia tridentata'' subsp. ''angustifolia'' (ahafantarana azy taloha koa: ''Merremia angustifolia'' na ''Merremia tridentata'' subsp. ''angustifolia'')
* ''Ipomoea beraviensis'' Vatke (= ''[[Stictocardia beraviensis]]'') -- vahindranavavy
* ''Ipomoea pterygocaulos'' Choisy (= ''[[Merremia pterygocaulos]]'') -- vahinkelaka
'''Karazana mila fanamarinana'''

* ''Ipomoea leucantha'' Jacq. --  ampelantsifotra, ampelasifotra, voafo
* ''Ipomoea lindleyi'' Choisy --  sarovy, voankelana
* ''Ipomoea medium'' (Choisy) Vatke -- famehifary

== Jereo koa ==
* [[Vomanga]]
* ''[[Hewittia]]''
* ''[[Merremia]]''
* ''[[Stictocardia]]''
* ''[[Xenostegia]]''</text>
      <sha1>h5142x9o4jti148jiyetb0uyc81y2um</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1136824</id>
      <parentid>1136806</parentid>
      <timestamp>2026-04-29T11:33:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Thelezifor</username>
        <id>15140</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>1136824</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="40653" sha1="h7ynotkt09r9bcuswwy6izuvm2svhdv" xml:space="preserve">Inty ny '''lisitry ny karazana ao amin' ny ''Ipomoea''''' araka ny ''[[World Checklist of Selected Plant Families]]'' (WCSP) &lt;small&gt;(23&lt;/small&gt; &lt;small&gt;Mey 2020)&lt;/small&gt;. Ny lisitry ny karazana ao amin' ny ''[[Ipomoea]]'' dia ahitana anaran-karazana 450 any ho any, ka mahatonga an' ity vondron-karazana ity ho ny lehibe lavitra ao amin' ny fianakaviana ''[[Convolvulaceae]]'', manoloana ny vondron-karazana ''[[Convolvulus]]''. 

== A ==

* ''Ipomoea abrupta'' R.Br. (1810)
* ''Ipomoea abutiloides'' (Kunth) G.Don (1837)
* ''Ipomoea abyssinica'' (Choisy) Hochst. (1852)
* ''Ipomoea acanthocarpa'' (Choisy) Hochst. ex Schweinf. &amp; Asch. (1867)
* ''Ipomoea acrensis'' J.R.I.Wood &amp; Scotland (2017)
* ''Ipomoea aculeata'' Blume (1826)
** ''Ipomoea aculeata'' var. ''aculeata''
** ''Ipomoea aculeata'' var. ''mollissima'' (Zoll.) Ooststr. (1940)
* ''Ipomoea acutisepala'' O'Donell (1950)
* ''Ipomoea adenioides'' Schinz (1888)
* ''Ipomoea adumbrata'' Rendle &amp; Britten (1894)
* ''Ipomoea aemilii'' (O'Donell) J.R.I.Wood &amp; R.Degen (2016)
* ''Ipomoea aequiloba'' J.R.I.Wood &amp; Scotland (2017)
* ''Ipomoea alba'' L. (1753)
* ''Ipomoea albivenia'' (Lindl.) Sweet, Hort. Brit. (1830)
* ''Ipomoea alexandrae'' D.F.Austin, Opera Bot. (1982)
* ''Ipomoea alterniflora'' Griseb. (1866)
* ''Ipomoea altoamazonica'' J.R.I.Wood &amp; Scotland (2017)
* ''Ipomoea altoparanaensis'' O'Donell (1952)
* ''Ipomoea amazonica'' (D.F.Austin &amp; Staples) J.R.I.Wood &amp; Scotland (2015)
* ''Ipomoea amnicola'' Morong (1893)
* ''Ipomoea ampullacea'' Fernald (1897)
* ''Ipomoea ana-mariae'' L.V.Vasconc. &amp; Sim.-Bianch. (2016)
* ''Ipomoea androyensis'' Deroin, Bull. Mus. Natl. Hist. Nat., B (1992 publ. 1993)
* ''Ipomoea anemophoba'' Chiov. (1929)
* ''Ipomoea angustisepala'' O'Donell (1953)
* ''Ipomoea angustissima'' J.R.I.Wood &amp; Scotland (2017)
* ''Ipomoea anisomeres'' B.L.Rob. &amp; Bartlett (1907)
* ''Ipomoea antonschmidii'' R.W.Johnson (1986)
* ''Ipomoea appendiculata'' J.R.I.Wood &amp; Scotland (2015)
* ''Ipomoea aprica'' House (1908)
* ''Ipomoea aquatica'' Forssk. (1775)
** ''Ipomoea aquatica'' var. ''aquatica''
** ''Ipomoea aquatica'' var. ''heterophylla'' (Hallier f.) Rendle (1905)
* ''Ipomoea arborescens'' (Humb. &amp; Bonpl. ex Willd.) G.Don (1837)
* ''Ipomoea ardissima'' A.Chev. (1950)
* ''Ipomoea arenicola'' Rendle &amp; Britten (1894)
* ''Ipomoea argentaurata'' Hallier f. (1893)
* ''Ipomoea argentea'' Meisn. (1869)
* ''Ipomoea argentifolia'' A.Rich. (1850)
* ''Ipomoea argentinica'' Peter (1891)
* ''Ipomoea argillicola'' R.W.Johnson (1986)
* ''Ipomoea argyreia'' (Mart. ex Choisy) Meisn. (1869)
* ''Ipomoea argyrophylla'' Vatke (1882)
* ''Ipomoea aristolochiifolia'' G.Don (1837)
* ''Ipomoea asarifolia'' (Desr.) Roem. &amp; Schult., Syst. Veg. (1819)
* ''Ipomoea asclepiadea'' Hallier f. (1893)
* ''[[Ipomoea aspera]]'' (Choisy) Vatke (1882)
* ''Ipomoea asplundii'' O'Donell (1952)
* ''Ipomoea asterophora'' Ooststr. (1940)
** ''Ipomoea asterophora'' var. ''asterophora''
** ''Ipomoea asterophora'' var. ''subglabra'' Ooststr. (1939)
* ''Ipomoea atacorensis'' A.Chev., Bull. Mus. Natl. Hist. Nat., sér. 2 (1933)
* ''Ipomoea attenuata'' J.R.I.Wood &amp; Scotland (2017)
* ''Ipomoea aurantiaca'' L.O.Williams, Fieldiana (1970)
* ''Ipomoea aurifolia'' Dammer (1897)
* ''Ipomoea austrobrasiliensis'' J.R.I.Wood &amp; Scotland (2017)

== B ==

* ''Ipomoea bahiensis'' Willd. (1819)
* ''Ipomoea bakeri'' Britten (1894)
* ''Ipomoea balioclada'' Urb. (1924)
* ''Ipomoea bampsiana'' Lejoly &amp; Lisowski (1986)
* ''Ipomoea barbatisepala'' A.Gray (1878)
* ''Ipomoea barlerioides'' (Choisy) Benth. ex C.B.Clarke (1883)
* ''Ipomoea barteri'' Baker (1894)
** ''Ipomoea barteri'' var. ''barteri''
** ''Ipomoea barteri'' var. ''cordifolia'' Hallier f. (1898)
** ''Ipomoea barteri'' var. ''longisepala'' Lejoly &amp; Lisowski (1986)
* ''Ipomoea batatas'' (L.) Lam. (1793)
** ''Ipomoea batatas'' var. ''apiculata'' (M.Martens &amp; Galeotti) J.A.McDonald &amp; D.F.Austin (1990)
** ''Ipomoea batatas'' var. ''batatas''
* ''Ipomoea batatoides'' Choisy (1837)
* ''Ipomoea bathycolpos'' Hallier f. (1893)
* ''Ipomoea beninensis'' Akoègn., Lisowski &amp; Sinsin (2004)
* ''Ipomoea bernoulliana'' Peter (1891)
* ''Ipomoea biflora'' (L.) Pers. (1805)
* ''Ipomoea bisavium'' A.Meeuse (1960)
* ''Ipomoea blanchetii'' Choisy (1845)
* ''Ipomoea blepharophylla'' Hallier f. (1893)
* ''Ipomoea bolusiana'' Schinz (1888)
* ''Ipomoea bombycina'' (Choisy) Benth. &amp; Hook.f. ex Hemsl., Biol. Cent.-Amer. (1882)
* ''Ipomoea bonariensis'' Hook. (1838)
* ''Ipomoea bracteata'' Cav. (1799)
** ''Ipomoea bracteata'' var. ''bracteata''
** ''Ipomoea bracteata'' var. ''viridibracta'' A.McDonald (1987 publ. 1989)
* ''Ipomoea bracteolata'' R.W.Johnson (2012)
* ''Ipomoea brasiliana'' (Mart. ex Choisy) Meisn. (1869)
* ''Ipomoea brassii'' C.T.White (1935 publ. 1936)
* ''Ipomoea brownii'' Roem. &amp; Schult., Syst. Veg. (1819)
* ''Ipomoea bullata'' Oliv., Trans. Linn. Soc. London (1887)
* ''Ipomoea burchellii'' Meisn. (1869)

== C ==

* ''Ipomoea cairica'' (L.) Sweet (1826)
** ''Ipomoea cairica'' var. ''cairica''
** ''Ipomoea cairica'' var. ''gracillima'' (Collett &amp; Hemsl.) C.Y.Wu (1965)
** ''Ipomoea cairica'' var. ''indica'' Hallier f. (1898)
* ''Ipomoea calantha'' Griseb. (1866)
* ''Ipomoea calobra'' F.Muell. (1879)
* ''Ipomoea caloneura'' Meisn. (1869)
* ''Ipomoea calophylla'' C.Wright ex Griseb. (1866)
* ''Ipomoea calyptrata'' Dammer (1897)
* ''Ipomoea cambodiensis'' Gagnep. &amp; Courchet (1915)
* ''Ipomoea campanulata'' L. (1753)
* ''Ipomoea campestris'' Meisn. (1869)
* ''Ipomoea capillacea'' (Kunth) G.Don (1837)
* ''Ipomoea capitellata'' Choisy (1833 publ. 1834)
* ''Ipomoea cardenasiana'' O'Donell (1950)
* ''Ipomoea cardiophylla'' A.Gray (1878)
* ''Ipomoea carnea'' Jacq. (1760)
** ''Ipomoea carnea'' subsp. ''carnea''
** ''Ipomoea carnea'' subsp. ''fistulosa'' (Mart. ex Choisy) D.F.Austin (1977)
* ''Ipomoea carolina'' L. (1753)
* ''Ipomoea caudata'' Fernald (1901)
* ''Ipomoea cavalcantei'' D.F.Austin (1981)
* ''Ipomoea cearensis'' O'Donell (1953)
* ''Ipomoea cerradoensis'' J.R.I.Wood &amp; Scotland (2015)
* ''Ipomoea chamelana'' J.A.McDonald (1987)
* ''Ipomoea chapadensis'' J.R.I.Wood &amp; L.V.Vasconc. (2017)
* ''Ipomoea cheirophylla'' O'Donell (1959)
* ''Ipomoea chenopodifolia'' (M.Martens &amp; Galeotti) Hemsl., Biol. Cent.-Amer. (1882)
* ''Ipomoea chiliantha'' Hallier f. (1899)
* ''Ipomoea chilopsidis'' Standl., Publ. Field Columb. Mus. (1937)
* ''Ipomoea chiquitensis'' J.R.I.Wood &amp; Scotland (2015)
* ''Ipomoea chiriquensis'' Standl. (1940)
* ''Ipomoea chloroneura'' Hallier f. (1893)
* ''Ipomoea chodatiana'' O'Donell (1950)
* ''Ipomoea cholulensis'' Kunth (1819)
* ''Ipomoea chondrosepala'' Hallier f. (1899)
* ''Ipomoea chrysocalyx'' D.F.Austin, Opera Bot. (1982)
* ''Ipomoea chrysochaetia'' Hallier f. (1893)
** ''Ipomoea chrysochaetia'' var. ''chrysochaetia''
** ''Ipomoea chrysochaetia'' var. ''lasiophylla'' (Hallier f.) Lejoly &amp; Lisowski (1992)
** ''Ipomoea chrysochaetia'' var. ''velutipes'' (Welw. ex Rendle) Lejoly &amp; Lisowski (1992)
* ''Ipomoea chrysosperma'' Hallier f. (1898)
* ''Ipomoea cicatricosa'' Baker (1895)
* ''Ipomoea ciervensis'' House (1907)
* ''Ipomoea citrina'' Hallier f. (1898)
* ''Ipomoea clarensis'' Alain (1955)
* ''Ipomoea clarkei'' Hook.f. (1885)
* ''Ipomoea clausa'' Rudolph ex Ledeb. (1805)
* ''Ipomoea clavata'' (G.Don) Ooststr. ex J.F.Macbr., Publ. Field Columb. Mus. (1931)
* ''Ipomoea coccinea'' L. (1753)
* ''Ipomoea colombiana'' O'Donell (1953)
* ''Ipomoea concolora'' (Matuda) D.F.Austin (1977 publ. 1978)
* ''Ipomoea connata'' J.R.I.Wood &amp; L.V.Vasconc. (2017)
* ''Ipomoea consimilis'' Schulze-Menz (1938)
* ''Ipomoea convolvulifolia'' Hallier f. (1893)
* ''Ipomoea conzattii'' Greenm., Publ. Field Columb. Mus. (1907)
* ''Ipomoea coptica'' (L.) Roth ex Roem. &amp; Schult., Syst. Veg. (1819)
** ''Ipomoea coptica'' var. ''acuta'' Choisy (1845)
** ''Ipomoea coptica'' var. ''coptica''
* ''Ipomoea cordatotriloba'' Dennst. (1810)
** ''Ipomoea cordatotriloba'' var. ''australis'' (O'Donell) D.F.Austin (1988)
** ''Ipomoea cordatotriloba'' var. ''cordatotriloba''
** ''Ipomoea cordatotriloba'' var. ''torreyana'' (A.Gray) D.F.Austin (1988)
* ''Ipomoea cordillerae'' J.R.I.Wood &amp; Scotland (2017)
* ''Ipomoea cordofana'' Choisy (1845)
* ''Ipomoea coriacea'' Choisy (1845)
* ''Ipomoea corrugata'' Thulin (2005)
* ''Ipomoea corymbosa'' (L.) Roth (1819)
* ''Ipomoea coscinosperma'' Hochst. ex Choisy (1845)
* ''Ipomoea costata'' F.Muell. ex Benth. (1868)
* ''Ipomoea costellata'' Torr. (1858)
* ''Ipomoea crassipes'' Hook. (1844)
** ''Ipomoea crassipes'' var. ''cordifolia'' Rendle (1908)
** ''Ipomoea crassipes'' var. ''crassipes''
** ''Ipomoea crassipes'' var. ''hewittioides'' (Hallier f.) Hallier f. (1899)
** ''Ipomoea crassipes'' var. ''hirta'' Hallier f. (1903)
* ''Ipomoea crepidiformis'' Hallier f. (1893)
** ''Ipomoea crepidiformis'' var. ''crepidiformis''
** ''Ipomoea crepidiformis'' var. ''microcephala'' (Hallier f.) Verdc. (1958)
** ''Ipomoea crepidiformis'' var. ''minor'' Rendle (1901)
* ''Ipomoea crinicalyx'' S.Moore, Trans. Linn. Soc. London (1895)
* ''Ipomoea crispa'' (Thunb.) Hallier f. (1893)
* ''Ipomoea cristulata'' Hallier f. (1922)
* ''Ipomoea cryptica'' J.R.I.Wood &amp; Scotland (2015)
* ''Ipomoea cubensis'' (House) Urb. (1925)
* ''Ipomoea cuneifolia'' Meisn. (1869)
* ''Ipomoea cuprinacoma'' E.Carranza &amp; J.A.McDonald (2004)
* ''Ipomoea curtipes'' Rendle (1905)
* ''Ipomoea cuscoensis'' J.R.I.Wood &amp; P.Muñoz (2017)
* ''Ipomoea cynanchifolia'' Meisn. (1869)

== D ==

* ''Ipomoea darainensis'' Deroin, Ranir. &amp; Nusb. (2008)
* ''Ipomoea dasycarpa'' J.R.I.Wood &amp; Scotland (2017)
* ''Ipomoea daturiflora'' Meisn. (1869)
* ''Ipomoea decaisnei'' Ooststr. (1940)
* ''Ipomoea decasperma'' Hallier f. (1897)
* ''Ipomoea decemcornuta'' O'Donell (1953)
* ''Ipomoea decipiens'' Dammer (1897)
* ''Ipomoea delphinioides'' Choisy (1837)
* ''Ipomoea delpierrei'' De Wild. (1911)
* ''Ipomoea deminuta'' J.R.I.Wood &amp; Scotland (2017)
* ''Ipomoea densibracteata'' O'Donell (1950)
* ''Ipomoea densivestita'' R.W.Johnson (2012)
* ''Ipomoea descolei'' O'Donell (1950)
* ''[[Ipomoea desmophylla]]'' Bojer ex Choisy (1845)
* ''Ipomoea desrousseauxii'' Steud., Nomencl. Bot., ed. 2 (1840)
* ''Ipomoea diamantinensis'' J.M.Black ex Eardley (1957)
* ''Ipomoea diantha'' Roem. &amp; Schult., Syst. Veg. (1819)
* ''Ipomoea dichroa'' Hochst. ex Choisy (1845)
* ''Ipomoea diegoae'' M.C.Lara (2004)
* ''Ipomoea digitata'' L., Syst. Nat. ed. 10 (1759)
* ''Ipomoea discoidea'' Gonz.-Martínez &amp; J.Jiménez Ram. (2015)
* ''Ipomoea discolor'' (Kunth) G.Don (1837)
* ''Ipomoea distans'' Choisy (1845)
* ''Ipomoea diversifolia'' R.Br. (1810)
* ''Ipomoea dolichopoda'' J.R.I.Wood &amp; Scotland (2017)
* ''Ipomoea donaldsonii'' Rendle (1896)
* ''Ipomoea dubia'' Roem. &amp; Schult., Syst. Veg. (1819)
* ''Ipomoea dumetorum'' (Kunth) Willd. (1819)
* ''Ipomoea dumosa'' (Benth.) L.O.Williams, Fieldiana (1970)
* ''Ipomoea dunlopii'' R.W.Johnson (2012)
* ''Ipomoea durangensis'' House (1908)
* ''Ipomoea duvigneaudii'' Lejoly &amp; Lisowski (1986)

== E ==

* ''Ipomoea echinocalyx'' Meisn. (1869)
* ''Ipomoea edithae'' Gage (1905)
* ''Ipomoea edwardsensis'' (O'Kennon &amp; G.L.Nesom) O'Kennon (2019)
* ''Ipomoea eggersiana'' Peter (1891)
* ''Ipomoea electrina'' D.F.Austin &amp; J.A.McDonald (2002)
* ''Ipomoea elongata'' Choisy (1845)
* ''Ipomoea elytrocephala'' Hallier f. (1893)
* ''Ipomoea emeiensis'' Z.Y.Zhu, Bull. Bot. Res. (2004)
* ''Ipomoea ensiformis'' J.R.I.Wood &amp; Scotland (2017)
* ''Ipomoea ephemera'' Verdc. (1961)
* ''Ipomoea eremnobrocha'' D.F.Austin (1997)
* ''Ipomoea eriocalyx'' (Mart. ex Choisy) Meisn. (1869)
* ''Ipomoea eriocarpa'' R.Br. (1810)
* ''Ipomoea erioleuca'' Hallier f. (1899)
* ''Ipomoea erosa'' Urb. (1925)
* ''Ipomoea estrellensis'' Hassl. ex O'Donell (1952)
* ''Ipomoea eurysepala'' Hallier f. (1893)
* ''Ipomoea eximia'' House (1907)
* ''Ipomoea expansa'' A.McDonald (1982)
* ''Ipomoea exserta'' J.R.I.Wood &amp; Scotland (2015)

== F ==

* ''Ipomoea falkioides'' Griseb. (1866)
* ''Ipomoea fanshawei'' Verdc. (1967)
* ''Ipomoea fasciculata'' J.R.I.Wood &amp; Scotland (2017)
* ''Ipomoea ficifolia'' Lindl. (1840)
** ''Ipomoea ficifolia'' var. ''amplissima'' Verdc. (1967)
** ''Ipomoea ficifolia'' var. ''ficifolia''
* ''Ipomoea fiebrigii'' Hassl. ex O'Donell (1948)
* ''Ipomoea fimbriosepala'' Choisy (1845)
* ''Ipomoea fissifolia'' (McPherson) Eckenw. (1989)
* ''Ipomoea flavivillosa'' Schulze-Menz (1938)
* ''Ipomoea franciscana'' Choisy (1845)
* ''Ipomoea fuchsioides'' Griseb. (1866)
* ''Ipomoea fulvicaulis'' (Hochst. ex Choisy) Boiss. ex Hallier f. (1893)
** ''Ipomoea fulvicaulis'' var. ''asperifolia'' (Hallier f.) Verdc. (1960)
** ''Ipomoea fulvicaulis'' var. ''fulvicaulis''
** ''Ipomoea fulvicaulis'' var. ''heterocalyx'' (Schulze-Menz) Verdc. (1961)
* ''Ipomoea funicularis'' R.W.Johnson (2012)
* ''Ipomoea funis'' Cham. &amp; Schltdl. (1830)
** ''Ipomoea funis'' var. ''funis''
** ''Ipomoea funis'' var. ''langlassei'' (House) O'Donell (1959)
* ''Ipomoea furcyensis'' Urb. (1902)

== G ==

* ''Ipomoea galactorrhoea'' Hallier f. (1899)
* ''Ipomoea galhareriana'' Thulin (2005)
* ''Ipomoea garckeana'' Vatke (1882)
* ''Ipomoea geophilifolia'' K.Afzel. (1966)
* ''Ipomoea gesnerioides'' J.A.McDonald (1992)
* ''Ipomoea gigantea'' (Silva Manso) Choisy (1845)
* ''Ipomoea gilana'' K.Keith &amp; J.A.McDonald (2017)
* ''Ipomoea gloverae'' J.A.McDonald (1993)
* ''Ipomoea goyazensis'' Gardner (1842)
* ''Ipomoea gracilis'' R.Br. (1810)
* ''Ipomoea gracilisepala'' Rendle (1901)
* ''Ipomoea graminea'' R.Br. (1810)
* ''Ipomoea graminifolia'' J.R.I.Wood &amp; Scotland (2017)
* ''Ipomoea grandifolia'' (Dammer) O'Donell (1952)
* ''Ipomoea graniticola'' J.R.I.Wood &amp; Scotland (2015)
* ''Ipomoea grantii'' Oliv. (1875)
* ''Ipomoea granulosa'' Chodat &amp; Hassl., Bull. Herb. Boissier, sér. 2 (1905)
* ''Ipomoea guaranitica'' Chodat &amp; Hassl., Bull. Herb. Boissier, sér. 2 (1905)
* ''Ipomoea gypsophila'' J.R.I.Wood &amp; Scotland (2015)

== H ==

* ''Ipomoea habeliana'' Oliv. (1871)
* ''Ipomoea hackeliana'' (Schinz) Hallier f. (1893)
* ''Ipomoea haenkeana'' Choisy (1845)
* ''Ipomoea harlingii'' D.F.Austin, Opera Bot. (1982)
* ''Ipomoea harmandii'' Gagnep. (1915)
* ''Ipomoea hartmannii'' Vatke &amp; Rensch (1882)
* ''Ipomoea hartwegii'' Benth. (1839)
* ''Ipomoea hastifolia'' Domin (1928)
* ''Ipomoea hastigera'' Kunth (1819)
* ''Ipomoea hederacea'' Jacq. (1786)
* ''Ipomoea hederifolia'' L., Syst. Nat. ed. 10 (1759)
* ''Ipomoea heptaphylla'' Sweet, Hort. Brit. (1830)
* ''Ipomoea herpeana'' Deroin, Bull. Mus. Natl. Hist. Nat., B (1993)
* ''Ipomoea heterodoxa'' Standl. &amp; Steyerm., Publ. Field Columb. Mus. (1944)
* ''Ipomoea heterosepala'' Baker (1895)
* ''Ipomoea heterotricha'' Didr. (1854)
* ''Ipomoea hewittacea'' (Kuntze) J.R.I.Wood &amp; Scotland (2015)
* ''Ipomoea hieronymi'' (Kuntze) O'Donell (1948)
* ''Ipomoea hildebrandtii'' Vatke (1882)
** ''Ipomoea hildebrandtii'' subsp. ''grantii'' (Baker) Verdc. (1962)
** ''Ipomoea hildebrandtii'' subsp. ''hildebrandtii''
** ''Ipomoea hildebrandtii'' var. ''mahonii'' (C.H.Wright) Verdc. (1969)
** ''Ipomoea hildebrandtii'' subsp. ''megaensis'' Verdc. (1958)
** ''Ipomoea hildebrandtii'' subsp. ''orientalis'' Verdc. (1978)
* ''Ipomoea hiranensis'' Thulin (2005)
* ''Ipomoea hirsutissima'' Gardner (1842)
* ''Ipomoea hirtifolia'' R.C.Fang &amp; S.H.Huang (1985)
* ''Ipomoea hochstetteri'' House (1908)
* ''Ipomoea holubii'' Baker (1894)
* ''Ipomoea homotrichoidea'' O'Donell (1948)
* ''Ipomoea horsfalliae'' Hook. (1834)
* ''Ipomoea huayllae'' J.R.I.Wood &amp; Scotland (2015)
* ''Ipomoea humidicola'' Verdc. (1978)
* ''Ipomoea hypargyrea'' Griseb. (1866)
** ''Ipomoea hypargyrea'' var. ''baracoensis'' Urb. (1924)
** ''Ipomoea hypargyrea'' var. ''hypargyrea''

== I ==

* ''Ipomoea ignava'' House (1908)
* ''Ipomoea imperati'' (Vahl) Griseb. (1866)
* ''Ipomoea inaccessa'' J.R.I.Wood &amp; Scotland (2018)
* ''Ipomoea incarnata'' (Vahl) Choisy (1845)
* ''Ipomoea incerta'' (Britton) Urb. (1924)
* ''Ipomoea indica'' (Burm.) Merr. (1917)
* ''Ipomoea indivisa'' (Vell.) Hallier f. (1922)
* ''Ipomoea intrapilosa'' Rose (1894)
* ''Ipomoea invicta'' House (1908)
* ''Ipomoea involucrata'' P.Beauv. (1816)
** ''Ipomoea involucrata'' var. ''burttii'' Verdc. (1958)
** ''Ipomoea involucrata'' var. ''involucrata''
** ''Ipomoea involucrata'' var. ''operosa'' (C.H.Wright) Verdc. (1958)
* ''Ipomoea irwiniae'' Verdc. (1958)
* ''Ipomoea isthmica'' J.R.I.Wood &amp; Buril (2017)

== J ==

* ''Ipomoea itapuaensis'' J.R.I.Wood &amp; R.Degen (2016)
* ''Ipomoea jacalana'' Matuda (1965)
* ''Ipomoea jaegeri'' Pilg. (1910)
* ''Ipomoea jalapa'' (L.) Pursh (1814)
* ''Ipomoea jalapoides'' Griseb. (1866)
* ''Ipomoea jamaicensis'' G.Don (1837)
* ''Ipomoea jicama'' Brandegee, Proc. Calif. Acad. Sci., ser. 2 (1889)
* ''Ipomoea johnsoniana'' R.L.Barrett (2016)
* ''Ipomoea jucunda'' Thwaites (1860)
* ''Ipomoea jujuyensis'' O'Donell (1948)
* ''Ipomoea juliagutierreziae'' J.R.I.Wood &amp; Scotland (2015)

== K ==

* ''Ipomoea kahloae'' Gonz.-Martínez, Lozada-Pérez &amp; Rios-Carr. (2018)
* ''Ipomoea kalumburu'' R.W.Johnson (2012)
* ''Ipomoea kassneri'' Rendle (1912)
* ''Ipomoea katangensis'' Lisowski &amp; Wiland (1999)
* ''Ipomoea keraudreniae'' Deroin, Bull. Mus. Natl. Hist. Nat., B (1992 publ. 1993)
* ''Ipomoea killipiana'' O'Donell (1950)
* ''Ipomoea kilwaensis'' Pilg. (1910)
* ''Ipomoea kituiensis'' Vatke (1882)
** ''Ipomoea kituiensis'' var. ''hirsutissima'' Verdc. (1967)
** ''Ipomoea kituiensis'' var. ''kituiensis''
** ''Ipomoea kituiensis'' var. ''massaiensis'' (Pilg.) Verdc. (1958)
* ''Ipomoea kotschyana'' Hochst. ex Choisy (1845)
* ''Ipomoea kraholandica'' J.R.I.Wood &amp; Scotland (2017)
* ''Ipomoea kruseana'' Matuda (1966)
* ''Ipomoea kunthiana'' Meisn. (1869)

== L ==

* ''Ipomoea lachnaea'' Spreng. (1822)
* ''Ipomoea lactifera'' J.R.I.Wood &amp; Scotland (2015)
* ''Ipomoea lacunosa'' L. (1753)
* ''Ipomoea laeta'' A.Gray ex S.Watson (1887)
* ''Ipomoea lambii'' Fernald (1895)
* ''Ipomoea lanata'' E.A.Bruce (1937)
* ''Ipomoea langsdorffii'' Choisy (1845)
* ''Ipomoea lanuginosa'' O'Donell (1950)
* ''Ipomoea lapathifolia'' Hallier f. (1893)
** ''Ipomoea lapathifolia'' var. ''bussei'' (Pilg.) Verdc. (1961)
** ''Ipomoea lapathifolia'' subsp. ''lapathifolia''
** ''Ipomoea lapathifolia'' var. ''parviflora'' Verdc. (1967)
** ''Ipomoea lapathifolia'' subsp. ''shabensis'' Lejoly &amp; Lisowski (1986)
* ''Ipomoea lapidosa'' Vatke (1882)
* ''Ipomoea laxiflora'' H.J.Chowdhery &amp; Debta (2009)
* ''Ipomoea lenis'' House (1908)
* ''Ipomoea leonensis'' B.L.Rob. (1891)
* ''Ipomoea lepidophora'' Lebrun &amp; Taton (1948)
* ''Ipomoea leprieurii'' D.F.Austin (1981)
* ''Ipomoea leptophylla'' Torr. (1845)
* ''Ipomoea'' ×''leucantha'' Jacq. (1788)
* ''Ipomoea leucanthemum'' (Klotzsch) Hallier f. (1893)
* ''Ipomoea leucotricha'' Donn.Sm. (1897)
* ''Ipomoea lilloana'' O'Donell (1948)
* ''Ipomoea limosa'' R.W.Johnson (2012)
* ''Ipomoea lindenii'' M.Martens &amp; Galeotti (1845)
* ''Ipomoea lindheimeri'' A.Gray (1878)
* ''Ipomoea lindmanii'' Urb. (1924)
* ''Ipomoea lineolata'' Urb. (1903)
* ''Ipomoea linosepala'' Hallier f. (1893)
** ''Ipomoea linosepala'' subsp. ''alpina'' (Rendle) Lejoly &amp; Lisowski (1992)
** ''Ipomoea linosepala'' subsp. ''auroargentea'' Duvigneaud &amp; Dewit. (1963)
** ''Ipomoea linosepala'' subsp. ''kundelungensis'' Lejoly &amp; Lisowski (1986)
** ''Ipomoea linosepala'' subsp. ''linosepala''
** ''Ipomoea linosepala'' subsp. ''upembensis'' Lejoly &amp; Lisowski (1986)
* ''Ipomoea littoralis'' Blume (1826)
* ''Ipomoea livescens'' (Schltdl. ex Kunze) Meisn. (1869)
* ''Ipomoea lobata'' (Cerv.) Thell. (1919)
* ''Ipomoea lonchophylla'' J.M.Black (1926)
* ''Ipomoea longeramosa'' Choisy (1845)
* ''Ipomoea longibarbis'' J.R.I.Wood &amp; Scotland (2015)
* ''Ipomoea longibracteolata'' Sim.-Bianch. &amp; J.R.I.Wood (2017)
* ''Ipomoea longifolia'' Benth. (1839)
* ''Ipomoea longirostra'' J.R.I.Wood &amp; Scotland (2017)
* ''Ipomoea longistaminea'' O'Donell (1950)
* ''Ipomoea longituba'' Hallier f., Sitzungsber. Kaiserl. Akad. Wiss. (1898)
* ''Ipomoea lottiae'' J.A.McDonald (1987)
* ''Ipomoea lozanii'' Painter ex House (1907)
* ''Ipomoea lutea'' Hemsl. (1879)
* ''Ipomoea luteoviridis'' Ekman &amp; Leonard (1927)

== M ==

* ''Ipomoea macarenaensis'' J.R.I.Wood &amp; Scotland (2017)
* ''Ipomoea macdonaldii'' E.Carranza (2011)
* ''Ipomoea macedoi'' Hoehne, Arq. Bot. Estado São Paulo, n.s., f.m. (1950)
* ''Ipomoea macrorhiza'' Michx. (1803)
* ''Ipomoea macrosepala'' Brenan (1949)
* ''Ipomoea macrosiphon'' Hallier f. (1901)
* ''Ipomoea madrensis'' S.Watson (1888)
* ''Ipomoea magna'' Sim.-Bianch. &amp; J.R.I.Wood (2017)
* ''Ipomoea magniflora'' O'Donell (1953)
* ''Ipomoea magnifolia'' Rusby (1896)
* ''Ipomoea magnusiana'' Schinz (1888)
* ''Ipomoea mairetii'' Choisy (1845)
* ''Ipomoea malpighipila'' O'Donell (1950)
* ''Ipomoea malvaeoides'' Meisn. (1869)
** ''Ipomoea malvaeoides'' var. ''argentea'' O'Donell (1959)
** ''Ipomoea malvaeoides'' var. ''lineariloba'' Hallier f. (1899)
** ''Ipomoea malvaeoides'' var. ''malvaeoides''
* ''Ipomoea malvaviscoides'' Meisn. (1869)
* ''Ipomoea marabensis'' D.F.Austin &amp; Secco (1988)
* ''Ipomoea maranyonensis'' J.R.I.Wood &amp; Scotland (2017)
* ''Ipomoea marcellia'' Meisn. (1869)
* ''Ipomoea marginisepala'' O'Donell (1950)
* ''Ipomoea marmorata'' Britten &amp; Rendle (1896)
** ''Ipomoea marmorata'' subsp. ''marmorata''
** ''Ipomoea marmorata'' subsp. ''somalica'' Verdc. (1961)
* ''Ipomoea mathewsiana'' Kuntze (1891)
* ''Ipomoea maurandioides'' Meisn. (1869)
* ''Ipomoea mauritiana'' Jacq. (1791)
* ''Ipomoea mcphersonii'' D.F.Austin (1996)
* ''Ipomoea mcvaughii'' McPherson (1980)
* ''Ipomoea megalantha'' J.R.I.Wood &amp; Scotland (2017)
* ''Ipomoea megapotamica'' Choisy (1845)
** ''Ipomoea megapotamica'' subsp. ''megapotamica''
** ''Ipomoea megapotamica'' subsp. ''velutina'' J.R.I.Wood &amp; Scotland (2017)
* ''Ipomoea melancholica'' J.R.I.Wood &amp; Buril (2017)
* ''Ipomoea mendozae'' J.R.I.Wood &amp; Scotland (2015)
* ''Ipomoea merremioides'' Alain (1956)
* ''Ipomoea meyeri'' (Spreng.) G.Don (1837)
* ''Ipomoea micrantha'' Hallier f. (1898)
* ''Ipomoea microcalyx'' Schulze-Menz (1938)
* ''Ipomoea microdactyla'' Griseb. (1866)
* ''Ipomoea microdonta'' J.R.I.Wood &amp; Scotland (2017)
* ''Ipomoea microsepala'' Benth. (1845)
* ''Ipomoea milnei'' Verdc. (1956)
* ''Ipomoea minutiflora'' (M.Martens &amp; Galeotti) House (1909)
* ''Ipomoea miquihuanensis'' J.A.McDonald (1987)
* ''Ipomoea mirabilis'' P.P.A.Ferreira &amp; Sim.-Bianch. (2013)
* ''Ipomoea mirandina'' (Pittier) O'Donell (1953)
* ''Ipomoea mitchellae'' Standl., Publ. Field Columb. Mus. (1930)
* ''Ipomoea mombassana'' Vatke (1882)
** ''Ipomoea mombassana'' var. ''massaica'' Verdc. (1969)
** ''Ipomoea mombassana'' var. ''mombassana''
* ''Ipomoea montecristina'' Hadac (1970)
* ''Ipomoea morongii'' Britton (1893)
* ''Ipomoea mucronatoproducta'' J.R.I.Wood &amp; Scotland (2015)
* ''Ipomoea mucronifolia'' J.R.I.Wood &amp; Scotland (2015)
* ''Ipomoea muelleri'' Benth. (1868)
* ''Ipomoea'' ×''multifida'' (Raf.) Shinners
* ''Ipomoea muricata'' (L.) Jacq. (1798)
* ''Ipomoea murucoides'' Roem. &amp; Schult., Syst. Veg. (1819)

== N ==

* ''Ipomoea nationis'' (Hook.) G.Nicholson (1885)
* ''Ipomoea neei'' (Spreng.) O'Donell (1959)
* ''Ipomoea nematoloba'' Urb. (1902)
* ''Ipomoea nematophylla'' Urb. (1908)
* ''Ipomoea nephrosepala'' Chiov. (1929)
* ''Ipomoea neurocephala'' Hallier f. (1898 publ. 1899)
* ''Ipomoea nil'' (L.) Roth (1797)
* ''Ipomoea nitida'' Griseb. (1879)
* ''Ipomoea noctulifolia'' McPherson (1980)
* ''Ipomoea nyctaginea'' Choisy (1845)

== O ==

* ''Ipomoea oblongata'' E.Mey. ex Choisy (1845)
* ''Ipomoea oblongifolia'' (Hassl.) O'Donell (1950)
* ''Ipomoea obscura'' (L.) Ker Gawl. (1817)
** ''Ipomoea obscura'' var. ''demissa'' (Hallier f.) Verdc. (1978)
** ''Ipomoea obscura'' var. ''obscura''
** ''Ipomoea obscura'' var. ''sagittifolia'' Verdc. (1958)
* ''Ipomoea ochracea'' (Lindl.) Sweet, Hort. Brit. (1830)
* ''Ipomoea odontophylla'' J.R.I.Wood &amp; Scotland (2015)
* ''Ipomoea oenotherae'' (Vatke) Hallier f. (1893)
** ''Ipomoea oenotherae'' var. ''angustifolia'' (Oliv.) Verdc. (1958)
** ''Ipomoea oenotherae'' var. ''oenotherae''
* ''Ipomoea oenotheroides'' (L.f.) A.Meeuse &amp; Welman (2000)
* ''Ipomoea ommanneyi'' Rendle (1902)
* ''Ipomoea ophiodes'' Standl. &amp; Steyerm., Publ. Field Columb. Mus. (1944)
* ''Ipomoea opulifolia'' Rusby (1899)
* ''Ipomoea oranensis'' O'Donell (1948)
* ''Ipomoea orizabensis'' (G.Pelletan) Ledeb. ex Steud., Nomencl. Bot., ed. 2 (1840)
** ''Ipomoea orizabensis'' var. ''austromexicana'' J.A.McDonald (2001)
** ''Ipomoea orizabensis'' var. ''collina'' (House) J.A.McDonald (2001)
** ''Ipomoea orizabensis'' var. ''novogaliciana'' J.A.McDonald (2001)
** ''Ipomoea orizabensis'' var. ''orizabensis''
* ''Ipomoea ovatolanceolata'' (Hallier f.) Thulin (2005)

== P ==

* ''Ipomoea padillae'' O'Donell (1959)
* ''Ipomoea paludicola'' J.R.I.Wood &amp; Scotland (2015)
* ''Ipomoea paludosa'' O'Donell (1950)
* ''Ipomoea pampeana'' P.P.A.Ferreira &amp; Miotto (2011)
* ''Ipomoea pandurata'' (L.) G.Mey. (1818)
* ''Ipomoea pantanalensis'' J.R.I.Wood &amp; Urbanetz (2016)
* ''Ipomoea paolii'' Chiov. (1916)
* ''Ipomoea papilio'' Hallier f. (1898)
* ''Ipomoea paradae'' J.R.I.Wood &amp; Scotland (2015)
* ''Ipomoea paraguariensis'' Peter (1891)
* ''Ipomoea paranaensis'' Hoehne (1934 publ. 1935)
* ''Ipomoea parasitica'' (Kunth) G.Don (1837)
* ''Ipomoea parvibracteolata'' J.R.I.Wood &amp; L.V.Vasconc. (2017)
* ''Ipomoea passifloroides'' House (1908)
* ''Ipomoea pauciflora'' M.Martens &amp; Galeotti (1845)
** ''Ipomoea pauciflora'' subsp. ''pauciflora''
** ''Ipomoea pauciflora'' subsp. ''vargasiana'' (O'Donell) McPherson (1981 publ. 1982)
* ''Ipomoea paulistana'' (Silva Manso) Stellfeld (1945)
* ''Ipomoea paulitschkei'' Schweinf. &amp; Volkens (1898)
* ''Ipomoea pearceana'' Kuntze (1891)
* ''Ipomoea pedicellaris'' Benth. (1845)
* ''Ipomoea pellita'' Hallier f. (1893)
* ''Ipomoea perpartita'' McPherson (1980)
* ''Ipomoea perrieri'' Deroin, Bull. Mus. Natl. Hist. Nat., B (1993)
* ''Ipomoea peruviana'' O'Donell (1948)
* ''Ipomoea pes-caprae'' (L.) R.Br. (1818)
* ''Ipomoea pes-tigridis'' L. (1753)
** ''Ipomoea pes-tigridis'' var. ''africana'' Hallier f. (1898)
** ''Ipomoea pes-tigridis'' var. ''longibracteata'' Vatke (1882)
** ''Ipomoea pes-tigridis'' var. ''pes-tigridis''
* ''Ipomoea peteri'' (Kuntze) Staples &amp; Govaerts (2015)
* ''Ipomoea petitiana'' Lejoly &amp; Lisowski (1985)
* ''Ipomoea petrophila'' House (1907)
* ''Ipomoea philomega'' (Vell.) House (1908)
** ''Ipomoea philomega'' var. ''marowynensis'' Ooststr. (1936)
** ''Ipomoea philomega'' var. ''philomega''
* ''Ipomoea pierrei'' Gagnep. (1915)
* ''Ipomoea pileata'' Roxb. (1824)
* ''Ipomoea pinifolia'' Meisn. (1869)
* ''Ipomoea pintoi'' O'Donell (1953)
* ''Ipomoea pittieri'' O'Donell (1950)
* ''Ipomoea platensis'' Ker Gawl. (1819)
* ''Ipomoea plummerae'' A.Gray, Syn. Fl. N. Amer., ed. 2 (1886)
** ''Ipomoea plummerae'' f. ''adiantifolia'' Ooststr. (1933)
** ''Ipomoea plummerae'' var. ''cupulata'' J.A.McDonald (1995)
** ''Ipomoea plummerae'' var. ''plummerae''
* ''Ipomoea pogonantha'' Thulin (2005)
* ''Ipomoea pogonocalyx'' J.R.I.Wood &amp; Scotland (2017)
* ''Ipomoea pohlii'' Choisy (1845)
* ''Ipomoea polhillii'' Verdc. (1967)
* ''Ipomoea polpha'' R.W.Johnson (1986)
** ''Ipomoea polpha'' subsp. ''latzii'' R.W.Johnson (2006)
** ''Ipomoea polpha'' subsp. ''polpha''
** ''Ipomoea polpha'' subsp. ''weirana'' R.W.Johnson (2006)
* ''Ipomoea polymorpha'' Roem. &amp; Schult., Syst. Veg. (1819)
* ''Ipomoea polyrrhizos'' (Silva Manso) Choisy (1845)
* ''Ipomoea populina'' House (1908)
* ''Ipomoea porrecta'' Rendle &amp; Britten (1894)
* ''Ipomoea praecana'' House (1908)
* ''Ipomoea praecox'' C.Wright (1870)
* ''Ipomoea praematura'' Eckenw. (1989)
* ''Ipomoea prismatosyphon'' Welw. (1859)
** ''Ipomoea prismatosyphon'' var. ''prismatosyphon''
** ''Ipomoea prismatosyphon'' var. ''trifida'' Verdc. (1958)
* ''Ipomoea procumbens'' Mart. ex Choisy (1845)
* ''Ipomoea procurrens'' Meisn. (1869)
* ''Ipomoea prolifera'' J.R.I.Wood &amp; Scotland (2018)
* ''Ipomoea protea'' Rendle &amp; Britten (1894)
* ''Ipomoea proxima'' (M.Martens &amp; Galeotti) Godm. &amp; Salvin, Biol. Cent.-Amer. (1882)
* ''Ipomoea pruinosa'' McPherson (1980)
* ''Ipomoea psammophila'' J.R.I.Wood &amp; Scotland (2015)
* ''Ipomoea pseudomarginata'' Deroin, Bull. Mus. Natl. Hist. Nat., B (1993)
* ''Ipomoea pseudoracemosa'' McPherson (1980)
* ''Ipomoea pterocaulis'' J.R.I.Wood &amp; L.V.Vasconc. (2017)
* ''Ipomoea pubescens'' Lam. (1793)
* ''Ipomoea pulcherrima'' Ooststr. (1933)
* ''Ipomoea puncticulata'' Benth. (1845)
* ''Ipomoea punicea'' (Silva Manso) Choisy (1845)
* ''Ipomoea purga'' (Wender.) Hayne (1833)
* ''Ipomoea purpurea'' (L.) Roth (1787)
* ''Ipomoea pyramidalis'' Hallier f. (1893)
* ''Ipomoea pyrenea'' Taub. (1896)
* ''Ipomoea pyrophila'' A.Chev., Bull. Mus. Natl. Hist. Nat., sér. 2 (1933)

== Q ==

* ''Ipomoea quamoclit'' L. (1753)
* ''Ipomoea queirozii'' J.R.I.Wood &amp; L.V.Vasconc. (2017)

== R ==

* ''Ipomoea racemigera'' F.Muell. &amp; Tate (1890)
* ''Ipomoea racemosa'' Poir. (1816)
* ''Ipomoea ramboi'' O'Donell (1960)
* ''Ipomoea ramosissima'' (Poir.) Choisy (1845)
* ''Ipomoea recta'' De Wild., Ann. Mus. Congo Belge, Bot., sér. 4 (1903)
* ''Ipomoea reflexa'' Span. (1841)
* ''Ipomoea reflexisepala'' Lejoly &amp; Lisowski (1986)
* ''Ipomoea regnellii'' Meisn. (1869)
* ''Ipomoea repanda'' Jacq. (1760)
* ''Ipomoea reticulata'' O'Donell (1953)
* ''Ipomoea retropilosa'' (Pittier) D.F.Austin (1977 publ. 1978)
** ''Ipomoea retropilosa'' subsp. ''cundinamarcana'' J.R.I.Wood &amp; Scotland (2017)
** ''Ipomoea retropilosa'' subsp. ''retropilosa''
* ''Ipomoea revoluta'' J.R.I.Wood &amp; Scotland (2017)
* ''Ipomoea rhomboidea'' House (1908)
* ''Ipomoea richardsiae'' Verdc. (1967)
* ''Ipomoea riograndensis'' P.P.A.Ferreira &amp; Miotto (2011)
* ''Ipomoea riparum'' Standl. &amp; L.O.Williams (1950)
* ''Ipomoea robbrechtii'' Lejoly &amp; Lisowski (1985)
* ''Ipomoea robertsiana'' Rendle (1901)
* ''Ipomoea robinsonii'' House (1908)
* ''Ipomoea robusta'' Urb. (1925)
* ''Ipomoea robynsiana'' Lejoly &amp; Lisowski (1986)
* ''Ipomoea rojasii'' Hassl. (1911)
* ''Ipomoea rosea'' Choisy (1845)
* ''Ipomoea rotundata'' Verdc. (1978)
* ''Ipomoea rubens'' Choisy (1833 publ. 1834)
* ''Ipomoea rubriflora'' O'Donell (1959)
* ''Ipomoea rumicifolia'' Choisy (1833 publ. 1834)
* ''Ipomoea rupestris'' Sim.-Bianch. &amp; Pirani (2005)
* ''Ipomoea rupicola'' House (1908)
* ''Ipomoea rzedowskii'' E.Carranza, Zamudio &amp; Murguía (1998)

== S ==

* ''Ipomoea sagittata'' Poir. (1789)
* ''Ipomoea sagittifolia'' Burm.f. (1768)
* ''Ipomoea saintronanensis'' R.W.Johnson (1986)
* ''Ipomoea salicifolia'' Roxb. (1824)
* ''Ipomoea salsettensis'' Santapau &amp; Patel (1958)
* ''Ipomoea santacruzensis'' O'Donell (1952)
* ''Ipomoea santillanii'' O'Donell (1941)
* ''Ipomoea saopaulista'' O'Donell (1953)
* ''Ipomoea schaffneri'' S.Watson (1882)
* ''Ipomoea schaijesii'' Lejoly &amp; Lisowski (1988)
* ''Ipomoea schomburgkii'' Choisy (1845)
* ''Ipomoea schulziana'' O'Donell (1948)
* ''Ipomoea scopulina'' J.R.I.Wood &amp; Scotland (2017)
* ''Ipomoea scopulorum'' Brandegee (1903)
* ''Ipomoea seaania'' Felger &amp; Austin (2005)
* ''Ipomoea seducta'' House (1908)
* ''Ipomoea selleana'' Urb. (1927)
* ''Ipomoea sepacuitensis'' Donn.Sm. (1913)
* ''Ipomoea sericophylla'' Meisn. (1869)
* ''Ipomoea sericosepala'' J.R.I.Wood &amp; Scotland (2015)
* ''Ipomoea serrana'' Sim.-Bianch. &amp; L.V.Vasconc. (2016)
* ''Ipomoea sescossiana'' Baill. (1883)
* ''Ipomoea setifera'' Poir. (1804)
* ''Ipomoea setosa'' Ker Gawl. (1819)
* ''Ipomoea shirambensis'' Baker (1894)
* ''Ipomoea shumardiana'' (Torr.) Shinners (1961)
* ''Ipomoea shupangensis'' Baker (1894)
* ''Ipomoea sidamensis'' Thulin (1983)
* ''Ipomoea sidifolia'' Schrad. (1821)
* ''Ipomoea silvicola'' House (1907)
* ''Ipomoea simonsiana'' Rendle (1894)
* ''Ipomoea simplex'' Thunb. (1794)
* ''Ipomoea simulans'' D.Hanb., J. Linn. Soc. (1870)
* ''Ipomoea sindica'' Stapf (1894)
* ''Ipomoea sofomarensis'' Sebsebe (1998)
* ''Ipomoea sororia'' D.F.Austin &amp; J.L.Tapia (2001)
* ''Ipomoea spathulata'' Hallier f. (1898)
* ''Ipomoea spectata'' J.A.McDonald (1993)
* ''Ipomoea sphenophylla'' Urb. (1908)
* ''Ipomoea spinulifera'' J.R.I.Wood &amp; Scotland (2015)
* ''Ipomoea splendor-sylvae'' House (1907)
* ''Ipomoea spruceana'' Benth. ex Meisn. (1869)
* ''Ipomoea squamisepala'' O'Donell (1950)
* ''Ipomoea squamosa'' Choisy (1845)
** ''Ipomoea squamosa'' var. ''squamosa''
** ''Ipomoea squamosa'' var. ''villosa'' Ooststr. (1933)
* ''Ipomoea stans'' Cav. (1795)
* ''Ipomoea staphylina'' Roem. &amp; Schult., Syst. Veg. (1819)
* ''Ipomoea steerei'' (Standl.) L.O.Williams, Fieldiana (1970)
* ''Ipomoea stenobasis'' Brenan (1950)
* ''Ipomoea stenophylla'' Meisn. (1869)
* ''Ipomoea stenosiphon'' Hallier f., Sitzungsber. Kaiserl. Akad. Wiss. (1898)
* ''Ipomoea steudelii'' Millsp., Publ. Field Columb. Mus. (1895)
* ''Ipomoea stibaropoda'' Ooststr. (1940)
* ''Ipomoea stocksii'' C.B.Clarke (1883)
* ''Ipomoea stuckertii'' O'Donell (1948)
* ''Ipomoea suaveolens'' (M.Martens &amp; Galeotti) Hemsl., Biol. Cent.-Amer. (1882)
* ''Ipomoea subincana'' (Choisy) Meisn. (1869)
* ''Ipomoea subrevoluta'' Choisy (1845)
* ''Ipomoea subspicata'' (Meisn.) O'Donell (1950)
* ''Ipomoea subtomentosa'' (Chodat &amp; Hassl.) O'Donell (1952)
* ''Ipomoea suburceolata'' O'Donell (1953)
* ''Ipomoea suffruticosa'' Burch. (1824)
* ''Ipomoea suffulta'' (Kunth) G.Don (1837)
* ''Ipomoea sulina'' P.P.A.Ferreira &amp; Miotto (2011)
* ''Ipomoea sulphurea'' (La Llave) G.Don (1837)
* ''Ipomoea sultani'' Chiov. (1929)
* ''Ipomoea sumatrana'' (Miq.) Ooststr. (1940)
* ''Ipomoea syringifolia'' Meisn. (1869)

== T ==

* ''Ipomoea tabascana'' J.A.McDonald &amp; D.F.Austin (1990)
* ''Ipomoea tacambarensis'' E.Carranza (2003)
* ''Ipomoea tarijensis'' O'Donell (1960)
* ''Ipomoea tastensis'' Brandegee (1903)
* ''Ipomoea tehuantepecensis'' L.Torres, R.Torres, M.P.Ramírez &amp; J.A.McDonald (2008)
* ''Ipomoea temascaltepecensis'' Wilkin (1995)
* ''Ipomoea tenera'' Meisn. (1869)
* ''Ipomoea tentaculifera'' Greenm. (1898)
* ''Ipomoea tenuifolia'' (Vahl) Kuntze (1891)
* ''Ipomoea tenuiloba'' Torr. (1858)
** ''Ipomoea tenuiloba'' var. ''lemmonii'' (A.Gray) Yatsk. &amp; C.T.Mason (1984)
** ''Ipomoea tenuiloba'' var. ''tenuiloba''
* ''Ipomoea tenuipes'' Verdc. (1961)
* ''Ipomoea tenuirostris'' Choisy (1845)
** ''Ipomoea tenuirostris'' subsp. ''hindeana'' (Rendle) Verdc. (1958)
** ''Ipomoea tenuirostris'' subsp. ''repens'' Verdc. (1958)
** ''Ipomoea tenuirostris'' subsp. ''tenuirostris''
* ''Ipomoea tenuissima'' Choisy (1845)
* ''Ipomoea teotitlanica'' McPherson (1980)
* ''Ipomoea ternata'' Jacq. (1797)
* ''Ipomoea ternifolia'' Cav. (1799)
** ''Ipomoea ternifolia'' var. ''ternifolia''
** ''Ipomoea ternifolia'' var. ''valida'' (House) J.A.McDonald (1995)
** ''Ipomoea ternifolia'' var. ''villosa'' (Choisy) Staples &amp; Govaerts (2015)
* ''Ipomoea theodori'' O'Donell (1948)
* ''Ipomoea thunbergioides'' Welw., Ann. Cons. Ultramar. (Portugal) (1856)
* ''Ipomoea thurberi'' A.Gray (1878)
* ''Ipomoea ticcopa'' Verdc. (1958)
* ''Ipomoea tiliacea'' (Willd.) Choisy (1845)
* ''Ipomoea tolmerana'' R.W.Johnson (2012)
** ''Ipomoea tolmerana'' subsp. ''occidentalis'' R.W.Johnson (2012)
** ''Ipomoea tolmerana'' subsp. ''tolmerana''
* ''Ipomoea transvaalensis'' A.Meeuse (1957 publ. 1958)
** ''Ipomoea transvaalensis'' subsp. ''orientalis'' Verdc. (1958)
** ''Ipomoea transvaalensis'' subsp. ''transvaalensis''
* ''Ipomoea trichosperma'' Blume (1826)
* ''Ipomoea tricolor'' Cav. (1795)
* ''Ipomoea trifida'' (Kunth) G.Don (1837)
* ''Ipomoea triflora'' Forssk. (1775)
* ''Ipomoea triloba'' L. (1753)
* ''Ipomoea trinervia'' Schulze-Menz (1938)
* ''Ipomoea tuberculata'' Ker Gawl. (1816)
** ''Ipomoea tuberculata'' var. ''odontosepala'' (Baker) Verdc. (1960)
** ''Ipomoea tuberculata'' var. ''tuberculata''
* ''Ipomoea tubiflora'' Hook.f. (1847)
* ''Ipomoea tuboides'' O.Deg. &amp; Ooststr. (1940)

== U ==

* ''Ipomoea ugborea'' Ogunw. (1998)
* ''Ipomoea uninervis'' J.R.I.Wood &amp; Scotland (2017)
* ''Ipomoea urbaniana'' (Dammer) Hallier f., Sitzungsber. Kaiserl. Akad. Wiss. (1898)
* ''Ipomoea urbinei'' House (1907)
* ''Ipomoea uruguayensis'' Meisn. (1869)

== V ==

* ''Ipomoea vagans'' Baker (1894)
* ''Ipomoea valenzuelensis'' Chodat &amp; Hassl., Bull. Herb. Boissier, sér. 2 (1905)
* ''Ipomoea variifolia'' Meisn. (1869)
* ''Ipomoea veadeirosii'' J.R.I.Wood &amp; Scotland (2017)
* ''Ipomoea velardei'' O'Donell (1948)
* ''Ipomoea velutina'' R.Br. (1810)
* ''Ipomoea velutinifolia'' J.R.I.Wood &amp; Scotland (2017)
* ''Ipomoea venosa'' (Desr.) Roem. &amp; Schult., Syst. Veg. (1819)
** ''Ipomoea venosa'' var. ''obtusifoliola'' Verdc. (1967)
** ''Ipomoea venosa'' var. ''petiolulata'' (Schulze-Menz) Verdc. (1967)
** ''Ipomoea venosa'' subsp. ''stellaris'' (Baker) Verdc. (1967)
** ''Ipomoea venosa'' subsp. ''venosa''
* ''Ipomoea verbasciformis'' (Meisn.) O'Donell (1950)
* ''Ipomoea verbascoidea'' Choisy (1837)
* ''Ipomoea verdcourtiana'' Lejoly &amp; Lisowski (1986)
* ''Ipomoea vernalis'' R.E.Fr., Wiss. Erg. Schwed. Rhodesia-Kongo-Exp. 1911-1912 (1916)
* ''Ipomoea verrucisepala'' Verdc. (1967)
* ''Ipomoea verruculosa'' (Pittier) O'Donell (1953)
* ''Ipomoea versipellis'' R.W.Johnson (2012)
* ''Ipomoea vespertilia'' F.D.Santos, G.C.Delgado-Junior &amp; Buril (2019)
* ''Ipomoea vestalii'' Standl. (1933)
* ''Ipomoea villifera'' House (1909)
* ''Ipomoea violacea'' L. (1753)
* ''Ipomoea virgata'' Meisn. (1869)
* ''Ipomoea viridis'' Choisy (1845)
* ''Ipomoea vivianae'' Krapov. (2009)
* ''Ipomoea volcanensis'' O'Donell (1953)

== W ==

* ''Ipomoea walpersiana'' Duchass. ex Urb. (1902)
* ''Ipomoea walteri'' J.R.I.Wood &amp; Scotland (2017)
* ''Ipomoea wangii'' C.Y.Wu (1965)
* ''Ipomoea welwitschii'' Vatke ex Hallier f. (1893)
* ''Ipomoea wightii'' (Wall.) Choisy (1833 publ. 1834)
** ''Ipomoea wightii'' var. ''kilimandschari'' (Dammer) Verdc. (1958)
** ''Ipomoea wightii'' var. ''obtusisepala'' Verdc. (1960)
** ''Ipomoea wightii'' var. ''wightii''
* ''Ipomoea wolcottiana'' Rose (1894)
** ''Ipomoea wolcottiana'' subsp. ''calodendron'' (O'Donell) McPherson (1982)
** ''Ipomoea wolcottiana'' subsp. ''wolcottiana''

== Y ==

* ''Ipomoea yaracuyensis'' J.R.Grande &amp; W.Meier (2011)
* ''Ipomoea yardiensis'' A.S.George (1967)

== Z ==

* ''Ipomoea zanzibarica'' Verdc. (1961)
* ''Ipomoea zimmermanii'' J.A.McDonald (1987)

== Karazana maniry eto Madagasikara ==
Indreto ny karazana ao amin' ny antoko ''Ipomoea'' maniry eto [[Madagasikara]]:

* ''Ipomoea alba''
* ''[[Ipomoea aquatica]]'' (''Ipomoea reptans'' Poir.) ''--'' antarika, lalandy
* ''Ipomoea barlerioides''
* ''[[Vomanga|Ipomoea batatas]]'' ''--'' ambizo, bageda, batata, bela, bokala, mbizo, ovihazo, ovimanga, vomanga
* ''Ipomoea bolusiana''
* ''[[Ipomoea cairica]]'' (= ''Ipomoea palmata'' Forssk.) --anambararata anambolotara, ananambararata, kisantsola, vahimporinondry, vahintsatsaka, vahintsatsatra 
* ''Ipomoea coptica''
* ''Ipomoea coscinosperma''
* ''Ipomoea darainensis''
* ''[[Ipomoea desmophylla]]'' -- kifolona, varangambitsika
* ''Ipomoea eriocarpa''
* ''Ipomoea ficifolia''
* ''Ipomoea fimbriosepala''
* ''Ipomoea fragrans''
* ''Ipomoea fulvicaulis''
* ''Ipomoea hederifolia''
* ''Ipomoea herpeana''
* ''Ipomoea hildebrandtii''
* ''Ipomoea humbertii''
* ''[[Ipomoea indica]]'' (= ''Ipomoea learii'' Knight ex Paxton) -- poranakosy
* ''Ipomoea involucrata''
* ''Ipomoea lapathifolia''
* ''Ipomoea mauritiana''
* ''Ipomoea mombassana''
* ''[[Ipomoea nil]]'' ''--''  vahintsidy
* ''Ipomoea obscura''
* ''Ipomoea ochracea''
* ''Ipomoea perrieri''
* ''[[Ipomoea pes-caprae|Ipomoea pes‑caprae]]'' (= ''Ipomoea biloba'' Forssk.) --- vahedalanda, lalandanjiake, vahindalandana
* ''Ipomoea pes‑tigridis''
* ''Ipomoea pileata''
* ''Ipomoea pseudomarginata''
* ''[[Ipomoea purpurea]]'' ''--'' bahia, kisarisarimbomanga, sarisarimbomanga, sarisarivomanga, tsingovihovy, vahintsidity, vahitsidy, vomanganalika, vomangangoaika, vomangoaika
* ''Ipomoea quamoclit''
* ''Ipomoea sinensis''
* ''Ipomoea stolonifera'' (= ''Ipomoea imperati'')
* ''Ipomoea tricolor''
* ''Ipomoea triloba''
* ''Ipomoea venosa''
* ''Ipomoea wightii'' ''--''  ajy, avy, tsingovihovy
'''Karazana efa niova antoko'''
* ''Ipomoea angustifolia'' = ''[[Xenostegia tridentata]]'' na ''Xenostegia tridentata'' subsp. ''angustifolia'' (ahafantarana azy taloha koa: ''Merremia angustifolia'' na ''Merremia tridentata'' subsp. ''angustifolia'') -- antsarake
* ''Ipomoea beraviensis'' Vatke (= ''[[Stictocardia beraviensis]]'') -- vahindranavavy
* ''Ipomoea pterygocaulos'' Choisy (= ''[[Merremia pterygocaulos]]'') -- vahinkelaka
'''Karazana mila fanamarinana'''

* ''Ipomoea leucantha'' Jacq. --  ampelantsifotra, ampelasifotra, voafo
* ''Ipomoea lindleyi'' Choisy --  sarovy, voankelana
* ''Ipomoea medium'' (Choisy) Vatke -- famehifary

== Jereo koa ==
* [[Vomanga]]
* ''[[Hewittia]]''
* ''[[Merremia]]''
* ''[[Stictocardia]]''
* ''[[Xenostegia]]''</text>
      <sha1>h7ynotkt09r9bcuswwy6izuvm2svhdv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pavo cristatus</title>
    <ns>0</ns>
    <id>297679</id>
    <revision>
      <id>1136822</id>
      <parentid>1129187</parentid>
      <timestamp>2026-04-29T11:06:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Thelezifor</username>
        <id>15140</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>1136822</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1408" sha1="jbzabyxa19zho5nd27lw54bbrl2a0yu" xml:space="preserve">[[Sary:Pfau_imponierend.jpg|thumb|Vorombola manga|415x415px]]Ny '''''Pavo cristatus''''' dia karazam-borona ao amin' ny fianakaviana ''[[Phasianidae]]'', ao amin' ny filaharana [[Galliformes]], hita betsaka sy avy any amin' ny [[Zana-Kôntinenta Indiana]]. '''Vorombola''' ny anarany amin' ny [[Fiteny malagasy|teny malagasy]]. Ity karazam-borona ity dia teratany any amin' ny alan' i [[Azia]], indrindra any [[India]], any [[Pakistana]], any [[Bangladesy]], ary any [[Srilanka]]. Efa nampidirina any amin' ny firenena maro hafa izy io hatramin' ny [[Andro Taloha]].

