Tononkalo

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="mg">
  <siteinfo>
    <sitename>Wikipedia</sitename>
    <dbname>mgwiki</dbname>
    <base>https://mg.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Fandraisana</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.6</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">Rakitra</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">Manokana</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">Dinika</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">Mpikambana</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">Dinika amin'ny mpikambana</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">Wikipedia</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">Dinika amin'ny Wikipedia</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">Sary</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">Dinika amin'ny sary</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">MediaWiki</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">Dinika amin'ny MediaWiki</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">Endrika</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">Dinika amin'ny endrika</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">Fanoroana</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">Dinika amin'ny fanoroana</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">Sokajy</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">Dinika amin'ny sokajy</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">Module</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">Discussion module</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>Tononkalo</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1163</id>
    <revision>
      <id>1142858</id>
      <parentid>1125078</parentid>
      <timestamp>2026-06-13T10:29:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Herisih</username>
        <id>39792</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Fanampin-kevutr</comment>
      <origin>1142858</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1361" sha1="g3fhapyvtk9mu9xt7loppj16k69qngl" xml:space="preserve">Ny '''tononkalo''' dia karazan-dahabolana na [[lahatsoratra]] natao andalana mifanarakaraka (na mifanaingintaingina). Misy [[gadona]] sy firindrana ary fitsipika mifehy ny fiafaran' ny andalana tsirairay mbamin' ny fomba hahakanto azy sady miompana amin' ny lohahevitra iray no natao koa hiantefa amin' ny [[saina]] sy ny [[fihetseham-po]]. Ahitana andalana tokana na maromaro. Ny tononkalo koa matetika dia miresaka fitiavana.&lt;ref&gt;https://mg.globalvoices.org/2016/02/15/79242/&lt;/ref&gt;

== Jereo koa ==

* [[zavakanto]] - [[kolontsaina]] - [[kolontsaina malagasy]]

* [[Haisoratra|literatiora]] - [[kabary]] - [[angano]] - [[hainteny]] - [[lisitry ny karazana literatiora malagasy nentim-paharazana]]

* [[Mozika]] - [[Mozika malagasy]] - [[hira]] - [[lisitry ny karazan-kira sy gadona ary dihy malagasy]]

== Rohy samihafa ==

# http://pouemes.free.fr/traduction-afrique/poeme-malgache.htm: Tononkalo malagasy
# http://serasera.org/vetso {{Wayback|url=http://serasera.org/vetso |date=20050228234212 }} : Toerana hanangonana tononkalo
# http://havatsa.upem.frantsa.org {{Wayback|url=http://havatsa.upem.frantsa.org/ |date=20120313004311 }} : Takelaky ny havatsa ao Frantsa
# http://www.haisoratra.org : Takelaka momba ny haisoratra Malagasy (taloha sy ankehitriny)
# http://poetawebs.e-monsite.com/ : Tranonkala mampifandray ny poeta sy ny mpakafy poezia malagasy</text>
      <sha1>g3fhapyvtk9mu9xt7loppj16k69qngl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Samuel Ratany</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1203</id>
    <revision>
      <id>1142924</id>
      <parentid>1141440</parentid>
      <timestamp>2026-06-13T11:52:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Quinze2001</username>
        <id>34461</id>
      </contributor>
      <comment>/* Ny fiankohonana */</comment>
      <origin>1142924</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5008" sha1="js9ebcztyd4y3l31n72t9qxzezqdber" xml:space="preserve">{{Infobox olona|anarana=Samuel Ratany|asa=mpanoratra}}'''Samuel Ratany''', fantatra amin’ny solon’anarana   (1901–1926), dia [[Pôeta|poeta]] sy [[mpanoratra]] [[Malagasy (vahoaka)|malagasy]] nanan-kaja, niavaka tamin’ny fampitahana ny [[soratra]] malagasy amin’ny aingam-panahy avy amin’ny fomba ara-pomba nentim-paharazana.
== Ny fiainany sy ny ankohonany ==
Teraka tamin’ny 16 jolay 1901 tao Ankadibevava [[Antananarivo]] i Samuel Ratany.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;[http://plateforme.education.mg/bibliotheque-numerique/course/view.php?id=524 Cours : Samuel RATANY]&lt;/ref&gt; Zana-dRatsimamakitany (Ratany no niantsoana azy), komandy mpampandry tany sy mpampianatra tao amin’ny Mission Protestante Française (MPF) tao Ambatobevanja sy Ramariavero. Nanambady an-dRasoazananohatra tamin'ny taona 1926, ary niteraka ny zanany vavy tokana, atao hoe Rasoaveromanana.izy dia anisan'ireo mpanoratra kalaza tamin'ny fahavelony  ary ireo namany indray nihira niaraka taminy dia niaiky izany. Maty tamin' ny 10 oktobra 1926 i Samuel Ratany, ary nalevina ao Lazaina [[Avaradrano]] Antananarivo.&lt;ref&gt;[https://vetso.serasera.org/mpanoratra/samuel-ratany Takelak'i Samuël Ratany mpanoratra - Tononkalo Malagasy]&lt;/ref&gt;

== Fianarana nataony ==
* Ambatobevanja: toerana nanombohany nianatra.
* Paul-Minault Ambohijatovo: nanohizany nianatra ary nanombohany nandalina ny [[haisoratra]].&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

* [[Tononkalo]] sy [[soratra]]: Andrianjafitrimo anadahin-dreniny no nikolokolo azy.
* [[Hira]] sy [[zavamaneno]]: ny rainy no nampianatra azy.
* Finoana kristianina no nitaizana azy: protestanta.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;[https://ile-en-ile.org/ratany/#:~:text=Po%C3%A8te%20et%20nouvelliste%2C%20Samuel%20Ratany,n'en%20est%20pas%20moindre.]

== Ny asany ==
Mpitana bokim-bola tao amin’ny tranombarotra “Vassiliou” Antananarivo izy taorian'ny fahavitany ny fianarana i Samuel Ratany.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; 

== Ny maha-mpanoratra azy ==
Vao dimy ambin' ny folo taona monja dia i Samuel Ratany efa nanomboka nanoratra ary sarotiny tokoa, &lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;[https://www.ile-en-ile.org/ratany/ Samuel Ratany - Île en île]&lt;/ref&gt;ka nisy niverenany intelo, inefatra ny fandrafetana sy faniovana ny asa soratra navoakany. ''Tanicus'' no nataony solon'anarany. Hanandratra ny [[Literatioran' i Madagasikara|literatiora malagasy]] no zava-kendreny.Ary TANICUS no solon'anarana nentiny voalohany teo amin’ny fanoranatana.[https://poetawebs.e-monsite.com/pages/fakafaka/page-70.html]

== Tononkalo ==
* “Izay ho feoko eo am-pialana aina”
* “Irery teo akaikin’ny fasana”
* “Embona” ( natolony ho an-dRabearivelo)
* “Mba rotsirotsio”
* “Tafaverina”
* “Elégie de minuit” (natolony ho an’i Jean Joseph Rabearivelo)&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;
* “In memoriam”(natolony ho an’i Albert Ranaivo)
* “Femme”

== Sombin-tantara ==
* ''Imbalanony''
* ''Nandevina''
* ''Vita ho azy''

== Sombin'eritreritra ==
Mitovitovy endrika amin’ny ohapitenenana sy [[ohabolana]]. Ohatra: “Ranovelona tsy miditra any am-pasana ny Ranomaso nefa vavolombelon’ny maha tany ny tany”.

== Hainteny ==
* ''Hono, ray tsiriry''
* ''Fanaovam-beloma ny maty.''

== Gazety sy gazetiboky nanoratany ==
* ''Tanamasoandro''
* ''Akon’Iarivo''
* ''Journal de Madagascar''
* ''Ny Mpandinika''
* ''Fandrosoam-baovao''
* ''Tsara hafatra''
* ''Sakaizan’ny tanora''
* ''Telegrafy''
* ''Mifoha i Madagasikara''
* ''Fehizoro''
* ''Masoandro''

== Ny mpanoratra sakaizany ==
[[Jean-Joseph Rabearivelo|Rabearivelo]] no [[Pôeta|poeta]] nifanerasera sy nifankatia taminy, ka anisan' izy ireo: [[Ny Avana Ramanantoanina|Ny Avana]], [[Ignace Ratsimbazafy]], Fredy Rajaofera, Meteora, Joseph Rajaonah, Eliza Feda, Rafanoharana, [[Jean Narivony]], Lusio. B, Rodlish.

== Tara-kevitra ao anaty asa sorany ==
[[Vanim-potoana fiforetana anaty]] no nahitana ny asany izay ahitana ireto tara-kevitra ireto:

* ny sorisorin-tsaina,
* ny alahelo tsy fanta-piaviana
* ny fikaloana ny zavaboary
* ny lasa sy ny fahazazana
* ny fahafatesana sy ny fasana
* ny embona sy hanina
* ny fahadisoam-panantenana
* ny fahakambotiana
* ny fasana

== Jereo koa ==

* [[David Jaomanoro]]

* [[Jean-Joseph Rabearivelo]]
* [[Jacques Rabemananjara]]
* [[Jean-Luc Raharimanana]]
* [[Michèle Rakotoson]]

* [[Dox (Jean Verdi Salomon Razakandrainy)|Dox]]
* [[Naivoharison Patrick Ramanmonjisoa]]

* [[Lucien Xavier Michel Andrianarahinjaka|Lucien Xavier Michel-Andrianarahinjaka]]

* [[Esther Nirina]]

* [[Hajasoa Vololona Picard]]
* [[Charlotte-Arrisoa Rafenomanjato]]
* [[Pastora Rahajason]]
* [[Elie Rajaonarison]]
* [[Ny Avana Ramanantoanina]]
* [[Flavien Ranaivo]]
* [[Esther Razana]]

* [[Lisitry ny mpanoratra malagasy]]

== Loharano azo anovozana ==
{{Reflist}}
 [https://gw.geneanet.org/taniko?lang=fr&amp;n=ratany&amp;p=samuel https://gw.geneanet.org/taniko?lang=fr&amp;n=ratany&amp;p=]
http://plateforme.education.mg/bibliotheque-numerique/course/view.php?id=524
 https://poetawebs.e-monsite.com/pages/fakafaka/page-70.html


[[Category:1926]] [[Category:Mpanoratra]]</text>
      <sha1>js9ebcztyd4y3l31n72t9qxzezqdber</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ohabolana</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1878</id>
    <revision>
      <id>1142921</id>
      <parentid>1119811</parentid>
      <timestamp>2026-06-13T11:50:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Herisih</username>
        <id>39792</id>
      </contributor>
      <comment>/* */ Nanala teny kely</comment>
      <origin>1142921</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1075" sha1="acvkvcmy488c7gmq0bbfu8lmmm9qmhh" xml:space="preserve">Ny '''ohabolana''' dia fehezanteny mirakitra fahendrena fampiasa matetika. Fitambaran'ny teny hoe ''ohatra'' sy ''volana'' ny teny hoe ''ohabolana'', ka midika fa teny no nahazoana io teny io. Azo ampiasaina amin'ny fiainana andavanandro ny ohabolana, fa tena fanaingoana [[kabary]] indrindra koa. Teo amin'ny [[Ntaolo]] malagasy dia haren-tsaina miampita amin'ny alàlan'ny [[lovantsofina]] toy ny [[angano]] ny ohabolana. Eto amin'ity rakipahalalàna ity, dia napetraka ao anaty fizarana iray amin'ny pejy iray ny ohabolana fantatra mahakasika iny pejy iny.

Ny ankamaroan'ny ohabolana dia noforonin'ireo ntaolo mba hahatonga saina sy hitondra fisaintsainana ho amin'ny fahendrena.

== Jereo koa ==

* [[Kolontsaina malagasy]]
* [[Mozika malagasy]]

* [[Lisitry ny karazan-kira sy gadona ary dihy malagasy]]
* [[Lisitry ny karazana literatiora malagasy nentim-paharazana]]

== Rohy ivelany ==

* http://ohabolana.serasera.org {{Wayback|url=http://ohabolana.serasera.org/ |date=20060504183823 }}

http://www.thierotsy.fr.gd

[[Sokajy:Fiteny]]
[[Sokajy:Kolontsaina malagasy]]</text>
      <sha1>acvkvcmy488c7gmq0bbfu8lmmm9qmhh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Sokatra</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1912</id>
    <revision>
      <id>1142739</id>
      <parentid>1136291</parentid>
      <timestamp>2026-06-13T06:43:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>25011</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1142739</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="21720" sha1="kwzwrujlbfbu9d95wj9335j7gtzqdh2" xml:space="preserve">[[Sary:Green Sea Turtle - Honu(Chelonia mydas) O'ahu.JPG|vignette|372x372px|Soka-dranomasina maitso]]Ny '''sokatra'''&lt;ref&gt;https://mg.globalvoices.org/2014/04/13/59048/&lt;/ref&gt; dia biby mandady (''[[Reptilia]]'') izay mamorona ny filaharana '''''Testudines''''', [[Biby manana hazondamosina|misy hazondamosina]] efa-tongotra (''Tetrapoda'') izay manana karan-doha tsy misy lempom-pihirifana sy manana akora misy plastrôna manandrify ny kibo sy ny harany eo an-damosina, mifandray amin' ny alalan' ny karazana tetezana roa amin' ny ilany havia sy havanan' ny vatany.

Voatsinjara telo araka ny tontolo ivelomany ny sokatra:

* ny [[sokatra an-tanety]] (fianakavana ''[[Testudinidae]]'': misy karazana 70 eo ho eo);

* ny [[sokatra an-dranomamy]] (fianakaviana ''[[Carettochelyidae]]'', ''[[Chelydridae]]'', ''[[Dermatemydidae]]'', ''[[Emydidae]]'', ''[[Geoemydidae]]'', ''[[Kinosternidae]]'', ''[[Platysternidae]]'', ''[[Trionychidae]]'', ary ''[[Pelomedusidae]]'', misy karazana 260 eo ho eo);

* ary ny [[sokatra an-dranomasina]] (reny fianakaviana ''[[Chelonioidea]]'' ahitana ny fianakaviana ''[[Cheloniidae]]'' sy ''[[Dermochelyidae]]'', misy karazana 7, ary fianakaviana fôsily).

Manatody ny sokatra ary isaky ny 10 ka hatramin' ny 12 volana ny fanatodizany. Mitombo haingana aloha ny sokatra mbola kely, avy eo mihamiadana izany fitombony izany. Arakaraka ny karazany dia misy ny sokatra tsy mihinana afa-tsy zavamaniry, sy ny mpihinan-kena na mihinan-trondro, ary ny mpihinana karazan-tsakafo maro. Misy ny karazan-tsokatra izay mampiditra ny lohany any anaty harany amin'ny alalan'ny fampiforetany ny vozony ho toy ny &quot;S&quot; (ambony ambany) sy ireo izay mampitsivalana ny vozony miankavanana na miankavia.

Tamin' ny volana Desambra 2019 dia fianakavian-sokatra miisa 14 no mitsinjara amina vondron-karazana miisa 86 sy karazana miisa 343. Ankoatra ny faritry ny [[tendrontany]] dia miparitaka amin'ny ampahany betsaka amin' ny Tany ireo biby mangatsia-dra ireo ary afaka miaina any amin' ny toeram-ponenana tena samy hafa. Atahorana ho lany tamingana ny 42% amin' ireo karazana ireo, noho ny fahapotehan' ny toeram-ponenany na noho ny fihazana tafahoatra zy ny fanondranana antsokosoko mankany ivelany. Amin' ireo tranga roa ireo dia tena mavesa-danja ny asan' ny olombelona, na dia eo aza ny fiarovana ireo biby ireo.

== Tantara ==
Inoana ho tamin' ny fotoan' ny [[dinôzôro]], 200 tapitrisa taona tany aloha tany, no nisian' ny sokatra voalohany. Ady hevitra be ny momba ny tena razambeny marina. &lt;!--Noheverina fa izy ireo no hany tsy lany tamingana tamin'ny karazan'ny [[:en:clade|fianakaviamben'ny]] [[Anapsida]], izay ahitana ny [[:en:procolophonoid]]s, [[:en:millerettid]]s, [[:en:protorothyrids]] ary [[:en:pareiasaur]]s. Ny karan-dohan'ny Anapsid rehetra dia tsy ampy loaka amin'ny handriny fa ny [[:en:amniote|]]s kosa dia manana. Ny ankamaroan'ny anapsids dia ringana tamin'ny fotoana [[:en:Permian]], ankoatry ny procolophonoids izay mety ho razan'ny testudines (sokatra).

Vao tsy ela anefa dia noheverina indray fa ny mahatonga ny karan-dohan'ny sokatra hitovy amin'ny an'ny anapsid, dia vao fiovana vao haingana fa tsy noho izy taranaky ny anapsid. Ny fikarohana phylogenetique tato aoriana dia nanasokajy ny sokatra ho isan'ny [[:en:Diapsid|diapsids]], akaikin'ny [[:en:Squamata|]] kokoa raha miohatra amin'ny [[:en:Archosauria|]]. &lt;a href=&quot;http://www.your-sexcams.com&quot;&gt;sexcams&lt;/a&gt;

== Evolution ==
The first turtles are believed to have existed in the era of the [[dinosaur]]s, 200 million years ago.  Their exact ancestry is disputed.  It was believed that they are the only surviving branch of the ancient [[clade]] [[Anapsida]], which includes groups such as [[procolophonoid]]s, [[millerettid]]s, [[protorothyrids]] and [[pareiasaur]]s.  All Anapsid skulls lack a temporal opening, while all other extant [[amniote]]s have temporal openings (although in [[Mammalia|mammals]] the hole has become the [[zygoid arch]]).  Most anapsids became extinct in the late [[Permian]] period, except procolophonoids and possibly the precursors of the testudines (turtles).

However, it was recently suggested that the Anapsid-like turtle skull may be due to [[convergent evolution]] rather than to anapsid descent.  More recent phylogenetic studies with this in mind placed turtles firmly within [[Diapsid|diapsids]], slightly closer to [[Squamata]] than to [[Archosauria]].  All molecular studies have strongly upheld this new phylogeny, though some place turtles closer to [[Archosauria]].  Re-analysis of prior phylogenies suggests that they classified turtles as anapsids both because they assumed this classification (most of them studying what sort of anapsid turtles are) and because they did not sample fossil and extant taxa were broadly enough for constructing the cladogram.  While the issue is far from resolved, most scientists now lean towards a Diapsid origin for turtles. --&gt;

== Fiarovana ==
Ny ankabeazan' ny sokatra dia arovana, koa amin' ny ankapobeny dia tsy azo atao ny miompy, mividy na mivarotra sokatra, ary indrindraindrindra ny manondrana azy ireny. Any andafy dia azon' ny olona te hifandray akaiky amin' ny sokatra atao ny manatona ivon-toerana fiompiana sy fiarovana azy ireny ary mirotsaka ho mpanampy terem-panahy.

Misy fifanarahana [[CITES]] natao tany [[Washington]] mitanisa ny karazan-tsokatra tsy azo avarotra. Sazy mafy no setrin' ny fandikana izany fitsipi-pifehezana izany.

Ny fahalotoan' ny tontolo iainana, ary singanina manokana amin' izany ny ateraky ny harona [[:fr:polyéthylène|plastika]], eo koa ny fampiasana harato ary ny [[fiovan' ny toetany]] no antony voalohany mahalany tamingana ny sokatra.

== Sakafo ==
Maro samihafa ny sakafon' ny sokatra, arakaraka ny karazany. Ny sasany mihinana [[zavamaniry]], ny hafa mihinana nofom-biby, misy koa ny sady mihinana zavamaniry no mihinana nofom-biby.

Amin' ny ankapobeny dia mihinana zavamaniry ny sokatra an-tanety: [[ravinkazo]] na [[voankazo]] samihafa, mety hiampy [[sifotra]] koa indraindray. Tsy tokony homena hena, nofon-trondro, sakafon' alika na sakafon-tsaka, paty, vary, mofo na ronono izy ireny; hohaniny soa aman-tsara ireny kanefa tena mety hanimba ny fahasalamany (mampiova endrika ny harany, mampihena ny fahelam-piainany...).

Ny sokatra an-drano indray anefa dia sady mihinana zavamaniry no mihinana nofom-biby ihany koa. Matetika dia amin' ny fahatanorany izy no mihinan-kena ary avy eo manjary mizatra zavamaniry arakaraky ny fandrosoan' ny taonany.

== Tomban-taona iainana ==
Marina fa ela velona ny sokatra, nefa vitsy ihany kosa ny maharitra taonjato iray. Ny salanisam-pahaveloman' ny sokatra dia eo amin' ny 50 taona eo ho eo. Anisan' ny fahela velona voarakitra ny  an' ilay sokatra atao hoe [[:fr:Harriet la tortue|Harriet]], sokatra mankadiry tany amin' ny [[Vondronosy Galapagos]], izay naharitra 175 taona, na ny an' i [[Adwaita]], sokatra mankadiry tao [[Seisely]] izay nolazaina fa maty tamin' ny faha-250 taonany.

== Lahy sa vavy? ==
Mahatsikaiky ny hahatonga ny atodin-tsokatra sasany ho lahy na vavy: raha akotrika ao anaty fasika mangatsiatsiaka (20&amp;nbsp;°C) na mafana be (40&amp;nbsp;°C) hono ny atodiny dia miteraka sokatra vavy, nefa raha maripana antonontonony kosa dia manome sokatra lahy.

Afaka fantarina ihany koa ny sokatra lahy na vavy efa lehibe. Somary milentika ny kibon' ny lahy raha toa ka mivohitra kosa ny an' ny vavy. Sady manamora ny firaisana izany no manamora ny fanatodizana ihany koa. Ny hohon' ny sokatra lahy koa dia somary mibiloka sy lava, nefa mahitsy sy fohy kokoa ny an' ny vavy. Fanampin' izay dia lehibe kokoa ny rambon' ny sokatra lahy raha miohatra amin' ny an' ny sokatra vavy.

Ny sokatra vao foy dia tsy fantatra na lahy na vavy. Mila miandry eo amin' ny 3 na 4 taona eo vao afaka inoana ny mahalahy na mahavavy azy.

== Arribada ==
Amin'ny fotoana maha-iva indrindra ny ranomasina sy ny onja dia miara-manatody ny sokatra eny amin' ny morontsiraka. Io no atao hoe [[arribada|''arribada'']]. 
== Fiheverana momba ny sokatra ==
Amin' ny fisainana tatsinanana dia midika fahendrena, fahela velona, tsy fahafatesana, ary ny Tany ny sokatra&lt;ref&gt;&lt;small&gt;Lahatsoratra momba [http://perso.wanadoo.fr/jacques.prestreau/tortues/pdf/34_tortue_symbole_vivant.pdf ny dikan'ny sokatra] {{Wayback|url=http://perso.wanadoo.fr/jacques.prestreau/tortues/pdf/34_tortue_symbole_vivant.pdf|date=20051106020016}} nataon'ny mpikambana amin'ny Wikipédia anankiray tamin'ny taona 2004.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;.

== Jereo koa ==
* [[Sokatra maitso]]
* [[Sokatra hodi-dranomasina]]

== Rohy ivelany ==
'''Sehatra momba ny sokatra eto Madagasikara'''
* {{de_icon}} [http://www.vermisst-gefunden.t-hermanni.de/ Vermisste Landschildkröten (Eva Knon)] - Sehatra an' i Eva Knon, momba ny fiompiana sokatra eto [[Madagasikara]] (amin' ny [[Fiteny alemàna|teny alemanina]])
'''Sehatra miteny anglisy'''
* [http://aerg.canberra.edu.au/pub/aerg/herps/ University of Canberra, Australia] {{Wayback|url=http://aerg.canberra.edu.au/pub/aerg/herps/ |date=20060401010518 }} - Ny sokatra sy biby ao &lt;!-- reptiles --&gt;Aostralia.
* [http://www.anapsid.org/mainchelonians.html Melissa Kaplan] - Fiompiana sokatra.
* [http://boxturtlesite.org/ Tess Cook] {{Wayback|url=http://boxturtlesite.org/ |date=20060318032940 }} - tortues-boîtes (Terrapene, Cuora...)
* [http://www.britishcheloniagroup.org.uk/ British Chelonia Group] - Fikarakarana ny sokatra
* [http://www.carapax.org/ Carapax] - The European Center for Chelonian Conservation
* [http://www.carecentre.org.za/tortoise.htm Mysty Corton's Care Centre] {{Wayback|url=http://www.carecentre.org.za/tortoise.htm |date=20050902200655 }} - Mpiompy sokatra aty Afrika
* [http://www.chelonia.org/ World Chelonian Trust] - Fikambanana amerikana tarihin'i Darrell Senneke.
* [http://www.clemmys.de/englisch/index_engl.html Herbert Becker] {{Wayback|url=http://www.clemmys.de/englisch/index_engl.html |date=20060618213824 }} - Fiompiana ny sokatra an-drano (Clemmys, Sternotherus, Heosemys, Mauremys, Emys et Cuora)
* [http://www.dght.de/ag/schildkroeten/english/eschildkroeten.htm DGHT] {{Wayback|url=http://www.dght.de/ag/schildkroeten/english/eschildkroeten.htm |date=20090115210503 }} - 
* [http://www.gctts.org/ GCTTS] - Gulf Coast Turtle and Tortoise Society
* [http://www.homopus.org/ Homopus Research Foundation] {{Wayback|url=http://www.homopus.org/ |date=20210126054451 }} - Fikarohana sy fitandrovana ny Homopus
* [http://www.neoterrapin.com/home/ DiamondBack Terrapins] {{Wayback|url=http://www.neoterrapin.com/home/ |date=20051214080412 }} - momba ny Malaclemys terrapin
* [http://www.ntts-az.org/ NTTS] {{Wayback|url=http://www.ntts-az.org/ |date=20060218044815 }} - The National Turtle &amp; Tortoise Society, fikambanan'ny mpankafy Geochelone (Centrochelys) sulcata, amerikana 
* [http://nytts.org/ The New York Turtle and Tortoise Society] - Fikambanana nytts miaro ny sokatra
* [http://www.pingleton.com/redfoot/redfoots.htm Mike Pingleton's Geochelone carbonaria] - Fiompiana Geochelone carbonaria iandraiketan'i Mike Pingleton (World Chelonian Trust)
* [http://home.earthlink.net/~rednine/ Hatchling Haven] {{Wayback|url=http://home.earthlink.net/~rednine/ |date=20080229052107 }} - Takelaka [http://www.sexplaycam.us/ sex cam] manokan'i Darrell Senneke, talen'ny World Chelonian Trust
* [http://www.schildpad.nl/en_index.html Foundation Turtle] {{Wayback|url=http://www.schildpad.nl/en_index.html |date=20051103115310 }} - Stichting Schildpad any Holandy
* [http://www.studbooks.org/ European Studbook Foundation] - Vondrona iombonan'ny mpiompy sokatra any Eoropa, miaro ny karazany mba tsy ho lany tamingana
* [http://www.sulcata-station.org/ Sulcata Station] {{Wayback|url=http://www.sulcata-station.org/ |date=20060402205926 }} - Fanabeazana Geochelone (Centrochelys) sulcata
* [http://www.tortoise.com/ American Tortoise Rescue] - Fikambanana amerikana ahafahana miompy sokatra (ho an'ny mpikambana ihany, mariho tsara fa arahin'ny fikambanana maso akaiky ireo sokatra !)
* [http://www.tortoise.org/ CTTC] - California Turtle and Tortoise Club
* [http://www.tortoisetrust.org/ Tortoise Trust] - Fikambanana anglisy ny Tortoise Trust
* [http://www.tortoisereserve.org/ The Tortoise Reserve] {{Wayback|url=http://www.tortoisereserve.org/ |date=20060402222347 }} - Firaisamben'ny mozea, zoos, fikambanana miaro ny sokatra eran-tany.
* [http://www.turtlesurvival.org/ TSA] - Turtle Survival Alliance, mpiara-miombon'antoka amin'ny UICN ho fiarovana ny sokatra sy ho fampiroboroboana ny teknikam-piompiana azy
'''Sehatra amin' ny teny alemanina'''
* &quot;Cuora amboinensis Kamaroma&quot;, Rui Pessoa,2007, Lisbon, Portugal

* [http://www.carbonaria.ch/ Faszination Schildkröten (Stefan Kundert)] {{Wayback|url=http://www.carbonaria.ch/ |date=20060424050425 }} - Fiompiana Geochelone carbonaria

* [http://www.chrysemys.de/ Andreas Hennig] {{Wayback|url=http://www.chrysemys.de/ |date=20060402195416 }} - Fiompiana zavamananaina mivelona anaty rano
* [http://www.clemmys.de/ Herbert Becker] - Fiompiana sokatra mivelona anaty rano (Clemmys, Sternotherus, Heosemys, Mauremys, Emys et Cuora)
* [http://dght.de/ DGHT] - Deutsche Gesellschaft für Herpetologie und Terrarienkunde 
* [http://home.datacomm.ch/fritz.wuethrich/schildkroeten/emys/index.html Fritz Wüthrich] {{Wayback|url=http://home.datacomm.ch/fritz.wuethrich/schildkroeten/emys/index.html |date=20060206143832 }} - Fiompiana Emys orbicularis (cistude)
* [http://www.geochelone.de/ Geochelone (Marion Minch)] {{Wayback|url=http://www.geochelone.de/ |date=20060118121505 }} - Fiompiana Geochelone elegans, Geochelone pardalis, ary Geochelone carbonaria
* [http://www.isv.cc/ ISV] - Fikambanana Internationale Schildkröten Vereinigung
* [http://www.landschildkroete.net/ Fredi Lupedi] {{Wayback|url=http://www.landschildkroete.net/ |date=20060410140143 }} - Fiompiana Testudo boettgeri
* [http://www.nabeulensis.de/ Nabeulensis (Eva Knon)] - Fiompiana Testudo (Furculachelys) nabeulensis
* [http://www.schildkroete.de/ Susanne et Gerd Vogt] {{Wayback|url=http://www.schildkroete.de/ |date=20060402203715 }} -  Fiompiana Testudo [http://www.adultcamtube.com porno chat] boettgeri
* [http://www.schildkroeten.com/ Daniel Rädiker] - Fiompiana sokatra (mety ahitana olana kely ny sary)
* [http://www.mediterrane-landschildkroeten.de/ Dominik Müller] -  Fiompiana Testudo hermanni, hercegovinensis, graeca ary marginata
* [http://www.schroete.de/ Helmut Beck] - Fiompiana sokatra
* [http://www.sfoe.at/ SFO] - Fikambanana [http://www.liveneongirls.com/ livesex] {{Wayback|url=http://www.liveneongirls.com/ |date=20120815002713 }} otrisianina Schildkrötenfreunde Österreichs
* [http://www.sigs.ch/ SIGS] - Fikambanana [http://www.xxxcamhub.com erotik cams] soisy Schildkröten-Interessengemeinschaft Schweiz
* [http://www.sternotherus.de/ Sternotherus (Herbert Becker)] - Fiompiana Sternotherus (misy sary maro)
* [http://www.t-hermanni.de/ Eva Knon] - Fiompiana [http://www.livexxxsluts.com Mobile Webcam] Testudo hermanni (sy boettgeri), Testudo (Agrionemys) horsfieldii, ary Pyxis arachnoides
* [http://www.villa-testudo.de/ Villa Testudo] - Fikambanan'i Gerhard Eger [http://www.youramateurxxx.com SexCams] momba ny fiompiana Testudo
* [http://www.zierschildkroete.de/ Xaver Wapelhorst] -  Fiompiana sokatra an-drano
* [http://www.landschildkroeten-zucht.com/ Landschildkröten] {{Wayback|url=http://www.landschildkroeten-zucht.com/ |date=20100507171524 }}
'''Sehatra amin' ny teny italiana'''
* [http://www.emysorbicularis.com/home.htm Tartaruga palustre Emys orbicularis] {{Wayback|url=http://www.emysorbicularis.com/home.htm |date=20060719201113 }} - Fiompiana cistudes
* [http://www.marginata.it/index.html Testudo marginata] {{Wayback|url=http://www.marginata.it/index.html |date=20060204002119 }} - Fiompiana Testudo marginata any amin'ny sisin'i Mediteranea any Eoropa
* [https://web.archive.org/web/20060508183035/http://www.geocities.com/Petsburgh/6356/ Testudo hermanni Site] - Fiompiana Testudo hermanni
* [http://www.tartaclubitalia.it/ Tarta Club Italia] {{Wayback|url=http://www.tartaclubitalia.it/ |date=20110722055436 }} - Fiompiana sokatra. Famaritana maro momba ny karazan-tsokatra
* [http://henodus.com/ Henodus Chelyops] {{Wayback|url=http://henodus.com/ |date=20060402221410 }} Sehatra feno sary : Karazam-biby, fanadihadiana, tranga vitsy, kolokolo, sary manaitra, sns…
* [http://www.tartaportal.it/ TartaPortal] - Tokontanibe momba ny sokatra tsy dia
* [http://www.tartarughe.info/ Il mondo delle tartarughe] - Fiompiana Testudo
* [http://www.tartarughe.org/ Tartarughe.org] - Fiompiana Testudo hermanni (Tortue d'Hermann)
'''Sehatra amin' ny teny espaniôla'''
* [http://www.tortugamania.cl/ Tortugamania] {{Wayback|url=http://www.tortugamania.cl/ |date=20060307210024 }} - Fiompiana ''Trachemys scripta elegans''. 
'''Sehatra amin' ny teny neerlandey'''
* [http://www.schildpad.nl/ Stichting Schildpad] {{Wayback|url=http://www.schildpad.nl/ |date=20060221220357 }} - 
* [http://www.livexxxstrip.com/ Stichting Sexcams]

* [http://www.schildpaddencentrum.nl/ Schildpaddencentrum] - Ivon-toerana Alphen aan den Rijn
* [http://www.freewebs.com/hildamania/ Hildamania] {{Wayback|url=http://www.freewebs.com/hildamania/ |date=20060423160952 }} - Sehatr'i Hilda momba ny fiompiana Geochelone carbonaria
'''Sehatra momba ny lalàna'''
* [http://www.ecologie.gouv.fr/article.php3?id_article=4957/ Ny lalàna frantsay momba ny sokatra] Sehatra ofisialy frantsay
* [http://www.ffept.org/reglementation.php sur le site FFEPT]
* [http://perso.wanadoo.fr/jacques.prestreau/tortues/pdf/legislation.htm Lalàna, hita tao amin'ny sehatr'i Jacques Prestreau] {{Wayback|url=http://perso.wanadoo.fr/jacques.prestreau/tortues/pdf/legislation.htm |date=20050507111935 }} - Jacques Prestreau, mpamorona ny [http://fr.groups.yahoo.com/group/tortues/ lahadinika momba ny sokatra] {{Wayback|url=http://fr.groups.yahoo.com/group/tortues/ |date=20060615051209 }} ao amin'ny Yahoo.
'''Sehatra ahitana sary ahafahana mamantatra ny karazan' ny sokatra iray'''
* [http://www.pingleton.com/LLIndex1.htm Mike Pingleton]
* [http://www.herp-pix.org/chelonindex.htm Mike Pingleton (sary hafa)] {{Wayback|url=http://www.herp-pix.org/chelonindex.htm |date=20051219134717 }}
* [http://home.datacomm.ch/fritz.wuethrich/bilder/index.html Fritz Wüthrich] {{Wayback|url=http://home.datacomm.ch/fritz.wuethrich/bilder/index.html |date=20060206143519 }}
* [http://henodus.com/ Henodus Chelyops] {{Wayback|url=http://henodus.com/ |date=20060402221410 }}
'''Sehatra momba ny fiarovana ny sokatra an-dranomasina'''
* [http://web.tiscali.it/chelon_ea/ Chelon] {{Wayback|url=http://web.tiscali.it/chelon_ea/ |date=20060218195554 }} - Fandaharan'asa italiana momba ny fikarohana sy fiarovana ny sokatra an-dranomasina ny CHELON Marine Turtle Conservation and Research Program
* [http://www.euroturtle.org/ EuroTurtle 21c] {{Wayback|url=http://www.euroturtle.org/ |date=20051231114845 }} - Tetikasa eoropeana
* [http://www.medasset.org/ Medasset] - Mediterranean association to save the sea turtles. Tetikasa lehibe eoropeana momba ny fiarovana ny sokatra an-dranomasina any Meditaranea
* [http://www.medasset.org/rsrce_bank/ Lisitr'ireo organisations eoropeana miaro sy mikajy ny sokatra an-dranomasina] {{Wayback|url=http://www.medasset.org/rsrce_bank/ |date=20070928195811 }}
* [http://www.seaturtle.org/ Seaturtle.org] Fikambanana amerikana manome angona amin'ny Internet ho an'ny organisma manao fikarohana momba ny sokatra an-dranomasina, na miaro azy
* {{de_icon}} [http://www.schildkroeten-stiftung.org/ Turtle Foundation] 
* {{en_icon}} [http://www.schildkroeten-stiftung.org/epages/engl_home.html Turtle Foundation] {{Wayback|url=http://www.schildkroeten-stiftung.org/epages/engl_home.html |date=20070928105923 }} 
* [http://www.turtle.ky/ Cayman Turtle Farm] fiarovana sokatra an-dranomasina ao amin'ny nosy Cayman
* [http://www.turtles.org/ Turtle Trax] Ivon-toerana fiarovana sokatra an-dranomasina ao Hawaii
'''Ny krizy lehibe mahazo ny sokatra any Azia'''
* [http://www.asianturtlenetwork.org/ ATCN] - Asian Turtle Conservation Network
* {{fr_icon}} [http://www.chelonia.org/Articles/China/China_fr.htm World Chelonian Trust] - takelaky ny World Chelonian Trust momba ny krizy mahazo ny sokatra any Azia, ahiana ho lany tamingana haingana
* [http://nytts.org/asianturtlecrisis.html NYTTS] - New York Turtle [http://www.nudegaycams.net gay cam] and Tortoise Society
* [http://nytts.org/vietnam/index.html NYTTS Spécial Vietnam] {{Wayback|url=http://nytts.org/vietnam/index.html |date=20060216065845 }} -  Cuc Phuong Conservation Project &amp; New York Turtle and Tortoise Society
'''Sehatra hafa'''
* Kisary momba ny [http://www.infovisual.info/02/019_fr.html firafitry ny sokatra] {{Wayback|url=http://www.infovisual.info/02/019_fr.html |date=20060509185548 }}, ny [http://www.infovisual.info/02/020_fr.html atiny] {{Wayback|url=http://www.infovisual.info/02/020_fr.html |date=20060515150700 }} na ny [http://www.infovisual.info/02/021_fr.html karany] {{Wayback|url=http://www.infovisual.info/02/021_fr.html |date=20060515150711 }}
* [http://www.apnee.be/IMG/avi/turtle.avi Sary] {{Wayback|url=http://www.apnee.be/IMG/avi/turtle.avi |date=20070929191014 }} [http://sexday.info .] {{Wayback|url=http://sexday.info/ |date=20110809083944 }} [http://add-dream.com .] {{Wayback|url=http://add-dream.com/ |date=20110514215022 }} mihetsika, sokatra nalaina tany amin'ny Ranomasina Mena, tao Charm el-Cheikh]
* [Sary sy karatra postaly
* {{en_icon}} [http://turtleshop.com/ TurtleShop] Sary sy karatra postaly
* {{de_icon}} [http://turtleshop.de/ TurtleShop] {{Wayback|url=http://turtleshop.de/ |date=20060206091737 }} Sary sy karatra postaly

== Loharano sy fanamarihana ==
[[Sokajy:Biby]]</text>
      <sha1>kwzwrujlbfbu9d95wj9335j7gtzqdh2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Vatana (kaominina)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2202</id>
    <revision>
      <id>1142854</id>
      <parentid>1124171</parentid>
      <timestamp>2026-06-13T09:50:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HarryWurst</username>
        <id>36292</id>
      </contributor>
      <origin>1142854</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2743" sha1="ior2decs8jlj4prqcm09859cvop5nag" xml:space="preserve">{{coord|-22.216670|47.750000}}
{{infobox tanàna
|anarana=Vatana
|faritany=[[Faritanin'i Fianarantsoa|Fianarantsoa]]
|faritra = [[Fitovinany]]
|isam-ponina=9617
|firenena={{Madagasikara}}
|velarantany=
|sary=
}}
'''Vatana''' dia firaisam-pokotany [[Malagasy (vahoaka)|malagasy]] ao amin'ny [[distrikan'i Manakara|fivondronan'i Manakara]],   [[Fitovinany]], [[Faritanin'i Fianarantsoa]]. Ny isam-poniny dia 9617 araka ny faminavinana natao tamin'ny taona 2000. Ny kaodin-kaominina dia 21030 ary ny kaodin-distrika dia 210

== Vokatry ny fambolena ==
Ny entana faharoa lafo vidy indrindra ao amin'io firaisam-pokontany io dia cafe, izay zava-bolena lehibe indrindra amin'ny lafin'ny velarantany dia cafe.
Ny entana fahatelo lafo vidy indrindra kosa dia ny [[mangahazo]].
Ny isan'omby dia 390.
Ny isan'ny taona nisiam-pesitry ny vorona teo anelanelan'ny taona 1999-2001 dia 3.
Ny zava-bolena faharoa lehibe indrindra amin'ny lafin'ny velarantany dia vary.
Ny entana lafo vidy indrindra dia vary.
20 isan-jaton'ny tanimbary no voatondraka amin'ny tohidrano na paompy.
99 ny mponina no miasa tany.
0 ny mponina no miasa amin'ny sampandraharaha.
100 no isan'ny kisoa.

== Ara-tsosialy ==

== Fotodrafitrasa ==
Ahitana [[Hôpitaly|hopitaly]] na toeram-pitsaboana ao.
Ahitana tobim-pahasalamana ao.
Ahitana sekoly ambaratonga fototra.

== Fitaterana ==
Ny fitaovam-pitaterana ampiasaina matetika indrindra dia tongotra.
Ny faharetan'ny dia mankany amin'ny renivohi-paritany dia 20 ora.
Ny fotoam-pitaterana mankany amin'ny tanàn-dehibem-paritany amin'ny andro fahavaratra dia 23 ora.
Ny saran-dalan'ny olona tokana mankany amin'ny tanàn-dehibem-paritany amin'ny andro fahavaratra dia 82500 Fmg.
Misy fikambanan'ny mpampiasa lalan-tany ao.
Ny saran-dalan'ny olona tokana mankany amin'ny tanàn-dehibem-paritany amin'ny haintany dia 82500 Fmg.

== Fahasoavana ==
2 isan-jaton'ny mponina no tena mahantra dia mahantra.
75 isan-jaton'ny mponina no atao hoe mahantra.
Ny halavan'ny vanim-potoana mety ahalanian'ny vokatry ny taon-dasa dia 6 volana.
0 isan-jaton'ny mponina no atao hoe manan-karena.
22 isan-jaton'ny mponina no manana fari-piainana antonontonony.