Tahaka ny ankamaroan' ny karazana ao amin' ny  ''Phasianidae''s dia mampiseho tsy fitoviana lehibe eo amin' ny lahy sy ny vavy ny vorombola manga, ary ovan-karazana miloko maromaro no novolavolain' ny olombelona, ankoatra ny miloko manga tany am-boalohany.[[Sary:Pavo_cristatus_-Tierpark_Hagenbeck,_Hamburg,_Germany_-female-8a_(1).jpg|thumb|Vavy]]Ampiasaina indrindra ho haingo any amin' ny valan-javaboary lehibe na hatao fihinana ny vorombola manga, ary ampiasaina haandravahana satroka sy fehezam-boninkazo ny volony. Ao amin' ny kolontsaina samihafa dia marika ara-pivavahana izy io ary lohahevitra miverimberina eo amin' ny zavakanto. Ankalazaina amin' ny fedrà [[Hindoisma|hindo]] sy grika ity vorona ity sady vorom-pirenen' i [[India]].

== Jereo koa ==

* ''[[Pavo]]''
* ''[[Afropavo]]''
* [[Akanga]]
 {{reflist}}
[[Sokajy:Vorona]]</text>
      <sha1>jbzabyxa19zho5nd27lw54bbrl2a0yu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Spondias</title>
    <ns>0</ns>
    <id>297758</id>
    <revision>
      <id>1136714</id>
      <parentid>1136592</parentid>
      <timestamp>2026-04-28T18:53:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Túrelio</username>
        <id>11363</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>([[c:GR|GR]]) [[c:COM:Duplicate|Duplicate]]: [[File:Starr-071024-0339-Spondias mombin-fruit and leaves-Enchanting Floral Gardens of Kula-Maui (24894437875).jpg]] → [[File:Starr 071024-0339 Spondias mombin.jpg]] Exact or scaled-down duplicate: [[c::File:Starr 071024-0339 Spondias mombin.jpg]]</comment>
      <origin>1136714</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3359" sha1="7usnauehkt5nn2fixuezj0dhnxsp7x9" xml:space="preserve">[[Sary:Starr 071024-0339 Spondias mombin.jpg|vignette|392x392px|''Spondias mombin'']]
Ny '''''Spondias''''' dia vondron-karazan-javamaniry [[Angiospermae|mamony]] ao amin' ny fianakaviana ''[[Anacardiaceae]]'', ao amin' ny filaharana [[Sapindales]]. Ahitana karazana fito ambin' ny folo ity vondron-karazana ity, ka ny fito avy any [[Amerika]] trôpikaly ary folo any [[Azia Atsimo|Azia]] [[Azia Atsimo|Atsimo]] sy [[Azia Atsimo-Atsinanana]].

Hazo mihintsan-dravina na maitso ravina lalandava ny karazana ao amin' ny ''Spondias'', mahatratra 25 m ny haavony. Mifandimby sy miolikolika ny raviny. Mitovitovy amin' ny [[manga]] kely ny voany (vondron-karazana mitovitovy amin' ny ''[[Mangifera]]''), 4-10 sm ny halavany, izay miova mavo na volomboasary rehefa masaka ary misy vihim-boa tokana. Nohavaozin' i Ding Hou tamin' ny taona 1978 ny karazana ao amin' ny ''Spondias'' any Azia Atsimo-Atsinanana. Nofaritana tamin' ny taona 1998 ny karazana hita vao haingana indrindra, dia ny ''Spondias testudinis''. Atao hoe '''sakoa''' sy '''zevy''' koa izy ireo amin' ny [[Fiteny malagasy|teny malagasy]], nefa atsoina amin' io anarana hoe &quot;sakoa&quot; io koa ny karazana sasany ao amin' ny ''[[Poupartia]]'' (Poupartia caffra sy Poupartia minor).

== Lisitry ny karazana ==
[[Sary:2014-10-11 Goldpflaume Spondias dulcis anagoria.JPG|vignette|Voan' ny ''[[Spondias dulcis]]''|213x213px]]
Tamin' ny Janoary 2024, ny [[Plants of the World Online|''Plants of the World'']] [[Plants of the World Online|''Online'']] dia manaiky karazana 18:

* ''Spondias admirabilis'' J.D.Mitch. &amp; Daly
* ''Spondias bahiensis'' P.Carvalho, Van den Berg &amp; M.Machado
* ''Spondias bipinnata'' Airy Shaw &amp; Forman
* ''[[Spondias dulcis]]'' Parkinson — 
* ''Spondias expeditionaria'' J.D.Mitch. &amp; Daly
* ''Spondias globosa'' J.D.Mitch. &amp; Daly
* ''Spondias macrocarpa'' Engl.
* ''Spondias malayana'' Kosterm.
* ''Spondias mombin'' L. — 
* ''Spondias novoguineensis'' Kosterm.
* ''Spondias pinnata'' (L.f.) Kurz
* ''Spondias purpurea'' L. — 
* ''Spondias radlkoferi'' Donn.Sm.
* ''[[Spondias tefyi]]'' J.D.Mitch., Daly &amp; Randrian.
* ''Spondias testudinis'' J.D.Mitch. &amp; Daly
* ''Spondias tuberosa'' Arruda — Umbú, imbu, Brazil plum
* ''Spondias venulosa'' (Mart. ex Engl.) Engl.
* ''Spondias xerophila'' Kosterm.

=== Anarana mitovy hevitra sasany ===

* ''Spondias cytherea'' Sonn. — ''Spondias dulcis'' 
* ''Spondias haplophylla'' Airy Shaw &amp; Forman — ''Bouea oppositifolia'' (Roxb.) Meisn.
* ''Spondias indica'' (Wight &amp; Arn.) Airy Shaw &amp; Forman — ''Solenocarpus indicus'' Wight &amp; Arn.
* ''Spondias lakonensis'' Pierre — ''Allospondias lakonensis'' (Pierre) Stapf

=== Karazana misy eto Madagasikara ===
Karazana tokana maniry hoazy any anaty ala no tena teratany eto [[Madagasikara]], dia ny ''Spondias tefyi'', fa ny ankoatr' izany dia karazana nampidirina, indrindra ny ''Spondias dulcis'' izay atao hoe ''Spondias cytherea'' koa.

* ''[[Spondias tefyi]]'' — sakoa (maniry ao amin' ny alan' [[Analavelona]] (ao atsimon' i Madagasikara).
* ''[[Spondias dulcis]]'' (= ''Spondias cytherea'') — sakoa, sakoa manga
* ''Spondias mombin'' —
* ''Spondias purpurea'' — 

== Jereo koa ==

* ''[[Sclerocarya]]''
* ''[[Operculicarya]]'' ''--''
* ''[[Antrocaryon]]''
* ''[[Choerospondias]]''
* ''[[Dracontomelon]]''
* ''[[Dysoxylum]]''
* ''[[Poupartia]]''

* [[Sakoa (zavamaniry)]]</text>
      <sha1>7usnauehkt5nn2fixuezj0dhnxsp7x9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Portulacaceae</title>
    <ns>0</ns>
    <id>298000</id>
    <revision>
      <id>1136652</id>
      <parentid>1136625</parentid>
      <timestamp>2026-04-28T14:49:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Thelezifor</username>
        <id>15140</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>1136652</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3242" sha1="ik2aqhpz6izfwrms8uolxpdkbcq0owu" xml:space="preserve">[[Sary:Portulaca - Kolkata 2010-08-03 6987.JPG|vignette|407x407px|''Portulaca grandiflora'']]
Ny '''''Portulacaceae''''' dia fianakavian-javamaniry [[Angiospermae|mamony]] [[roa ravin-tsimoka]]; ao amin' ny filaharana ''[[Caryophyllales]]''. Zavamaniry ahitra izy ireo, maniry isan-taona na maharitra an-taonany, amin' ny ankapobeny dia misy volovolo sy be nofo, manana raviny tsotra sy feno, vony mitokana na mivondrona, hita manomboka amin' ny faritra antonony ka hatrany amin' ny faritra mafana, indrindra any [[Amerika]] sy amin' ny ilany atsimo amin' i [[Afrika]].

Ao amin' ny [[fanasokajiana klasika]] izy io dia misy karazana 500 mitsinjara amin' ny vondron-karazana 19 ka hatramin' ny 21. Ao amin' ny [[fanasokajiana APG III]], dia vondron-karazana maro no nafindra any amin' ny ''[[Montiaceae]]'', ''[[Didiereaceae]]'', ''[[Anacampserotaceae]]'' ary ''[[Talinaceae]]'', ka mahatonga an' ilay fianakaviana ho mônôfiletika sy tsy manana afa-tsy ny vondron-karazana ''[[Portulaca]]''.

== Lisitry ny vondron-karazana ==
Inty ny lisitry ny vondron-karazana araka ny ''[[Angiosperm Phylogeny Website]]'' &lt;small&gt;(2 Sep 2010)&lt;/small&gt; sy ny ''[[National Center for Biotechnology Information|NCBI]]'' &lt;small&gt;(2 Sep 2010)&lt;/small&gt;:

* ''[[Portulaca]]''

Inty ny lisitry ny vondron-karazana araka ny ''[[DELTA Angio]]'' &lt;small&gt;(4&lt;/small&gt; &lt;small&gt;Mey 2010)&lt;/small&gt;:

* ''[[Amphipetalum paraguayense|Amphipetalum]]''
* ''Anacampseros''
* ''Baitaria''
* ''Calandrinia''
* ''Calyptridium''
* ''[[Calyptrotheca]]''
* ''[[Ceraria]]''
* ''Cistanthe''
* ''Claytonia''
* ''Grahamia''
* ''Lenzia''
* ''Lewisia''
* ''Montia''
* ''[[Portulaca]]''
* ''Rumicastrum''
* ''Schreiteria''
* ''Silvaea''
* ''[[Talinella]]''
* ''Talinopsis''
* ''[[Talinum]]''

Inty ny lisitry ny vondron-karazana araka ny ''[[Integrated Taxonomic Information System|ITIS]]'' &lt;small&gt;(4&lt;/small&gt; &lt;small&gt;Mey 2010)&lt;/small&gt;:

* ''Calandrinia'' Kunth
* ''Calyptridium''
* ''Cistanthe'' Spach
* ''Claytonia'' L.
* ''Lewisia'' Pursh
* ''Montia'' L.
* ''[[Portulaca]]'' L.
* ''[[Portulacaria]]'' Jacq.
* ''Spraguea''
* ''Talinopsis'' Gray
* ''[[Talinum]]'' Adans.

=== Antoko efa nafindra fianakaviana ===
Ny [[fanasokajiana filôjenetika]] (indrindra tamin' ny asan' ny [[Fanasokajiana APG III|APG III]] sy [[Fanasokajiana APG IV|APG IV]]) dia nampihena be ny isan' ny vondron-karazana ao amin' ny fianakaviana ''Portulacaceae'' izay lasa mônôfletika, ka ny karazana ''[[Portulaca]]'' ihany no sisa. Toy izao ny namindrana ny antoko sasany izay tao amin' ny fianakaviana ''Portulacaceae'' teo aloha:

* ''[[Anacampserotaceae]]'': ''Anacampseros'', ''Grahamia'', ''Talinopsis''
* ''[[Didiereaceae]]'': ''[[Calyptrotheca]], [[Portulacaria]], [[Ceraria]]'' (indraindray ampidirina ao amin' ny ''Portulacaria'')
* ''[[Montiaceae]]'': ''Calandrinia'' (= ''Baitaria sy Rumicastrum''), ''Calyptridium, Calyptridium, Cistanthe, Claytonia, Lenzia, Lewisia, Montia, Rumicastrum, Schreiteria, Silvaea'' (= ''Cistanthe''), ''Spraguea'' (matetika ampidirina ao amin' ny ''Calyptridium'')
* ''[[Talinaceae]]'': ''[[Amphipetalum paraguayense|Amphipetalum]], [[Talinella]]'', ''[[Talinum]]''

== Jereo koa ==

* ''[[Montiaceae]]''
* ''[[Didiereaceae]]''
* ''[[Anacampserotaceae]]''
* ''[[Talinaceae]]''</text>
      <sha1>ik2aqhpz6izfwrms8uolxpdkbcq0owu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>El Salvador</title>
    <ns>0</ns>
    <id>298370</id>
    <revision>
      <id>1136765</id>
      <parentid>1132944</parentid>
      <timestamp>2026-04-29T04:24:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HarryWurst</username>
        <id>36292</id>
      </contributor>
      <comment>Redirection supprimée vers [[Salvadôro]]</comment>
      <origin>1136765</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4724" sha1="neuepv4blaj57m0ecx2ntu0gokyaz5z" xml:space="preserve">
{{coord|13|42|N|89|12|W|type:city_region:SV-SS}}
{{Infobox Pays
|nom_local=República de El Salvador
|prononciation=
|langue=es
|nom_malgache=Repoblika El Salvador
|de=du%20 
|image_drapeau=Flag of El Salvador.svg
|lien_drapeau =Sain' ny El Salvador
|image_lien_drapeau = 
|image_blason=Coat of arms of El Salvador.svg
|lien_blason=Mari-piandrian'ny El Salvador 
|image_carte=El Salvador (orthographic projection).svg 
|devise=''Dios, Unión, Libertad''&lt;br /&gt;[[fiteny malagasy|Malagasy]]: ''Andriamanitra, firaisankina, fahafahana''  
|langues=[[Fiteny espainol|Espainol]] 
|capitale=[[San Salvador]] 
|coordonnées_capitale= 
|lien_villes=Tanàna any El Salvador
|titre_plus_grande_ville=
|plus_grande_ville= [[San Salvador]]
|type_gouvernement=[[Repoblika]]  
|titres_dirigeants=[[filoha]] 
|noms_dirigeants=[[Nayib Bukelele]] 
|superficie_rang=147
|superficie_totale=21 041
|pourcentage_eau=1,5 % 
|population_rang=109
|population_totale={{formatnum:6029976}}|
population_année=2024
|densité=287
|type_indépendance=
|pays_indépendance=Avy amin'i [[:fr=République fédérale d'Amérique centrale]] 
|date_indépendance=15 Septambra [[1821]]&lt;br 
|pays frontaliers={{HON}}{{-}}{{GUA}}{{-}}
| gentilé=Salvadorena 
| IDH= 0,678
| PIB_année=2020
| PIB= $ 30.370 miliara (FMI)
| PIB_rang=
|
| IDH_année=2020
| IDH_catégorie=ambony
| IDH_rang=
| monnaie=[[dolara]] amerikanina, Bitcoin
| code_monnaie=USD
| fuseau_horaire= -6
| hymne_national=Saludemos la Patria orgullosos
| domaine_internet=.sv
|indicatif_téléphonique=503
}}

I '''El Salvadôro''' dia firenena madinika ao [[Amerika Afovoany]], manana morontsiraka ao amin' ny [[Ranomasimbe Pasifika]] sady  ny hany firenena any Amerika Afovoany tsy manana morontsiraka ao amin' ny [[Ranomasina Karaiba]], ao amin' ny [[Ranomasimbe Atlantika]]. I [[Hôndorasy]] no ao atsimo-andrefany ary i [[Goatemala]] no ao atsimo-atsinanany. Manana velaran-tany mirefy 20&amp;nbsp;742&amp;nbsp;&lt;abbr&gt;km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;&lt;/abbr&gt; sy mponina miisa 6&amp;nbsp;328&amp;nbsp;196 ity firenena ity tamin' ny taona 2014. Noho izany dia izy no manana hakitroky ny mponina ambony indrindra eran' i [[Amerika]]  (eo ho eo amin' ny mponina 320 isaky ny km²). Katôlika ny ankamaroan' ny mponina any Salvadôro. I [[San Salvador]] no renivohiny ary i Santa Ana sy i San Miguel no tanàna lehibe ao.  

Ny vohon-tanin' i Salvadôro dia ahitana lembalemba iva afovoany, zarazarain' ny lohasahan' ony sady iparitahana volkano maro. Ny faritra avo indrindra ao amin' ilay firenena dia any avaratra, ary ny tangoron-tendrombohitr' i Monte Cristo no ahitana ny tampona avo indrindra izay mahatratra 2 418 m. Nisy horohoron-tany mahery vaika namely ilay firenena tamin' ny taona 2001.

Miankina amin' ny vidin' ny [[Kafe (maniry)|kafe]] ao amin' ny tsena iraisam-pirenena ny toekaren' i Salvadôro: io no isan' ny vokatra fanondranana lehibe indrindra, miaraka amin' ny [[landihazo]] sy [[siramamy]].

Nahaleo tena i Salvadôro nanomboka tamin' ny taona 1821

==Rehivohitra==
*[[San Salvador]]

== Tanàna lehibe ==
* [[San Salvador]] (238.200 mpoina, tanàna lehibe: 1,8 Mio. mpoina)
* [[Soyapango]] (283.200 mpoina)
* [[Santa Ana (El Salvador)|Santa Ana]] (226.900 mpoina)
* [[San Miguel (El Salvador)|San Miguel]] (192.500 mpoina)
* [[Apopa]] (185.100 mpoina)
*[[Mejicanos]] (144.900 mpoina)
* [[Ilopango (Stadt)|Ilopango]] (135.700 mpoina)
* [[Colón (El Salvador)]] (131.500 mpoina)
* [[Tonacatepeque]] (129.300 mpoina)
* [[Santa Tecla|Nueva San Salvador (Santa Tecla)]] (123.800 mpoina)
* [[Delgado (El Salvador)]] (119.500 mpoina)

== Galerie ==
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Sary:Catedral de San Salvador.jpg|Cathédrale métropolitaine.
sary:Revolution Monument San Salvador.JPG|Monument à la Révolution.
sary:Playa de Corral de Mulas, Usulután, El Salvador - panoramio.jpg|Plage à Corral de Mulas, [[Usulután]].
&lt;/gallery&gt;

== Jereo koa ==

* '''Firenena ao Amerika:''' [[Antigoa-sy-Barboda]] - [[Arjentina]] - [[Bahamasy]] - [[Barbady]] - [[Belizy]] - [[Bôlivia]] - [[Brezila]] - [[Dôminika]] - [[Ekoadôra]] - [[Etazonia]] - [[Goatemala]] - [[Goiana]] - [[Grenady]] - [[Haitỳ|Haity]] -[[Hôndorasy]] - [[Jamaîka]] - [[Kanada]] - [[Kiobà|Kioba]] - [[Kôlômbia]] - [[Kôsta Rika]] - [[Meksika]] - [[Nikaragoa]] - [[Orogoay]] - [[Panamà|Panama]] -  [[Paragoay]] - [[Però]] - [[Pôrtô-Rikô|Pôrtô Rikô]] - [[Repoblika Dôminikana]] - [[Salvadôro]] - [[Santa Losia]] - [[Santa-Kity-sy-Nevisy]] - [[Santa-Vinsanta-sy-Grenadina]] - [[Silia]] - [[Sorinama]] - [[Trinite-sy-Tôbagô]] -[[Venezoela]]

* '''Kôntinenta eto an-tany:''' [[Afrika]] - [[Amerika]] ([[Amerika Avaratra]] - [[Amerika Atsimo]]) - [[Azia]] - [[Eorôpa]] - [[Ôseania]] - [[Antarktika]]

[[sokajy:Firenena]]
[[sokajy:Salvador|*]]</text>
      <sha1>neuepv4blaj57m0ecx2ntu0gokyaz5z</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1136767</id>
      <parentid>1136765</parentid>
      <timestamp>2026-04-29T04:27:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HarryWurst</username>
        <id>36292</id>
      </contributor>
      <origin>1136767</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4718" sha1="fmjk2y3mi094hhhwb37ihugbdacrsm0" xml:space="preserve">
{{coord|13|42|N|89|12|W|type:city_region:SV-SS}}
{{Infobox Pays
|nom_local=República de El Salvador
|prononciation=
|langue=es
|nom_malgache=Repoblika El Salvador
|de=
|image_drapeau=Flag of El Salvador.svg
|lien_drapeau =Sain' ny El Salvador
|image_lien_drapeau = 
|image_blason=Coat of arms of El Salvador.svg
|lien_blason=Mari-piandrian'ny El Salvador 
|image_carte=El Salvador (orthographic projection).svg 
|devise=''Dios, Unión, Libertad''&lt;br /&gt;[[fiteny malagasy|Malagasy]]: ''Andriamanitra, firaisankina, fahafahana''  
|langues=[[Fiteny espainol|Espainol]] 
|capitale=[[San Salvador]] 
|coordonnées_capitale= 
|lien_villes=Tanàna any El Salvador
|titre_plus_grande_ville=
|plus_grande_ville= [[San Salvador]]
|type_gouvernement=[[Repoblika]]  
|titres_dirigeants=[[filoha]] 
|noms_dirigeants=[[Nayib Bukelele]] 
|superficie_rang=147
|superficie_totale=21 041
|pourcentage_eau=1,5 % 
|population_rang=109
|population_totale={{formatnum:6029976}}|
population_année=2024
|densité=287
|type_indépendance=
|pays_indépendance=Avy amin'i [[:fr=République fédérale d'Amérique centrale]] 
|date_indépendance=15 Septambra [[1821]]&lt;br 
|pays frontaliers={{HON}}{{-}}{{GUA}}{{-}}
| gentilé=Salvadorena 
| IDH= 0,678
| PIB_année=2020
| PIB= $ 30.370 miliara (FMI)
| PIB_rang=
|
| IDH_année=2020
| IDH_catégorie=ambony
| IDH_rang=
| monnaie=[[dolara]] amerikanina, Bitcoin
| code_monnaie=USD
| fuseau_horaire= -6
| hymne_national=Saludemos la Patria orgullosos
| domaine_internet=.sv
|indicatif_téléphonique=503
}}

I '''El Salvadôro''' dia firenena madinika ao [[Amerika Afovoany]], manana morontsiraka ao amin' ny [[Ranomasimbe Pasifika]] sady  ny hany firenena any Amerika Afovoany tsy manana morontsiraka ao amin' ny [[Ranomasina Karaiba]], ao amin' ny [[Ranomasimbe Atlantika]]. I [[Hôndorasy]] no ao atsimo-andrefany ary i [[Goatemala]] no ao atsimo-atsinanany. Manana velaran-tany mirefy 20&amp;nbsp;742&amp;nbsp;&lt;abbr&gt;km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;&lt;/abbr&gt; sy mponina miisa 6&amp;nbsp;328&amp;nbsp;196 ity firenena ity tamin' ny taona 2014. Noho izany dia izy no manana hakitroky ny mponina ambony indrindra eran' i [[Amerika]]  (eo ho eo amin' ny mponina 320 isaky ny km²). Katôlika ny ankamaroan' ny mponina any Salvadôro. I [[San Salvador]] no renivohiny ary i Santa Ana sy i San Miguel no tanàna lehibe ao.  

Ny vohon-tanin' i Salvadôro dia ahitana lembalemba iva afovoany, zarazarain' ny lohasahan' ony sady iparitahana volkano maro. Ny faritra avo indrindra ao amin' ilay firenena dia any avaratra, ary ny tangoron-tendrombohitr' i Monte Cristo no ahitana ny tampona avo indrindra izay mahatratra 2 418 m. Nisy horohoron-tany mahery vaika namely ilay firenena tamin' ny taona 2001.

Miankina amin' ny vidin' ny [[Kafe (maniry)|kafe]] ao amin' ny tsena iraisam-pirenena ny toekaren' i Salvadôro: io no isan' ny vokatra fanondranana lehibe indrindra, miaraka amin' ny [[landihazo]] sy [[siramamy]].

Nahaleo tena i Salvadôro nanomboka tamin' ny taona 1821

==Rehivohitra==
*[[San Salvador]]

== Tanàna lehibe ==
* [[San Salvador]] (238.200 mpoina, tanàna lehibe: 1,8 Mio. mpoina)
* [[Soyapango]] (283.200 mpoina)
* [[Santa Ana (El Salvador)|Santa Ana]] (226.900 mpoina)
* [[San Miguel (El Salvador)|San Miguel]] (192.500 mpoina)
* [[Apopa]] (185.100 mpoina)
*[[Mejicanos]] (144.900 mpoina)
* [[Ilopango (Stadt)|Ilopango]] (135.700 mpoina)
* [[Colón (El Salvador)]] (131.500 mpoina)
* [[Tonacatepeque]] (129.300 mpoina)
* [[Santa Tecla|Nueva San Salvador (Santa Tecla)]] (123.800 mpoina)
* [[Delgado (El Salvador)]] (119.500 mpoina)

== Galerie ==
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Sary:Catedral de San Salvador.jpg|Cathédrale métropolitaine.
sary:Revolution Monument San Salvador.JPG|Monument à la Révolution.
sary:Playa de Corral de Mulas, Usulután, El Salvador - panoramio.jpg|Plage à Corral de Mulas, [[Usulután]].
&lt;/gallery&gt;

== Jereo koa ==

* '''Firenena ao Amerika:''' [[Antigoa-sy-Barboda]] - [[Arjentina]] - [[Bahamasy]] - [[Barbady]] - [[Belizy]] - [[Bôlivia]] - [[Brezila]] - [[Dôminika]] - [[Ekoadôra]] - [[Etazonia]] - [[Goatemala]] - [[Goiana]] - [[Grenady]] - [[Haitỳ|Haity]] -[[Hôndorasy]] - [[Jamaîka]] - [[Kanada]] - [[Kiobà|Kioba]] - [[Kôlômbia]] - [[Kôsta Rika]] - [[Meksika]] - [[Nikaragoa]] - [[Orogoay]] - [[Panamà|Panama]] -  [[Paragoay]] - [[Però]] - [[Pôrtô-Rikô|Pôrtô Rikô]] - [[Repoblika Dôminikana]] - [[Salvadôro]] - [[Santa Losia]] - [[Santa-Kity-sy-Nevisy]] - [[Santa-Vinsanta-sy-Grenadina]] - [[Silia]] - [[Sorinama]] - [[Trinite-sy-Tôbagô]] -[[Venezoela]]

* '''Kôntinenta eto an-tany:''' [[Afrika]] - [[Amerika]] ([[Amerika Avaratra]] - [[Amerika Atsimo]]) - [[Azia]] - [[Eorôpa]] - [[Ôseania]] - [[Antarktika]]

[[sokajy:Firenena]]
[[sokajy:Salvador|*]]</text>
      <sha1>fmjk2y3mi094hhhwb37ihugbdacrsm0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wikipedia:Efemerida/29 Aprily</title>
    <ns>4</ns>
    <id>298543</id>
    <revision>
      <id>1136817</id>
      <parentid>1136148</parentid>
      <timestamp>2026-04-29T10:46:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JianJi</username>
        <id>36396</id>
      </contributor>
      <origin>1136817</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="761" sha1="1iigbqfxxzv3v45y96piozdbod2bwvy" xml:space="preserve">'''Androany [[29 Aprily|29 avrily]]''':
[[File:Zipper animated.gif|thumb|Zipper animated]]
* '''[[1770]]''' - [[James Cook]], mpikaroka anglisy nandeha tamin'ny sambo Endeavour, Eoropeana voalohany nigadona tany [[Aostralia]].

* '''[[1913]]''' - Azon'i [[Gideon Sundbäck]] ny marika fa izy no namorona ny fermeture (zipper) éclair.

* '''[[1931]]''' - Fampielezam-peo voalohany avy amin'ny Radio Tananarive niainga avy eo Antaninarenina (ONE amin'izao fotoana), efa nomena anarana [[Radio Madagasikara]] ary lasa [[Radio Nasionaly Malagasy|Radiô Nasionaly Malagasy]] izy ankehitriny.

* '''[[1945]]''' - Sambany nifidy ny [[vehivavy]] tany [[Frantsa]].

* '''[[1991]]''' - Nahafaty olona maherin'ny 138.000 ny rivo-doza Gorky tany [[Bangladesy|Bangladesh]].</text>
      <sha1>1iigbqfxxzv3v45y96piozdbod2bwvy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara</title>
    <ns>0</ns>
    <id>298988</id>
    <revision>
      <id>1136779</id>
      <parentid>1135659</parentid>
      <timestamp>2026-04-29T06:34:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Thelezifor</username>
        <id>15140</id>
      </contributor>
      <comment>Nanampy anarana</comment>
      <origin>1136779</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14719" sha1="l694b9c33kualalflhhf7wwtzfwzam5" xml:space="preserve">[[Sary:Catharanthus roseus24 08 2012 (2).JPG|vignette|364x364px|Tonga na vonenina (''[[Tonga (zavamaniry)|Catharanthus roseus]]'')]]
Ny '''zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara''', izay misy karazana miisa 3&amp;nbsp;245, dia ampahany amin' ny karazan-javamaniry misy eto amin' ny [[Madagasikara|Nosy]], ka ny 60&amp;nbsp;% amin' izy ireo dia tsy hita raha tsy eto&lt;ref&gt;&lt;small&gt;&quot;[https://ethnobotanyjournal.org/index.php/era/article/view/1591#:~:text=Results:%20The%20medicinal%20plants%20inventoried,most%20morbid%20ones%20in%20Madagascar. Synthesis and analysis of data on inventories of medicinal plants in Madagascar]&quot;, ''ethnobotanyjournal.org''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&lt;small&gt;Andrianavalonirina A.M. et al, &quot;Etude ethnobotanique des plantes médicinales du district d’Antanifotsy, région de Vakinankaratra au Madagascar&quot;, ''RAMReS-PMTA'',  2023.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;. Anisan' ny fantatra indrindra ny vonenina na tonga (''[[Tonga (zavamaniry)|Catharanthus roseus]]''), ny vahona (''[[Aloe macroclada]]'' sy ''[[Aloe vera]]'' indrindraindrindra), ny ravintsara (''[[Camphora officinarum]]'' na ''[[Camphora officinarum|Cinnamomum camphora]]''), ny [[mandravasarotra]] (''[[Cinnamosma fragrans]]''), ny niaoly (''[[Melaleuca quinquenervia]]''), ny havozomangidy (''[[Ravensara aromatica]]''), ny katrafay (''[[Katrafay|Cedrelopsis grevei]]''), ary ny talapetraka (''[[Centella asiatica]]'').

== Lisitra ==
[[Sary:Camphora officinarum in Palm House Schoenbrunn (3).jpg|vignette|262x262px|Ravintsara (''[[Camphora officinarum]]'')]]
Inty ny lisitry ny anarana ara-tsiansan' ny karazan-javamaniry fanao fanafody maniry eto [[Madagasikara]], arakarahin' ny anarana ahafantarana azy amin' ny [[Fiteny malagasy|teny malagasy]]. Marihina fa misy ny anarana iray amin' ny teny malagasy izay mety hanondro karazan-javamaniry roa na mihoatra. Amin' ireo anarana ara-tsiansa ireo dia misy ny efa nosoloana vokatry ny fikarohana taty aoriana nataon' ny manampahaizana.

=== A === 

* ''[[Abelmoschus esculentus]]''
* ''[[Abelmoschus manihot]]''
* ''[[Abrus precatorius]]'' (mila fitandremana fa mety manapoizina) ''--'' kelimiefitra, masokoaky, masonamboangara, masonamboatora, masonombilahy, vahemboamena, vahimboamena, voamahatorana, voamaintilany, voamaintorana, voamantorana, voamasotrandraka, voamatorana, voamboanamainty, voamboanamena, voamena.
* ''Abutilon indicum''
* ''Acalypha indica''
* ''Acanthopale madagascariensis''
* ''Acanthospermum hispidum''
* ''Acanthus montanus''
* ''[[Achyranthes aspera]]'' -- fandrangojaza, tsipolitra, tsipolomanitra, tsiporomanitra, tsipotamena, tsipotemena, vatofosa, vatomposa
* ''Acmella oleracea'' (sady anana)
* ''Acridocarpus excelsus'' -- kimanga
* ''[[Adansonia digitata]]''
* ''[[Adansonia grandidieri]]''
* ''[[Adenanthera pavonina]]''
* ''Adenia gummifera''
* ''Adenium obesum''
* ''Adhatoda vasica'' (= ''Justicia adhatoda'')
* ''Adiantum caudatum''
* ''Adiantum philippense''
* ''Aerva lanata''
* ''[[Lingoza|Aframomum angustifolium]]'' -- longoza
* [[Aframomum melegueta|A''framomum melegueta'']]
* ''Afzelia bijuga''
* ''[[Agave sisalana]]''
* ''Agelaea pentagyna''
* ''[[Ageratum conyzoides]]'' -- ahimaimbo, ahimembo, alonimpantsaka, anajazavavy, andranompatsaka, bemaimbo, fotsivony, hanitrimpantsaka, hanitrombalahy, timimbo, tinimbo, tsiafakanakandriana, tsiafakanandriana, tsifariparimaso
* ''Aidia densiflora''
* ''Aidia micrantha''
* ''Alangium salviifolium''
* ''[[Albizia adianthifolia]]''
* ''[[Albizia lebbeck]]'' -- bonara
* ''[[Albizia saman]]'' (= ''Samanea saman'')
* ''Albuca humilis''
* ''Aleurites moluccanus''
* ''Allamanda cathartica''
* ''[[Allium cepa]]''
* ''[[Allium sativum]]'' ''--'' tongologasy, tongolay, tongolonkova
* ''[[Allophylus africanus]]''
* ''[[Aloe capitata]]''
* ''[[Aloe divaricata]]'' -- vahonandrano
* ''[[Aloe macroclada]]'' -- kisaondra, lahimbahona, vahombe, vahonavahona
* ''[[Aloe vaombe]]'' -- vahombe, vahombey
* ''[[Alovera|Aloe vera]]'' -- vahona
* ''Alphonsea madagascariensis''
* ''Alpinia galanga''
* ''Alpinia zerumbet''
* ''Alstonia boonei''
* ''Alternanthera pungens''
* ''Alternanthera sessilis''
* ''Alysicarpus ovalifolius''
* ''[[Alysicarpus vaginalis]]''
* ''[[Amaranthus dubius]]''
* ''[[Amaranthus hybridus]]''
* ''[[Amaranthus spinosus]]''
* ''[[Amaranthus viridis]]''
* ''Ambavia gerrardii''
* ''Ambrosia artemisiifolia''
* ''Ammi majus''
* ''Ammi visnaga''
* ''[[Anacardium occidentale]]''
* ''Anacolosa pervilleana''
* ''[[Mananasy|Ananas comosus]]''
* ''[[Andrographis paniculata]]''
* ''[[Andropogon gayanus]]''
* ''[[Androya decaryi]]''
* ''Angraecum sesquipedale''
* ''Anisopappus chinensis''
* ''[[Anisotes madagascariensis]]''
* ''Annona muricata''
* ''Annona squamosa''
* ''[[Antidesma madagascariense]]''
* ''[[Aphloia theiformis]]'' ''--'' voafotsy, fandramanana, hazondrano, kirandrambahivary, kirandrambehivavy, kirandrambiavy, maramanana, miaramanana
* ''Apodytes dimidiata''
* ''Aponogeton madagascariensis''
* ''Argemone mexicana''
* ''Aristolochia albida''
* ''Aristolochia petersiana''
* ''Artabotrys hexapetalus''
* ''[[Artemisia afra]]''
* ''[[Artemisia annua]]''
* ''[[Artemisia vulgaris]]''
* ''Artocarpus heterophyllus''
* ''Asparagus africanus''
* ''Aspilia africana''
* ''Aster bakerianus''
* ''Aster perrieri''
* ''Asystasia gangetica''
* ''Athyrium filix-femina''
* ''Averrhoa carambola''
* ''Avicennia marina''
* ''[[Nimo|Azadirachta indica]]'' -- nimo

=== B ===

* ''Bacopa monnieri''
* ''Balanites madagascariensis''
* ''Bambusa madagascariensis''
* ''Bambusa vulgaris''
* ''Baphia madagascariensis''
* ''Barleria lupulina''
* ''Barleria madagascariensis''
* ''Barleria prionitis''
* ''Barringtonia asiatica''
* ''Barringtonia madagascariensis''
* ''Barringtonia racemosa''
* ''Basella alba''
* ''Baudouinia fluggeiformis'' 
* ''Baudouinia rouxevillei''
* ''Bauhinia grandidieri''
* ''Bauhinia hildebrandtii''
* ''Bauhinia madagascariensis''
* ''Bauhinia monandra''
* ''Bauhinia purpurea''
* ''Bauhinia variegata''
* ''Begonia lyallii''
* ''Begonia madagascariensis''
* ''Bertiera madagascariensis''
* ''Bertiera pervilleana''
* ''Bidens pilosa''
* ''Bixa orellana''
* ''Blepharis bojeriana''
* ''Blumea balsamifera''
* ''Blumea lacera''
* ''Blumea madagascariensis''
* ''Blumea mollis''
* ''Boerhavia coccinea''
* ''Boerhavia diffusa''
* ''Boerhavia repens''
* ''Bolbitis madagascariensis''
* ''Bonamia madagascariensis''
* ''Borassus madagascariensis''
* ''Borreria verticillata''
* ''Boscia madagascariensis''
* ''Boswellia madagascariensis''
* ''Brachylaena merana''
* ''Brachylaena microphylla''
* ''[[Brachylaena ramiflora]]'' ''--''  hazotokana, kisaka, mananitra, mananotra, mananotsa, sotromorona
* ''Breonadia salicina'' (taloha: ''Adina microcephala'')
* B''rexia madagascariensis''
* ''Brexia pluriflora''
* ''Bridelia madagascariensis''
* ''Bridelia micrantha''
* ''Bridelia pervilleana''
* ''Bridelia tulasneana''
* ''Brillantaisia madagascariensis''
* ''Bryophyllum daigremontianum'' (= ''Kalanchoe daigremontiana'')
* ''Bryophyllum delagoense'' (= ''Kalanchoe delagoensis'')
* ''Bryophyllum pinnatum'' (= ''Kalanchoe pinnata'')
* ''Buchnera madagascariensis''
* ''Buddleja indica''
* ''Buddleja madagascariensis''
* ''Bulbophyllum madagascariense''
* ''Bulbostylis madagascariensis''
* ''Burasaia madagascariensis''
* ''Burmannia madagascariensis''
* ''Bursera madagascariensis''
* ''Buxus madagascariensis''
* ''Byttneria madagascariensis''
* ''Byttneria pervillei''

=== C ===

* ''Caesalpinia bonduc''
* ''Caesalpinia pulcherrima''
* ''[[Amberivatry|Cajanus cajan]]'' ''--'' ambarivatry, ambatry, amberivatry, ambiatrimbohitra, ambiatry, antsotry, asotrilahy, bokana, hazondandy, kiambatrimbohitsa, kivanja 
* ''Calophyllum inophyllum''
* ''Calophyllum madagascariensis''
* ''Calotropis gigantea'' 
* ''Cananga odorata'' 
* ''Canarium boivinii'' 
* ''Canarium madagascariense'' 
* ''Capsicum frutescens'' 
* ''[[Carica papaya]]'' ''--'' [[papay]]
* Cassia alata (= ''Senna alata'')
* ''[[Cassia occidentalis]]'' (= ''[[Senna occidentalis]]'')
* ''Cassytha filiformis''
* ''[[Tonga (zavamaniry)|Catharanthus roseus]]'' -- arivotambelona, befela, felabaratra, felatanamamba, heladolo, rivotambelona, salotsa, sarita, tonga, tongatse, trongatse, tsimatiririnina, tsingevika, vonenina, vonenina
* ''[[Cedrelopsis grevei]]'' -- katafa, katrafaina, [[katrafay]], katsafa, mampandry, mantora
* ''Ceiba pentandra'' 
* ''[[Centella asiatica]]'' -- anamanitra, anampetraka, anantahalaka, anantalapetraka, kiladitahalaka, korokorona, loviantsahonantanety, raivolesoka, silabola, [[talapetraka]], viliantsahonantanety
* ''Chassalia bojeri''
* ''Chassalia princei''
* ''[[Chenopodium ambrosioides]]'' -- akatasavola, akatasoavaly, bemaimbo, taimborontsiloza, tainivorontsiloza, tetrolokoloko, tetrolokolona
* ''Chenopodium ambrosioides''
* ''Chromolaena odorata''
* ''[[Camphora officinarum|Cinnamomum camphora]]'' ''--'' ravintsara, ravitsara
* ''[[Cinnamomum verum]]'' --
* ''[[Cinnamosma fragrans]]'' -- fanalamangidy, [[mandravasarotra]], molotrobeantiniaina, motrebetinainy, motrobeantinena, saro
* ''[[Cinnamosma macrocarpa]]'' --
* ''Cinnamosma madagascariensis''
* ''Cissampelos pareira'' 
* ''Cissus quadrangularis''
* ''Citrus aurantiifolia''
* ''Citrus hystrix''
* ''[[Citrus limon]]'' -- voasarimakirana
* ''Cleistanthus boivinianus'' 
* ''Cleistanthus madagascariensis'' 
* ''Cleistopholis madagascariensis''
* ''Cleome gynandra'' 
* ''Clerodendrum myricoides'' 
* ''Clitoria ternatea'' 
* ''Cnestis polyphylla''
* ''Cocos nucifera''
* ''[[Combretum coccineum]]'' -- [[halaitra]]
* ''Commelina benghalensis''
* ''Commelina diffusa'' 
* ''Commiphora madagascariensis''
* ''Commiphora simplicifolia''
* ''Crotalaria retusa''
* ''Croton dichogamus'' 
* ''Croton malgassicus'' 
* ''Croton noronhae'' 
* ''[[Tamotamo|Curcuma longa]]'' -- gingisy, gingiza, [[tamotamo]], vaza, vogotany
* ''[[Curcuma zedoaria]]'' --
* ''Cussonia bojeri'' 
* ''Cussonia spicata'' 
* ''Cymbopogon citratus'' 
* ''Cymbopogon nardus'' 
* ''Cynodon dactylon'' 
* ''Cyperus articulatus'' 
* ''Cyperus esculentus''
* ''Cyperus rotundus''

=== D ===

* ''[[Drosera madagascariensis]]'' ''--'' 
* ''[[Drosera ramentacea]]'' -- kimatanandro, mahatanando, mahatanandomena 

=== E ===

* ''[[Enterospermum madagascariense]]'' -- masanjoana, masinjany, masinjoana, masonjana
* ''Eucalyptus'' spp. -- kininina
* ''[[Eugenia jambolana]]'' -- rotra, robazaha, rotrambazaha, rotravazaha, varotra
* ''[[Euphorbia hirta]]'' -- ahidinono, ahidronono, aidinono, fampinonoana, kironono, tambavy, tanampotsihelika, tsimenamena, zanraobera

=== F ===

* ''[[Ficus baroni]]'' -- amonta, amontambavy, amontana, amontandahy, aviavindahy, hafotra, nohondahy, nonokaberavina, nonokorovana,  nonondahy, nonosay, voara, voarabe

=== G ===

* ''[[Gomphocarpus fruticosus]]'' -- fandemy, faniry, fanoro, matsivina, poaka, tandemy, voamasivena
* ''[[Gymnanthemum appendiculatum]]'' --  [[ambiaty]] 

=== H ===

* ''[[Harungana madagascariensis]]'' -- arongana, dity, fahotra, fohatra, haringana, haronga, harongambato, harongana, miangaroka
* ''[[Helichrysum faradifani]]'' -- 
* ''[[Helichrysum gymnocephalum]]'' -- rambazina, rambiasina, rambiazina

=== I ===

* ''Ichnocarpus frutescens''
* ''Ilex mitis''
* ''[[Imperata cylindrica]]''
* ''[[Indigofera arrecta]]''
* ''[[Indigofera spicata]]''
* ''[[Indigofera suffruticosa]]''
* ''[[Indigofera tinctoria]]''
* ''[[Ipomoea aquatica]]''
* ''[[Ipomoea batatas]]'' -- vomanga, bageda, bokala
* ''[[Ipomoea pes-caprae]]'' ''--'' lalanda, lalandandriaka, lalandana
* ''Iresine herbstii''
* ''Isolona madagascariensis''
* ''Ixora coccinea''
* ''Ixora neriifolia''
* ''Ixora perrieri''

=== J ===

=== K ===

=== L ===

* ''[[Lantana camara]]'' --  radredreka, [[radriaka]], riadriatra, taindelontsinoa 
* ''[[Leonotis nepetifolia]]'' -- halanjanahary, hazonjanahary, kilanjananahary, kitsotsoka, lanjalanjananahary, lanjambola
* ''[[Lygodium lanceolatum]]'' -- famatotrakanga, fandrikakanga, karakarantoloho, karakaratoloho, kidito

=== M ===

* ''[[Melaleuca quinquenervia]]'' -- 
* ''[[Momordica charantia]]'' --  mafaibe, margôza, margôzy
* ''[[Moringa oleifera]]'' -- anambo, anamorongo, ananaboringa, [[ananambo]], felikambo, felikamoranga, felinimorongovazaha, landihazo, moringa, morongo, morongy, soahazo

=== N ===

* ''Noronhia'' spp. -- laitra, tsilaitra

=== O ===

* ''[[Ocimum suave]]'' na ''[[Ocimum gratissimum]]'' --   rombabe, romby 

=== P ===

* ''[[Plectranthus amboinicus]]'' -- 
* ''[[Prunus africana]]'' na ''[[Pygeum africanum]]'' -- paisoala, saripaiso
* ''[[Psiadia altissima]]'' -- dingadinga, dingadingambazaha, dingadingana, dingandingana, mantavazana, rinarina, voaramonina
* ''[[Psidium guajava]]'' --  angavo, gavo, gavy, goava, goavy
* ''[[Pygeum africanum]]'' (= ''[[Prunus africana]]'')

=== Q ===

=== R ===

* ''[[Ravensara aromatica]]'' -- avozo, havozomangidy, havozomanitra, hazomanga, hazomangalahy, hazomanitra, laposinty, ravintsara, tavolomanitra, voaravintsara
* ''[[Kinana|Ricinus communis]]''  -- kinana, kinanamena

=== S ===

* ''Senna fistula'' (= ''Cassia fistula'')
* ''[[Senna occidentalis]]'' (na ''[[Cassia occidentalis]]'') ''--'' saringoazy, tsatsinangatra, tsirokinangatra, tsirorokanangatra, tsorokanangatra, tsororangatra, tsotsorinangatra, vantsiraokonangatra, voanembanalika, voanembanamboa, voanjary, voantsiraokonangatra, voantsirokinimaro, voantsiroko, voantsorokanangatra, voatsokonangatra, vonjara
* ''[[Siegesbeckia orientalis]]'' ''--''
* ''[[Solanum aethiopicum]]'' --

=== T ===

* ''[[Tacca leontopetaloides]]'' -- maronkony
* ''[[Trema orientalis]] --''  andraraizina, andrareza, andrarezina, angesoba, angezoka, hazongazona, ilaibaratra, selivaratsy, tsivakimbaratra, vakoka

=== U ===

* ''[[Uapaca bojeri]]'' --  hazondandy, tapia, voampaka, voatapia

=== V ===

* ''[[Vernonia appendiculata]]'' (= ''[[Gymnanthemum appendiculatum]]'')
* ''[[Voacanga thouarsii]]'' -- akanga, akangahazo, akangarano,  akangatsimangolonanaka, folitra, haboka, kabodrano, kaboka, kabokankoraka, kaboke, kanga, kangarano, kapoka, koraka, montafara, montaka, voakanga, voakangarano

=== W ===

* ''[[Woodfordia floribunda]]'' ''--''  arify, lambohenjana

=== X ===

=== Y ===

=== Z ===

* ''[[Zanthoxylum decaryi]]'' -- manago, manongo, manongovola
* ''[[Zanthoxylum madagascariense]]'' -- fahavalonkazo, hazomiarotena, manongo, tsihanimpoza
* ''[[Zanthoxylum mananarense]]'' -- vohantsilana
* ''[[Zanthoxylum thouvenotii]]'' -- tsihanimpotsy, tsihanimpoza, tsilompoza
* ''[[Zanthoxylum tsihanimposa]]'' -- manongo, tsihanimpoza

* ''[[Sakamalao|Zingiber officinale]]'' -- sakamalao, sakaviro, sakarivo

== Jereo koa ==
* [[Zavamaniry eto Madagasikara]]
* [[Zavamaniry fanao fanafody]]
* [[Tambavy]]

== Loharano ==</text>
      <sha1>l694b9c33kualalflhhf7wwtzfwzam5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Melisa Rodríguez</title>
    <ns>0</ns>
    <id>299006</id>
    <revision>
      <id>1136774</id>
      <parentid>1135073</parentid>
      <timestamp>2026-04-29T05:30:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>25011</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1136774</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5418" sha1="7wf5nem53re6z6wllglt33o5278fpf7" xml:space="preserve">{{infobox olona
|sary= Melisa Rodríguez.jpeg
|anarana=Melisa Rodriguez
|teraka=9 jolay 1986
|toerana=[[Londona]] {{Fanjakana Mitambatra}}
|firenena={{Espaina}}
|mpiaraka=
|asa=
* [[mpanao politika]]
|taona niasàna=
}}

'''Melisa Rodríguez Hernández''', teraka tamin'ny 9 jolay 1986, dia [[mpanao politika]] [[Espaina|espaniola]] ary mpikambana ao amin'ny Ciudadanos .

Voafidy ho solombavambahoaka tao amin'ny distrikan'i [[Santa Cruz de Tenerife]] izy tamin'ny fifidianana ankapobenydécembre 2015 .

== Tantaram-piainany ==

=== Ny fiainana manokana ===
Na dia teraka tany Londra aza i Melisa Rodríguez, dia avy any [[La Palma|La Palma]] any amin'ny Nosy Canary izy. Mpitovo izy.

=== Fianarana sy asa ===
Nahazo diplaoma momba [[Maritrano|ny maritrano]] tao amin'ny Sekoly Teknika Ambony momba ny Maritrano ao [[Barcelona]] (ETSAB) izy, iray amin'ireo sekoly maritrano roa ao amin'ny Oniversite Polytechnic ao Katalonia (UPC). Manana mari-pahaizana maîtrise momba ny angovo azo havaozina avy amin'ny Oniversite Eoropeana ao amin'ny [[Nosy Canary]] (UEC) ihany koa izy.

Rehefa avy niasa tao amin'ny orinasa mpanao mari-trano maromaro izy, anisan'izany ny Studio Mumbai any [[India]], dia nanangana ny orinasa firavaka Lepa Punca. Nipetraka tany amin'ny firenena maro samihafa toa an'i [[Slôvenia|Slovenia]], India, ary [[Kapvera|Cap-Vert]] izy, ary miteny [[anglisy]], [[portogey]], ary [[Catalonia|catalan]], ankoatra ny teny espaniola.

=== Kandida ho filoham-pirenena ao amin'ny Nosy Canary ===
Mpikambana ao amin'ny sampana Ciudadanos ao [[Tenerife]] hatramin'ny nanorenana azy tamin'ny taona 2014 izy, ary nifaninana tamin'i Manuel Romero, Profesora momba ny Toekarena Ampiharina ao amin'ny Oniversiten'i Las Palmas de Gran Canaria (ULPGC), tamin'ny fifidianana voalohany anatiny mba hisafidianana ny kandidàn'ny antoko ho Filohan'ny [[Nosy Canary]] tamin'ny fifidianana Nosy Canary tamin'ny volana Mey 2015. Nandresy tamin'ny vato tokana izy ary voafidy hitarika ny lisitra ao amin'ny distrikan'i Tenerife &lt;ref&gt;https://www.eldiario.es/canariasahora/lapalmaahora/politica/candidata-ciudadanos-presidencia-gobierno-canarias_1_4319832.html&lt;/ref&gt;. Na izany aza, tsy nahazo seza ny antoko tamin'ny fifidianana &lt;ref&gt;https://www.eldiario.es/canariasahora/especial/elecciones_2015/melisa-rodriguez-afronta-incertidumbre-ilusion_1_2664546.html&lt;/ref&gt;.

=== Mpikambana ao amin'ny Kongresy ===
Ny volana Jolay nanaraka, nandresy tamin'ny fanendrena ny antoko ho amin'ny fifidianana ankapobeny ny volana Desambra 2015 tao amin'ny distrikan'i [[Santa Cruz de Tenerife]] izy&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.eldia.es/canarias/2015-07-21/9-Melisa-Rodriguez-elegida-primarias-candidata-Ciudadanos-Congreso.htm/ |title=kopian'ny arisiva |access-date=2026-04-12 |archive-date=2024-12-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241217163518/https://www.eldia.es/canarias/2015-07-21/9-Melisa-Rodriguez-elegida-primarias-candidata-Ciudadanos-Congreso.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;,&lt;ref&gt;https://www.eldiario.es/canariasahora/especial/generales_2015/melisa-rodriguez-corruptos-deben-abandonar_1_2296104.html&lt;/ref&gt;,&lt;ref&gt;chrome-extension://efaidnbmnnnibpcajpcglclefindmkaj/&lt;nowiki&gt;https://www.boe.es/boe/dias/2015/11/24/pdfs/BOE-A-2015-12734.pdf&lt;/nowiki&gt;&lt;/ref&gt;. Tamin'ny Aogositra 2015, niditra tao amin'ny fitarihana nasionalin'ny Ciudadanos izy. Nahazo vato efa ho 10.5% ny lisitra ary iray amin'ireo seza fito niady hevitra. Voafidy ho ao amin'ny Kongresin'ny Solombavambahoaka izy, ary voatendry ho mpitondra tenin'ny Komitin'ny Raharaham-bahiny sy ny Komitin'ny Indostria, Angovo ary Fizahan-tany&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.eldia.es/nacional/2016-09-09/21-Melisa-Rodriguez-sera-portavoz-C-s-Congreso-Industria-Turismo.htm/ |title=kopian'ny arisiva |access-date=2026-04-12 |archive-date=2024-12-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241216102056/https://www.eldia.es/nacional/2016-09-09/21-Melisa-Rodriguez-sera-portavoz-C-s-Congreso-Industria-Turismo.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;. Mpikambana feno ao amin'ny delegasiona Espaniola ao amin'ny Antenimieran'ny [[Parlemanta Eoropeana|Parlemanta]] ao amin'ny Filankevitry ny Eoropa izy, ary mpikambana hafa ao amin'ny Delegasiona Maharitra ihany koa.

Voafidy indray ho solombavambahoaka tamin'ny [[:fr:Élections_générales_espagnoles_de_2015|fifidianana solombavambahoaka natao mialoha]] tamin'ny Jona 2016&lt;ref&gt;chrome-extension://efaidnbmnnnibpcajpcglclefindmkaj/&lt;nowiki&gt;https://www.boe.es/boe/dias/2016/05/31/pdfs/BOE-A-2016-5186.pdf&lt;/nowiki&gt;&lt;/ref&gt;,&lt;ref&gt;https://www.eldiario.es/canariasahora/especial/generales_2016/melisa-rodriguez-defiende-ciudadanos-corrupcion_1_3939014.html&lt;/ref&gt;, ary nasandratra ho mpitondra tenin'ny [[:fr:Groupe_Ciudadanos_au_Congrès_des_députés|vondrona parlemantera]]&lt;ref&gt;https://www.eldiario.es/canariasahora/lapalmaahora/politica/melisa-rodriguez-ciudadanos-congreso-diputados_1_3891508.html&lt;/ref&gt;. Nitazona ny andraikiny parlemantera teo aloha izy, ary nahazo ny toeran'ny mpitondra tenin'ny Komitin'ny Tetezamita Ara-tontolo Iainana ihany koa. Nandritra ny kongresy faharoan'ny antoko tamin'ny Febroary 2017, dia voafidy ho Sekretera ho an'ny Tanora sy Lehiben'ny portfolio-n'ny Tontolo Iainana sy Angovo ho an'ny mpitarika nasionaly&lt;ref&gt;https://rtvc.es/noticias/melissa-rodriguez-en-el-nuevo-comite-ejecutivo-nacional-de-ciudadanos-160263.aspx&lt;/ref&gt;.

== Fanamarihana sy referansa ==


[[Sokajy:Mpanao politika espainola]]</text>
      <sha1>7wf5nem53re6z6wllglt33o5278fpf7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>LGBTQ+ ao Madagasikara</title>
    <ns>0</ns>
    <id>299026</id>
    <revision>
      <id>1136731</id>
      <parentid>1135083</parentid>
      <timestamp>2026-04-29T03:32:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>25011</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1136731</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3888" sha1="fx0mdu1zsxxpos70gvt46ec8bs39w3j" xml:space="preserve">[[Sary:LGBT flag map of Madagascar.svg|vignette|Sarintanin'i Madagasikara misy sainam-pirenena LGBT]]
Ny vondrom-piarahamonina '''LGBTQ+ (Lesbiana, Gay, Bisexual, Transgender, Queer sy hafa)''' eto [[Madagasikara]] dia miaina ao anatin’ny tontolo ara-tsosialy sy ara-kolontsaina somary sarotra, izay mbola manjaka ny fomba fijery nentim-paharazana sy ny [[fivavahana]]. Na dia tsy voararan’ny lalàna aza ny fifandraisana eo amin’ny olona mitovy fananahana amin’ny toe-javatra manokana, dia mbola misy fanavakavahana sy tsy fahampian’ny fiarovana ara-dalàna ho an’ny olona LGBTQ+.

== Toe-dalàna ==
Eto Madagasikara, tsy [[heloka bevava]] ny fifandraisana ara-nofo eo amin’ny olon-dehibe mitovy fananahana raha mihoatra ny taona ara-dalàna voafaritra. Na izany aza, misy fepetra manokana ao amin’ny lalàna izay mety manasazy hetsika heverina ho “mifanohitra amin’ny fahamaotinana” rehefa misy olona latsaky ny taona voafetra.

Tsy misy ihany koa:

* [[lalàna]] manokana miaro amin’ny fanavakavahana mifototra amin’ny fironana ara-pananahana na maha-lahy na maha-vavy,
* fanekena ara-dalàna ny fanambadian’olona mitovy fananahana,
* na rafitra fanovana maha-lahy na maha-vavy amin’ny antontan-taratasy ofisialy.

== Fanekena ara-tsosialy ==
Ny [[fiarahamonina]] malagasy dia mbola heverina ho mpandala nentim-paharazana amin’ny ankapobeny, ary matetika ny resaka LGBTQ+ dia tsy resahina ampahibemaso&lt;ref&gt;https://igg-geo.org/2023/07/26/la-place-de-la-culture-dans-lidentite-lgbti-a-madagascar/&lt;/ref&gt;.

Noho izany:

* Misy olona LGBTQ+ miaina miafina noho ny tahotra [[Fanilikilihana mahazo ny olona manana fahasembanana|fanilikilihana]].
* Misy tranga fanavakavahana ara-tsosialy sy fanesoana.
* Any amin’ny tanàna lehibe toy ny ao [[Antananarivo]], misy fivoarana kely amin’ny fahitana sy fandraisana ny vondrom-piarahamonina.

Na izany aza, tsy mitovy ny toe-javatra manerana ny nosy, ary misy olona sy vondrona manohana ny fahasamihafana.

== Fikambanana sy hetsika ==
Tato anatin’ny taona vitsivitsy, nisy fikambanana sy hetsika madinika nipoitra hanohanana ny zon’ny LGBTQ+ eto Madagasikara&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.tiatanindrazana.mg/actualites/fanapariahana-ny-fiarahan-ny-mitovy-fananahana-na-lgbt-66031.php |title=kopian'ny arisiva |access-date=2026-04-12 |archive-date=2026-04-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260427031124/https://www.tiatanindrazana.mg/actualites/fanapariahana-ny-fiarahan-ny-mitovy-fananahana-na-lgbt-66031.php |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;. Ohatra amin’izany ny:

* sehatra sy vondrona sosialy ho an’ny tanora LGBTQ+,
* hetsika fanentanana momba ny zon’olombelona,
* ary toerana azo antoka (safe spaces) ho an’ny fizaràna traikefa sy fanohanana ara-tsaina.

Ireo hetsika ireo dia mikendry ny hampihena ny fanilikilihana sy hanamafisana ny fahasalamana ara-tsaina sy ara-tsosialy an’ireo olona voakasika.

== Olana sedraina ==
Ny olona LGBTQ+ eto Madagasikara dia mety hiatrika:

* fanilikilihana amin’ny fianakaviana sy fiaraha-monina,
* fahasarotana amin’ny fahazoana asa na fanabeazana amin’ny toe-javatra sasany,
* tsy fahampian’ny fiarovana ara-dalàna amin’ny herisetra na fanararaotana,
* fahasahiranana amin’ny fanehoana malalaka ny maha-izy azy.

== Fivoarana sy ho avy ==
Na dia mbola misy sakana aza, dia hita tsikelikely ny:

* fitomboan’ny fahalalana momba ny [[Zon' olombelona|zon’olombelona]],
* fidiran’ny resaka LGBTQ+ amin’ny media sy tambajotra sosialy,
* ary ny fananganana vondrom-piarahamonina manohana kokoa&lt;ref&gt;https://feminaction.fr/osc/orms-lgbt/&lt;/ref&gt;.

Mbola dingana lavitra anefa no ilaina amin’ny fanovana lalàna sy ny fanovana fomba fisainana mba hahazoana fitoviana tanteraka.