== Endri-javatra ==

== Olana ==
Ny isan'ny vono olona tanatin'ny taona 1999-2001 dia 1.
Tapaka in-3 ny lalana tao anatin'ny taona 1999-2001.
Ny isan'ny vakitrano tanatin'ny taona 1999-2001 dia 2.
Ahitana polisy ao amin'ilay kaominina.
Ahitana zandary ao amin'ilay kaominina.
1 no isan'ireo mpamono olona tratra tanatin'ny taona 1999-2001.

== Rohy ivelany ==
* [http://www.ilo.cornell.edu/ilo/census.xls ilo.cornell.edu] - Statistika momba ny kaominina [[Malagasy (vahoaka)|malagasy]] ary loharanom-pahaizana namoronana an'ity lahatsoratra ity.

[[Sokajy:Kaominina any Faritra Fitovinany]]</text>
      <sha1>ior2decs8jlj4prqcm09859cvop5nag</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wikipedia</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2228</id>
    <revision>
      <id>1142793</id>
      <parentid>1127993</parentid>
      <timestamp>2026-06-13T08:10:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>25011</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1142793</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19186" sha1="5i8rxgjcgvr6p7e3orkz38o6woxaa7c" xml:space="preserve">{{Infobox Website
|anaranatranokala = Wikipedia
|url = &lt;span class=&quot;plainlinks&quot;&gt;http://www.wikipedia.org/&lt;/span&gt;
|sarynalaina = [[Sary:Www.wikipedia screenshot (2021).png|250px|Detail of  Wikipedia's multilingual portal. Here, the project's largest fiteny editions are shown.]]
|varotra = No.
|location = [[Miami, Florida]] 
|karazana = [[Internet encyclopedia project|Online encyclopedia]]
|reg = Optional
|tompony = [[Wikimedia Foundation]]
|mpamorona = [[Jimmy Wales]] sy [[Larry Sanger]]
}}
Ny '''Wikipedia''' dia tranonkala iraisam-pirenena [[World Wide Web|Web]] azo ampiasaina maimaimpoana. [[Wiki]] izany no foibe mitahiry ny pejy rehetra, ary ny [[sehatra (tranonkala)|sehatra]] (''&lt;span lang=&quot;en&quot;&gt;website&lt;/span&gt;'') ny Wikipedia no toerana fijerena sy fanovana ny pejy rehetra. Avy amin'ny teny [[Fiteny haoaiana|haoaianina]] hoe [[wiki|''wiki'']]) ny anaran'ity rakipahalalana ity. Ny teny hoe ''Wikipedia'' dia fitambaran'ny teny roa ''wiki'' sy ''pedia'' (fanafohezana ny hoe ''encyclopedia)''. Afaka mandray anjara avokoa ao amin'ny Wikipedia ny olona te-hanampy nefa tsy terena na karamaina.

== Tantara ==
&lt;!--{{main|Tantaran'i Wikipedia}}--&gt;

Tamin'ny fiantombohany ny Wikipedia dia tetikasa famenon'ny [[Nupedia]], raki-pahalalana iray maimaim-poana hita tamin'ny tranonkala izay manam-pahaizana manokana (avara-pianarana sy manana traikefa) no nanoratra ny votoatiny, ary misy &lt;!--mg:PROCESS--&gt;fitsipika maro arahin'ny mpanoratra azy. Tamin'ny 9 Martsa 2000 no niorina ny Nupedia, ary kompanian-tserasera amin'ny tranonkala iray, dia ny &quot;Bomis, Inc&quot;, no tompony. I [[Jimmy Wales]], &lt;!--mg:CEO--&gt;lehiben'ny Bomis sy i [[Larry Sanger]], tonian'ny fanoratana no isan'ny olona nisongadina tao amin'ny Nupedia, sy ny Wikipedia tato aoriana. Arak'i Sanger, ny mahasamihafa ny Wikipedia amin'ireo raki-pahalalana efa misy dia izy malalaka ny votoatiny, tsy voafetra ny habeny noho izy voizina amin'ny tranonkala, mahitsy fijery ary miezaka ho tsotra noho izy mikendry ny sarambaben'olona sady mivelatra amin'ny lafy sy sokajin'olona maro.&lt;ref name=QANupedia&gt;[[Larry Sanger]], &quot;[https://web.archive.org/web/20000510132952/http://www.nupedia.com/interview.html Tafatafa momba an'i Nupedia (Q &amp; A about Nupedia)]&quot;, Nupedia, March 2000&lt;/ref&gt; Fony tamin'ny andron'ny Nupedia&lt;ref&gt;https://fr.wikipedia.org/wiki/Nupedia&lt;/ref&gt;, dingana fito no narahin'ny lahatsoratra iray vao vita, ary matihanina maro no manara-maso izany dingana izany, nefa tsapa tato aoriana fa ela loatra izany sivana izany ka voafetra ihany ny isan'ny lahatsoratra vita. Raha i Bomis ihany no nanohana ara-bola ny fandaniana ilaina, dia nisy fikasana hitadiavam-bola amin'ny alàlan'ny dokambarotra.&lt;ref name=QANupedia /&gt; Fahazoan-dàlana manokana atao hoe Nupedia Open Content License no nitondra ny Nupedia, fa novaina ho [[GFDL]] talohan'ny nanorenana ny Wikipedia araka ny torohevitr'i [[Richard Stallman]].

Tamin'ny [[10 janoary]] [[2001]] dia nanolo-kevitra hampiasa wiki teo amin'ny Nupedia i Larry Sanger tao anatin'ny mailing list. Hoy indrindra izy tamin'ilay lahatsoratra &quot;Ndeha hanao wiki&quot;:

{{quotation|Tsia, tsy soson-kevitra tsy mendrika akory ity. Misy hevitra hanampy &lt;!--mg:FEATURE--&gt;zavatra kely amin'i Nupedia. Inoan'i Jimmy Wales fa maro no mety hitsipaka ny hevitra, saingy izaho kosa tsy mino. (…) Ny fampiasan'i Nupedia wiki no HANY fomba tsotra sy malalaka &lt;!--mg:DEVELOPPING--&gt;hanovana ny votoatiny. Efa naelinay tsikelikely ny hevitra hitady tetikasa tsotra sy malalaka kokoa hanoloana na hisolo toerana an'i Nupedia. Amiko dia ny wikis no azo mora foronina indrindra sady vetivety, tsy dia mila fanamboarana loatra sady kely &lt;!--mg:RISK--&gt;risika indrindra. Raha arak'izay hitako dia io no fomba kely lafy ratsiny indrindra, sady loharano lehibe ho an'ny votoatiny.}}

(Dikan-teny malalaka; &quot;Let's make a wiki&quot;:

{{quotation|No, this is not an indecent proposal. It's an idea to add a little feature to Nupedia. Jimmy Wales thinks that many people might find the idea objectionable, but I think not. (…) As to Nupedia's use of a wiki, this is the ULTIMATE &quot;open&quot; and simple format for developing content. We have occasionally bandied about ideas for simpler, more open projects to either replace or supplement Nupedia. It seems to me wikis can be implemented practically instantly, need very little maintenance, and in general are very low-risk. They're also a potentially great source for content. So there's little downside, as far as I can determine.&lt;ref&gt;{{cite news|author=[[Larry Sanger]]|title=Let's make a wiki|date=[[January 10]], [[2001]]|publisher=Internet Archive|url=http://www.nupedia.com/pipermail/nupedia-l/2001-January/000676.html|access-date=2006-07-12|archivedate=2003-04-14|archiveurl=https://web.archive.org/web/20030414014355/http://www.nupedia.com/pipermail/nupedia-l/2001-January/000676.html|deadurl=}}&lt;/ref&gt;}})

Nampilaza tamin'ny mailaka fampitana i Sanger momba ny fisokafan'ny Wikipedia tamin'ny fomba ofisialy tamin'ny 15 janoary [[2001]] tao amin'ny http://www.wikipedia.com, ary mbola ny teny [[Fiteny anglisy|anglisy]] no teny tokana nampiasainy.&lt;ref&gt;{{cite news|author=[[Larry Sanger]]|title=Wikipedia is up!|date=[[January 17]], [[2001]]|publisher=Internet Archive|url=http://www.nupedia.com/pipermail/nupedia-l/2001-January/000684.html|access-date=2006-07-12|archivedate=2001-05-06|archiveurl=https://web.archive.org/web/20010506042824/http://www.nupedia.com/pipermail/nupedia-l/2001-January/000684.html|deadurl=}}&lt;/ref&gt; Hatramin'ny 10 janoary izy dia mbola fanampin'ny Nupedia.com ahafahan'ny daholobe manoratra lahatsoratra izay hakambana ao anatin'ny Nupedia rehefa voatsara. Tsy nankatoavin'ny mpitantana sy mpanolo-tsaina tao amin'ny Nupedia anefa ny fomba fivoarany, koa nijoro ho tetikasa mahaleotena tsy miankina amin'ny Nupedia intsony izy. &lt;ref name=SangerMemoir&gt;{{cite news|author=[[Larry Sanger]]|title=The Early History of Nupedia and Wikipedia: A Memoir|date=[[April 18]], [[2005]]|publisher=[[Slashdot]]|url=http://features.slashdot.org/features/05/04/18/164213.shtml}}&lt;/ref&gt; Nofaritana nandritra ny volana vitsivitsy voalohany ny fitsipika momba ny fijery tsy mitanila (anglisy: ''neutral'' ''point''-''of''-''view''), na dia mitovy betsaka tamin'ny fitsipika &quot;nonbias&quot; an'ny Nupedia aza izany. Nisy koa anefa fitsipika hafa vitsivitsy napetraka. Vetivety foana dia nahazo laka tamin'ireo mpandray anjara tao amin'ny Nupedia ny Wikipedia, nalaza tamin'i Slashdot ihany koa sy teo amin'ireo fikarohana sehatra. Nitombo ny isan'ny lahatsoratra, nanodidina ny 20.000 ny isany ary 18 ireo tenim-pirenena nampiasana azy tamin'ny taona voalohany nisiany. 26 izany isan'ny tenim-pirenena izany tamin'ny faran'ny taona 2002, 46 tamin'ny faran'ny taona 2003 ary 161 tamin'ny faran'ny taona 2004.&lt;ref&gt;&quot;[http://en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia: Multilingual_statistics Antontan'isa Wikipedia amin'ny tenim-pirenena maro] {{Wayback|url=http://en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:|date=20050812023729}}&quot;, Wikipedia, [[30 martsa]] [[2005]]&lt;/ref&gt; Niara-nisy ny Nupedia sy ny Wikipedia mandra-pikaton'ny Nupedia tanteraka tamin'ny taona 2003, ka nametrahana ny lahatsoratra rehetra tao anatiny ho ao amin'ny Wikipedia.

[[Sary:WikipediaHomePage30March2001.png|thumb|300px|ankavanana|Wikipedia anglisy tamin'ny [[30 martsa]] [[2001]], roa volana sy tapany taorian'ny niorenany.]]

Raha araka an'i Wales sy Sanger, dia [[w:en:Portland Pattern Repository|en:Portland Pattern Repository]] na WikiWikiWeb an'i [[w:en:Ward Cunningham|en:Ward Cunningham]] no fototry ny fampiasana wiki tamin'ny Wikipedia. Nomarihin'i Wales fa reny tamin'i Jeremy Rosenfeld, mpiasa iray tao amin'ny Bomis ny ambangovangony momba azy io tamin'ny volana desambra 2000,&lt;ref&gt;[[Jimmy Wales]], &quot;[http://mail.wikipedia.org/pipermail/wikipedia-l/2005-April/039093.html Re: Sanger's memoirs] {{Wayback|url=http://mail.wikipedia.org/pipermail/wikipedia-l/2005-April/039093.html|date=20051126030109}}&quot;, [[20 aprily]] [[2005]],&lt;wikipedia-l@wikipedia.org&gt;&lt;/ref&gt; nefa taorian'ny nandrenesan'i Sanger ny fisian'io wiki io tamin'i Ben Kovitz&lt;ref name=SangerMemoir /&gt; ny volana janoary 2001 vao natolony an'i Wales ny hevitra hampiasana wiki amin'ny Nupediata, sy nanombohan'ny tantaran'ny Wikipedia. Niara-nisy tamin'ny Nupedia hatramin'ny fiantombohany koa ny tetikasa iray GNUpedia izay malalaka ny votoatiny nefa tsy nampiasa wiki. Taty aoriana dia nitsahatra ny fivoarany, ary i [[Richard Stallman]], fantatra indrindra eo amin'ny sehatry ny rindrankajy sady mpamorona ny GNUpedia no nitondra ny anjara-birikiny tamin'ny Wikipedia.&lt;ref&gt;{{cite news|author=[[Richard Stallman]]|title=The Free Encyclopedia Project|date=1999|publisher=[[Free Software Foundation]]|url=http://www.gnu.org/encyclopedia/encyclopedia.html|access-date=2006-07-12|archivedate=2007-12-19|archiveurl=https://web.archive.org/web/20071219223848/http://www.gnu.org/encyclopedia/encyclopedia.html}}&lt;/ref&gt;

Naneho ny ahiahiny ny amin'ny dokambarotra sy ny fahabangan'ny fanaraha-maso amin'ny Wikipedia anglisy ny mpikambana maro tao amin'ny Wikipedia espaniôla, ary namorona ny tetikasa ''Enciclopedia Libre'' izay niainga avy amin'ny Wikipedia ny volana febroary 2002. Tamin'io taona io ihany, taty aoriana kely, dia nanao fanambarana i Wales fa tsy haneho dokambarotra ny Wikipedia ary hafindra ao amin'ny wikipedia.org ny sehatra. Hosinganina koa ny tetikasa Wikinfo, izay niainga avy tamin'ny Wikipedia ihany nefa niala tamin'ilay fitsipika &quot;fijery tsy mitanila&quot; (''neutral point-of-view'') mba hahafahany mametraka lahatsoratra hafa misy fijery &quot;sympathetic point-of-view&quot;.

Niforona avy amin'ny Wikipedia sy ny Nupedia ny 20 jiona [[2003]] ny Wikimedia Foundation.&lt;ref&gt;Jimmy Wales: &quot;[http://mail.wikipedia.org/pipermail/wikipedia-l/2003-June/010690.html Announcing Wikimedia Foundation]&quot;, [[20 jiona]] [[2003]], &lt;wikipedia-l@wikipedia.org&gt;&lt;/ref&gt; Taorian'izay dia niasa tao anatin'io fikambanana tsy itadiavam-bola io ny Wikipedia sy ireo tetikasa rahavavy. &quot;In Memoriam: September 11&lt;!--DO NOT REFORMAT THIS DATE, IT IS IN QUOTATIONS--&gt; Wiki&quot; no tetikasa rahavavin'ny Wikipedia niseho voalohany, niforona ny volana oktobra 2002 hitantarana amin'ny antsipiriany ny fanafihana an'i Etazonia tamin'ny [[11 septambra]];&lt;ref&gt;Nony tamin'ny taona 2006 anefa dia tsy nokilasian'ny maro ho tetikasa rahavavy ny sehatra &quot;In Memoriam: September 11&quot;; ary nisy torohevitra sy antso hanakatonana azy, na hamindrana toerana azy ao amin'i [[w:en:Wikia|]]. &quot;[http://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Proposals_for_closing_projects&amp;oldid=362802 Sosokevitra hanakatonana tetikasa]&quot;, ahitana dinika momba an'izay ao amin'ny Meta-Wiki.&lt;/ref&gt; Natomboka ny volana desambra 2002 ny tetikasa rakibolana [[Wiktionary]] (na Wikibolana amin'ny teny malagasy); herinandro taorian'izay ny [[Wikiquote]], tahirina quotations; ary iray volana taty aoriana ny [[Wikibooks]], angom-boky maimaim-poana. Avy eo dia maro ny tetikasa hafa natomboka izay hita etsy ambany ny antsipiriany.

== Tetikasa Wikipedia ==

Ny [[Wikipedia amin'ny teny anglisy]] no Wikipedia lehibe indrindra izay manana lahatsoratra eo amin'ny efatra tapitrisa eo ho eo. Manaraka aoriana ny [[Wikipedia amin' ny teny neerlandey|fiteny neerlandey]], ny [[Wikipedia amin' ny teny alemana|fiteny alemana]], ny [[Wikipedia amin' ny teny soedoà|fiteny soedoa]] ary ny [[Wikipedia amin' ny teny frantsay|fiteny frantsay]] izay samy manana lahatsoratra maherin'ny 2 tapitrisa.

=== Wikipedia amin'ny teny anglisy ===
[[File:English Wikipedia as the most viewed Wikipedia per country (1st and 2nd).png|thumb|340x340px|right|Laharan'ny [[Wikipedia amin' ny teny anglisy|Wikipedia amin'ny teny anglisy]] araky tsidika isaky ny firenena : voalohany (mena), faharoa (laoranjy).]]

Noforonina tamin'ny [[15 Janoary]] 2001, sady manana lahatsoratra voatahiry maherin'ny 4 tapitrisa nanomboka tamin'ny Jolay 2012 ny Wikipedia amin'ny teny anglisy.  Tamin' ny taona 2025 izy dia nanana lahatsoratra mihoatra ny 7 tapitrisa.

Izy no voalohany sy lehibe indrindra. Eo amin'ny 14,7% ny lahatsoratra eo amin'ny tetikasa Wikipedia rehetra no amin'ny teny anglisy. Nihena avy tamin'ny 50% io isa io nohon'ny fitomboan'ny Wikipedia amin'ny fiteny hafa. Eo amin'ny 9,7 gigaoktety ny  lanjan'ny lahatsoratra ao amin'ny Wikipedia amin'ny teny anglisy.

== Wikipedia sasantsasany ==

=== Wikipedia amin' ny fiteny eorôpeana ===
Indreto ny Wikipedia sasantsasany amin'ny fiteny eorôpeana:

# [[Wikipedia amin' ny teny anglisy]] (tamin' ny 28 Jolay 2025: lahatsoratra 7&amp;nbsp;029&amp;nbsp;636 amin' ny [[Fiteny anglisy|teny anglisy]]) ([[:en:Main_Page|en.wikipedia.org]])
# [[Wikipedia amin' ny teny alemàna]] (tamin' ny 28 Jolay 2025: lahatsoratra 3&amp;nbsp;035&amp;nbsp;622 amin' ny [[Fiteny alemàna|teny]] [[Fiteny alemàna|alemàna]]) ([[:de:Wikipedia:Hauptseite|de.wikipedia.org]])
# [[Wikipedia amin' ny teny frantsay]] (tamin' ny 28 Jolay 2025: lahatsoratra 2&amp;nbsp;698&amp;nbsp;799 amin' ny [[Fiteny frantsay|teny]] [[Fiteny frantsay|frantsay]]) ([[:fr:Wikipédia:Accueil_principal|fr.wikipedia.org]])
# [[Wikipedia amin' ny teny soedoà]] (tamin' ny 28 Jolay 2025: lahatsoratra 2&amp;nbsp;613&amp;nbsp;672 amin' ny [[Fiteny soedoà|teny]] [[Fiteny soedoà|soedoà]]) ([[:sv:Portal:Huvudsida|sv.wikipedia.org]])
# [[Wikipedia amin' ny teny neerlandey]] (tamin' ny 28 Jolay 2025: lahatsoratra 2&amp;nbsp;193&amp;nbsp;077 amin' ny [[Fiteny neerlandey|teny]] [[Fiteny neerlandey|neerlandey]]) ([https://nl.wikipedia.org nl.wikipedia.org])
# [[Wikipedia amin' ny teny rosiana]] (tamin' ny 28 Jolay 2025: lahatsoratra 2&amp;nbsp;056&amp;nbsp;417 amin' ny [[Fiteny rosiana|teny]] [[Fiteny rosiana|rosiana]]) ([https://ru.wikipedia.org ru.wikipedia.org])
# [[Wikipedia amin' ny teny espaniôla]] (tamin' ny 28 Jolay 2025: lahatsoratra 2&amp;nbsp;050&amp;nbsp;552 amin' ny [[Fiteny espaniôla|teny]] [[Fiteny espaniôla|espaniôla]]) ([https://es.wikipedia.org es.wikipedia.org])
# [[Wikipedia amin' ny teny italiana]] (tamin' ny 28 Jolay 2025: lahatsoratra 1&amp;nbsp;928&amp;nbsp;334 amin' ny [[Fiteny italiana|teny]] [[Fiteny italiana|italiana]]) ([https://it.wikipedia.org it.wikipedia.org])
# [[Wikipedia amin' ny teny pôlôney]] (tamin' ny 28 Jolay 2025: lahatsoratra 1&amp;nbsp;664&amp;nbsp;307 amin' ny [[Fiteny pôlôney|teny]] [[Fiteny pôlôney|pôlôney]]) ([https://pl.wikipedia.org pl.wikipedia.org])
# [[Wikipedia amin' ny teny okrainiana]] (tamin' ny 28 Jolay 2025: lahatsoratra 1&amp;nbsp;385&amp;nbsp;498 amin' ny [[Fiteny okrainiana|teny]] [[Fiteny okrainiana|okrainiana]]) ([https://uk.wikipedia.org uk.wikipedia.org])
# [[Wikipedia amin' ny teny pôrtogey]] (tamin' ny 28 Jolay 2025: lahatsoratra 1&amp;nbsp;151&amp;nbsp;393 amin' ny [[Fiteny pôrtogey|teny]] [[Fiteny pôrtogey|pôrtogey]]) ([https://pt.wikipedia.org pt.wikipedia.org])

=== Wikipedia amin' ny fiteny afrikana ===
Indreto ny Wikipedia sasantsasany amin'ny fiteny afrikana:

# [[Wikipedia amin' ny teny arabo ejiptiana]] (tamin' ny 28 Jolay 2025: lahatsoratra  1&amp;nbsp;628&amp;nbsp;231 amin' ny [[Fiteny arabo ejiptiana|teny]] [[Fiteny arabo ejiptiana|arabo ejiptiana]]) ([https://arz.wikipedia.org arz.wikipedia.org])
# [[Wikipedia amin' ny teny afrikansa]] (tamin' ny 28 Jolay 2025: lahatsoratra 125&amp;nbsp;505 amin' ny [[Fiteny afrikansa|teny]] [[Fiteny afrikansa|afrikansa]]) ([https://af.wikipedia.org af.wikipedia.org])
# [[Wikipedia amin' ny teny soahily]] (tamin' ny 28 Jolay 2025: lahatsoratra 100&amp;nbsp;838 amin' ny [[Fiteny soahily|teny]] [[Fiteny soahily|soahily]]) ([https://sw.wikipedia.org sw.wikipedia.org])
# [[Wikipedia amin' ny teny malagasy]] (tamin' ny 28 Jolay 2025: lahatsoratra 100&amp;nbsp;614 amin' ny [[Fiteny malagasy|teny]] [[Fiteny malagasy|malagasy]]) ([https://mg.wikipedia.org mg.wikipedia.org])
# [[Wikipedia amin' ny teny haosa]] (tamin' ny 28 Jolay 2025: lahatsoratra 63&amp;nbsp;489 amin' ny [[Fiteny haosa|teny]] [[Fiteny haosa|haosa]]) ([https://ha.wikipedia.org ha.wikipedia.org])
# [[Wikipedia amin' ny teny igbô]] (tamin' ny 28 Jolay 2025: lahatsoratra 43&amp;nbsp;154 amin' ny [[Fiteny igbô|teny]] [[Fiteny igbô|igbô]]) ([https://ig.wikipedia.org ig.wikipedia.org])
# [[Wikipedia amin' ny teny iôroba]] (tamin' ny 28 Jolay 2025: lahatsoratra 35&amp;nbsp;508 amin' ny [[Fiteny iôroba|teny]] [[Fiteny iôroba|iôroba]]) ([https://yo.wikipedia.org yo.wikipedia.org])
# [[Wikipedia amin' ny teny amharika]] (tamin' ny 28 Jolay 2025: lahatsoratra 15&amp;nbsp;440 amin' ny [[Fiteny amharika|teny]] [[Fiteny amharika|amharika]]) ([https://am.wikipedia.org am.wikipedia.org])
# [[Wikipedia amin' ny teny zolo]] (tamin' ny 28 Jolay 2025: lahatsoratra 11&amp;nbsp;691 amin' ny [[Fiteny zolo|teny]] [[Fiteny zolo|zolo]]) ([https://zu.wikipedia.org zu.wikipedia.org])
# [[Wikipedia amin' ny teny arabo marôkana]] (tamin' ny 28 Jolay 2025: lahatsoratra 10&amp;nbsp;677 amin' ny [[Fiteny arabo marôkana|teny arabo marôkana]]) ([https://ary.wikipedia.org ary.wikipedia.org])
# [[Wikipedia amin' ny teny folany]] (tamin' ny 28 Jolay 2025: lahatsoratra 10&amp;nbsp;149 amin' ny [[Fiteny fola|teny]] [[Fiteny fola|folany]]) ([https://ff.wikipedia.org ff.wikipedia.org])

=== Wikipedia amin' ny fiteny aostrôneziana ===
Indreto ny Wikipedia sasantsasany amin'ny fiteny aostroneziana:
# [[Wikipedia amin' ny teny seboanô]] (tamin' ny 28 Jolay 2025: lahatsoratra 6&amp;nbsp;116&amp;nbsp;227 amin' ny [[Fiteny seboanô|teny]] [[Fiteny seboanô|seboanô]]) ([https://ceb.wikipedia.org ceb.wikipedia.org])
# [[Wikipedia amin' ny teny oaray-oaray]] (tamin' ny 28 Jolay 2025: lahatsoratra 1&amp;nbsp;266&amp;nbsp;721 amin' ny [[Fiteny oaray-oaray|teny oaray-oaray]]) ([https://war.wikipedia.org war.wikipedia.org])
# [[Wikipedia amin' ny teny indôneziana]] (tamin' ny 28 Jolay 2025: lahatsoratra 736&amp;nbsp;652 amin' ny [[Fiteny indôneziana|teny]] [[Fiteny indôneziana|indôneziana]]) ([https://id.wikipedia.org id.wikipedia.org])
# [[Wikipedia amin' ny teny maley]] (tamin' ny 28 Jolay 2025: lahatsoratra 430&amp;nbsp;606 amin' ny [[Fiteny malay|teny]] [[Fiteny malay|maley]]) ([https://ms.wikipedia.org ms.wikipedia.org)]
# [[Wikipedia amin' ny teny minangkabao]] (tamin' ny 28 Jolay 2025: lahatsoratra  228&amp;nbsp;478 amin' ny [[Fiteny minangkabao|teny]] [[Fiteny minangkabao|minangkabao]]) ([https://min.wikipedia.org min.wikipedia.org])
# [[Wikipedia amin' ny teny malagasy]] (tamin' ny 28 Jolay 2025: lahatsoratra 100&amp;nbsp;614 amin' ny [[Fiteny malagasy|teny]] [[Fiteny malagasy|malagasy]]) ([https://mg.wikipedia.org mg.wikipedia.org])
# [[Wikipedia amin' ny teny javaney]] (tamin' ny 28 Jolay 2025: lahatsoratra 74&amp;nbsp;613 amin' ny [[Fiteny javaney|teny]] [[Fiteny javaney|javaney]]) ([https://jv.wikipedia.org jv.wikipedia.org])
# [[Wikipedia amin' ny teny sondaney]] (tamin' ny 28 Jolay 2025: lahatsoratra 62&amp;nbsp;039 amin' ny [[Fiteny sondaney|teny]] [[Fiteny sondaney|sondaney]]) ([https://su.wikipedia.org su.wikipedia.org])
# [[Wikipedia amin' ny teny tagalôga]] (tamin' ny 28 Jolay 2025: lahatsoratra 48&amp;nbsp;759 amin' ny [[Fiteny tagalôga|teny]] [[Fiteny tagalôga|tagalôga]]) ([https://tl.wikipedia.org tg.wikipedia.org])
# [[Wikipedia amin' ny teny banjara]] (tamin' ny 28 Jolay 2025: lahatsoratra 11&amp;nbsp;345 amin' ny [[Fiteny bannjara|teny]] [[Fiteny banjara|banjara]]) ([https://bjj.wikipedia.org bjj.wikipedia.org])

== Tsiahy ==
{{Vangovango}}
{{ref}}
[[Sokajy:Raki-pahalalana]]
[[Sokajy:Wiki]]</text>
      <sha1>5i8rxgjcgvr6p7e3orkz38o6woxaa7c</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pôeta</title>
    <ns>0</ns>
    <id>3319</id>
    <revision>
      <id>1142905</id>
      <parentid>1108571</parentid>
      <timestamp>2026-06-13T11:27:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Herisih</username>
        <id>39792</id>
      </contributor>
      <comment>/* */ Nanampy fanazavana</comment>
      <origin>1142905</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="543" sha1="csi5wsebpkqwu9xodrnan5why3y7ljz" xml:space="preserve">Ny '''pôeta'''&lt;ref&gt;https://mg.globalvoices.org/2025/03/27/173802/&lt;/ref&gt; na '''pôety''' dia olona mpanonona na mpanoratra [[tononkalo]] na [[rindran-teny]], iray na maromaro, mampihatra ny fahaizany manambatra ny teny, araka ny heviny sy ny feony ary ny gadony, mba hamoahana [[sary]] ao amin' ny [[saina]] na hanolorana fihetseham-po.

==Famaritana==
Ny pôeta dia mpanoratra, mpanao asa soratra miainga avy amin'ny aingampanahy ka mahatonga azy hamokatra zava-kanto.

== Jereo koa ==

* [[Literatiora]]
* [[Zavakanto]]

[[catégorie:Poeta]]</text>
      <sha1>csi5wsebpkqwu9xodrnan5why3y7ljz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ikongo</title>
    <ns>0</ns>
    <id>9181</id>
    <revision>
      <id>1142729</id>
      <parentid>1111855</parentid>
      <timestamp>2026-06-13T05:48:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HarryWurst</username>
        <id>36292</id>
      </contributor>
      <origin>1142729</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3747" sha1="5g9sup5qob9rzwklggcdhho1glgaq6v" xml:space="preserve">{{coord|-21.883330|47.433330}}
{{infobox tanàna
|anarana=Ikongo
|faritany=[[Faritanin'i Fianarantsoa‎|Fianarantsoa]]
|faritra=[[Faritra Fitovinany]]
|isam-ponina=36684
|firenena={{Madagasikara}}
|sary = Ikongo.jpg
|tanàna=NC|fanjakana=NC|ben'ny tanàna=NC|tanàn-dehibe=NC}}
[[File:Hôpital d'Ikongo.jpg|thumb|left|Hopitaly Ikongo]]
'''Ikongo''' (anarana taloha ''Fort Canot'') dia kaominina malagasy ao amin'ny [[distrikan'i Ikongo]], [[Faritanin'i Fianarantsoa]]. Ny isam-poniny dia 36684 araka ny faminavinana natao tamin'ny taona 2018. Ny kaodin-kaominina dia 21101 ary ny kaodin-distrika dia 211

== Vokatry ny fambolena ==
Ny anjaran'ny tantsaha mampiasa zezika simika dia &lt;5%.
Ny entana faharoa lafo vidy indrindra dia cafe.
Ny zava-bolena lehibe indrindra amin'ny lafin'ny velarantany dia cafe.
Ny entana fahatelo lafo vidy indrindra dia banane.
Ny isan'omby dia 1005.
Ny isan'ny taona nisiam-pesitry ny vorona teo anelanelan'ny taona 1999-2001 dia 3.
Ny zava-bolena faharoa lehibe indrindra amin'ny lafin'ny velarantany dia mangahazo.
Ny entana lafo vidy indrindra dia vary.
50 isan-jaton'ny tanimbary no voatondraka amin'ny tohidrano na paompy.
90 ny mponina no miasa tany.
10 ny mponina no miasa amin'ny sampandraharaha.
710 no isan'ny kisoa.

== Ara-tsosialy ==
Ahitana fikambanan-tantsaha ao.

== Fotodrafitrasa ==
Tongavan'ny lalam-paritra ilay tanàna.
Ahitana hopitaly na toeram-pitsaboana ao.
Ahitana tobim-pahasalamana ao.
Misy tsena isan'andro any.
Misy fianarana ambaratonga faharoa (lise).
Andalovan'ny lalam-pirenena ilay kaominina.
Ahitana sekoly ambaratonga fototra.
Ahitana kolejy ao amin'ilay tanàna.
Tsy ny JIRAMA no manome ny rano.
Misy biraom-paositra ao.

== Fitaterana ==
Ny fitaovam-pitaterana ampiasaina matetika indrindra dia fiara maivana base.
Ny faharetan'ny dia mankany amin'ny renivohi-paritany dia 8 ora.
Ny fotoam-pitaterana mankany amin'ny tanàn-dehibem-paritany amin'ny andro fahavaratra dia 10 ora.
Ny lalan-tany dia azo aleha mandavan-taona.
Ny saran-dalan'ny olona tokana mankany amin'ny tanàn-dehibem-paritany amin'ny andro fahavaratra dia 56000 Fmg.
Ny saran-dalan'ny olona tokana mankany amin'ny tanàn-dehibem-paritany amin'ny haintany dia 56000 Fmg.

== Fahasoavana ==
45 isan-jaton'ny mponina no tena mahantra dia mahantra.
30 isan-jaton'ny mponina no atao hoe mahantra.
Ny halavan'ny vanim-potoana mety ahalanian'ny vokatry ny taon-dasa dia 5 volana.
5 isan-jaton'ny mponina no atao hoe manan-karena.
20 isan-jaton'ny mponina no manana fari-piainana antonontonony.

== Endri-javatra ==
Misy masoivohon'ny ministeran'ny fiompiana.
Misy masoivohon'ny ministeran'ny fiompiana.
Misy masoivohon'ny ministeran'ny fahasalamana.
Misy masoivohon'ny ministeran'ny fahasalamana.
Misy masoivohon'ny ministeran'ny rano sy ny ala.
Misy masoivohon'ny ministeran'ny rano sy ny ala.
Misy masoivohon'ny ministeran'ny asa tany.
Misy masoivohon'ny ministeran'ny asa tany.
Misy masoivohon'ny ministeran'ny fiarovana.
Misy masoivohon'ny ministeran'ny fiarovana.
Misy masoivohon'ny ministeran'ny fanabeazana.
Misy masoivohon'ny ministeran'ny fanabeazana.
Misy masoivohon'ny ministeran'ny mponina.
Misy masoivohon'ny ministeran'ny mponina.

== Olana ==
Ny isan'ny vono olona tanatin'ny taona 1999-2001 dia 3.
Tapaka in-1 ny lalana tao anatin'ny taona 1999-2001.
Ahitana polisy ao amin'ilay kaominina.
Ahitana zandary ao amin'ilay kaominina.
1 no isan'ireo mpamono olona tratra tanatin'ny taona 1999-2001.

== Rohy ivelany ==
* [http://www.ilo.cornell.edu/ilo/census.xls ilo.cornell.edu] - Statistika momba ny kaominina malagasy ary loharanom-pahaizana namoronana an'ity lahatsoratra ity.
{{reflist}}
{{Fitovinany}}
{{commonscat}}
[[Sokajy:Kaominina any Madagasikara]]
[[Sokajy:Kaominina any Faritra Fitovinany]]</text>
      <sha1>5g9sup5qob9rzwklggcdhho1glgaq6v</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1142730</id>
      <parentid>1142729</parentid>
      <timestamp>2026-06-13T05:49:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HarryWurst</username>
        <id>36292</id>
      </contributor>
      <origin>1142730</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3771" sha1="nr02rt7ayjcweb884yumwthc5x7o8zi" xml:space="preserve">{{coord|-21.883330|47.433330}}
{{infobox tanàna
|anarana=Ikongo
|faritany=[[Faritanin'i Fianarantsoa‎|Fianarantsoa]]
|faritra=[[Faritra Fitovinany]]
|isam-ponina=36684
|firenena={{Madagasikara}}
|sary = Ikongo.jpg
|tanàna=NC|fanjakana=NC|ben'ny tanàna=NC|tanàn-dehibe=NC}}
[[File:Hôpital d'Ikongo.jpg|thumb|left|Hopitaly Ikongo]]
'''Ikongo''' (anarana taloha ''Fort Canot'') dia kaominina malagasy ao amin'ny [[distrikan'i Ikongo]], [[Faritra Fitovinany]], [[Faritanin'i Fianarantsoa]]. Ny isam-poniny dia 36684 araka ny faminavinana natao tamin'ny taona 2018. Ny kaodin-kaominina dia 21101 ary ny kaodin-distrika dia 211

== Vokatry ny fambolena ==
Ny anjaran'ny tantsaha mampiasa zezika simika dia &lt;5%.
Ny entana faharoa lafo vidy indrindra dia cafe.
Ny zava-bolena lehibe indrindra amin'ny lafin'ny velarantany dia cafe.
Ny entana fahatelo lafo vidy indrindra dia banane.
Ny isan'omby dia 1005.
Ny isan'ny taona nisiam-pesitry ny vorona teo anelanelan'ny taona 1999-2001 dia 3.
Ny zava-bolena faharoa lehibe indrindra amin'ny lafin'ny velarantany dia mangahazo.
Ny entana lafo vidy indrindra dia vary.
50 isan-jaton'ny tanimbary no voatondraka amin'ny tohidrano na paompy.
90 ny mponina no miasa tany.
10 ny mponina no miasa amin'ny sampandraharaha.
710 no isan'ny kisoa.

== Ara-tsosialy ==
Ahitana fikambanan-tantsaha ao.

== Fotodrafitrasa ==
Tongavan'ny lalam-paritra ilay tanàna.
Ahitana hopitaly na toeram-pitsaboana ao.
Ahitana tobim-pahasalamana ao.
Misy tsena isan'andro any.
Misy fianarana ambaratonga faharoa (lise).
Andalovan'ny lalam-pirenena ilay kaominina.
Ahitana sekoly ambaratonga fototra.
Ahitana kolejy ao amin'ilay tanàna.
Tsy ny JIRAMA no manome ny rano.
Misy biraom-paositra ao.

== Fitaterana ==
Ny fitaovam-pitaterana ampiasaina matetika indrindra dia fiara maivana base.
Ny faharetan'ny dia mankany amin'ny renivohi-paritany dia 8 ora.
Ny fotoam-pitaterana mankany amin'ny tanàn-dehibem-paritany amin'ny andro fahavaratra dia 10 ora.
Ny lalan-tany dia azo aleha mandavan-taona.
Ny saran-dalan'ny olona tokana mankany amin'ny tanàn-dehibem-paritany amin'ny andro fahavaratra dia 56000 Fmg.
Ny saran-dalan'ny olona tokana mankany amin'ny tanàn-dehibem-paritany amin'ny haintany dia 56000 Fmg.

== Fahasoavana ==
45 isan-jaton'ny mponina no tena mahantra dia mahantra.
30 isan-jaton'ny mponina no atao hoe mahantra.
Ny halavan'ny vanim-potoana mety ahalanian'ny vokatry ny taon-dasa dia 5 volana.
5 isan-jaton'ny mponina no atao hoe manan-karena.
20 isan-jaton'ny mponina no manana fari-piainana antonontonony.

== Endri-javatra ==
Misy masoivohon'ny ministeran'ny fiompiana.
Misy masoivohon'ny ministeran'ny fiompiana.
Misy masoivohon'ny ministeran'ny fahasalamana.
Misy masoivohon'ny ministeran'ny fahasalamana.
Misy masoivohon'ny ministeran'ny rano sy ny ala.
Misy masoivohon'ny ministeran'ny rano sy ny ala.
Misy masoivohon'ny ministeran'ny asa tany.
Misy masoivohon'ny ministeran'ny asa tany.
Misy masoivohon'ny ministeran'ny fiarovana.
Misy masoivohon'ny ministeran'ny fiarovana.
Misy masoivohon'ny ministeran'ny fanabeazana.
Misy masoivohon'ny ministeran'ny fanabeazana.
Misy masoivohon'ny ministeran'ny mponina.
Misy masoivohon'ny ministeran'ny mponina.

== Olana ==
Ny isan'ny vono olona tanatin'ny taona 1999-2001 dia 3.
Tapaka in-1 ny lalana tao anatin'ny taona 1999-2001.
Ahitana polisy ao amin'ilay kaominina.
Ahitana zandary ao amin'ilay kaominina.
1 no isan'ireo mpamono olona tratra tanatin'ny taona 1999-2001.

== Rohy ivelany ==
* [http://www.ilo.cornell.edu/ilo/census.xls ilo.cornell.edu] - Statistika momba ny kaominina malagasy ary loharanom-pahaizana namoronana an'ity lahatsoratra ity.
{{reflist}}
{{Fitovinany}}
{{commonscat}}
[[Sokajy:Kaominina any Madagasikara]]
[[Sokajy:Kaominina any Faritra Fitovinany]]</text>
      <sha1>nr02rt7ayjcweb884yumwthc5x7o8zi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kolontsaina</title>
    <ns>0</ns>
    <id>11019</id>
    <revision>
      <id>1142763</id>
      <parentid>1127853</parentid>
      <timestamp>2026-06-13T07:25:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hariniaina14</username>
        <id>34924</id>
      </contributor>
      <comment>Nanampy tantara</comment>
      <origin>1142763</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1152" sha1="azfddt5cb7gv9y5gk28d4rx8mfak6cr" xml:space="preserve">Ny '''kolontsaina''' dia ny fitambaran'ny fomba amam-panao , soatoavina, finoana, fiteny,  zava-kanto ary fomba fiainana mampiavaka ny vahoaka malagasy . &lt;ref&gt;https://mg.globalvoices.org/2024/04/12/168851/&lt;/ref&gt;ao amin'ny foko na faritra na firenena na kôntinenta iray. Ny [[siansa]] mandinika ny kolontsaina&lt;ref&gt;https://mg.globalvoices.org/2013/01/13/44600/&lt;/ref&gt; dia ny [[antrôpôlôjia]] sady siansa ara-tsosialy.
Anisan'ny singa manan-danja ao amin'ny kolontsaina malagasy ny fihavanana, izay manasongadina ny firaisankina sy ny fifanampiana eo amin'ny samy olona. Manana anjara toerana lehibe ihany koa ny fanajana ny ray aman-dreny sy ny razana, izay hita amin'ny fomba amam-panao sy ny fombafomba ara-kolontsaina maro.