== Jereo koa ==

* [[Zon'olombelona eto Madagasikara|Zon’olombelona eto Madagasikara]]
* [[Fanavakavahana]]
* [[:fr:LGBTQ_en_Afrique|LGBTQ+ any Afrika]]</text>
      <sha1>fx0mdu1zsxxpos70gvt46ec8bs39w3j</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Dinika:Ovy (dioscorea)</title>
    <ns>1</ns>
    <id>299300</id>
    <redirect title="Dinika:Ovimbazaha" />
    <revision>
      <id>1136732</id>
      <parentid>1136322</parentid>
      <timestamp>2026-04-29T03:41:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>EmausBot</username>
        <id>2486</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Rôbô : mamaha olam-pihodinana mankany amin'i [[Dinika:Ovimbazaha]]</comment>
      <origin>1136732</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="33" sha1="nvx80l8kqwnfkgecwihroitd7h58tbv" xml:space="preserve">#FIHODINANA [[Dinika:Ovimbazaha]]</text>
      <sha1>nvx80l8kqwnfkgecwihroitd7h58tbv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Lisitry ny asa fankalazana ny tsingerin-taona faha 25 wikipedia</title>
    <ns>0</ns>
    <id>299303</id>
    <revision>
      <id>1136657</id>
      <parentid>1136569</parentid>
      <timestamp>2026-04-28T15:31:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Chirocca77</username>
        <id>30720</id>
      </contributor>
      <comment>mis en forme</comment>
      <origin>1136657</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10328" sha1="eogi42e5wrcottirv9984z2kb87bd81" xml:space="preserve">Lahatsoratra azo alaina tahaka [https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenena_Andohahela Valan-javaboarim-pirenena Andohahela]
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
!N°
!Wikipedia
!wikidata
!asa hatao
!mpandray anjara
|-
|1
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Corridor_Forestier_Bongolava Corridor Forestier Bongolava]
|
|mamorona wikidata,manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|2
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Tahirin-javaboarin%27_ny_Tsingin%27_i_Bemaraha Tahirin-javaboarin' ny Tsingin' i Bemaraha]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1405154 Q1405154]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|3
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenen'_ny_Helodranon'_i_Baly Valan-javaboarim-pirenen' ny Helodranon' i Baly]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1968753 Q1968753]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|4
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenena_Zombitse-Vohibasia Valan-javaboarim-pirenena Zombitse-Vohibasia ]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q2762585 Q2762585]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|5
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenena_Kirindy_Mitea Valan-javaboarim-pirenena Kirindy Mitea]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1386661 Q1386661]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|6
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenen%27_i_Mananara-Avaratra  Valan-javaboarim-pirenen' i Mananara-Avaratra]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q107426918 Q107426918]
|manatsara wikidata, manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|7
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenen%27_i_Marojejy Valan-javaboarim-pirenen' i Marojejy]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q2485097 Q2485097]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|8
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenen'_ny_Tendrombohitra_Ambre Valan-javaboarim-pirenen' ny Tendrombohitra Ambre]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1968934 Q1968934]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|9
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenena_Nosy_Ve-Androka Valan-javaboarim-pirenena Nosy Ve-Androka]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q65040357 Q65040357]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|10
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenena_Ranomafana Valan-javaboarim-pirenena Ranomafana]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1498242 Q1498242]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|11
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenena_Zahamena Valan-javaboarim-pirenena Zahamena]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q2071200 Q2071200]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|12
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Rabemananjara_Jacques Rabemananjara Jacques]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1374750  Q1374750 ]
| manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|13
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/David_Jaomanoro David Jaomanoro]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q3018152 Q3018152]
|Manatsara ny firafitry ny lahatsoratra ,Manampy infobox
|-
|14
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Hajasoa_Vololona_Picard Hajasoa Vololona Picard]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q47530289 Q47530289]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|15
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Ny_Avana_Ramanantoanina Ny Avana Ramanantoanina]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q18355453 Q18355453]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|16
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Ravoahangy-Andrianavalona_Joseph Ravoahangy-Andrianavalona Joseph]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q31361889 Q31361889]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|17
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Samuel_Ratany Samuel Ratany]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q13109100 Q13109100 ]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|18
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Flavien_Ranaivo Flavien Ranaivo]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q30734741 Q30734741]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|19
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Henri_Rahaingoson Henri Rahaingoson]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q133545315 Q133545315]
|manatsara wikidata, manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|20
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Antoine_de_Padoue_Rahajarizafy Antoine de Padoue Rahajarizafy]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q2856917 Q2856917]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|21
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Rapha%C3%ABl_Louis_Rafiringa Louis Rafiringa ]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1968934 Q1968934]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|22
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Flavien_Ranaivo Flavien Ranaivo]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q3073474 Q3073474]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|23
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Paul_Rapatsalahy Paul Rapatsalahy]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1498242 Q1498242]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|24
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/R%C3%A9gis_Rajemisa_Raolison Rajemisa Raolison]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q3372070 Q3372070]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|25
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/P%C3%A9nombre_Andriampenomanana Pénombre Andriampenomanana ]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q65308222 Q65308222]
|manatsara wikidata, manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|26
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Od%C3%A9am_Rakoto Odeam Rakoto]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q31361879 Q31361879]
|Manatsara ny firafitry ny lahatsoratra ,Manampy infobox
|
|-
|27
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Tsiranana_Philibert Tsialanana Philibert]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q315944 Q315944]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|28
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Ratsimandrava_Richard Ratsimandrava Richard
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q559681 Q559681]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|29
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Fredy_Jaofera Fredy Jaofera]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q13106359 Q13106359]
|manatsara wikidata, manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|30
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Victoire_Rasoamanarivo Victoire Rasoamanarivo ]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q3557035 Q3557035]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|31
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Lucien_Botovasoa Lucien Botovasoa]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q30101461 Q30101461]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|32
|
|
|manatsara wikidata, manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|33
|
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|34
|
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|35
|
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|36
|
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|37
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenena_Zahamena Valan-javaboarim-pirenena Zahamena]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q2071200 Q2071200]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|12
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Rabemananjara_Jacques Rabemananjara Jacques]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1374750  Q1374750 ]
| manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|13
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/David_Jaomanoro David Jaomanoro]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q3018152 Q3018152]
|Manatsara ny firafitry ny lahatsoratra ,Manampy infobox
|-
|14
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Hajasoa_Vololona_Picard Hajasoa Vololona Picard]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q47530289 Q47530289]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|15
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Ny_Avana_Ramanantoanina Ny Avana Ramanantoanina]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q18355453 Q18355453]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|16
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Ravoahangy-Andrianavalona_Joseph Ravoahangy-Andrianavalona Joseph]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q31361889 Q31361889]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|17
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Samuel_Ratany Samuel Ratany]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q13109100 Q13109100 ]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|18
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Flavien_Ranaivo Flavien Ranaivo]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q30734741 Q30734741]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|19
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Henri_Rahaingoson Henri Rahaingoson]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q133545315 Q133545315]
|manatsara wikidata, manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|20
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Antoine_de_Padoue_Rahajarizafy Antoine de Padoue Rahajarizafy]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q2856917 Q2856917]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|21
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Rapha%C3%ABl_Louis_Rafiringa Louis Rafiringa ]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1968934 Q1968934]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|22
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Flavien_Ranaivo Flavien Ranaivo]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q3073474 Q3073474]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|23
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Paul_Rapatsalahy Paul Rapatsalahy]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1498242 Q1498242]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|24
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/R%C3%A9gis_Rajemisa_Raolison Rajemisa Raolison]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q3372070 Q3372070]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|25
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/P%C3%A9nombre_Andriampenomanana Pénombre Andriampenomanana ]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q65308222 Q65308222]
|manatsara wikidata, manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|26
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Od%C3%A9am_Rakoto Odeam Rakoto]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q31361879 Q31361879]
|Manatsara ny firafitry ny lahatsoratra ,Manampy infobox
|}</text>
      <sha1>eogi42e5wrcottirv9984z2kb87bd81</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1136659</id>
      <parentid>1136657</parentid>
      <timestamp>2026-04-28T15:44:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mammysou17</username>
        <id>34685</id>
      </contributor>
      <origin>1136659</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10461" sha1="ggcr0lh0n3b06wn0nggd95p3ccb0irx" xml:space="preserve">Lahatsoratra azo alaina tahaka [https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenena_Andohahela Valan-javaboarim-pirenena Andohahela]
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
!N°
!Wikipedia
!wikidata
!asa hatao
!mpandray anjara
|-
|1
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Corridor_Forestier_Bongolava Corridor Forestier Bongolava]
|
|mamorona wikidata,manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|2
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Tahirin-javaboarin%27_ny_Tsingin%27_i_Bemaraha Tahirin-javaboarin' ny Tsingin' i Bemaraha]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1405154 Q1405154]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|3
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenen'_ny_Helodranon'_i_Baly Valan-javaboarim-pirenen' ny Helodranon' i Baly]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1968753 Q1968753]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|4
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenena_Zombitse-Vohibasia Valan-javaboarim-pirenena Zombitse-Vohibasia ]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q2762585 Q2762585]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|5
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenena_Kirindy_Mitea Valan-javaboarim-pirenena Kirindy Mitea]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1386661 Q1386661]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|6
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenen%27_i_Mananara-Avaratra  Valan-javaboarim-pirenen' i Mananara-Avaratra]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q107426918 Q107426918]
|manatsara wikidata, manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|7
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenen%27_i_Marojejy Valan-javaboarim-pirenen' i Marojejy]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q2485097 Q2485097]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|8
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenen'_ny_Tendrombohitra_Ambre Valan-javaboarim-pirenen' ny Tendrombohitra Ambre]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1968934 Q1968934]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|9
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenena_Nosy_Ve-Androka Valan-javaboarim-pirenena Nosy Ve-Androka]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q65040357 Q65040357]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|10
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenena_Ranomafana Valan-javaboarim-pirenena Ranomafana]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1498242 Q1498242]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|11
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenena_Zahamena Valan-javaboarim-pirenena Zahamena]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q2071200 Q2071200]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|12
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Rabemananjara_Jacques Rabemananjara Jacques]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1374750  Q1374750 ]
| manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|13
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/David_Jaomanoro David Jaomanoro]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q3018152 Q3018152]
|Manatsara ny firafitry ny lahatsoratra ,Manampy infobox
|-
|14
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Hajasoa_Vololona_Picard Hajasoa Vololona Picard]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q47530289 Q47530289]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|15
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Ny_Avana_Ramanantoanina Ny Avana Ramanantoanina]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q18355453 Q18355453]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|16
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Ravoahangy-Andrianavalona_Joseph Ravoahangy-Andrianavalona Joseph]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q31361889 Q31361889]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|17
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Samuel_Ratany Samuel Ratany]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q13109100 Q13109100 ]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|18
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Flavien_Ranaivo Flavien Ranaivo]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q30734741 Q30734741]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|19
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Henri_Rahaingoson Henri Rahaingoson]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q133545315 Q133545315]
|manatsara wikidata, manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|20
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Antoine_de_Padoue_Rahajarizafy Antoine de Padoue Rahajarizafy]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q2856917 Q2856917]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|21
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Rapha%C3%ABl_Louis_Rafiringa Louis Rafiringa ]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1968934 Q1968934]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|22
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Flavien_Ranaivo Flavien Ranaivo]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q3073474 Q3073474]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|23
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Paul_Rapatsalahy Paul Rapatsalahy]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1498242 Q1498242]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|24
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/R%C3%A9gis_Rajemisa_Raolison Rajemisa Raolison]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q3372070 Q3372070]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|25
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/P%C3%A9nombre_Andriampenomanana Pénombre Andriampenomanana ]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q65308222 Q65308222]
|manatsara wikidata, manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|26
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Od%C3%A9am_Rakoto Odeam Rakoto]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q31361879 Q31361879]
|Manatsara ny firafitry ny lahatsoratra ,Manampy infobox
|
|-
|27
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Tsiranana_Philibert Tsialanana Philibert]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q315944 Q315944]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|28
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Ratsimandrava_Richard Ratsimandrava Richard
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q559681 Q559681]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|29
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Fredy_Jaofera Fredy Jaofera]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q13106359 Q13106359]
|manatsara wikidata, manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|30
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Victoire_Rasoamanarivo Victoire Rasoamanarivo ]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q3557035 Q3557035]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|31
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Lucien_Botovasoa Lucien Botovasoa]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q30101461 Q30101461]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|32
|
|
|manatsara wikidata, manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|33
|
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|34
|
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|35
|
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|36
|
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|37
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenena_Zahamena Valan-javaboarim-pirenena Zahamena]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q2071200 Q2071200]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|38
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Rabemananjara_Jacques Rabemananjara Jacques]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1374750  Q1374750 ]
| manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|39
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/David_Jaomanoro David Jaomanoro]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q3018152 Q3018152]
|Manatsara ny firafitry ny lahatsoratra ,Manampy infobox
|-
|40
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Hajasoa_Vololona_Picard Hajasoa Vololona Picard]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q47530289 Q47530289]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|41
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Ny_Avana_Ramanantoanina Ny Avana Ramanantoanina]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q18355453 Q18355453]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|42
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Ravoahangy-Andrianavalona_Joseph Ravoahangy-Andrianavalona Joseph]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q31361889 Q31361889]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|43
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Samuel_Ratany Samuel Ratany]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q13109100 Q13109100 ]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|44
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Flavien_Ranaivo Flavien Ranaivo]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q30734741 Q30734741]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|45
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Henri_Rahaingoson Henri Rahaingoson]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q133545315 Q133545315]
|manatsara wikidata, manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|46
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Antoine_de_Padoue_Rahajarizafy Antoine de Padoue Rahajarizafy]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q2856917 Q2856917]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|47
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Rapha%C3%ABl_Louis_Rafiringa Louis Rafiringa ]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1968934 Q1968934]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|48
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Flavien_Ranaivo Flavien Ranaivo]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q3073474 Q3073474]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|49
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Paul_Rapatsalahy Paul Rapatsalahy]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1498242 Q1498242]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|50
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/R%C3%A9gis_Rajemisa_Raolison Rajemisa Raolison]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q3372070 Q3372070]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|51
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/P%C3%A9nombre_Andriampenomanana Pénombre Andriampenomanana ]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q65308222 Q65308222]
|manatsara wikidata, manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|52
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Od%C3%A9am_Rakoto Odeam Rakoto]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q31361879 Q31361879]
|Manatsara ny firafitry ny lahatsoratra ,Manampy infobox
|
|-
|53
|[[[Fomban-drazana_malagasy]]]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q13106282]
|Mampiditra loharano sy manatsara ny lahatsoratra
|}</text>
      <sha1>ggcr0lh0n3b06wn0nggd95p3ccb0irx</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1136660</id>
      <parentid>1136659</parentid>
      <timestamp>2026-04-28T15:45:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mammysou17</username>
        <id>34685</id>
      </contributor>
      <origin>1136660</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10497" sha1="pjrv06mny81s0u5ioy9n4xce2rfqydm" xml:space="preserve">Lahatsoratra azo alaina tahaka [https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenena_Andohahela Valan-javaboarim-pirenena Andohahela]
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
!N°
!Wikipedia
!wikidata
!asa hatao
!mpandray anjara
|-
|1
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Corridor_Forestier_Bongolava Corridor Forestier Bongolava]
|
|mamorona wikidata,manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|2
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Tahirin-javaboarin%27_ny_Tsingin%27_i_Bemaraha Tahirin-javaboarin' ny Tsingin' i Bemaraha]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1405154 Q1405154]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|3
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenen'_ny_Helodranon'_i_Baly Valan-javaboarim-pirenen' ny Helodranon' i Baly]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1968753 Q1968753]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|4
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenena_Zombitse-Vohibasia Valan-javaboarim-pirenena Zombitse-Vohibasia ]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q2762585 Q2762585]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|5
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenena_Kirindy_Mitea Valan-javaboarim-pirenena Kirindy Mitea]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1386661 Q1386661]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|6
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenen%27_i_Mananara-Avaratra  Valan-javaboarim-pirenen' i Mananara-Avaratra]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q107426918 Q107426918]
|manatsara wikidata, manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|7
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenen%27_i_Marojejy Valan-javaboarim-pirenen' i Marojejy]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q2485097 Q2485097]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|8
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenen'_ny_Tendrombohitra_Ambre Valan-javaboarim-pirenen' ny Tendrombohitra Ambre]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1968934 Q1968934]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|9
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenena_Nosy_Ve-Androka Valan-javaboarim-pirenena Nosy Ve-Androka]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q65040357 Q65040357]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|10
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenena_Ranomafana Valan-javaboarim-pirenena Ranomafana]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1498242 Q1498242]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|11
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenena_Zahamena Valan-javaboarim-pirenena Zahamena]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q2071200 Q2071200]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|12
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Rabemananjara_Jacques Rabemananjara Jacques]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1374750  Q1374750 ]
| manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|13
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/David_Jaomanoro David Jaomanoro]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q3018152 Q3018152]
|Manatsara ny firafitry ny lahatsoratra ,Manampy infobox
|-
|14
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Hajasoa_Vololona_Picard Hajasoa Vololona Picard]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q47530289 Q47530289]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|15
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Ny_Avana_Ramanantoanina Ny Avana Ramanantoanina]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q18355453 Q18355453]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|16
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Ravoahangy-Andrianavalona_Joseph Ravoahangy-Andrianavalona Joseph]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q31361889 Q31361889]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|17
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Samuel_Ratany Samuel Ratany]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q13109100 Q13109100 ]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|18
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Flavien_Ranaivo Flavien Ranaivo]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q30734741 Q30734741]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|19
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Henri_Rahaingoson Henri Rahaingoson]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q133545315 Q133545315]
|manatsara wikidata, manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|20
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Antoine_de_Padoue_Rahajarizafy Antoine de Padoue Rahajarizafy]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q2856917 Q2856917]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|21
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Rapha%C3%ABl_Louis_Rafiringa Louis Rafiringa ]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1968934 Q1968934]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|22
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Flavien_Ranaivo Flavien Ranaivo]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q3073474 Q3073474]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|23
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Paul_Rapatsalahy Paul Rapatsalahy]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1498242 Q1498242]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|24
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/R%C3%A9gis_Rajemisa_Raolison Rajemisa Raolison]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q3372070 Q3372070]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|25
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/P%C3%A9nombre_Andriampenomanana Pénombre Andriampenomanana ]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q65308222 Q65308222]
|manatsara wikidata, manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|26
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Od%C3%A9am_Rakoto Odeam Rakoto]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q31361879 Q31361879]
|Manatsara ny firafitry ny lahatsoratra ,Manampy infobox
|
|-
|27
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Tsiranana_Philibert Tsialanana Philibert]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q315944 Q315944]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|28
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Ratsimandrava_Richard Ratsimandrava Richard
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q559681 Q559681]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|29
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Fredy_Jaofera Fredy Jaofera]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q13106359 Q13106359]
|manatsara wikidata, manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|30
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Victoire_Rasoamanarivo Victoire Rasoamanarivo ]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q3557035 Q3557035]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|31
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Lucien_Botovasoa Lucien Botovasoa]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q30101461 Q30101461]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|32
|
|
|manatsara wikidata, manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|33
|
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|34
|
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|35
|
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|36
|
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|37
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenena_Zahamena Valan-javaboarim-pirenena Zahamena]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q2071200 Q2071200]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|38
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Rabemananjara_Jacques Rabemananjara Jacques]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1374750  Q1374750 ]
| manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|39
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/David_Jaomanoro David Jaomanoro]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q3018152 Q3018152]
|Manatsara ny firafitry ny lahatsoratra ,Manampy infobox
|-
|40
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Hajasoa_Vololona_Picard Hajasoa Vololona Picard]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q47530289 Q47530289]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|41
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Ny_Avana_Ramanantoanina Ny Avana Ramanantoanina]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q18355453 Q18355453]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|42
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Ravoahangy-Andrianavalona_Joseph Ravoahangy-Andrianavalona Joseph]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q31361889 Q31361889]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|43
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Samuel_Ratany Samuel Ratany]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q13109100 Q13109100 ]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|44
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Flavien_Ranaivo Flavien Ranaivo]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q30734741 Q30734741]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|45
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Henri_Rahaingoson Henri Rahaingoson]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q133545315 Q133545315]
|manatsara wikidata, manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|46
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Antoine_de_Padoue_Rahajarizafy Antoine de Padoue Rahajarizafy]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q2856917 Q2856917]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|47
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Rapha%C3%ABl_Louis_Rafiringa Louis Rafiringa ]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1968934 Q1968934]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|48
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Flavien_Ranaivo Flavien Ranaivo]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q3073474 Q3073474]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|49
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Paul_Rapatsalahy Paul Rapatsalahy]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1498242 Q1498242]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|50
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/R%C3%A9gis_Rajemisa_Raolison Rajemisa Raolison]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q3372070 Q3372070]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|51
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/P%C3%A9nombre_Andriampenomanana Pénombre Andriampenomanana ]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q65308222 Q65308222]
|manatsara wikidata, manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|52
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Od%C3%A9am_Rakoto Odeam Rakoto]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q31361879 Q31361879]
|Manatsara ny firafitry ny lahatsoratra ,Manampy infobox
|
|-
|53
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Fomban-drazana_malagasy]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q13106282 Q13106282]
|Mampiditra loharano sy manatsara ny lahatsoratra
|}</text>
      <sha1>pjrv06mny81s0u5ioy9n4xce2rfqydm</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1136661</id>
      <parentid>1136660</parentid>
      <timestamp>2026-04-28T15:48:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mammysou17</username>
        <id>34685</id>
      </contributor>
      <origin>1136661</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10471" sha1="admct4021wbg7nb4825nkaxe73kqmp5" xml:space="preserve">Lahatsoratra azo alaina tahaka [https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenena_Andohahela Valan-javaboarim-pirenena Andohahela]
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
!N°
!Wikipedia
!wikidata
!asa hatao
!mpandray anjara
|-
|1
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Corridor_Forestier_Bongolava Corridor Forestier Bongolava]
|
|mamorona wikidata,manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|2
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Tahirin-javaboarin%27_ny_Tsingin%27_i_Bemaraha Tahirin-javaboarin' ny Tsingin' i Bemaraha]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1405154 Q1405154]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|3
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenen'_ny_Helodranon'_i_Baly Valan-javaboarim-pirenen' ny Helodranon' i Baly]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1968753 Q1968753]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|4
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenena_Zombitse-Vohibasia Valan-javaboarim-pirenena Zombitse-Vohibasia ]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q2762585 Q2762585]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|5
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenena_Kirindy_Mitea Valan-javaboarim-pirenena Kirindy Mitea]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1386661 Q1386661]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|6
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenen%27_i_Mananara-Avaratra  Valan-javaboarim-pirenen' i Mananara-Avaratra]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q107426918 Q107426918]
|manatsara wikidata, manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|7
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenen%27_i_Marojejy Valan-javaboarim-pirenen' i Marojejy]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q2485097 Q2485097]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|8
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenen'_ny_Tendrombohitra_Ambre Valan-javaboarim-pirenen' ny Tendrombohitra Ambre]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1968934 Q1968934]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|9
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenena_Nosy_Ve-Androka Valan-javaboarim-pirenena Nosy Ve-Androka]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q65040357 Q65040357]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|10
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenena_Ranomafana Valan-javaboarim-pirenena Ranomafana]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1498242 Q1498242]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|11
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenena_Zahamena Valan-javaboarim-pirenena Zahamena]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q2071200 Q2071200]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|12
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Rabemananjara_Jacques Rabemananjara Jacques]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1374750  Q1374750 ]
| manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|13
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/David_Jaomanoro David Jaomanoro]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q3018152 Q3018152]
|Manatsara ny firafitry ny lahatsoratra ,Manampy infobox
|-
|14
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Hajasoa_Vololona_Picard Hajasoa Vololona Picard]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q47530289 Q47530289]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|15
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Ny_Avana_Ramanantoanina Ny Avana Ramanantoanina]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q18355453 Q18355453]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|16
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Ravoahangy-Andrianavalona_Joseph Ravoahangy-Andrianavalona Joseph]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q31361889 Q31361889]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|17
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Samuel_Ratany Samuel Ratany]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q13109100 Q13109100 ]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|18
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Flavien_Ranaivo Flavien Ranaivo]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q30734741 Q30734741]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|19
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Henri_Rahaingoson Henri Rahaingoson]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q133545315 Q133545315]
|manatsara wikidata, manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|20
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Antoine_de_Padoue_Rahajarizafy Antoine de Padoue Rahajarizafy]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q2856917 Q2856917]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|21
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Rapha%C3%ABl_Louis_Rafiringa Louis Rafiringa ]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1968934 Q1968934]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|22
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Flavien_Ranaivo Flavien Ranaivo]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q3073474 Q3073474]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|23
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Paul_Rapatsalahy Paul Rapatsalahy]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1498242 Q1498242]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|24
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/R%C3%A9gis_Rajemisa_Raolison Rajemisa Raolison]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q3372070 Q3372070]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|25
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/P%C3%A9nombre_Andriampenomanana Pénombre Andriampenomanana ]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q65308222 Q65308222]
|manatsara wikidata, manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|26
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Od%C3%A9am_Rakoto Odeam Rakoto]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q31361879 Q31361879]
|Manatsara ny firafitry ny lahatsoratra ,Manampy infobox
|
|-
|27
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Tsiranana_Philibert Tsialanana Philibert]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q315944 Q315944]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|28
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Ratsimandrava_Richard Ratsimandrava Richard
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q559681 Q559681]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|29
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Fredy_Jaofera Fredy Jaofera]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q13106359 Q13106359]
|manatsara wikidata, manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|30
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Victoire_Rasoamanarivo Victoire Rasoamanarivo ]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q3557035 Q3557035]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|31
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Lucien_Botovasoa Lucien Botovasoa]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q30101461 Q30101461]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|32
|
|
|manatsara wikidata, manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|33
|
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|34
|
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|35
|
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|36
|
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|37
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenena_Zahamena Valan-javaboarim-pirenena Zahamena]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q2071200 Q2071200]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|38
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Rabemananjara_Jacques Rabemananjara Jacques]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1374750  Q1374750 ]
| manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|39
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/David_Jaomanoro David Jaomanoro]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q3018152 Q3018152]
|Manatsara ny firafitry ny lahatsoratra ,Manampy infobox
|-
|40
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Hajasoa_Vololona_Picard Hajasoa Vololona Picard]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q47530289 Q47530289]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|41
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Ny_Avana_Ramanantoanina Ny Avana Ramanantoanina]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q18355453 Q18355453]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|42
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Ravoahangy-Andrianavalona_Joseph Ravoahangy-Andrianavalona Joseph]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q31361889 Q31361889]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|43
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Samuel_Ratany Samuel Ratany]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q13109100 Q13109100 ]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|44
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Flavien_Ranaivo Flavien Ranaivo]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q30734741 Q30734741]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|45
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Henri_Rahaingoson Henri Rahaingoson]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q133545315 Q133545315]
|manatsara wikidata, manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|46
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Antoine_de_Padoue_Rahajarizafy Antoine de Padoue Rahajarizafy]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q2856917 Q2856917]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|47
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Rapha%C3%ABl_Louis_Rafiringa Louis Rafiringa ]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1968934 Q1968934]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|48
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Flavien_Ranaivo Flavien Ranaivo]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q3073474 Q3073474]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|49
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Paul_Rapatsalahy Paul Rapatsalahy]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1498242 Q1498242]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|50
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/R%C3%A9gis_Rajemisa_Raolison Rajemisa Raolison]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q3372070 Q3372070]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|51
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/P%C3%A9nombre_Andriampenomanana Pénombre Andriampenomanana ]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q65308222 Q65308222]
|manatsara wikidata, manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|52
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Od%C3%A9am_Rakoto Odeam Rakoto]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q31361879 Q31361879]
|Manatsara ny firafitry ny lahatsoratra ,Manampy infobox
|
|-
|53
|[[[Fomban-drazana_malagasy]]]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q13106282 Q13106282]
|Mampiditra loharano sy manatsara ny lahatsoratra
|}</text>
      <sha1>admct4021wbg7nb4825nkaxe73kqmp5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1136662</id>
      <parentid>1136661</parentid>
      <timestamp>2026-04-28T15:49:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mammysou17</username>
        <id>34685</id>
      </contributor>
      <origin>1136662</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10469" sha1="i3glc11kk58xdl3xfw2ne3a7jt6lgep" xml:space="preserve">Lahatsoratra azo alaina tahaka [https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenena_Andohahela Valan-javaboarim-pirenena Andohahela]
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
!N°
!Wikipedia
!wikidata
!asa hatao
!mpandray anjara
|-
|1
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Corridor_Forestier_Bongolava Corridor Forestier Bongolava]
|
|mamorona wikidata,manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|2
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Tahirin-javaboarin%27_ny_Tsingin%27_i_Bemaraha Tahirin-javaboarin' ny Tsingin' i Bemaraha]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1405154 Q1405154]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|3
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenen'_ny_Helodranon'_i_Baly Valan-javaboarim-pirenen' ny Helodranon' i Baly]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1968753 Q1968753]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|4
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenena_Zombitse-Vohibasia Valan-javaboarim-pirenena Zombitse-Vohibasia ]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q2762585 Q2762585]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|5
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenena_Kirindy_Mitea Valan-javaboarim-pirenena Kirindy Mitea]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1386661 Q1386661]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|6
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenen%27_i_Mananara-Avaratra  Valan-javaboarim-pirenen' i Mananara-Avaratra]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q107426918 Q107426918]
|manatsara wikidata, manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|7
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenen%27_i_Marojejy Valan-javaboarim-pirenen' i Marojejy]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q2485097 Q2485097]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|8
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenen'_ny_Tendrombohitra_Ambre Valan-javaboarim-pirenen' ny Tendrombohitra Ambre]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1968934 Q1968934]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|9
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenena_Nosy_Ve-Androka Valan-javaboarim-pirenena Nosy Ve-Androka]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q65040357 Q65040357]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|10
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenena_Ranomafana Valan-javaboarim-pirenena Ranomafana]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1498242 Q1498242]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|11
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenena_Zahamena Valan-javaboarim-pirenena Zahamena]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q2071200 Q2071200]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|12
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Rabemananjara_Jacques Rabemananjara Jacques]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1374750  Q1374750 ]
| manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|13
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/David_Jaomanoro David Jaomanoro]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q3018152 Q3018152]
|Manatsara ny firafitry ny lahatsoratra ,Manampy infobox
|-
|14
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Hajasoa_Vololona_Picard Hajasoa Vololona Picard]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q47530289 Q47530289]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|15
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Ny_Avana_Ramanantoanina Ny Avana Ramanantoanina]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q18355453 Q18355453]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|16
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Ravoahangy-Andrianavalona_Joseph Ravoahangy-Andrianavalona Joseph]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q31361889 Q31361889]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|17
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Samuel_Ratany Samuel Ratany]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q13109100 Q13109100 ]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|18
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Flavien_Ranaivo Flavien Ranaivo]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q30734741 Q30734741]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|19
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Henri_Rahaingoson Henri Rahaingoson]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q133545315 Q133545315]
|manatsara wikidata, manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|20
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Antoine_de_Padoue_Rahajarizafy Antoine de Padoue Rahajarizafy]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q2856917 Q2856917]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|21
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Rapha%C3%ABl_Louis_Rafiringa Louis Rafiringa ]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1968934 Q1968934]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|22
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Flavien_Ranaivo Flavien Ranaivo]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q3073474 Q3073474]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|23
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Paul_Rapatsalahy Paul Rapatsalahy]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1498242 Q1498242]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|24
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/R%C3%A9gis_Rajemisa_Raolison Rajemisa Raolison]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q3372070 Q3372070]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|25
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/P%C3%A9nombre_Andriampenomanana Pénombre Andriampenomanana ]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q65308222 Q65308222]
|manatsara wikidata, manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|26
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Od%C3%A9am_Rakoto Odeam Rakoto]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q31361879 Q31361879]
|Manatsara ny firafitry ny lahatsoratra ,Manampy infobox
|
|-
|27
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Tsiranana_Philibert Tsialanana Philibert]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q315944 Q315944]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|28
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Ratsimandrava_Richard Ratsimandrava Richard
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q559681 Q559681]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|29
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Fredy_Jaofera Fredy Jaofera]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q13106359 Q13106359]
|manatsara wikidata, manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|30
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Victoire_Rasoamanarivo Victoire Rasoamanarivo ]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q3557035 Q3557035]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|31
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Lucien_Botovasoa Lucien Botovasoa]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q30101461 Q30101461]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|32
|
|
|manatsara wikidata, manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|33
|
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|34
|
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|35
|
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|36
|
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|37
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenena_Zahamena Valan-javaboarim-pirenena Zahamena]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q2071200 Q2071200]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|38
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Rabemananjara_Jacques Rabemananjara Jacques]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1374750  Q1374750 ]
| manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|39
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/David_Jaomanoro David Jaomanoro]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q3018152 Q3018152]
|Manatsara ny firafitry ny lahatsoratra ,Manampy infobox
|-
|40
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Hajasoa_Vololona_Picard Hajasoa Vololona Picard]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q47530289 Q47530289]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|41
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Ny_Avana_Ramanantoanina Ny Avana Ramanantoanina]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q18355453 Q18355453]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|42
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Ravoahangy-Andrianavalona_Joseph Ravoahangy-Andrianavalona Joseph]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q31361889 Q31361889]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|43
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Samuel_Ratany Samuel Ratany]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q13109100 Q13109100 ]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|44
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Flavien_Ranaivo Flavien Ranaivo]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q30734741 Q30734741]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|45
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Henri_Rahaingoson Henri Rahaingoson]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q133545315 Q133545315]
|manatsara wikidata, manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|46
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Antoine_de_Padoue_Rahajarizafy Antoine de Padoue Rahajarizafy]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q2856917 Q2856917]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|47
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Rapha%C3%ABl_Louis_Rafiringa Louis Rafiringa ]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1968934 Q1968934]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|48
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Flavien_Ranaivo Flavien Ranaivo]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q3073474 Q3073474]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|49
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Paul_Rapatsalahy Paul Rapatsalahy]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1498242 Q1498242]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|50
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/R%C3%A9gis_Rajemisa_Raolison Rajemisa Raolison]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q3372070 Q3372070]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|51
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/P%C3%A9nombre_Andriampenomanana Pénombre Andriampenomanana ]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q65308222 Q65308222]
|manatsara wikidata, manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|52
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Od%C3%A9am_Rakoto Odeam Rakoto]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q31361879 Q31361879]
|Manatsara ny firafitry ny lahatsoratra ,Manampy infobox
|
|-
|53
|[[Fomban-drazana_malagasy]]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q13106282 Q13106282]
|Mampiditra loharano sy manatsara ny lahatsoratra
|}</text>
      <sha1>i3glc11kk58xdl3xfw2ne3a7jt6lgep</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1136664</id>
      <parentid>1136662</parentid>
      <timestamp>2026-04-28T15:52:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Chirocca77</username>
        <id>30720</id>
      </contributor>
      <origin>1136664</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10479" sha1="68jtx7imm9tgt79lbhxyy2y4osq0u9q" xml:space="preserve">Lahatsoratra azo alaina tahaka [https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenena_Andohahela Valan-javaboarim-pirenena Andohahela]
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
!N°
!Wikipedia
!wikidata
!asa hatao
!mpandray anjara
|-
|1
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Corridor_Forestier_Bongolava Corridor Forestier Bongolava]
|
|mamorona wikidata,manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|2
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Tahirin-javaboarin%27_ny_Tsingin%27_i_Bemaraha Tahirin-javaboarin' ny Tsingin' i Bemaraha]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1405154 Q1405154]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|3
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenen'_ny_Helodranon'_i_Baly Valan-javaboarim-pirenen' ny Helodranon' i Baly]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1968753 Q1968753]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|4
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenena_Zombitse-Vohibasia Valan-javaboarim-pirenena Zombitse-Vohibasia ]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q2762585 Q2762585]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|5
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenena_Kirindy_Mitea Valan-javaboarim-pirenena Kirindy Mitea]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1386661 Q1386661]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|6
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenen%27_i_Mananara-Avaratra  Valan-javaboarim-pirenen' i Mananara-Avaratra]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q107426918 Q107426918]
|manatsara wikidata, manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|7
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenen%27_i_Marojejy Valan-javaboarim-pirenen' i Marojejy]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q2485097 Q2485097]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|8
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenen'_ny_Tendrombohitra_Ambre Valan-javaboarim-pirenen' ny Tendrombohitra Ambre]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1968934 Q1968934]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|9
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenena_Nosy_Ve-Androka Valan-javaboarim-pirenena Nosy Ve-Androka]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q65040357 Q65040357]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|10
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenena_Ranomafana Valan-javaboarim-pirenena Ranomafana]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1498242 Q1498242]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|11
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenena_Zahamena Valan-javaboarim-pirenena Zahamena]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q2071200 Q2071200]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|12
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Rabemananjara_Jacques Rabemananjara Jacques]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1374750  Q1374750 ]
| manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|13
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/David_Jaomanoro David Jaomanoro]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q3018152 Q3018152]
|Manatsara ny firafitry ny lahatsoratra ,Manampy infobox
|-
|14
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Hajasoa_Vololona_Picard Hajasoa Vololona Picard]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q47530289 Q47530289]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|15
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Ny_Avana_Ramanantoanina Ny Avana Ramanantoanina]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q18355453 Q18355453]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|16
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Ravoahangy-Andrianavalona_Joseph Ravoahangy-Andrianavalona Joseph]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q31361889 Q31361889]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|17
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Samuel_Ratany Samuel Ratany]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q13109100 Q13109100 ]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|18
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Flavien_Ranaivo Flavien Ranaivo]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q30734741 Q30734741]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|19
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Henri_Rahaingoson Henri Rahaingoson]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q133545315 Q133545315]
|manatsara wikidata, manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|20
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Antoine_de_Padoue_Rahajarizafy Antoine de Padoue Rahajarizafy]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q2856917 Q2856917]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|21
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Rapha%C3%ABl_Louis_Rafiringa Louis Rafiringa ]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1968934 Q1968934]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|22
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Flavien_Ranaivo Flavien Ranaivo]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q3073474 Q3073474]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|23
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Paul_Rapatsalahy Paul Rapatsalahy]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1498242 Q1498242]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|24
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/R%C3%A9gis_Rajemisa_Raolison Rajemisa Raolison]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q3372070 Q3372070]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|25
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/P%C3%A9nombre_Andriampenomanana Pénombre Andriampenomanana ]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q65308222 Q65308222]
|manatsara wikidata, manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|26
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Od%C3%A9am_Rakoto Odeam Rakoto]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q31361879 Q31361879]
|Manatsara ny firafitry ny lahatsoratra ,Manampy infobox
|
|-
|27
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Tsiranana_Philibert Tsialanana Philibert]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q315944 Q315944]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|28
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Ratsimandrava_Richard Ratsimandrava Richard
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q559681 Q559681]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|29
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Fredy_Jaofera Fredy Jaofera]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q13106359 Q13106359]
|manatsara wikidata, manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|30
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Victoire_Rasoamanarivo Victoire Rasoamanarivo ]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q3557035 Q3557035]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|Chirocca77
|-
|31
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Lucien_Botovasoa Lucien Botovasoa]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q30101461 Q30101461]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|32
|
|
|manatsara wikidata, manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|33
|
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|34
|
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|35
|
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|36
|
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|37
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenena_Zahamena Valan-javaboarim-pirenena Zahamena]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q2071200 Q2071200]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|38
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Rabemananjara_Jacques Rabemananjara Jacques]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1374750  Q1374750 ]
| manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|39
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/David_Jaomanoro David Jaomanoro]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q3018152 Q3018152]
|Manatsara ny firafitry ny lahatsoratra ,Manampy infobox
|-
|40
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Hajasoa_Vololona_Picard Hajasoa Vololona Picard]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q47530289 Q47530289]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|41
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Ny_Avana_Ramanantoanina Ny Avana Ramanantoanina]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q18355453 Q18355453]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|42
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Ravoahangy-Andrianavalona_Joseph Ravoahangy-Andrianavalona Joseph]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q31361889 Q31361889]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|43
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Samuel_Ratany Samuel Ratany]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q13109100 Q13109100 ]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|44
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Flavien_Ranaivo Flavien Ranaivo]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q30734741 Q30734741]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|45
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Henri_Rahaingoson Henri Rahaingoson]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q133545315 Q133545315]
|manatsara wikidata, manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|46
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Antoine_de_Padoue_Rahajarizafy Antoine de Padoue Rahajarizafy]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q2856917 Q2856917]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|47
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Rapha%C3%ABl_Louis_Rafiringa Louis Rafiringa ]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1968934 Q1968934]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|48
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Flavien_Ranaivo Flavien Ranaivo]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q3073474 Q3073474]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|49
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Paul_Rapatsalahy Paul Rapatsalahy]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1498242 Q1498242]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|50
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/R%C3%A9gis_Rajemisa_Raolison Rajemisa Raolison]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q3372070 Q3372070]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|51
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/P%C3%A9nombre_Andriampenomanana Pénombre Andriampenomanana ]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q65308222 Q65308222]
|manatsara wikidata, manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|52
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Od%C3%A9am_Rakoto Odeam Rakoto]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q31361879 Q31361879]
|Manatsara ny firafitry ny lahatsoratra ,Manampy infobox
|
|-
|53
|[[Fomban-drazana_malagasy]]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q13106282 Q13106282]
|Mampiditra loharano sy manatsara ny lahatsoratra
|}</text>
      <sha1>68jtx7imm9tgt79lbhxyy2y4osq0u9q</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1136665</id>
      <parentid>1136664</parentid>
      <timestamp>2026-04-28T15:57:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mammysou17</username>
        <id>34685</id>
      </contributor>
      <origin>1136665</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10553" sha1="1pviuwf86wztsbm2lfizkbosusb2u7a" xml:space="preserve">Lahatsoratra azo alaina tahaka [https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenena_Andohahela Valan-javaboarim-pirenena Andohahela]
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
!N°
!Wikipedia
!wikidata
!asa hatao
!mpandray anjara
|-
|1
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Corridor_Forestier_Bongolava Corridor Forestier Bongolava]
|
|mamorona wikidata,manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|2
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Tahirin-javaboarin%27_ny_Tsingin%27_i_Bemaraha Tahirin-javaboarin' ny Tsingin' i Bemaraha]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1405154 Q1405154]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|3
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenen'_ny_Helodranon'_i_Baly Valan-javaboarim-pirenen' ny Helodranon' i Baly]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1968753 Q1968753]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|4
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenena_Zombitse-Vohibasia Valan-javaboarim-pirenena Zombitse-Vohibasia ]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q2762585 Q2762585]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|5
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenena_Kirindy_Mitea Valan-javaboarim-pirenena Kirindy Mitea]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1386661 Q1386661]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|6
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenen%27_i_Mananara-Avaratra  Valan-javaboarim-pirenen' i Mananara-Avaratra]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q107426918 Q107426918]
|manatsara wikidata, manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|7
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenen%27_i_Marojejy Valan-javaboarim-pirenen' i Marojejy]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q2485097 Q2485097]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|8
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenen'_ny_Tendrombohitra_Ambre Valan-javaboarim-pirenen' ny Tendrombohitra Ambre]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1968934 Q1968934]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|9
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenena_Nosy_Ve-Androka Valan-javaboarim-pirenena Nosy Ve-Androka]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q65040357 Q65040357]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|10
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenena_Ranomafana Valan-javaboarim-pirenena Ranomafana]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1498242 Q1498242]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|11
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenena_Zahamena Valan-javaboarim-pirenena Zahamena]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q2071200 Q2071200]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|12
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Rabemananjara_Jacques Rabemananjara Jacques]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1374750  Q1374750 ]
| manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|13
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/David_Jaomanoro David Jaomanoro]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q3018152 Q3018152]
|Manatsara ny firafitry ny lahatsoratra ,Manampy infobox
|-
|14
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Hajasoa_Vololona_Picard Hajasoa Vololona Picard]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q47530289 Q47530289]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|15
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Ny_Avana_Ramanantoanina Ny Avana Ramanantoanina]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q18355453 Q18355453]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|16
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Ravoahangy-Andrianavalona_Joseph Ravoahangy-Andrianavalona Joseph]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q31361889 Q31361889]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|17
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Samuel_Ratany Samuel Ratany]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q13109100 Q13109100 ]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|18
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Flavien_Ranaivo Flavien Ranaivo]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q30734741 Q30734741]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|19
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Henri_Rahaingoson Henri Rahaingoson]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q133545315 Q133545315]
|manatsara wikidata, manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|20
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Antoine_de_Padoue_Rahajarizafy Antoine de Padoue Rahajarizafy]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q2856917 Q2856917]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|21
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Rapha%C3%ABl_Louis_Rafiringa Louis Rafiringa ]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1968934 Q1968934]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|22
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Flavien_Ranaivo Flavien Ranaivo]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q3073474 Q3073474]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|23
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Paul_Rapatsalahy Paul Rapatsalahy]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1498242 Q1498242]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|24
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/R%C3%A9gis_Rajemisa_Raolison Rajemisa Raolison]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q3372070 Q3372070]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|25
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/P%C3%A9nombre_Andriampenomanana Pénombre Andriampenomanana ]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q65308222 Q65308222]
|manatsara wikidata, manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|26
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Od%C3%A9am_Rakoto Odeam Rakoto]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q31361879 Q31361879]
|Manatsara ny firafitry ny lahatsoratra ,Manampy infobox
|
|-
|27
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Tsiranana_Philibert Tsialanana Philibert]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q315944 Q315944]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|28
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Ratsimandrava_Richard Ratsimandrava Richard
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q559681 Q559681]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|29
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Fredy_Jaofera Fredy Jaofera]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q13106359 Q13106359]
|manatsara wikidata, manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|30
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Victoire_Rasoamanarivo Victoire Rasoamanarivo ]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q3557035 Q3557035]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|Chirocca77
|-
|31
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Lucien_Botovasoa Lucien Botovasoa]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q30101461 Q30101461]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|32
|[[Gascar Fenosoa]]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q139581352 Q139581352]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra, manatsara ny wikidata,mampiditra infobox
|
|-
|33
|
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|34
|
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|35
|
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|36
|
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|37
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenena_Zahamena Valan-javaboarim-pirenena Zahamena]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q2071200 Q2071200]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|38
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Rabemananjara_Jacques Rabemananjara Jacques]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1374750  Q1374750 ]
| manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|39
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/David_Jaomanoro David Jaomanoro]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q3018152 Q3018152]
|Manatsara ny firafitry ny lahatsoratra ,Manampy infobox
|-
|40
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Hajasoa_Vololona_Picard Hajasoa Vololona Picard]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q47530289 Q47530289]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|41
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Ny_Avana_Ramanantoanina Ny Avana Ramanantoanina]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q18355453 Q18355453]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|42
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Ravoahangy-Andrianavalona_Joseph Ravoahangy-Andrianavalona Joseph]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q31361889 Q31361889]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|43
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Samuel_Ratany Samuel Ratany]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q13109100 Q13109100 ]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|44
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Flavien_Ranaivo Flavien Ranaivo]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q30734741 Q30734741]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|45
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Henri_Rahaingoson Henri Rahaingoson]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q133545315 Q133545315]
|manatsara wikidata, manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|46
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Antoine_de_Padoue_Rahajarizafy Antoine de Padoue Rahajarizafy]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q2856917 Q2856917]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|47
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Rapha%C3%ABl_Louis_Rafiringa Louis Rafiringa ]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1968934 Q1968934]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|48
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Flavien_Ranaivo Flavien Ranaivo]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q3073474 Q3073474]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|49
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Paul_Rapatsalahy Paul Rapatsalahy]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1498242 Q1498242]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|50
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/R%C3%A9gis_Rajemisa_Raolison Rajemisa Raolison]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q3372070 Q3372070]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|51
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/P%C3%A9nombre_Andriampenomanana Pénombre Andriampenomanana ]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q65308222 Q65308222]
|manatsara wikidata, manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|52
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Od%C3%A9am_Rakoto Odeam Rakoto]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q31361879 Q31361879]
|Manatsara ny firafitry ny lahatsoratra ,Manampy infobox
|
|-
|53
|[[Fomban-drazana_malagasy]]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q13106282 Q13106282]
|Mampiditra loharano sy manatsara ny lahatsoratra
|}</text>
      <sha1>1pviuwf86wztsbm2lfizkbosusb2u7a</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1136666</id>
      <parentid>1136665</parentid>
      <timestamp>2026-04-28T15:58:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Chirocca77</username>
        <id>30720</id>
      </contributor>
      <comment>mise en forme</comment>
      <origin>1136666</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8535" sha1="qbijysby3tjx6nmqttgov6hvysplhti" xml:space="preserve">Lahatsoratra azo alaina tahaka [https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenena_Andohahela Valan-javaboarim-pirenena Andohahela]
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
!N°
!Wikipedia
!wikidata
!asa hatao
!mpandray anjara
|-
|1
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Corridor_Forestier_Bongolava Corridor Forestier Bongolava]
|
|mamorona wikidata,manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|2
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Tahirin-javaboarin%27_ny_Tsingin%27_i_Bemaraha Tahirin-javaboarin' ny Tsingin' i Bemaraha]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1405154 Q1405154]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|3
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenen'_ny_Helodranon'_i_Baly Valan-javaboarim-pirenen' ny Helodranon' i Baly]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1968753 Q1968753]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|4
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenena_Zombitse-Vohibasia Valan-javaboarim-pirenena Zombitse-Vohibasia ]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q2762585 Q2762585]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|5
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenena_Kirindy_Mitea Valan-javaboarim-pirenena Kirindy Mitea]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1386661 Q1386661]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|6
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenen%27_i_Mananara-Avaratra  Valan-javaboarim-pirenen' i Mananara-Avaratra]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q107426918 Q107426918]
|manatsara wikidata, manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|7
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenen%27_i_Marojejy Valan-javaboarim-pirenen' i Marojejy]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q2485097 Q2485097]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|8
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenen'_ny_Tendrombohitra_Ambre Valan-javaboarim-pirenen' ny Tendrombohitra Ambre]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1968934 Q1968934]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|9
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenena_Nosy_Ve-Androka Valan-javaboarim-pirenena Nosy Ve-Androka]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q65040357 Q65040357]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|10
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenena_Ranomafana Valan-javaboarim-pirenena Ranomafana]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1498242 Q1498242]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|11
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenena_Zahamena Valan-javaboarim-pirenena Zahamena]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q2071200 Q2071200]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|12
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Rabemananjara_Jacques Rabemananjara Jacques]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1374750  Q1374750 ]
| manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|13
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/David_Jaomanoro David Jaomanoro]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q3018152 Q3018152]
|Manatsara ny firafitry ny lahatsoratra ,Manampy infobox
|-
|14
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Hajasoa_Vololona_Picard Hajasoa Vololona Picard]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q47530289 Q47530289]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|15
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Ny_Avana_Ramanantoanina Ny Avana Ramanantoanina]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q18355453 Q18355453]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|16
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Ravoahangy-Andrianavalona_Joseph Ravoahangy-Andrianavalona Joseph]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q31361889 Q31361889]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|17
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Samuel_Ratany Samuel Ratany]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q13109100 Q13109100 ]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|18
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Flavien_Ranaivo Flavien Ranaivo]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q30734741 Q30734741]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|19
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Henri_Rahaingoson Henri Rahaingoson]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q133545315 Q133545315]
|manatsara wikidata, manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|20
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Antoine_de_Padoue_Rahajarizafy Antoine de Padoue Rahajarizafy]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q2856917 Q2856917]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|21
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Rapha%C3%ABl_Louis_Rafiringa Louis Rafiringa ]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1968934 Q1968934]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|22
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Flavien_Ranaivo Flavien Ranaivo]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q3073474 Q3073474]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|23
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Paul_Rapatsalahy Paul Rapatsalahy]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1498242 Q1498242]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|24
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/R%C3%A9gis_Rajemisa_Raolison Rajemisa Raolison]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q3372070 Q3372070]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|25
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/P%C3%A9nombre_Andriampenomanana Pénombre Andriampenomanana ]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q65308222 Q65308222]
|manatsara wikidata, manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|26
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Od%C3%A9am_Rakoto Odeam Rakoto]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q31361879 Q31361879]
|Manatsara ny firafitry ny lahatsoratra ,Manampy infobox
|
|-
|27
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Tsiranana_Philibert Tsialanana Philibert]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q315944 Q315944]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|28
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Ratsimandrava_Richard Ratsimandrava Richard
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q559681 Q559681]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|29
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Fredy_Jaofera Fredy Jaofera]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q13106359 Q13106359]
|manatsara wikidata, manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|30
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Victoire_Rasoamanarivo Victoire Rasoamanarivo ]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q3557035 Q3557035]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|Chirocca77
|-
|31
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Lucien_Botovasoa Lucien Botovasoa]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q30101461 Q30101461]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|32
|[[Gascar Fenosoa]]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q139581352 Q139581352]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra, manatsara ny wikidata,mampiditra infobox
|
|-
|33
|
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|34
|
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|35
|
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|36
|
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|37
|
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|38
|
|
| manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|39
|
|
|Manatsara ny firafitry ny lahatsoratra ,Manampy infobox
|-
|40
|
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|41
|
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|42
|
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|43
|
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|44
|
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|45
|
|
|manatsara wikidata, manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|46
|
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|47
|
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|48
|
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|49
|
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|50
|
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|51
|
|
|manatsara wikidata, manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|52
|
|
|Manatsara ny firafitry ny lahatsoratra ,Manampy infobox
|
|-
|53
|[[Fomban-drazana_malagasy]]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q13106282 Q13106282]
|Mampiditra loharano sy manatsara ny lahatsoratra
|}</text>
      <sha1>qbijysby3tjx6nmqttgov6hvysplhti</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1136667</id>
      <parentid>1136666</parentid>
      <timestamp>2026-04-28T16:03:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mammysou17</username>
        <id>34685</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>1136667</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8559" sha1="c6tmmpkaq4acaq1pw8vvl79jqtpyjkm" xml:space="preserve">Lahatsoratra azo alaina tahaka [https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenena_Andohahela Valan-javaboarim-pirenena Andohahela]
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
!N°
!Wikipedia
!wikidata
!asa hatao
!mpandray anjara
|-
|1
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Corridor_Forestier_Bongolava Corridor Forestier Bongolava]
|
|mamorona wikidata,manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|2
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Tahirin-javaboarin%27_ny_Tsingin%27_i_Bemaraha Tahirin-javaboarin' ny Tsingin' i Bemaraha]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1405154 Q1405154]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|3
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenen'_ny_Helodranon'_i_Baly Valan-javaboarim-pirenen' ny Helodranon' i Baly]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1968753 Q1968753]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|4
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenena_Zombitse-Vohibasia Valan-javaboarim-pirenena Zombitse-Vohibasia ]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q2762585 Q2762585]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|5
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenena_Kirindy_Mitea Valan-javaboarim-pirenena Kirindy Mitea]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1386661 Q1386661]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|6
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenen%27_i_Mananara-Avaratra  Valan-javaboarim-pirenen' i Mananara-Avaratra]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q107426918 Q107426918]
|manatsara wikidata, manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|7
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenen%27_i_Marojejy Valan-javaboarim-pirenen' i Marojejy]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q2485097 Q2485097]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|8
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenen'_ny_Tendrombohitra_Ambre Valan-javaboarim-pirenen' ny Tendrombohitra Ambre]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1968934 Q1968934]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|9
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenena_Nosy_Ve-Androka Valan-javaboarim-pirenena Nosy Ve-Androka]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q65040357 Q65040357]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|10
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenena_Ranomafana Valan-javaboarim-pirenena Ranomafana]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1498242 Q1498242]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|11
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenena_Zahamena Valan-javaboarim-pirenena Zahamena]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q2071200 Q2071200]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|12
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Rabemananjara_Jacques Rabemananjara Jacques]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1374750  Q1374750 ]
| manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|13
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/David_Jaomanoro David Jaomanoro]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q3018152 Q3018152]
|Manatsara ny firafitry ny lahatsoratra ,Manampy infobox
|-
|14
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Hajasoa_Vololona_Picard Hajasoa Vololona Picard]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q47530289 Q47530289]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|15
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Ny_Avana_Ramanantoanina Ny Avana Ramanantoanina]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q18355453 Q18355453]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|16
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Ravoahangy-Andrianavalona_Joseph Ravoahangy-Andrianavalona Joseph]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q31361889 Q31361889]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|17
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Samuel_Ratany Samuel Ratany]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q13109100 Q13109100 ]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|18
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Flavien_Ranaivo Flavien Ranaivo]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q30734741 Q30734741]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|19
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Henri_Rahaingoson Henri Rahaingoson]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q133545315 Q133545315]
|manatsara wikidata, manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|20
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Antoine_de_Padoue_Rahajarizafy Antoine de Padoue Rahajarizafy]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q2856917 Q2856917]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|21
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Rapha%C3%ABl_Louis_Rafiringa Louis Rafiringa ]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1968934 Q1968934]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|22
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Flavien_Ranaivo Flavien Ranaivo]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q3073474 Q3073474]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|23
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Paul_Rapatsalahy Paul Rapatsalahy]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1498242 Q1498242]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|24
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/R%C3%A9gis_Rajemisa_Raolison Rajemisa Raolison]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q3372070 Q3372070]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|25
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/P%C3%A9nombre_Andriampenomanana Pénombre Andriampenomanana ]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q65308222 Q65308222]
|manatsara wikidata, manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|26
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Od%C3%A9am_Rakoto Odeam Rakoto]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q31361879 Q31361879]
|Manatsara ny firafitry ny lahatsoratra ,Manampy infobox
|
|-
|27
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Tsiranana_Philibert Tsialanana Philibert]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q315944 Q315944]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|28
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Ratsimandrava_Richard Ratsimandrava Richard
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q559681 Q559681]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|29
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Fredy_Jaofera Fredy Jaofera]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q13106359 Q13106359]
|manatsara wikidata, manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|30
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Victoire_Rasoamanarivo Victoire Rasoamanarivo ]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q3557035 Q3557035]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|Chirocca77
|-
|31
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Lucien_Botovasoa Lucien Botovasoa]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q30101461 Q30101461]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|32
|[[Gascar Fenosoa]]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q139581352 Q139581352]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra, manatsara ny wikidata,mampiditra infobox
|Mammysou17
|-
|33
|[[Lalatiana]] 
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|34
|
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|35
|
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|36
|
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|37
|
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|38
|
|
| manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|39
|
|
|Manatsara ny firafitry ny lahatsoratra ,Manampy infobox
|-
|40
|
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|41
|
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|42
|
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|43
|
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|44
|
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|45
|
|
|manatsara wikidata, manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|46
|
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|47
|
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|48
|
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|49
|
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|50
|
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|51
|
|
|manatsara wikidata, manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|52
|
|
|Manatsara ny firafitry ny lahatsoratra ,Manampy infobox
|
|-
|53
|[[Fomban-drazana_malagasy]]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q13106282 Q13106282]
|Mampiditra loharano sy manatsara ny lahatsoratra
|}</text>
      <sha1>c6tmmpkaq4acaq1pw8vvl79jqtpyjkm</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1136668</id>
      <parentid>1136667</parentid>
      <timestamp>2026-04-28T16:05:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mammysou17</username>
        <id>34685</id>
      </contributor>
      <origin>1136668</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8616" sha1="ixgp2rekfei53xapzadeisyhqh64yy6" xml:space="preserve">Lahatsoratra azo alaina tahaka [https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenena_Andohahela Valan-javaboarim-pirenena Andohahela]
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
!N°
!Wikipedia
!wikidata
!asa hatao
!mpandray anjara
|-
|1
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Corridor_Forestier_Bongolava Corridor Forestier Bongolava]
|
|mamorona wikidata,manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|2
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Tahirin-javaboarin%27_ny_Tsingin%27_i_Bemaraha Tahirin-javaboarin' ny Tsingin' i Bemaraha]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1405154 Q1405154]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|3
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenen'_ny_Helodranon'_i_Baly Valan-javaboarim-pirenen' ny Helodranon' i Baly]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1968753 Q1968753]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|4
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenena_Zombitse-Vohibasia Valan-javaboarim-pirenena Zombitse-Vohibasia ]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q2762585 Q2762585]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|5
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenena_Kirindy_Mitea Valan-javaboarim-pirenena Kirindy Mitea]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1386661 Q1386661]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|6
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenen%27_i_Mananara-Avaratra  Valan-javaboarim-pirenen' i Mananara-Avaratra]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q107426918 Q107426918]
|manatsara wikidata, manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|7
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenen%27_i_Marojejy Valan-javaboarim-pirenen' i Marojejy]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q2485097 Q2485097]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|8
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenen'_ny_Tendrombohitra_Ambre Valan-javaboarim-pirenen' ny Tendrombohitra Ambre]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1968934 Q1968934]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|9
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenena_Nosy_Ve-Androka Valan-javaboarim-pirenena Nosy Ve-Androka]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q65040357 Q65040357]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|10
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenena_Ranomafana Valan-javaboarim-pirenena Ranomafana]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1498242 Q1498242]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|11
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenena_Zahamena Valan-javaboarim-pirenena Zahamena]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q2071200 Q2071200]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|12
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Rabemananjara_Jacques Rabemananjara Jacques]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1374750  Q1374750 ]
| manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|13
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/David_Jaomanoro David Jaomanoro]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q3018152 Q3018152]
|Manatsara ny firafitry ny lahatsoratra ,Manampy infobox
|-
|14
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Hajasoa_Vololona_Picard Hajasoa Vololona Picard]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q47530289 Q47530289]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|15
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Ny_Avana_Ramanantoanina Ny Avana Ramanantoanina]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q18355453 Q18355453]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|16
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Ravoahangy-Andrianavalona_Joseph Ravoahangy-Andrianavalona Joseph]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q31361889 Q31361889]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|17
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Samuel_Ratany Samuel Ratany]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q13109100 Q13109100 ]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|18
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Flavien_Ranaivo Flavien Ranaivo]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q30734741 Q30734741]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|19
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Henri_Rahaingoson Henri Rahaingoson]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q133545315 Q133545315]
|manatsara wikidata, manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|20
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Antoine_de_Padoue_Rahajarizafy Antoine de Padoue Rahajarizafy]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q2856917 Q2856917]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|21
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Rapha%C3%ABl_Louis_Rafiringa Louis Rafiringa ]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1968934 Q1968934]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|22
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Flavien_Ranaivo Flavien Ranaivo]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q3073474 Q3073474]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|23
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Paul_Rapatsalahy Paul Rapatsalahy]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1498242 Q1498242]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|24
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/R%C3%A9gis_Rajemisa_Raolison Rajemisa Raolison]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q3372070 Q3372070]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|25
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/P%C3%A9nombre_Andriampenomanana Pénombre Andriampenomanana ]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q65308222 Q65308222]
|manatsara wikidata, manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|26
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Od%C3%A9am_Rakoto Odeam Rakoto]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q31361879 Q31361879]
|Manatsara ny firafitry ny lahatsoratra ,Manampy infobox
|
|-
|27
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Tsiranana_Philibert Tsialanana Philibert]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q315944 Q315944]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|28
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Ratsimandrava_Richard Ratsimandrava Richard
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q559681 Q559681]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|29
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Fredy_Jaofera Fredy Jaofera]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q13106359 Q13106359]
|manatsara wikidata, manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|30
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Victoire_Rasoamanarivo Victoire Rasoamanarivo ]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q3557035 Q3557035]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|Chirocca77
|-
|31
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Lucien_Botovasoa Lucien Botovasoa]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q30101461 Q30101461]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|32
|[[Gascar Fenosoa]]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q139581352 Q139581352]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra, manatsara ny wikidata,mampiditra infobox
|Mammysou17
|-
|33
|[[Lalatiana]] 
|[[wikidata:Q139581448|Q139581448]]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox, manatsara ny wikidata
|
|-
|34
|
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|35
|
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|36
|
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|37
|
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|38
|
|
| manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|39
|
|
|Manatsara ny firafitry ny lahatsoratra ,Manampy infobox
|-
|40
|
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|41
|
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|42
|
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|43
|
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|44
|
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|45
|
|
|manatsara wikidata, manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|46
|
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|47
|
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|48
|
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|49
|
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|50
|
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|51
|
|
|manatsara wikidata, manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|52
|
|
|Manatsara ny firafitry ny lahatsoratra ,Manampy infobox
|
|-
|53
|[[Fomban-drazana_malagasy]]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q13106282 Q13106282]
|Mampiditra loharano sy manatsara ny lahatsoratra
|}</text>
      <sha1>ixgp2rekfei53xapzadeisyhqh64yy6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1136669</id>
      <parentid>1136668</parentid>
      <timestamp>2026-04-28T16:12:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mammysou17</username>
        <id>34685</id>
      </contributor>
      <origin>1136669</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8577" sha1="na5j8u093npqocd10d5g6gkwxr87whd" xml:space="preserve">Lahatsoratra azo alaina tahaka [https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenena_Andohahela Valan-javaboarim-pirenena Andohahela]
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
!N°
!Wikipedia
!wikidata
!asa hatao
!mpandray anjara
|-
|1
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Corridor_Forestier_Bongolava Corridor Forestier Bongolava]
|
|mamorona wikidata,manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|2
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Tahirin-javaboarin%27_ny_Tsingin%27_i_Bemaraha Tahirin-javaboarin' ny Tsingin' i Bemaraha]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1405154 Q1405154]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|3
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenen'_ny_Helodranon'_i_Baly Valan-javaboarim-pirenen' ny Helodranon' i Baly]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1968753 Q1968753]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|4
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenena_Zombitse-Vohibasia Valan-javaboarim-pirenena Zombitse-Vohibasia ]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q2762585 Q2762585]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|5
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenena_Kirindy_Mitea Valan-javaboarim-pirenena Kirindy Mitea]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1386661 Q1386661]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|6
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenen%27_i_Mananara-Avaratra  Valan-javaboarim-pirenen' i Mananara-Avaratra]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q107426918 Q107426918]
|manatsara wikidata, manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|7
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenen%27_i_Marojejy Valan-javaboarim-pirenen' i Marojejy]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q2485097 Q2485097]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|8
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenen'_ny_Tendrombohitra_Ambre Valan-javaboarim-pirenen' ny Tendrombohitra Ambre]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1968934 Q1968934]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|9
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenena_Nosy_Ve-Androka Valan-javaboarim-pirenena Nosy Ve-Androka]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q65040357 Q65040357]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|10
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenena_Ranomafana Valan-javaboarim-pirenena Ranomafana]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1498242 Q1498242]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|11
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenena_Zahamena Valan-javaboarim-pirenena Zahamena]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q2071200 Q2071200]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|12
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Rabemananjara_Jacques Rabemananjara Jacques]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1374750  Q1374750 ]
| manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|13
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/David_Jaomanoro David Jaomanoro]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q3018152 Q3018152]
|Manatsara ny firafitry ny lahatsoratra ,Manampy infobox
|-
|14
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Hajasoa_Vololona_Picard Hajasoa Vololona Picard]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q47530289 Q47530289]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|15
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Ny_Avana_Ramanantoanina Ny Avana Ramanantoanina]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q18355453 Q18355453]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|16
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Ravoahangy-Andrianavalona_Joseph Ravoahangy-Andrianavalona Joseph]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q31361889 Q31361889]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|17
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Samuel_Ratany Samuel Ratany]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q13109100 Q13109100 ]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|18
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Flavien_Ranaivo Flavien Ranaivo]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q30734741 Q30734741]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|19
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Henri_Rahaingoson Henri Rahaingoson]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q133545315 Q133545315]
|manatsara wikidata, manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|20
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Antoine_de_Padoue_Rahajarizafy Antoine de Padoue Rahajarizafy]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q2856917 Q2856917]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|21
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Rapha%C3%ABl_Louis_Rafiringa Louis Rafiringa ]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1968934 Q1968934]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|22
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Flavien_Ranaivo Flavien Ranaivo]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q3073474 Q3073474]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|23
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Paul_Rapatsalahy Paul Rapatsalahy]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1498242 Q1498242]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|24
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/R%C3%A9gis_Rajemisa_Raolison Rajemisa Raolison]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q3372070 Q3372070]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|25
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/P%C3%A9nombre_Andriampenomanana Pénombre Andriampenomanana ]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q65308222 Q65308222]
|manatsara wikidata, manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|26
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Od%C3%A9am_Rakoto Odeam Rakoto]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q31361879 Q31361879]
|Manatsara ny firafitry ny lahatsoratra ,Manampy infobox
|
|-
|27
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Tsiranana_Philibert Tsialanana Philibert]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q315944 Q315944]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|28
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Ratsimandrava_Richard Ratsimandrava Richard
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q559681 Q559681]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|29
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Fredy_Jaofera Fredy Jaofera]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q13106359 Q13106359]
|manatsara wikidata, manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|30
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Victoire_Rasoamanarivo Victoire Rasoamanarivo ]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q3557035 Q3557035]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|Chirocca77
|-
|31
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Lucien_Botovasoa Lucien Botovasoa]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q30101461 Q30101461]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|32
|[[Gascar Fenosoa]]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q139581352 Q139581352]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra, manatsara ny wikidata,mampiditra infobox
|Mammysou17
|-
|33
|[[Lalatiana]] 
|[[wikidata:Q139581448|Q139581448]]
|mampiditra infobox, manatsara ny wikidata
|
|-
|34
|
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|35
|
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|36
|
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|37
|
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|38
|
|
| manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|39
|
|
|Manatsara ny firafitry ny lahatsoratra ,Manampy infobox
|-
|40
|
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|41
|
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|42
|
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|43
|
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|44
|
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|45
|
|
|manatsara wikidata, manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|46
|
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|47
|
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|48
|
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|49
|
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|50
|
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|51
|
|
|manatsara wikidata, manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|52
|
|
|Manatsara ny firafitry ny lahatsoratra ,Manampy infobox
|
|-
|53
|[[Fomban-drazana_malagasy]]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q13106282 Q13106282]
|Mampiditra loharano sy manatsara ny lahatsoratra
|}</text>
      <sha1>na5j8u093npqocd10d5g6gkwxr87whd</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1136670</id>
      <parentid>1136669</parentid>
      <timestamp>2026-04-28T16:16:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mammysou17</username>
        <id>34685</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>1136670</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8626" sha1="s0jbit54s6vijg0yhi1ibuuorzyefp3" xml:space="preserve">Lahatsoratra azo alaina tahaka [https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenena_Andohahela Valan-javaboarim-pirenena Andohahela]
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
!N°
!Wikipedia
!wikidata
!asa hatao
!mpandray anjara
|-
|1
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Corridor_Forestier_Bongolava Corridor Forestier Bongolava]
|
|mamorona wikidata,manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|2
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Tahirin-javaboarin%27_ny_Tsingin%27_i_Bemaraha Tahirin-javaboarin' ny Tsingin' i Bemaraha]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1405154 Q1405154]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|3
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenen'_ny_Helodranon'_i_Baly Valan-javaboarim-pirenen' ny Helodranon' i Baly]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1968753 Q1968753]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|4
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenena_Zombitse-Vohibasia Valan-javaboarim-pirenena Zombitse-Vohibasia ]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q2762585 Q2762585]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|5
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenena_Kirindy_Mitea Valan-javaboarim-pirenena Kirindy Mitea]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1386661 Q1386661]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|6
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenen%27_i_Mananara-Avaratra  Valan-javaboarim-pirenen' i Mananara-Avaratra]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q107426918 Q107426918]
|manatsara wikidata, manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|7
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenen%27_i_Marojejy Valan-javaboarim-pirenen' i Marojejy]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q2485097 Q2485097]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|8
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenen'_ny_Tendrombohitra_Ambre Valan-javaboarim-pirenen' ny Tendrombohitra Ambre]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1968934 Q1968934]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|9
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenena_Nosy_Ve-Androka Valan-javaboarim-pirenena Nosy Ve-Androka]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q65040357 Q65040357]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|10
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenena_Ranomafana Valan-javaboarim-pirenena Ranomafana]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1498242 Q1498242]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|11
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenena_Zahamena Valan-javaboarim-pirenena Zahamena]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q2071200 Q2071200]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|12
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Rabemananjara_Jacques Rabemananjara Jacques]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1374750  Q1374750 ]
| manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|13
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/David_Jaomanoro David Jaomanoro]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q3018152 Q3018152]
|Manatsara ny firafitry ny lahatsoratra ,Manampy infobox
|-
|14
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Hajasoa_Vololona_Picard Hajasoa Vololona Picard]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q47530289 Q47530289]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|15
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Ny_Avana_Ramanantoanina Ny Avana Ramanantoanina]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q18355453 Q18355453]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|16
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Ravoahangy-Andrianavalona_Joseph Ravoahangy-Andrianavalona Joseph]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q31361889 Q31361889]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|17
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Samuel_Ratany Samuel Ratany]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q13109100 Q13109100 ]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|18
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Flavien_Ranaivo Flavien Ranaivo]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q30734741 Q30734741]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|19
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Henri_Rahaingoson Henri Rahaingoson]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q133545315 Q133545315]
|manatsara wikidata, manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|20
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Antoine_de_Padoue_Rahajarizafy Antoine de Padoue Rahajarizafy]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q2856917 Q2856917]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|21
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Rapha%C3%ABl_Louis_Rafiringa Louis Rafiringa ]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1968934 Q1968934]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|22
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Flavien_Ranaivo Flavien Ranaivo]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q3073474 Q3073474]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|23
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Paul_Rapatsalahy Paul Rapatsalahy]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1498242 Q1498242]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|24
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/R%C3%A9gis_Rajemisa_Raolison Rajemisa Raolison]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q3372070 Q3372070]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|25
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/P%C3%A9nombre_Andriampenomanana Pénombre Andriampenomanana ]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q65308222 Q65308222]
|manatsara wikidata, manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|26
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Od%C3%A9am_Rakoto Odeam Rakoto]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q31361879 Q31361879]
|Manatsara ny firafitry ny lahatsoratra ,Manampy infobox
|
|-
|27
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Tsiranana_Philibert Tsialanana Philibert]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q315944 Q315944]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|28
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Ratsimandrava_Richard Ratsimandrava Richard
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q559681 Q559681]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|29
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Fredy_Jaofera Fredy Jaofera]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q13106359 Q13106359]
|manatsara wikidata, manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|30
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Victoire_Rasoamanarivo Victoire Rasoamanarivo ]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q3557035 Q3557035]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|Chirocca77
|-
|31
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Lucien_Botovasoa Lucien Botovasoa]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q30101461 Q30101461]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|32
|[[Gascar Fenosoa]]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q139581352 Q139581352]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra, manatsara ny wikidata,mampiditra infobox
|Mammysou17
|-
|33
|[[Lalatiana]] 
|[[wikidata:Q139581448|Q139581448]]
|mampiditra infobox, manatsara ny wikidata
|
|-
|34
|[[Odéam Rakoto]]
|[[wikidata:Q31361879|Q31361879]]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|35
|
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|36
|
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|37
|
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|38
|
|
| manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|39
|
|
|Manatsara ny firafitry ny lahatsoratra ,Manampy infobox
|-
|40
|
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|41
|
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|42
|
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|43
|
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|44
|
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|45
|
|
|manatsara wikidata, manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|46
|
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|47
|
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|48
|
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|49
|
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|50
|
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|51
|
|
|manatsara wikidata, manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|52
|
|
|Manatsara ny firafitry ny lahatsoratra ,Manampy infobox
|
|-
|53
|[[Fomban-drazana_malagasy]]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q13106282 Q13106282]
|Mampiditra loharano sy manatsara ny lahatsoratra
|}</text>
      <sha1>s0jbit54s6vijg0yhi1ibuuorzyefp3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1136671</id>
      <parentid>1136670</parentid>
      <timestamp>2026-04-28T16:24:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mammysou17</username>
        <id>34685</id>
      </contributor>
      <origin>1136671</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8711" sha1="avheu2hpi3ih7lwvjfjb8php46skhtv" xml:space="preserve">Lahatsoratra azo alaina tahaka [https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenena_Andohahela Valan-javaboarim-pirenena Andohahela]
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
!N°
!Wikipedia
!wikidata
!asa hatao
!mpandray anjara
|-
|1
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Corridor_Forestier_Bongolava Corridor Forestier Bongolava]
|
|mamorona wikidata,manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|2
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Tahirin-javaboarin%27_ny_Tsingin%27_i_Bemaraha Tahirin-javaboarin' ny Tsingin' i Bemaraha]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1405154 Q1405154]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|3
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenen'_ny_Helodranon'_i_Baly Valan-javaboarim-pirenen' ny Helodranon' i Baly]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1968753 Q1968753]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|4
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenena_Zombitse-Vohibasia Valan-javaboarim-pirenena Zombitse-Vohibasia ]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q2762585 Q2762585]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|5
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenena_Kirindy_Mitea Valan-javaboarim-pirenena Kirindy Mitea]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1386661 Q1386661]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|6
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenen%27_i_Mananara-Avaratra  Valan-javaboarim-pirenen' i Mananara-Avaratra]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q107426918 Q107426918]
|manatsara wikidata, manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|7
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenen%27_i_Marojejy Valan-javaboarim-pirenen' i Marojejy]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q2485097 Q2485097]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|8
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenen'_ny_Tendrombohitra_Ambre Valan-javaboarim-pirenen' ny Tendrombohitra Ambre]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1968934 Q1968934]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|9
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenena_Nosy_Ve-Androka Valan-javaboarim-pirenena Nosy Ve-Androka]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q65040357 Q65040357]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|10
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenena_Ranomafana Valan-javaboarim-pirenena Ranomafana]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1498242 Q1498242]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|11
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenena_Zahamena Valan-javaboarim-pirenena Zahamena]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q2071200 Q2071200]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|12
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Rabemananjara_Jacques Rabemananjara Jacques]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1374750  Q1374750 ]
| manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|13
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/David_Jaomanoro David Jaomanoro]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q3018152 Q3018152]
|Manatsara ny firafitry ny lahatsoratra ,Manampy infobox
|-
|14
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Hajasoa_Vololona_Picard Hajasoa Vololona Picard]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q47530289 Q47530289]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|15
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Ny_Avana_Ramanantoanina Ny Avana Ramanantoanina]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q18355453 Q18355453]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|16
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Ravoahangy-Andrianavalona_Joseph Ravoahangy-Andrianavalona Joseph]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q31361889 Q31361889]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|17
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Samuel_Ratany Samuel Ratany]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q13109100 Q13109100 ]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|18
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Flavien_Ranaivo Flavien Ranaivo]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q30734741 Q30734741]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|19
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Henri_Rahaingoson Henri Rahaingoson]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q133545315 Q133545315]
|manatsara wikidata, manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|20
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Antoine_de_Padoue_Rahajarizafy Antoine de Padoue Rahajarizafy]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q2856917 Q2856917]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|21
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Rapha%C3%ABl_Louis_Rafiringa Louis Rafiringa ]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1968934 Q1968934]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|22
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Flavien_Ranaivo Flavien Ranaivo]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q3073474 Q3073474]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|23
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Paul_Rapatsalahy Paul Rapatsalahy]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1498242 Q1498242]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|24
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/R%C3%A9gis_Rajemisa_Raolison Rajemisa Raolison]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q3372070 Q3372070]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|25
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/P%C3%A9nombre_Andriampenomanana Pénombre Andriampenomanana ]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q65308222 Q65308222]
|manatsara wikidata, manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|26
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Od%C3%A9am_Rakoto Odeam Rakoto]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q31361879 Q31361879]
|Manatsara ny firafitry ny lahatsoratra ,Manampy infobox
|
|-
|27
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Tsiranana_Philibert Tsialanana Philibert]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q315944 Q315944]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|28
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Ratsimandrava_Richard Ratsimandrava Richard
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q559681 Q559681]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|29
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Fredy_Jaofera Fredy Jaofera]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q13106359 Q13106359]
|manatsara wikidata, manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|30
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Victoire_Rasoamanarivo Victoire Rasoamanarivo ]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q3557035 Q3557035]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|Chirocca77
|-
|31
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Lucien_Botovasoa Lucien Botovasoa]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q30101461 Q30101461]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|32
|[[Gascar Fenosoa]]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q139581352 Q139581352]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra, manatsara ny wikidata,mampiditra infobox
|Mammysou17
|-
|33
|[[Lalatiana]] 
|[[wikidata:Q139581448|Q139581448]]
|mampiditra infobox, manatsara ny wikidata
|
|-
|34
|[[Odéam Rakoto]]
|[[wikidata:Q31361879|Q31361879]]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|35
|[https://mg.wikipedia.org/w/index.php?search=Fara&amp;title=Manokana:Fikarohana&amp;ns0=1 Famadihana]
|[[wikidata:Q1395073|Q1395073]]
|mampiditra loharano
|
|-
|36
|
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|37
|
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|38
|
|
| manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|39
|
|
|Manatsara ny firafitry ny lahatsoratra ,Manampy infobox
|-
|40
|
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|41
|
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|42
|
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|43
|
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|44
|
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|45
|
|
|manatsara wikidata, manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|46
|
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|47
|
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|48
|
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|49
|
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|50
|
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|51
|
|
|manatsara wikidata, manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|52
|
|
|Manatsara ny firafitry ny lahatsoratra ,Manampy infobox
|
|-
|53
|[[Fomban-drazana_malagasy]]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q13106282 Q13106282]
|Mampiditra loharano sy manatsara ny lahatsoratra
|}</text>
      <sha1>avheu2hpi3ih7lwvjfjb8php46skhtv</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1136672</id>
      <parentid>1136671</parentid>
      <timestamp>2026-04-28T16:27:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mammysou17</username>
        <id>34685</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>1136672</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8746" sha1="h7d699evxchl8thz3hq2rdagij0uz5n" xml:space="preserve">Lahatsoratra azo alaina tahaka [https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenena_Andohahela Valan-javaboarim-pirenena Andohahela]
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
!N°
!Wikipedia
!wikidata
!asa hatao
!mpandray anjara
|-
|1
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Corridor_Forestier_Bongolava Corridor Forestier Bongolava]
|
|mamorona wikidata,manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|2
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Tahirin-javaboarin%27_ny_Tsingin%27_i_Bemaraha Tahirin-javaboarin' ny Tsingin' i Bemaraha]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1405154 Q1405154]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|3
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenen'_ny_Helodranon'_i_Baly Valan-javaboarim-pirenen' ny Helodranon' i Baly]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1968753 Q1968753]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|4
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenena_Zombitse-Vohibasia Valan-javaboarim-pirenena Zombitse-Vohibasia ]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q2762585 Q2762585]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|5
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenena_Kirindy_Mitea Valan-javaboarim-pirenena Kirindy Mitea]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1386661 Q1386661]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|6
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenen%27_i_Mananara-Avaratra  Valan-javaboarim-pirenen' i Mananara-Avaratra]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q107426918 Q107426918]
|manatsara wikidata, manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|7
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenen%27_i_Marojejy Valan-javaboarim-pirenen' i Marojejy]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q2485097 Q2485097]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|8
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenen'_ny_Tendrombohitra_Ambre Valan-javaboarim-pirenen' ny Tendrombohitra Ambre]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1968934 Q1968934]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|9
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenena_Nosy_Ve-Androka Valan-javaboarim-pirenena Nosy Ve-Androka]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q65040357 Q65040357]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|10
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenena_Ranomafana Valan-javaboarim-pirenena Ranomafana]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1498242 Q1498242]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|11
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenena_Zahamena Valan-javaboarim-pirenena Zahamena]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q2071200 Q2071200]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|12
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Rabemananjara_Jacques Rabemananjara Jacques]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1374750  Q1374750 ]
| manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|13
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/David_Jaomanoro David Jaomanoro]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q3018152 Q3018152]
|Manatsara ny firafitry ny lahatsoratra ,Manampy infobox
|-
|14
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Hajasoa_Vololona_Picard Hajasoa Vololona Picard]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q47530289 Q47530289]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|15
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Ny_Avana_Ramanantoanina Ny Avana Ramanantoanina]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q18355453 Q18355453]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|16
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Ravoahangy-Andrianavalona_Joseph Ravoahangy-Andrianavalona Joseph]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q31361889 Q31361889]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|17
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Samuel_Ratany Samuel Ratany]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q13109100 Q13109100 ]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|18
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Flavien_Ranaivo Flavien Ranaivo]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q30734741 Q30734741]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|19
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Henri_Rahaingoson Henri Rahaingoson]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q133545315 Q133545315]
|manatsara wikidata, manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|20
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Antoine_de_Padoue_Rahajarizafy Antoine de Padoue Rahajarizafy]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q2856917 Q2856917]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|21
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Rapha%C3%ABl_Louis_Rafiringa Louis Rafiringa ]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1968934 Q1968934]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|22
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Flavien_Ranaivo Flavien Ranaivo]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q3073474 Q3073474]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|23
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Paul_Rapatsalahy Paul Rapatsalahy]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1498242 Q1498242]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|24
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/R%C3%A9gis_Rajemisa_Raolison Rajemisa Raolison]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q3372070 Q3372070]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|25
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/P%C3%A9nombre_Andriampenomanana Pénombre Andriampenomanana ]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q65308222 Q65308222]
|manatsara wikidata, manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|26
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Od%C3%A9am_Rakoto Odeam Rakoto]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q31361879 Q31361879]
|Manatsara ny firafitry ny lahatsoratra ,Manampy infobox
|
|-
|27
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Tsiranana_Philibert Tsialanana Philibert]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q315944 Q315944]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|28
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Ratsimandrava_Richard Ratsimandrava Richard
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q559681 Q559681]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|29
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Fredy_Jaofera Fredy Jaofera]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q13106359 Q13106359]
|manatsara wikidata, manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|30
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Victoire_Rasoamanarivo Victoire Rasoamanarivo ]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q3557035 Q3557035]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|Chirocca77
|-
|31
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Lucien_Botovasoa Lucien Botovasoa]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q30101461 Q30101461]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|32
|[[Gascar Fenosoa]]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q139581352 Q139581352]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra, manatsara ny wikidata,mampiditra infobox
|Mammysou17
|-
|33
|[[Lalatiana]] 
|[[wikidata:Q139581448|Q139581448]]
|mampiditra infobox, manatsara ny wikidata
|
|-
|34
|[[Odéam Rakoto]]
|[[wikidata:Q31361879|Q31361879]]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|35
|[https://mg.wikipedia.org/w/index.php?search=Fara&amp;title=Manokana:Fikarohana&amp;ns0=1 Famadihana]
|[[wikidata:Q1395073|Q1395073]]
|mampiditra loharano
|
|-
|36
|[[Fidelis Justin Rabetsimandranto]]
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|37
|
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|38
|
|
| manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|39
|
|
|Manatsara ny firafitry ny lahatsoratra ,Manampy infobox
|-
|40
|
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|41
|
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|42
|
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|43
|
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|44
|
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|45
|
|
|manatsara wikidata, manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|46
|
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|47
|
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|48
|
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|49
|
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|50
|
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|51
|
|
|manatsara wikidata, manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|52
|
|
|Manatsara ny firafitry ny lahatsoratra ,Manampy infobox
|
|-
|53
|[[Fomban-drazana_malagasy]]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q13106282 Q13106282]
|Mampiditra loharano sy manatsara ny lahatsoratra
|}</text>
      <sha1>h7d699evxchl8thz3hq2rdagij0uz5n</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1136675</id>
      <parentid>1136672</parentid>
      <timestamp>2026-04-28T16:59:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mammysou17</username>
        <id>34685</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>1136675</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8780" sha1="b2nyf4k2wk51kaqu9cthhr8ueljjqct" xml:space="preserve">Lahatsoratra azo alaina tahaka [https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenena_Andohahela Valan-javaboarim-pirenena Andohahela]
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
!N°
!Wikipedia
!wikidata
!asa hatao
!mpandray anjara
|-
|1
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Corridor_Forestier_Bongolava Corridor Forestier Bongolava]
|
|mamorona wikidata,manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|2
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Tahirin-javaboarin%27_ny_Tsingin%27_i_Bemaraha Tahirin-javaboarin' ny Tsingin' i Bemaraha]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1405154 Q1405154]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|3
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenen'_ny_Helodranon'_i_Baly Valan-javaboarim-pirenen' ny Helodranon' i Baly]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1968753 Q1968753]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|4
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenena_Zombitse-Vohibasia Valan-javaboarim-pirenena Zombitse-Vohibasia ]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q2762585 Q2762585]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|5
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenena_Kirindy_Mitea Valan-javaboarim-pirenena Kirindy Mitea]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1386661 Q1386661]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|6
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenen%27_i_Mananara-Avaratra  Valan-javaboarim-pirenen' i Mananara-Avaratra]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q107426918 Q107426918]
|manatsara wikidata, manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|7
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenen%27_i_Marojejy Valan-javaboarim-pirenen' i Marojejy]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q2485097 Q2485097]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|8
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenen'_ny_Tendrombohitra_Ambre Valan-javaboarim-pirenen' ny Tendrombohitra Ambre]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1968934 Q1968934]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|9
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenena_Nosy_Ve-Androka Valan-javaboarim-pirenena Nosy Ve-Androka]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q65040357 Q65040357]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|10
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenena_Ranomafana Valan-javaboarim-pirenena Ranomafana]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1498242 Q1498242]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|11
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenena_Zahamena Valan-javaboarim-pirenena Zahamena]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q2071200 Q2071200]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|12
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Rabemananjara_Jacques Rabemananjara Jacques]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1374750  Q1374750 ]
| manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|13
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/David_Jaomanoro David Jaomanoro]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q3018152 Q3018152]
|Manatsara ny firafitry ny lahatsoratra ,Manampy infobox
|-
|14
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Hajasoa_Vololona_Picard Hajasoa Vololona Picard]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q47530289 Q47530289]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|15
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Ny_Avana_Ramanantoanina Ny Avana Ramanantoanina]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q18355453 Q18355453]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|16
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Ravoahangy-Andrianavalona_Joseph Ravoahangy-Andrianavalona Joseph]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q31361889 Q31361889]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|17
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Samuel_Ratany Samuel Ratany]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q13109100 Q13109100 ]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|18
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Flavien_Ranaivo Flavien Ranaivo]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q30734741 Q30734741]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|19
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Henri_Rahaingoson Henri Rahaingoson]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q133545315 Q133545315]
|manatsara wikidata, manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|20
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Antoine_de_Padoue_Rahajarizafy Antoine de Padoue Rahajarizafy]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q2856917 Q2856917]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|21
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Rapha%C3%ABl_Louis_Rafiringa Louis Rafiringa ]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1968934 Q1968934]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|22
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Flavien_Ranaivo Flavien Ranaivo]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q3073474 Q3073474]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|23
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Paul_Rapatsalahy Paul Rapatsalahy]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1498242 Q1498242]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|24
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/R%C3%A9gis_Rajemisa_Raolison Rajemisa Raolison]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q3372070 Q3372070]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|25
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/P%C3%A9nombre_Andriampenomanana Pénombre Andriampenomanana ]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q65308222 Q65308222]
|manatsara wikidata, manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|26
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Od%C3%A9am_Rakoto Odeam Rakoto]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q31361879 Q31361879]
|Manatsara ny firafitry ny lahatsoratra ,Manampy infobox
|
|-
|27
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Tsiranana_Philibert Tsialanana Philibert]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q315944 Q315944]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|28
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Ratsimandrava_Richard Ratsimandrava Richard
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q559681 Q559681]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|29
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Fredy_Jaofera Fredy Jaofera]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q13106359 Q13106359]
|manatsara wikidata, manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|30
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Victoire_Rasoamanarivo Victoire Rasoamanarivo ]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q3557035 Q3557035]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|Chirocca77
|-
|31
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Lucien_Botovasoa Lucien Botovasoa]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q30101461 Q30101461]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|32
|[[Gascar Fenosoa]]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q139581352 Q139581352]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra, manatsara ny wikidata,mampiditra infobox
|Mammysou17
|-
|33
|[[Lalatiana]] 
|[[wikidata:Q139581448|Q139581448]]
|mampiditra infobox, manatsara ny wikidata
|
|-
|34
|[[Odéam Rakoto]]
|[[wikidata:Q31361879|Q31361879]]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|35
|[https://mg.wikipedia.org/w/index.php?search=Fara&amp;title=Manokana:Fikarohana&amp;ns0=1 Famadihana]
|[[wikidata:Q1395073|Q1395073]]
|mampiditra loharano
|
|-
|36
|[[Fidelis Justin Rabetsimandranto]]
|[[wikidata:Q139581611|Q139581611]]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|37
|
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|38
|
|
| manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|39
|
|
|Manatsara ny firafitry ny lahatsoratra ,Manampy infobox
|-
|40
|
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|41
|
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|42
|
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|43
|
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|44
|
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|45
|
|
|manatsara wikidata, manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|46
|
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|47
|
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|48
|
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|49
|
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|50
|
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|51
|
|
|manatsara wikidata, manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|52
|
|
|Manatsara ny firafitry ny lahatsoratra ,Manampy infobox
|
|-
|53
|[[Fomban-drazana_malagasy]]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q13106282 Q13106282]
|Mampiditra loharano sy manatsara ny lahatsoratra
|}</text>
      <sha1>b2nyf4k2wk51kaqu9cthhr8ueljjqct</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1136676</id>
      <parentid>1136675</parentid>
      <timestamp>2026-04-28T17:03:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mammysou17</username>
        <id>34685</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>1136676</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8840" sha1="9ve83hob5ji9vyhbgl59wizyqtdk7ua" xml:space="preserve">Lahatsoratra azo alaina tahaka [https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenena_Andohahela Valan-javaboarim-pirenena Andohahela]
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
!N°
!Wikipedia
!wikidata
!asa hatao
!mpandray anjara
|-
|1
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Corridor_Forestier_Bongolava Corridor Forestier Bongolava]
|
|mamorona wikidata,manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|2
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Tahirin-javaboarin%27_ny_Tsingin%27_i_Bemaraha Tahirin-javaboarin' ny Tsingin' i Bemaraha]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1405154 Q1405154]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|3
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenen'_ny_Helodranon'_i_Baly Valan-javaboarim-pirenen' ny Helodranon' i Baly]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1968753 Q1968753]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|4
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenena_Zombitse-Vohibasia Valan-javaboarim-pirenena Zombitse-Vohibasia ]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q2762585 Q2762585]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|5
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenena_Kirindy_Mitea Valan-javaboarim-pirenena Kirindy Mitea]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1386661 Q1386661]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|6
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenen%27_i_Mananara-Avaratra  Valan-javaboarim-pirenen' i Mananara-Avaratra]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q107426918 Q107426918]
|manatsara wikidata, manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|7
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenen%27_i_Marojejy Valan-javaboarim-pirenen' i Marojejy]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q2485097 Q2485097]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|8
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenen'_ny_Tendrombohitra_Ambre Valan-javaboarim-pirenen' ny Tendrombohitra Ambre]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1968934 Q1968934]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|9
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenena_Nosy_Ve-Androka Valan-javaboarim-pirenena Nosy Ve-Androka]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q65040357 Q65040357]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|10
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenena_Ranomafana Valan-javaboarim-pirenena Ranomafana]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1498242 Q1498242]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|11
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenena_Zahamena Valan-javaboarim-pirenena Zahamena]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q2071200 Q2071200]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|12
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Rabemananjara_Jacques Rabemananjara Jacques]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1374750  Q1374750 ]
| manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|13
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/David_Jaomanoro David Jaomanoro]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q3018152 Q3018152]
|Manatsara ny firafitry ny lahatsoratra ,Manampy infobox
|-
|14
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Hajasoa_Vololona_Picard Hajasoa Vololona Picard]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q47530289 Q47530289]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|15
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Ny_Avana_Ramanantoanina Ny Avana Ramanantoanina]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q18355453 Q18355453]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|16
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Ravoahangy-Andrianavalona_Joseph Ravoahangy-Andrianavalona Joseph]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q31361889 Q31361889]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|17
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Samuel_Ratany Samuel Ratany]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q13109100 Q13109100 ]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|18
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Flavien_Ranaivo Flavien Ranaivo]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q30734741 Q30734741]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|19
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Henri_Rahaingoson Henri Rahaingoson]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q133545315 Q133545315]
|manatsara wikidata, manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|20
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Antoine_de_Padoue_Rahajarizafy Antoine de Padoue Rahajarizafy]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q2856917 Q2856917]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|21
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Rapha%C3%ABl_Louis_Rafiringa Louis Rafiringa ]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1968934 Q1968934]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|22
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Flavien_Ranaivo Flavien Ranaivo]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q3073474 Q3073474]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|23
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Paul_Rapatsalahy Paul Rapatsalahy]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1498242 Q1498242]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|24
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/R%C3%A9gis_Rajemisa_Raolison Rajemisa Raolison]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q3372070 Q3372070]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|25
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/P%C3%A9nombre_Andriampenomanana Pénombre Andriampenomanana ]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q65308222 Q65308222]
|manatsara wikidata, manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|26
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Od%C3%A9am_Rakoto Odeam Rakoto]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q31361879 Q31361879]
|Manatsara ny firafitry ny lahatsoratra ,Manampy infobox
|
|-
|27
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Tsiranana_Philibert Tsialanana Philibert]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q315944 Q315944]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|28
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Ratsimandrava_Richard Ratsimandrava Richard
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q559681 Q559681]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|29
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Fredy_Jaofera Fredy Jaofera]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q13106359 Q13106359]
|manatsara wikidata, manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|30
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Victoire_Rasoamanarivo Victoire Rasoamanarivo ]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q3557035 Q3557035]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|Chirocca77
|-
|31
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Lucien_Botovasoa Lucien Botovasoa]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q30101461 Q30101461]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|32
|[[Gascar Fenosoa]]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q139581352 Q139581352]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra, manatsara ny wikidata,mampiditra infobox
|Mammysou17
|-
|33
|[[Lalatiana]] 
|[[wikidata:Q139581448|Q139581448]]
|mampiditra infobox, manatsara ny wikidata
|
|-
|34
|[[Odéam Rakoto]]
|[[wikidata:Q31361879|Q31361879]]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|35
|[https://mg.wikipedia.org/w/index.php?search=Fara&amp;title=Manokana:Fikarohana&amp;ns0=1 Famadihana]
|[[wikidata:Q1395073|Q1395073]]
|mampiditra loharano
|
|-
|36
|[[Fidelis Justin Rabetsimandranto]]
|[[wikidata:Q139581611|Q139581611]]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|37
|[[:fr:Feno_Ralambomanana|Feno Ralambomanana]]
|[[wikidata:Q139568654|Q139568654]]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra
|
|-
|38
|
|
| manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|39
|
|
|Manatsara ny firafitry ny lahatsoratra ,Manampy infobox
|-
|40
|
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|41
|
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|42
|
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|43
|
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|44
|
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|45
|
|
|manatsara wikidata, manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|46
|
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|47
|
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|48
|
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|49
|
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|50
|
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|51
|
|
|manatsara wikidata, manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|52
|
|
|Manatsara ny firafitry ny lahatsoratra ,Manampy infobox
|
|-
|53
|[[Fomban-drazana_malagasy]]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q13106282 Q13106282]
|Mampiditra loharano sy manatsara ny lahatsoratra
|}</text>
      <sha1>9ve83hob5ji9vyhbgl59wizyqtdk7ua</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1136677</id>
      <parentid>1136676</parentid>
      <timestamp>2026-04-28T17:04:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mammysou17</username>
        <id>34685</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>1136677</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8845" sha1="73zh2bplbj7z7086sbk5a3s5zjbvwjx" xml:space="preserve">Lahatsoratra azo alaina tahaka [https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenena_Andohahela Valan-javaboarim-pirenena Andohahela]
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
!N°
!Wikipedia
!wikidata
!asa hatao
!mpandray anjara
|-
|1
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Corridor_Forestier_Bongolava Corridor Forestier Bongolava]
|
|mamorona wikidata,manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|2
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Tahirin-javaboarin%27_ny_Tsingin%27_i_Bemaraha Tahirin-javaboarin' ny Tsingin' i Bemaraha]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1405154 Q1405154]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|3
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenen'_ny_Helodranon'_i_Baly Valan-javaboarim-pirenen' ny Helodranon' i Baly]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1968753 Q1968753]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|4
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenena_Zombitse-Vohibasia Valan-javaboarim-pirenena Zombitse-Vohibasia ]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q2762585 Q2762585]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|5
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenena_Kirindy_Mitea Valan-javaboarim-pirenena Kirindy Mitea]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1386661 Q1386661]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|6
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenen%27_i_Mananara-Avaratra  Valan-javaboarim-pirenen' i Mananara-Avaratra]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q107426918 Q107426918]
|manatsara wikidata, manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|7
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenen%27_i_Marojejy Valan-javaboarim-pirenen' i Marojejy]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q2485097 Q2485097]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|8
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenen'_ny_Tendrombohitra_Ambre Valan-javaboarim-pirenen' ny Tendrombohitra Ambre]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1968934 Q1968934]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|9
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenena_Nosy_Ve-Androka Valan-javaboarim-pirenena Nosy Ve-Androka]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q65040357 Q65040357]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|10
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenena_Ranomafana Valan-javaboarim-pirenena Ranomafana]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1498242 Q1498242]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|11
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenena_Zahamena Valan-javaboarim-pirenena Zahamena]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q2071200 Q2071200]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|12
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Rabemananjara_Jacques Rabemananjara Jacques]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1374750  Q1374750 ]
| manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|13
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/David_Jaomanoro David Jaomanoro]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q3018152 Q3018152]
|Manatsara ny firafitry ny lahatsoratra ,Manampy infobox
|-
|14
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Hajasoa_Vololona_Picard Hajasoa Vololona Picard]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q47530289 Q47530289]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|15
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Ny_Avana_Ramanantoanina Ny Avana Ramanantoanina]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q18355453 Q18355453]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|16
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Ravoahangy-Andrianavalona_Joseph Ravoahangy-Andrianavalona Joseph]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q31361889 Q31361889]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|17
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Samuel_Ratany Samuel Ratany]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q13109100 Q13109100 ]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|18
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Flavien_Ranaivo Flavien Ranaivo]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q30734741 Q30734741]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|19
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Henri_Rahaingoson Henri Rahaingoson]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q133545315 Q133545315]
|manatsara wikidata, manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|20
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Antoine_de_Padoue_Rahajarizafy Antoine de Padoue Rahajarizafy]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q2856917 Q2856917]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|21
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Rapha%C3%ABl_Louis_Rafiringa Louis Rafiringa ]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1968934 Q1968934]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|22
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Flavien_Ranaivo Flavien Ranaivo]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q3073474 Q3073474]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|23
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Paul_Rapatsalahy Paul Rapatsalahy]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1498242 Q1498242]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|24
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/R%C3%A9gis_Rajemisa_Raolison Rajemisa Raolison]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q3372070 Q3372070]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|25
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/P%C3%A9nombre_Andriampenomanana Pénombre Andriampenomanana ]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q65308222 Q65308222]
|manatsara wikidata, manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|26
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Od%C3%A9am_Rakoto Odeam Rakoto]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q31361879 Q31361879]
|Manatsara ny firafitry ny lahatsoratra ,Manampy infobox
|
|-
|27
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Tsiranana_Philibert Tsialanana Philibert]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q315944 Q315944]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|28
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Ratsimandrava_Richard Ratsimandrava Richard
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q559681 Q559681]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|29
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Fredy_Jaofera Fredy Jaofera]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q13106359 Q13106359]
|manatsara wikidata, manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|30
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Victoire_Rasoamanarivo Victoire Rasoamanarivo ]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q3557035 Q3557035]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|Chirocca77
|-
|31
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Lucien_Botovasoa Lucien Botovasoa]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q30101461 Q30101461]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|32
|[[Gascar Fenosoa]]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q139581352 Q139581352]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra, manatsara ny wikidata,mampiditra infobox
|Mammysou17
|-
|33
|[[Lalatiana]] 
|[[wikidata:Q139581448|Q139581448]]
|mampiditra infobox, manatsara ny wikidata
|
|-
|34
|[[Odéam Rakoto]]
|[[wikidata:Q31361879|Q31361879]]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|35
|[https://mg.wikipedia.org/w/index.php?search=Fara&amp;title=Manokana:Fikarohana&amp;ns0=1 Famadihana]
|[[wikidata:Q1395073|Q1395073]]
|mampiditra loharano
|
|-
|36
|[[Fidelis Justin Rabetsimandranto]]
|[[wikidata:Q139581611|Q139581611]]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|37
|[[Fenoherintsoa Ralambomanana|Feno Ralambomanana]]
|[[wikidata:Q139568654|Q139568654]]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra
|
|-
|38
|
|
| manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|39
|
|
|Manatsara ny firafitry ny lahatsoratra ,Manampy infobox
|-
|40
|
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|41
|
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|42
|
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|43
|
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|44
|
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|45
|
|
|manatsara wikidata, manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|46
|
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|47
|
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|48
|
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|49
|
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|50
|
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|51
|
|
|manatsara wikidata, manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|52
|
|
|Manatsara ny firafitry ny lahatsoratra ,Manampy infobox
|
|-
|53
|[[Fomban-drazana_malagasy]]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q13106282 Q13106282]
|Mampiditra loharano sy manatsara ny lahatsoratra
|}</text>
      <sha1>73zh2bplbj7z7086sbk5a3s5zjbvwjx</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1136681</id>
      <parentid>1136677</parentid>
      <timestamp>2026-04-28T17:17:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mammysou17</username>
        <id>34685</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>1136681</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8893" sha1="q610ni7q83ap7fxbvjtqpjs1pe2gw2m" xml:space="preserve">Lahatsoratra azo alaina tahaka [https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenena_Andohahela Valan-javaboarim-pirenena Andohahela]
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
!N°
!Wikipedia
!wikidata
!asa hatao
!mpandray anjara
|-
|1
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Corridor_Forestier_Bongolava Corridor Forestier Bongolava]
|
|mamorona wikidata,manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|2
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Tahirin-javaboarin%27_ny_Tsingin%27_i_Bemaraha Tahirin-javaboarin' ny Tsingin' i Bemaraha]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1405154 Q1405154]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|3
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenen'_ny_Helodranon'_i_Baly Valan-javaboarim-pirenen' ny Helodranon' i Baly]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1968753 Q1968753]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|4
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenena_Zombitse-Vohibasia Valan-javaboarim-pirenena Zombitse-Vohibasia ]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q2762585 Q2762585]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|5
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenena_Kirindy_Mitea Valan-javaboarim-pirenena Kirindy Mitea]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1386661 Q1386661]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|6
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenen%27_i_Mananara-Avaratra  Valan-javaboarim-pirenen' i Mananara-Avaratra]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q107426918 Q107426918]
|manatsara wikidata, manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|7
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenen%27_i_Marojejy Valan-javaboarim-pirenen' i Marojejy]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q2485097 Q2485097]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|8
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenen'_ny_Tendrombohitra_Ambre Valan-javaboarim-pirenen' ny Tendrombohitra Ambre]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1968934 Q1968934]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|9
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenena_Nosy_Ve-Androka Valan-javaboarim-pirenena Nosy Ve-Androka]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q65040357 Q65040357]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|10
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenena_Ranomafana Valan-javaboarim-pirenena Ranomafana]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1498242 Q1498242]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|11
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenena_Zahamena Valan-javaboarim-pirenena Zahamena]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q2071200 Q2071200]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|12
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Rabemananjara_Jacques Rabemananjara Jacques]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1374750  Q1374750 ]
| manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|13
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/David_Jaomanoro David Jaomanoro]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q3018152 Q3018152]
|Manatsara ny firafitry ny lahatsoratra ,Manampy infobox
|-
|14
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Hajasoa_Vololona_Picard Hajasoa Vololona Picard]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q47530289 Q47530289]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|15
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Ny_Avana_Ramanantoanina Ny Avana Ramanantoanina]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q18355453 Q18355453]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|16
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Ravoahangy-Andrianavalona_Joseph Ravoahangy-Andrianavalona Joseph]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q31361889 Q31361889]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|17
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Samuel_Ratany Samuel Ratany]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q13109100 Q13109100 ]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|18
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Flavien_Ranaivo Flavien Ranaivo]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q30734741 Q30734741]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|19
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Henri_Rahaingoson Henri Rahaingoson]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q133545315 Q133545315]
|manatsara wikidata, manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|20
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Antoine_de_Padoue_Rahajarizafy Antoine de Padoue Rahajarizafy]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q2856917 Q2856917]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|21
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Rapha%C3%ABl_Louis_Rafiringa Louis Rafiringa ]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1968934 Q1968934]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|22
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Flavien_Ranaivo Flavien Ranaivo]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q3073474 Q3073474]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|23
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Paul_Rapatsalahy Paul Rapatsalahy]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1498242 Q1498242]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|24
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/R%C3%A9gis_Rajemisa_Raolison Rajemisa Raolison]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q3372070 Q3372070]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|25
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/P%C3%A9nombre_Andriampenomanana Pénombre Andriampenomanana ]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q65308222 Q65308222]
|manatsara wikidata, manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|26
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Od%C3%A9am_Rakoto Odeam Rakoto]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q31361879 Q31361879]
|Manatsara ny firafitry ny lahatsoratra ,Manampy infobox
|
|-
|27
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Tsiranana_Philibert Tsialanana Philibert]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q315944 Q315944]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|28
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Ratsimandrava_Richard Ratsimandrava Richard
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q559681 Q559681]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|29
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Fredy_Jaofera Fredy Jaofera]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q13106359 Q13106359]
|manatsara wikidata, manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|30
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Victoire_Rasoamanarivo Victoire Rasoamanarivo ]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q3557035 Q3557035]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|Chirocca77
|-
|31
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Lucien_Botovasoa Lucien Botovasoa]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q30101461 Q30101461]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|32
|[[Gascar Fenosoa]]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q139581352 Q139581352]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra, manatsara ny wikidata,mampiditra infobox
|Mammysou17
|-
|33
|[[Lalatiana]] 
|[[wikidata:Q139581448|Q139581448]]
|mampiditra infobox, manatsara ny wikidata
|
|-
|34
|[[Odéam Rakoto]]
|[[wikidata:Q31361879|Q31361879]]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|35
|[https://mg.wikipedia.org/w/index.php?search=Fara&amp;title=Manokana:Fikarohana&amp;ns0=1 Famadihana]
|[[wikidata:Q1395073|Q1395073]]
|mampiditra loharano
|
|-
|36
|[[Fidelis Justin Rabetsimandranto]]
|[[wikidata:Q139581611|Q139581611]]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|37
|[[Fenoherintsoa Ralambomanana|Feno Ralambomanana]]
|[[wikidata:Q139568654|Q139568654]]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra
|
|-
|38
|[[Victor Ramahatra]]
|[[wikidata:Q330965|Q330965]]
| manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|39
|
|
|Manatsara ny firafitry ny lahatsoratra ,Manampy infobox
|-
|40
|
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|41
|
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|42
|
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|43
|
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|44
|
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|45
|
|
|manatsara wikidata, manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|46
|
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|47
|
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|48
|
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|49
|
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|50
|
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|51
|
|
|manatsara wikidata, manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|52
|
|
|Manatsara ny firafitry ny lahatsoratra ,Manampy infobox
|
|-
|53
|[[Fomban-drazana_malagasy]]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q13106282 Q13106282]
|Mampiditra loharano sy manatsara ny lahatsoratra
|}</text>
      <sha1>q610ni7q83ap7fxbvjtqpjs1pe2gw2m</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1136682</id>
      <parentid>1136681</parentid>
      <timestamp>2026-04-28T17:22:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mammysou17</username>
        <id>34685</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>1136682</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8917" sha1="e89d7v6z2jqdkpyvjee7s4e1acrphy7" xml:space="preserve">Lahatsoratra azo alaina tahaka [https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenena_Andohahela Valan-javaboarim-pirenena Andohahela]
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
!N°
!Wikipedia
!wikidata
!asa hatao
!mpandray anjara
|-
|1
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Corridor_Forestier_Bongolava Corridor Forestier Bongolava]
|
|mamorona wikidata,manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|2
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Tahirin-javaboarin%27_ny_Tsingin%27_i_Bemaraha Tahirin-javaboarin' ny Tsingin' i Bemaraha]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1405154 Q1405154]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|3
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenen'_ny_Helodranon'_i_Baly Valan-javaboarim-pirenen' ny Helodranon' i Baly]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1968753 Q1968753]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|4
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenena_Zombitse-Vohibasia Valan-javaboarim-pirenena Zombitse-Vohibasia ]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q2762585 Q2762585]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|5
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenena_Kirindy_Mitea Valan-javaboarim-pirenena Kirindy Mitea]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1386661 Q1386661]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|6
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenen%27_i_Mananara-Avaratra  Valan-javaboarim-pirenen' i Mananara-Avaratra]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q107426918 Q107426918]
|manatsara wikidata, manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|7
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenen%27_i_Marojejy Valan-javaboarim-pirenen' i Marojejy]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q2485097 Q2485097]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|8
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenen'_ny_Tendrombohitra_Ambre Valan-javaboarim-pirenen' ny Tendrombohitra Ambre]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1968934 Q1968934]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|9
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenena_Nosy_Ve-Androka Valan-javaboarim-pirenena Nosy Ve-Androka]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q65040357 Q65040357]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|10
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenena_Ranomafana Valan-javaboarim-pirenena Ranomafana]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1498242 Q1498242]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|11
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenena_Zahamena Valan-javaboarim-pirenena Zahamena]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q2071200 Q2071200]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|12
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Rabemananjara_Jacques Rabemananjara Jacques]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1374750  Q1374750 ]
| manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|13
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/David_Jaomanoro David Jaomanoro]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q3018152 Q3018152]
|Manatsara ny firafitry ny lahatsoratra ,Manampy infobox
|-
|14
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Hajasoa_Vololona_Picard Hajasoa Vololona Picard]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q47530289 Q47530289]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|15
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Ny_Avana_Ramanantoanina Ny Avana Ramanantoanina]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q18355453 Q18355453]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|16
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Ravoahangy-Andrianavalona_Joseph Ravoahangy-Andrianavalona Joseph]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q31361889 Q31361889]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|17
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Samuel_Ratany Samuel Ratany]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q13109100 Q13109100 ]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|18
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Flavien_Ranaivo Flavien Ranaivo]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q30734741 Q30734741]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|19
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Henri_Rahaingoson Henri Rahaingoson]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q133545315 Q133545315]
|manatsara wikidata, manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|20
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Antoine_de_Padoue_Rahajarizafy Antoine de Padoue Rahajarizafy]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q2856917 Q2856917]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|21
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Rapha%C3%ABl_Louis_Rafiringa Louis Rafiringa ]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1968934 Q1968934]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|22
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Flavien_Ranaivo Flavien Ranaivo]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q3073474 Q3073474]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|23
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Paul_Rapatsalahy Paul Rapatsalahy]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1498242 Q1498242]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|24
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/R%C3%A9gis_Rajemisa_Raolison Rajemisa Raolison]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q3372070 Q3372070]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|25
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/P%C3%A9nombre_Andriampenomanana Pénombre Andriampenomanana ]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q65308222 Q65308222]
|manatsara wikidata, manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|26
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Od%C3%A9am_Rakoto Odeam Rakoto]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q31361879 Q31361879]
|Manatsara ny firafitry ny lahatsoratra ,Manampy infobox
|
|-
|27
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Tsiranana_Philibert Tsialanana Philibert]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q315944 Q315944]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|28
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Ratsimandrava_Richard Ratsimandrava Richard
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q559681 Q559681]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|29
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Fredy_Jaofera Fredy Jaofera]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q13106359 Q13106359]
|manatsara wikidata, manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|30
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Victoire_Rasoamanarivo Victoire Rasoamanarivo ]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q3557035 Q3557035]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|Chirocca77
|-
|31
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Lucien_Botovasoa Lucien Botovasoa]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q30101461 Q30101461]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|32
|[[Gascar Fenosoa]]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q139581352 Q139581352]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra, manatsara ny wikidata,mampiditra infobox
|Mammysou17
|-
|33
|[[Lalatiana]] 
|[[wikidata:Q139581448|Q139581448]]
|mampiditra infobox, manatsara ny wikidata
|
|-
|34
|[[Odéam Rakoto]]
|[[wikidata:Q31361879|Q31361879]]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|35
|[https://mg.wikipedia.org/w/index.php?search=Fara&amp;title=Manokana:Fikarohana&amp;ns0=1 Famadihana]
|[[wikidata:Q1395073|Q1395073]]
|mampiditra loharano
|
|-
|36
|[[Fidelis Justin Rabetsimandranto]]
|[[wikidata:Q139581611|Q139581611]]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|37
|[[Fenoherintsoa Ralambomanana|Feno Ralambomanana]]
|[[wikidata:Q139568654|Q139568654]]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra
|
|-
|38
|[[Victor Ramahatra]]
|[[wikidata:Q330965|Q330965]]
| manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|39
|[[Guy Willy Razanamasy]]
|
|Manatsara ny firafitry ny lahatsoratra ,Manampy infobox
|-
|40
|
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|41
|
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|42
|
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|43
|
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|44
|
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|45
|
|
|manatsara wikidata, manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|46
|
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|47
|
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|48
|
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|49
|
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|50
|
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|51
|
|
|manatsara wikidata, manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|52
|
|
|Manatsara ny firafitry ny lahatsoratra ,Manampy infobox
|
|-
|53
|[[Fomban-drazana_malagasy]]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q13106282 Q13106282]
|Mampiditra loharano sy manatsara ny lahatsoratra
|}</text>
      <sha1>e89d7v6z2jqdkpyvjee7s4e1acrphy7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1136683</id>
      <parentid>1136682</parentid>
      <timestamp>2026-04-28T17:23:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mammysou17</username>
        <id>34685</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>1136683</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8945" sha1="laceuv375o5ibtwckle9ri6i4e7qly8" xml:space="preserve">Lahatsoratra azo alaina tahaka [https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenena_Andohahela Valan-javaboarim-pirenena Andohahela]
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
!N°
!Wikipedia
!wikidata
!asa hatao
!mpandray anjara
|-
|1
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Corridor_Forestier_Bongolava Corridor Forestier Bongolava]
|
|mamorona wikidata,manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|2
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Tahirin-javaboarin%27_ny_Tsingin%27_i_Bemaraha Tahirin-javaboarin' ny Tsingin' i Bemaraha]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1405154 Q1405154]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|3
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenen'_ny_Helodranon'_i_Baly Valan-javaboarim-pirenen' ny Helodranon' i Baly]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1968753 Q1968753]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|4
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenena_Zombitse-Vohibasia Valan-javaboarim-pirenena Zombitse-Vohibasia ]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q2762585 Q2762585]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|5
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenena_Kirindy_Mitea Valan-javaboarim-pirenena Kirindy Mitea]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1386661 Q1386661]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|6
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenen%27_i_Mananara-Avaratra  Valan-javaboarim-pirenen' i Mananara-Avaratra]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q107426918 Q107426918]
|manatsara wikidata, manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|7
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenen%27_i_Marojejy Valan-javaboarim-pirenen' i Marojejy]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q2485097 Q2485097]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|8
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenen'_ny_Tendrombohitra_Ambre Valan-javaboarim-pirenen' ny Tendrombohitra Ambre]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1968934 Q1968934]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|9
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenena_Nosy_Ve-Androka Valan-javaboarim-pirenena Nosy Ve-Androka]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q65040357 Q65040357]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|10
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenena_Ranomafana Valan-javaboarim-pirenena Ranomafana]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1498242 Q1498242]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|11
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenena_Zahamena Valan-javaboarim-pirenena Zahamena]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q2071200 Q2071200]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|12
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Rabemananjara_Jacques Rabemananjara Jacques]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1374750  Q1374750 ]
| manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|13
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/David_Jaomanoro David Jaomanoro]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q3018152 Q3018152]
|Manatsara ny firafitry ny lahatsoratra ,Manampy infobox
|-
|14
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Hajasoa_Vololona_Picard Hajasoa Vololona Picard]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q47530289 Q47530289]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|15
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Ny_Avana_Ramanantoanina Ny Avana Ramanantoanina]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q18355453 Q18355453]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|16
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Ravoahangy-Andrianavalona_Joseph Ravoahangy-Andrianavalona Joseph]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q31361889 Q31361889]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|17
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Samuel_Ratany Samuel Ratany]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q13109100 Q13109100 ]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|18
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Flavien_Ranaivo Flavien Ranaivo]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q30734741 Q30734741]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|19
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Henri_Rahaingoson Henri Rahaingoson]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q133545315 Q133545315]
|manatsara wikidata, manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|20
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Antoine_de_Padoue_Rahajarizafy Antoine de Padoue Rahajarizafy]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q2856917 Q2856917]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|21
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Rapha%C3%ABl_Louis_Rafiringa Louis Rafiringa ]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1968934 Q1968934]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|22
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Flavien_Ranaivo Flavien Ranaivo]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q3073474 Q3073474]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|23
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Paul_Rapatsalahy Paul Rapatsalahy]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1498242 Q1498242]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|24
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/R%C3%A9gis_Rajemisa_Raolison Rajemisa Raolison]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q3372070 Q3372070]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|25
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/P%C3%A9nombre_Andriampenomanana Pénombre Andriampenomanana ]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q65308222 Q65308222]
|manatsara wikidata, manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|26
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Od%C3%A9am_Rakoto Odeam Rakoto]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q31361879 Q31361879]
|Manatsara ny firafitry ny lahatsoratra ,Manampy infobox
|
|-
|27
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Tsiranana_Philibert Tsialanana Philibert]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q315944 Q315944]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|28
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Ratsimandrava_Richard Ratsimandrava Richard
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q559681 Q559681]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|29
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Fredy_Jaofera Fredy Jaofera]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q13106359 Q13106359]
|manatsara wikidata, manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|30
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Victoire_Rasoamanarivo Victoire Rasoamanarivo ]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q3557035 Q3557035]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|Chirocca77
|-
|31
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Lucien_Botovasoa Lucien Botovasoa]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q30101461 Q30101461]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|32
|[[Gascar Fenosoa]]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q139581352 Q139581352]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra, manatsara ny wikidata,mampiditra infobox
|Mammysou17
|-
|33
|[[Lalatiana]] 
|[[wikidata:Q139581448|Q139581448]]
|mampiditra infobox, manatsara ny wikidata
|
|-
|34
|[[Odéam Rakoto]]
|[[wikidata:Q31361879|Q31361879]]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|35
|[https://mg.wikipedia.org/w/index.php?search=Fara&amp;title=Manokana:Fikarohana&amp;ns0=1 Famadihana]
|[[wikidata:Q1395073|Q1395073]]
|mampiditra loharano
|
|-
|36
|[[Fidelis Justin Rabetsimandranto]]
|[[wikidata:Q139581611|Q139581611]]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|37
|[[Fenoherintsoa Ralambomanana|Feno Ralambomanana]]
|[[wikidata:Q139568654|Q139568654]]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra
|
|-
|38
|[[Victor Ramahatra]]
|[[wikidata:Q330965|Q330965]]
| manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|39
|[[Guy Willy Razanamasy]]
|[[wikidata:Q304179|Q304179]]
|Manatsara ny firafitry ny lahatsoratra ,Manampy infobox
|-
|40
|
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|41
|
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|42
|
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|43
|
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|44
|
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|45
|
|
|manatsara wikidata, manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|46
|
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|47
|
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|48
|
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|49
|
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|50
|
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|51
|
|
|manatsara wikidata, manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|52
|
|
|Manatsara ny firafitry ny lahatsoratra ,Manampy infobox
|
|-
|53
|[[Fomban-drazana_malagasy]]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q13106282 Q13106282]
|Mampiditra loharano sy manatsara ny lahatsoratra
|}</text>
      <sha1>laceuv375o5ibtwckle9ri6i4e7qly8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1136684</id>
      <parentid>1136683</parentid>
      <timestamp>2026-04-28T17:25:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mammysou17</username>
        <id>34685</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>1136684</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9000" sha1="95cm2hpza5dcxmlm7fkfhimatzg2qv6" xml:space="preserve">Lahatsoratra azo alaina tahaka [https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenena_Andohahela Valan-javaboarim-pirenena Andohahela]
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
!N°
!Wikipedia
!wikidata
!asa hatao
!mpandray anjara
|-
|1
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Corridor_Forestier_Bongolava Corridor Forestier Bongolava]
|
|mamorona wikidata,manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|2
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Tahirin-javaboarin%27_ny_Tsingin%27_i_Bemaraha Tahirin-javaboarin' ny Tsingin' i Bemaraha]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1405154 Q1405154]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|3
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenen'_ny_Helodranon'_i_Baly Valan-javaboarim-pirenen' ny Helodranon' i Baly]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1968753 Q1968753]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|4
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenena_Zombitse-Vohibasia Valan-javaboarim-pirenena Zombitse-Vohibasia ]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q2762585 Q2762585]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|5
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenena_Kirindy_Mitea Valan-javaboarim-pirenena Kirindy Mitea]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1386661 Q1386661]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|6
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenen%27_i_Mananara-Avaratra  Valan-javaboarim-pirenen' i Mananara-Avaratra]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q107426918 Q107426918]
|manatsara wikidata, manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|7
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenen%27_i_Marojejy Valan-javaboarim-pirenen' i Marojejy]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q2485097 Q2485097]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|8
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenen'_ny_Tendrombohitra_Ambre Valan-javaboarim-pirenen' ny Tendrombohitra Ambre]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1968934 Q1968934]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|9
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenena_Nosy_Ve-Androka Valan-javaboarim-pirenena Nosy Ve-Androka]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q65040357 Q65040357]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|10
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenena_Ranomafana Valan-javaboarim-pirenena Ranomafana]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1498242 Q1498242]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|11
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenena_Zahamena Valan-javaboarim-pirenena Zahamena]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q2071200 Q2071200]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|12
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Rabemananjara_Jacques Rabemananjara Jacques]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1374750  Q1374750 ]
| manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|13
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/David_Jaomanoro David Jaomanoro]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q3018152 Q3018152]
|Manatsara ny firafitry ny lahatsoratra ,Manampy infobox
|-
|14
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Hajasoa_Vololona_Picard Hajasoa Vololona Picard]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q47530289 Q47530289]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|15
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Ny_Avana_Ramanantoanina Ny Avana Ramanantoanina]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q18355453 Q18355453]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|16
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Ravoahangy-Andrianavalona_Joseph Ravoahangy-Andrianavalona Joseph]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q31361889 Q31361889]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|17
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Samuel_Ratany Samuel Ratany]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q13109100 Q13109100 ]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|18
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Flavien_Ranaivo Flavien Ranaivo]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q30734741 Q30734741]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|19
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Henri_Rahaingoson Henri Rahaingoson]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q133545315 Q133545315]
|manatsara wikidata, manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|20
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Antoine_de_Padoue_Rahajarizafy Antoine de Padoue Rahajarizafy]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q2856917 Q2856917]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|21
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Rapha%C3%ABl_Louis_Rafiringa Louis Rafiringa ]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1968934 Q1968934]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|22
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Flavien_Ranaivo Flavien Ranaivo]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q3073474 Q3073474]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|23
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Paul_Rapatsalahy Paul Rapatsalahy]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1498242 Q1498242]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|24
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/R%C3%A9gis_Rajemisa_Raolison Rajemisa Raolison]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q3372070 Q3372070]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|25
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/P%C3%A9nombre_Andriampenomanana Pénombre Andriampenomanana ]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q65308222 Q65308222]
|manatsara wikidata, manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|26
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Od%C3%A9am_Rakoto Odeam Rakoto]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q31361879 Q31361879]
|Manatsara ny firafitry ny lahatsoratra ,Manampy infobox
|
|-
|27
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Tsiranana_Philibert Tsialanana Philibert]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q315944 Q315944]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|28
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Ratsimandrava_Richard Ratsimandrava Richard
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q559681 Q559681]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|29
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Fredy_Jaofera Fredy Jaofera]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q13106359 Q13106359]
|manatsara wikidata, manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|30
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Victoire_Rasoamanarivo Victoire Rasoamanarivo ]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q3557035 Q3557035]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|Chirocca77
|-
|31
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Lucien_Botovasoa Lucien Botovasoa]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q30101461 Q30101461]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|32
|[[Gascar Fenosoa]]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q139581352 Q139581352]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra, manatsara ny wikidata,mampiditra infobox
|Mammysou17
|-
|33
|[[Lalatiana]] 
|[[wikidata:Q139581448|Q139581448]]
|mampiditra infobox, manatsara ny wikidata
|
|-
|34
|[[Odéam Rakoto]]
|[[wikidata:Q31361879|Q31361879]]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|35
|[https://mg.wikipedia.org/w/index.php?search=Fara&amp;title=Manokana:Fikarohana&amp;ns0=1 Famadihana]
|[[wikidata:Q1395073|Q1395073]]
|mampiditra loharano
|
|-
|36
|[[Fidelis Justin Rabetsimandranto]]
|[[wikidata:Q139581611|Q139581611]]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|37
|[[Fenoherintsoa Ralambomanana|Feno Ralambomanana]]
|[[wikidata:Q139568654|Q139568654]]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra
|
|-
|38
|[[Victor Ramahatra]]
|[[wikidata:Q330965|Q330965]]
| manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|39
|[[Guy Willy Razanamasy]]
|[[wikidata:Q304179|Q304179]]
|Manatsara ny firafitry ny lahatsoratra ,Manampy infobox
|-
|40
|[[Emmanuel Rakotovahiny]]
|[[wikidata:Q3052852|Q3052852]]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|41
|
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|42
|
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|43
|
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|44
|
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|45
|
|
|manatsara wikidata, manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|46
|
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|47
|
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|48
|
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|49
|
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|50
|
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|51
|
|
|manatsara wikidata, manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|52
|
|
|Manatsara ny firafitry ny lahatsoratra ,Manampy infobox
|
|-
|53
|[[Fomban-drazana_malagasy]]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q13106282 Q13106282]
|Mampiditra loharano sy manatsara ny lahatsoratra
|}</text>
      <sha1>95cm2hpza5dcxmlm7fkfhimatzg2qv6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1136685</id>
      <parentid>1136684</parentid>
      <timestamp>2026-04-28T17:29:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mammysou17</username>
        <id>34685</id>
      </contributor>
      <origin>1136685</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9021" sha1="cs3irmk6e7ixvsb1n7vpt5fbf5vwbrb" xml:space="preserve">Lahatsoratra azo alaina tahaka [https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenena_Andohahela Valan-javaboarim-pirenena Andohahela]
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
!N°
!Wikipedia
!wikidata
!asa hatao
!mpandray anjara
|-
|1
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Corridor_Forestier_Bongolava Corridor Forestier Bongolava]
|
|mamorona wikidata,manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|2
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Tahirin-javaboarin%27_ny_Tsingin%27_i_Bemaraha Tahirin-javaboarin' ny Tsingin' i Bemaraha]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1405154 Q1405154]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|3
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenen'_ny_Helodranon'_i_Baly Valan-javaboarim-pirenen' ny Helodranon' i Baly]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1968753 Q1968753]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|4
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenena_Zombitse-Vohibasia Valan-javaboarim-pirenena Zombitse-Vohibasia ]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q2762585 Q2762585]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|5
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenena_Kirindy_Mitea Valan-javaboarim-pirenena Kirindy Mitea]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1386661 Q1386661]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|6
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenen%27_i_Mananara-Avaratra  Valan-javaboarim-pirenen' i Mananara-Avaratra]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q107426918 Q107426918]
|manatsara wikidata, manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|7
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenen%27_i_Marojejy Valan-javaboarim-pirenen' i Marojejy]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q2485097 Q2485097]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|8
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenen'_ny_Tendrombohitra_Ambre Valan-javaboarim-pirenen' ny Tendrombohitra Ambre]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1968934 Q1968934]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|9
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenena_Nosy_Ve-Androka Valan-javaboarim-pirenena Nosy Ve-Androka]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q65040357 Q65040357]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|10
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenena_Ranomafana Valan-javaboarim-pirenena Ranomafana]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1498242 Q1498242]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|11
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenena_Zahamena Valan-javaboarim-pirenena Zahamena]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q2071200 Q2071200]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|12
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Rabemananjara_Jacques Rabemananjara Jacques]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1374750  Q1374750 ]
| manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|13
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/David_Jaomanoro David Jaomanoro]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q3018152 Q3018152]
|Manatsara ny firafitry ny lahatsoratra ,Manampy infobox
|-
|14
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Hajasoa_Vololona_Picard Hajasoa Vololona Picard]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q47530289 Q47530289]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|15
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Ny_Avana_Ramanantoanina Ny Avana Ramanantoanina]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q18355453 Q18355453]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|16
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Ravoahangy-Andrianavalona_Joseph Ravoahangy-Andrianavalona Joseph]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q31361889 Q31361889]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|17
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Samuel_Ratany Samuel Ratany]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q13109100 Q13109100 ]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|18
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Flavien_Ranaivo Flavien Ranaivo]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q30734741 Q30734741]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|19
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Henri_Rahaingoson Henri Rahaingoson]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q133545315 Q133545315]
|manatsara wikidata, manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|20
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Antoine_de_Padoue_Rahajarizafy Antoine de Padoue Rahajarizafy]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q2856917 Q2856917]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|21
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Rapha%C3%ABl_Louis_Rafiringa Louis Rafiringa ]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1968934 Q1968934]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|22
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Flavien_Ranaivo Flavien Ranaivo]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q3073474 Q3073474]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|23
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Paul_Rapatsalahy Paul Rapatsalahy]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1498242 Q1498242]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|24
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/R%C3%A9gis_Rajemisa_Raolison Rajemisa Raolison]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q3372070 Q3372070]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|25
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/P%C3%A9nombre_Andriampenomanana Pénombre Andriampenomanana ]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q65308222 Q65308222]
|manatsara wikidata, manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|26
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Od%C3%A9am_Rakoto Odeam Rakoto]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q31361879 Q31361879]
|Manatsara ny firafitry ny lahatsoratra ,Manampy infobox
|
|-
|27
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Tsiranana_Philibert Tsialanana Philibert]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q315944 Q315944]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|28
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Ratsimandrava_Richard Ratsimandrava Richard
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q559681 Q559681]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|29
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Fredy_Jaofera Fredy Jaofera]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q13106359 Q13106359]
|manatsara wikidata, manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|30
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Victoire_Rasoamanarivo Victoire Rasoamanarivo ]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q3557035 Q3557035]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|Chirocca77
|-
|31
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Lucien_Botovasoa Lucien Botovasoa]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q30101461 Q30101461]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|32
|[[Gascar Fenosoa]]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q139581352 Q139581352]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra, manatsara ny wikidata,mampiditra infobox
|Mammysou17
|-
|33
|[[Lalatiana]] 
|[[wikidata:Q139581448|Q139581448]]
|mampiditra infobox, manatsara ny wikidata
|
|-
|34
|[[Odéam Rakoto]]
|[[wikidata:Q31361879|Q31361879]]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|35
|[https://mg.wikipedia.org/w/index.php?search=Fara&amp;title=Manokana:Fikarohana&amp;ns0=1 Famadihana]
|[[wikidata:Q1395073|Q1395073]]
|mampiditra loharano
|
|-
|36
|[[Fidelis Justin Rabetsimandranto]]
|[[wikidata:Q139581611|Q139581611]]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|37
|[[Fenoherintsoa Ralambomanana|Feno Ralambomanana]]
|[[wikidata:Q139568654|Q139568654]]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra
|
|-
|38
|[[Victor Ramahatra]]
|[[wikidata:Q330965|Q330965]]
| manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|39
|[[Guy Willy Razanamasy]]
|[[wikidata:Q304179|Q304179]]
|Manatsara ny firafitry ny lahatsoratra ,Manampy infobox
|-
|40
|[[Emmanuel Rakotovahiny]]
|[[wikidata:Q3052852|Q3052852]]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|41
|[[Eugène Mangalaza]]
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|42
|
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|43
|
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|44
|
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|45
|
|
|manatsara wikidata, manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|46
|