== Jereo koa ==

* [[Kolontsaina malagasy]] 
* [[Kolontsaina ao Gabôna]] 
* [[Kolontsaina ao amin'ny Repoblika Demôkratikan'i Kôngô|Kolontsaina ao amin' ny Repoblika Demôkratikan' i Kôngô]] 
* [[Kolontsaina ao amin'ny Repoblikan'i Kôngô|Kolontsaina ao amin' ny Repoblikan' i Kôngô]] 
* [[Kolontsaina ao Roanda]] 
* [[Kolontsaina ao Borondy]] 
* [[Kolontsaina ao Oganda]]  

{{vangovango}}

[[Sokajy:Kolontsaina]]</text>
      <sha1>azfddt5cb7gv9y5gk28d4rx8mfak6cr</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1142774</id>
      <parentid>1142763</parentid>
      <timestamp>2026-06-13T07:43:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hariniaina14</username>
        <id>34924</id>
      </contributor>
      <comment>Nanampy fitenanana</comment>
      <origin>1142774</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1237" sha1="s9szsnv3ezkzevztu6na6t55wysef5p" xml:space="preserve">Ny '''kolontsaina''' dia ny fitambaran'ny fomba amam-panao , soatoavina, finoana, fiteny,  zava-kanto ary fomba fiainana mampiavaka ny vahoaka malagasy . &lt;ref&gt;https://mg.globalvoices.org/2024/04/12/168851/&lt;/ref&gt;ao amin'ny foko na faritra na firenena na kôntinenta iray. Ny [[siansa]] mandinika ny kolontsaina&lt;ref&gt;https://mg.globalvoices.org/2013/01/13/44600/&lt;/ref&gt; dia ny [[antrôpôlôjia]] sady siansa ara-tsosialy.
Anisan'ny singa manan-danja ao amin'ny kolontsaina malagasy ny fihavanana, izay manasongadina ny firaisankina sy ny fifanampiana eo amin'ny samy olona. Manana anjara toerana lehibe ihany koa ny fanajana ny ray aman-dreny sy ny razana, izay hita amin'ny fomba amam-panao sy ny fombafomba ara-kolontsaina maro.

== Jereo koa ==

* [[Kolontsaina malagasy]] 
* [[Kolontsaina ao Gabôna]] 
* [[Kolontsaina ao amin'ny Repoblika Demôkratikan'i Kôngô|Kolontsaina ao amin' ny Repoblika Demôkratikan' i Kôngô]] 
* [[Kolontsaina ao amin'ny Repoblikan'i Kôngô|Kolontsaina ao amin' ny Repoblikan' i Kôngô]] 
* [[Kolontsaina ao Roanda]] 
* [[Kolontsaina ao Borondy]] 
* [[Kolontsaina ao Oganda]]  

{{vangovango}}
== Ny endrikin'ny kolontsaina malagasy ==
*Ny fiteny malagasy sy ireo tenim-paritra


[[Sokajy:Kolontsaina]]</text>
      <sha1>s9szsnv3ezkzevztu6na6t55wysef5p</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Helodrano</title>
    <ns>0</ns>
    <id>15329</id>
    <revision>
      <id>1142678</id>
      <parentid>1064091</parentid>
      <timestamp>2026-06-12T13:47:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mammysou17</username>
        <id>34685</id>
      </contributor>
      <origin>1142678</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2119" sha1="gt8efbb890u0nleu7gqi2ve4ecuouhs" xml:space="preserve">[[Sary:Taranto gulf from sat.jpg|279x279px|ankavanana|thumb|Helodranon'i Taranto (Italia)]]

Ny '''helodrano''' dia velaran-drano ([[farihy]] na [[ranomasina]]) mandroso anaty tany. Matetika dia kely koko noho ny [[hoala]] ny helodrano. Izany hoe faritra iray amin'ny ranomasina, farihy, na rano lehibe hafa izay miditra ao an-tanety ka voahodidin'ny tany amin'ny lafiny maro ny helodrano. Matetika izy dia manana vava misokatra mankany amin'ny ranomasina na rano lehibe kokoa. Ny helodrano dia mety ho kely na lehibe arakaraka ny toetry ny [[Jeôgrafia|jeografia]] sy ny fizotry ny fananganana azy.

== Toetra ==
Ny helodrano dia miavaka amin'ny fisian'ny rano somary milamina kokoa noho ny eny amin'ny ranomasina misokatra, satria voaaro amin'ny tany manodidina azy. Izany no mahatonga azy ho toerana mety amin'ny fanorenana seranan-tsambo sy ny fitobian'ny sambo.

== Fampiasana ==
Manana anjara toerana lehibe eo amin'ny toekarena sy ny fiainan'ny olona ny helodrano. Ireto avy ny sasany amin'ny fampiasana azy:

* Fanjonoana sy fiompiana anaty rano.
* Fitaterana sy varotra an-dranomasina.
* Fizahantany sy fialam-boly.
* Fiarovana ny sambo amin'ny onja sy rivo-doza.

== Tontolo iainana ==
Fonenan'ny zavamananaina maro ny helodrano, anisan'izany ny trondro, akorandriaka, foza ary zavamaniry anaty rano. Zava-dehibe ny fiarovana azy amin'ny fandotoana sy ny fanimbana ny tontolo voajanahary mba hitazonana ny fahasamihafan'ny zavamananaina sy ny harena an-dranomasina.

== Ohatra ==
Anisan'ireo helodrano malaza eran-tany ny Helodranon'i Meksika, ny Helodrano Persika ary ny Helodranon'i Bengal. Ao Madagasikara dia misy ihany koa ny helodrano maro manan-danja amin'ny jono sy ny fitaterana an-dranomasina.

== Jereo koa ==

* Ranomasina
* Seranan-tsambo
* Lakandrano

== Jereo koa ==

=== Ranomasira ===

* [[Ranomasina]]
* [[Hoala]]
* [[Helodrano]]
* [[Andilan-dranomasina]]

=== Ranovory ===

* [[Farihy]]
* [[Dobo]]
* [[Heniheny]]
* [[Honahona]]
* [[Riakasia]]

=== Ranomandeha ===

* [[Renirano]]
* [[Ony]]
* [[Sakelidrano]]
* [[Loharano]]
{{vangovango|jeografia}}

[[sokajy:Jeografia]]
[[sokajy:Helodrano]]</text>
      <sha1>gt8efbb890u0nleu7gqi2ve4ecuouhs</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1142679</id>
      <parentid>1142678</parentid>
      <timestamp>2026-06-12T14:21:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mammysou17</username>
        <id>34685</id>
      </contributor>
      <comment>/* Fampiasana */</comment>
      <origin>1142679</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2127" sha1="pn4myob7plk3hfuziqxg7mh4t35an6y" xml:space="preserve">[[Sary:Taranto gulf from sat.jpg|279x279px|ankavanana|thumb|Helodranon'i Taranto (Italia)]]

Ny '''helodrano''' dia velaran-drano ([[farihy]] na [[ranomasina]]) mandroso anaty tany. Matetika dia kely koko noho ny [[hoala]] ny helodrano. Izany hoe faritra iray amin'ny ranomasina, farihy, na rano lehibe hafa izay miditra ao an-tanety ka voahodidin'ny tany amin'ny lafiny maro ny helodrano. Matetika izy dia manana vava misokatra mankany amin'ny ranomasina na rano lehibe kokoa. Ny helodrano dia mety ho kely na lehibe arakaraka ny toetry ny [[Jeôgrafia|jeografia]] sy ny fizotry ny fananganana azy.

== Toetra ==
Ny helodrano dia miavaka amin'ny fisian'ny rano somary milamina kokoa noho ny eny amin'ny ranomasina misokatra, satria voaaro amin'ny tany manodidina azy. Izany no mahatonga azy ho toerana mety amin'ny fanorenana seranan-tsambo sy ny fitobian'ny sambo.

== Fampiasana ==
Manana anjara toerana lehibe eo amin'ny [[toekarena]] sy ny fiainan'ny olona ny helodrano. Ireto avy ny sasany amin'ny fampiasana azy:

* [[Fanjonoana]] sy fiompiana anaty rano.
* Fitaterana sy varotra an-dranomasina.
* Fizahantany sy fialam-boly.
* Fiarovana ny sambo amin'ny onja sy rivo-doza.

== Tontolo iainana ==
Fonenan'ny zavamananaina maro ny helodrano, anisan'izany ny trondro, akorandriaka, foza ary zavamaniry anaty rano. Zava-dehibe ny fiarovana azy amin'ny fandotoana sy ny fanimbana ny tontolo voajanahary mba hitazonana ny fahasamihafan'ny zavamananaina sy ny harena an-dranomasina.

== Ohatra ==
Anisan'ireo helodrano malaza eran-tany ny Helodranon'i Meksika, ny Helodrano Persika ary ny Helodranon'i Bengal. Ao Madagasikara dia misy ihany koa ny helodrano maro manan-danja amin'ny jono sy ny fitaterana an-dranomasina.

== Jereo koa ==

* Ranomasina
* Seranan-tsambo
* Lakandrano

== Jereo koa ==

=== Ranomasira ===

* [[Ranomasina]]
* [[Hoala]]
* [[Helodrano]]
* [[Andilan-dranomasina]]

=== Ranovory ===

* [[Farihy]]
* [[Dobo]]
* [[Heniheny]]
* [[Honahona]]
* [[Riakasia]]

=== Ranomandeha ===

* [[Renirano]]
* [[Ony]]
* [[Sakelidrano]]
* [[Loharano]]
{{vangovango|jeografia}}

[[sokajy:Jeografia]]
[[sokajy:Helodrano]]</text>
      <sha1>pn4myob7plk3hfuziqxg7mh4t35an6y</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1142680</id>
      <parentid>1142679</parentid>
      <timestamp>2026-06-12T14:21:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mammysou17</username>
        <id>34685</id>
      </contributor>
      <comment>/* Tontolo iainana */</comment>
      <origin>1142680</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2131" sha1="lgffervzqlpqqeam0tj5yjvz5yoxh4m" xml:space="preserve">[[Sary:Taranto gulf from sat.jpg|279x279px|ankavanana|thumb|Helodranon'i Taranto (Italia)]]

Ny '''helodrano''' dia velaran-drano ([[farihy]] na [[ranomasina]]) mandroso anaty tany. Matetika dia kely koko noho ny [[hoala]] ny helodrano. Izany hoe faritra iray amin'ny ranomasina, farihy, na rano lehibe hafa izay miditra ao an-tanety ka voahodidin'ny tany amin'ny lafiny maro ny helodrano. Matetika izy dia manana vava misokatra mankany amin'ny ranomasina na rano lehibe kokoa. Ny helodrano dia mety ho kely na lehibe arakaraka ny toetry ny [[Jeôgrafia|jeografia]] sy ny fizotry ny fananganana azy.

== Toetra ==
Ny helodrano dia miavaka amin'ny fisian'ny rano somary milamina kokoa noho ny eny amin'ny ranomasina misokatra, satria voaaro amin'ny tany manodidina azy. Izany no mahatonga azy ho toerana mety amin'ny fanorenana seranan-tsambo sy ny fitobian'ny sambo.

== Fampiasana ==
Manana anjara toerana lehibe eo amin'ny [[toekarena]] sy ny fiainan'ny olona ny helodrano. Ireto avy ny sasany amin'ny fampiasana azy:

* [[Fanjonoana]] sy fiompiana anaty rano.
* Fitaterana sy varotra an-dranomasina.
* Fizahantany sy fialam-boly.
* Fiarovana ny sambo amin'ny onja sy rivo-doza.

== Tontolo iainana ==
Fonenan'ny [[zavamananaina]] maro ny helodrano, anisan'izany ny trondro, akorandriaka, foza ary zavamaniry anaty rano. Zava-dehibe ny fiarovana azy amin'ny fandotoana sy ny fanimbana ny tontolo voajanahary mba hitazonana ny fahasamihafan'ny zavamananaina sy ny harena an-dranomasina.

== Ohatra ==
Anisan'ireo helodrano malaza eran-tany ny Helodranon'i Meksika, ny Helodrano Persika ary ny Helodranon'i Bengal. Ao Madagasikara dia misy ihany koa ny helodrano maro manan-danja amin'ny jono sy ny fitaterana an-dranomasina.

== Jereo koa ==

* Ranomasina
* Seranan-tsambo
* Lakandrano

== Jereo koa ==

=== Ranomasira ===

* [[Ranomasina]]
* [[Hoala]]
* [[Helodrano]]
* [[Andilan-dranomasina]]

=== Ranovory ===

* [[Farihy]]
* [[Dobo]]
* [[Heniheny]]
* [[Honahona]]
* [[Riakasia]]

=== Ranomandeha ===

* [[Renirano]]
* [[Ony]]
* [[Sakelidrano]]
* [[Loharano]]
{{vangovango|jeografia}}

[[sokajy:Jeografia]]
[[sokajy:Helodrano]]</text>
      <sha1>lgffervzqlpqqeam0tj5yjvz5yoxh4m</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1142681</id>
      <parentid>1142680</parentid>
      <timestamp>2026-06-12T14:24:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mammysou17</username>
        <id>34685</id>
      </contributor>
      <comment>/* Tontolo iainana */</comment>
      <origin>1142681</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2312" sha1="pfqimxe1bdugbhwpadveuse7oyj3x7b" xml:space="preserve">[[Sary:Taranto gulf from sat.jpg|279x279px|ankavanana|thumb|Helodranon'i Taranto (Italia)]]

Ny '''helodrano''' dia velaran-drano ([[farihy]] na [[ranomasina]]) mandroso anaty tany. Matetika dia kely koko noho ny [[hoala]] ny helodrano. Izany hoe faritra iray amin'ny ranomasina, farihy, na rano lehibe hafa izay miditra ao an-tanety ka voahodidin'ny tany amin'ny lafiny maro ny helodrano. Matetika izy dia manana vava misokatra mankany amin'ny ranomasina na rano lehibe kokoa. Ny helodrano dia mety ho kely na lehibe arakaraka ny toetry ny [[Jeôgrafia|jeografia]] sy ny fizotry ny fananganana azy.

== Toetra ==
Ny helodrano dia miavaka amin'ny fisian'ny rano somary milamina kokoa noho ny eny amin'ny ranomasina misokatra, satria voaaro amin'ny tany manodidina azy. Izany no mahatonga azy ho toerana mety amin'ny fanorenana seranan-tsambo sy ny fitobian'ny sambo.

== Fampiasana ==
Manana anjara toerana lehibe eo amin'ny [[toekarena]] sy ny fiainan'ny olona ny helodrano. Ireto avy ny sasany amin'ny fampiasana azy:

* [[Fanjonoana]] sy fiompiana anaty rano.
* Fitaterana sy varotra an-dranomasina.
* Fizahantany sy fialam-boly.
* Fiarovana ny sambo amin'ny onja sy rivo-doza.

== Tontolo iainana ==
Fonenan'ny [[zavamananaina]] maro ny helodrano, anisan'izany ny trondro, akorandriaka, foza ary zavamaniry anaty rano. Zava-dehibe ny fiarovana azy amin'ny fandotoana sy ny fanimbana ny tontolo voajanahary mba hitazonana ny fahasamihafan'ny zavamananaina sy ny harena an-dranomasina&lt;ref&gt;https://blueventures.org/mg/National-Geographic-Fiompiana-k%C3%B4k%C3%B4mbra-any-Madagasikara-ho-an%27ny-fanantenana-ara-toekarena-sy-fiarovana-nataon%27i-taylor-mayol-2/&lt;/ref&gt;.

== Ohatra ==
Anisan'ireo helodrano malaza eran-tany ny Helodranon'i Meksika, ny Helodrano Persika ary ny Helodranon'i Bengal. Ao Madagasikara dia misy ihany koa ny helodrano maro manan-danja amin'ny jono sy ny fitaterana an-dranomasina.

== Jereo koa ==

* Ranomasina
* Seranan-tsambo
* Lakandrano

== Jereo koa ==

=== Ranomasira ===

* [[Ranomasina]]
* [[Hoala]]
* [[Helodrano]]
* [[Andilan-dranomasina]]

=== Ranovory ===

* [[Farihy]]
* [[Dobo]]
* [[Heniheny]]
* [[Honahona]]
* [[Riakasia]]

=== Ranomandeha ===

* [[Renirano]]
* [[Ony]]
* [[Sakelidrano]]
* [[Loharano]]
{{vangovango|jeografia}}

[[sokajy:Jeografia]]
[[sokajy:Helodrano]]</text>
      <sha1>pfqimxe1bdugbhwpadveuse7oyj3x7b</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1142682</id>
      <parentid>1142681</parentid>
      <timestamp>2026-06-12T14:25:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mammysou17</username>
        <id>34685</id>
      </contributor>
      <origin>1142682</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2303" sha1="57js3fwrml0d7fjmrht47rr5b8ynbit" xml:space="preserve">[[Sary:Taranto gulf from sat.jpg|279x279px|ankavanana|thumb|Helodranon'i Taranto (Italia)]]

Ny '''helodrano''' dia velaran-drano ([[farihy]] na [[ranomasina]]) mandroso anaty tany. Matetika dia kely koko noho ny [[hoala]] ny helodrano. Izany hoe faritra iray amin'ny ranomasina, farihy, na rano lehibe hafa izay miditra ao an-tanety ka voahodidin'ny tany amin'ny lafiny maro ny helodrano. Matetika izy dia manana vava misokatra mankany amin'ny ranomasina na rano lehibe kokoa. Ny helodrano dia mety ho kely na lehibe arakaraka ny toetry ny [[Jeôgrafia|jeografia]] sy ny fizotry ny fananganana azy.

== Toetra ==
Ny helodrano dia miavaka amin'ny fisian'ny rano somary milamina kokoa noho ny eny amin'ny ranomasina misokatra, satria voaaro amin'ny tany manodidina azy. Izany no mahatonga azy ho toerana mety amin'ny fanorenana seranan-tsambo sy ny fitobian'ny sambo.

== Fampiasana ==
Manana anjara toerana lehibe eo amin'ny [[toekarena]] sy ny fiainan'ny olona ny helodrano. Ireto avy ny sasany amin'ny fampiasana azy:

* [[Fanjonoana]] sy fiompiana anaty rano.
* Fitaterana sy varotra an-dranomasina.
* Fizahantany sy fialam-boly.
* Fiarovana ny sambo amin'ny onja sy rivo-doza.

== Tontolo iainana ==
Fonenan'ny [[zavamananaina]] maro ny helodrano, anisan'izany ny trondro, akorandriaka, foza ary zavamaniry anaty rano. Zava-dehibe ny fiarovana azy amin'ny fandotoana sy ny fanimbana ny tontolo voajanahary mba hitazonana ny fahasamihafan'ny zavamananaina sy ny harena an-dranomasina&lt;ref&gt;https://blueventures.org/mg/National-Geographic-Fiompiana-k%C3%B4k%C3%B4mbra-any-Madagasikara-ho-an%27ny-fanantenana-ara-toekarena-sy-fiarovana-nataon%27i-taylor-mayol-2/&lt;/ref&gt;.

== Ohatra ==
Anisan'ireo helodrano malaza eran-tany ny Helodranon'i Meksika, ny Helodrano Persika ary ny Helodranon'i Bengal. Ao Madagasikara dia misy ihany koa ny helodrano maro manan-danja amin'ny jono sy ny fitaterana an-dranomasina.

== Jereo koa ==

* Ranomasina
* Seranan-tsambo
* Lakandrano

== Jereo koa ==

=== Ranomasira ===

* [[Ranomasina]]
* [[Hoala]]
* [[Helodrano]]
* [[Andilan-dranomasina]]

=== Ranovory ===

* [[Farihy]]
* [[Dobo]]
* [[Heniheny]]
* [[Honahona]]
* [[Riakasia]]

=== Ranomandeha ===

* [[Renirano]]
* [[Ony]]
* [[Sakelidrano]]
* [[Loharano]]

== Referansa ==
[[sokajy:Jeografia]]
[[sokajy:Helodrano]]</text>
      <sha1>57js3fwrml0d7fjmrht47rr5b8ynbit</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1142683</id>
      <parentid>1142682</parentid>
      <timestamp>2026-06-12T14:26:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mammysou17</username>
        <id>34685</id>
      </contributor>
      <comment>/* Ohatra */</comment>
      <origin>1142683</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2367" sha1="4f965zqjt9rm7f8h10kyjmqlk2idknd" xml:space="preserve">[[Sary:Taranto gulf from sat.jpg|279x279px|ankavanana|thumb|Helodranon'i Taranto (Italia)]]

Ny '''helodrano''' dia velaran-drano ([[farihy]] na [[ranomasina]]) mandroso anaty tany. Matetika dia kely koko noho ny [[hoala]] ny helodrano. Izany hoe faritra iray amin'ny ranomasina, farihy, na rano lehibe hafa izay miditra ao an-tanety ka voahodidin'ny tany amin'ny lafiny maro ny helodrano. Matetika izy dia manana vava misokatra mankany amin'ny ranomasina na rano lehibe kokoa. Ny helodrano dia mety ho kely na lehibe arakaraka ny toetry ny [[Jeôgrafia|jeografia]] sy ny fizotry ny fananganana azy.

== Toetra ==
Ny helodrano dia miavaka amin'ny fisian'ny rano somary milamina kokoa noho ny eny amin'ny ranomasina misokatra, satria voaaro amin'ny tany manodidina azy. Izany no mahatonga azy ho toerana mety amin'ny fanorenana seranan-tsambo sy ny fitobian'ny sambo.

== Fampiasana ==
Manana anjara toerana lehibe eo amin'ny [[toekarena]] sy ny fiainan'ny olona ny helodrano. Ireto avy ny sasany amin'ny fampiasana azy:

* [[Fanjonoana]] sy fiompiana anaty rano.
* Fitaterana sy varotra an-dranomasina.
* Fizahantany sy fialam-boly.
* Fiarovana ny sambo amin'ny onja sy rivo-doza.

== Tontolo iainana ==
Fonenan'ny [[zavamananaina]] maro ny helodrano, anisan'izany ny trondro, akorandriaka, foza ary zavamaniry anaty rano. Zava-dehibe ny fiarovana azy amin'ny fandotoana sy ny fanimbana ny tontolo voajanahary mba hitazonana ny fahasamihafan'ny zavamananaina sy ny harena an-dranomasina&lt;ref&gt;https://blueventures.org/mg/National-Geographic-Fiompiana-k%C3%B4k%C3%B4mbra-any-Madagasikara-ho-an%27ny-fanantenana-ara-toekarena-sy-fiarovana-nataon%27i-taylor-mayol-2/&lt;/ref&gt;.