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|47
|
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|48
|
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|49
|
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|50
|
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|51
|
|
|manatsara wikidata, manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|52
|
|
|Manatsara ny firafitry ny lahatsoratra ,Manampy infobox
|
|-
|53
|[[Fomban-drazana_malagasy]]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q13106282 Q13106282]
|Mampiditra loharano sy manatsara ny lahatsoratra
|}</text>
      <sha1>cs3irmk6e7ixvsb1n7vpt5fbf5vwbrb</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1136686</id>
      <parentid>1136685</parentid>
      <timestamp>2026-04-28T17:30:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mammysou17</username>
        <id>34685</id>
      </contributor>
      <origin>1136686</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9016" sha1="4wkb555mru3ykaxo6y8tpamb4frg387" xml:space="preserve">Lahatsoratra azo alaina tahaka [https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenena_Andohahela Valan-javaboarim-pirenena Andohahela]
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
!N°
!Wikipedia
!wikidata
!asa hatao
!mpandray anjara
|-
|1
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Corridor_Forestier_Bongolava Corridor Forestier Bongolava]
|
|mamorona wikidata,manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|2
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Tahirin-javaboarin%27_ny_Tsingin%27_i_Bemaraha Tahirin-javaboarin' ny Tsingin' i Bemaraha]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1405154 Q1405154]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|3
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenen'_ny_Helodranon'_i_Baly Valan-javaboarim-pirenen' ny Helodranon' i Baly]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1968753 Q1968753]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|4
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenena_Zombitse-Vohibasia Valan-javaboarim-pirenena Zombitse-Vohibasia ]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q2762585 Q2762585]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|5
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenena_Kirindy_Mitea Valan-javaboarim-pirenena Kirindy Mitea]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1386661 Q1386661]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|6
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenen%27_i_Mananara-Avaratra  Valan-javaboarim-pirenen' i Mananara-Avaratra]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q107426918 Q107426918]
|manatsara wikidata, manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|7
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenen%27_i_Marojejy Valan-javaboarim-pirenen' i Marojejy]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q2485097 Q2485097]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|8
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenen'_ny_Tendrombohitra_Ambre Valan-javaboarim-pirenen' ny Tendrombohitra Ambre]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1968934 Q1968934]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|9
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenena_Nosy_Ve-Androka Valan-javaboarim-pirenena Nosy Ve-Androka]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q65040357 Q65040357]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|10
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenena_Ranomafana Valan-javaboarim-pirenena Ranomafana]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1498242 Q1498242]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|11
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenena_Zahamena Valan-javaboarim-pirenena Zahamena]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q2071200 Q2071200]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|12
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Rabemananjara_Jacques Rabemananjara Jacques]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1374750  Q1374750 ]
| manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|13
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/David_Jaomanoro David Jaomanoro]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q3018152 Q3018152]
|Manatsara ny firafitry ny lahatsoratra ,Manampy infobox
|-
|14
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Hajasoa_Vololona_Picard Hajasoa Vololona Picard]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q47530289 Q47530289]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|15
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Ny_Avana_Ramanantoanina Ny Avana Ramanantoanina]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q18355453 Q18355453]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|16
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Ravoahangy-Andrianavalona_Joseph Ravoahangy-Andrianavalona Joseph]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q31361889 Q31361889]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|17
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Samuel_Ratany Samuel Ratany]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q13109100 Q13109100 ]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|18
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Flavien_Ranaivo Flavien Ranaivo]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q30734741 Q30734741]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|19
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Henri_Rahaingoson Henri Rahaingoson]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q133545315 Q133545315]
|manatsara wikidata, manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|20
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Antoine_de_Padoue_Rahajarizafy Antoine de Padoue Rahajarizafy]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q2856917 Q2856917]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|21
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Rapha%C3%ABl_Louis_Rafiringa Louis Rafiringa ]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1968934 Q1968934]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|22
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Flavien_Ranaivo Flavien Ranaivo]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q3073474 Q3073474]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|23
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Paul_Rapatsalahy Paul Rapatsalahy]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1498242 Q1498242]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|24
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/R%C3%A9gis_Rajemisa_Raolison Rajemisa Raolison]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q3372070 Q3372070]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|25
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/P%C3%A9nombre_Andriampenomanana Pénombre Andriampenomanana ]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q65308222 Q65308222]
|manatsara wikidata, manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|26
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Od%C3%A9am_Rakoto Odeam Rakoto]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q31361879 Q31361879]
|Manatsara ny firafitry ny lahatsoratra ,Manampy infobox
|
|-
|27
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Tsiranana_Philibert Tsialanana Philibert]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q315944 Q315944]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|28
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Ratsimandrava_Richard Ratsimandrava Richard
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q559681 Q559681]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|29
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Fredy_Jaofera Fredy Jaofera]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q13106359 Q13106359]
|manatsara wikidata, manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|30
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Victoire_Rasoamanarivo Victoire Rasoamanarivo ]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q3557035 Q3557035]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|Chirocca77
|-
|31
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Lucien_Botovasoa Lucien Botovasoa]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q30101461 Q30101461]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|32
|[[Gascar Fenosoa]]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q139581352 Q139581352]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra, manatsara ny wikidata,mampiditra infobox
|Mammysou17
|-
|33
|[[Lalatiana]] 
|[[wikidata:Q139581448|Q139581448]]
|mampiditra infobox, manatsara ny wikidata
|
|-
|34
|[[Odéam Rakoto]]
|[[wikidata:Q31361879|Q31361879]]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|35
|[https://mg.wikipedia.org/w/index.php?search=Fara&amp;title=Manokana:Fikarohana&amp;ns0=1 Famadihana]
|[[wikidata:Q1395073|Q1395073]]
|mampiditra loharano
|
|-
|36
|[[Fidelis Justin Rabetsimandranto]]
|[[wikidata:Q139581611|Q139581611]]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|37
|[[Fenoherintsoa Ralambomanana|Feno Ralambomanana]]
|[[wikidata:Q139568654|Q139568654]]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra
|
|-
|38
|[[Victor Ramahatra]]
|[[wikidata:Q330965|Q330965]]
| manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|39
|[[Guy Willy Razanamasy]]
|[[wikidata:Q304179|Q304179]]
|Manatsara ny firafitry ny lahatsoratra ,Manampy infobox
|-
|40
|[[Emmanuel Rakotovahiny]]
|[[wikidata:Q3052852|Q3052852]]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|41
|[[Eugène Mangalaza]]
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|42
|[[Monja Roindefo]]
|
|mampiditra rohy,mampiditra infobox
|
|-
|43
|
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|44
|
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|45
|
|
|manatsara wikidata, manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|46
|
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|47
|
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|48
|
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|49
|
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|50
|
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|51
|
|
|manatsara wikidata, manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|52
|
|
|Manatsara ny firafitry ny lahatsoratra ,Manampy infobox
|
|-
|53
|[[Fomban-drazana_malagasy]]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q13106282 Q13106282]
|Mampiditra loharano sy manatsara ny lahatsoratra
|}</text>
      <sha1>4wkb555mru3ykaxo6y8tpamb4frg387</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1136688</id>
      <parentid>1136686</parentid>
      <timestamp>2026-04-28T17:31:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mammysou17</username>
        <id>34685</id>
      </contributor>
      <origin>1136688</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9046" sha1="46pqaxfp9x3dgsj9yam1evqx01z7560" xml:space="preserve">Lahatsoratra azo alaina tahaka [https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenena_Andohahela Valan-javaboarim-pirenena Andohahela]
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
!N°
!Wikipedia
!wikidata
!asa hatao
!mpandray anjara
|-
|1
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Corridor_Forestier_Bongolava Corridor Forestier Bongolava]
|
|mamorona wikidata,manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|2
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Tahirin-javaboarin%27_ny_Tsingin%27_i_Bemaraha Tahirin-javaboarin' ny Tsingin' i Bemaraha]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1405154 Q1405154]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|3
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenen'_ny_Helodranon'_i_Baly Valan-javaboarim-pirenen' ny Helodranon' i Baly]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1968753 Q1968753]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|4
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenena_Zombitse-Vohibasia Valan-javaboarim-pirenena Zombitse-Vohibasia ]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q2762585 Q2762585]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|5
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenena_Kirindy_Mitea Valan-javaboarim-pirenena Kirindy Mitea]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1386661 Q1386661]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|6
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenen%27_i_Mananara-Avaratra  Valan-javaboarim-pirenen' i Mananara-Avaratra]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q107426918 Q107426918]
|manatsara wikidata, manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|7
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenen%27_i_Marojejy Valan-javaboarim-pirenen' i Marojejy]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q2485097 Q2485097]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|8
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenen'_ny_Tendrombohitra_Ambre Valan-javaboarim-pirenen' ny Tendrombohitra Ambre]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1968934 Q1968934]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|9
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenena_Nosy_Ve-Androka Valan-javaboarim-pirenena Nosy Ve-Androka]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q65040357 Q65040357]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|10
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenena_Ranomafana Valan-javaboarim-pirenena Ranomafana]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1498242 Q1498242]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|11
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenena_Zahamena Valan-javaboarim-pirenena Zahamena]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q2071200 Q2071200]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|12
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Rabemananjara_Jacques Rabemananjara Jacques]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1374750  Q1374750 ]
| manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|13
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/David_Jaomanoro David Jaomanoro]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q3018152 Q3018152]
|Manatsara ny firafitry ny lahatsoratra ,Manampy infobox
|-
|14
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Hajasoa_Vololona_Picard Hajasoa Vololona Picard]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q47530289 Q47530289]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|15
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Ny_Avana_Ramanantoanina Ny Avana Ramanantoanina]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q18355453 Q18355453]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|16
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Ravoahangy-Andrianavalona_Joseph Ravoahangy-Andrianavalona Joseph]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q31361889 Q31361889]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|17
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Samuel_Ratany Samuel Ratany]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q13109100 Q13109100 ]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|18
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Flavien_Ranaivo Flavien Ranaivo]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q30734741 Q30734741]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|19
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Henri_Rahaingoson Henri Rahaingoson]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q133545315 Q133545315]
|manatsara wikidata, manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|20
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Antoine_de_Padoue_Rahajarizafy Antoine de Padoue Rahajarizafy]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q2856917 Q2856917]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|21
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Rapha%C3%ABl_Louis_Rafiringa Louis Rafiringa ]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1968934 Q1968934]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|22
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Flavien_Ranaivo Flavien Ranaivo]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q3073474 Q3073474]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|23
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Paul_Rapatsalahy Paul Rapatsalahy]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1498242 Q1498242]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|24
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/R%C3%A9gis_Rajemisa_Raolison Rajemisa Raolison]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q3372070 Q3372070]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|25
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/P%C3%A9nombre_Andriampenomanana Pénombre Andriampenomanana ]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q65308222 Q65308222]
|manatsara wikidata, manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|26
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Od%C3%A9am_Rakoto Odeam Rakoto]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q31361879 Q31361879]
|Manatsara ny firafitry ny lahatsoratra ,Manampy infobox
|
|-
|27
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Tsiranana_Philibert Tsialanana Philibert]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q315944 Q315944]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|28
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Ratsimandrava_Richard Ratsimandrava Richard
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q559681 Q559681]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|29
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Fredy_Jaofera Fredy Jaofera]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q13106359 Q13106359]
|manatsara wikidata, manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|30
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Victoire_Rasoamanarivo Victoire Rasoamanarivo ]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q3557035 Q3557035]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|Chirocca77
|-
|31
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Lucien_Botovasoa Lucien Botovasoa]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q30101461 Q30101461]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|32
|[[Gascar Fenosoa]]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q139581352 Q139581352]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra, manatsara ny wikidata,mampiditra infobox
|Mammysou17
|-
|33
|[[Lalatiana]] 
|[[wikidata:Q139581448|Q139581448]]
|mampiditra infobox, manatsara ny wikidata
|
|-
|34
|[[Odéam Rakoto]]
|[[wikidata:Q31361879|Q31361879]]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|35
|[https://mg.wikipedia.org/w/index.php?search=Fara&amp;title=Manokana:Fikarohana&amp;ns0=1 Famadihana]
|[[wikidata:Q1395073|Q1395073]]
|mampiditra loharano
|
|-
|36
|[[Fidelis Justin Rabetsimandranto]]
|[[wikidata:Q139581611|Q139581611]]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|37
|[[Fenoherintsoa Ralambomanana|Feno Ralambomanana]]
|[[wikidata:Q139568654|Q139568654]]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra
|
|-
|38
|[[Victor Ramahatra]]
|[[wikidata:Q330965|Q330965]]
| manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|39
|[[Guy Willy Razanamasy]]
|[[wikidata:Q304179|Q304179]]
|Manatsara ny firafitry ny lahatsoratra ,Manampy infobox
|-
|40
|[[Emmanuel Rakotovahiny]]
|[[wikidata:Q3052852|Q3052852]]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|41
|[[Eugène Mangalaza]]
|[[wikidata:Q3056246|Q3056246]]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|42
|[[Monja Roindefo]]
|
|mampiditra rohy,mampiditra infobox
|
|-
|43
|
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|44
|
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|45
|
|
|manatsara wikidata, manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|46
|
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|47
|
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|48
|
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|49
|
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|50
|
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|51
|
|
|manatsara wikidata, manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|52
|
|
|Manatsara ny firafitry ny lahatsoratra ,Manampy infobox
|
|-
|53
|[[Fomban-drazana_malagasy]]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q13106282 Q13106282]
|Mampiditra loharano sy manatsara ny lahatsoratra
|}</text>
      <sha1>46pqaxfp9x3dgsj9yam1evqx01z7560</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1136689</id>
      <parentid>1136688</parentid>
      <timestamp>2026-04-28T17:32:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mammysou17</username>
        <id>34685</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>1136689</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9076" sha1="ak2rvc9nnk0jkulfzv4r9ijidlshwey" xml:space="preserve">Lahatsoratra azo alaina tahaka [https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenena_Andohahela Valan-javaboarim-pirenena Andohahela]
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
!N°
!Wikipedia
!wikidata
!asa hatao
!mpandray anjara
|-
|1
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Corridor_Forestier_Bongolava Corridor Forestier Bongolava]
|
|mamorona wikidata,manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|2
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Tahirin-javaboarin%27_ny_Tsingin%27_i_Bemaraha Tahirin-javaboarin' ny Tsingin' i Bemaraha]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1405154 Q1405154]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|3
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenen'_ny_Helodranon'_i_Baly Valan-javaboarim-pirenen' ny Helodranon' i Baly]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1968753 Q1968753]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|4
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenena_Zombitse-Vohibasia Valan-javaboarim-pirenena Zombitse-Vohibasia ]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q2762585 Q2762585]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|5
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenena_Kirindy_Mitea Valan-javaboarim-pirenena Kirindy Mitea]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1386661 Q1386661]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|6
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenen%27_i_Mananara-Avaratra  Valan-javaboarim-pirenen' i Mananara-Avaratra]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q107426918 Q107426918]
|manatsara wikidata, manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|7
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenen%27_i_Marojejy Valan-javaboarim-pirenen' i Marojejy]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q2485097 Q2485097]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|8
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenen'_ny_Tendrombohitra_Ambre Valan-javaboarim-pirenen' ny Tendrombohitra Ambre]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1968934 Q1968934]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|9
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenena_Nosy_Ve-Androka Valan-javaboarim-pirenena Nosy Ve-Androka]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q65040357 Q65040357]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|10
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenena_Ranomafana Valan-javaboarim-pirenena Ranomafana]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1498242 Q1498242]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|11
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenena_Zahamena Valan-javaboarim-pirenena Zahamena]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q2071200 Q2071200]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|12
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Rabemananjara_Jacques Rabemananjara Jacques]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1374750  Q1374750 ]
| manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|13
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/David_Jaomanoro David Jaomanoro]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q3018152 Q3018152]
|Manatsara ny firafitry ny lahatsoratra ,Manampy infobox
|-
|14
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Hajasoa_Vololona_Picard Hajasoa Vololona Picard]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q47530289 Q47530289]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|15
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Ny_Avana_Ramanantoanina Ny Avana Ramanantoanina]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q18355453 Q18355453]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|16
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Ravoahangy-Andrianavalona_Joseph Ravoahangy-Andrianavalona Joseph]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q31361889 Q31361889]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|17
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Samuel_Ratany Samuel Ratany]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q13109100 Q13109100 ]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|18
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Flavien_Ranaivo Flavien Ranaivo]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q30734741 Q30734741]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|19
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Henri_Rahaingoson Henri Rahaingoson]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q133545315 Q133545315]
|manatsara wikidata, manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|20
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Antoine_de_Padoue_Rahajarizafy Antoine de Padoue Rahajarizafy]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q2856917 Q2856917]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|21
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Rapha%C3%ABl_Louis_Rafiringa Louis Rafiringa ]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1968934 Q1968934]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|22
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Flavien_Ranaivo Flavien Ranaivo]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q3073474 Q3073474]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|23
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Paul_Rapatsalahy Paul Rapatsalahy]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1498242 Q1498242]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|24
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/R%C3%A9gis_Rajemisa_Raolison Rajemisa Raolison]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q3372070 Q3372070]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|25
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/P%C3%A9nombre_Andriampenomanana Pénombre Andriampenomanana ]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q65308222 Q65308222]
|manatsara wikidata, manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|26
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Od%C3%A9am_Rakoto Odeam Rakoto]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q31361879 Q31361879]
|Manatsara ny firafitry ny lahatsoratra ,Manampy infobox
|
|-
|27
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Tsiranana_Philibert Tsialanana Philibert]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q315944 Q315944]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|28
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Ratsimandrava_Richard Ratsimandrava Richard
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q559681 Q559681]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|29
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Fredy_Jaofera Fredy Jaofera]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q13106359 Q13106359]
|manatsara wikidata, manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|30
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Victoire_Rasoamanarivo Victoire Rasoamanarivo ]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q3557035 Q3557035]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|Chirocca77
|-
|31
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Lucien_Botovasoa Lucien Botovasoa]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q30101461 Q30101461]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|32
|[[Gascar Fenosoa]]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q139581352 Q139581352]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra, manatsara ny wikidata,mampiditra infobox
|Mammysou17
|-
|33
|[[Lalatiana]] 
|[[wikidata:Q139581448|Q139581448]]
|mampiditra infobox, manatsara ny wikidata
|
|-
|34
|[[Odéam Rakoto]]
|[[wikidata:Q31361879|Q31361879]]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|35
|[https://mg.wikipedia.org/w/index.php?search=Fara&amp;title=Manokana:Fikarohana&amp;ns0=1 Famadihana]
|[[wikidata:Q1395073|Q1395073]]
|mampiditra loharano
|
|-
|36
|[[Fidelis Justin Rabetsimandranto]]
|[[wikidata:Q139581611|Q139581611]]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|37
|[[Fenoherintsoa Ralambomanana|Feno Ralambomanana]]
|[[wikidata:Q139568654|Q139568654]]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra
|
|-
|38
|[[Victor Ramahatra]]
|[[wikidata:Q330965|Q330965]]
| manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|39
|[[Guy Willy Razanamasy]]
|[[wikidata:Q304179|Q304179]]
|Manatsara ny firafitry ny lahatsoratra ,Manampy infobox
|-
|40
|[[Emmanuel Rakotovahiny]]
|[[wikidata:Q3052852|Q3052852]]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|41
|[[Eugène Mangalaza]]
|[[wikidata:Q3056246|Q3056246]]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|42
|[[Monja Roindefo]]
|[[wikidata:Q2724337|Q2724337]]
|mampiditra rohy,mampiditra infobox
|
|-
|43
|
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|44
|
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|45
|
|
|manatsara wikidata, manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|46
|
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|47
|
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|48
|
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|49
|
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|50
|
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|51
|
|
|manatsara wikidata, manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|52
|
|
|Manatsara ny firafitry ny lahatsoratra ,Manampy infobox
|
|-
|53
|[[Fomban-drazana_malagasy]]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q13106282 Q13106282]
|Mampiditra loharano sy manatsara ny lahatsoratra
|}</text>
      <sha1>ak2rvc9nnk0jkulfzv4r9ijidlshwey</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1136690</id>
      <parentid>1136689</parentid>
      <timestamp>2026-04-28T17:35:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mammysou17</username>
        <id>34685</id>
      </contributor>
      <origin>1136690</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9090" sha1="slds8oxpaaust3zoikuj54d7ielhetb" xml:space="preserve">Lahatsoratra azo alaina tahaka [https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenena_Andohahela Valan-javaboarim-pirenena Andohahela]
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
!N°
!Wikipedia
!wikidata
!asa hatao
!mpandray anjara
|-
|1
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Corridor_Forestier_Bongolava Corridor Forestier Bongolava]
|
|mamorona wikidata,manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|2
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Tahirin-javaboarin%27_ny_Tsingin%27_i_Bemaraha Tahirin-javaboarin' ny Tsingin' i Bemaraha]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1405154 Q1405154]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|3
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenen'_ny_Helodranon'_i_Baly Valan-javaboarim-pirenen' ny Helodranon' i Baly]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1968753 Q1968753]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|4
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenena_Zombitse-Vohibasia Valan-javaboarim-pirenena Zombitse-Vohibasia ]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q2762585 Q2762585]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|5
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenena_Kirindy_Mitea Valan-javaboarim-pirenena Kirindy Mitea]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1386661 Q1386661]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|6
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenen%27_i_Mananara-Avaratra  Valan-javaboarim-pirenen' i Mananara-Avaratra]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q107426918 Q107426918]
|manatsara wikidata, manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|7
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenen%27_i_Marojejy Valan-javaboarim-pirenen' i Marojejy]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q2485097 Q2485097]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|8
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenen'_ny_Tendrombohitra_Ambre Valan-javaboarim-pirenen' ny Tendrombohitra Ambre]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1968934 Q1968934]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|9
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenena_Nosy_Ve-Androka Valan-javaboarim-pirenena Nosy Ve-Androka]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q65040357 Q65040357]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|10
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenena_Ranomafana Valan-javaboarim-pirenena Ranomafana]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1498242 Q1498242]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|11
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenena_Zahamena Valan-javaboarim-pirenena Zahamena]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q2071200 Q2071200]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|12
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Rabemananjara_Jacques Rabemananjara Jacques]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1374750  Q1374750 ]
| manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|13
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/David_Jaomanoro David Jaomanoro]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q3018152 Q3018152]
|Manatsara ny firafitry ny lahatsoratra ,Manampy infobox
|-
|14
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Hajasoa_Vololona_Picard Hajasoa Vololona Picard]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q47530289 Q47530289]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|15
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Ny_Avana_Ramanantoanina Ny Avana Ramanantoanina]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q18355453 Q18355453]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|16
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Ravoahangy-Andrianavalona_Joseph Ravoahangy-Andrianavalona Joseph]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q31361889 Q31361889]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|17
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Samuel_Ratany Samuel Ratany]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q13109100 Q13109100 ]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|18
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Flavien_Ranaivo Flavien Ranaivo]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q30734741 Q30734741]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|19
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Henri_Rahaingoson Henri Rahaingoson]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q133545315 Q133545315]
|manatsara wikidata, manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|20
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Antoine_de_Padoue_Rahajarizafy Antoine de Padoue Rahajarizafy]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q2856917 Q2856917]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|21
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Rapha%C3%ABl_Louis_Rafiringa Louis Rafiringa ]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1968934 Q1968934]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|22
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Flavien_Ranaivo Flavien Ranaivo]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q3073474 Q3073474]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|23
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Paul_Rapatsalahy Paul Rapatsalahy]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1498242 Q1498242]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|24
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/R%C3%A9gis_Rajemisa_Raolison Rajemisa Raolison]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q3372070 Q3372070]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|25
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/P%C3%A9nombre_Andriampenomanana Pénombre Andriampenomanana ]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q65308222 Q65308222]
|manatsara wikidata, manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|26
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Od%C3%A9am_Rakoto Odeam Rakoto]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q31361879 Q31361879]
|Manatsara ny firafitry ny lahatsoratra ,Manampy infobox
|
|-
|27
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Tsiranana_Philibert Tsialanana Philibert]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q315944 Q315944]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|28
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Ratsimandrava_Richard Ratsimandrava Richard
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q559681 Q559681]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|29
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Fredy_Jaofera Fredy Jaofera]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q13106359 Q13106359]
|manatsara wikidata, manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|30
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Victoire_Rasoamanarivo Victoire Rasoamanarivo ]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q3557035 Q3557035]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|Chirocca77
|-
|31
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Lucien_Botovasoa Lucien Botovasoa]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q30101461 Q30101461]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|32
|[[Gascar Fenosoa]]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q139581352 Q139581352]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra, manatsara ny wikidata,mampiditra infobox
|Mammysou17
|-
|33
|[[Lalatiana]] 
|[[wikidata:Q139581448|Q139581448]]
|mampiditra infobox, manatsara ny wikidata
|
|-
|34
|[[Odéam Rakoto]]
|[[wikidata:Q31361879|Q31361879]]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|35
|[https://mg.wikipedia.org/w/index.php?search=Fara&amp;title=Manokana:Fikarohana&amp;ns0=1 Famadihana]
|[[wikidata:Q1395073|Q1395073]]
|mampiditra loharano
|
|-
|36
|[[Fidelis Justin Rabetsimandranto]]
|[[wikidata:Q139581611|Q139581611]]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|37
|[[Fenoherintsoa Ralambomanana|Feno Ralambomanana]]
|[[wikidata:Q139568654|Q139568654]]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra
|
|-
|38
|[[Victor Ramahatra]]
|[[wikidata:Q330965|Q330965]]
| manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|39
|[[Guy Willy Razanamasy]]
|[[wikidata:Q304179|Q304179]]
|Manatsara ny firafitry ny lahatsoratra ,Manampy infobox
|-
|40
|[[Emmanuel Rakotovahiny]]
|[[wikidata:Q3052852|Q3052852]]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|41
|[[Eugène Mangalaza]]
|[[wikidata:Q3056246|Q3056246]]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|42
|[[Monja Roindefo]]
|[[wikidata:Q2724337|Q2724337]]
|mampiditra rohy,mampiditra infobox
|
|-
|43
|[[Roger Kolo]]
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|44
|
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|45
|
|
|manatsara wikidata, manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|46
|
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|47
|
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|48
|
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|49
|
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|50
|
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|51
|
|
|manatsara wikidata, manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|52
|
|
|Manatsara ny firafitry ny lahatsoratra ,Manampy infobox
|
|-
|53
|[[Fomban-drazana_malagasy]]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q13106282 Q13106282]
|Mampiditra loharano sy manatsara ny lahatsoratra
|}</text>
      <sha1>slds8oxpaaust3zoikuj54d7ielhetb</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1136691</id>
      <parentid>1136690</parentid>
      <timestamp>2026-04-28T17:36:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mammysou17</username>
        <id>34685</id>
      </contributor>
      <origin>1136691</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9120" sha1="kyuvlm20sahnq0rhnmthwzlhwk1ckq9" xml:space="preserve">Lahatsoratra azo alaina tahaka [https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenena_Andohahela Valan-javaboarim-pirenena Andohahela]
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
!N°
!Wikipedia
!wikidata
!asa hatao
!mpandray anjara
|-
|1
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Corridor_Forestier_Bongolava Corridor Forestier Bongolava]
|
|mamorona wikidata,manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|2
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Tahirin-javaboarin%27_ny_Tsingin%27_i_Bemaraha Tahirin-javaboarin' ny Tsingin' i Bemaraha]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1405154 Q1405154]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|3
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenen'_ny_Helodranon'_i_Baly Valan-javaboarim-pirenen' ny Helodranon' i Baly]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1968753 Q1968753]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|4
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenena_Zombitse-Vohibasia Valan-javaboarim-pirenena Zombitse-Vohibasia ]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q2762585 Q2762585]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|5
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenena_Kirindy_Mitea Valan-javaboarim-pirenena Kirindy Mitea]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1386661 Q1386661]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|6
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenen%27_i_Mananara-Avaratra  Valan-javaboarim-pirenen' i Mananara-Avaratra]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q107426918 Q107426918]
|manatsara wikidata, manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|7
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenen%27_i_Marojejy Valan-javaboarim-pirenen' i Marojejy]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q2485097 Q2485097]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|8
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenen'_ny_Tendrombohitra_Ambre Valan-javaboarim-pirenen' ny Tendrombohitra Ambre]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1968934 Q1968934]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|9
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenena_Nosy_Ve-Androka Valan-javaboarim-pirenena Nosy Ve-Androka]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q65040357 Q65040357]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|10
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenena_Ranomafana Valan-javaboarim-pirenena Ranomafana]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1498242 Q1498242]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|11
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenena_Zahamena Valan-javaboarim-pirenena Zahamena]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q2071200 Q2071200]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|12
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Rabemananjara_Jacques Rabemananjara Jacques]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1374750  Q1374750 ]
| manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|13
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/David_Jaomanoro David Jaomanoro]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q3018152 Q3018152]
|Manatsara ny firafitry ny lahatsoratra ,Manampy infobox
|-
|14
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Hajasoa_Vololona_Picard Hajasoa Vololona Picard]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q47530289 Q47530289]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|15
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Ny_Avana_Ramanantoanina Ny Avana Ramanantoanina]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q18355453 Q18355453]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|16
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Ravoahangy-Andrianavalona_Joseph Ravoahangy-Andrianavalona Joseph]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q31361889 Q31361889]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|17
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Samuel_Ratany Samuel Ratany]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q13109100 Q13109100 ]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|18
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Flavien_Ranaivo Flavien Ranaivo]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q30734741 Q30734741]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|19
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Henri_Rahaingoson Henri Rahaingoson]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q133545315 Q133545315]
|manatsara wikidata, manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|20
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Antoine_de_Padoue_Rahajarizafy Antoine de Padoue Rahajarizafy]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q2856917 Q2856917]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|21
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Rapha%C3%ABl_Louis_Rafiringa Louis Rafiringa ]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1968934 Q1968934]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|22
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Flavien_Ranaivo Flavien Ranaivo]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q3073474 Q3073474]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|23
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Paul_Rapatsalahy Paul Rapatsalahy]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1498242 Q1498242]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|24
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/R%C3%A9gis_Rajemisa_Raolison Rajemisa Raolison]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q3372070 Q3372070]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|25
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/P%C3%A9nombre_Andriampenomanana Pénombre Andriampenomanana ]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q65308222 Q65308222]
|manatsara wikidata, manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|26
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Od%C3%A9am_Rakoto Odeam Rakoto]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q31361879 Q31361879]
|Manatsara ny firafitry ny lahatsoratra ,Manampy infobox
|
|-
|27
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Tsiranana_Philibert Tsialanana Philibert]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q315944 Q315944]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|28
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Ratsimandrava_Richard Ratsimandrava Richard
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q559681 Q559681]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|29
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Fredy_Jaofera Fredy Jaofera]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q13106359 Q13106359]
|manatsara wikidata, manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|30
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Victoire_Rasoamanarivo Victoire Rasoamanarivo ]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q3557035 Q3557035]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|Chirocca77
|-
|31
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Lucien_Botovasoa Lucien Botovasoa]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q30101461 Q30101461]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|32
|[[Gascar Fenosoa]]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q139581352 Q139581352]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra, manatsara ny wikidata,mampiditra infobox
|Mammysou17
|-
|33
|[[Lalatiana]] 
|[[wikidata:Q139581448|Q139581448]]
|mampiditra infobox, manatsara ny wikidata
|
|-
|34
|[[Odéam Rakoto]]
|[[wikidata:Q31361879|Q31361879]]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|35
|[https://mg.wikipedia.org/w/index.php?search=Fara&amp;title=Manokana:Fikarohana&amp;ns0=1 Famadihana]
|[[wikidata:Q1395073|Q1395073]]
|mampiditra loharano
|
|-
|36
|[[Fidelis Justin Rabetsimandranto]]
|[[wikidata:Q139581611|Q139581611]]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|37
|[[Fenoherintsoa Ralambomanana|Feno Ralambomanana]]
|[[wikidata:Q139568654|Q139568654]]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra
|
|-
|38
|[[Victor Ramahatra]]
|[[wikidata:Q330965|Q330965]]
| manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|39
|[[Guy Willy Razanamasy]]
|[[wikidata:Q304179|Q304179]]
|Manatsara ny firafitry ny lahatsoratra ,Manampy infobox
|-
|40
|[[Emmanuel Rakotovahiny]]
|[[wikidata:Q3052852|Q3052852]]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|41
|[[Eugène Mangalaza]]
|[[wikidata:Q3056246|Q3056246]]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|42
|[[Monja Roindefo]]
|[[wikidata:Q2724337|Q2724337]]
|mampiditra rohy,mampiditra infobox
|
|-
|43
|[[Roger Kolo]]
|[[wikidata:Q2724337|Q2724337]]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|44
|
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|45
|
|
|manatsara wikidata, manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|46
|
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|47
|
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|48
|
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|49
|
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|50
|
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|51
|
|
|manatsara wikidata, manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|52
|
|
|Manatsara ny firafitry ny lahatsoratra ,Manampy infobox
|
|-
|53
|[[Fomban-drazana_malagasy]]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q13106282 Q13106282]
|Mampiditra loharano sy manatsara ny lahatsoratra
|}</text>
      <sha1>kyuvlm20sahnq0rhnmthwzlhwk1ckq9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1136692</id>
      <parentid>1136691</parentid>
      <timestamp>2026-04-28T17:39:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mammysou17</username>
        <id>34685</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>1136692</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9146" sha1="0xrrgrmsns0k58lapahms8lb12prnt7" xml:space="preserve">Lahatsoratra azo alaina tahaka [https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenena_Andohahela Valan-javaboarim-pirenena Andohahela]
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
!N°
!Wikipedia
!wikidata
!asa hatao
!mpandray anjara
|-
|1
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Corridor_Forestier_Bongolava Corridor Forestier Bongolava]
|
|mamorona wikidata,manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|2
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Tahirin-javaboarin%27_ny_Tsingin%27_i_Bemaraha Tahirin-javaboarin' ny Tsingin' i Bemaraha]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1405154 Q1405154]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|3
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenen'_ny_Helodranon'_i_Baly Valan-javaboarim-pirenen' ny Helodranon' i Baly]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1968753 Q1968753]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|4
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenena_Zombitse-Vohibasia Valan-javaboarim-pirenena Zombitse-Vohibasia ]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q2762585 Q2762585]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|5
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenena_Kirindy_Mitea Valan-javaboarim-pirenena Kirindy Mitea]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1386661 Q1386661]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|6
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenen%27_i_Mananara-Avaratra  Valan-javaboarim-pirenen' i Mananara-Avaratra]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q107426918 Q107426918]
|manatsara wikidata, manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|7
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenen%27_i_Marojejy Valan-javaboarim-pirenen' i Marojejy]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q2485097 Q2485097]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|8
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenen'_ny_Tendrombohitra_Ambre Valan-javaboarim-pirenen' ny Tendrombohitra Ambre]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1968934 Q1968934]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|9
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenena_Nosy_Ve-Androka Valan-javaboarim-pirenena Nosy Ve-Androka]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q65040357 Q65040357]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|10
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenena_Ranomafana Valan-javaboarim-pirenena Ranomafana]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1498242 Q1498242]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|11
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenena_Zahamena Valan-javaboarim-pirenena Zahamena]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q2071200 Q2071200]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|12
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Rabemananjara_Jacques Rabemananjara Jacques]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1374750  Q1374750 ]
| manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|13
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/David_Jaomanoro David Jaomanoro]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q3018152 Q3018152]
|Manatsara ny firafitry ny lahatsoratra ,Manampy infobox
|-
|14
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Hajasoa_Vololona_Picard Hajasoa Vololona Picard]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q47530289 Q47530289]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|15
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Ny_Avana_Ramanantoanina Ny Avana Ramanantoanina]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q18355453 Q18355453]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|16
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Ravoahangy-Andrianavalona_Joseph Ravoahangy-Andrianavalona Joseph]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q31361889 Q31361889]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|17
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Samuel_Ratany Samuel Ratany]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q13109100 Q13109100 ]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|18
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Flavien_Ranaivo Flavien Ranaivo]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q30734741 Q30734741]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|19
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Henri_Rahaingoson Henri Rahaingoson]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q133545315 Q133545315]
|manatsara wikidata, manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|20
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Antoine_de_Padoue_Rahajarizafy Antoine de Padoue Rahajarizafy]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q2856917 Q2856917]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|21
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Rapha%C3%ABl_Louis_Rafiringa Louis Rafiringa ]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1968934 Q1968934]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|22
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Flavien_Ranaivo Flavien Ranaivo]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q3073474 Q3073474]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|23
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Paul_Rapatsalahy Paul Rapatsalahy]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1498242 Q1498242]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|24
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/R%C3%A9gis_Rajemisa_Raolison Rajemisa Raolison]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q3372070 Q3372070]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|25
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/P%C3%A9nombre_Andriampenomanana Pénombre Andriampenomanana ]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q65308222 Q65308222]
|manatsara wikidata, manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|26
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Od%C3%A9am_Rakoto Odeam Rakoto]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q31361879 Q31361879]
|Manatsara ny firafitry ny lahatsoratra ,Manampy infobox
|
|-
|27
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Tsiranana_Philibert Tsialanana Philibert]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q315944 Q315944]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|28
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Ratsimandrava_Richard Ratsimandrava Richard
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q559681 Q559681]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|29
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Fredy_Jaofera Fredy Jaofera]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q13106359 Q13106359]
|manatsara wikidata, manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|30
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Victoire_Rasoamanarivo Victoire Rasoamanarivo ]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q3557035 Q3557035]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|Chirocca77
|-
|31
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Lucien_Botovasoa Lucien Botovasoa]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q30101461 Q30101461]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|32
|[[Gascar Fenosoa]]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q139581352 Q139581352]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra, manatsara ny wikidata,mampiditra infobox
|Mammysou17
|-
|33
|[[Lalatiana]] 
|[[wikidata:Q139581448|Q139581448]]
|mampiditra infobox, manatsara ny wikidata
|
|-
|34
|[[Odéam Rakoto]]
|[[wikidata:Q31361879|Q31361879]]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|35
|[https://mg.wikipedia.org/w/index.php?search=Fara&amp;title=Manokana:Fikarohana&amp;ns0=1 Famadihana]
|[[wikidata:Q1395073|Q1395073]]
|mampiditra loharano
|
|-
|36
|[[Fidelis Justin Rabetsimandranto]]
|[[wikidata:Q139581611|Q139581611]]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|37
|[[Fenoherintsoa Ralambomanana|Feno Ralambomanana]]
|[[wikidata:Q139568654|Q139568654]]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra
|
|-
|38
|[[Victor Ramahatra]]
|[[wikidata:Q330965|Q330965]]
| manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|39
|[[Guy Willy Razanamasy]]
|[[wikidata:Q304179|Q304179]]
|Manatsara ny firafitry ny lahatsoratra ,Manampy infobox
|-
|40
|[[Emmanuel Rakotovahiny]]
|[[wikidata:Q3052852|Q3052852]]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|41
|[[Eugène Mangalaza]]
|[[wikidata:Q3056246|Q3056246]]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|42
|[[Monja Roindefo]]
|[[wikidata:Q2724337|Q2724337]]
|mampiditra rohy,mampiditra infobox
|
|-
|43
|[[Roger Kolo]]
|[[wikidata:Q2724337|Q2724337]]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|44
|[[Mamitiana Rajaonarison]]
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|45
|
|
|manatsara wikidata, manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|46
|
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|47
|
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|48
|
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|49
|
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|50
|
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|51
|
|
|manatsara wikidata, manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|52
|
|
|Manatsara ny firafitry ny lahatsoratra ,Manampy infobox
|
|-
|53
|[[Fomban-drazana_malagasy]]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q13106282 Q13106282]
|Mampiditra loharano sy manatsara ny lahatsoratra
|}</text>
      <sha1>0xrrgrmsns0k58lapahms8lb12prnt7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1136694</id>
      <parentid>1136692</parentid>
      <timestamp>2026-04-28T17:44:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mammysou17</username>
        <id>34685</id>
      </contributor>
      <origin>1136694</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9176" sha1="t71gocgtsfz4y0gds0188glu7h8v85l" xml:space="preserve">Lahatsoratra azo alaina tahaka [https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenena_Andohahela Valan-javaboarim-pirenena Andohahela]
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
!N°
!Wikipedia
!wikidata
!asa hatao
!mpandray anjara
|-
|1
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Corridor_Forestier_Bongolava Corridor Forestier Bongolava]
|
|mamorona wikidata,manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|2
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Tahirin-javaboarin%27_ny_Tsingin%27_i_Bemaraha Tahirin-javaboarin' ny Tsingin' i Bemaraha]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1405154 Q1405154]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|3
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenen'_ny_Helodranon'_i_Baly Valan-javaboarim-pirenen' ny Helodranon' i Baly]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1968753 Q1968753]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|4
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenena_Zombitse-Vohibasia Valan-javaboarim-pirenena Zombitse-Vohibasia ]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q2762585 Q2762585]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|5
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenena_Kirindy_Mitea Valan-javaboarim-pirenena Kirindy Mitea]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1386661 Q1386661]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|6
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenen%27_i_Mananara-Avaratra  Valan-javaboarim-pirenen' i Mananara-Avaratra]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q107426918 Q107426918]
|manatsara wikidata, manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|7
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenen%27_i_Marojejy Valan-javaboarim-pirenen' i Marojejy]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q2485097 Q2485097]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|8
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenen'_ny_Tendrombohitra_Ambre Valan-javaboarim-pirenen' ny Tendrombohitra Ambre]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1968934 Q1968934]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|9
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenena_Nosy_Ve-Androka Valan-javaboarim-pirenena Nosy Ve-Androka]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q65040357 Q65040357]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|10
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenena_Ranomafana Valan-javaboarim-pirenena Ranomafana]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1498242 Q1498242]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|11
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenena_Zahamena Valan-javaboarim-pirenena Zahamena]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q2071200 Q2071200]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|12
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Rabemananjara_Jacques Rabemananjara Jacques]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1374750  Q1374750 ]
| manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|13
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/David_Jaomanoro David Jaomanoro]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q3018152 Q3018152]
|Manatsara ny firafitry ny lahatsoratra ,Manampy infobox
|-
|14
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Hajasoa_Vololona_Picard Hajasoa Vololona Picard]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q47530289 Q47530289]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|15
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Ny_Avana_Ramanantoanina Ny Avana Ramanantoanina]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q18355453 Q18355453]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|16
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Ravoahangy-Andrianavalona_Joseph Ravoahangy-Andrianavalona Joseph]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q31361889 Q31361889]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|17
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Samuel_Ratany Samuel Ratany]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q13109100 Q13109100 ]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|18
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Flavien_Ranaivo Flavien Ranaivo]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q30734741 Q30734741]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|19
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Henri_Rahaingoson Henri Rahaingoson]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q133545315 Q133545315]
|manatsara wikidata, manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|20
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Antoine_de_Padoue_Rahajarizafy Antoine de Padoue Rahajarizafy]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q2856917 Q2856917]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|21
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Rapha%C3%ABl_Louis_Rafiringa Louis Rafiringa ]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1968934 Q1968934]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|22
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Flavien_Ranaivo Flavien Ranaivo]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q3073474 Q3073474]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|23
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Paul_Rapatsalahy Paul Rapatsalahy]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1498242 Q1498242]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|24
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/R%C3%A9gis_Rajemisa_Raolison Rajemisa Raolison]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q3372070 Q3372070]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|25
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/P%C3%A9nombre_Andriampenomanana Pénombre Andriampenomanana ]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q65308222 Q65308222]
|manatsara wikidata, manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|26
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Od%C3%A9am_Rakoto Odeam Rakoto]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q31361879 Q31361879]
|Manatsara ny firafitry ny lahatsoratra ,Manampy infobox
|
|-
|27
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Tsiranana_Philibert Tsialanana Philibert]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q315944 Q315944]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|28
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Ratsimandrava_Richard Ratsimandrava Richard
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q559681 Q559681]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|29
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Fredy_Jaofera Fredy Jaofera]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q13106359 Q13106359]
|manatsara wikidata, manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|30
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Victoire_Rasoamanarivo Victoire Rasoamanarivo ]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q3557035 Q3557035]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|Chirocca77
|-
|31
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Lucien_Botovasoa Lucien Botovasoa]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q30101461 Q30101461]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|32
|[[Gascar Fenosoa]]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q139581352 Q139581352]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra, manatsara ny wikidata,mampiditra infobox
|Mammysou17
|-
|33
|[[Lalatiana]] 
|[[wikidata:Q139581448|Q139581448]]
|mampiditra infobox, manatsara ny wikidata
|
|-
|34
|[[Odéam Rakoto]]
|[[wikidata:Q31361879|Q31361879]]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|35
|[https://mg.wikipedia.org/w/index.php?search=Fara&amp;title=Manokana:Fikarohana&amp;ns0=1 Famadihana]
|[[wikidata:Q1395073|Q1395073]]
|mampiditra loharano
|
|-
|36
|[[Fidelis Justin Rabetsimandranto]]
|[[wikidata:Q139581611|Q139581611]]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|37
|[[Fenoherintsoa Ralambomanana|Feno Ralambomanana]]
|[[wikidata:Q139568654|Q139568654]]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra
|
|-
|38
|[[Victor Ramahatra]]
|[[wikidata:Q330965|Q330965]]
| manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|39
|[[Guy Willy Razanamasy]]
|[[wikidata:Q304179|Q304179]]
|Manatsara ny firafitry ny lahatsoratra ,Manampy infobox
|-
|40
|[[Emmanuel Rakotovahiny]]
|[[wikidata:Q3052852|Q3052852]]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|41
|[[Eugène Mangalaza]]
|[[wikidata:Q3056246|Q3056246]]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|42
|[[Monja Roindefo]]
|[[wikidata:Q2724337|Q2724337]]
|mampiditra rohy,mampiditra infobox
|
|-
|43
|[[Roger Kolo]]
|[[wikidata:Q2724337|Q2724337]]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|44
|[[Mamitiana Rajaonarison]]
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|45
|[[Herintsalama Rajaonarivelo]]
|
|manatsara wikidata, manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|46
|
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|47
|
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|48
|
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|49
|
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|50
|
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|51
|
|
|manatsara wikidata, manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|52
|
|
|Manatsara ny firafitry ny lahatsoratra ,Manampy infobox
|
|-
|53
|[[Fomban-drazana_malagasy]]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q13106282 Q13106282]
|Mampiditra loharano sy manatsara ny lahatsoratra
|}</text>
      <sha1>t71gocgtsfz4y0gds0188glu7h8v85l</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1136695</id>
      <parentid>1136694</parentid>
      <timestamp>2026-04-28T17:46:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mammysou17</username>
        <id>34685</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>1136695</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9157" sha1="5od91avhi78wnoi9bw42kciyvpibgke" xml:space="preserve">Lahatsoratra azo alaina tahaka [https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenena_Andohahela Valan-javaboarim-pirenena Andohahela]
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
!N°
!Wikipedia
!wikidata
!asa hatao
!mpandray anjara
|-
|1
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Corridor_Forestier_Bongolava Corridor Forestier Bongolava]
|
|mamorona wikidata,manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|2
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Tahirin-javaboarin%27_ny_Tsingin%27_i_Bemaraha Tahirin-javaboarin' ny Tsingin' i Bemaraha]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1405154 Q1405154]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|3
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenen'_ny_Helodranon'_i_Baly Valan-javaboarim-pirenen' ny Helodranon' i Baly]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1968753 Q1968753]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|4
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenena_Zombitse-Vohibasia Valan-javaboarim-pirenena Zombitse-Vohibasia ]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q2762585 Q2762585]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|5
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenena_Kirindy_Mitea Valan-javaboarim-pirenena Kirindy Mitea]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1386661 Q1386661]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|6
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenen%27_i_Mananara-Avaratra  Valan-javaboarim-pirenen' i Mananara-Avaratra]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q107426918 Q107426918]
|manatsara wikidata, manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|7
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenen%27_i_Marojejy Valan-javaboarim-pirenen' i Marojejy]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q2485097 Q2485097]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|8
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenen'_ny_Tendrombohitra_Ambre Valan-javaboarim-pirenen' ny Tendrombohitra Ambre]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1968934 Q1968934]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|9
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenena_Nosy_Ve-Androka Valan-javaboarim-pirenena Nosy Ve-Androka]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q65040357 Q65040357]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|10
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenena_Ranomafana Valan-javaboarim-pirenena Ranomafana]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1498242 Q1498242]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|11
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenena_Zahamena Valan-javaboarim-pirenena Zahamena]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q2071200 Q2071200]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|12
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Rabemananjara_Jacques Rabemananjara Jacques]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1374750  Q1374750 ]
| manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|13
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/David_Jaomanoro David Jaomanoro]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q3018152 Q3018152]
|Manatsara ny firafitry ny lahatsoratra ,Manampy infobox
|-
|14
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Hajasoa_Vololona_Picard Hajasoa Vololona Picard]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q47530289 Q47530289]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|15
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Ny_Avana_Ramanantoanina Ny Avana Ramanantoanina]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q18355453 Q18355453]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|16
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Ravoahangy-Andrianavalona_Joseph Ravoahangy-Andrianavalona Joseph]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q31361889 Q31361889]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|17
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Samuel_Ratany Samuel Ratany]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q13109100 Q13109100 ]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|18
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Flavien_Ranaivo Flavien Ranaivo]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q30734741 Q30734741]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|19
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Henri_Rahaingoson Henri Rahaingoson]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q133545315 Q133545315]
|manatsara wikidata, manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|20
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Antoine_de_Padoue_Rahajarizafy Antoine de Padoue Rahajarizafy]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q2856917 Q2856917]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|21
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Rapha%C3%ABl_Louis_Rafiringa Louis Rafiringa ]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1968934 Q1968934]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|22
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Flavien_Ranaivo Flavien Ranaivo]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q3073474 Q3073474]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|23
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Paul_Rapatsalahy Paul Rapatsalahy]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1498242 Q1498242]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|24
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/R%C3%A9gis_Rajemisa_Raolison Rajemisa Raolison]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q3372070 Q3372070]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|25
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/P%C3%A9nombre_Andriampenomanana Pénombre Andriampenomanana ]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q65308222 Q65308222]
|manatsara wikidata, manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|26
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Od%C3%A9am_Rakoto Odeam Rakoto]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q31361879 Q31361879]
|Manatsara ny firafitry ny lahatsoratra ,Manampy infobox
|
|-
|27
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Tsiranana_Philibert Tsialanana Philibert]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q315944 Q315944]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|28
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Ratsimandrava_Richard Ratsimandrava Richard
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q559681 Q559681]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|29
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Fredy_Jaofera Fredy Jaofera]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q13106359 Q13106359]
|manatsara wikidata, manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|30
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Victoire_Rasoamanarivo Victoire Rasoamanarivo ]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q3557035 Q3557035]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|Chirocca77
|-
|31
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Lucien_Botovasoa Lucien Botovasoa]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q30101461 Q30101461]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|32
|[[Gascar Fenosoa]]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q139581352 Q139581352]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra, manatsara ny wikidata,mampiditra infobox
|Mammysou17
|-
|33
|[[Lalatiana]] 
|[[wikidata:Q139581448|Q139581448]]
|mampiditra infobox, manatsara ny wikidata
|
|-
|34
|[[Odéam Rakoto]]
|[[wikidata:Q31361879|Q31361879]]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|35
|[https://mg.wikipedia.org/w/index.php?search=Fara&amp;title=Manokana:Fikarohana&amp;ns0=1 Famadihana]
|[[wikidata:Q1395073|Q1395073]]
|mampiditra loharano
|
|-
|36
|[[Fidelis Justin Rabetsimandranto]]
|[[wikidata:Q139581611|Q139581611]]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|37
|[[Fenoherintsoa Ralambomanana|Feno Ralambomanana]]
|[[wikidata:Q139568654|Q139568654]]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra
|
|-
|38
|[[Victor Ramahatra]]
|[[wikidata:Q330965|Q330965]]
| manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|39
|[[Guy Willy Razanamasy]]
|[[wikidata:Q304179|Q304179]]
|Manatsara ny firafitry ny lahatsoratra ,Manampy infobox
|-
|40
|[[Emmanuel Rakotovahiny]]
|[[wikidata:Q3052852|Q3052852]]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|41
|[[Eugène Mangalaza]]
|[[wikidata:Q3056246|Q3056246]]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|42
|[[Monja Roindefo]]
|[[wikidata:Q2724337|Q2724337]]
|mampiditra rohy,mampiditra infobox
|
|-
|43
|[[Roger Kolo]]
|[[wikidata:Q2724337|Q2724337]]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|44
|[[Mamitiana Rajaonarison]]
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|45
|[[Herintsalama Rajaonarivelo]]
|
|manatsara wikidata, manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|46
|[[Zafisambo Ruphin]]
|
|mampiditra infobox
|
|-
|47
|
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|48
|
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|49
|
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|50
|
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|51
|
|
|manatsara wikidata, manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|52
|
|
|Manatsara ny firafitry ny lahatsoratra ,Manampy infobox
|
|-
|53
|[[Fomban-drazana_malagasy]]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q13106282 Q13106282]
|Mampiditra loharano sy manatsara ny lahatsoratra
|}</text>
      <sha1>5od91avhi78wnoi9bw42kciyvpibgke</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1136696</id>
      <parentid>1136695</parentid>
      <timestamp>2026-04-28T17:48:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mammysou17</username>
        <id>34685</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>1136696</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9157" sha1="q9gqc0kg87b0wzcbtmbycr11vxvpovp" xml:space="preserve">Lahatsoratra azo alaina tahaka [https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenena_Andohahela Valan-javaboarim-pirenena Andohahela]
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
!N°
!Wikipedia
!wikidata
!asa hatao
!mpandray anjara
|-
|1
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Corridor_Forestier_Bongolava Corridor Forestier Bongolava]
|
|mamorona wikidata,manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|2
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Tahirin-javaboarin%27_ny_Tsingin%27_i_Bemaraha Tahirin-javaboarin' ny Tsingin' i Bemaraha]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1405154 Q1405154]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|3
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenen'_ny_Helodranon'_i_Baly Valan-javaboarim-pirenen' ny Helodranon' i Baly]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1968753 Q1968753]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|4
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenena_Zombitse-Vohibasia Valan-javaboarim-pirenena Zombitse-Vohibasia ]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q2762585 Q2762585]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|5
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenena_Kirindy_Mitea Valan-javaboarim-pirenena Kirindy Mitea]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1386661 Q1386661]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|6
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenen%27_i_Mananara-Avaratra  Valan-javaboarim-pirenen' i Mananara-Avaratra]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q107426918 Q107426918]
|manatsara wikidata, manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|7
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenen%27_i_Marojejy Valan-javaboarim-pirenen' i Marojejy]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q2485097 Q2485097]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|8
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenen'_ny_Tendrombohitra_Ambre Valan-javaboarim-pirenen' ny Tendrombohitra Ambre]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1968934 Q1968934]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|9
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenena_Nosy_Ve-Androka Valan-javaboarim-pirenena Nosy Ve-Androka]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q65040357 Q65040357]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|10
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenena_Ranomafana Valan-javaboarim-pirenena Ranomafana]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1498242 Q1498242]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|11
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenena_Zahamena Valan-javaboarim-pirenena Zahamena]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q2071200 Q2071200]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|12
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Rabemananjara_Jacques Rabemananjara Jacques]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1374750  Q1374750 ]
| manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|13
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/David_Jaomanoro David Jaomanoro]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q3018152 Q3018152]
|Manatsara ny firafitry ny lahatsoratra ,Manampy infobox
|-
|14
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Hajasoa_Vololona_Picard Hajasoa Vololona Picard]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q47530289 Q47530289]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|15
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Ny_Avana_Ramanantoanina Ny Avana Ramanantoanina]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q18355453 Q18355453]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|16
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Ravoahangy-Andrianavalona_Joseph Ravoahangy-Andrianavalona Joseph]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q31361889 Q31361889]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|17
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Samuel_Ratany Samuel Ratany]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q13109100 Q13109100 ]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|18
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Flavien_Ranaivo Flavien Ranaivo]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q30734741 Q30734741]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|19
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Henri_Rahaingoson Henri Rahaingoson]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q133545315 Q133545315]
|manatsara wikidata, manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|20
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Antoine_de_Padoue_Rahajarizafy Antoine de Padoue Rahajarizafy]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q2856917 Q2856917]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|21
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Rapha%C3%ABl_Louis_Rafiringa Louis Rafiringa ]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1968934 Q1968934]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|22
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Flavien_Ranaivo Flavien Ranaivo]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q3073474 Q3073474]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|23
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Paul_Rapatsalahy Paul Rapatsalahy]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1498242 Q1498242]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|24
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/R%C3%A9gis_Rajemisa_Raolison Rajemisa Raolison]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q3372070 Q3372070]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|25
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/P%C3%A9nombre_Andriampenomanana Pénombre Andriampenomanana ]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q65308222 Q65308222]
|manatsara wikidata, manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|26
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Od%C3%A9am_Rakoto Odeam Rakoto]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q31361879 Q31361879]
|Manatsara ny firafitry ny lahatsoratra ,Manampy infobox
|
|-
|27
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Tsiranana_Philibert Tsialanana Philibert]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q315944 Q315944]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|28
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Ratsimandrava_Richard Ratsimandrava Richard
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q559681 Q559681]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|29
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Fredy_Jaofera Fredy Jaofera]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q13106359 Q13106359]
|manatsara wikidata, manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|30
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Victoire_Rasoamanarivo Victoire Rasoamanarivo ]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q3557035 Q3557035]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|Chirocca77
|-
|31
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Lucien_Botovasoa Lucien Botovasoa]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q30101461 Q30101461]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|32
|[[Gascar Fenosoa]]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q139581352 Q139581352]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra, manatsara ny wikidata,mampiditra infobox
|Mammysou17
|-
|33
|[[Lalatiana]] 
|[[wikidata:Q139581448|Q139581448]]
|mampiditra infobox, manatsara ny wikidata
|
|-
|34
|[[Odéam Rakoto]]
|[[wikidata:Q31361879|Q31361879]]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|35
|[https://mg.wikipedia.org/w/index.php?search=Fara&amp;title=Manokana:Fikarohana&amp;ns0=1 Famadihana]
|[[wikidata:Q1395073|Q1395073]]
|mampiditra loharano
|
|-
|36
|[[Fidelis Justin Rabetsimandranto]]
|[[wikidata:Q139581611|Q139581611]]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|37
|[[Fenoherintsoa Ralambomanana|Feno Ralambomanana]]
|[[wikidata:Q139568654|Q139568654]]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra
|
|-
|38
|[[Victor Ramahatra]]
|[[wikidata:Q330965|Q330965]]
| manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|39
|[[Guy Willy Razanamasy]]
|[[wikidata:Q304179|Q304179]]
|Manatsara ny firafitry ny lahatsoratra ,Manampy infobox
|-
|40
|[[Emmanuel Rakotovahiny]]
|[[wikidata:Q3052852|Q3052852]]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|41
|[[Eugène Mangalaza]]
|[[wikidata:Q3056246|Q3056246]]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|42
|[[Monja Roindefo]]
|[[wikidata:Q2724337|Q2724337]]
|mampiditra rohy,mampiditra infobox
|
|-
|43
|[[Roger Kolo]]
|[[wikidata:Q2724337|Q2724337]]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|44
|[[Mamitiana Rajaonarison]]
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|45
|[[Herintsalama Rajaonarivelo]]
|
|manatsara wikidata, manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|46
|[[Zafisambo Ruphin]]
|
|mampiditra infobox
|
|-
|47
|[[Christian Ntsay]]
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra
|
|-
|48
|
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|49
|
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|50
|
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|51
|
|
|manatsara wikidata, manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|52
|
|
|Manatsara ny firafitry ny lahatsoratra ,Manampy infobox
|
|-
|53
|[[Fomban-drazana_malagasy]]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q13106282 Q13106282]
|Mampiditra loharano sy manatsara ny lahatsoratra
|}</text>
      <sha1>q9gqc0kg87b0wzcbtmbycr11vxvpovp</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1136698</id>
      <parentid>1136696</parentid>
      <timestamp>2026-04-28T17:49:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mammysou17</username>
        <id>34685</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>1136698</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9178" sha1="i6031mxjzb3ef76k7vrfbfrwm0qbn7o" xml:space="preserve">Lahatsoratra azo alaina tahaka [https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenena_Andohahela Valan-javaboarim-pirenena Andohahela]
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
!N°
!Wikipedia
!wikidata
!asa hatao
!mpandray anjara
|-
|1
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Corridor_Forestier_Bongolava Corridor Forestier Bongolava]
|
|mamorona wikidata,manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|2
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Tahirin-javaboarin%27_ny_Tsingin%27_i_Bemaraha Tahirin-javaboarin' ny Tsingin' i Bemaraha]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1405154 Q1405154]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|3
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenen'_ny_Helodranon'_i_Baly Valan-javaboarim-pirenen' ny Helodranon' i Baly]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1968753 Q1968753]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|4
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenena_Zombitse-Vohibasia Valan-javaboarim-pirenena Zombitse-Vohibasia ]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q2762585 Q2762585]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|5
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenena_Kirindy_Mitea Valan-javaboarim-pirenena Kirindy Mitea]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1386661 Q1386661]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|6
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenen%27_i_Mananara-Avaratra  Valan-javaboarim-pirenen' i Mananara-Avaratra]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q107426918 Q107426918]
|manatsara wikidata, manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|7
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenen%27_i_Marojejy Valan-javaboarim-pirenen' i Marojejy]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q2485097 Q2485097]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|8
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenen'_ny_Tendrombohitra_Ambre Valan-javaboarim-pirenen' ny Tendrombohitra Ambre]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1968934 Q1968934]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|9
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenena_Nosy_Ve-Androka Valan-javaboarim-pirenena Nosy Ve-Androka]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q65040357 Q65040357]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|10
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenena_Ranomafana Valan-javaboarim-pirenena Ranomafana]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1498242 Q1498242]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|11
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenena_Zahamena Valan-javaboarim-pirenena Zahamena]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q2071200 Q2071200]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|12
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Rabemananjara_Jacques Rabemananjara Jacques]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1374750  Q1374750 ]
| manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|13
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/David_Jaomanoro David Jaomanoro]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q3018152 Q3018152]
|Manatsara ny firafitry ny lahatsoratra ,Manampy infobox
|-
|14
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Hajasoa_Vololona_Picard Hajasoa Vololona Picard]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q47530289 Q47530289]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|15
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Ny_Avana_Ramanantoanina Ny Avana Ramanantoanina]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q18355453 Q18355453]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|16
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Ravoahangy-Andrianavalona_Joseph Ravoahangy-Andrianavalona Joseph]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q31361889 Q31361889]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|17
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Samuel_Ratany Samuel Ratany]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q13109100 Q13109100 ]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|18
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Flavien_Ranaivo Flavien Ranaivo]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q30734741 Q30734741]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|19
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Henri_Rahaingoson Henri Rahaingoson]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q133545315 Q133545315]
|manatsara wikidata, manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|20
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Antoine_de_Padoue_Rahajarizafy Antoine de Padoue Rahajarizafy]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q2856917 Q2856917]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|21
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Rapha%C3%ABl_Louis_Rafiringa Louis Rafiringa ]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1968934 Q1968934]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|22
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Flavien_Ranaivo Flavien Ranaivo]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q3073474 Q3073474]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|23
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Paul_Rapatsalahy Paul Rapatsalahy]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1498242 Q1498242]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|24
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/R%C3%A9gis_Rajemisa_Raolison Rajemisa Raolison]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q3372070 Q3372070]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|25
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/P%C3%A9nombre_Andriampenomanana Pénombre Andriampenomanana ]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q65308222 Q65308222]
|manatsara wikidata, manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|26
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Od%C3%A9am_Rakoto Odeam Rakoto]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q31361879 Q31361879]
|Manatsara ny firafitry ny lahatsoratra ,Manampy infobox
|
|-
|27
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Tsiranana_Philibert Tsialanana Philibert]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q315944 Q315944]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|28
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Ratsimandrava_Richard Ratsimandrava Richard
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q559681 Q559681]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|29
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Fredy_Jaofera Fredy Jaofera]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q13106359 Q13106359]
|manatsara wikidata, manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|30
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Victoire_Rasoamanarivo Victoire Rasoamanarivo ]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q3557035 Q3557035]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|Chirocca77
|-
|31
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Lucien_Botovasoa Lucien Botovasoa]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q30101461 Q30101461]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|32
|[[Gascar Fenosoa]]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q139581352 Q139581352]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra, manatsara ny wikidata,mampiditra infobox
|Mammysou17
|-
|33
|[[Lalatiana]] 
|[[wikidata:Q139581448|Q139581448]]
|mampiditra infobox, manatsara ny wikidata
|
|-
|34
|[[Odéam Rakoto]]
|[[wikidata:Q31361879|Q31361879]]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|35
|[https://mg.wikipedia.org/w/index.php?search=Fara&amp;title=Manokana:Fikarohana&amp;ns0=1 Famadihana]
|[[wikidata:Q1395073|Q1395073]]
|mampiditra loharano
|
|-
|36
|[[Fidelis Justin Rabetsimandranto]]
|[[wikidata:Q139581611|Q139581611]]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|37
|[[Fenoherintsoa Ralambomanana|Feno Ralambomanana]]
|[[wikidata:Q139568654|Q139568654]]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra
|
|-
|38
|[[Victor Ramahatra]]
|[[wikidata:Q330965|Q330965]]
| manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|39
|[[Guy Willy Razanamasy]]
|[[wikidata:Q304179|Q304179]]
|Manatsara ny firafitry ny lahatsoratra ,Manampy infobox
|-
|40
|[[Emmanuel Rakotovahiny]]
|[[wikidata:Q3052852|Q3052852]]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|41
|[[Eugène Mangalaza]]
|[[wikidata:Q3056246|Q3056246]]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|42
|[[Monja Roindefo]]
|[[wikidata:Q2724337|Q2724337]]
|mampiditra rohy,mampiditra infobox
|
|-
|43
|[[Roger Kolo]]
|[[wikidata:Q2724337|Q2724337]]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|44
|[[Mamitiana Rajaonarison]]
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|45
|[[Herintsalama Rajaonarivelo]]
|
|manatsara wikidata, manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|46
|[[Zafisambo Ruphin]]
|
|mampiditra infobox
|
|-
|47
|[[Christian Ntsay]]
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra
|
|-
|48
|[[Jean Ravelonarivo]]
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|49
|
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|50
|
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|51
|
|
|manatsara wikidata, manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|52
|
|
|Manatsara ny firafitry ny lahatsoratra ,Manampy infobox
|
|-
|53
|[[Fomban-drazana_malagasy]]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q13106282 Q13106282]
|Mampiditra loharano sy manatsara ny lahatsoratra
|}</text>
      <sha1>i6031mxjzb3ef76k7vrfbfrwm0qbn7o</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1136699</id>
      <parentid>1136698</parentid>
      <timestamp>2026-04-28T17:50:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mammysou17</username>
        <id>34685</id>
      </contributor>
      <origin>1136699</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9195" sha1="g3u9r9bh5iei12wfb78ihc5cppuk6c6" xml:space="preserve">Lahatsoratra azo alaina tahaka [https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenena_Andohahela Valan-javaboarim-pirenena Andohahela]
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
!N°
!Wikipedia
!wikidata
!asa hatao
!mpandray anjara
|-
|1
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Corridor_Forestier_Bongolava Corridor Forestier Bongolava]
|
|mamorona wikidata,manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|2
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Tahirin-javaboarin%27_ny_Tsingin%27_i_Bemaraha Tahirin-javaboarin' ny Tsingin' i Bemaraha]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1405154 Q1405154]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|3
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenen'_ny_Helodranon'_i_Baly Valan-javaboarim-pirenen' ny Helodranon' i Baly]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1968753 Q1968753]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|4
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenena_Zombitse-Vohibasia Valan-javaboarim-pirenena Zombitse-Vohibasia ]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q2762585 Q2762585]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|5
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenena_Kirindy_Mitea Valan-javaboarim-pirenena Kirindy Mitea]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1386661 Q1386661]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|6
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenen%27_i_Mananara-Avaratra  Valan-javaboarim-pirenen' i Mananara-Avaratra]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q107426918 Q107426918]
|manatsara wikidata, manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|7
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenen%27_i_Marojejy Valan-javaboarim-pirenen' i Marojejy]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q2485097 Q2485097]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|8
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenen'_ny_Tendrombohitra_Ambre Valan-javaboarim-pirenen' ny Tendrombohitra Ambre]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1968934 Q1968934]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|9
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenena_Nosy_Ve-Androka Valan-javaboarim-pirenena Nosy Ve-Androka]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q65040357 Q65040357]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|10
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenena_Ranomafana Valan-javaboarim-pirenena Ranomafana]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1498242 Q1498242]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|11
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenena_Zahamena Valan-javaboarim-pirenena Zahamena]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q2071200 Q2071200]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|12
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Rabemananjara_Jacques Rabemananjara Jacques]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1374750  Q1374750 ]
| manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|13
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/David_Jaomanoro David Jaomanoro]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q3018152 Q3018152]
|Manatsara ny firafitry ny lahatsoratra ,Manampy infobox
|-
|14
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Hajasoa_Vololona_Picard Hajasoa Vololona Picard]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q47530289 Q47530289]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|15
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Ny_Avana_Ramanantoanina Ny Avana Ramanantoanina]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q18355453 Q18355453]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|16
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Ravoahangy-Andrianavalona_Joseph Ravoahangy-Andrianavalona Joseph]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q31361889 Q31361889]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|17
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Samuel_Ratany Samuel Ratany]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q13109100 Q13109100 ]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|18
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Flavien_Ranaivo Flavien Ranaivo]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q30734741 Q30734741]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|19
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Henri_Rahaingoson Henri Rahaingoson]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q133545315 Q133545315]
|manatsara wikidata, manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|20
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Antoine_de_Padoue_Rahajarizafy Antoine de Padoue Rahajarizafy]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q2856917 Q2856917]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|21
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Rapha%C3%ABl_Louis_Rafiringa Louis Rafiringa ]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1968934 Q1968934]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|22
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Flavien_Ranaivo Flavien Ranaivo]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q3073474 Q3073474]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|23
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Paul_Rapatsalahy Paul Rapatsalahy]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1498242 Q1498242]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|24
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/R%C3%A9gis_Rajemisa_Raolison Rajemisa Raolison]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q3372070 Q3372070]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|25
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/P%C3%A9nombre_Andriampenomanana Pénombre Andriampenomanana ]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q65308222 Q65308222]
|manatsara wikidata, manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|26
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Od%C3%A9am_Rakoto Odeam Rakoto]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q31361879 Q31361879]
|Manatsara ny firafitry ny lahatsoratra ,Manampy infobox
|
|-
|27
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Tsiranana_Philibert Tsialanana Philibert]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q315944 Q315944]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|28
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Ratsimandrava_Richard Ratsimandrava Richard
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q559681 Q559681]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|29
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Fredy_Jaofera Fredy Jaofera]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q13106359 Q13106359]
|manatsara wikidata, manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|30
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Victoire_Rasoamanarivo Victoire Rasoamanarivo ]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q3557035 Q3557035]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|Chirocca77
|-
|31
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Lucien_Botovasoa Lucien Botovasoa]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q30101461 Q30101461]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|32
|[[Gascar Fenosoa]]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q139581352 Q139581352]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra, manatsara ny wikidata,mampiditra infobox
|Mammysou17
|-
|33
|[[Lalatiana]] 
|[[wikidata:Q139581448|Q139581448]]
|mampiditra infobox, manatsara ny wikidata
|
|-
|34
|[[Odéam Rakoto]]
|[[wikidata:Q31361879|Q31361879]]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|35
|[https://mg.wikipedia.org/w/index.php?search=Fara&amp;title=Manokana:Fikarohana&amp;ns0=1 Famadihana]
|[[wikidata:Q1395073|Q1395073]]
|mampiditra loharano
|
|-
|36
|[[Fidelis Justin Rabetsimandranto]]
|[[wikidata:Q139581611|Q139581611]]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|37
|[[Fenoherintsoa Ralambomanana|Feno Ralambomanana]]
|[[wikidata:Q139568654|Q139568654]]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra
|
|-
|38
|[[Victor Ramahatra]]
|[[wikidata:Q330965|Q330965]]
| manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|39
|[[Guy Willy Razanamasy]]
|[[wikidata:Q304179|Q304179]]
|Manatsara ny firafitry ny lahatsoratra ,Manampy infobox
|-
|40
|[[Emmanuel Rakotovahiny]]
|[[wikidata:Q3052852|Q3052852]]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|41
|[[Eugène Mangalaza]]
|[[wikidata:Q3056246|Q3056246]]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|42
|[[Monja Roindefo]]
|[[wikidata:Q2724337|Q2724337]]
|mampiditra rohy,mampiditra infobox
|
|-
|43
|[[Roger Kolo]]
|[[wikidata:Q2724337|Q2724337]]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|44
|[[Mamitiana Rajaonarison]]
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|45
|[[Herintsalama Rajaonarivelo]]
|
|manatsara wikidata, manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|46
|[[Zafisambo Ruphin]]
|
|mampiditra infobox
|
|-
|47
|[[Christian Ntsay]]
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra
|
|-
|48
|[[Jean Ravelonarivo]]
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|49
|[[Omer Beriziky]]
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|50
|
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|51
|
|
|manatsara wikidata, manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|52
|
|
|Manatsara ny firafitry ny lahatsoratra ,Manampy infobox
|
|-
|53
|[[Fomban-drazana_malagasy]]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q13106282 Q13106282]
|Mampiditra loharano sy manatsara ny lahatsoratra
|}</text>
      <sha1>g3u9r9bh5iei12wfb78ihc5cppuk6c6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1136700</id>
      <parentid>1136699</parentid>
      <timestamp>2026-04-28T17:52:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mammysou17</username>
        <id>34685</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>1136700</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9220" sha1="rxx4l2llorcaelrebdmwhcko1v7doxi" xml:space="preserve">Lahatsoratra azo alaina tahaka [https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenena_Andohahela Valan-javaboarim-pirenena Andohahela]
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
!N°
!Wikipedia
!wikidata
!asa hatao
!mpandray anjara
|-
|1
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Corridor_Forestier_Bongolava Corridor Forestier Bongolava]
|
|mamorona wikidata,manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|2
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Tahirin-javaboarin%27_ny_Tsingin%27_i_Bemaraha Tahirin-javaboarin' ny Tsingin' i Bemaraha]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1405154 Q1405154]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|3
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenen'_ny_Helodranon'_i_Baly Valan-javaboarim-pirenen' ny Helodranon' i Baly]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1968753 Q1968753]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|4
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenena_Zombitse-Vohibasia Valan-javaboarim-pirenena Zombitse-Vohibasia ]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q2762585 Q2762585]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|5
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenena_Kirindy_Mitea Valan-javaboarim-pirenena Kirindy Mitea]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1386661 Q1386661]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|6
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenen%27_i_Mananara-Avaratra  Valan-javaboarim-pirenen' i Mananara-Avaratra]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q107426918 Q107426918]
|manatsara wikidata, manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|7
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenen%27_i_Marojejy Valan-javaboarim-pirenen' i Marojejy]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q2485097 Q2485097]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|8
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenen'_ny_Tendrombohitra_Ambre Valan-javaboarim-pirenen' ny Tendrombohitra Ambre]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1968934 Q1968934]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|9
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenena_Nosy_Ve-Androka Valan-javaboarim-pirenena Nosy Ve-Androka]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q65040357 Q65040357]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|10
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenena_Ranomafana Valan-javaboarim-pirenena Ranomafana]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1498242 Q1498242]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|11
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenena_Zahamena Valan-javaboarim-pirenena Zahamena]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q2071200 Q2071200]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|12
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Rabemananjara_Jacques Rabemananjara Jacques]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1374750  Q1374750 ]
| manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|13
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/David_Jaomanoro David Jaomanoro]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q3018152 Q3018152]
|Manatsara ny firafitry ny lahatsoratra ,Manampy infobox
|-
|14
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Hajasoa_Vololona_Picard Hajasoa Vololona Picard]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q47530289 Q47530289]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|15
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Ny_Avana_Ramanantoanina Ny Avana Ramanantoanina]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q18355453 Q18355453]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|16
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Ravoahangy-Andrianavalona_Joseph Ravoahangy-Andrianavalona Joseph]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q31361889 Q31361889]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|17
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Samuel_Ratany Samuel Ratany]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q13109100 Q13109100 ]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|18
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Flavien_Ranaivo Flavien Ranaivo]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q30734741 Q30734741]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|19
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Henri_Rahaingoson Henri Rahaingoson]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q133545315 Q133545315]
|manatsara wikidata, manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|20
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Antoine_de_Padoue_Rahajarizafy Antoine de Padoue Rahajarizafy]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q2856917 Q2856917]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|21
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Rapha%C3%ABl_Louis_Rafiringa Louis Rafiringa ]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1968934 Q1968934]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|22
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Flavien_Ranaivo Flavien Ranaivo]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q3073474 Q3073474]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|23
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Paul_Rapatsalahy Paul Rapatsalahy]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1498242 Q1498242]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|24
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/R%C3%A9gis_Rajemisa_Raolison Rajemisa Raolison]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q3372070 Q3372070]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|25
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/P%C3%A9nombre_Andriampenomanana Pénombre Andriampenomanana ]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q65308222 Q65308222]
|manatsara wikidata, manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|26
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Od%C3%A9am_Rakoto Odeam Rakoto]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q31361879 Q31361879]
|Manatsara ny firafitry ny lahatsoratra ,Manampy infobox
|
|-
|27
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Tsiranana_Philibert Tsialanana Philibert]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q315944 Q315944]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|28
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Ratsimandrava_Richard Ratsimandrava Richard
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q559681 Q559681]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|29
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Fredy_Jaofera Fredy Jaofera]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q13106359 Q13106359]
|manatsara wikidata, manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|30
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Victoire_Rasoamanarivo Victoire Rasoamanarivo ]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q3557035 Q3557035]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|Chirocca77
|-
|31
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Lucien_Botovasoa Lucien Botovasoa]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q30101461 Q30101461]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|32
|[[Gascar Fenosoa]]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q139581352 Q139581352]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra, manatsara ny wikidata,mampiditra infobox
|Mammysou17
|-
|33
|[[Lalatiana]] 
|[[wikidata:Q139581448|Q139581448]]
|mampiditra infobox, manatsara ny wikidata
|
|-
|34
|[[Odéam Rakoto]]
|[[wikidata:Q31361879|Q31361879]]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|35
|[https://mg.wikipedia.org/w/index.php?search=Fara&amp;title=Manokana:Fikarohana&amp;ns0=1 Famadihana]
|[[wikidata:Q1395073|Q1395073]]
|mampiditra loharano
|
|-
|36
|[[Fidelis Justin Rabetsimandranto]]
|[[wikidata:Q139581611|Q139581611]]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|37
|[[Fenoherintsoa Ralambomanana|Feno Ralambomanana]]
|[[wikidata:Q139568654|Q139568654]]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra
|
|-
|38
|[[Victor Ramahatra]]
|[[wikidata:Q330965|Q330965]]
| manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|39
|[[Guy Willy Razanamasy]]
|[[wikidata:Q304179|Q304179]]
|Manatsara ny firafitry ny lahatsoratra ,Manampy infobox
|-
|40
|[[Emmanuel Rakotovahiny]]
|[[wikidata:Q3052852|Q3052852]]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|41
|[[Eugène Mangalaza]]
|[[wikidata:Q3056246|Q3056246]]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|42
|[[Monja Roindefo]]
|[[wikidata:Q2724337|Q2724337]]
|mampiditra rohy,mampiditra infobox
|
|-
|43
|[[Roger Kolo]]
|[[wikidata:Q2724337|Q2724337]]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|44
|[[Mamitiana Rajaonarison]]
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|45
|[[Herintsalama Rajaonarivelo]]
|
|manatsara wikidata, manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|46
|[[Zafisambo Ruphin]]
|
|mampiditra infobox
|
|-
|47
|[[Christian Ntsay]]
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra
|
|-
|48
|[[Jean Ravelonarivo]]
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|49
|[[Omer Beriziky]]
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|50
|[[Charles Rabemananjara]]
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|51
|
|
|manatsara wikidata, manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|52
|
|
|Manatsara ny firafitry ny lahatsoratra ,Manampy infobox
|
|-
|53
|[[Fomban-drazana_malagasy]]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q13106282 Q13106282]
|Mampiditra loharano sy manatsara ny lahatsoratra
|}</text>
      <sha1>rxx4l2llorcaelrebdmwhcko1v7doxi</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1136701</id>
      <parentid>1136700</parentid>
      <timestamp>2026-04-28T17:53:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mammysou17</username>
        <id>34685</id>
      </contributor>
      <origin>1136701</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9237" sha1="hfmj8o37d2gccnguc89sfzqlqci2qk9" xml:space="preserve">Lahatsoratra azo alaina tahaka [https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenena_Andohahela Valan-javaboarim-pirenena Andohahela]
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
!N°
!Wikipedia
!wikidata
!asa hatao
!mpandray anjara
|-
|1
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Corridor_Forestier_Bongolava Corridor Forestier Bongolava]
|
|mamorona wikidata,manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|2
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Tahirin-javaboarin%27_ny_Tsingin%27_i_Bemaraha Tahirin-javaboarin' ny Tsingin' i Bemaraha]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1405154 Q1405154]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|3
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenen'_ny_Helodranon'_i_Baly Valan-javaboarim-pirenen' ny Helodranon' i Baly]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1968753 Q1968753]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|4
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenena_Zombitse-Vohibasia Valan-javaboarim-pirenena Zombitse-Vohibasia ]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q2762585 Q2762585]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|5
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenena_Kirindy_Mitea Valan-javaboarim-pirenena Kirindy Mitea]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1386661 Q1386661]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|6
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenen%27_i_Mananara-Avaratra  Valan-javaboarim-pirenen' i Mananara-Avaratra]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q107426918 Q107426918]
|manatsara wikidata, manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|7
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenen%27_i_Marojejy Valan-javaboarim-pirenen' i Marojejy]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q2485097 Q2485097]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|8
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenen'_ny_Tendrombohitra_Ambre Valan-javaboarim-pirenen' ny Tendrombohitra Ambre]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1968934 Q1968934]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|9
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenena_Nosy_Ve-Androka Valan-javaboarim-pirenena Nosy Ve-Androka]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q65040357 Q65040357]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|10
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenena_Ranomafana Valan-javaboarim-pirenena Ranomafana]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1498242 Q1498242]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|11
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenena_Zahamena Valan-javaboarim-pirenena Zahamena]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q2071200 Q2071200]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|12
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Rabemananjara_Jacques Rabemananjara Jacques]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1374750  Q1374750 ]
| manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|13
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/David_Jaomanoro David Jaomanoro]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q3018152 Q3018152]
|Manatsara ny firafitry ny lahatsoratra ,Manampy infobox
|-
|14
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Hajasoa_Vololona_Picard Hajasoa Vololona Picard]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q47530289 Q47530289]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|15
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Ny_Avana_Ramanantoanina Ny Avana Ramanantoanina]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q18355453 Q18355453]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|16
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Ravoahangy-Andrianavalona_Joseph Ravoahangy-Andrianavalona Joseph]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q31361889 Q31361889]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|17
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Samuel_Ratany Samuel Ratany]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q13109100 Q13109100 ]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|18
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Flavien_Ranaivo Flavien Ranaivo]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q30734741 Q30734741]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|19
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Henri_Rahaingoson Henri Rahaingoson]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q133545315 Q133545315]
|manatsara wikidata, manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|20
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Antoine_de_Padoue_Rahajarizafy Antoine de Padoue Rahajarizafy]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q2856917 Q2856917]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|21
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Rapha%C3%ABl_Louis_Rafiringa Louis Rafiringa ]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1968934 Q1968934]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|22
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Flavien_Ranaivo Flavien Ranaivo]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q3073474 Q3073474]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|23
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Paul_Rapatsalahy Paul Rapatsalahy]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1498242 Q1498242]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|24
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/R%C3%A9gis_Rajemisa_Raolison Rajemisa Raolison]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q3372070 Q3372070]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|25
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/P%C3%A9nombre_Andriampenomanana Pénombre Andriampenomanana ]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q65308222 Q65308222]
|manatsara wikidata, manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|26
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Od%C3%A9am_Rakoto Odeam Rakoto]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q31361879 Q31361879]
|Manatsara ny firafitry ny lahatsoratra ,Manampy infobox
|
|-
|27
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Tsiranana_Philibert Tsialanana Philibert]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q315944 Q315944]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|28
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Ratsimandrava_Richard Ratsimandrava Richard
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q559681 Q559681]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|29
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Fredy_Jaofera Fredy Jaofera]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q13106359 Q13106359]
|manatsara wikidata, manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|30
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Victoire_Rasoamanarivo Victoire Rasoamanarivo ]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q3557035 Q3557035]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|Chirocca77
|-
|31
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Lucien_Botovasoa Lucien Botovasoa]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q30101461 Q30101461]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|32
|[[Gascar Fenosoa]]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q139581352 Q139581352]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra, manatsara ny wikidata,mampiditra infobox
|Mammysou17
|-
|33
|[[Lalatiana]] 
|[[wikidata:Q139581448|Q139581448]]
|mampiditra infobox, manatsara ny wikidata
|
|-
|34
|[[Odéam Rakoto]]
|[[wikidata:Q31361879|Q31361879]]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|35
|[https://mg.wikipedia.org/w/index.php?search=Fara&amp;title=Manokana:Fikarohana&amp;ns0=1 Famadihana]
|[[wikidata:Q1395073|Q1395073]]
|mampiditra loharano
|
|-
|36
|[[Fidelis Justin Rabetsimandranto]]
|[[wikidata:Q139581611|Q139581611]]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|37
|[[Fenoherintsoa Ralambomanana|Feno Ralambomanana]]
|[[wikidata:Q139568654|Q139568654]]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra
|
|-
|38
|[[Victor Ramahatra]]
|[[wikidata:Q330965|Q330965]]
| manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|39
|[[Guy Willy Razanamasy]]
|[[wikidata:Q304179|Q304179]]
|Manatsara ny firafitry ny lahatsoratra ,Manampy infobox
|-
|40
|[[Emmanuel Rakotovahiny]]
|[[wikidata:Q3052852|Q3052852]]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|41
|[[Eugène Mangalaza]]
|[[wikidata:Q3056246|Q3056246]]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|42
|[[Monja Roindefo]]
|[[wikidata:Q2724337|Q2724337]]
|mampiditra rohy,mampiditra infobox
|
|-
|43
|[[Roger Kolo]]
|[[wikidata:Q2724337|Q2724337]]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|44
|[[Mamitiana Rajaonarison]]
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|45
|[[Herintsalama Rajaonarivelo]]
|
|manatsara wikidata, manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|46
|[[Zafisambo Ruphin]]
|
|mampiditra infobox
|
|-
|47
|[[Christian Ntsay]]
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra
|
|-
|48
|[[Jean Ravelonarivo]]
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|49
|[[Omer Beriziky]]
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|50
|[[Charles Rabemananjara]]
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|51
|[[Jacques Sylla]]
|
|manatsara wikidata, manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|52
|
|
|Manatsara ny firafitry ny lahatsoratra ,Manampy infobox
|
|-
|53
|[[Fomban-drazana_malagasy]]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q13106282 Q13106282]
|Mampiditra loharano sy manatsara ny lahatsoratra
|}</text>
      <sha1>hfmj8o37d2gccnguc89sfzqlqci2qk9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1136702</id>
      <parentid>1136701</parentid>
      <timestamp>2026-04-28T17:54:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mammysou17</username>
        <id>34685</id>
      </contributor>
      <origin>1136702</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9270" sha1="j8387zog8ds1iue5bm9aly7zfpjnun7" xml:space="preserve">Lahatsoratra azo alaina tahaka [https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenena_Andohahela Valan-javaboarim-pirenena Andohahela]
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
!N°
!Wikipedia
!wikidata
!asa hatao
!mpandray anjara
|-
|1
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Corridor_Forestier_Bongolava Corridor Forestier Bongolava]
|
|mamorona wikidata,manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|2
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Tahirin-javaboarin%27_ny_Tsingin%27_i_Bemaraha Tahirin-javaboarin' ny Tsingin' i Bemaraha]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1405154 Q1405154]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|3
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenen'_ny_Helodranon'_i_Baly Valan-javaboarim-pirenen' ny Helodranon' i Baly]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1968753 Q1968753]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|4
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenena_Zombitse-Vohibasia Valan-javaboarim-pirenena Zombitse-Vohibasia ]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q2762585 Q2762585]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|5
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenena_Kirindy_Mitea Valan-javaboarim-pirenena Kirindy Mitea]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1386661 Q1386661]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|6
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenen%27_i_Mananara-Avaratra  Valan-javaboarim-pirenen' i Mananara-Avaratra]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q107426918 Q107426918]
|manatsara wikidata, manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|7
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenen%27_i_Marojejy Valan-javaboarim-pirenen' i Marojejy]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q2485097 Q2485097]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|8
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenen'_ny_Tendrombohitra_Ambre Valan-javaboarim-pirenen' ny Tendrombohitra Ambre]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1968934 Q1968934]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|9
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenena_Nosy_Ve-Androka Valan-javaboarim-pirenena Nosy Ve-Androka]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q65040357 Q65040357]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|10
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenena_Ranomafana Valan-javaboarim-pirenena Ranomafana]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1498242 Q1498242]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|11
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenena_Zahamena Valan-javaboarim-pirenena Zahamena]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q2071200 Q2071200]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|12
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Rabemananjara_Jacques Rabemananjara Jacques]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1374750  Q1374750 ]
| manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|13
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/David_Jaomanoro David Jaomanoro]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q3018152 Q3018152]
|Manatsara ny firafitry ny lahatsoratra ,Manampy infobox
|-
|14
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Hajasoa_Vololona_Picard Hajasoa Vololona Picard]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q47530289 Q47530289]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|15
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Ny_Avana_Ramanantoanina Ny Avana Ramanantoanina]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q18355453 Q18355453]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|16
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Ravoahangy-Andrianavalona_Joseph Ravoahangy-Andrianavalona Joseph]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q31361889 Q31361889]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|17
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Samuel_Ratany Samuel Ratany]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q13109100 Q13109100 ]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|18
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Flavien_Ranaivo Flavien Ranaivo]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q30734741 Q30734741]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|19
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Henri_Rahaingoson Henri Rahaingoson]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q133545315 Q133545315]
|manatsara wikidata, manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|20
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Antoine_de_Padoue_Rahajarizafy Antoine de Padoue Rahajarizafy]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q2856917 Q2856917]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|21
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Rapha%C3%ABl_Louis_Rafiringa Louis Rafiringa ]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1968934 Q1968934]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|22
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Flavien_Ranaivo Flavien Ranaivo]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q3073474 Q3073474]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|23
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Paul_Rapatsalahy Paul Rapatsalahy]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1498242 Q1498242]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|24
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/R%C3%A9gis_Rajemisa_Raolison Rajemisa Raolison]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q3372070 Q3372070]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|25
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/P%C3%A9nombre_Andriampenomanana Pénombre Andriampenomanana ]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q65308222 Q65308222]
|manatsara wikidata, manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|26
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Od%C3%A9am_Rakoto Odeam Rakoto]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q31361879 Q31361879]
|Manatsara ny firafitry ny lahatsoratra ,Manampy infobox
|
|-
|27
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Tsiranana_Philibert Tsialanana Philibert]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q315944 Q315944]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|28
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Ratsimandrava_Richard Ratsimandrava Richard
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q559681 Q559681]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|29
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Fredy_Jaofera Fredy Jaofera]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q13106359 Q13106359]
|manatsara wikidata, manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|30
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Victoire_Rasoamanarivo Victoire Rasoamanarivo ]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q3557035 Q3557035]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|Chirocca77
|-
|31
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Lucien_Botovasoa Lucien Botovasoa]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q30101461 Q30101461]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|32
|[[Gascar Fenosoa]]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q139581352 Q139581352]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra, manatsara ny wikidata,mampiditra infobox
|Mammysou17
|-
|33
|[[Lalatiana]] 
|[[wikidata:Q139581448|Q139581448]]
|mampiditra infobox, manatsara ny wikidata
|
|-
|34
|[[Odéam Rakoto]]
|[[wikidata:Q31361879|Q31361879]]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|35
|[https://mg.wikipedia.org/w/index.php?search=Fara&amp;title=Manokana:Fikarohana&amp;ns0=1 Famadihana]
|[[wikidata:Q1395073|Q1395073]]
|mampiditra loharano
|
|-
|36
|[[Fidelis Justin Rabetsimandranto]]
|[[wikidata:Q139581611|Q139581611]]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|37
|[[Fenoherintsoa Ralambomanana|Feno Ralambomanana]]
|[[wikidata:Q139568654|Q139568654]]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra
|
|-
|38
|[[Victor Ramahatra]]
|[[wikidata:Q330965|Q330965]]
| manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|39
|[[Guy Willy Razanamasy]]
|[[wikidata:Q304179|Q304179]]
|Manatsara ny firafitry ny lahatsoratra ,Manampy infobox
|-
|40
|[[Emmanuel Rakotovahiny]]
|[[wikidata:Q3052852|Q3052852]]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|41
|[[Eugène Mangalaza]]
|[[wikidata:Q3056246|Q3056246]]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|42
|[[Monja Roindefo]]
|[[wikidata:Q2724337|Q2724337]]
|mampiditra rohy,mampiditra infobox
|
|-
|43
|[[Roger Kolo]]
|[[wikidata:Q2724337|Q2724337]]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|44
|[[Mamitiana Rajaonarison]]
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|45
|[[Herintsalama Rajaonarivelo]]
|
|manatsara wikidata, manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|46
|[[Zafisambo Ruphin]]
|
|mampiditra infobox
|
|-
|47
|[[Christian Ntsay]]
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra
|
|-
|48
|[[Jean Ravelonarivo]]
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|49
|[[Omer Beriziky]]
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|50
|[[Charles Rabemananjara]]
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|51
|[[Jacques Sylla]]
|
|manatsara wikidata, manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|52
|[[Wikipedia:Justin Rakotoniaina]]
|
|Manatsara ny firafitry ny lahatsoratra ,Manampy infobox
|
|-
|53
|[[Fomban-drazana_malagasy]]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q13106282 Q13106282]
|Mampiditra loharano sy manatsara ny lahatsoratra
|}</text>
      <sha1>j8387zog8ds1iue5bm9aly7zfpjnun7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1136709</id>
      <parentid>1136702</parentid>
      <timestamp>2026-04-28T18:22:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mammysou17</username>
        <id>34685</id>
      </contributor>
      <origin>1136709</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9600" sha1="sv4nhysr1jhmh1kj10nx9j73qt551p6" xml:space="preserve">Lahatsoratra azo alaina tahaka [https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenena_Andohahela Valan-javaboarim-pirenena Andohahela]
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
!N°
!Wikipedia
!wikidata
!asa hatao
!mpandray anjara
|-
|1
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Corridor_Forestier_Bongolava Corridor Forestier Bongolava]
|
|mamorona wikidata,manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|2
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Tahirin-javaboarin%27_ny_Tsingin%27_i_Bemaraha Tahirin-javaboarin' ny Tsingin' i Bemaraha]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1405154 Q1405154]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|3
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenen'_ny_Helodranon'_i_Baly Valan-javaboarim-pirenen' ny Helodranon' i Baly]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1968753 Q1968753]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|4
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenena_Zombitse-Vohibasia Valan-javaboarim-pirenena Zombitse-Vohibasia ]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q2762585 Q2762585]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|5
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenena_Kirindy_Mitea Valan-javaboarim-pirenena Kirindy Mitea]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1386661 Q1386661]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|6
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenen%27_i_Mananara-Avaratra  Valan-javaboarim-pirenen' i Mananara-Avaratra]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q107426918 Q107426918]
|manatsara wikidata, manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|7
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenen%27_i_Marojejy Valan-javaboarim-pirenen' i Marojejy]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q2485097 Q2485097]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|8
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenen'_ny_Tendrombohitra_Ambre Valan-javaboarim-pirenen' ny Tendrombohitra Ambre]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1968934 Q1968934]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|9
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenena_Nosy_Ve-Androka Valan-javaboarim-pirenena Nosy Ve-Androka]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q65040357 Q65040357]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|10
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenena_Ranomafana Valan-javaboarim-pirenena Ranomafana]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1498242 Q1498242]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|11
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenena_Zahamena Valan-javaboarim-pirenena Zahamena]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q2071200 Q2071200]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|12
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Rabemananjara_Jacques Rabemananjara Jacques]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1374750  Q1374750 ]
| manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|13
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/David_Jaomanoro David Jaomanoro]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q3018152 Q3018152]
|Manatsara ny firafitry ny lahatsoratra ,Manampy infobox
|-
|14
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Hajasoa_Vololona_Picard Hajasoa Vololona Picard]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q47530289 Q47530289]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|15
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Ny_Avana_Ramanantoanina Ny Avana Ramanantoanina]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q18355453 Q18355453]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|16
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Ravoahangy-Andrianavalona_Joseph Ravoahangy-Andrianavalona Joseph]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q31361889 Q31361889]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|17
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Samuel_Ratany Samuel Ratany]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q13109100 Q13109100 ]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|18
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Flavien_Ranaivo Flavien Ranaivo]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q30734741 Q30734741]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|19
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Henri_Rahaingoson Henri Rahaingoson]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q133545315 Q133545315]
|manatsara wikidata, manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|20
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Antoine_de_Padoue_Rahajarizafy Antoine de Padoue Rahajarizafy]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q2856917 Q2856917]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|21
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Rapha%C3%ABl_Louis_Rafiringa Louis Rafiringa ]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1968934 Q1968934]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|22
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Flavien_Ranaivo Flavien Ranaivo]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q3073474 Q3073474]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|23
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Paul_Rapatsalahy Paul Rapatsalahy]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1498242 Q1498242]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|24
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/R%C3%A9gis_Rajemisa_Raolison Rajemisa Raolison]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q3372070 Q3372070]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|25
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/P%C3%A9nombre_Andriampenomanana Pénombre Andriampenomanana ]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q65308222 Q65308222]
|manatsara wikidata, manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|26
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Od%C3%A9am_Rakoto Odeam Rakoto]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q31361879 Q31361879]
|Manatsara ny firafitry ny lahatsoratra ,Manampy infobox
|
|-
|27
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Tsiranana_Philibert Tsialanana Philibert]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q315944 Q315944]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|28
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Ratsimandrava_Richard Ratsimandrava Richard
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q559681 Q559681]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|29
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Fredy_Jaofera Fredy Jaofera]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q13106359 Q13106359]
|manatsara wikidata, manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|30
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Victoire_Rasoamanarivo Victoire Rasoamanarivo ]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q3557035 Q3557035]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|Chirocca77
|-
|31
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Lucien_Botovasoa Lucien Botovasoa]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q30101461 Q30101461]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|32
|[[Gascar Fenosoa]]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q139581352 Q139581352]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra, manatsara ny wikidata,mampiditra infobox
|Mammysou17
|-
|33
|[[Lalatiana]] 
|[[wikidata:Q139581448|Q139581448]]
|mampiditra infobox, manatsara ny wikidata
|
|-
|34
|[[Odéam Rakoto]]
|[[wikidata:Q31361879|Q31361879]]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|35
|[https://mg.wikipedia.org/w/index.php?search=Fara&amp;title=Manokana:Fikarohana&amp;ns0=1 Famadihana]
|[[wikidata:Q1395073|Q1395073]]
|mampiditra loharano
|
|-
|36
|[[Fidelis Justin Rabetsimandranto]]
|[[wikidata:Q139581611|Q139581611]]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|37
|[[Fenoherintsoa Ralambomanana|Feno Ralambomanana]]
|[[wikidata:Q139568654|Q139568654]]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra
|
|-
|38
|[[Victor Ramahatra]]
|[[wikidata:Q330965|Q330965]]
| manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|39
|[[Guy Willy Razanamasy]]
|[[wikidata:Q304179|Q304179]]
|Manatsara ny firafitry ny lahatsoratra ,Manampy infobox
|-
|40
|[[Emmanuel Rakotovahiny]]
|[[wikidata:Q3052852|Q3052852]]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|41
|[[Eugène Mangalaza]]
|[[wikidata:Q3056246|Q3056246]]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|42
|[[Monja Roindefo]]
|[[wikidata:Q2724337|Q2724337]]
|mampiditra rohy,mampiditra infobox
|
|-
|43
|[[Roger Kolo]]
|[[wikidata:Q2724337|Q2724337]]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|44
|[[Mamitiana Rajaonarison]]
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|45
|[[Herintsalama Rajaonarivelo]]
|
|manatsara wikidata, manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|46
|[[Zafisambo Ruphin]]
|
|mampiditra infobox
|
|-
|47
|[[Christian Ntsay]]
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra
|
|-
|48
|[[Jean Ravelonarivo]]
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|49
|[[Omer Beriziky]]
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|50
|[[Charles Rabemananjara]]
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|51
|[[Jacques Sylla]]
|
|manatsara wikidata, manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|52
|[[Wikipedia:Justin Rakotoniaina]]
|
|Manatsara ny firafitry ny lahatsoratra ,Manampy infobox
|
|-
|53
|[[Fomban-drazana_malagasy]]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q13106282 Q13106282]
|Mampiditra loharano sy manatsara ny lahatsoratra
|
|-
|53
|[[Fomban-drazana_malagasy]]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q13106282 Q13106282]
|Mampiditra loharano sy manatsara ny lahatsoratra
|
|-
|54
|
|
|Mampiditra loharano sy manatsara ny lahatsoratra
|
|-
|55
|
|
|Mampiditra loharano sy manatsara ny lahatsoratra
|
|-
|56
|
|
|Mampiditra loharano sy manatsara ny lahatsoratra
|}</text>
      <sha1>sv4nhysr1jhmh1kj10nx9j73qt551p6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1136710</id>
      <parentid>1136709</parentid>
      <timestamp>2026-04-28T18:25:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mammysou17</username>
        <id>34685</id>
      </contributor>
      <origin>1136710</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9522" sha1="pof36p0irkz1c3rwykl8etf8eqfxonj" xml:space="preserve">Lahatsoratra azo alaina tahaka [https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenena_Andohahela Valan-javaboarim-pirenena Andohahela]
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
!N°
!Wikipedia
!wikidata
!asa hatao
!mpandray anjara
|-
|1
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Corridor_Forestier_Bongolava Corridor Forestier Bongolava]
|
|mamorona wikidata,manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|2
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Tahirin-javaboarin%27_ny_Tsingin%27_i_Bemaraha Tahirin-javaboarin' ny Tsingin' i Bemaraha]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1405154 Q1405154]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|3
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenen'_ny_Helodranon'_i_Baly Valan-javaboarim-pirenen' ny Helodranon' i Baly]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1968753 Q1968753]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|4
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenena_Zombitse-Vohibasia Valan-javaboarim-pirenena Zombitse-Vohibasia ]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q2762585 Q2762585]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|5
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenena_Kirindy_Mitea Valan-javaboarim-pirenena Kirindy Mitea]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1386661 Q1386661]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|6
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenen%27_i_Mananara-Avaratra  Valan-javaboarim-pirenen' i Mananara-Avaratra]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q107426918 Q107426918]
|manatsara wikidata, manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|7
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenen%27_i_Marojejy Valan-javaboarim-pirenen' i Marojejy]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q2485097 Q2485097]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|8
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenen'_ny_Tendrombohitra_Ambre Valan-javaboarim-pirenen' ny Tendrombohitra Ambre]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1968934 Q1968934]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|9
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenena_Nosy_Ve-Androka Valan-javaboarim-pirenena Nosy Ve-Androka]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q65040357 Q65040357]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|10
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenena_Ranomafana Valan-javaboarim-pirenena Ranomafana]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1498242 Q1498242]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|11
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenena_Zahamena Valan-javaboarim-pirenena Zahamena]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q2071200 Q2071200]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|12
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Rabemananjara_Jacques Rabemananjara Jacques]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1374750  Q1374750 ]
| manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|13
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/David_Jaomanoro David Jaomanoro]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q3018152 Q3018152]
|Manatsara ny firafitry ny lahatsoratra ,Manampy infobox
|-
|14
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Hajasoa_Vololona_Picard Hajasoa Vololona Picard]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q47530289 Q47530289]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|15
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Ny_Avana_Ramanantoanina Ny Avana Ramanantoanina]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q18355453 Q18355453]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|16
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Ravoahangy-Andrianavalona_Joseph Ravoahangy-Andrianavalona Joseph]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q31361889 Q31361889]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|17
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Samuel_Ratany Samuel Ratany]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q13109100 Q13109100 ]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|18
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Flavien_Ranaivo Flavien Ranaivo]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q30734741 Q30734741]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|19
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Henri_Rahaingoson Henri Rahaingoson]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q133545315 Q133545315]
|manatsara wikidata, manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|20
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Antoine_de_Padoue_Rahajarizafy Antoine de Padoue Rahajarizafy]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q2856917 Q2856917]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|21
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Rapha%C3%ABl_Louis_Rafiringa Louis Rafiringa ]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1968934 Q1968934]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|22
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Flavien_Ranaivo Flavien Ranaivo]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q3073474 Q3073474]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|23
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Paul_Rapatsalahy Paul Rapatsalahy]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1498242 Q1498242]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|24
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/R%C3%A9gis_Rajemisa_Raolison Rajemisa Raolison]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q3372070 Q3372070]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|25
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/P%C3%A9nombre_Andriampenomanana Pénombre Andriampenomanana ]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q65308222 Q65308222]
|manatsara wikidata, manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|26
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Od%C3%A9am_Rakoto Odeam Rakoto]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q31361879 Q31361879]
|Manatsara ny firafitry ny lahatsoratra ,Manampy infobox
|
|-
|27
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Tsiranana_Philibert Tsialanana Philibert]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q315944 Q315944]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|28
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Ratsimandrava_Richard Ratsimandrava Richard
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q559681 Q559681]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|29
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Fredy_Jaofera Fredy Jaofera]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q13106359 Q13106359]
|manatsara wikidata, manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|30
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Victoire_Rasoamanarivo Victoire Rasoamanarivo ]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q3557035 Q3557035]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|Chirocca77
|-
|31
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Lucien_Botovasoa Lucien Botovasoa]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q30101461 Q30101461]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|32
|[[Gascar Fenosoa]]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q139581352 Q139581352]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra, manatsara ny wikidata,mampiditra infobox
|Mammysou17
|-
|33
|[[Lalatiana]] 
|[[wikidata:Q139581448|Q139581448]]
|mampiditra infobox, manatsara ny wikidata
|
|-
|34
|[[Odéam Rakoto]]
|[[wikidata:Q31361879|Q31361879]]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|35
|[https://mg.wikipedia.org/w/index.php?search=Fara&amp;title=Manokana:Fikarohana&amp;ns0=1 Famadihana]
|[[wikidata:Q1395073|Q1395073]]
|mampiditra loharano
|
|-
|36
|[[Fidelis Justin Rabetsimandranto]]
|[[wikidata:Q139581611|Q139581611]]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|37
|[[Fenoherintsoa Ralambomanana|Feno Ralambomanana]]
|[[wikidata:Q139568654|Q139568654]]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra
|
|-
|38
|[[Victor Ramahatra]]
|[[wikidata:Q330965|Q330965]]
| manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|39
|[[Guy Willy Razanamasy]]
|[[wikidata:Q304179|Q304179]]
|Manatsara ny firafitry ny lahatsoratra ,Manampy infobox
|-
|40
|[[Emmanuel Rakotovahiny]]
|[[wikidata:Q3052852|Q3052852]]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|41
|[[Eugène Mangalaza]]
|[[wikidata:Q3056246|Q3056246]]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|42
|[[Monja Roindefo]]
|[[wikidata:Q2724337|Q2724337]]
|mampiditra rohy,mampiditra infobox
|
|-
|43
|[[Roger Kolo]]
|[[wikidata:Q2724337|Q2724337]]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|44
|[[Mamitiana Rajaonarison]]
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|45
|[[Herintsalama Rajaonarivelo]]
|
|manatsara wikidata, manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|46
|[[Zafisambo Ruphin]]
|
|mampiditra infobox
|
|-
|47
|[[Christian Ntsay]]
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra
|
|-
|48
|[[Jean Ravelonarivo]]
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|49
|[[Omer Beriziky]]
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|50
|[[Charles Rabemananjara]]
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|51
|[[Jacques Sylla]]
|
|manatsara wikidata, manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|52
|[[Wikipedia:Justin Rakotoniaina]]
|
|Manatsara ny firafitry ny lahatsoratra ,Manampy infobox
|
|-
|53
|[[Fomban-drazana_malagasy]]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q13106282 Q13106282]
|Mampiditra loharano sy manatsara ny lahatsoratra
|
|-
|53
|
|
|Mampiditra loharano sy manatsara ny lahatsoratra
|
|-
|54
|
|
|Mampiditra loharano sy manatsara ny lahatsoratra
|
|-
|55
|
|
|Mampiditra loharano sy manatsara ny lahatsoratra
|
|-
|56
|
|
|Mampiditra loharano sy manatsara ny lahatsoratra
|}</text>
      <sha1>pof36p0irkz1c3rwykl8etf8eqfxonj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1136712</id>
      <parentid>1136710</parentid>
      <timestamp>2026-04-28T18:27:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mammysou17</username>
        <id>34685</id>
      </contributor>
      <origin>1136712</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9822" sha1="nmeleslzpmd5gc0lvfshhltpb7tnzxg" xml:space="preserve">Lahatsoratra azo alaina tahaka [https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenena_Andohahela Valan-javaboarim-pirenena Andohahela]
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
!N°
!Wikipedia
!wikidata
!asa hatao
!mpandray anjara
|-
|1
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Corridor_Forestier_Bongolava Corridor Forestier Bongolava]
|
|mamorona wikidata,manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|2
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Tahirin-javaboarin%27_ny_Tsingin%27_i_Bemaraha Tahirin-javaboarin' ny Tsingin' i Bemaraha]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1405154 Q1405154]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|3
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenen'_ny_Helodranon'_i_Baly Valan-javaboarim-pirenen' ny Helodranon' i Baly]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1968753 Q1968753]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|4
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenena_Zombitse-Vohibasia Valan-javaboarim-pirenena Zombitse-Vohibasia ]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q2762585 Q2762585]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|5
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenena_Kirindy_Mitea Valan-javaboarim-pirenena Kirindy Mitea]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1386661 Q1386661]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|6
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenen%27_i_Mananara-Avaratra  Valan-javaboarim-pirenen' i Mananara-Avaratra]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q107426918 Q107426918]
|manatsara wikidata, manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|7
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenen%27_i_Marojejy Valan-javaboarim-pirenen' i Marojejy]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q2485097 Q2485097]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|8
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenen'_ny_Tendrombohitra_Ambre Valan-javaboarim-pirenen' ny Tendrombohitra Ambre]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1968934 Q1968934]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|9
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenena_Nosy_Ve-Androka Valan-javaboarim-pirenena Nosy Ve-Androka]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q65040357 Q65040357]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|10
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenena_Ranomafana Valan-javaboarim-pirenena Ranomafana]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1498242 Q1498242]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|11
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenena_Zahamena Valan-javaboarim-pirenena Zahamena]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q2071200 Q2071200]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|12
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Rabemananjara_Jacques Rabemananjara Jacques]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1374750  Q1374750 ]
| manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|13
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/David_Jaomanoro David Jaomanoro]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q3018152 Q3018152]
|Manatsara ny firafitry ny lahatsoratra ,Manampy infobox
|-
|14
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Hajasoa_Vololona_Picard Hajasoa Vololona Picard]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q47530289 Q47530289]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|15
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Ny_Avana_Ramanantoanina Ny Avana Ramanantoanina]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q18355453 Q18355453]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|16
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Ravoahangy-Andrianavalona_Joseph Ravoahangy-Andrianavalona Joseph]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q31361889 Q31361889]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|17
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Samuel_Ratany Samuel Ratany]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q13109100 Q13109100 ]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|18
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Flavien_Ranaivo Flavien Ranaivo]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q30734741 Q30734741]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|19
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Henri_Rahaingoson Henri Rahaingoson]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q133545315 Q133545315]
|manatsara wikidata, manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|20
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Antoine_de_Padoue_Rahajarizafy Antoine de Padoue Rahajarizafy]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q2856917 Q2856917]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|21
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Rapha%C3%ABl_Louis_Rafiringa Louis Rafiringa ]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1968934 Q1968934]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|22
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Flavien_Ranaivo Flavien Ranaivo]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q3073474 Q3073474]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|23
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Paul_Rapatsalahy Paul Rapatsalahy]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1498242 Q1498242]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|24
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/R%C3%A9gis_Rajemisa_Raolison Rajemisa Raolison]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q3372070 Q3372070]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|25
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/P%C3%A9nombre_Andriampenomanana Pénombre Andriampenomanana ]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q65308222 Q65308222]
|manatsara wikidata, manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|26
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Od%C3%A9am_Rakoto Odeam Rakoto]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q31361879 Q31361879]
|Manatsara ny firafitry ny lahatsoratra ,Manampy infobox
|
|-
|27
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Tsiranana_Philibert Tsialanana Philibert]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q315944 Q315944]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|28
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Ratsimandrava_Richard Ratsimandrava Richard
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q559681 Q559681]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|29
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Fredy_Jaofera Fredy Jaofera]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q13106359 Q13106359]
|manatsara wikidata, manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|30
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Victoire_Rasoamanarivo Victoire Rasoamanarivo ]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q3557035 Q3557035]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|Chirocca77
|-
|31
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Lucien_Botovasoa Lucien Botovasoa]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q30101461 Q30101461]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|32
|[[Gascar Fenosoa]]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q139581352 Q139581352]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra, manatsara ny wikidata,mampiditra infobox
|Mammysou17
|-
|33
|[[Lalatiana]] 
|[[wikidata:Q139581448|Q139581448]]
|mampiditra infobox, manatsara ny wikidata
|
|-
|34
|[[Odéam Rakoto]]
|[[wikidata:Q31361879|Q31361879]]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|35
|[https://mg.wikipedia.org/w/index.php?search=Fara&amp;title=Manokana:Fikarohana&amp;ns0=1 Famadihana]
|[[wikidata:Q1395073|Q1395073]]
|mampiditra loharano
|
|-
|36
|[[Fidelis Justin Rabetsimandranto]]
|[[wikidata:Q139581611|Q139581611]]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|37
|[[Fenoherintsoa Ralambomanana|Feno Ralambomanana]]
|[[wikidata:Q139568654|Q139568654]]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra
|
|-
|38
|[[Victor Ramahatra]]
|[[wikidata:Q330965|Q330965]]
| manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|39
|[[Guy Willy Razanamasy]]
|[[wikidata:Q304179|Q304179]]
|Manatsara ny firafitry ny lahatsoratra ,Manampy infobox
|-
|40
|[[Emmanuel Rakotovahiny]]
|[[wikidata:Q3052852|Q3052852]]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|41
|[[Eugène Mangalaza]]
|[[wikidata:Q3056246|Q3056246]]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|42
|[[Monja Roindefo]]
|[[wikidata:Q2724337|Q2724337]]
|mampiditra rohy,mampiditra infobox
|
|-
|43
|[[Roger Kolo]]
|[[wikidata:Q2724337|Q2724337]]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|44
|[[Mamitiana Rajaonarison]]
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|45
|[[Herintsalama Rajaonarivelo]]
|
|manatsara wikidata, manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|46
|[[Zafisambo Ruphin]]
|
|mampiditra infobox
|
|-
|47
|[[Christian Ntsay]]
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra
|
|-
|48
|[[Jean Ravelonarivo]]
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|49
|[[Omer Beriziky]]
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|50
|[[Charles Rabemananjara]]
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|51
|[[Jacques Sylla]]
|
|manatsara wikidata, manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|52
|[[Wikipedia:Justin Rakotoniaina]]
|
|Manatsara ny firafitry ny lahatsoratra ,Manampy infobox
|
|-
|53
|[[Fomban-drazana_malagasy]]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q13106282 Q13106282]
|Mampiditra loharano sy manatsara ny lahatsoratra
|
|-
|53
|
|
|Mampiditra loharano sy manatsara ny lahatsoratra
|
|-
|54
|
|
|Mampiditra loharano sy manatsara ny lahatsoratra
|
|-
|55
|
|
|Mampiditra loharano sy manatsara ny lahatsoratra
|
|-
|56
|
|
|Mampiditra loharano sy manatsara ny lahatsoratra
|
|-
|57
|
|
|Mampiditra loharano sy manatsara ny lahatsoratra
|
|-
|56
|
|
|Mampiditra loharano sy manatsara ny lahatsoratra
|56
|
|
|Mampiditra loharano sy manatsara ny lahatsoratra
|56
|
|
|Mampiditra loharano sy manatsara ny lahatsoratra
|56
|
|
|Mampiditra loharano sy manatsara ny lahatsoratra
|}</text>
      <sha1>nmeleslzpmd5gc0lvfshhltpb7tnzxg</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1136713</id>
      <parentid>1136712</parentid>
      <timestamp>2026-04-28T18:29:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mammysou17</username>
        <id>34685</id>
      </contributor>
      <origin>1136713</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9585" sha1="m9nzoq8lywqogx9dkiqq3hflo7z9keh" xml:space="preserve">Lahatsoratra azo alaina tahaka [https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenena_Andohahela Valan-javaboarim-pirenena Andohahela]
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
!N°
!Wikipedia
!wikidata
!asa hatao
!mpandray anjara
|-
|1
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Corridor_Forestier_Bongolava Corridor Forestier Bongolava]
|
|mamorona wikidata,manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|2
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Tahirin-javaboarin%27_ny_Tsingin%27_i_Bemaraha Tahirin-javaboarin' ny Tsingin' i Bemaraha]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1405154 Q1405154]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|3
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenen'_ny_Helodranon'_i_Baly Valan-javaboarim-pirenen' ny Helodranon' i Baly]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1968753 Q1968753]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|4
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenena_Zombitse-Vohibasia Valan-javaboarim-pirenena Zombitse-Vohibasia ]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q2762585 Q2762585]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|5
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenena_Kirindy_Mitea Valan-javaboarim-pirenena Kirindy Mitea]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1386661 Q1386661]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|6
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenen%27_i_Mananara-Avaratra  Valan-javaboarim-pirenen' i Mananara-Avaratra]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q107426918 Q107426918]
|manatsara wikidata, manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|7
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenen%27_i_Marojejy Valan-javaboarim-pirenen' i Marojejy]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q2485097 Q2485097]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|8
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenen'_ny_Tendrombohitra_Ambre Valan-javaboarim-pirenen' ny Tendrombohitra Ambre]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1968934 Q1968934]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|9
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenena_Nosy_Ve-Androka Valan-javaboarim-pirenena Nosy Ve-Androka]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q65040357 Q65040357]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|10
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenena_Ranomafana Valan-javaboarim-pirenena Ranomafana]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1498242 Q1498242]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|11
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenena_Zahamena Valan-javaboarim-pirenena Zahamena]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q2071200 Q2071200]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|12
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Rabemananjara_Jacques Rabemananjara Jacques]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1374750  Q1374750 ]
| manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|13
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/David_Jaomanoro David Jaomanoro]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q3018152 Q3018152]
|Manatsara ny firafitry ny lahatsoratra ,Manampy infobox
|-
|14
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Hajasoa_Vololona_Picard Hajasoa Vololona Picard]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q47530289 Q47530289]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|15
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Ny_Avana_Ramanantoanina Ny Avana Ramanantoanina]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q18355453 Q18355453]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|16
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Ravoahangy-Andrianavalona_Joseph Ravoahangy-Andrianavalona Joseph]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q31361889 Q31361889]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|17
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Samuel_Ratany Samuel Ratany]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q13109100 Q13109100 ]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|18
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Flavien_Ranaivo Flavien Ranaivo]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q30734741 Q30734741]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|19
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Henri_Rahaingoson Henri Rahaingoson]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q133545315 Q133545315]
|manatsara wikidata, manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|20
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Antoine_de_Padoue_Rahajarizafy Antoine de Padoue Rahajarizafy]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q2856917 Q2856917]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|21
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Rapha%C3%ABl_Louis_Rafiringa Louis Rafiringa ]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1968934 Q1968934]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|22
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Flavien_Ranaivo Flavien Ranaivo]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q3073474 Q3073474]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|23
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Paul_Rapatsalahy Paul Rapatsalahy]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1498242 Q1498242]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|24
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/R%C3%A9gis_Rajemisa_Raolison Rajemisa Raolison]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q3372070 Q3372070]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|25
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/P%C3%A9nombre_Andriampenomanana Pénombre Andriampenomanana ]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q65308222 Q65308222]
|manatsara wikidata, manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|26
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Od%C3%A9am_Rakoto Odeam Rakoto]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q31361879 Q31361879]
|Manatsara ny firafitry ny lahatsoratra ,Manampy infobox
|
|-
|27
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Tsiranana_Philibert Tsialanana Philibert]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q315944 Q315944]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|28
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Ratsimandrava_Richard Ratsimandrava Richard
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q559681 Q559681]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|29
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Fredy_Jaofera Fredy Jaofera]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q13106359 Q13106359]
|manatsara wikidata, manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|30
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Victoire_Rasoamanarivo Victoire Rasoamanarivo ]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q3557035 Q3557035]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|Chirocca77
|-
|31
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Lucien_Botovasoa Lucien Botovasoa]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q30101461 Q30101461]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|32
|[[Gascar Fenosoa]]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q139581352 Q139581352]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra, manatsara ny wikidata,mampiditra infobox
|Mammysou17
|-
|33
|[[Lalatiana]] 
|[[wikidata:Q139581448|Q139581448]]
|mampiditra infobox, manatsara ny wikidata
|
|-
|34
|[[Odéam Rakoto]]
|[[wikidata:Q31361879|Q31361879]]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|35
|[https://mg.wikipedia.org/w/index.php?search=Fara&amp;title=Manokana:Fikarohana&amp;ns0=1 Famadihana]
|[[wikidata:Q1395073|Q1395073]]
|mampiditra loharano
|
|-
|36
|[[Fidelis Justin Rabetsimandranto]]
|[[wikidata:Q139581611|Q139581611]]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|37
|[[Fenoherintsoa Ralambomanana|Feno Ralambomanana]]
|[[wikidata:Q139568654|Q139568654]]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra
|
|-
|38
|[[Victor Ramahatra]]
|[[wikidata:Q330965|Q330965]]
| manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|39
|[[Guy Willy Razanamasy]]
|[[wikidata:Q304179|Q304179]]
|Manatsara ny firafitry ny lahatsoratra ,Manampy infobox
|-
|40
|[[Emmanuel Rakotovahiny]]
|[[wikidata:Q3052852|Q3052852]]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|41
|[[Eugène Mangalaza]]
|[[wikidata:Q3056246|Q3056246]]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|42
|[[Monja Roindefo]]
|[[wikidata:Q2724337|Q2724337]]
|mampiditra rohy,mampiditra infobox
|
|-
|43
|[[Roger Kolo]]
|[[wikidata:Q2724337|Q2724337]]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|44
|[[Mamitiana Rajaonarison]]
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|45
|[[Herintsalama Rajaonarivelo]]
|
|manatsara wikidata, manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|46
|[[Zafisambo Ruphin]]
|
|mampiditra infobox
|
|-
|47
|[[Christian Ntsay]]
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra
|
|-
|48
|[[Jean Ravelonarivo]]
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|49
|[[Omer Beriziky]]
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|50
|[[Charles Rabemananjara]]
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|51
|[[Jacques Sylla]]
|
|manatsara wikidata, manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|52
|[[Wikipedia:Justin Rakotoniaina]]
|
|Manatsara ny firafitry ny lahatsoratra ,Manampy infobox
|
|-
|53
|[[Fomban-drazana_malagasy]]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q13106282 Q13106282]
|Mampiditra loharano sy manatsara ny lahatsoratra
|
|-
|53
|
|
|Mampiditra loharano sy manatsara ny lahatsoratra
|
|-
|54
|
|
|Mampiditra loharano sy manatsara ny lahatsoratra
|
|-
|55
|
|
|Mampiditra loharano sy manatsara ny lahatsoratra
|
|-
|56
|
|
|Mampiditra loharano sy manatsara ny lahatsoratra
|
|-
|57
|
|
|Mampiditra loharano sy manatsara ny lahatsoratra
|}</text>
      <sha1>m9nzoq8lywqogx9dkiqq3hflo7z9keh</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1136715</id>
      <parentid>1136713</parentid>
      <timestamp>2026-04-28T18:55:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-25997-07</username>
        <id>39434</id>
      </contributor>
      <comment>Lahatsoratra</comment>
      <origin>1136715</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9592" sha1="py9ng5a0y2pj6jq1me1ah3p3y0ao4q8" xml:space="preserve">Lahatsoratra azo alaina tahaka [https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenena_Andohahela Valan-javaboarim-pirenena Andohahela]
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
!N°
!Wikipedia
!wikidata
!asa hatao
!mpandray anjara
|-
|1
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Corridor_Forestier_Bongolava Corridor Forestier Bongolava]
|
|mamorona wikidata,manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|2
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Tahirin-javaboarin%27_ny_Tsingin%27_i_Bemaraha Tahirin-javaboarin' ny Tsingin' i Bemaraha]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1405154 Q1405154]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|3
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenen'_ny_Helodranon'_i_Baly Valan-javaboarim-pirenen' ny Helodranon' i Baly]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1968753 Q1968753]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|4
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenena_Zombitse-Vohibasia Valan-javaboarim-pirenena Zombitse-Vohibasia ]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q2762585 Q2762585]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|5
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenena_Kirindy_Mitea Valan-javaboarim-pirenena Kirindy Mitea]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1386661 Q1386661]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|6
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenen%27_i_Mananara-Avaratra  Valan-javaboarim-pirenen' i Mananara-Avaratra]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q107426918 Q107426918]
|manatsara wikidata, manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|7
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenen%27_i_Marojejy Valan-javaboarim-pirenen' i Marojejy]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q2485097 Q2485097]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|8
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenen'_ny_Tendrombohitra_Ambre Valan-javaboarim-pirenen' ny Tendrombohitra Ambre]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1968934 Q1968934]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|9
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenena_Nosy_Ve-Androka Valan-javaboarim-pirenena Nosy Ve-Androka]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q65040357 Q65040357]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|10
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenena_Ranomafana Valan-javaboarim-pirenena Ranomafana]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1498242 Q1498242]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|11
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenena_Zahamena Valan-javaboarim-pirenena Zahamena]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q2071200 Q2071200]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|12
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Rabemananjara_Jacques Rabemananjara Jacques]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1374750  Q1374750 ]
| manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|13
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/David_Jaomanoro David Jaomanoro]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q3018152 Q3018152]
|Manatsara ny firafitry ny lahatsoratra ,Manampy infobox
|-
|14
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Hajasoa_Vololona_Picard Hajasoa Vololona Picard]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q47530289 Q47530289]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|15
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Ny_Avana_Ramanantoanina Ny Avana Ramanantoanina]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q18355453 Q18355453]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|16
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Ravoahangy-Andrianavalona_Joseph Ravoahangy-Andrianavalona Joseph]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q31361889 Q31361889]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|17
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Samuel_Ratany Samuel Ratany]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q13109100 Q13109100 ]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|18
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Flavien_Ranaivo Flavien Ranaivo]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q30734741 Q30734741]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|19
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Henri_Rahaingoson Henri Rahaingoson]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q133545315 Q133545315]
|manatsara wikidata, manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|20
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Antoine_de_Padoue_Rahajarizafy Antoine de Padoue Rahajarizafy]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q2856917 Q2856917]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|21
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Rapha%C3%ABl_Louis_Rafiringa Louis Rafiringa ]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1968934 Q1968934]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|22
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Flavien_Ranaivo Flavien Ranaivo]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q3073474 Q3073474]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|23
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Paul_Rapatsalahy Paul Rapatsalahy]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1498242 Q1498242]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|24
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/R%C3%A9gis_Rajemisa_Raolison Rajemisa Raolison]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q3372070 Q3372070]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|25
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/P%C3%A9nombre_Andriampenomanana Pénombre Andriampenomanana ]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q65308222 Q65308222]
|manatsara wikidata, manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|26
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Od%C3%A9am_Rakoto Odeam Rakoto]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q31361879 Q31361879]
|Manatsara ny firafitry ny lahatsoratra ,Manampy infobox
|
|-
|27
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Tsiranana_Philibert Tsialanana Philibert]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q315944 Q315944]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|28
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Ratsimandrava_Richard Ratsimandrava Richard
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q559681 Q559681]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|29
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Fredy_Jaofera Fredy Jaofera]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q13106359 Q13106359]
|manatsara wikidata, manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|30
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Victoire_Rasoamanarivo Victoire Rasoamanarivo ]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q3557035 Q3557035]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|Chirocca77
|-
|31
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Lucien_Botovasoa Lucien Botovasoa]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q30101461 Q30101461]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|32
|[[Gascar Fenosoa]]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q139581352 Q139581352]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra, manatsara ny wikidata,mampiditra infobox
|Mammysou17
|-
|33
|[[Lalatiana]] 
|[[wikidata:Q139581448|Q139581448]]
|mampiditra infobox, manatsara ny wikidata
|
|-
|34
|[[Odéam Rakoto]]
|[[wikidata:Q31361879|Q31361879]]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|35
|[https://mg.wikipedia.org/w/index.php?search=Fara&amp;title=Manokana:Fikarohana&amp;ns0=1 Famadihana]
|[[wikidata:Q1395073|Q1395073]]
|mampiditra loharano
|Zah 3.0
|-
|36
|[[Fidelis Justin Rabetsimandranto]]
|[[wikidata:Q139581611|Q139581611]]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|37
|[[Fenoherintsoa Ralambomanana|Feno Ralambomanana]]
|[[wikidata:Q139568654|Q139568654]]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra
|
|-
|38
|[[Victor Ramahatra]]
|[[wikidata:Q330965|Q330965]]
| manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|39
|[[Guy Willy Razanamasy]]
|[[wikidata:Q304179|Q304179]]
|Manatsara ny firafitry ny lahatsoratra ,Manampy infobox
|-
|40
|[[Emmanuel Rakotovahiny]]
|[[wikidata:Q3052852|Q3052852]]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|41
|[[Eugène Mangalaza]]
|[[wikidata:Q3056246|Q3056246]]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|42
|[[Monja Roindefo]]
|[[wikidata:Q2724337|Q2724337]]
|mampiditra rohy,mampiditra infobox
|
|-
|43
|[[Roger Kolo]]
|[[wikidata:Q2724337|Q2724337]]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|44
|[[Mamitiana Rajaonarison]]
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|45
|[[Herintsalama Rajaonarivelo]]
|
|manatsara wikidata, manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|46
|[[Zafisambo Ruphin]]
|
|mampiditra infobox
|
|-
|47
|[[Christian Ntsay]]
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra
|
|-
|48
|[[Jean Ravelonarivo]]
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|49
|[[Omer Beriziky]]
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|50
|[[Charles Rabemananjara]]
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|51
|[[Jacques Sylla]]
|
|manatsara wikidata, manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|52
|[[Wikipedia:Justin Rakotoniaina]]
|
|Manatsara ny firafitry ny lahatsoratra ,Manampy infobox
|
|-
|53
|[[Fomban-drazana_malagasy]]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q13106282 Q13106282]
|Mampiditra loharano sy manatsara ny lahatsoratra
|
|-
|53
|
|
|Mampiditra loharano sy manatsara ny lahatsoratra
|
|-
|54
|
|
|Mampiditra loharano sy manatsara ny lahatsoratra
|
|-
|55
|
|
|Mampiditra loharano sy manatsara ny lahatsoratra
|
|-
|56
|
|
|Mampiditra loharano sy manatsara ny lahatsoratra
|
|-
|57
|
|
|Mampiditra loharano sy manatsara ny lahatsoratra
|}</text>
      <sha1>py9ng5a0y2pj6jq1me1ah3p3y0ao4q8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1136716</id>
      <parentid>1136715</parentid>
      <timestamp>2026-04-28T18:59:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Claudia Rahary Soa</username>
        <id>35828</id>
      </contributor>
      <origin>1136716</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9626" sha1="ncfzfdq807nc111lfverpvlupunodil" xml:space="preserve">Lahatsoratra azo alaina tahaka [https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenena_Andohahela Valan-javaboarim-pirenena Andohahela]
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
!N°
!Wikipedia
!wikidata
!asa hatao
!mpandray anjara
|-
|1
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Corridor_Forestier_Bongolava Corridor Forestier Bongolava]
|
|mamorona wikidata,manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|2
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Tahirin-javaboarin%27_ny_Tsingin%27_i_Bemaraha Tahirin-javaboarin' ny Tsingin' i Bemaraha]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1405154 Q1405154]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|3
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenen'_ny_Helodranon'_i_Baly Valan-javaboarim-pirenen' ny Helodranon' i Baly]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1968753 Q1968753]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|4
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenena_Zombitse-Vohibasia Valan-javaboarim-pirenena Zombitse-Vohibasia ]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q2762585 Q2762585]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|5
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenena_Kirindy_Mitea Valan-javaboarim-pirenena Kirindy Mitea]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1386661 Q1386661]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|6
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenen%27_i_Mananara-Avaratra  Valan-javaboarim-pirenen' i Mananara-Avaratra]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q107426918 Q107426918]
|manatsara wikidata, manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|7
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenen%27_i_Marojejy Valan-javaboarim-pirenen' i Marojejy]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q2485097 Q2485097]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|8
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenen'_ny_Tendrombohitra_Ambre Valan-javaboarim-pirenen' ny Tendrombohitra Ambre]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1968934 Q1968934]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|9
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenena_Nosy_Ve-Androka Valan-javaboarim-pirenena Nosy Ve-Androka]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q65040357 Q65040357]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|10
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenena_Ranomafana Valan-javaboarim-pirenena Ranomafana]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1498242 Q1498242]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|11
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenena_Zahamena Valan-javaboarim-pirenena Zahamena]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q2071200 Q2071200]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|12
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Rabemananjara_Jacques Rabemananjara Jacques]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1374750  Q1374750 ]
| manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|13
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/David_Jaomanoro David Jaomanoro]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q3018152 Q3018152]
|Manatsara ny firafitry ny lahatsoratra ,Manampy infobox
|-
|14
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Hajasoa_Vololona_Picard Hajasoa Vololona Picard]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q47530289 Q47530289]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|15
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Ny_Avana_Ramanantoanina Ny Avana Ramanantoanina]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q18355453 Q18355453]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|16
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Ravoahangy-Andrianavalona_Joseph Ravoahangy-Andrianavalona Joseph]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q31361889 Q31361889]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|17
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Samuel_Ratany Samuel Ratany]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q13109100 Q13109100 ]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|18
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Flavien_Ranaivo Flavien Ranaivo]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q30734741 Q30734741]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|19
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Henri_Rahaingoson Henri Rahaingoson]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q133545315 Q133545315]
|manatsara wikidata, manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|20
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Antoine_de_Padoue_Rahajarizafy Antoine de Padoue Rahajarizafy]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q2856917 Q2856917]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|21
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Rapha%C3%ABl_Louis_Rafiringa Louis Rafiringa ]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1968934 Q1968934]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|22
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Flavien_Ranaivo Flavien Ranaivo]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q3073474 Q3073474]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|23
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Paul_Rapatsalahy Paul Rapatsalahy]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1498242 Q1498242]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|24
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/R%C3%A9gis_Rajemisa_Raolison Rajemisa Raolison]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q3372070 Q3372070]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|25
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/P%C3%A9nombre_Andriampenomanana Pénombre Andriampenomanana ]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q65308222 Q65308222]
|manatsara wikidata, manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|26
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Od%C3%A9am_Rakoto Odeam Rakoto]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q31361879 Q31361879]
|Manatsara ny firafitry ny lahatsoratra ,Manampy infobox
|
|-
|27
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Tsiranana_Philibert Tsialanana Philibert]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q315944 Q315944]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|28
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Ratsimandrava_Richard Ratsimandrava Richard
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q559681 Q559681]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|29
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Fredy_Jaofera Fredy Jaofera]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q13106359 Q13106359]
|manatsara wikidata, manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|30
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Victoire_Rasoamanarivo Victoire Rasoamanarivo ]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q3557035 Q3557035]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|Chirocca77
|-
|31
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Lucien_Botovasoa Lucien Botovasoa]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q30101461 Q30101461]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|32
|[[Gascar Fenosoa]]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q139581352 Q139581352]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra, manatsara ny wikidata,mampiditra infobox
|Mammysou17
|-
|33
|[[Lalatiana]] 
|[[wikidata:Q139581448|Q139581448]]
|mampiditra infobox, manatsara ny wikidata
|
|-
|34
|[[Odéam Rakoto]]
|[[wikidata:Q31361879|Q31361879]]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|35
|[https://mg.wikipedia.org/w/index.php?search=Fara&amp;title=Manokana:Fikarohana&amp;ns0=1 Famadihana]
|[[wikidata:Q1395073|Q1395073]]
|mampiditra loharano
|Zah 3.0
|-
|36
|[[Fidelis Justin Rabetsimandranto]]
|[[wikidata:Q139581611|Q139581611]]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|37
|[[Fenoherintsoa Ralambomanana|Feno Ralambomanana]]
|[[wikidata:Q139568654|Q139568654]]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra
|
|-
|38
|[[Victor Ramahatra]]
|[[wikidata:Q330965|Q330965]]
| manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|39
|[[Guy Willy Razanamasy]]
|[[wikidata:Q304179|Q304179]]
|Manatsara ny firafitry ny lahatsoratra ,Manampy infobox
|-
|40
|[[Emmanuel Rakotovahiny]]
|[[wikidata:Q3052852|Q3052852]]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|41
|[[Eugène Mangalaza]]
|[[wikidata:Q3056246|Q3056246]]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|42
|[[Monja Roindefo]]
|[[wikidata:Q2724337|Q2724337]]
|mampiditra rohy,mampiditra infobox
|
|-
|43
|[[Roger Kolo]]
|[[wikidata:Q2724337|Q2724337]]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|44
|[[Mamitiana Rajaonarison]]
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|45
|[[Herintsalama Rajaonarivelo]]
|
|manatsara wikidata, manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|46
|[[Zafisambo Ruphin]]
|[[wikidata:Q136448305|Q136448305]]
|mampiditra infobox
|
|-
|47
|[[Christian Ntsay]]
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra
|
|-
|48
|[[Jean Ravelonarivo]]
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|49
|[[Omer Beriziky]]
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|50
|[[Charles Rabemananjara]]
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|51
|[[Jacques Sylla]]
|
|manatsara wikidata, manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|52
|[[Wikipedia:Justin Rakotoniaina]]
|
|Manatsara ny firafitry ny lahatsoratra ,Manampy infobox
|
|-
|53
|[[Fomban-drazana_malagasy]]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q13106282 Q13106282]
|Mampiditra loharano sy manatsara ny lahatsoratra
|
|-
|53
|
|
|Mampiditra loharano sy manatsara ny lahatsoratra
|
|-
|54
|
|
|Mampiditra loharano sy manatsara ny lahatsoratra
|
|-
|55
|
|
|Mampiditra loharano sy manatsara ny lahatsoratra
|
|-
|56
|
|
|Mampiditra loharano sy manatsara ny lahatsoratra
|
|-
|57
|
|
|Mampiditra loharano sy manatsara ny lahatsoratra
|}</text>
      <sha1>ncfzfdq807nc111lfverpvlupunodil</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1136718</id>
      <parentid>1136716</parentid>
      <timestamp>2026-04-28T19:19:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Chirocca77</username>
        <id>30720</id>
      </contributor>
      <comment>mise en forme</comment>
      <origin>1136718</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9811" sha1="n83dcbwiqlsxqfp0gawf07rxwh80gk1" xml:space="preserve">Lahatsoratra azo alaina tahaka [https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenena_Andohahela Valan-javaboarim-pirenena Andohahela]
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
!N°
!Wikipedia
!wikidata
!asa hatao
!mpandray anjara
|-
|1
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Corridor_Forestier_Bongolava Corridor Forestier Bongolava]
|
|mamorona wikidata,manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|2
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Tahirin-javaboarin%27_ny_Tsingin%27_i_Bemaraha Tahirin-javaboarin' ny Tsingin' i Bemaraha]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1405154 Q1405154]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|3
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenen'_ny_Helodranon'_i_Baly Valan-javaboarim-pirenen' ny Helodranon' i Baly]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1968753 Q1968753]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|4
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenena_Zombitse-Vohibasia Valan-javaboarim-pirenena Zombitse-Vohibasia ]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q2762585 Q2762585]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|5
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenena_Kirindy_Mitea Valan-javaboarim-pirenena Kirindy Mitea]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1386661 Q1386661]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|6
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenen%27_i_Mananara-Avaratra  Valan-javaboarim-pirenen' i Mananara-Avaratra]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q107426918 Q107426918]
|manatsara wikidata, manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|7
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenen%27_i_Marojejy Valan-javaboarim-pirenen' i Marojejy]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q2485097 Q2485097]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|8
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenen'_ny_Tendrombohitra_Ambre Valan-javaboarim-pirenen' ny Tendrombohitra Ambre]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1968934 Q1968934]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|9
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenena_Nosy_Ve-Androka Valan-javaboarim-pirenena Nosy Ve-Androka]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q65040357 Q65040357]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|10
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenena_Ranomafana Valan-javaboarim-pirenena Ranomafana]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1498242 Q1498242]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|11
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenena_Zahamena Valan-javaboarim-pirenena Zahamena]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q2071200 Q2071200]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|12
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Rabemananjara_Jacques Rabemananjara Jacques]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1374750  Q1374750 ]
| manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|13
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/David_Jaomanoro David Jaomanoro]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q3018152 Q3018152]
|Manatsara ny firafitry ny lahatsoratra ,Manampy infobox
|-
|14
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Hajasoa_Vololona_Picard Hajasoa Vololona Picard]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q47530289 Q47530289]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|15
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Ny_Avana_Ramanantoanina Ny Avana Ramanantoanina]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q18355453 Q18355453]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|16
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Ravoahangy-Andrianavalona_Joseph Ravoahangy-Andrianavalona Joseph]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q31361889 Q31361889]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|17
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Samuel_Ratany Samuel Ratany]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q13109100 Q13109100 ]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|18
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Flavien_Ranaivo Flavien Ranaivo]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q30734741 Q30734741]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|19
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Henri_Rahaingoson Henri Rahaingoson]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q133545315 Q133545315]
|manatsara wikidata, manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|20
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Antoine_de_Padoue_Rahajarizafy Antoine de Padoue Rahajarizafy]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q2856917 Q2856917]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|21
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Rapha%C3%ABl_Louis_Rafiringa Louis Rafiringa ]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1968934 Q1968934]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|22
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Flavien_Ranaivo Flavien Ranaivo]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q3073474 Q3073474]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|23
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Paul_Rapatsalahy Paul Rapatsalahy]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1498242 Q1498242]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|24
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/R%C3%A9gis_Rajemisa_Raolison Rajemisa Raolison]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q3372070 Q3372070]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|25
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/P%C3%A9nombre_Andriampenomanana Pénombre Andriampenomanana ]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q65308222 Q65308222]
|manatsara wikidata, manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|26
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Od%C3%A9am_Rakoto Odeam Rakoto]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q31361879 Q31361879]
|Manatsara ny firafitry ny lahatsoratra ,Manampy infobox
|
|-
|27
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Tsiranana_Philibert Tsiaranana Philibert]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q315944 Q315944]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|28
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Ratsimandrava_Richard Ratsimandrava Richard]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q559681 Q559681]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|29
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Fredy_Jaofera Fredy Jaofera]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q13106359 Q13106359]
|manatsara wikidata, manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|30
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Victoire_Rasoamanarivo Victoire Rasoamanarivo ]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q3557035 Q3557035]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|Chirocca77
|-
|31
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Lucien_Botovasoa Lucien Botovasoa]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q30101461 Q30101461]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|32
|[[Gascar Fenosoa]]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q139581352 Q139581352]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra, manatsara ny wikidata,mampiditra infobox
|Mammysou17
|-
|33
|[[Lalatiana]] 
|[[wikidata:Q139581448|Q139581448]]
|mampiditra infobox, manatsara ny wikidata
|
|-
|34
|[[Jaojoby]]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q3061106 Q3061106]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|35
|[https://mg.wikipedia.org/w/index.php?search=Fara&amp;title=Manokana:Fikarohana&amp;ns0=1 Famadihana]
|[[wikidata:Q1395073|Q1395073]]
|mampiditra loharano
|Zah 3.0
|-
|36
|[[Fidelis Justin Rabetsimandranto]]
|[[wikidata:Q139581611|Q139581611]]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|37
|[[Fenoherintsoa Ralambomanana|Feno Ralambomanana]]
|[[wikidata:Q139568654|Q139568654]]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra
|
|-
|38
|[[Victor Ramahatra]]
|[[wikidata:Q330965|Q330965]]
| manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|39
|[[Guy Willy Razanamasy]]
|[[wikidata:Q304179|Q304179]]
|Manatsara ny firafitry ny lahatsoratra ,Manampy infobox
|-
|40
|[[Emmanuel Rakotovahiny]]
|[[wikidata:Q3052852|Q3052852]]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|41
|[[Eugène Mangalaza]]
|[[wikidata:Q3056246|Q3056246]]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|42
|[[Monja Roindefo]]
|[[wikidata:Q2724337|Q2724337]]
|mampiditra rohy,mampiditra infobox
|
|-
|43
|[[Roger Kolo]]
|[[wikidata:Q2724337|Q2724337]]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|44
|[[Mamitiana Rajaonarison]]
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|45
|[[Herintsalama Rajaonarivelo]]
|
|manatsara wikidata, manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|46
|[[Zafisambo Ruphin]]
|[[wikidata:Q136448305|Q136448305]]
|mampiditra infobox
|
|-
|47
|[[Christian Ntsay]]
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra
|
|-
|48
|[[Jean Ravelonarivo]]
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|49
|[[Omer Beriziky]]
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|50
|[[Charles Rabemananjara]]
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|51
|[[Jacques Sylla]]
|
|manatsara wikidata, manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|52
|[[Wikipedia:Justin Rakotoniaina]]
|
|Manatsara ny firafitry ny lahatsoratra ,Manampy infobox
|
|-
|53
|[[Fomban-drazana_malagasy]]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q13106282 Q13106282]
|Mampiditra loharano sy manatsara ny lahatsoratra
|
|-
|54
|[[Mahafaly Solonandrasana Olivier]]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q23782689 Q23782689]
|Mampiditra loharano sy manatsara ny lahatsoratra
|
|-
|55
|[[Jean Ravelonarivo]]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q18785199 Q18785199 ]              
|Mampiditra loharano sy manatsara ny lahatsoratra
|
|-
|55
|
|
|Mampiditra loharano sy manatsara ny lahatsoratra
|
|-
|56
|
|
|Mampiditra loharano sy manatsara ny lahatsoratra
|
|-
|57
|
|
|Mampiditra loharano sy manatsara ny lahatsoratra
|}</text>
      <sha1>n83dcbwiqlsxqfp0gawf07rxwh80gk1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1136719</id>
      <parentid>1136718</parentid>
      <timestamp>2026-04-28T19:30:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Chirocca77</username>
        <id>30720</id>
      </contributor>
      <comment>mis en forme</comment>
      <origin>1136719</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10011" sha1="dtbe1o2v7uqhiz45wxzfteju3sj80yq" xml:space="preserve">Lahatsoratra azo alaina tahaka [https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenena_Andohahela Valan-javaboarim-pirenena Andohahela]
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
!N°
!Wikipedia
!wikidata
!asa hatao
!mpandray anjara
|-
|1
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Corridor_Forestier_Bongolava Corridor Forestier Bongolava]
|
|mamorona wikidata,manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|2
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Tahirin-javaboarin%27_ny_Tsingin%27_i_Bemaraha Tahirin-javaboarin' ny Tsingin' i Bemaraha]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1405154 Q1405154]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|3
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenen'_ny_Helodranon'_i_Baly Valan-javaboarim-pirenen' ny Helodranon' i Baly]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1968753 Q1968753]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|4
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenena_Zombitse-Vohibasia Valan-javaboarim-pirenena Zombitse-Vohibasia ]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q2762585 Q2762585]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|5
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenena_Kirindy_Mitea Valan-javaboarim-pirenena Kirindy Mitea]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1386661 Q1386661]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|6
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenen%27_i_Mananara-Avaratra  Valan-javaboarim-pirenen' i Mananara-Avaratra]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q107426918 Q107426918]
|manatsara wikidata, manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|7
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenen%27_i_Marojejy Valan-javaboarim-pirenen' i Marojejy]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q2485097 Q2485097]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|8
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenen'_ny_Tendrombohitra_Ambre Valan-javaboarim-pirenen' ny Tendrombohitra Ambre]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1968934 Q1968934]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|9
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenena_Nosy_Ve-Androka Valan-javaboarim-pirenena Nosy Ve-Androka]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q65040357 Q65040357]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|10
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenena_Ranomafana Valan-javaboarim-pirenena Ranomafana]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1498242 Q1498242]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|11
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Valan-javaboarim-pirenena_Zahamena Valan-javaboarim-pirenena Zahamena]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q2071200 Q2071200]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|12
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Rabemananjara_Jacques Rabemananjara Jacques]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1374750  Q1374750 ]
| manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|13
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/David_Jaomanoro David Jaomanoro]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q3018152 Q3018152]
|Manatsara ny firafitry ny lahatsoratra ,Manampy infobox
|-
|14
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Hajasoa_Vololona_Picard Hajasoa Vololona Picard]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q47530289 Q47530289]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|15
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Ny_Avana_Ramanantoanina Ny Avana Ramanantoanina]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q18355453 Q18355453]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|16
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Ravoahangy-Andrianavalona_Joseph Ravoahangy-Andrianavalona Joseph]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q31361889 Q31361889]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|17
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Samuel_Ratany Samuel Ratany]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q13109100 Q13109100 ]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|18
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Flavien_Ranaivo Flavien Ranaivo]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q30734741 Q30734741]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|19
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Henri_Rahaingoson Henri Rahaingoson]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q133545315 Q133545315]
|manatsara wikidata, manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|20
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Antoine_de_Padoue_Rahajarizafy Antoine de Padoue Rahajarizafy]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q2856917 Q2856917]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|21
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Rapha%C3%ABl_Louis_Rafiringa Louis Rafiringa ]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1968934 Q1968934]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|22
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Flavien_Ranaivo Flavien Ranaivo]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q3073474 Q3073474]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|23
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Paul_Rapatsalahy Paul Rapatsalahy]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q1498242 Q1498242]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|24
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/R%C3%A9gis_Rajemisa_Raolison Rajemisa Raolison]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q3372070 Q3372070]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|25
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/P%C3%A9nombre_Andriampenomanana Pénombre Andriampenomanana ]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q65308222 Q65308222]
|manatsara wikidata, manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|26
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Od%C3%A9am_Rakoto Odeam Rakoto]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q31361879 Q31361879]
|Manatsara ny firafitry ny lahatsoratra ,Manampy infobox
|
|-
|27
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Tsiranana_Philibert Tsiaranana Philibert]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q315944 Q315944]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|28
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Ratsimandrava_Richard Ratsimandrava Richard]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q559681 Q559681]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|29
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Fredy_Jaofera Fredy Jaofera]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q13106359 Q13106359]
|manatsara wikidata, manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|30
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Victoire_Rasoamanarivo Victoire Rasoamanarivo ]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q3557035 Q3557035]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|Chirocca77
|-
|31
|[https://mg.wikipedia.org/wiki/Lucien_Botovasoa Lucien Botovasoa]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q30101461 Q30101461]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|32
|[[Gascar Fenosoa]]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q139581352 Q139581352]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra, manatsara ny wikidata,mampiditra infobox
|Mammysou17
|-
|33
|[[Lalatiana]] 
|[[wikidata:Q139581448|Q139581448]]
|mampiditra infobox, manatsara ny wikidata
|
|-
|34
|[[Jaojoby]]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q3061106 Q3061106]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|35
|[https://mg.wikipedia.org/w/index.php?search=Fara&amp;title=Manokana:Fikarohana&amp;ns0=1 Famadihana]
|[[wikidata:Q1395073|Q1395073]]
|mampiditra loharano
|Zah 3.0
|-
|36
|[[Fidelis Justin Rabetsimandranto]]
|[[wikidata:Q139581611|Q139581611]]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|37
|[[Fenoherintsoa Ralambomanana|Feno Ralambomanana]]
|[[wikidata:Q139568654|Q139568654]]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra
|
|-
|38
|[[Victor Ramahatra]]
|[[wikidata:Q330965|Q330965]]
| manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|39
|[[Guy Willy Razanamasy]]
|[[wikidata:Q304179|Q304179]]
|Manatsara ny firafitry ny lahatsoratra ,Manampy infobox
|-
|40
|[[Emmanuel Rakotovahiny]]
|[[wikidata:Q3052852|Q3052852]]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|41
|[[Eugène Mangalaza]]
|[[wikidata:Q3056246|Q3056246]]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|42
|[[Monja Roindefo]]
|[[wikidata:Q2724337|Q2724337]]
|mampiditra rohy,mampiditra infobox
|
|-
|43
|[[Roger Kolo]]
|[[wikidata:Q2724337|Q2724337]]
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|44
|[[Mamitiana Rajaonarison]]
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|45
|[[Herintsalama Rajaonarivelo]]
|
|manatsara wikidata, manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|46
|[[Zafisambo Ruphin]]
|[[wikidata:Q136448305|Q136448305]]
|mampiditra infobox
|
|-
|47
|[[Christian Ntsay]]
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra
|
|-
|48
|[[Jean Ravelonarivo]]
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|49
|[[Omer Beriziky]]
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|50
|[[Charles Rabemananjara]]
|
|manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|51
|[[Jacques Sylla]]
|
|manatsara wikidata, manatsara ny firafitry ny lahatsoratra,mampiditra infobox
|
|-
|52
|[[Wikipedia:Justin Rakotoniaina]]
|
|Manatsara ny firafitry ny lahatsoratra ,Manampy infobox
|
|-
|53
|[[Fomban-drazana_malagasy]]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q13106282 Q13106282]
|Mampiditra loharano sy manatsara ny lahatsoratra
|
|-
|54
|[[Mahafaly Solonandrasana Olivier]]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q23782689 Q23782689]
|Mampiditra loharano sy manatsara ny lahatsoratra
|
|-
|55
|[[Jean Ravelonarivo]]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q18785199 Q18785199 ]              
|Mampiditra loharano sy manatsara ny lahatsoratra
|
|-
|56
|[[Monja Jaona]]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q16013228 Q16013228]
|Mampiditra infobox
|
|-
|57
|[[Pety Rakotoniaina]]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q3377724 Q3377724]
|Mampiditra loharano sy manatsara ny lahatsoratra; mampiditra infobox
|
|-
|58
|[[Robinson Jean-Louis]]
|[https://www.wikidata.org/wiki/Q15382325 Q15382325]
|Mampiditra loharano sy manatsara ny lahatsoratra
|}</text>
      <sha1>dtbe1o2v7uqhiz45wxzfteju3sj80yq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Talinaceae</title>
    <ns>0</ns>
    <id>299340</id>
    <revision>
      <id>1136632</id>
      <timestamp>2026-04-28T12:19:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Thelezifor</username>
        <id>15140</id>
      </contributor>
      <comment>Fianakavian-javamaniry ao amin' ny filaharana Caryophyllales</comment>
      <origin>1136632</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1810" sha1="e7gsw82xa4ivtxkh4suvgu8xzm8z523" xml:space="preserve">[[Sary:Talinum fruticosum2.JPG|vignette|354x354px|''Talinum fruticosum'']]
Ny '''''Talinaceae''''' dia fianakaviana [[Angiospermae|zavamaniry]] [[Angiospermae|mamony]] [[roa ravin-tsimoka]], ao amin' ny filaharana [[Caryophyllales]], manana karazana miisa 28, nampidirin' ny ''[[Angiosperm Phylogeny Website]].'' Izy ireo dia [[hazobotry]] sy [[vahy]] ary [[ahitra]], tsy misy volo, manana ravina mifandimby sy misy vodiny, teratany any amin' ny faritra manana [[toetany antonony]] sy toetany trôpikaly ([[Amerika]] sy [[Afrika]] ary [[Madagasikara]]). Ahitana antoko iray ka hatramin' ny telo ity fianakaviana ity. Ity fianakaviana ity dia nekena vokatry ny fikarohana nataon' ny rafitra [[Fanasokajiana APG III|''Angiosperm Phylogeny Group III'']] mba hiatrehana ny fahasahiranana ela amin' ny fametrahana ny karazana maro ao amin' ny Caryophyllales.