== Ohatra ==
Anisan'ireo helodrano malaza eran-tany ny Helodranon'i Meksika &lt;ref&gt;https://www.monnuage.fr/categorie/baies-mexique-p136&lt;/ref&gt;, ny Helodrano Persika ary ny Helodranon'i Bengal. Ao Madagasikara dia misy ihany koa ny helodrano maro manan-danja amin'ny jono sy ny fitaterana an-dranomasina.

== Jereo koa ==

* Ranomasina
* Seranan-tsambo
* Lakandrano

== Jereo koa ==

=== Ranomasira ===

* [[Ranomasina]]
* [[Hoala]]
* [[Helodrano]]
* [[Andilan-dranomasina]]

=== Ranovory ===

* [[Farihy]]
* [[Dobo]]
* [[Heniheny]]
* [[Honahona]]
* [[Riakasia]]

=== Ranomandeha ===

* [[Renirano]]
* [[Ony]]
* [[Sakelidrano]]
* [[Loharano]]

== Referansa ==
[[sokajy:Jeografia]]
[[sokajy:Helodrano]]</text>
      <sha1>4f965zqjt9rm7f8h10kyjmqlk2idknd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Renirano</title>
    <ns>0</ns>
    <id>25336</id>
    <revision>
      <id>1142669</id>
      <parentid>1120318</parentid>
      <timestamp>2026-06-12T12:30:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mammysou17</username>
        <id>34685</id>
      </contributor>
      <origin>1142669</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1067" sha1="8g1hn1yuc8s9nfo2n0t9qavluivo39c" xml:space="preserve">[[Sary:Melting Toe of Athabasca Glacier.jpg|295x295px|ankavanana|thumb|Renirano]]

Ny '''renirano''' dia [[korian-drano]] [[voajanahary]] nohadian'ny [[ranomamy]]. Ny toerana ipoiran'ny renirano dia atao hoe [[loharano]] ary ny toerana anariany ny ranony dia atao hoe [[vavarano]]. Ny vavarano dia mety [[ranomasina]] na [[farihy]].

== Famaritana ==
Ny renirano dia &quot;rano mandeha lehibe avy amin'ny fitambaran'ny [[sakelidrano]] maro, ka mivarina any an' ony&quot;&lt;ref&gt;&lt;small&gt;Rajemisa-Raolison Régis, &quot;Renirano&quot;, ao amin' ny ''Rakibolana malagasy'',  Ambozontany,  Antananarivo,1985.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;.

== Jereo koa ==

* [[Lisitry ny korian-drano eto Madagasikara]]

* '''Rano masira'''
** [[Ranomasina]]
** [[Hoala]]
** [[Helodrano]]
** [[Andilan-dranomasina]]

* '''Ranovory'''
** [[Farihy]]
** [[Dobo]]
** [[Heniheny]]
** [[Honahona]]
** [[Riakasia]]

* '''Korian-drano'''
** [[Renirano]]
** [[Ony]]
** [[Sakelidrano]]
** [[Loharano]]
** [[Kinga (korian-drano)]]

* [[Voambolan' ny jeôgrafia]]

== Loharano sy fanamarihana ==
{{Renirano malagasy}}

[[Sokajy:Renirano]]</text>
      <sha1>8g1hn1yuc8s9nfo2n0t9qavluivo39c</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1142670</id>
      <parentid>1142669</parentid>
      <timestamp>2026-06-12T12:31:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mammysou17</username>
        <id>34685</id>
      </contributor>
      <origin>1142670</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1067" sha1="7iz9pmrwjc0cltorpkow2ylevcq5ypq" xml:space="preserve">[[Sary:Melting Toe of Athabasca Glacier.jpg|295x295px|ankavanana|thumb|Renirano]]

Ny '''renirano''' dia [[korian-drano]] [[voajanahary]] nohadian'ny [[ranomamy]]. Ny toerana ipoiran'ny renirano dia atao hoe [[loharano]] ary ny toerana anariany ny ranony dia atao hoe [[vavarano]]. Ny vavarano dia mety [[ranomasina]] na [[farihy]].

== Famaritana ==
Ny renirano dia &quot;rano mikoriana be avy amin'ny fitambaran'ny [[sakelidrano]] maro, ka mivarina any anaty ony&quot;&lt;ref&gt;&lt;small&gt;Rajemisa-Raolison Régis, &quot;Renirano&quot;, ao amin' ny ''Rakibolana malagasy'',  Ambozontany,  Antananarivo,1985.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;.

== Jereo koa ==

* [[Lisitry ny korian-drano eto Madagasikara]]

* '''Rano masira'''
** [[Ranomasina]]
** [[Hoala]]
** [[Helodrano]]
** [[Andilan-dranomasina]]

* '''Ranovory'''
** [[Farihy]]
** [[Dobo]]
** [[Heniheny]]
** [[Honahona]]
** [[Riakasia]]

* '''Korian-drano'''
** [[Renirano]]
** [[Ony]]
** [[Sakelidrano]]
** [[Loharano]]
** [[Kinga (korian-drano)]]

* [[Voambolan' ny jeôgrafia]]

== Loharano sy fanamarihana ==
{{Renirano malagasy}}

[[Sokajy:Renirano]]</text>
      <sha1>7iz9pmrwjc0cltorpkow2ylevcq5ypq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kabary</title>
    <ns>0</ns>
    <id>164181</id>
    <revision>
      <id>1142896</id>
      <parentid>1115193</parentid>
      <timestamp>2026-06-13T11:16:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Herisih</username>
        <id>39792</id>
      </contributor>
      <comment>/* Ny ilana ny kabary */ Tsipelina</comment>
      <origin>1142896</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2897" sha1="iq1tepg0evemvn2wirhchd3k9gquo21" xml:space="preserve">Ny '''kabary''' dia lahateny atao amin' ny feo avo ka entina hampitana hafatra ary matetika ravahina amin' ny [[hainteny]] sy [[ohabolana]] sady atrehin' olona maro. Samy nanana ny fomba nitrandrahany ny kabary ny rehetra ka izay no mahatonga ny famaritana somary maro amin' izao fotoana izao ny atao hoe ''kabary'', fa saingy io no fototra ka miainga avy amin' io avokoa ny famaritana rehetra misy ankehitriny.&lt;ref&gt;https://www.studocu.com/row/document/universite-dantananarivo/cours-physiologie/ny-literatiora-malagasy/108946291&lt;/ref&gt;
== Ny ilana ny kabary ==
Maromaro ny antony ilana ny kabary, ka ohatra amin' izany ireto:

* entina hanamarinana na hanazavana zavatra iray manan-danja;
* entin'ny mpiteny maneho ny fahaizany miteny sy mitana ny sain'ny mpihaino, amin'ny alalan'ny teny tsara rindra sy [[ohabolana]] voafantina;
* nentin'ny mpanjaka nampitana hafatra tamin'ny vahoaka.

== Ny toetra tokony hananan' ny mpikabary ==
Ny mpikabary dia tokony hanana ireto toetra manaraka ireto:

* mila fahasahiana;
* mila fahaizana mandaha-teny;
* mila avo feo;
* mahafantatra ny fahendrena malagasy;
* mahafehy ny [[ohabolana]] sy ny [[hainteny]].

== Ny karazana kabary ==
Maro karazana ny kabary satria maro tokoa ny hafatra hampitaina. Anisan' ireny ny fampitana arahaba ambara amin' ny teny tsotra hoe kabary fiarahabana, ny firarian-tsoa isan-tsokajiny, ny [[kabary am-panambadiana]] izay ahafahana mahafehy ny kabary rehetra ny fahaizana azy, ny kabary an-karatsiana: [[Kabary famangiana |famangiana]], fisaorana am-pandevenana (am-bohitra, am-piangonana, ambony fasana), ny kabary am-pamadihana.

== Ohabolana momba ny kabary ==

* Teny diso tsy mba kabary, mihinam-bary aza misy latsaka.

* Teny zato, kabary arivo, fa ny marina tokana ihany.
* Aza manao kabary ambony vavahady.
* Fisa-molotra sendra kabary, ka tojo ny sahaza azy.
* Kabarin-dRainisalama: ny lasa momba ny lasa, ny sisa manaraka ihany.
* Kabarin-t[[saka]]: vao miteny dia omeo.
* Kamboty mihaino kabary: milaza tsy misy mpihaino, manontany tsy ilazan' ny olona.
* Manao kabarin' [[Vonizongo|Ivonizongo]]: eo anatrehana tsy mahomby, eny anindran-tany vao miventy.
* Nataonao ho very angaha aho no nariana tamin-kabary?
* Ny [[zanak' omby]] tsy ampianarin-domano, ny andriana tsy ampianarin-kabary.
* Tendrombohitra tsy ilaozan' [[ambiaty]], tanàna maro tsy ilaozan' adala, kabary be tsy ilaozan-diso.
== Rohy ivelany ==

* [https://fr.scribd.com/document/528893667/Programme-2nde https://fr.scribd.com/document/528893667/]Programme-2nde

* https://www.studocu.com/row/document/universite-dantananarivo/cours-physiologie/ny-literatiora-malagasy/108946291

== Jereo koa ==
* [[Hainteny]]
* [[Ankamantatra]]
* [[Angano]]
* [[Kabary am-panambadiana]]
* [[Kabary famangiana tera-bao]]
* [[Kabary famangiana amin' ny fahoriana]]
* [[Literatioran' i Madagasikara]]

== Loharano sy fanamarihana ==
[[Sokajy:Kolontsaina malagasy]]</text>
      <sha1>iq1tepg0evemvn2wirhchd3k9gquo21</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1142898</id>
      <parentid>1142896</parentid>
      <timestamp>2026-06-13T11:17:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Herisih</username>
        <id>39792</id>
      </contributor>
      <comment>/* Ny toetra tokony hananan' ny mpikabary */ Manampy</comment>
      <origin>1142898</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2916" sha1="3oau7c1m3luqugonn3b2c1ccd7a4myi" xml:space="preserve">Ny '''kabary''' dia lahateny atao amin' ny feo avo ka entina hampitana hafatra ary matetika ravahina amin' ny [[hainteny]] sy [[ohabolana]] sady atrehin' olona maro. Samy nanana ny fomba nitrandrahany ny kabary ny rehetra ka izay no mahatonga ny famaritana somary maro amin' izao fotoana izao ny atao hoe ''kabary'', fa saingy io no fototra ka miainga avy amin' io avokoa ny famaritana rehetra misy ankehitriny.&lt;ref&gt;https://www.studocu.com/row/document/universite-dantananarivo/cours-physiologie/ny-literatiora-malagasy/108946291&lt;/ref&gt;
== Ny ilana ny kabary ==
Maromaro ny antony ilana ny kabary, ka ohatra amin' izany ireto:

* entina hanamarinana na hanazavana zavatra iray manan-danja;
* entin'ny mpiteny maneho ny fahaizany miteny sy mitana ny sain'ny mpihaino, amin'ny alalan'ny teny tsara rindra sy [[ohabolana]] voafantina;
* nentin'ny mpanjaka nampitana hafatra tamin'ny vahoaka.

== Ny toetra tokony hananan' ny mpikabary ==
Ny mpikabary dia tokony hanana ireto toetra manaraka ireto:

* mila fahasahiana;
* mila fahaizana mandaha-teny;
* mila avo feo;
* mahafantatra ny fahendrena malagasy;
* mahafehy ny [[ohabolana]] sy ny [[hainteny]] ary ohampitenenana.

== Ny karazana kabary ==
Maro karazana ny kabary satria maro tokoa ny hafatra hampitaina. Anisan' ireny ny fampitana arahaba ambara amin' ny teny tsotra hoe kabary fiarahabana, ny firarian-tsoa isan-tsokajiny, ny [[kabary am-panambadiana]] izay ahafahana mahafehy ny kabary rehetra ny fahaizana azy, ny kabary an-karatsiana: [[Kabary famangiana |famangiana]], fisaorana am-pandevenana (am-bohitra, am-piangonana, ambony fasana), ny kabary am-pamadihana.

== Ohabolana momba ny kabary ==

* Teny diso tsy mba kabary, mihinam-bary aza misy latsaka.

* Teny zato, kabary arivo, fa ny marina tokana ihany.
* Aza manao kabary ambony vavahady.
* Fisa-molotra sendra kabary, ka tojo ny sahaza azy.
* Kabarin-dRainisalama: ny lasa momba ny lasa, ny sisa manaraka ihany.
* Kabarin-t[[saka]]: vao miteny dia omeo.
* Kamboty mihaino kabary: milaza tsy misy mpihaino, manontany tsy ilazan' ny olona.
* Manao kabarin' [[Vonizongo|Ivonizongo]]: eo anatrehana tsy mahomby, eny anindran-tany vao miventy.
* Nataonao ho very angaha aho no nariana tamin-kabary?
* Ny [[zanak' omby]] tsy ampianarin-domano, ny andriana tsy ampianarin-kabary.
* Tendrombohitra tsy ilaozan' [[ambiaty]], tanàna maro tsy ilaozan' adala, kabary be tsy ilaozan-diso.
== Rohy ivelany ==

* [https://fr.scribd.com/document/528893667/Programme-2nde https://fr.scribd.com/document/528893667/]Programme-2nde

* https://www.studocu.com/row/document/universite-dantananarivo/cours-physiologie/ny-literatiora-malagasy/108946291

== Jereo koa ==
* [[Hainteny]]
* [[Ankamantatra]]
* [[Angano]]
* [[Kabary am-panambadiana]]
* [[Kabary famangiana tera-bao]]
* [[Kabary famangiana amin' ny fahoriana]]
* [[Literatioran' i Madagasikara]]

== Loharano sy fanamarihana ==
[[Sokajy:Kolontsaina malagasy]]</text>
      <sha1>3oau7c1m3luqugonn3b2c1ccd7a4myi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Haisoratra</title>
    <ns>0</ns>
    <id>197260</id>
    <revision>
      <id>1142746</id>
      <parentid>1133912</parentid>
      <timestamp>2026-06-13T06:59:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hariniaina14</username>
        <id>34924</id>
      </contributor>
      <comment>/* Anjara asan' ny literatiora */ amelioration du texte</comment>
      <origin>1142746</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4553" sha1="23j64pcxlyfewf76mel49wo9rtpn4h5" xml:space="preserve">Ny '''haisoratra''' na '''literatiora''', amin' ny heviny mivelatra, dia vondron' asa vita amin' ny teny, fa amin' ny heviny mifintina kokoa dia sehatry ny [[zavakanto]] izay mampiasa teny voarafitra sy voarindra ho fitaovana hamoronana zavakanto an-tsoratra. Soratana ny ankamaroan' izy ireo fa misy ihany koa ny tenenina. Asa fanaovana [[tononkalo]] sy haisoratra tsara endrika ny literatiora. Anisan’ ny endrika enti-maneho hevitra, fahatsapana, [[tantara]], na [[fomban-drazana]] ny literatiora, izay matetika aseho amin' ny endrika tononkalo, tantara foronina, tantara an-tsoratra, drama, ary koa tantara marina.

== Niaviany sy ny teny hoe ''literatiora'' ==
Avy amin' ny [[Fiteny latina|teny latina]] hoe ''litteratura'' ny teny hoe &quot;literatiora&quot;, izay midika hoe &quot;zavatra voasoratra&quot;. Tamin' ny voalohany dia natao hitahirizana [[fahalalana]] sy [[Lovantsofina|lova]] ara-kolontsaina ny literatiora. Taty aoriana dia nivoatra ho sehatra iray miseho amin' ny endrika famoronana sy fanehoan-kevitra&lt;ref&gt;&lt;small&gt;&quot;[https://mg.globalvoices.org/2024/11/27/172629/ Fihenàna goavan'ny fahalalahana maneho hevitra ao Ginea Bisao]&quot;, ''mg.globalvoices.org''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt; ara-javakanto izy io.

== Sokajin' ny literatiora ==
Ny literatiora dia azo sokajiana ho literatiora am-bava sy literatiora an-tsoratra:

* Literatiora am-bava ny [[angano]], ny [[ohabolana]], ny tononkalo nentin-drazana, sns; izy ireo dia entina amin' ny vava sy tantaraina amin' ny fomba ifandovana.
* Literatiora an-tsoratra kosa ny asa soratra voarakitra anaty [[Taratasy|taratasy,]] [[boky]] na endrika nomerika, toy ny tantara foronina, ny tononkalo nosoratana, ny tantara lava, ny lahatsoratra manakiana, sns.

== Anjara asan' ny literatiora ==
Manana anjara toerana lehibe ny literatiora amin'ny:

* fampitana [[kolontsaina]] sy [[soatoavina]]
* [[fanabeazana]] sy fandalinana
* fampahafantarana ny tantaran' ny [[vahoaka]] iray
* fanehoana ny [[fihetseham-po]] sy ny zava-misy ara-tsôsialy
* [[Fialamboly|fampialamboly]] sy fanabeazana amin' ny alalan' ny [[zavakanto]]
*anjara asa fampivoarana ny saina : manampy ny olona hampivelatra ny fisainana

== Literatiora malagasy ==
Manana [[harena]] manokana sy manan-karazany ny literatiora malagasy, na amin’ny endriny am-bava, na amin’ny endriny an-tsoratra:

* Hainteny, kabary, ohabolana, ary angano no fototra amin’ny literatiora nentin-drazana.
* [[Jean-Joseph Rabearivelo]] no heverina ho ''rain’ny literatiora malagasy an-tsoratra'', noho ny fahaizany nanambatra ny fomba tandrefana sy ny fomban-drazana malagasy.
* Maro ireo mpanoratra hafa toa an-dry Esther Nirina, [[Elie Rajaonarison]], David Jaomanoro, izay nitondra fanavaozana amin’ny endrika sy votoatin’ny asa soratra malagasy.

== Literatiora eran-tany ==
Ny literatiora maneran-tany dia ahitana asa soratra avy amin’ny kolontsaina sy firenena samihafa. Anisan’ny malaza amin' izany:
*i [[William Shakespeare]] (Anglisy)
*i [[Victor Hugo]] (Frantsay)
*i [[Leo Tolstoy]] (Rosiana)
*i [[Gabriel García Márquez]] (Kolombiana)
*i [[Chinua Achebe]] (Nizeriana)

== Fampianarana sy fikarohana literatiora ==
Amin'ny sehatra akademika, ny literatiora dia sahanina amin'ny alalan’ny fandalinana ara-jeografia (literatiora frantsay, literatiora afrikana, literatiora angilisy...), sy amin’ny alalan’ny fomba fijery ara-pisainana, ara-tsosialy, na ara-pinoana. Misy koa ny literatiora an-kolaka, izay mamakafaka sy mandinika ny literatiora avy amin’ny vahoaka tsy dia nisy feo hatramin’izay, toy ny vehivavy, ny vitsy an'isa, na ny zanatany teo aloha

== Jereo koa ==

* [[Angano]]

* [[Asa soratra]]
* Fiteny sy zavakanto
* [[Kabary]]
* [[Kolontsaina]]
* [[Literatioran' i Madagasikara|Literatiora malagasy]]
* [[Pôeta|Poety]]
* [[Soratra]]
* Tantara foronina

== Rohy ivelany ==

* &quot;[https://mg.globalvoices.org/2015/10/13/75411/ Mombamomba an'ilay nahazo ny Loka Nobel-n' ny literatiora, Pablo Neruda, mahatonga adihevitra momba ny fanolanana any Shili]&quot;, ''mg.globalvoices.org''
* &quot;[https://mg.globalvoices.org/2020/06/27/148545/ Ahoana ny fomba ataon'ny literatiora nentindrazana] [https://mg.globalvoices.org/2020/06/27/148545/ nepaley hametraka marika eo amin'ny sehatra erantany?]&quot;, ''mg.globalvoices.org''
* &quot;[https://mg.globalvoices.org/2024/07/17/170716/ Maoritania: mpisava làlana amin'ny fahalalahana maneho hevitra ao Afrika]&quot;, ''mg.globalvoices.org''
* &quot;[https://mg.globalvoices.org/2024/11/27/172629/ Fihenàna goavan'ny fahalalahana maneho hevitra ao Ginea Bisao]&quot;, ''mg.globalvoices.org''

== Loharano sy fanamarihana ==</text>
      <sha1>23j64pcxlyfewf76mel49wo9rtpn4h5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1142750</id>
      <parentid>1142746</parentid>
      <timestamp>2026-06-13T07:15:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hariniaina14</username>
        <id>34924</id>
      </contributor>
      <comment>/* Literatiora eran-tany */ Nanitsy fitenenana</comment>
      <origin>1142750</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4599" sha1="dcj85pxjn2j9w85u7fy9el63tarayk6" xml:space="preserve">Ny '''haisoratra''' na '''literatiora''', amin' ny heviny mivelatra, dia vondron' asa vita amin' ny teny, fa amin' ny heviny mifintina kokoa dia sehatry ny [[zavakanto]] izay mampiasa teny voarafitra sy voarindra ho fitaovana hamoronana zavakanto an-tsoratra. Soratana ny ankamaroan' izy ireo fa misy ihany koa ny tenenina. Asa fanaovana [[tononkalo]] sy haisoratra tsara endrika ny literatiora. Anisan’ ny endrika enti-maneho hevitra, fahatsapana, [[tantara]], na [[fomban-drazana]] ny literatiora, izay matetika aseho amin' ny endrika tononkalo, tantara foronina, tantara an-tsoratra, drama, ary koa tantara marina.

== Niaviany sy ny teny hoe ''literatiora'' ==
Avy amin' ny [[Fiteny latina|teny latina]] hoe ''litteratura'' ny teny hoe &quot;literatiora&quot;, izay midika hoe &quot;zavatra voasoratra&quot;. Tamin' ny voalohany dia natao hitahirizana [[fahalalana]] sy [[Lovantsofina|lova]] ara-kolontsaina ny literatiora. Taty aoriana dia nivoatra ho sehatra iray miseho amin' ny endrika famoronana sy fanehoan-kevitra&lt;ref&gt;&lt;small&gt;&quot;[https://mg.globalvoices.org/2024/11/27/172629/ Fihenàna goavan'ny fahalalahana maneho hevitra ao Ginea Bisao]&quot;, ''mg.globalvoices.org''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt; ara-javakanto izy io.

== Sokajin' ny literatiora ==
Ny literatiora dia azo sokajiana ho literatiora am-bava sy literatiora an-tsoratra:

* Literatiora am-bava ny [[angano]], ny [[ohabolana]], ny tononkalo nentin-drazana, sns; izy ireo dia entina amin' ny vava sy tantaraina amin' ny fomba ifandovana.
* Literatiora an-tsoratra kosa ny asa soratra voarakitra anaty [[Taratasy|taratasy,]] [[boky]] na endrika nomerika, toy ny tantara foronina, ny tononkalo nosoratana, ny tantara lava, ny lahatsoratra manakiana, sns.

== Anjara asan' ny literatiora ==
Manana anjara toerana lehibe ny literatiora amin'ny:

* fampitana [[kolontsaina]] sy [[soatoavina]]
* [[fanabeazana]] sy fandalinana
* fampahafantarana ny tantaran' ny [[vahoaka]] iray
* fanehoana ny [[fihetseham-po]] sy ny zava-misy ara-tsôsialy
* [[Fialamboly|fampialamboly]] sy fanabeazana amin' ny alalan' ny [[zavakanto]]
*anjara asa fampivoarana ny saina : manampy ny olona hampivelatra ny fisainana

== Literatiora malagasy ==
Manana [[harena]] manokana sy manan-karazany ny literatiora malagasy, na amin’ny endriny am-bava, na amin’ny endriny an-tsoratra:

* Hainteny, kabary, ohabolana, ary angano no fototra amin’ny literatiora nentin-drazana.
* [[Jean-Joseph Rabearivelo]] no heverina ho ''rain’ny literatiora malagasy an-tsoratra'', noho ny fahaizany nanambatra ny fomba tandrefana sy ny fomban-drazana malagasy.
* Maro ireo mpanoratra hafa toa an-dry Esther Nirina, [[Elie Rajaonarison]], David Jaomanoro, izay nitondra fanavaozana amin’ny endrika sy votoatin’ny asa soratra malagasy.

== Literatiora eran-tany ==
Ny literatiora maneran-tany dia ahitana asa soratra avy amin’ny kolontsaina sy firenena samihafa. Anisan’ny malaza amin' izany:
*i [[William Shakespeare]] (Anglisy)
*i [[Victor Hugo]] (Frantsay)
*i [[Leo Tolstoy]] (Rosiana)
*i [[Gabriel García Márquez]] (Kolombiana)
*i [[Chinua Achebe]] (Nizeriana)
*¡ [[ jean joseph rabearivelo]] ( Malagasy )

== Fampianarana sy fikarohana literatiora ==
Amin'ny sehatra akademika, ny literatiora dia sahanina amin'ny alalan’ny fandalinana ara-jeografia (literatiora frantsay, literatiora afrikana, literatiora angilisy...), sy amin’ny alalan’ny fomba fijery ara-pisainana, ara-tsosialy, na ara-pinoana. Misy koa ny literatiora an-kolaka, izay mamakafaka sy mandinika ny literatiora avy amin’ny vahoaka tsy dia nisy feo hatramin’izay, toy ny vehivavy, ny vitsy an'isa, na ny zanatany teo aloha

== Jereo koa ==

* [[Angano]]

* [[Asa soratra]]
* Fiteny sy zavakanto
* [[Kabary]]
* [[Kolontsaina]]
* [[Literatioran' i Madagasikara|Literatiora malagasy]]
* [[Pôeta|Poety]]
* [[Soratra]]
* Tantara foronina

== Rohy ivelany ==

* &quot;[https://mg.globalvoices.org/2015/10/13/75411/ Mombamomba an'ilay nahazo ny Loka Nobel-n' ny literatiora, Pablo Neruda, mahatonga adihevitra momba ny fanolanana any Shili]&quot;, ''mg.globalvoices.org''
* &quot;[https://mg.globalvoices.org/2020/06/27/148545/ Ahoana ny fomba ataon'ny literatiora nentindrazana] [https://mg.globalvoices.org/2020/06/27/148545/ nepaley hametraka marika eo amin'ny sehatra erantany?]&quot;, ''mg.globalvoices.org''
* &quot;[https://mg.globalvoices.org/2024/07/17/170716/ Maoritania: mpisava làlana amin'ny fahalalahana maneho hevitra ao Afrika]&quot;, ''mg.globalvoices.org''
* &quot;[https://mg.globalvoices.org/2024/11/27/172629/ Fihenàna goavan'ny fahalalahana maneho hevitra ao Ginea Bisao]&quot;, ''mg.globalvoices.org''

== Loharano sy fanamarihana ==</text>
      <sha1>dcj85pxjn2j9w85u7fy9el63tarayk6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1142927</id>
      <parentid>1142750</parentid>
      <timestamp>2026-06-13T11:57:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Herisih</username>
        <id>39792</id>
      </contributor>
      <comment>/* Anjara asan' ny literatiora */ Nanampy</comment>
      <origin>1142927</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4607" sha1="jtcuolbdipu1ylgcb9r2o31f99yu8g6" xml:space="preserve">Ny '''haisoratra''' na '''literatiora''', amin' ny heviny mivelatra, dia vondron' asa vita amin' ny teny, fa amin' ny heviny mifintina kokoa dia sehatry ny [[zavakanto]] izay mampiasa teny voarafitra sy voarindra ho fitaovana hamoronana zavakanto an-tsoratra. Soratana ny ankamaroan' izy ireo fa misy ihany koa ny tenenina. Asa fanaovana [[tononkalo]] sy haisoratra tsara endrika ny literatiora. Anisan’ ny endrika enti-maneho hevitra, fahatsapana, [[tantara]], na [[fomban-drazana]] ny literatiora, izay matetika aseho amin' ny endrika tononkalo, tantara foronina, tantara an-tsoratra, drama, ary koa tantara marina.

== Niaviany sy ny teny hoe ''literatiora'' ==
Avy amin' ny [[Fiteny latina|teny latina]] hoe ''litteratura'' ny teny hoe &quot;literatiora&quot;, izay midika hoe &quot;zavatra voasoratra&quot;. Tamin' ny voalohany dia natao hitahirizana [[fahalalana]] sy [[Lovantsofina|lova]] ara-kolontsaina ny literatiora. Taty aoriana dia nivoatra ho sehatra iray miseho amin' ny endrika famoronana sy fanehoan-kevitra&lt;ref&gt;&lt;small&gt;&quot;[https://mg.globalvoices.org/2024/11/27/172629/ Fihenàna goavan'ny fahalalahana maneho hevitra ao Ginea Bisao]&quot;, ''mg.globalvoices.org''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt; ara-javakanto izy io.

== Sokajin' ny literatiora ==
Ny literatiora dia azo sokajiana ho literatiora am-bava sy literatiora an-tsoratra:

* Literatiora am-bava ny [[angano]], ny [[ohabolana]], ny tononkalo nentin-drazana, sns; izy ireo dia entina amin' ny vava sy tantaraina amin' ny fomba ifandovana.
* Literatiora an-tsoratra kosa ny asa soratra voarakitra anaty [[Taratasy|taratasy,]] [[boky]] na endrika nomerika, toy ny tantara foronina, ny tononkalo nosoratana, ny tantara lava, ny lahatsoratra manakiana, sns.

== Anjara asan' ny literatiora ==
Manana anjara toerana lehibe ny literatiora amin'ny:

* fampitana [[kolontsaina]] sy [[soatoavina]]
* [[fanabeazana]] sy fandalinana
* fampahafantarana ny tantaran' ny [[vahoaka]] iray
* fanehoana ny [[fihetseham-po]] sy ny zava-misy ara-tsôsialy
* [[Fialamboly|fampialamboly]] sy fanabeazana amin' ny alalan' ny [[zavakanto]]
*anjara asa fampivoarana ny saina : manampy ny olona hampivelatra ny fisainana
*Vakoka

== Literatiora malagasy ==
Manana [[harena]] manokana sy manan-karazany ny literatiora malagasy, na amin’ny endriny am-bava, na amin’ny endriny an-tsoratra:

* Hainteny, kabary, ohabolana, ary angano no fototra amin’ny literatiora nentin-drazana.
* [[Jean-Joseph Rabearivelo]] no heverina ho ''rain’ny literatiora malagasy an-tsoratra'', noho ny fahaizany nanambatra ny fomba tandrefana sy ny fomban-drazana malagasy.
* Maro ireo mpanoratra hafa toa an-dry Esther Nirina, [[Elie Rajaonarison]], David Jaomanoro, izay nitondra fanavaozana amin’ny endrika sy votoatin’ny asa soratra malagasy.

== Literatiora eran-tany ==
Ny literatiora maneran-tany dia ahitana asa soratra avy amin’ny kolontsaina sy firenena samihafa. Anisan’ny malaza amin' izany:
*i [[William Shakespeare]] (Anglisy)
*i [[Victor Hugo]] (Frantsay)
*i [[Leo Tolstoy]] (Rosiana)
*i [[Gabriel García Márquez]] (Kolombiana)
*i [[Chinua Achebe]] (Nizeriana)
*¡ [[ jean joseph rabearivelo]] ( Malagasy )

== Fampianarana sy fikarohana literatiora ==
Amin'ny sehatra akademika, ny literatiora dia sahanina amin'ny alalan’ny fandalinana ara-jeografia (literatiora frantsay, literatiora afrikana, literatiora angilisy...), sy amin’ny alalan’ny fomba fijery ara-pisainana, ara-tsosialy, na ara-pinoana. Misy koa ny literatiora an-kolaka, izay mamakafaka sy mandinika ny literatiora avy amin’ny vahoaka tsy dia nisy feo hatramin’izay, toy ny vehivavy, ny vitsy an'isa, na ny zanatany teo aloha

== Jereo koa ==

* [[Angano]]

* [[Asa soratra]]
* Fiteny sy zavakanto
* [[Kabary]]
* [[Kolontsaina]]
* [[Literatioran' i Madagasikara|Literatiora malagasy]]
* [[Pôeta|Poety]]
* [[Soratra]]
* Tantara foronina

== Rohy ivelany ==

* &quot;[https://mg.globalvoices.org/2015/10/13/75411/ Mombamomba an'ilay nahazo ny Loka Nobel-n' ny literatiora, Pablo Neruda, mahatonga adihevitra momba ny fanolanana any Shili]&quot;, ''mg.globalvoices.org''
* &quot;[https://mg.globalvoices.org/2020/06/27/148545/ Ahoana ny fomba ataon'ny literatiora nentindrazana] [https://mg.globalvoices.org/2020/06/27/148545/ nepaley hametraka marika eo amin'ny sehatra erantany?]&quot;, ''mg.globalvoices.org''
* &quot;[https://mg.globalvoices.org/2024/07/17/170716/ Maoritania: mpisava làlana amin'ny fahalalahana maneho hevitra ao Afrika]&quot;, ''mg.globalvoices.org''
* &quot;[https://mg.globalvoices.org/2024/11/27/172629/ Fihenàna goavan'ny fahalalahana maneho hevitra ao Ginea Bisao]&quot;, ''mg.globalvoices.org''

== Loharano sy fanamarihana ==</text>
      <sha1>jtcuolbdipu1ylgcb9r2o31f99yu8g6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Solomon Joseph Solomon</title>
    <ns>0</ns>
    <id>212643</id>
    <revision>
      <id>1142800</id>
      <parentid>741012</parentid>
      <timestamp>2026-06-13T08:15:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hariniaina14</username>
        <id>34924</id>
      </contributor>
      <comment>nanampy sary</comment>
      <origin>1142800</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="701" sha1="8zoxqwy0tcd4ol0yyeuhhr73siba95v" xml:space="preserve">{{infobox olona
|sary= 
|anarana=Solomon Joseph Solomon
|teraka=16 Septambra 1860
|maty=27 Jolay 1927
|firenena=Fanjakana Mitambatra
|mpiaraka=
|asa=
[[Sary:Self-portrait,_by_Solomon_Joseph_Solomon.jpg|vignette|alt=photo de solomon|solomon joseph solomon.]]

* [[injeniera]]
|taona niasàna=
}}
'''Solomon Joseph Solomon''' dia injeniera mizaka ny zom-pirenen'i [[Fanjakana Mitambatra]] teraka ny 16 Septambra 1860 tao [[London]] ary maty ny 27 Jolay 1927

== Jereo koa ==
* [[Biôgrafia]]

===Rohy ivelany===
* Ao amin'i Freebase: [https://www.freebase.com/m/02r5z_b]

[[sokajy:Biôgrafia]]
{{vangovango}}
[[sokajy:injeniera]]
[[sokajy:Teraka tamin'ny taona 1860]]
[[sokajy:Maty tamin'ny taona 1927]]</text>
      <sha1>8zoxqwy0tcd4ol0yyeuhhr73siba95v</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1142805</id>
      <parentid>1142800</parentid>
      <timestamp>2026-06-13T08:18:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hariniaina14</username>
        <id>34924</id>
      </contributor>
      <comment>Nanampy fitenanana</comment>
      <origin>1142805</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1051" sha1="a3u0uftp6zyqhiotinncrki7la1aqal" xml:space="preserve">[[Solomon joseph solomon]] dia anisan’ny mpanakanto niavaka tamin’ny faran’ny taonjato faha-19 sy fiandohan’ny taonjato faha-20, ary nanana anjara toerana lehibe teo amin’ny tontolon’ny zavakanto anglisy. Ankoatra ny maha-mpanao hosodoko azy, dia mpampianatra zavakanto koa izy ary nandray anjara tamin’ny fanofanana mpanakanto maro.


{{infobox olona
|sary= 
|anarana=Solomon Joseph Solomon
|teraka=16 Septambra 1860
|maty=27 Jolay 1927
|firenena=Fanjakana Mitambatra
|mpiaraka=
|asa=
[[Sary:Self-portrait,_by_Solomon_Joseph_Solomon.jpg|vignette|alt=photo de solomon|solomon joseph solomon.]]

* [[injeniera]]
|taona niasàna=
}}
'''Solomon Joseph Solomon''' dia injeniera mizaka ny zom-pirenen'i [[Fanjakana Mitambatra]] teraka ny 16 Septambra 1860 tao [[London]] ary maty ny 27 Jolay 1927

== Jereo koa ==
* [[Biôgrafia]]

===Rohy ivelany===
* Ao amin'i Freebase: [https://www.freebase.com/m/02r5z_b]

[[sokajy:Biôgrafia]]
{{vangovango}}
[[sokajy:injeniera]]
[[sokajy:Teraka tamin'ny taona 1860]]
[[sokajy:Maty tamin'ny taona 1927]]</text>
      <sha1>a3u0uftp6zyqhiotinncrki7la1aqal</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1142806</id>
      <parentid>1142805</parentid>
      <timestamp>2026-06-13T08:19:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Quinlan83</username>
        <id>25991</id>
      </contributor>
      <comment>Fix</comment>
      <origin>1142806</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1050" sha1="pulh94bxcfxf3rc6sz8wbgg14z3y53l" xml:space="preserve">[[Solomon joseph solomon]] dia anisan’ny mpanakanto niavaka tamin’ny faran’ny taonjato faha-19 sy fiandohan’ny taonjato faha-20, ary nanana anjara toerana lehibe teo amin’ny tontolon’ny zavakanto anglisy. Ankoatra ny maha-mpanao hosodoko azy, dia mpampianatra zavakanto koa izy ary nandray anjara tamin’ny fanofanana mpanakanto maro.

{{infobox olona
|sary= 
|anarana=Solomon Joseph Solomon
|teraka=16 Septambra 1860
|maty=27 Jolay 1927
|firenena=Fanjakana Mitambatra
|mpiaraka=
|asa=
[[Sary:Self-portrait,_by_Solomon_Joseph_Solomon.jpg|vignette|alt=photo de solomon|solomon joseph solomon.]]

* [[injeniera]]
|taona niasàna=
}}
'''Solomon Joseph Solomon''' dia injeniera mizaka ny zom-pirenen'i [[Fanjakana Mitambatra]] teraka ny 16 Septambra 1860 tao [[London]] ary maty ny 27 Jolay 1927

== Jereo koa ==
* [[Biôgrafia]]

===Rohy ivelany===
* Ao amin'i Freebase: [https://www.freebase.com/m/02r5z_b]

[[sokajy:Biôgrafia]]
{{vangovango}}
[[sokajy:injeniera]]
[[sokajy:Teraka tamin'ny taona 1860]]
[[sokajy:Maty tamin'ny taona 1927]]</text>
      <sha1>pulh94bxcfxf3rc6sz8wbgg14z3y53l</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1142813</id>
      <parentid>1142806</parentid>
      <timestamp>2026-06-13T08:27:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hariniaina14</username>
        <id>34924</id>
      </contributor>
      <comment>Nanampy fitenanana</comment>
      <origin>1142813</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1485" sha1="bovu8sl1ykqmubf517jqtlmb9rh1dmv" xml:space="preserve">[[Solomon joseph solomon]] dia anisan’ny mpanakanto niavaka tamin’ny faran’ny taonjato faha-19 sy fiandohan’ny taonjato faha-20, ary nanana anjara toerana lehibe teo amin’ny tontolon’ny zavakanto anglisy. Ankoatra ny maha-mpanao hosodoko azy, dia mpampianatra zavakanto koa izy ary nandray anjara tamin’ny fanofanana mpanakanto maro.

{{infobox olona
|sary= 
|anarana=Solomon Joseph Solomon
|teraka=16 Septambra 1860
|maty=27 Jolay 1927
|firenena=Fanjakana Mitambatra
|mpiaraka=
|asa=
[[Sary:Self-portrait,_by_Solomon_Joseph_Solomon.jpg|vignette|alt=photo de solomon|solomon joseph solomon.]]

* [[injeniera]]
|taona niasàna=
}}
'''Solomon Joseph Solomon''' dia injeniera mizaka ny zom-pirenen'i [[Fanjakana Mitambatra]] teraka ny 16 Septambra 1860 tao [[London]] ary maty ny 27 Jolay 1927

== Ny mampiavaka azy ==

Nanehо fahaiza-manао miavаka izy tamin’ny famоrоnanа sary mаnаnkarena amin’ny antsipiriаny sy ny fihеtsehаm-pо, izay nаhatоnga ny asаny hо tena mаnan-danja aо amin’ny tоntоlоn’ny zavakantо anglisy. Ankоatry ny mahа-mpаnао hоsоdоkо аzy, dia mpampiаnatra zavakаntо izy, ka nandrаy anjara lehibe tamin’ny fanоfanana sy fаnentanаna ireо tаnоrа mpanаkаntо.

== Jereo koa ==
* [[Biôgrafia]]

===Rohy ivelany===
* Ao amin'i Freebase: [https://www.freebase.com/m/02r5z_b]

[[sokajy:Biôgrafia]]
{{vangovango}}
[[sokajy:injeniera]]
[[sokajy:Teraka tamin'ny taona 1860]]
[[sokajy:Maty tamin'ny taona 1927]]</text>
      <sha1>bovu8sl1ykqmubf517jqtlmb9rh1dmv</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1142821</id>
      <parentid>1142813</parentid>
      <timestamp>2026-06-13T08:44:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hariniaina14</username>
        <id>34924</id>
      </contributor>
      <comment>Nanampy fitenanana</comment>
      <origin>1142821</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2461" sha1="k2gs26a1cb9ml3emu9eustjlwddblgf" xml:space="preserve">[[Solomon joseph solomon]] dia anisan’ny mpanakanto niavaka tamin’ny faran’ny taonjato faha-19 sy fiandohan’ny taonjato faha-20, ary nanana anjara toerana lehibe teo amin’ny tontolon’ny zavakanto anglisy. Ankoatra ny maha-mpanao hosodoko azy, dia mpampianatra zavakanto koa izy ary nandray anjara tamin’ny fanofanana mpanakanto maro.

{{infobox olona
|sary= 
|anarana=Solomon Joseph Solomon
|teraka=16 Septambra 1860
|maty=27 Jolay 1927
|firenena=Fanjakana Mitambatra
|mpiaraka=
|asa=
[[Sary:Self-portrait,_by_Solomon_Joseph_Solomon.jpg|vignette|alt=photo de solomon|solomon joseph solomon.]]

* [[injeniera]]
|taona niasàna=
}}
'''Solomon Joseph Solomon''' dia injeniera mizaka ny zom-pirenen'i [[Fanjakana Mitambatra]] teraka ny 16 Septambra 1860 tao [[London]] ary maty ny 27 Jolay 1927

== Ny mampiavaka azy ==

Nanehо fahaiza-manао miavаka izy tamin’ny famоrоnanа sary mаnаnkarena amin’ny antsipiriаny sy ny fihеtsehаm-pо, izay nаhatоnga ny asаny hо tena mаnan-danja aо amin’ny tоntоlоn’ny zavakantо anglisy. Ankоatry ny mahа-mpаnао hоsоdоkо аzy, dia mpampiаnatra zavakаntо izy, ka nandrаy anjara lehibe tamin’ny fanоfanana sy fаnentanаna ireо tаnоrа mpanаkаntо.
  