== Lisitry ny vondron-karazana ==
[[Sary:Talinum tenuissimum 01.jpg|vignette|227x227px|''Talinum tenuissimum'']]
Inty ny lisitry ny vondron-karazana ao amin' ny ''Talinaceae'':

* ''[[Amphipetalum]]''
* ''[[Talinella]]'' (tsy fahita afa-tsy eto [[Madagasikara]])
* ''Talinum''

Ny ''Talinella'' sy ny ''Talinum'' dia napetrakay ny [[fanasokajiana APG II]] (2003) ao amin' ny fianakaviana ''[[Portulacaceae]]''. Indraindray ny ''Talinella'' dia heverina ho tafiditra ao amin' ny ''Talinum''. Tsy mahalala afa-tsy ny antoko ''Talinum'' ny ''[[NCBI]]'' &lt;small&gt;(4&lt;/small&gt; &lt;small&gt;Mey 2010)&lt;/small&gt; sy ny ''[[GRIN]]'' &lt;small&gt;(4&lt;/small&gt; &lt;small&gt;Mey 2010).&lt;/small&gt;

=== Vondron-karazana hita eto Madagasikara ===
Roa ny vndron-karazana hita eto [[Madagasikara]], dia ireto:

* ''[[Talinella]]'' (izay tsy fahita raha tsy eto)
* ''Talinum''.

== Jereo koa ==

* ''[[Anacampserotaceae]]''
* ''[[Didiereaceae]]''
* ''[[Montiaceae|Montiacea]]''
* ''[[Portulacaceae]]''</text>
      <sha1>e7gsw82xa4ivtxkh4suvgu8xzm8z523</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1136634</id>
      <parentid>1136632</parentid>
      <timestamp>2026-04-28T12:22:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Thelezifor</username>
        <id>15140</id>
      </contributor>
      <comment>Nanitsy tsipelina</comment>
      <origin>1136634</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1811" sha1="kxdjbqzsrtdmkwf6rfxfuzw65uony8m" xml:space="preserve">[[Sary:Talinum fruticosum2.JPG|vignette|354x354px|''Talinum fruticosum'']]
Ny '''''Talinaceae''''' dia fianakaviana [[Angiospermae|zavamaniry]] [[Angiospermae|mamony]] [[roa ravin-tsimoka]], ao amin' ny filaharana [[Caryophyllales]], manana karazana miisa 28, nampidirin' ny ''[[Angiosperm Phylogeny Website]].'' Izy ireo dia [[hazobotry]] sy [[vahy]] ary [[ahitra]], tsy misy volo, manana ravina mifandimby sy misy vodiny, teratany any amin' ny faritra manana [[toetany antonony]] sy toetany trôpikaly ([[Amerika]] sy [[Afrika]] ary [[Madagasikara]]). Ahitana antoko iray ka hatramin' ny telo ity fianakaviana ity. Ity fianakaviana ity dia nekena vokatry ny fikarohana nataon' ny rafitra [[Fanasokajiana APG III|''Angiosperm Phylogeny Group III'']] mba hiatrehana ny fahasahiranana ela amin' ny fametrahana ny karazana maro ao amin' ny Caryophyllales.

== Lisitry ny vondron-karazana ==
[[Sary:Talinum tenuissimum 01.jpg|vignette|227x227px|''Talinum tenuissimum'']]
Inty ny lisitry ny vondron-karazana ao amin' ny ''Talinaceae'':

* ''[[Amphipetalum]]''
* ''[[Talinella]]'' (tsy fahita afa-tsy eto [[Madagasikara]])
* ''Talinum''

Ny ''Talinella'' sy ny ''Talinum'' dia napetrakay ny [[fanasokajiana APG II]] (2003) ao amin' ny fianakaviana ''[[Portulacaceae]]''. Indraindray ny ''Talinella'' dia heverina ho tafiditra ao amin' ny ''Talinum''. Tsy mahalala afa-tsy ny antoko ''Talinum'' ny ''[[NCBI]]'' &lt;small&gt;(4&lt;/small&gt; &lt;small&gt;Mey 2010)&lt;/small&gt; sy ny ''[[GRIN]]'' &lt;small&gt;(4&lt;/small&gt; &lt;small&gt;Mey 2010).&lt;/small&gt;

=== Vondron-karazana hita eto Madagasikara ===
Roa ny vondron-karazana hita eto [[Madagasikara]], dia ireto:

* ''[[Talinella]]'' (izay tsy fahita raha tsy eto)
* ''Talinum''.

== Jereo koa ==

* ''[[Anacampserotaceae]]''
* ''[[Didiereaceae]]''
* ''[[Montiaceae|Montiacea]]''
* ''[[Portulacaceae]]''</text>
      <sha1>kxdjbqzsrtdmkwf6rfxfuzw65uony8m</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1136635</id>
      <parentid>1136634</parentid>
      <timestamp>2026-04-28T12:25:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Thelezifor</username>
        <id>15140</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>1136635</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1818" sha1="c2a9ec9cmkapkh9ckh4mldbiwt9zmka" xml:space="preserve">[[Sary:Talinum fruticosum2.JPG|vignette|354x354px|''Talinum fruticosum'']]
Ny '''''Talinaceae''''' dia fianakaviana [[Angiospermae|zavamaniry]] [[Angiospermae|mamony]] [[roa ravin-tsimoka]], ao amin' ny filaharana [[Caryophyllales]], manana karazana miisa 28, nampidirin' ny ''[[Angiosperm Phylogeny Website]].'' Izy ireo dia [[hazobotry]] sy [[vahy]] ary [[ahitra]], tsy misy volo, manana ravina mifandimby sy misy vodiny, teratany any amin' ny faritra manana [[toetany antonony]] sy toetany trôpikaly ([[Amerika]] sy [[Afrika]] ary [[Madagasikara]]). Ahitana antoko iray ka hatramin' ny telo ity fianakaviana ity. Ity fianakaviana ity dia nekena vokatry ny fikarohana nataon' ny rafitra [[Fanasokajiana APG III|''Angiosperm Phylogeny Group III'']] mba hiatrehana ny fahasahiranana ela amin' ny fametrahana ny karazana maro ao amin' ny Caryophyllales.

== Lisitry ny vondron-karazana ==
[[Sary:Talinum tenuissimum 01.jpg|vignette|227x227px|''Talinum tenuissimum'']]
Inty ny lisitry ny vondron-karazana ao amin' ny ''Talinaceae'':

* ''[[Amphipetalum]]''
* ''[[Talinella]]'' (tsy fahita afa-tsy eto [[Madagasikara]])
* ''[[Talinum]]''

Ny ''Talinella'' sy ny ''Talinum'' dia napetrakay ny [[fanasokajiana APG II]] (2003) ao amin' ny fianakaviana ''[[Portulacaceae]]''. Indraindray ny ''Talinella'' dia heverina ho tafiditra ao amin' ny ''Talinum''. Tsy mahalala afa-tsy ny antoko ''Talinum'' ny ''[[NCBI]]'' &lt;small&gt;(4&lt;/small&gt; &lt;small&gt;Mey 2010)&lt;/small&gt; sy ny ''[[GRIN]]'' &lt;small&gt;(4&lt;/small&gt; &lt;small&gt;Mey 2010).&lt;/small&gt;

=== Vondron-karazana hita eto Madagasikara ===
Roa ny vondron-karazana hita eto [[Madagasikara]], dia ireto:

* ''[[Talinella]]'' (izay tsy fahita raha tsy eto)
* ''[[Talinum]]''

== Jereo koa ==

* ''[[Anacampserotaceae]]''
* ''[[Didiereaceae]]''
* ''[[Montiaceae|Montiacea]]''
* ''[[Portulacaceae]]''</text>
      <sha1>c2a9ec9cmkapkh9ckh4mldbiwt9zmka</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1136640</id>
      <parentid>1136635</parentid>
      <timestamp>2026-04-28T12:58:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Thelezifor</username>
        <id>15140</id>
      </contributor>
      <comment>Nanatsara rafi-pehezanteny</comment>
      <origin>1136640</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2067" sha1="4uykpo52275ybvqds1c85qmhml3vs9z" xml:space="preserve">[[Sary:Talinum fruticosum2.JPG|vignette|354x354px|''Talinum fruticosum'']]
Ny '''''Talinaceae''''' dia fianakaviana [[Angiospermae|zavamaniry]] [[Angiospermae|mamony]] [[roa ravin-tsimoka]], ao amin' ny filaharana [[Caryophyllales]], manana karazana miisa 28, nampidirin' ny ''[[Angiosperm Phylogeny Website]].'' Izy ireo dia [[hazobotry]] sy [[vahy]] ary [[ahitra]], tsy misy volo, manana ravina mifandimby sy misy vodiny, teratany any amin' ny faritra manana [[toetany antonony]] sy toetany trôpikaly ([[Amerika]] sy [[Afrika]] ary [[Madagasikara]]). Ahitana antoko iray ka hatramin' ny telo ity fianakaviana ity. Ity fianakaviana ity dia nekena vokatry ny fikarohana nataon' ny rafitra [[Fanasokajiana APG III|''Angiosperm Phylogeny Group III'']] mba hiatrehana ny fahasahiranana ela amin' ny fametrahana ny karazana maro ao amin' ny Caryophyllales.

== Lisitry ny vondron-karazana ==
[[Sary:Talinum tenuissimum 01.jpg|vignette|227x227px|''Talinum tenuissimum'']]
Inty ny lisitry ny vondron-karazana ao amin' ny ''Talinaceae'':

* ''[[Amphipetalum]]'' &lt;small&gt;Bacig. (1988)&lt;/small&gt; izay tsy ahitana afa-tsy karazana tokana (''Amphipetalum paraguayense'' &lt;small&gt;N. M. Bacigalupo&lt;/small&gt;)
* ''[[Talinella]]'' &lt;small&gt;Baill.&lt;/small&gt; (tsy fahita afa-tsy eto [[Madagasikara]])
* ''[[Talinum]]'' &lt;small&gt;Adans. (1763)&lt;/small&gt; (matetika ampidirina ao any karazana ao amin' ny ''Talinella'')

Ny ''Talinella'' sy ny ''Talinum'' dia napetrakay ny [[fanasokajiana APG II]] (2003) ao amin' ny fianakaviana ''[[Portulacaceae]]''. Indraindray ny ''Talinella'' dia heverina ho tafiditra ao amin' ny ''Talinum''. Tsy mahalala afa-tsy ny antoko ''Talinum'' ny ''[[NCBI]]'' &lt;small&gt;(4&lt;/small&gt; &lt;small&gt;Mey 2010)&lt;/small&gt; sy ny ''[[GRIN]]'' &lt;small&gt;(4&lt;/small&gt; &lt;small&gt;Mey 2010).&lt;/small&gt;

=== Vondron-karazana hita eto Madagasikara ===
Roa ny vondron-karazana hita eto [[Madagasikara]], dia ireto:

* ''[[Talinella]]'' (izay tsy fahita raha tsy eto)
* ''[[Talinum]]''

== Jereo koa ==

* ''[[Anacampserotaceae]]''
* ''[[Didiereaceae]]''
* ''[[Montiaceae|Montiacea]]''
* ''[[Portulacaceae]]''</text>
      <sha1>4uykpo52275ybvqds1c85qmhml3vs9z</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Talinella</title>
    <ns>0</ns>
    <id>299341</id>
    <revision>
      <id>1136637</id>
      <timestamp>2026-04-28T12:44:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Thelezifor</username>
        <id>15140</id>
      </contributor>
      <comment>Antokon-javamaniry ao amin' ny fianakaviana Talinaceae</comment>
      <origin>1136637</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="929" sha1="kjt6o8ouwla3sbasu2segqivr1tkszu" xml:space="preserve">Ny '''''Talinella''''' dia antokon-javamaniry ao amin' ny fianakaviana ''[[Talinaceae]]'' ao amin' ny filaharana [[Caryophyllales]], izay tsy hita afa-tsy eto [[Madagasikara]]. Ahitana karazany manodidina ny 12 izy io. Amin' ny ankapobeny izy ireo dia maka endrika [[hazobotry]] kely na zavamaniry mitahiry rano. Matetika ny karazana ao aminy dia ampidirina ao amin' ny antoko ''[[Talinum]]''.

== Lisitry ny karazana ==
Inty ny lisitry ny karazana:

* ''Talinella albidiflora'' Appleq.
* ''Talinella ankaranensis'' Appleq.
* ''Talinella boiviniana'' Baill.
* ''Talinella bosseri'' Appleq.
* ''Talinella dauphinensis'' Scott-Elliot
* ''Talinella grevei'' Danguy
* ''Talinella humbertii'' Appleq.
* ''Talinella latifolia'' Appleq.
* ''Talinella microphylla'' Eggli
* ''Talinella pachypoda'' Eggli
* ''Talinella tsitondroinensis'' Appleq.
* ''Talinella xerophila'' Appleq.

== Jereo koa ==

* ''[[Amphipetalum]]''
* ''[[Talinum]]''</text>
      <sha1>kjt6o8ouwla3sbasu2segqivr1tkszu</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1136639</id>
      <parentid>1136637</parentid>
      <timestamp>2026-04-28T12:56:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Thelezifor</username>
        <id>15140</id>
      </contributor>
      <comment>Antokon-javamaniry ao amin' ny fianakaviana Talinaceae</comment>
      <origin>1136639</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1442" sha1="4utqstc22i35lsy3tab57nt62ufn6vz" xml:space="preserve">Ny '''''Talinella''''' dia antokon-javamaniry ao amin' ny fianakaviana ''[[Talinaceae]]'' ao amin' ny filaharana [[Caryophyllales]], izay tsy hita afa-tsy eto [[Madagasikara]]. Ahitana karazany manodidina ny 12 izy io. Amin' ny ankapobeny izy ireo dia maka endrika [[hazobotry]] kely na zavamaniry mitahiry rano. Matetika ny karazana ao aminy dia ampidirina ao amin' ny antoko ''[[Talinum]]''.

== Lisitry ny karazana ==
Inty ny lisitry ny karazana:

* ''Talinella albidiflora'' &lt;small&gt;Appleq&lt;/small&gt;. (na ''Talinum albiflorum'')
* ''Talinella ankaranensis'' &lt;small&gt;Appleq&lt;/small&gt;. (na''Talinum ankaranense'')
* ''Talinella boiviniana'' &lt;small&gt;Baill&lt;/small&gt;. (na''Talinum boivinianum'')
* ''Talinella bosseri'' &lt;small&gt;Appleq&lt;/small&gt;. (na''Talinum bosseri'')
* ''Talinella dauphinensis'' &lt;small&gt;Scott-Elliot&lt;/small&gt; (na''Talinum dauphinense'')
* ''Talinella grevei'' &lt;small&gt;Danguy&lt;/small&gt; (na''Talinum grevei'')
* ''Talinella humbertii'' &lt;small&gt;Appleq&lt;/small&gt;. (na ''Talinum humbertii'')
* ''Talinella latifolia'' &lt;small&gt;Appleq&lt;/small&gt;. (na ''Talinum latifolium'')
* ''Talinella microphylla'' &lt;small&gt;Eggli&lt;/small&gt; (na ''Talinum microphyllum'')
* ''Talinella pachypoda'' &lt;small&gt;Eggli&lt;/small&gt; (na ''Talinum pachypodum'')
* ''Talinella tsitondroinensis'' &lt;small&gt;Appleq&lt;/small&gt;. (na ''Talinum tsitondroinense'')
* ''Talinella xerophila'' &lt;small&gt;Appleq&lt;/small&gt;. (na ''Talinum xerophilum'')

== Jereo koa ==

* ''[[Amphipetalum]]''
* ''[[Talinum]]''</text>
      <sha1>4utqstc22i35lsy3tab57nt62ufn6vz</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1136642</id>
      <parentid>1136639</parentid>
      <timestamp>2026-04-28T13:25:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Thelezifor</username>
        <id>15140</id>
      </contributor>
      <comment>Nanisy sary</comment>
      <origin>1136642</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1554" sha1="riqk32ed9d8tkipbomw9vwa0jvv1e2a" xml:space="preserve">[[Sary:Talinella pachypoda - Palmengarten Frankfurt - DSC01690.JPG|vignette|362x362px|''Talinella pachypoda'']]
Ny '''''Talinella''''' dia antokon-javamaniry ao amin' ny fianakaviana ''[[Talinaceae]]'' ao amin' ny filaharana [[Caryophyllales]], izay tsy hita afa-tsy eto [[Madagasikara]]. Ahitana karazany manodidina ny 12 izy io. Amin' ny ankapobeny izy ireo dia maka endrika [[hazobotry]] kely na zavamaniry mitahiry rano. Matetika ny karazana ao aminy dia ampidirina ao amin' ny antoko ''[[Talinum]]''.

== Lisitry ny karazana ==
Inty ny lisitry ny karazana:

* ''Talinella albidiflora'' &lt;small&gt;Appleq&lt;/small&gt;. (na ''Talinum albiflorum'')
* ''Talinella ankaranensis'' &lt;small&gt;Appleq&lt;/small&gt;. (na''Talinum ankaranense'')
* ''Talinella boiviniana'' &lt;small&gt;Baill&lt;/small&gt;. (na''Talinum boivinianum'')
* ''Talinella bosseri'' &lt;small&gt;Appleq&lt;/small&gt;. (na''Talinum bosseri'')
* ''Talinella dauphinensis'' &lt;small&gt;Scott-Elliot&lt;/small&gt; (na''Talinum dauphinense'')
* ''Talinella grevei'' &lt;small&gt;Danguy&lt;/small&gt; (na''Talinum grevei'')
* ''Talinella humbertii'' &lt;small&gt;Appleq&lt;/small&gt;. (na ''Talinum humbertii'')
* ''Talinella latifolia'' &lt;small&gt;Appleq&lt;/small&gt;. (na ''Talinum latifolium'')
* ''Talinella microphylla'' &lt;small&gt;Eggli&lt;/small&gt; (na ''Talinum microphyllum'')
* ''Talinella pachypoda'' &lt;small&gt;Eggli&lt;/small&gt; (na ''Talinum pachypodum'')
* ''Talinella tsitondroinensis'' &lt;small&gt;Appleq&lt;/small&gt;. (na ''Talinum tsitondroinense'')
* ''Talinella xerophila'' &lt;small&gt;Appleq&lt;/small&gt;. (na ''Talinum xerophilum'')

== Jereo koa ==

* ''[[Amphipetalum]]''
* ''[[Talinum]]''</text>
      <sha1>riqk32ed9d8tkipbomw9vwa0jvv1e2a</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1136644</id>
      <parentid>1136642</parentid>
      <timestamp>2026-04-28T14:04:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Thelezifor</username>
        <id>15140</id>
      </contributor>
      <comment>Nanampy sary</comment>
      <origin>1136644</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1636" sha1="oqm3yzl69y1nkfgv5lsyqrmk4ifjpsh" xml:space="preserve">[[Sary:Talinella pachypoda - Palmengarten Frankfurt - DSC01690.JPG|vignette|362x362px|''Talinella pachypoda'']]
[[Sary:Talinella pachypoda 47539.JPG|vignette|345x345px|''Talinella pachypoda'']]
Ny '''''Talinella''''' dia antokon-javamaniry ao amin' ny fianakaviana ''[[Talinaceae]]'' ao amin' ny filaharana [[Caryophyllales]], izay tsy hita afa-tsy eto [[Madagasikara]]. Ahitana karazany manodidina ny 12 izy io. Amin' ny ankapobeny izy ireo dia maka endrika [[hazobotry]] kely na zavamaniry mitahiry rano. Matetika ny karazana ao aminy dia ampidirina ao amin' ny antoko ''[[Talinum]]''.

== Lisitry ny karazana ==
Inty ny lisitry ny karazana:

* ''Talinella albidiflora'' &lt;small&gt;Appleq&lt;/small&gt;. (na ''Talinum albiflorum'')
* ''Talinella ankaranensis'' &lt;small&gt;Appleq&lt;/small&gt;. (na''Talinum ankaranense'')
* ''Talinella boiviniana'' &lt;small&gt;Baill&lt;/small&gt;. (na''Talinum boivinianum'')
* ''Talinella bosseri'' &lt;small&gt;Appleq&lt;/small&gt;. (na''Talinum bosseri'')
* ''Talinella dauphinensis'' &lt;small&gt;Scott-Elliot&lt;/small&gt; (na''Talinum dauphinense'')
* ''Talinella grevei'' &lt;small&gt;Danguy&lt;/small&gt; (na''Talinum grevei'')
* ''Talinella humbertii'' &lt;small&gt;Appleq&lt;/small&gt;. (na ''Talinum humbertii'')
* ''Talinella latifolia'' &lt;small&gt;Appleq&lt;/small&gt;. (na ''Talinum latifolium'')
* ''Talinella microphylla'' &lt;small&gt;Eggli&lt;/small&gt; (na ''Talinum microphyllum'')
* ''Talinella pachypoda'' &lt;small&gt;Eggli&lt;/small&gt; (na ''Talinum pachypodum'')
* ''Talinella tsitondroinensis'' &lt;small&gt;Appleq&lt;/small&gt;. (na ''Talinum tsitondroinense'')
* ''Talinella xerophila'' &lt;small&gt;Appleq&lt;/small&gt;. (na ''Talinum xerophilum'')

== Jereo koa ==

* ''[[Amphipetalum]]''
* ''[[Talinum]]''</text>
      <sha1>oqm3yzl69y1nkfgv5lsyqrmk4ifjpsh</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1136647</id>
      <parentid>1136644</parentid>
      <timestamp>2026-04-28T14:42:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Thelezifor</username>
        <id>15140</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>1136647</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1699" sha1="rftqsqkipmcpeu3ko9wpscif554xypw" xml:space="preserve">[[Sary:Talinella pachypoda - Palmengarten Frankfurt - DSC01690.JPG|vignette|362x362px|''Talinella pachypoda'']]
[[Sary:Talinella pachypoda 47539.JPG|vignette|345x345px|''Talinella pachypoda'']]
Ny '''''Talinella''''' dia antokon-javamaniry ao amin' ny fianakaviana ''[[Talinaceae]]'' (na tao amin' ny fianakaviana ''[[Portulacaceae]]'' teo aloha) ao amin' ny filaharana [[Caryophyllales]], izay tsy hita afa-tsy eto [[Madagasikara]]. Ahitana karazany manodidina ny 12 izy io. Amin' ny ankapobeny izy ireo dia maka endrika [[hazobotry]] kely na zavamaniry mitahiry rano. Matetika ny karazana ao aminy dia ampidirina ao amin' ny antoko ''[[Talinum]]''.

== Lisitry ny karazana ==
Inty ny lisitry ny karazana:

* ''Talinella albidiflora'' &lt;small&gt;Appleq&lt;/small&gt;. (na ''Talinum albiflorum'')
* ''Talinella ankaranensis'' &lt;small&gt;Appleq&lt;/small&gt;. (na''Talinum ankaranense'')
* ''Talinella boiviniana'' &lt;small&gt;Baill&lt;/small&gt;. (na''Talinum boivinianum'')
* ''Talinella bosseri'' &lt;small&gt;Appleq&lt;/small&gt;. (na''Talinum bosseri'')
* ''Talinella dauphinensis'' &lt;small&gt;Scott-Elliot&lt;/small&gt; (na''Talinum dauphinense'')
* ''Talinella grevei'' &lt;small&gt;Danguy&lt;/small&gt; (na''Talinum grevei'')
* ''Talinella humbertii'' &lt;small&gt;Appleq&lt;/small&gt;. (na ''Talinum humbertii'')
* ''Talinella latifolia'' &lt;small&gt;Appleq&lt;/small&gt;. (na ''Talinum latifolium'')
* ''Talinella microphylla'' &lt;small&gt;Eggli&lt;/small&gt; (na ''Talinum microphyllum'')
* ''Talinella pachypoda'' &lt;small&gt;Eggli&lt;/small&gt; (na ''Talinum pachypodum'')
* ''Talinella tsitondroinensis'' &lt;small&gt;Appleq&lt;/small&gt;. (na ''Talinum tsitondroinense'')
* ''Talinella xerophila'' &lt;small&gt;Appleq&lt;/small&gt;. (na ''Talinum xerophilum'')

== Jereo koa ==

* ''[[Amphipetalum]]''
* ''[[Talinum]]''</text>
      <sha1>rftqsqkipmcpeu3ko9wpscif554xypw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1136650</id>
      <parentid>1136647</parentid>
      <timestamp>2026-04-28T14:45:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Thelezifor</username>
        <id>15140</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>1136650</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1725" sha1="0mfm06pic9tv0h6hkolme6b6l7thp12" xml:space="preserve">[[Sary:Talinella pachypoda - Palmengarten Frankfurt - DSC01690.JPG|vignette|362x362px|''Talinella pachypoda'']]
[[Sary:Talinella pachypoda 47539.JPG|vignette|345x345px|''Talinella pachypoda'']]
Ny '''''Talinella''''' dia antokon-javamaniry ao amin' ny fianakaviana ''[[Talinaceae]]'' (na tao amin' ny fianakaviana ''[[Portulacaceae]]'' teo aloha) ao amin' ny filaharana [[Caryophyllales]], izay tsy hita afa-tsy eto [[Madagasikara]]. Ahitana karazany manodidina ny 12 izy io. Amin' ny ankapobeny izy ireo dia maka endrika [[hazobotry]] kely na zavamaniry mitahiry rano. Matetika ny karazana ao aminy dia ampidirina ao amin' ny antoko ''[[Talinum]]''.

== Lisitry ny karazana ==
Inty ny lisitry ny karazana:

* ''Talinella albidiflora'' &lt;small&gt;Appleq&lt;/small&gt;. (na ''Talinum albiflorum'')
* ''Talinella ankaranensis'' &lt;small&gt;Appleq&lt;/small&gt;. (na''Talinum ankaranense'')
* ''Talinella boiviniana'' &lt;small&gt;Baill&lt;/small&gt;. (na''Talinum boivinianum'')
* ''Talinella bosseri'' &lt;small&gt;Appleq&lt;/small&gt;. (na''Talinum bosseri'')
* ''Talinella dauphinensis'' &lt;small&gt;Scott-Elliot&lt;/small&gt; (na''Talinum dauphinense'')
* ''Talinella grevei'' &lt;small&gt;Danguy&lt;/small&gt; (na''Talinum grevei'')
* ''Talinella humbertii'' &lt;small&gt;Appleq&lt;/small&gt;. (na ''Talinum humbertii'')
* ''Talinella latifolia'' &lt;small&gt;Appleq&lt;/small&gt;. (na ''Talinum latifolium'')
* ''Talinella microphylla'' &lt;small&gt;Eggli&lt;/small&gt; (na ''Talinum microphyllum'')
* ''Talinella pachypoda'' &lt;small&gt;Eggli&lt;/small&gt; (na ''Talinum pachypodum'')
* ''Talinella tsitondroinensis'' &lt;small&gt;Appleq&lt;/small&gt;. (na ''Talinum tsitondroinense'')
* ''Talinella xerophila'' &lt;small&gt;Appleq&lt;/small&gt;. (na ''Talinum xerophilum'')

== Jereo koa ==

* ''[[Amphipetalum paraguayense|Amphipetalum]]''
* ''[[Talinum]]''</text>
      <sha1>0mfm06pic9tv0h6hkolme6b6l7thp12</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Talinum</title>
    <ns>0</ns>
    <id>299342</id>
    <revision>
      <id>1136641</id>
      <timestamp>2026-04-28T13:11:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Thelezifor</username>
        <id>15140</id>
      </contributor>
      <comment>Antokon-javamaniry ao amin' ny fianakaviana Talinaceae</comment>
      <origin>1136641</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2233" sha1="s7ghsfp26ztxyztmwuq37zwh7u39jx4" xml:space="preserve">Ny '''''Talinum''''' dia antokon-javamaniry [[Angiospermae|mamony]] [[roa ravin-tsimoka]] ao amin' ny fianakaviana ''[[Talinaceae]]'' (nosokajina tao amin' ny ''[[Portulacaceae]]'' teo aloha) ao amin' ny filaharana [[Caryophyllales]], teratany any amin' ny faritra mafana any [[Amerika]] sy atỳ [[Afrika]] ary any [[Azia]], izay ahitana karazana maodidina ny 30. Zavamaniry ahitra, mitahiry rano, maniry isan-taona na maharitra mihiatra ny roa taona, izay mety hahatratra haavo 1,5 m izy ireo. Azo hanina ny ravin' ny karazana sasany, indrindra fa ny ''Talinum fruticosum'', izay ambolena betsaka any amin' ny faritra trôpikaly hatao [[anana]]. Karazana iray hafa, ny ''Talinum paniculatum'', dia ambolena hatao haingo.

== Lisitry ny karazana ==
Inty ny lisitry ny karazana ao amin' ny ''Talinum'' araka ny ''[[Plants of the World Online|Plants of the World]]'' ''[[Plants of the World Online|Online]]'' (POWO) &lt;small&gt;(23&lt;/small&gt; &lt;small&gt;Nov 2021)&lt;/small&gt;:

* ''Talinum albiflorum'' (Appleq.) Christenh. &amp; Byng
* ''Talinum ankaranense'' (Appleq.) Christenh. &amp; Byng
* ''Talinum arnotii'' Hook.f.
* ''Talinum aurantiacum'' Engelm.
* ''Talinum boivinianum'' (Baill.) Christenh. &amp; Byng
* ''Talinum bosseri'' (Appleq.) Christenh. &amp; Byng
* ''Talinum caffrum'' (Thunb.) Eckl. &amp; Zeyh.
* ''Talinum crispatulum'' Dinter
* ''Talinum dauphinense'' (Scott Elliot) Christenh. &amp; Byng
* ''Talinum domingense'' Urb. &amp; Ekman
* ''Talinum fruticosum'' (L.) Juss.
* ''Talinum grevei'' (Danguy) Christenh. &amp; Byng
* ''Talinum humbertii'' (Appleq.) Christenh. &amp; Byng
* ''Talinum latifolium'' (Appleq.) Christenh. &amp; Byng
* ''Talinum lineare'' Kunth
* ''Talinum microphyllum'' (Eggli) Christenh. &amp; Byng
* ''Talinum nocturnum'' Bacig.
* ''Talinum pachypodum'' (Eggli) Christenh. &amp; Byng
* ''Talinum paniculatum'' (Jacq.) Gaertn.
* ''Talinum polygaloides'' Gillies ex Arn.
* ''Talinum porphyreum'' M.Mend. &amp; J.R.I.Wood
* ''Talinum portulacifolium'' (Forssk.) Asch. ex Schweinf.
* ''Talinum sonorae'' D.J.Ferguson
* ''Talinum tenuissimum'' Dinter
* ''Talinum tsitondroinense'' (Appleq.) Christenh. &amp; Byng
* ''Talinum tuberosum'' (Benth.) P.Wilson
* ''Talinum xerophilum'' (Appleq.) Christenh. &amp; Byng

== Jereo koa ==

* ''[[Amphipetalum]]''
* ''[[Talinella]]''</text>
      <sha1>s7ghsfp26ztxyztmwuq37zwh7u39jx4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1136645</id>
      <parentid>1136641</parentid>
      <timestamp>2026-04-28T14:22:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Thelezifor</username>
        <id>15140</id>
      </contributor>
      <comment>Karazana misy eto Madagasikara</comment>
      <origin>1136645</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2714" sha1="1oj203dl76wbpqiw7kbuacticlpd16a" xml:space="preserve">[[Sary:Talinum fruticosum2.JPG|vignette|345x345px|''Talinum fruticosum'']]
Ny '''''Talinum''''' dia antokon-javamaniry [[Angiospermae|mamony]] [[roa ravin-tsimoka]] ao amin' ny fianakaviana ''[[Talinaceae]]'' (nosokajina tao amin' ny ''[[Portulacaceae]]'' teo aloha) ao amin' ny filaharana [[Caryophyllales]], teratany any amin' ny faritra mafana any [[Amerika]] sy atỳ [[Afrika]] ary any [[Azia]], izay ahitana karazana maodidina ny 30. Zavamaniry ahitra, mitahiry rano, maniry isan-taona na maharitra mihiatra ny roa taona, izay mety hahatratra haavo 1,5 m izy ireo. Azo hanina ny ravin' ny karazana sasany, indrindra fa ny ''Talinum fruticosum'', izay ambolena betsaka any amin' ny faritra trôpikaly hatao [[anana]]. Karazana iray hafa, ny ''Talinum paniculatum'', dia ambolena hatao haingo.

== Lisitry ny karazana ==
Inty ny lisitry ny karazana ao amin' ny ''Talinum'' araka ny ''[[Plants of the World Online|Plants of the World]]'' ''[[Plants of the World Online|Online]]'' (POWO) &lt;small&gt;(23&lt;/small&gt; &lt;small&gt;Nov 2021)&lt;/small&gt;:

* ''Talinum albiflorum'' (Appleq.) Christenh. &amp; Byng
* ''Talinum ankaranense'' (Appleq.) Christenh. &amp; Byng
* ''Talinum arnotii'' Hook.f.
* ''Talinum aurantiacum'' Engelm.
* ''Talinum boivinianum'' (Baill.) Christenh. &amp; Byng
* ''Talinum bosseri'' (Appleq.) Christenh. &amp; Byng
* ''Talinum caffrum'' (Thunb.) Eckl. &amp; Zeyh.
* ''Talinum crispatulum'' Dinter
* ''Talinum dauphinense'' (Scott Elliot) Christenh. &amp; Byng
* ''Talinum domingense'' Urb. &amp; Ekman
* ''[[Talinum fruticosum]]'' (L.) Juss.
* ''Talinum grevei'' (Danguy) Christenh. &amp; Byng
* ''Talinum humbertii'' (Appleq.) Christenh. &amp; Byng
* ''Talinum latifolium'' (Appleq.) Christenh. &amp; Byng
* ''Talinum lineare'' Kunth
* ''Talinum microphyllum'' (Eggli) Christenh. &amp; Byng
* ''Talinum nocturnum'' Bacig.
* ''Talinum pachypodum'' (Eggli) Christenh. &amp; Byng
* ''[[Talinum paniculatum]]'' (Jacq.) Gaertn.
* ''Talinum polygaloides'' Gillies ex Arn.
* ''Talinum porphyreum'' M.Mend. &amp; J.R.I.Wood
* ''Talinum portulacifolium'' (Forssk.) Asch. ex Schweinf.
* ''Talinum sonorae'' D.J.Ferguson
* ''Talinum tenuissimum'' Dinter
* ''Talinum tsitondroinense'' (Appleq.) Christenh. &amp; Byng
* ''Talinum tuberosum'' (Benth.) P.Wilson
* ''Talinum xerophilum'' (Appleq.) Christenh. &amp; Byng

=== Karazana misy eto Madagasikara ===
Maniry eto [[Madagasikara]] avokoa sady tsy fahita raha tsy eto ny karazana rehetra izay indraindray apetraka ao amin' ny atokon-javamaniry ''[[Talinella]]''. Misy ihany koa ny karazana ao amin' ny ''Talinum'' manokana izay maniry eto:

* ''[[Talinum fruticosum]]'' (= ''Talinum triangulare'')
* ''[[Talinum paniculatum]]''
* ''[[Talinum portulacifolium]]''

== Jereo koa ==

* ''[[Amphipetalum]]''
* ''[[Talinella]]''</text>
      <sha1>1oj203dl76wbpqiw7kbuacticlpd16a</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1136651</id>
      <parentid>1136645</parentid>
      <timestamp>2026-04-28T14:46:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Thelezifor</username>
        <id>15140</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>1136651</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2740" sha1="cw94y05anaukpcpgja9q0wsyla8n9qz" xml:space="preserve">[[Sary:Talinum fruticosum2.JPG|vignette|345x345px|''Talinum fruticosum'']]
Ny '''''Talinum''''' dia antokon-javamaniry [[Angiospermae|mamony]] [[roa ravin-tsimoka]] ao amin' ny fianakaviana ''[[Talinaceae]]'' (nosokajina tao amin' ny ''[[Portulacaceae]]'' teo aloha) ao amin' ny filaharana [[Caryophyllales]], teratany any amin' ny faritra mafana any [[Amerika]] sy atỳ [[Afrika]] ary any [[Azia]], izay ahitana karazana maodidina ny 30. Zavamaniry ahitra, mitahiry rano, maniry isan-taona na maharitra mihiatra ny roa taona, izay mety hahatratra haavo 1,5 m izy ireo. Azo hanina ny ravin' ny karazana sasany, indrindra fa ny ''Talinum fruticosum'', izay ambolena betsaka any amin' ny faritra trôpikaly hatao [[anana]]. Karazana iray hafa, ny ''Talinum paniculatum'', dia ambolena hatao haingo.

== Lisitry ny karazana ==
Inty ny lisitry ny karazana ao amin' ny ''Talinum'' araka ny ''[[Plants of the World Online|Plants of the World]]'' ''[[Plants of the World Online|Online]]'' (POWO) &lt;small&gt;(23&lt;/small&gt; &lt;small&gt;Nov 2021)&lt;/small&gt;:

* ''Talinum albiflorum'' (Appleq.) Christenh. &amp; Byng
* ''Talinum ankaranense'' (Appleq.) Christenh. &amp; Byng
* ''Talinum arnotii'' Hook.f.
* ''Talinum aurantiacum'' Engelm.
* ''Talinum boivinianum'' (Baill.) Christenh. &amp; Byng
* ''Talinum bosseri'' (Appleq.) Christenh. &amp; Byng
* ''Talinum caffrum'' (Thunb.) Eckl. &amp; Zeyh.
* ''Talinum crispatulum'' Dinter
* ''Talinum dauphinense'' (Scott Elliot) Christenh. &amp; Byng
* ''Talinum domingense'' Urb. &amp; Ekman
* ''[[Talinum fruticosum]]'' (L.) Juss.
* ''Talinum grevei'' (Danguy) Christenh. &amp; Byng
* ''Talinum humbertii'' (Appleq.) Christenh. &amp; Byng
* ''Talinum latifolium'' (Appleq.) Christenh. &amp; Byng
* ''Talinum lineare'' Kunth
* ''Talinum microphyllum'' (Eggli) Christenh. &amp; Byng
* ''Talinum nocturnum'' Bacig.
* ''Talinum pachypodum'' (Eggli) Christenh. &amp; Byng
* ''[[Talinum paniculatum]]'' (Jacq.) Gaertn.
* ''Talinum polygaloides'' Gillies ex Arn.
* ''Talinum porphyreum'' M.Mend. &amp; J.R.I.Wood
* ''Talinum portulacifolium'' (Forssk.) Asch. ex Schweinf.
* ''Talinum sonorae'' D.J.Ferguson
* ''Talinum tenuissimum'' Dinter
* ''Talinum tsitondroinense'' (Appleq.) Christenh. &amp; Byng
* ''Talinum tuberosum'' (Benth.) P.Wilson
* ''Talinum xerophilum'' (Appleq.) Christenh. &amp; Byng

=== Karazana misy eto Madagasikara ===
Maniry eto [[Madagasikara]] avokoa sady tsy fahita raha tsy eto ny karazana rehetra izay indraindray apetraka ao amin' ny atokon-javamaniry ''[[Talinella]]''. Misy ihany koa ny karazana ao amin' ny ''Talinum'' manokana izay maniry eto:

* ''[[Talinum fruticosum]]'' (= ''Talinum triangulare'')
* ''[[Talinum paniculatum]]''
* ''[[Talinum portulacifolium]]''

== Jereo koa ==

* ''[[Amphipetalum paraguayense|Amphipetalum]]''
* ''[[Talinella]]''</text>
      <sha1>cw94y05anaukpcpgja9q0wsyla8n9qz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Amphipetalum paraguayense</title>
    <ns>0</ns>
    <id>299343</id>
    <revision>
      <id>1136646</id>
      <timestamp>2026-04-28T14:42:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Thelezifor</username>
        <id>15140</id>
      </contributor>
      <comment>Karazan-javamaniry ao amin' ny fianakaviana Talinaceae</comment>
      <origin>1136646</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="392" sha1="6c9jwlcgzgar8k84gl3korr7kftjpjn" xml:space="preserve">Ny '''''Amphipetalum paraguayense''''' dia karazana zavamaniry mamony ao amin' ny fianakaviana ''[[Talinaceae]]'' (na tao amin' ny fianakaviana ''[[Portulacaceae]]'' teo aloha). Izy no hany karazana ao amin' ny antoko '''''Amphipetalum'''''. Teratany any amin' ny faritra atsinanan' i [[Bôlivia]] sy any [[Paragoay]] ity karazana ity.

== Jereo koa ==

* ''[[Talinella]]''

* ''[[Talinum]]''</text>
      <sha1>6c9jwlcgzgar8k84gl3korr7kftjpjn</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1136648</id>
      <parentid>1136646</parentid>
      <timestamp>2026-04-28T14:43:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Thelezifor</username>
        <id>15140</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>nanova ny anaran'i [[Amphipetalum]] ho [[Amphipetalum paraguayense]] i Thelezifor</comment>
      <origin>1136646</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="392" sha1="6c9jwlcgzgar8k84gl3korr7kftjpjn" xml:space="preserve">Ny '''''Amphipetalum paraguayense''''' dia karazana zavamaniry mamony ao amin' ny fianakaviana ''[[Talinaceae]]'' (na tao amin' ny fianakaviana ''[[Portulacaceae]]'' teo aloha). Izy no hany karazana ao amin' ny antoko '''''Amphipetalum'''''. Teratany any amin' ny faritra atsinanan' i [[Bôlivia]] sy any [[Paragoay]] ity karazana ity.

== Jereo koa ==

* ''[[Talinella]]''

* ''[[Talinum]]''</text>
      <sha1>6c9jwlcgzgar8k84gl3korr7kftjpjn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Amphipetalum</title>
    <ns>0</ns>
    <id>299344</id>
    <redirect title="Amphipetalum paraguayense" />
    <revision>
      <id>1136649</id>
      <timestamp>2026-04-28T14:43:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Thelezifor</username>
        <id>15140</id>
      </contributor>
      <comment>nanova ny anaran'i [[Amphipetalum]] ho [[Amphipetalum paraguayense]] i Thelezifor</comment>
      <origin>1136649</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="41" sha1="k7rum4frpapeks1sw8nka8swsadff23" xml:space="preserve">#FIHODINANA [[Amphipetalum paraguayense]]</text>
      <sha1>k7rum4frpapeks1sw8nka8swsadff23</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Achyranthes</title>
    <ns>0</ns>
    <id>299345</id>
    <revision>
      <id>1136658</id>
      <timestamp>2026-04-28T15:43:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Thelezifor</username>
        <id>15140</id>
      </contributor>
      <comment>Antokon-javamaniry ao amin' ny fianakaviana Amaranthaceae</comment>
      <origin>1136658</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3523" sha1="nymfmosuq7n6s4jwad474rbhrybrorw" xml:space="preserve">[[Sary:A splendens.jpg|vignette|364x364px|''Achyranthes'' ''splendens'']]
Ny '''''Achyranthes''''' dia antokon-javamaniry [[Angiospermae|mamony]] roa [[ravin-tsimoka]] ao amin' ny fianakaviana ''[[Amaranthaceae]]'', ao amin' ny filaharana [[Caryophyllales]]. Fahita amin' ny zavamaniry ao amin' ity antoko ity ny voniny toy ny akofa. Fanao fanafody na fanao haingon-trano izy ireo any amin' ny faritra sasany eto amin' izao tontolo izao. Nampitambatra ny antoko ''Achyropsis'' sy ny antoko ''Nototrichium'' any Hawaii ho ao amin' ny antoko ''Achyranthes'' ny fandalinana nataon' i Vanessa Di Vincenzo sy ny namany tamin' ny taona 2024 ka hahatonga azy ho mônôfletika. Fantatra amin' ny voniny mitokana sy lonaka ity antoko ity.

== Lisitry ny karazana ==
Inty ny lisitryny karazana 33 araka ny ''[[Plants of the World Online]]'' tamin' ny :

* ''Achyranthes abyssinica'' &lt;small&gt;Nees&lt;/small&gt;
* ''Achyranthes ancistrophora'' &lt;small&gt;C.C.Towns.&lt;/small&gt;
* ''Achyranthes annua'' Dinter
* ''Achyranthes arborescens'' &lt;small&gt;R.Br.&lt;/small&gt;
* ''[[Achyranthes aspera]]'' &lt;small&gt;L.&lt;/small&gt; (= ''[[Achyranthes argentea]]'')
* ''Achyranthes atollensis'' (lany tamingana)
* ''Achyranthes avicularis'' &lt;small&gt;E.Mey. ex Moq.&lt;/small&gt;
* ''Achyranthes bidentata'' &lt;small&gt;Blume&lt;/small&gt; (= ''Achyranthes japonica'' &lt;small&gt;(Miq.) Nakai&lt;/small&gt;)
* ''Achyranthes borbonica'' &lt;small&gt;Willd. ex Schult.&lt;/small&gt;
* ''Achyranthes coynei'' &lt;small&gt;Santapau&lt;/small&gt;
* ''Achyranthes diandra'' &lt;small&gt;Roxb.&lt;/small&gt;
* ''Achyranthes divaricata'' &lt;small&gt;(Lorence) Di Vincenzo, Berends., Wondafr. &amp; Borsch&lt;/small&gt;
* ''Achyranthes fasciculata'' &lt;small&gt;(Suess.) C.C.Towns.&lt;/small&gt;
* ''Achyranthes fruticulosa'' &lt;small&gt;(C.B.Clarke) Di Vincenzo, Berends., Wondafr. &amp; Borsch&lt;/small&gt;
* ''Achyranthes graminiformis'' &lt;small&gt;Di Vincenzo, Berends., Wondafr. &amp; Borsch&lt;/small&gt;
* ''Achyranthes humilis'' (Hillebr.) &lt;small&gt;Di Vincenzo, Berends., Wondafr. &amp; Borsch&lt;/small&gt;
* ''Achyranthes laniceps'' &lt;small&gt;(C.B.Clarke) Di Vincenzo, Berends., Wondafr. &amp; Borsch&lt;/small&gt;
* ''Achyranthes leptostachya'' &lt;small&gt;E.Mey. ex Meisn.&lt;/small&gt;
* ''Achyranthes mangarevica'' &lt;small&gt;Suess.&lt;/small&gt;
* ''Achyranthes marchionica'' &lt;small&gt;R.Br.&lt;/small&gt;
* ''Achyranthes margaretarum'' &lt;small&gt;de Lange&lt;/small&gt;
* ''Achyranthes mauritiana'' &lt;small&gt;Moq&lt;/small&gt;.
* ''Achyranthes mutica'' &lt;small&gt;A.Gray ex H.Mann&lt;/small&gt;
* ''Achyranthes porphyrostachya'' &lt;small&gt;Wall. ex Moq.&lt;/small&gt;
* ''Achyranthes sandwicensis'' &lt;small&gt;(A.Gray) Di Vincenzo, Berends., Wondafr. &amp; Borsch&lt;/small&gt;
* ''Achyranthes schinzii'' &lt;small&gt;(Standl.) Cufod.&lt;/small&gt;
* ''Achyranthes seychellensis'' &lt;small&gt;Sukhor&lt;/small&gt;.
* ''Achyranthes shahii'' &lt;small&gt;M.R.Almeida &amp; S.M.Almeida&lt;/small&gt;
* ''Achyranthes sicula'' &lt;small&gt;(L.) All.&lt;/small&gt;
* ''Achyranthes splendens'' &lt;small&gt;Mart. ex Moq.&lt;/small&gt;
* ''Achyranthes talbotii'' &lt;small&gt;Hutch. &amp; Dalziel&lt;/small&gt;
* ''Achyranthes velutina'' &lt;small&gt;Hook. &amp; Arn.&lt;/small&gt;
* ''Achyranthes viridis'' &lt;small&gt;Lopr&lt;/small&gt;.
* ''Achyranthes viriditepala'' &lt;small&gt;Di Vincenzo, Berends., Wondafr. &amp; Borsch&lt;/small&gt;

=== Karazana misy eto Madagasikara ===
[[Sary:Achyranthes aspera kz1.jpg|vignette|282x282px|''[[Achyranthes aspera]]'']]
Ny ''[[Achyranthes aspera]]'' &lt;small&gt;L.&lt;/small&gt; (= ''[[Achyranthes argentea]]'') izay atao amin' ny teny malagasy hoe &quot;fandrangojaza&quot;, &quot;tsipolitra&quot;, &quot;tsipolomanitra&quot;, &quot;tsiporomanitra&quot;, &quot;tsipotamena&quot;, &quot;tsipotemena&quot;, &quot;vatofosa&quot;, &quot;vatomposa&quot; no karazana tena fantatra fa maniry eto [[Madagasikara]].

== Jereo koa ==

* [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara]]</text>
      <sha1>nymfmosuq7n6s4jwad474rbhrybrorw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Achyranthes aspera</title>
    <ns>0</ns>
    <id>299346</id>
    <revision>
      <id>1136687</id>
      <timestamp>2026-04-28T17:31:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Thelezifor</username>
        <id>15140</id>
      </contributor>
      <comment>Karazan-javamaniry ao amin' ny fianakaviana Amaranthaceae</comment>
      <origin>1136687</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2944" sha1="3v7sm4h72ac7xqy212dg26wy3vv2ay9" xml:space="preserve">[[Sary:Achyranthes aspera , Prickly Chaff Flower.jpg|vignette|351x351px|''Achyranthes aspera'']]
Ny '''''Achyranthes aspera''''' dia karazana ahitra [[Angiospermae|mamony]] sy [[roa ravin-tsimoka]], ao amin' ny fianakaviana ''[[Amaranthaceae]]'', miparitaka be any amin' ny faritra mafana.  Amin' ny [[Fiteny malagasy|teny malagasy]] izy dia atao hoe '''fandrangojaza''', '''tsipolitra''', '''tsipolomanitra''', '''tsiporomanitra''', '''tsipotamena''', '''tsipotemena''', '''vatofosa''', ary '''vatomposa'''. Miparitaka manerana ny tany mafana izy io. Hita any amin' ny toerana maro izay nampidirana sy ambolena azy na maha ahi-dratsy mahazatra azy. Karazana manafika any amin' ny faritra sasany koa izy.

== Famariparitana ==
[[Sary:Achyranthes aspera kz05.jpg|ankavia|vignette|234x234px|Vondrom-bonin' ny ''Achyranthes aspera'']]
Ahafantarana ny ''Achyranthes aspera'' ny tahony mitsangana na mivelatra sy ny sampahom-boniny lava, izay misy vony maitso madinidinika, matetika miaraka amin' ny brakte (ravina niova anjara asa) henjana izay mora miraikitra amin' ny fitafiana na amin' ny hodi-biby. Amin' ny ankapobeny izy dia manana haavo 30 ka hatramin' ny 80 sm, manana taho matanjaka, indraindray efamira ary somary voloina, misy mivohitra ny tonony.

== Faritra sy toerana ahitana azy ==
[[Sary:Jarong (Achyranthes aspera)1.jpg|vignette|322x322px|Ravin' ny ''Achyranthes aspera'']]
Manjanaka ny tontolo mikorontana, toy ny sisin-dalana, ny toerana tsy misy zavamaniry, na ny tanimboly ny ''Achyranthes aspera'', ka mahatonga azy io ho zavamaniry fahita any ambanivohitra. [[Zavamaniry manafika]] koa izy io.

== Fampiasana ==

=== Fitsaboana ===
[[Sary:Achyranthes aspera.jpg|vignette|233x233px|Vonin' ny ''Achyranthes aspera'']]
Ampiasaina betsaka amin' ny [[Fitsaboana nentim-paharazana|fitsaboana]] [[Fitsaboana nentim-paharazana|nentim-paharazana]] any amin' ny faritra trôpikaly maro ny ''Achyranthes aspera''. Matetika  ny raviny sy ny fakany dia tanehina noho ny toetrany mampihena famaivay, mahabe [[amany]], fanasitranana ratra, ary ampiasaina amin' ny fitsaboana ny [[aretin-koditra]] na ny  olan' ny [[fandevonan-kanina]]. Ampiasaina hitsabona [[manirano]] (fiangonan-dranoka anaty taova na anaty tamba-tsela ka miteraka fibontsina) io zavamaniry io any [[India]].

Ampiasaina ny vihim-boany mba hitsaboana ny hidrôfôbia (fankahalana rano izay mety hitarika amin' ny [[haromotana]]), ny kaikitry ny [[bibilava]], ary ny areti-maso sy ny aretin-koditra. Anamboarana pilina hatelin' ny olona voakaikitry ny alika romotra ny salohim-boniny, nohosena miaraka amin' ny siramamy kely. Apetaka amin' ny faritra nokaikerin' ny [[maingoka]] ny raviny vaovao nototoina. Malaza any India ho fiarovana amin' ny maingoka ny salohim-boniny, izay heverina fa mampandringa an' ilay biby.

=== Fanasana ===
Misy [[pôtasy]] betsaka ny lavenon' ilay zavamaniry ka azo ampiasaina amin' ny fanasan-damba. 

== Jereo koa ==

* ''[[Achyranthes]]''</text>
      <sha1>3v7sm4h72ac7xqy212dg26wy3vv2ay9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1136693</id>
      <parentid>1136687</parentid>
      <timestamp>2026-04-28T17:41:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Thelezifor</username>
        <id>15140</id>
      </contributor>
      <comment>Rohy anatiny</comment>
      <origin>1136693</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2986" sha1="5espdrny3u31ngbcy714m0vqb52qoxd" xml:space="preserve">[[Sary:Achyranthes aspera , Prickly Chaff Flower.jpg|vignette|351x351px|''Achyranthes aspera'']]
Ny '''''Achyranthes aspera''''' dia karazana ahitra [[Angiospermae|mamony]] sy [[roa ravin-tsimoka]], ao amin' ny fianakaviana ''[[Amaranthaceae]]'', miparitaka be any amin' ny faritra mafana.  Amin' ny [[Fiteny malagasy|teny malagasy]] izy dia atao hoe '''fandrangojaza''', '''tsipolitra''', '''tsipolomanitra''', '''tsiporomanitra''', '''tsipotamena''', '''tsipotemena''', '''vatofosa''', ary '''vatomposa'''. Miparitaka manerana ny tany mafana izy io. Hita any amin' ny toerana maro izay nampidirana sy ambolena azy na maha ahi-dratsy mahazatra azy. Karazana manafika any amin' ny faritra sasany koa izy.

== Famariparitana ==
[[Sary:Achyranthes aspera kz05.jpg|ankavia|vignette|234x234px|Vondrom-bonin' ny ''Achyranthes aspera'']]
Ahafantarana ny ''Achyranthes aspera'' ny tahony mitsangana na mivelatra sy ny sampahom-boniny lava, izay misy vony maitso madinidinika, matetika miaraka amin' ny brakte (ravina niova anjara asa) henjana izay mora miraikitra amin' ny fitafiana na amin' ny hodi-biby. Amin' ny ankapobeny izy dia manana haavo 30 ka hatramin' ny 80 sm, manana taho matanjaka, indraindray efamira ary somary voloina, misy mivohitra ny tonony.

== Faritra sy toerana ahitana azy ==
[[Sary:Jarong (Achyranthes aspera)1.jpg|vignette|322x322px|Ravin' ny ''Achyranthes aspera'']]
Manjanaka ny tontolo mikorontana, toy ny sisin-dalana, ny toerana tsy misy zavamaniry, na ny tanimboly ny ''Achyranthes aspera'', ka mahatonga azy io ho zavamaniry fahita any ambanivohitra. [[Zavamaniry manafika]] koa izy io.

== Fampiasana ==

=== Fitsaboana ===
[[Sary:Achyranthes aspera.jpg|vignette|233x233px|Vonin' ny ''Achyranthes aspera'']]
Ampiasaina betsaka amin' ny [[Fitsaboana nentim-paharazana|fitsaboana]] [[Fitsaboana nentim-paharazana|nentim-paharazana]] any amin' ny faritra trôpikaly maro ny ''Achyranthes aspera''. Matetika  ny raviny sy ny fakany dia tanehina noho ny toetrany mampihena famaivay, mahabe [[amany]], fanasitranana ratra, ary ampiasaina amin' ny fitsaboana ny [[aretin-koditra]] na ny  olan' ny [[fandevonan-kanina]]. Ampiasaina hitsabona [[manirano]] (fiangonan-dranoka anaty taova na anaty tamba-tsela ka miteraka fibontsina) io zavamaniry io any [[India]].

Ampiasaina ny vihim-boany mba hitsaboana ny hidrôfôbia (fankahalana rano izay mety hitarika amin' ny [[haromotana]]), ny kaikitry ny [[bibilava]], ary ny areti-maso sy ny aretin-koditra. Anamboarana pilina hatelin' ny olona voakaikitry ny alika romotra ny salohim-boniny, nohosena miaraka amin' ny siramamy kely. Apetaka amin' ny faritra nokaikerin' ny [[maingoka]] ny raviny vaovao nototoina. Malaza any India ho fiarovana amin' ny maingoka ny salohim-boniny, izay heverina fa mampandringa an' ilay biby.

=== Fanasana ===
Misy [[Pôtasy (akora mineraly)|pôtasy]] betsaka ny lavenon' ilay zavamaniry ka azo ampiasaina amin' ny fanasan-damba. 

== Jereo koa ==

* ''[[Achyranthes]]''
* [[Tsipolitra]]</text>
      <sha1>5espdrny3u31ngbcy714m0vqb52qoxd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Tsipolitra</title>
    <ns>0</ns>
    <id>299347</id>
    <revision>
      <id>1136705</id>
      <timestamp>2026-04-28T17:58:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Thelezifor</username>
        <id>15140</id>
      </contributor>
      <comment>Zavamaniry samihafa</comment>
      <origin>1136705</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="880" sha1="rnndoacjr8liu4tl2796q60uty1ovy5" xml:space="preserve">[[Sary:Achyranthes aspera kz04.jpg|vignette|282x282px|''[[Achyranthes aspera]]'']]
Ny '''tsipolitra''' dia zavamaniry samihafa ao amin' ny fianakaviana ''[[Amaranthaceae]]'' (filaharana [[Caryophyllales]]) sy ''[[Asteraceae]]'' (filaharana [[Asterales]]).
[[Sary:Bidens bipinnata, 2020-09-02, Beechview, 01.jpg|ankavia|vignette|209x209px|''[[Bidens bipinnata]]'']]
Ireto izy ireo:

* ''[[Achyranthes aspera]]'' (''Amaranthaceae'') -- fandrangojaza, tsipolitra, tsipolomanitra, tsiporomanitra, tsipotamena, tsipotemena, vatofosa, vatomposa
* ''[[Bidens bipinnata]]'' (''Asteraceae'') -- anantsinahilahy, anantsinahy, anatsinahy, ravintsipolitra, trakajea, trakavola, tsipolitra, voatraka
* ''[[Bidens pilosa]]'' (''[[Asteraceae]]'') -- anantsinahibavy, anantsinahivavy, anantsinahy, ravintsipolitra, traka, trakandrazana, trakaraza, trakavola, tsipolitra, voatraka

== Jereo koa ==</text>
      <sha1>rnndoacjr8liu4tl2796q60uty1ovy5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1136708</id>
      <parentid>1136705</parentid>
      <timestamp>2026-04-28T18:03:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Thelezifor</username>
        <id>15140</id>
      </contributor>
      <comment>Nanisy sary</comment>
      <origin>1136708</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1057" sha1="cngiraz2cpp6m49p47k5yefnl9gy04x" xml:space="preserve">[[Sary:Achyranthes aspera kz04.jpg|vignette|282x282px|''[[Achyranthes aspera]]'']]
Ny '''tsipolitra''' dia zavamaniry samihafa ao amin' ny fianakaviana ''[[Amaranthaceae]]'' (filaharana [[Caryophyllales]]) sy ''[[Asteraceae]]'' (filaharana [[Asterales]]). Ireto izy ireo:
* ''[[Achyranthes aspera]]'' (''Amaranthaceae'') -- fandrangojaza, tsipolitra, tsipolomanitra, tsiporomanitra, tsipotamena, tsipotemena, vatofosa, vatomposa
* ''[[Bidens bipinnata]]'' (''Asteraceae'') -- anantsinahilahy, anantsinahy, anatsinahy, ravintsipolitra, trakajea, trakavola, tsipolitra, voatraka
* ''[[Bidens pilosa]]'' (''[[Asteraceae]]'') -- anantsinahibavy, anantsinahivavy, anantsinahy, ravintsipolitra, traka, trakandrazana, trakaraza, trakavola, tsipolitra, voatraka
[[Sary:Bidens bipinnata, 2020-09-02, Beechview, 01.jpg|ankavia|vignette|209x209px|''[[Bidens bipinnata]]'']]'''Fanamarihana'''

Amin' ny ohabolana malagasy misy ny teny hoe &quot;tsipolitra&quot; dia ny ''Bidens bipinnata'' na ''Bidens pilosa'' no resahina.

== Jereo koa ==

* ''[[Bidens]]''
* ''[[Achyranthe]]''</text>
      <sha1>cngiraz2cpp6m49p47k5yefnl9gy04x</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Honduras</title>
    <ns>0</ns>
    <id>299348</id>
    <redirect title="Hôndorasy" />
    <revision>
      <id>1136744</id>
      <timestamp>2026-04-29T04:00:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HarryWurst</username>
        <id>36292</id>
      </contributor>
      <comment>#REDIRECT [[Hôndorasy]]</comment>
      <origin>1136744</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24" sha1="7xr5dqv2jeo20ljt4jd9qb5hjrm8wlp" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Hôndorasy]]</text>
      <sha1>7xr5dqv2jeo20ljt4jd9qb5hjrm8wlp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Endrika:Hondorasy</title>
    <ns>10</ns>
    <id>299349</id>
    <revision>
      <id>1136745</id>
      <timestamp>2026-04-29T04:06:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HarryWurst</username>
        <id>36292</id>
      </contributor>
      <comment>Pejy noforonina tamin'ny « [[Image:Flag_of_Honduras_(1949–2022,_2026–present).svg|20px]]&amp;nbsp;[[Hondorasy]]&lt;noinclude&gt; [[Catégorie:Endrika ho an'ny firenena]][[Sokajy:Endrika Hondorasy]]&lt;/noinclude&gt; »</comment>
      <origin>1136745</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="176" sha1="ramfsm1ws276eutdp0b6ogt7vyk6d9m" xml:space="preserve">[[Image:Flag_of_Honduras_(1949–2022,_2026–present).svg|20px]]&amp;nbsp;[[Hondorasy]]&lt;noinclude&gt;
[[Catégorie:Endrika ho an'ny firenena]][[Sokajy:Endrika Hondorasy]]&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ramfsm1ws276eutdp0b6ogt7vyk6d9m</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Sokajy:Endrika Hondorasy</title>
    <ns>14</ns>
    <id>299350</id>
    <revision>
      <id>1136746</id>
      <timestamp>2026-04-29T04:06:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HarryWurst</username>
        <id>36292</id>
      </contributor>
      <comment>Pejy noforonina tamin'ny « [[Sokajy:Hondorasy]] »</comment>
      <origin>1136746</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20" sha1="epuqjysm8qdnsbwkn83w6jkw6nmswch" xml:space="preserve">[[Sokajy:Hondorasy]]</text>
      <sha1>epuqjysm8qdnsbwkn83w6jkw6nmswch</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Hondorasy</title>
    <ns>0</ns>
    <id>299351</id>
    <redirect title="Hôndorasy" />
    <revision>
      <id>1136747</id>
      <timestamp>2026-04-29T04:07:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HarryWurst</username>
        <id>36292</id>
      </contributor>
      <comment>Pejy noforonina tamin'ny « #REDIRECT=[[Hôndorasy]] »</comment>
      <origin>1136747</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24" sha1="jaubh3ur3ipfag9tcach64poriv1v64" xml:space="preserve">#REDIRECT=[[Hôndorasy]]</text>
      <sha1>jaubh3ur3ipfag9tcach64poriv1v64</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1136748</id>
      <parentid>1136747</parentid>
      <timestamp>2026-04-29T04:07:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HarryWurst</username>
        <id>36292</id>
      </contributor>
      <comment>Pejy fihodinana mankany [[Hôndorasy]]</comment>
      <origin>1136748</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="23" sha1="8dbckzv9y1agc2633tcd2krpt41d2gl" xml:space="preserve">#REDIRECT[[Hôndorasy]]</text>
      <sha1>8dbckzv9y1agc2633tcd2krpt41d2gl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Sokajy:Hondorasy</title>
    <ns>14</ns>
    <id>299352</id>
    <revision>
      <id>1136749</id>
      <timestamp>2026-04-29T04:08:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HarryWurst</username>
        <id>36292</id>
      </contributor>
      <comment>Pejy noforonina tamin'ny « Renipejin'ny firenena. {{renipejy|Hondorasy}} [[sokajy:Firenena]] »</comment>
      <origin>1136749</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="65" sha1="6830xdp1px7qq4krz5bjmie2n54o7dn" xml:space="preserve">Renipejin'ny firenena.
{{renipejy|Hondorasy}}
[[sokajy:Firenena]]</text>
      <sha1>6830xdp1px7qq4krz5bjmie2n54o7dn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Sokajy:Tanàna ao Hondorasy</title>
    <ns>14</ns>
    <id>299353</id>
    <revision>
      <id>1136753</id>
      <timestamp>2026-04-29T04:10:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HarryWurst</username>
        <id>36292</id>
      </contributor>
      <comment>Pejy noforonina tamin'ny «  [[sokajy:Hondorasy]] »</comment>
      <origin>1136753</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="21" sha1="e60s1a38qp7oq3wvmuriv4sqnai1c8p" xml:space="preserve">
[[sokajy:Hondorasy]]</text>
      <sha1>e60s1a38qp7oq3wvmuriv4sqnai1c8p</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Sokajy:Asparagus</title>
    <ns>14</ns>
    <id>299354</id>
    <revision>
      <id>1136769</id>
      <timestamp>2026-04-29T04:50:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HarryWurst</username>
        <id>36292</id>
      </contributor>
      <comment>Pejy noforonina tamin'ny «  [[Sokajy:legioma]] »</comment>
      <origin>1136769</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19" sha1="3gtoje92n2rn05jigiii78bnx4vhquw" xml:space="preserve">
[[Sokajy:legioma]]</text>
      <sha1>3gtoje92n2rn05jigiii78bnx4vhquw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Sokajy:Legioma</title>
    <ns>14</ns>
    <id>299355</id>
    <revision>
      <id>1136771</id>
      <timestamp>2026-04-29T04:53:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HarryWurst</username>
        <id>36292</id>
      </contributor>
      <comment>Pejy noforonina tamin'ny « [[Sokajy:Zavamaniry]] »</comment>
      <origin>1136771</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="21" sha1="s8dv6634v26lnauvt7tq41g20k3s5aq" xml:space="preserve">[[Sokajy:Zavamaniry]]</text>
      <sha1>s8dv6634v26lnauvt7tq41g20k3s5aq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1136772</id>
      <parentid>1136771</parentid>
      <timestamp>2026-04-29T04:55:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HarryWurst</username>
        <id>36292</id>
      </contributor>
      <origin>1136772</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="42" sha1="tcb2fztn1lt2uks6ir33e4m0drh5fxb" xml:space="preserve">[[Sokajy:Zavamaniry]]
[[Sokajy:Fambolena]]</text>
      <sha1>tcb2fztn1lt2uks6ir33e4m0drh5fxb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Sokajy:Mpamorona mozika malagasy</title>
    <ns>14</ns>
    <id>299356</id>
    <revision>
      <id>1136777</id>
      <timestamp>2026-04-29T05:45:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HarryWurst</username>
        <id>36292</id>
      </contributor>
      <comment>Pejy noforonina tamin'ny « [[Sokajy:mpamorona mozika]] [[Sokajy:Mpanao malagasy]] »</comment>
      <origin>1136777</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="54" sha1="92beu1nra0tw68xshqft3a4kj21zfl5" xml:space="preserve">[[Sokajy:mpamorona mozika]]
[[Sokajy:Mpanao malagasy]]</text>
      <sha1>92beu1nra0tw68xshqft3a4kj21zfl5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1136778</id>
      <parentid>1136777</parentid>
      <timestamp>2026-04-29T05:46:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HarryWurst</username>
        <id>36292</id>
      </contributor>
      <origin>1136778</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="81" sha1="5858396f2f87hfa7stjxhcxjlstdcjd" xml:space="preserve">[[Sokajy:mpamorona mozika]]
[[Sokajy:Mpanao malagasy]]
[[Sokajy:Mozika malagasy]]</text>
      <sha1>5858396f2f87hfa7stjxhcxjlstdcjd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Voaramontsana</title>
    <ns>0</ns>
    <id>299357</id>
    <redirect title="Voaramontsina" />
    <revision>
      <id>1136783</id>
      <timestamp>2026-04-29T07:08:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HarryWurst</username>
        <id>36292</id>
      </contributor>
      <comment>Pejy fihodinana mankany [[Voaramontsina]]</comment>
      <origin>1136783</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="27" sha1="tfux666gg00qep9oryw1xmfk3zv369w" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Voaramontsina]]</text>
      <sha1>tfux666gg00qep9oryw1xmfk3zv369w</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ipomoea aquatica</title>
    <ns>0</ns>
    <id>299358</id>
    <revision>
      <id>1136807</id>
      <timestamp>2026-04-29T09:09:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Thelezifor</username>
        <id>15140</id>
      </contributor>
      <comment>Karazan-javamaniry ao amin' ny fianakaviana Convolvulaceae</comment>
      <origin>1136807</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1009" sha1="jn4ztkg1o6t8pzwrx89bjagimn2af2l" xml:space="preserve">[[Sary:N Ipoa D1600.JPG|vignette|352x352px|''Ipomoea aquatica'']]
Ny '''''Ipomoea aquatica''''' dia karazana zavamaniry trôpikaly maniry an-drano na an-tanety, ao amin' ny fianakaviana ''[[Convolvulaceae]]'', nambolena hahazoana ny solofony malefaka mba hatao anana. Anarana nahafantarana azy koa ny hoe '''''Ipomoea reptans'''''. Atao hoe '''antarika''' na '''lalandy''' izy amin' ny teny malagasy.
[[Sary:Immature seeds of Ipomoea aquatica 2.jpg|ankavia|vignette|222x222px|Voan' ny ''Ipomoea aquatica'']]
Ny ''Ipomoea aquatica'' amin' ny ankapobeny dia inoana fa novlena sy nokolokoloina voalohany tany [[Azia Atsimo-Atsinanana]]. Any Azia Atsimo-Atsinanana sy any [[Azia Atsinanana]] ary any [[Azia Atsimo]] no ambolena azy io betsaka. Hita eto [[Madagasikara]] koa ity zavamaniry ity. Maniry betsaka akaikin' ny lalan-drano (renirano, sns) izy io ary tsy mila fikarakarana firy.

== Jereo koa ==

* ''[[Ipomoea]]''
* [[Lisitry ny karazana ao amin' ny Ipomoea|Lisitry ny karazana ao amin' ny ''Ipomoea'']]</text>
      <sha1>jn4ztkg1o6t8pzwrx89bjagimn2af2l</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1136808</id>
      <parentid>1136807</parentid>
      <timestamp>2026-04-29T09:10:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Thelezifor</username>
        <id>15140</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Nanitsy tsipelina</comment>
      <origin>1136808</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1010" sha1="5ir9fvkw4d4n0nyc2kui0c9ixdmhj3h" xml:space="preserve">[[Sary:N Ipoa D1600.JPG|vignette|352x352px|''Ipomoea aquatica'']]
Ny '''''Ipomoea aquatica''''' dia karazana zavamaniry trôpikaly maniry an-drano na an-tanety, ao amin' ny fianakaviana ''[[Convolvulaceae]]'', nambolena hahazoana ny solofony malefaka mba hatao anana. Anarana nahafantarana azy koa ny hoe '''''Ipomoea reptans'''''. Atao hoe '''antarika''' na '''lalandy''' izy amin' ny teny malagasy.
[[Sary:Immature seeds of Ipomoea aquatica 2.jpg|ankavia|vignette|222x222px|Voan' ny ''Ipomoea aquatica'']]
Ny ''Ipomoea aquatica'' amin' ny ankapobeny dia inoana fa novolena sy nokolokoloina voalohany tany [[Azia Atsimo-Atsinanana]]. Any Azia Atsimo-Atsinanana sy any [[Azia Atsinanana]] ary any [[Azia Atsimo]] no ambolena azy io betsaka. Hita eto [[Madagasikara]] koa ity zavamaniry ity. Maniry betsaka akaikin' ny lalan-drano (renirano, sns) izy io ary tsy mila fikarakarana firy.

== Jereo koa ==

* ''[[Ipomoea]]''
* [[Lisitry ny karazana ao amin' ny Ipomoea|Lisitry ny karazana ao amin' ny ''Ipomoea'']]</text>
      <sha1>5ir9fvkw4d4n0nyc2kui0c9ixdmhj3h</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ipomoea cairica</title>
    <ns>0</ns>
    <id>299359</id>
    <revision>
      <id>1136809</id>
      <timestamp>2026-04-29T09:24:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Thelezifor</username>
        <id>15140</id>
      </contributor>
      <comment>Karazan-javamaniry ao amin' ny fianakaviana Convolvulaceae</comment>
      <origin>1136809</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1090" sha1="5mb555q3l908koz5f4sc2ae1gwpbp1k" xml:space="preserve">[[Sary:Ipomoea cairica 35.jpg|vignette|350x350px|''Ipomoea cairica'']]
Ny '''''Ipomoea cairica''''' dia karazana zavamaniry mianika, ao amin' ny fianakaviana ''[[Convolvulaceae]]''. Fantatra amin' ny anarana hoe '''''Ipomoea palmata''''' Forssk. koa izy  io sady atao hoe '''anambararata, anambolotara''', '''ananambararata''', '''kisantsola''', '''vahimporinondry''', '''vahintsatsaka''', ary '''vahintsatsatra''' amin' ny teny malagasy.
[[Sary:Starr 050224-4416 Ipomoea cairica.jpg|ankavia|vignette|''Ipomoea cairica'']]
Maniry mihoatra ny roa taona izy io, manana ravina toy ny felan-tanana sy vony lehibe sy fotsy na mavokely manopy volomparasy. Karazam-boninahitry ny maraina, manana anarana mahazatra maro izy, ao anatin'izany ny voaloboka maily iray minitra, Messina creeper, Cairo morning glory, morontsiraka maraina voninahitra ary lalamby mandady. Ny anaran'ny karazana cairica dia nadika ho &quot;avy any Cairo&quot;, tanàna nanangona voalohany ity karazana ity.

== Jereo koa ==

* ''[[Ipomoea]]''
* [[Lisitry ny karazana ao amin' ny Ipomoea|Lisitry ny karazana ao amin' ny ''Ipomoea'']]</text>
      <sha1>5mb555q3l908koz5f4sc2ae1gwpbp1k</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1136810</id>
      <parentid>1136809</parentid>
      <timestamp>2026-04-29T09:27:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Thelezifor</username>
        <id>15140</id>
      </contributor>
      <comment>Anarana hafa</comment>
      <origin>1136810</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="864" sha1="d8jywky2q3e7fcrbzuqjls2c03cjy0m" xml:space="preserve">[[Sary:Ipomoea cairica 35.jpg|vignette|350x350px|''Ipomoea cairica'']]
Ny '''''Ipomoea cairica''''' dia karazana zavamaniry mianika, ao amin' ny fianakaviana ''[[Convolvulaceae]]''. koa izy  io sady atao hoe '''anambararata, anambolotara''', '''ananambararata''', '''kisantsola''', '''vahimporinondry''', '''vahintsatsaka''', ary '''vahintsatsatra''' amin' ny teny malagasy.

Ireto koany anarana nahafantarana azy:

* ''Ipomoea palmata'' Forssk.
* ''Ipomoea stipulacea'' Jacq.
* ''Ipomoea tuberculata'' (Desr.) Roem. &amp; Schult.

[[Sary:Starr 050224-4416 Ipomoea cairica.jpg|ankavia|vignette|''Ipomoea cairica'']]
Maniry mihoatra ny roa taona izy io, manana ravina toy ny felan-tanana sy vony lehibe sy fotsy na mavokely manopy volomparasy.

== Jereo koa ==

* ''[[Ipomoea]]''
* [[Lisitry ny karazana ao amin' ny Ipomoea|Lisitry ny karazana ao amin' ny ''Ipomoea'']]</text>
      <sha1>d8jywky2q3e7fcrbzuqjls2c03cjy0m</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ipomoea desmophylla</title>
    <ns>0</ns>
    <id>299360</id>
    <revision>
      <id>1136811</id>
      <timestamp>2026-04-29T09:37:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Thelezifor</username>
        <id>15140</id>
      </contributor>
      <comment>Karazan-javamaniry ao amin' ny fianakaviana Convolvulaceae</comment>
      <origin>1136811</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="579" sha1="fig8s8as4xwlqt83qayp9jmuxhya52y" xml:space="preserve">Ny '''''Ipomoea desmophylla''''' dia karazan-javamaniry mamony ao amin' ny fianakaviana ''[[Convolvulaceae]]'', izay tsy fahita raha tsy eto [[Madagasikara]]. Amin' ny teny malagasy izy io dia atao hoe '''kifolona''' na '''varangambitsika'''. Ahafantarana azy ny fianihany amin' ny tokana (zavamaniry hafa eo akaikiny) sy ny raviny mizarazara madinika. Vahy maniry eny amin' ny tontolo tsy diaa misy zavamaniry betsaka fa malalaka na mikorontana izy io.

== Jereo koa ==

* ''[[Ipomoea]]''
* [[Lisitry ny karazana ao amin' ny Ipomoea|Lisitry ny karazana ao amin' ny ''Ipomoea'']]</text>
      <sha1>fig8s8as4xwlqt83qayp9jmuxhya52y</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ipomoea indica</title>
    <ns>0</ns>
    <id>299361</id>
    <revision>
      <id>1136814</id>
      <timestamp>2026-04-29T10:30:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Thelezifor</username>
        <id>15140</id>
      </contributor>
      <comment>Karazan-javamaniry ao amin' ny fianakaviana Convolvulaceae</comment>
      <origin>1136814</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1241" sha1="406vxx183j9sj4s4he1dk6k25w65wbd" xml:space="preserve">[[Sary:HeavenlyBlue10Aug2004BajaCalifornia.jpg|vignette|353x353px|''Ipomoea indica'']]
Ny '''''Ipomoea indica''''' dia karazana zavamaniry mamony ao amin' ny fianakaviana ''[[Convolvulaceae]]''. Manana raviny miendrika fo na mizara telo sy voniny volomparasy na manga miendrika lantonoara anana savaivo 6–8 sm. Mamony izy amin' ny lohataona ka hatramin' ny fararano. Ny voniny dia sady lahy no vavy. Fantatra amn' ny anarana hoe '''''Ipomoea learii''''' koa izy ary atao hoe '''poranakosy''' amin' ny teny malagasy. Avy any [[Amerika]] (avy any amin' ny faritra atsimon' i [[Etazonia]] ka hatrany amin'ny faritra avaratr' i [[Silia]]) ity zavamaniry ity. Karazana ambolena betsaka hatao haingon-trano izy io noho fananany ny vony maro loko. Niely manerana ny faritra trôpikaly sy sobtrôpikaly rehetra aty amin' ny [[Tontolo Taloha]] izy ary lasa maniry hoazy any amin' ny faritra maro sady heverina ho zavamaniry manafika, indrindra any [[Aostralia]], any [[Repoblika Entim-Bahoakan' i Sina|Sina]], aty amin' ny [[Faritra Atsimo ao Afrika|faritra atsimon' i Afrika]], ary any amn' ny nosin' i [[Pasifika]] maro.

== Jereo koa ==

* ''[[Ipomoea]]''
* [[Lisitry ny karazana ao amin' ny Ipomoea|Lisitry ny karazana ao amin' ny ''Ipomoea'']]</text>
      <sha1>406vxx183j9sj4s4he1dk6k25w65wbd</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1136815</id>
      <parentid>1136814</parentid>
      <timestamp>2026-04-29T10:34:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Thelezifor</username>
        <id>15140</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Nanampy sary</comment>
      <origin>1136815</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1335" sha1="kuzi5e0oxzb5kct4rjucqm0hm9zrowj" xml:space="preserve">[[Sary:HeavenlyBlue10Aug2004BajaCalifornia.jpg|vignette|353x353px|''Ipomoea indica'']]
Ny '''''Ipomoea indica''''' dia karazana zavamaniry mamony ao amin' ny fianakaviana ''[[Convolvulaceae]]''. Manana raviny miendrika fo na mizara telo sy voniny volomparasy na manga miendrika lantonoara anana savaivo 6 hatramin' ny 8 sm. Mamony izy amin' ny lohataona ka hatramin' ny fararano. Ny voniny dia sady lahy no vavy. Fantatra amn' ny anarana hoe '''''Ipomoea learii''''' koa izy ary atao hoe '''poranakosy''' amin' ny teny malagasy.
[[Sary:Andalucia, Ipomoea indica (003).jpg|vignette|Ravin' ny ''Ipomoea indica'']]
Avy any [[Amerika]] (avy any amin' ny faritra atsimon' i [[Etazonia]] ka hatrany amin'ny faritra avaratr' i [[Silia]]) ity zavamaniry ity. Karazana ambolena betsaka hatao haingon-trano izy io noho fananany ny vony maro loko. Niely manerana ny faritra trôpikaly sy sobtrôpikaly rehetra aty amin' ny [[Tontolo Taloha]] izy ary lasa maniry hoazy any amin' ny faritra maro sady heverina ho zavamaniry manafika, indrindra any [[Aostralia]], any [[Repoblika Entim-Bahoakan' i Sina|Sina]], aty amin' ny [[Faritra Atsimo ao Afrika|faritra atsimon' i Afrika]], ary any amn' ny nosin' i [[Pasifika]] maro.

== Jereo koa ==

* ''[[Ipomoea]]''
* [[Lisitry ny karazana ao amin' ny Ipomoea|Lisitry ny karazana ao amin' ny ''Ipomoea'']]</text>
      <sha1>kuzi5e0oxzb5kct4rjucqm0hm9zrowj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1136816</id>
      <parentid>1136815</parentid>
      <timestamp>2026-04-29T10:41:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Thelezifor</username>
        <id>15140</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>1136816</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1362" sha1="f9f1flqwu3171fqpjc6l0vzx8k4o8ye" xml:space="preserve">[[Sary:HeavenlyBlue10Aug2004BajaCalifornia.jpg|vignette|353x353px|''Ipomoea indica'']]
Ny '''''Ipomoea indica''''' dia karazana zavamaniry mamony ao amin' ny fianakaviana ''[[Convolvulaceae]]''. Manana raviny miendrika fo na mizara telo sy voniny volomparasy na manga miendrika lantonoara anana savaivo 6 hatramin' ny 8 sm. Mamony izy amin' ny lohataona ka hatramin' ny fararano. Ny voniny dia sady lahy no vavy. Fantatra amn' ny anarana hoe '''''Ipomoea learii''''' koa izy ary atao hoe '''poranakosy''' amin' ny teny malagasy.
[[Sary:Andalucia, Ipomoea indica (003).jpg|vignette|Ravin' ny ''Ipomoea indica'']]
Avy any [[Amerika]] (avy any amin' ny faritra atsimon' i [[Etazonia]] ka hatrany amin'ny faritra avaratr' i [[Silia]]) ity zavamaniry ity. Karazana ambolena betsaka hatao haingon-trano izy io noho fananany vony maro loko. Niely manerana ny faritra trôpikaly sy sobtrôpikaly rehetra aty amin' ny [[Tontolo Taloha]] izy ary lasa maniry hoazy any amin' ny faritra maro sady heverina ho zavamaniry manafika, indrindra any [[Aostralia]], any [[Repoblika Entim-Bahoakan' i Sina|Sina]], aty amin' ny [[Faritra Atsimo ao Afrika|faritra atsimon' i Afrika]] (anisany i [[Madagasikara]]), ary any amin' ny nosin' i [[Pasifika]] maro.

== Jereo koa ==

* ''[[Ipomoea]]''
* [[Lisitry ny karazana ao amin' ny Ipomoea|Lisitry ny karazana ao amin' ny ''Ipomoea'']]</text>
      <sha1>f9f1flqwu3171fqpjc6l0vzx8k4o8ye</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ipomoea purpurea</title>
    <ns>0</ns>
    <id>299362</id>
    <revision>
      <id>1136818</id>
      <timestamp>2026-04-29T11:00:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Thelezifor</username>
        <id>15140</id>
      </contributor>
      <comment>Karazan-javamaniry ao amin' ny fianakaviana Convolvulaceae</comment>
      <origin>1136818</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="969" sha1="a92cgcgldk9zpaypgt0ht7d1txezlsy" xml:space="preserve">Ny '''''Ipomoea purpurea''''' dia karazana zavamaniry ao amin' ny fianakaviana ''[[Convolvulaceae]]'', teratany any [[Meksika]]. Ambolena be dia be an-jaridaina isantaona noho ny voniny mivelatra sy toy ny lantonoara izy any amin' ny faritra manana toetany antonony. Mety ho lasa zavamaniry manafika izy io indraindray. Amin' ny teny malagasy izy io dia atao hoe '''bahia''', '''kisarisarimbomanga''', '''sarisarimbomanga''', '''sarisarivomanga''', '''tsingovihovy''', '''vahintsidity''', '''vahitsidy''', '''vomanganalika''', '''vomangangoaika''' ary '''vomangoaika.''' Mihodinkodina manodidina ny tohana ity zavamaniry ity, ary mitombo hatramin' ny haavo 2 hatramin' ny 3 m. Miendrika fo ny raviny ary rakotra volo ny tahony. Miendrika trompetra ny voniny izay manga hatramin' ny volomparasy na fotsy sady manana savaivo 3 hatramin' ny 6 sm.

== Jereo koa ==

* ''[[Ipomoea]]''
* [[Lisitry ny karazana ao amin' ny Ipomoea|Lisitry ny karazana ao amin' ny ''Ipomoea'']]</text>
      <sha1>a92cgcgldk9zpaypgt0ht7d1txezlsy</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1136819</id>
      <parentid>1136818</parentid>
      <timestamp>2026-04-29T11:01:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Thelezifor</username>
        <id>15140</id>
      </contributor>
      <comment>Nanisy sary</comment>
      <origin>1136819</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1066" sha1="2xc6rkugxelajgyuwue9mhry1mf8bye" xml:space="preserve">[[Sary:Ipomoea purpurea, 2021-08-31, Beechview, 05.jpg|vignette|362x362px|''Ipomoea purpurea'']]
Ny '''''Ipomoea purpurea''''' dia karazana zavamaniry ao amin' ny fianakaviana ''[[Convolvulaceae]]'', teratany any [[Meksika]]. Ambolena be dia be an-jaridaina isantaona noho ny voniny mivelatra sy toy ny lantonoara izy any amin' ny faritra manana toetany antonony. Mety ho lasa zavamaniry manafika izy io indraindray. Amin' ny teny malagasy izy io dia atao hoe '''bahia''', '''kisarisarimbomanga''', '''sarisarimbomanga''', '''sarisarivomanga''', '''tsingovihovy''', '''vahintsidity''', '''vahitsidy''', '''vomanganalika''', '''vomangangoaika''' ary '''vomangoaika.''' Mihodinkodina manodidina ny tohana ity zavamaniry ity, ary mitombo hatramin' ny haavo 2 hatramin' ny 3 m. Miendrika fo ny raviny ary rakotra volo ny tahony. Miendrika trompetra ny voniny izay manga hatramin' ny volomparasy na fotsy sady manana savaivo 3 hatramin' ny 6 sm.

== Jereo koa ==

* ''[[Ipomoea]]''
* [[Lisitry ny karazana ao amin' ny Ipomoea|Lisitry ny karazana ao amin' ny ''Ipomoea'']]</text>
      <sha1>2xc6rkugxelajgyuwue9mhry1mf8bye</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1136820</id>
      <parentid>1136819</parentid>
      <timestamp>2026-04-29T11:03:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Thelezifor</username>
        <id>15140</id>
      </contributor>
      <comment>Nanampy sary</comment>
      <origin>1136820</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1136" sha1="sgovw7bojfm8qjox4n7vndcgz896maj" xml:space="preserve">[[Sary:Ipomoea purpurea, 2021-08-31, Beechview, 05.jpg|vignette|362x362px|''Ipomoea purpurea'']]
Ny '''''Ipomoea purpurea''''' dia karazana zavamaniry ao amin' ny fianakaviana ''[[Convolvulaceae]]'', teratany any [[Meksika]]. Ambolena be dia be an-jaridaina isantaona noho ny voniny mivelatra sy toy ny lantonoara izy any amin' ny faritra manana toetany antonony. Mety ho lasa zavamaniry manafika izy io indraindray. Amin' ny teny malagasy izy io dia atao hoe '''bahia''', '''kisarisarimbomanga''', '''sarisarimbomanga''', '''sarisarivomanga''', '''tsingovihovy''', '''vahintsidity''', '''vahitsidy''', '''vomanganalika''', '''vomangangoaika''' ary '''vomangoaika.''' 
[[Sary:MorningGlory-Pink.jpg|ankavia|vignette|''Ipomoea purpurea'']]
Mihodinkodina manodidina ny tohana ity zavamaniry ity, ary mitombo hatramin' ny haavo 2 hatramin' ny 3 m. Miendrika fo ny raviny ary rakotra volo ny tahony. Miendrika trompetra ny voniny izay manga hatramin' ny volomparasy na fotsy sady manana savaivo 3 hatramin' ny 6 sm.

== Jereo koa ==

* ''[[Ipomoea]]''
* [[Lisitry ny karazana ao amin' ny Ipomoea|Lisitry ny karazana ao amin' ny ''Ipomoea'']]</text>
      <sha1>sgovw7bojfm8qjox4n7vndcgz896maj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1136821</id>
      <parentid>1136820</parentid>
      <timestamp>2026-04-29T11:04:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Thelezifor</username>
        <id>15140</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>1136821</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1192" sha1="lxuj1p3gbbq39vmof2001h6xpfmn35b" xml:space="preserve">[[Sary:Ipomoea purpurea, 2021-08-31, Beechview, 05.jpg|vignette|362x362px|''Ipomoea purpurea'']]
Ny '''''Ipomoea purpurea''''' dia karazana zavamaniry ao amin' ny fianakaviana ''[[Convolvulaceae]]'', teratany any [[Meksika]]. Ambolena be dia be an-jaridaina isantaona noho ny voniny mivelatra sy toy ny lantonoara izy any amin' ny faritra manana toetany antonony. Maniry eto [[Madagasikara]] ity zavamaniry ity ary atao amin' ny teny malagasy izy io dia atao hoe '''bahia''', '''kisarisarimbomanga''', '''sarisarimbomanga''', '''sarisarivomanga''', '''tsingovihovy''', '''vahintsidity''', '''vahitsidy''', '''vomanganalika''', '''vomangangoaika''' ary '''vomangoaika.''' 
[[Sary:MorningGlory-Pink.jpg|ankavia|vignette|''Ipomoea purpurea'']]
Mety ho lasa zavamaniry manafika izy io indraindray. Mihodinkodina manodidina ny tohana ity zavamaniry ity, ary mitombo hatramin' ny haavo 2 hatramin' ny 3 m. Miendrika fo ny raviny ary rakotra volo ny tahony. Miendrika trompetra ny voniny izay manga hatramin' ny volomparasy na fotsy sady manana savaivo 3 hatramin' ny 6 sm.

== Jereo koa ==

* ''[[Ipomoea]]''
* [[Lisitry ny karazana ao amin' ny Ipomoea|Lisitry ny karazana ao amin' ny ''Ipomoea'']]</text>
      <sha1>lxuj1p3gbbq39vmof2001h6xpfmn35b</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Xenostegia tridentata</title>
    <ns>0</ns>
    <id>299363</id>
    <revision>
      <id>1136823</id>
      <timestamp>2026-04-29T11:32:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Thelezifor</username>
        <id>15140</id>
      </contributor>
      <comment>Karazan-javamaniry ao amin' ny Convolvulaceae</comment>
      <origin>1136823</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1553" sha1="fa6ny407b0t6i56zjbvq6pjl00d6zv5" xml:space="preserve">[[Sary:Xenostegia tridentata.jpg|vignette|332x332px|''Xenostegia tridentata'']]
Ny '''''Xenostegia tridentata''''' dia karazan-javamaniry mianika sy velona mihoatra ny roa tana ao amin' ny fianakaviana ''[[Convolvulaceae]]''. Ahafantarana azy koa ny hoe '''''Merremia tridentata'''''. Atao hoe '''antsarake''' izy amin' ny teny malagasy (ny '''''Ipomoea angustifolia''''' raha ny tena marina no tondroina amin' izany, ''izay mifanandrify kokoa amin' ny Xenostegia tridentata subsp. angustifolia na amin' ny  Merremia tridentata subsp. angustifolia'').
[[Sary:Arrow-leaf Morning Glory (Xenostegia tridentata) in Hyderabad, AP W2 IMG 7974.jpg|ankavia|vignette|202x202px|''Xenostegia tridentata'']]
Miely patrana any amin' ny faritra trôpikaly sy sobtrôpikaly aty [[Afrika]] sy any [[Azia]] ary any [[Aostralia]] izy io, ary efa nampidirina ka lasa maniry hoazyy any amin' ny faritra sasany any [[Amerika]].

Ity zavamaniry ity dia fantatra amin' ny raviny tery miendrika zana-tsipìka misy nifinifiny eo amin' ny fotony ary ny voniny mavo hatramin' ny fotsy miendrika lantonoara kely. Mamelana mandritra ny taona izy. Matetika izy io dia maniry amin' ny tany fasehana, amin' ny faritra amoron-tsiraka, amin' ny tany tsy misy mikarakara, ary amin' ny tany voavoly.

== Zana-karazana ==
Inreto ny zana-karazana ao amin' ny ''Xenostegia tridentata'':

* ''Xenostegia tridentata'' subsp.''angustifolia''
* ''Xenostegia tridentata'' subsp.''tridentata''
* ''Xenostegia tridentata'' subsp.''pubescens''

== Jereo koa ==

* ''[[Ipomoea]]''
* ''[[Xenostegia]]''</text>
      <sha1>fa6ny407b0t6i56zjbvq6pjl00d6zv5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1136825</id>
      <parentid>1136823</parentid>
      <timestamp>2026-04-29T11:36:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Thelezifor</username>
        <id>15140</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>1136825</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1556" sha1="nfrqr93yyeubwz74njn3e0wvx6jgdxu" xml:space="preserve">[[Sary:Xenostegia tridentata.jpg|vignette|332x332px|''Xenostegia tridentata'']]
Ny '''''Xenostegia tridentata''''' dia karazan-javamaniry mianika sy velona mihoatra ny roa tana ao amin' ny fianakaviana ''[[Convolvulaceae]]''. Ahafantarana azy koa ny hoe '''''Merremia tridentata'''''. Atao hoe '''antsarake''' izy amin' ny teny malagasy (ny '''''Ipomoea angustifolia''''' raha ny tena marina no tondroina amin' izany, ''izay mifanandrify kokoa amin' ny Xenostegia tridentata subsp. angustifolia na amin' ny  Merremia tridentata subsp. angustifolia'').
[[Sary:Arrow-leaf Morning Glory (Xenostegia tridentata) in Hyderabad, AP W2 IMG 7974.jpg|ankavia|vignette|202x202px|''Xenostegia tridentata'']]
Miely patrana any amin' ny faritra trôpikaly sy sobtrôpikaly aty [[Afrika]] sy any [[Azia]] ary any [[Aostralia]] izy io, ary efa nampidirina ka lasa maniry hoazyy any amin' ny faritra sasany any [[Amerika]].

Ity zavamaniry ity dia fantatra amin' ny raviny tery miendrika zana-tsipìka misy nifinifiny eo amin' ny fotony ary ny voniny mavo hatramin' ny fotsy miendrika lantonoara kely. Mamelana mandritra ny taona izy. Matetika izy io dia maniry amin' ny tany fasehana, amin' ny faritra amoron-tsiraka, amin' ny tany tsy misy mikarakara, ary amin' ny tany voavoly.

== Zana-karazana ==
Inreto ny zana-karazana ao amin' ny ''Xenostegia tridentata'':

* ''Xenostegia tridentata'' subsp. ''angustifolia''
* ''Xenostegia tridentata'' subsp. ''tridentata''
* ''Xenostegia tridentata'' subsp. ''pubescens''

== Jereo koa ==

* ''[[Ipomoea]]''
* ''[[Xenostegia]]''</text>
      <sha1>nfrqr93yyeubwz74njn3e0wvx6jgdxu</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1136826</id>
      <parentid>1136825</parentid>
      <timestamp>2026-04-29T11:37:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Thelezifor</username>
        <id>15140</id>
      </contributor>
      <comment>Rohy anatiny</comment>
      <origin>1136826</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1588" sha1="qyuhexi0givso5txq04d6hebdrlcfyo" xml:space="preserve">[[Sary:Xenostegia tridentata.jpg|vignette|332x332px|''Xenostegia tridentata'']]
Ny '''''Xenostegia tridentata''''' dia karazan-javamaniry mianika sy velona mihoatra ny roa tana ao amin' ny fianakaviana ''[[Convolvulaceae]]''. Ahafantarana azy koa ny hoe '''''Merremia tridentata'''''. Atao hoe '''antsarake''' izy amin' ny teny malagasy (ny '''''Ipomoea angustifolia''''' raha ny tena marina no tondroina amin' izany, ''izay mifanandrify kokoa amin' ny Xenostegia tridentata subsp. angustifolia na amin' ny  Merremia tridentata subsp. angustifolia'').
[[Sary:Arrow-leaf Morning Glory (Xenostegia tridentata) in Hyderabad, AP W2 IMG 7974.jpg|ankavia|vignette|202x202px|''Xenostegia tridentata'']]
Miely patrana any amin' ny faritra trôpikaly sy sobtrôpikaly aty [[Afrika]] sy any [[Azia]] ary any [[Aostralia]] izy io, ary efa nampidirina ka lasa maniry hoazyy any amin' ny faritra sasany any [[Amerika]].

Ity zavamaniry ity dia fantatra amin' ny raviny tery miendrika zana-tsipìka misy nifinifiny eo amin' ny fotony ary ny voniny mavo hatramin' ny fotsy miendrika lantonoara kely. Mamelana mandritra ny taona izy. Matetika izy io dia maniry amin' ny tany fasehana, amin' ny faritra amoron-tsiraka, amin' ny tany tsy misy mikarakara, ary amin' ny tany voavoly.

== Zana-karazana ==
Inreto ny zana-karazana ao amin' ny ''Xenostegia tridentata'':

* ''Xenostegia tridentata'' subsp. ''angustifolia --'' antsarake
* ''Xenostegia tridentata'' subsp. ''tridentata''
* ''Xenostegia tridentata'' subsp. ''pubescens''

== Jereo koa ==

* ''[[Ipomoea]]''
* ''[[Merremia]]''
* ''[[Xenostegia]]''</text>
      <sha1>qyuhexi0givso5txq04d6hebdrlcfyo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Stictocardia beraviensis</title>
    <ns>0</ns>
    <id>299364</id>
    <revision>
      <id>1136828</id>
      <timestamp>2026-04-29T11:55:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Thelezifor</username>
        <id>15140</id>
      </contributor>
      <comment>Karazan-javamaniry ao amin' ny fianakaviana Convolvulaceae</comment>
      <origin>1136828</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="650" sha1="o2upvszd1ilz9u228d9mso9jp6u5iu4" xml:space="preserve">[[Sary:Starr 080716-9415 Stictocardia beraviensis.jpg|vignette|442x442px|''Stictocardia beraviensis'']]
Ny '''''Stictocardia beraviensis''''' dia karazana zavamaniry ao amin' ny fianakaviana ''[[Convolvulaceae]]''. Mitombo haingana ity zavamaniry mianika ity sady maniry mihoatra ny roa taona. Teratany any [[Afrika Andrefana]] sy eto [[Madagasikara]] izy io ary ambolena betsaka any an-kafa noho ny raviny malefaka sy miendrika fo ary ny voniny mena manintona. Nahafantarana azy koa ny anarana hoe '''''Ipomoea beraviensis'''.'' Amin' ny teny malagasy izy dia atao hoe '''vahindranavavy'''.

== Jereo koa ==

* ''[[Ipomoea]]''
* ''[[Stictocardia]]''</text>
      <sha1>o2upvszd1ilz9u228d9mso9jp6u5iu4</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>