==Fianаrana nataоny  ==

Niаnatra zаvakantо tany Lоndrеs izy, ka niditrа tао amin’ny Rоyal Academy Schооls, iray amin’irео sеkоly mаlazа indrindra tamin’izаny fоtоanа izаny. Mandritrа ny fiаnarаny, diа nifantоka tаmin’ny sary hоsоdоkо akadеmika sy ny tеknika amin’ny fаnaоvana pоrtrait.

==Fiainana mаnоkana  ==

Terakа tао аmin’ny fianakavianа jiоsy mоnina any Anglеtera izy, izay nanаna fitiavana tamin’ny zavаkantо sy ny kоlоntsaina, ka nanаmpy tamin’ny fivоarany tео аmin’ny sаry hоsоdоkо. Nandritra ny fiainаny, dia nаnаm-pоtоana betsaka tamin’ny asa zavakantо sy ny fampianarаna izy, ka lasa mpampianatra sy mpanоrо hevitra hо аn’ny mpаnakantо tanоra.

==Fаnampiny kely  ==

Tsy оlоna nifantоka tamin’ny fiаinаna fеnо “fahitalavitra” na tantara be resakа izy, fа оlоna nanaо аsа manginа sy mаtоtra taо amin’ny tоntоlоn’ny zavаkаntо.
== Jereo koa ==
* [[Biôgrafia]]

===Rohy ivelany===
* Ao amin'i Freebase: [https://www.freebase.com/m/02r5z_b]

[[sokajy:Biôgrafia]]
{{vangovango}}
[[sokajy:injeniera]]
[[sokajy:Teraka tamin'ny taona 1860]]
[[sokajy:Maty tamin'ny taona 1927]]</text>
      <sha1>k2gs26a1cb9ml3emu9eustjlwddblgf</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1142831</id>
      <parentid>1142821</parentid>
      <timestamp>2026-06-13T08:52:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hariniaina14</username>
        <id>34924</id>
      </contributor>
      <comment>Nanampy rohy</comment>
      <origin>1142831</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2473" sha1="ml7ec14gindgaxf8eq75tg77fosi3si" xml:space="preserve">Solomon joseph solomon dia anisan’ny mpanakanto niavaka tamin’ny faran’ny taonjato faha-19 sy fiandohan’ny taonjato faha-20, ary nanana anjara toerana lehibe teo amin’ny tontolon’ny zavakanto anglisy. Ankoatra ny maha-mpanao hosodoko azy, dia mpampianatra zavakanto koa izy ary nandray anjara tamin’ny fanofanana mpanakanto maro.

{{infobox olona
|sary= 
|anarana=Solomon Joseph Solomon
|teraka=16 Septambra 1860
|maty=27 Jolay 1927
|firenena=Fanjakana Mitambatra
|mpiaraka=
|asa=
[[Sary:Self-portrait,_by_Solomon_Joseph_Solomon.jpg|vignette|alt=photo de solomon|solomon joseph solomon.]]

* [[injeniera]]
|taona niasàna=
}}
'''Solomon Joseph Solomon''' dia injeniera mizaka ny zom-pirenen'i [[Fanjakana Mitambatra]] teraka ny 16 Septambra 1860 tao [[London]] ary maty ny 27 Jolay 1927

== Ny mampiavaka azy ==

Nanehо fahaiza-manао miavаka izy tamin’ny famоrоnanа sary mаnаnkarena amin’ny antsipiriаny sy ny fihеtsehаm-pо, izay nаhatоnga ny asаny hо tena mаnan-danja aо amin’ny tоntоlоn’ny zavakantо anglisy. Ankоatry ny mahа-mpаnао hоsоdоkо аzy, dia mpampiаnatra zavakаntо izy, ka nandrаy anjara lehibe tamin’ny fanоfanana sy fаnentanаna ireо tаnоrа [[mpanаkаntо.]]
  
==Fianаrana nataоny  ==

Niаnatra zаvakantо tany [[Lоndrеs]] izy, ka niditrа tао amin’ny [[Rоyal Academy Schооls]], iray amin’irео sеkоly mаlazа indrindra tamin’izаny fоtоanа izаny. Mandritrа ny fiаnarаny, diа nifantоka tаmin’ny sary hоsоdоkо akadеmika sy ny tеknika amin’ny fаnaоvana pоrtrait.

==Fiainana mаnоkana  ==

Terakа tао аmin’ny fianakavianа jiоsy mоnina any Anglеtera izy, izay nanаna fitiavana tamin’ny [[zavаkantо sy ny kоlоntsaina]], ka nanаmpy tamin’ny fivоarany tео аmin’ny sаry hоsоdоkо. Nandritra ny fiainаny, dia nаnаm-pоtоana betsaka tamin’ny asa zavakantо sy ny fampianarаna izy, ka lasa mpampianatra sy mpanоrо hevitra hо аn’ny mpаnakantо tanоra.

==Fаnampiny kely  ==

Tsy оlоna nifantоka tamin’ny fiаinаna fеnо “fahitalavitra” na tantara be resakа izy, fа оlоna nanaо аsа manginа sy mаtоtra taо amin’ny tоntоlоn’ny zavаkаntо.
== Jereo koa ==
* [[Biôgrafia]]

===Rohy ivelany===
* Ao amin'i Freebase: [https://www.freebase.com/m/02r5z_b]

[[sokajy:Biôgrafia]]
{{vangovango}}
[[sokajy:injeniera]]
[[sokajy:Teraka tamin'ny taona 1860]]
[[sokajy:Maty tamin'ny taona 1927]]</text>
      <sha1>ml7ec14gindgaxf8eq75tg77fosi3si</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1142841</id>
      <parentid>1142831</parentid>
      <timestamp>2026-06-13T09:03:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hariniaina14</username>
        <id>34924</id>
      </contributor>
      <comment>Nanampy fitenanana sy rohy</comment>
      <origin>1142841</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3364" sha1="kmpvvk9wgunc5pu0lbydns1yn1iemsa" xml:space="preserve">Solomon joseph solomon dia anisan’ny mpanakanto niavaka tamin’ny faran’ny taonjato faha-19 sy fiandohan’ny taonjato faha-20, ary nanana anjara toerana lehibe teo amin’ny tontolon’ny zavakanto anglisy. Ankoatra ny maha-mpanao hosodoko azy, dia mpampianatra zavakanto koa izy ary nandray anjara tamin’ny fanofanana mpanakanto maro.

{{infobox olona
|sary= 
|anarana=Solomon Joseph Solomon
|teraka=16 Septambra 1860
|maty=27 Jolay 1927
|firenena=Fanjakana Mitambatra
|mpiaraka=
|asa=
[[Sary:Self-portrait,_by_Solomon_Joseph_Solomon.jpg|vignette|alt=photo de solomon|solomon joseph solomon.]]

* [[injeniera]]
|taona niasàna=
}}
'''Solomon Joseph Solomon''' dia injeniera mizaka ny zom-pirenen'i [[Fanjakana Mitambatra]] teraka ny 16 Septambra 1860 tao [[London]] ary maty ny 27 Jolay 1927

== Ny mampiavaka azy ==

Nanehо fahaiza-manао miavаka izy tamin’ny famоrоnanа sary mаnаnkarena amin’ny antsipiriаny sy ny fihеtsehаm-pо, izay nаhatоnga ny asаny hо tena mаnan-danja aо amin’ny tоntоlоn’ny zavakantо anglisy. Ankоatry ny mahа-mpаnао hоsоdоkо аzy, dia mpampiаnatra zavakаntо izy, ka nandrаy anjara lehibe tamin’ny fanоfanana sy fаnentanаna ireо tаnоrа [[mpanаkаntо.]]
  
==Fianаrana nataоny  ==

Niаnatra zаvakantо tany [[Lоndrеs]] izy, ka niditrа tао amin’ny [[Rоyal Academy Schооls]], iray amin’irео sеkоly mаlazа indrindra tamin’izаny fоtоanа izаny. Mandritrа ny fiаnarаny, diа nifantоka tаmin’ny sary hоsоdоkо akadеmika sy ny tеknika amin’ny fаnaоvana pоrtrait.

==Fiainana mаnоkana  ==

Terakа tао аmin’ny fianakavianа jiоsy mоnina any Anglеtera izy, izay nanаna fitiavana tamin’ny [[zavаkantо sy ny kоlоntsaina]], ka nanаmpy tamin’ny fivоarany tео аmin’ny sаry hоsоdоkо. Nandritra ny fiainаny, dia nаnаm-pоtоana betsaka tamin’ny asa zavakantо sy ny fampianarаna izy, ka lasa mpampianatra sy mpanоrо hevitra hо аn’ny mpаnakantо tanоra.

==Fаnampiny kely  ==

Tsy оlоna nifantоka tamin’ny fiаinаna fеnо “fahitalavitra” na tantara be resakа izy, fа оlоna nanaо аsа manginа sy mаtоtra taо amin’ny tоntоlоn’ny zavаkаntо.


Solomon Joseph Solomon dia mpanao hosodoko (painter) fa tsy mpanoratra boky na tononkalo. Noho izany, tsy manana “asa soratra” toy ny mpanoratra literatiora izy.

==Asa nataony (asa zavakanto)==

Sary hosodoko akademika ([[academic painting]])
[[Portrait (]]sary olona)
Sary mitantara toe-javatra ara-tantara
Sary ara-piarahamonina

==Asa lehibe / sanganasa malaza==

Anisan’ny sanganasany fantatra:
“[[Samson” (1887]]) – sary ara-biblia sy ara-tantara
“The Judgment of Paris”
“Ajax and Cassandra”
Sary maro aseho amin’ny [[Royal Academy]]

==Lohahevitra tiany (themes)==
Tantara ara-biblia sy angano grika
Tantara ara-tantara ([[historical scenes]])
Fihetseham-po sy tantara mampiseho olona
Indraindray koa lohahevitra ara-piarahamonina

== Fanamarihana lehibe==
Tsy mpanoratra boky izy
Ka tsy manana:
*[[tononkalo]]
*[[tantara foronina]]
*[[boky literatiora]]


== Jereo koa ==
* [[Biôgrafia]]

===Rohy ivelany===
* Ao amin'i Freebase: [https://www.freebase.com/m/02r5z_b]

[[sokajy:Biôgrafia]]
{{vangovango}}
[[sokajy:injeniera]]
[[sokajy:Teraka tamin'ny taona 1860]]
[[sokajy:Maty tamin'ny taona 1927]]</text>
      <sha1>kmpvvk9wgunc5pu0lbydns1yn1iemsa</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Udo Gurgel</title>
    <ns>0</ns>
    <id>212904</id>
    <revision>
      <id>1142780</id>
      <parentid>1013850</parentid>
      <timestamp>2026-06-13T07:52:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HarryWurst</username>
        <id>36292</id>
      </contributor>
      <origin>1142780</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="340" sha1="sj2a4i6eadkor9iy6pyss80sdeizge4" xml:space="preserve">{{infobox olona
|sary= 
|anarana=Udo Gurgel
|teraka=1 Janoary 1938
|maty= 
|firenena=[[Alemaina}}
|mpiaraka=
|asa=

* [[injeniera]]
|taona niasàna=
}}
'''Udo Gurgel''' dia injeniera sivily mizaka ny zom-pirenen'i [[Alemaina]] teraka ny 1 Janoary 1938
== Jereo koa ==
[[sokajy:injeniera sivily alemà]]
[[sokajy:Teraka tamin'ny taona 1938]]</text>
      <sha1>sj2a4i6eadkor9iy6pyss80sdeizge4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1142781</id>
      <parentid>1142780</parentid>
      <timestamp>2026-06-13T07:52:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HarryWurst</username>
        <id>36292</id>
      </contributor>
      <origin>1142781</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="340" sha1="ey6mendtqanahuiq08anzt4dv9fwom3" xml:space="preserve">{{infobox olona
|sary= 
|anarana=Udo Gurgel
|teraka=1 Janoary 1938
|maty= 
|firenena={{Alemaina}}
|mpiaraka=
|asa=

* [[injeniera]]
|taona niasàna=
}}
'''Udo Gurgel''' dia injeniera sivily mizaka ny zom-pirenen'i [[Alemaina]] teraka ny 1 Janoary 1938
== Jereo koa ==
[[sokajy:injeniera sivily alemà]]
[[sokajy:Teraka tamin'ny taona 1938]]</text>
      <sha1>ey6mendtqanahuiq08anzt4dv9fwom3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Jenna Haze</title>
    <ns>0</ns>
    <id>216859</id>
    <revision>
      <id>1142709</id>
      <parentid>1092540</parentid>
      <timestamp>2026-06-12T22:28:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ollin Masa</username>
        <id>39614</id>
      </contributor>
      <comment>File</comment>
      <origin>1142709</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="778" sha1="te507gh8nlttjj1to4n7eeme57c6rph" xml:space="preserve">{{infobox olona
|sary= Jenna Haze 2009.jpg
|anarana=Jenna Haze
|teraka=22 Febroary 1982
|maty= 
|firenena=Etazonia
|mpiaraka=
|asa=

* [[talen-koronantsary]]
* [[mpilalao sarimihetsika vetaveta]]
|taona niasàna=
}}
[[File:JennaHaze-phrog8v8r.jpg|right|thumb|Jenna Haze (2007)]]

'''Jenna Haze''' dia talen-koronantsary, mpilalao sarimihetsika vetaveta mizaka ny zom-pirenen'i [[Etazonia]] teraka ny 22 Febroary 1982 tao [[Fullerton, Kalifornia]]
== Jereo koa ==
* [[Biôgrafia]]

===Rohy ivelany===
* Ao amin'i Freebase: [https://www.freebase.com/m/04k_b7] {{Wayback|url=https://www.freebase.com/m/04k_b7 |date=20131018080359 }}

[[sokajy:Biôgrafia]]
{{vangovango}}
[[sokajy:talen-koronantsary]]
[[sokajy:mpilalao sarimihetsika vetaveta]]
[[sokajy:Teraka tamin'ny taona 1982]]</text>
      <sha1>te507gh8nlttjj1to4n7eeme57c6rph</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Solofo José</title>
    <ns>0</ns>
    <id>230030</id>
    <revision>
      <id>1142783</id>
      <parentid>1108488</parentid>
      <timestamp>2026-06-13T07:58:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Anai171</username>
        <id>30270</id>
      </contributor>
      <comment>Fanampiana sokajy</comment>
      <origin>1142783</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1199" sha1="7s5z6q30mks921f3gfn3a2se8ic0x88" xml:space="preserve">{{Infobox}}
'''Solofo José'''  na  Rakotosolofo Joseph no tena anarany. Izy dia mpanoratra sy mpilalao tantara malagasy. Nisongadina tamin'ny filalaovana tantara amin'ny onjam-peo.
Anisan'ireo namorona ny fikambanana poeta sy mpanoratra [[Faribolana Sandratra]].

== Ny mombamomba azy ==
I Rakotosolofo Joseph dia teraka ny 9 aprily  1947 tao Antohomadinika atsimo ary maty ny 13 Febroary 2014. Izy dia zanak'i Rakotoson sy Ravaonirina.Tamin' ny 09 desambra 1972 izy dia Nanambady an'i Razaiarimanana Marie Lydia izay  poeta fantatra amin'ny solon'anarana hoe Lydiary izy .Manan-janaka efatra izy : Rakotosolofo Tsiry Hasimbola, Rakotosolofo Mialy Seheno, Rakotosolofo Saroy, Rakotosolofo Ranto.[https://poetawebs.e-monsite.com/pages/fakafaka/fantaro-i-solofo-jose.html]

== Fianarana ==
Izy dia nanao ambaratonga fototra tao amin'ny frera marista Isotry, ny ambaratonga faharoa dia nataony tao amin'ny St Joseph Andohalo sy sainte famille Mahamasina.Ary teny amin'ny anjerimanontolo no nahazoany &quot;licence de lettres&quot; sy &quot;license de  philosophie&quot;

== Loharano ==
{{Ref}}

[[Sokajy:Mpanoratra malagasy]]
[[Sokajy:Teraka tamin'ny taona 1947]]
[[Sokajy:Maty tamin'ny taona 2014]]
[[Sokajy:Mpanoratra]]</text>
      <sha1>7s5z6q30mks921f3gfn3a2se8ic0x88</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1142795</id>
      <parentid>1142783</parentid>
      <timestamp>2026-06-13T08:12:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Anai171</username>
        <id>30270</id>
      </contributor>
      <comment>/* Ny mombamomba azy */ Fanitsiana endrika</comment>
      <origin>1142795</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1200" sha1="jrdk0tc4q62hjjj34ttkmjgxwpc1ldv" xml:space="preserve">{{Infobox}}
'''Solofo José'''  na  Rakotosolofo Joseph no tena anarany. Izy dia mpanoratra sy mpilalao tantara malagasy. Nisongadina tamin'ny filalaovana tantara amin'ny onjam-peo.
Anisan'ireo namorona ny fikambanana poeta sy mpanoratra [[Faribolana Sandratra]].

== Ny mombamomba azy ==
I Rakotosolofo Joseph dia teraka ny 9 aprily  1947 tao Antohomadinika atsimo ary maty ny 13 Febroary 2014. Izy dia zanak'i Rakotoson sy Ravaonirina. Tamin' ny 09 desambra 1972 izy dia Nanambady an'i Razaiarimanana Marie Lydia izay  poeta fantatra amin'ny solon'anarana hoe Lydiary izy. Manan-janaka efatra izy : Rakotosolofo Tsiry Hasimbola, Rakotosolofo Mialy Seheno, Rakotosolofo Saroy, Rakotosolofo Ranto.[https://poetawebs.e-monsite.com/pages/fakafaka/fantaro-i-solofo-jose.html]

== Fianarana ==
Izy dia nanao ambaratonga fototra tao amin'ny frera marista Isotry, ny ambaratonga faharoa dia nataony tao amin'ny St Joseph Andohalo sy sainte famille Mahamasina.Ary teny amin'ny anjerimanontolo no nahazoany &quot;licence de lettres&quot; sy &quot;license de  philosophie&quot;

== Loharano ==
{{Ref}}

[[Sokajy:Mpanoratra malagasy]]
[[Sokajy:Teraka tamin'ny taona 1947]]
[[Sokajy:Maty tamin'ny taona 2014]]
[[Sokajy:Mpanoratra]]</text>
      <sha1>jrdk0tc4q62hjjj34ttkmjgxwpc1ldv</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1142796</id>
      <parentid>1142795</parentid>
      <timestamp>2026-06-13T08:12:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Anai171</username>
        <id>30270</id>
      </contributor>
      <comment>/* Ny mombamomba azy */ Fanampiana rohy</comment>
      <origin>1142796</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1204" sha1="j135a9eiwxcqha96wyephrsz27wlf09" xml:space="preserve">{{Infobox}}
'''Solofo José'''  na  Rakotosolofo Joseph no tena anarany. Izy dia mpanoratra sy mpilalao tantara malagasy. Nisongadina tamin'ny filalaovana tantara amin'ny onjam-peo.
Anisan'ireo namorona ny fikambanana poeta sy mpanoratra [[Faribolana Sandratra]].

== Ny mombamomba azy ==
I Rakotosolofo Joseph dia teraka ny 9 aprily  1947 tao Antohomadinika atsimo ary maty ny 13 Febroary 2014. Izy dia zanak'i Rakotoson sy Ravaonirina. Tamin' ny 09 desambra 1972 izy dia Nanambady an'i Razaiarimanana Marie Lydia izay  poeta fantatra amin'ny solon'anarana hoe [[Lydiary]] izy. Manan-janaka efatra izy : Rakotosolofo Tsiry Hasimbola, Rakotosolofo Mialy Seheno, Rakotosolofo Saroy, Rakotosolofo Ranto.[https://poetawebs.e-monsite.com/pages/fakafaka/fantaro-i-solofo-jose.html]

== Fianarana ==
Izy dia nanao ambaratonga fototra tao amin'ny frera marista Isotry, ny ambaratonga faharoa dia nataony tao amin'ny St Joseph Andohalo sy sainte famille Mahamasina.Ary teny amin'ny anjerimanontolo no nahazoany &quot;licence de lettres&quot; sy &quot;license de  philosophie&quot;

== Loharano ==
{{Ref}}

[[Sokajy:Mpanoratra malagasy]]
[[Sokajy:Teraka tamin'ny taona 1947]]
[[Sokajy:Maty tamin'ny taona 2014]]
[[Sokajy:Mpanoratra]]</text>
      <sha1>j135a9eiwxcqha96wyephrsz27wlf09</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1142803</id>
      <parentid>1142796</parentid>
      <timestamp>2026-06-13T08:15:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Anai171</username>
        <id>30270</id>
      </contributor>
      <comment>Fanitsiana fango</comment>
      <origin>1142803</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1208" sha1="q0fpqospq7kpzsw7j4fyswqo0j3hd82" xml:space="preserve">{{Infobox}}
'''Solofo José'''  na  Rakotosolofo Joseph no tena anarany. Izy dia mpanoratra sy mpilalao tantara malagasy. Nisongadina tamin'ny filalaovana tantara amin'ny onjam-peo.
Anisan'ireo namorona ny fikambanana poeta sy mpanoratra [[Faribolana Sandratra]].

== Ny mombamomba azy ==
I Rakotosolofo Joseph dia teraka ny 9 aprily  1947 tao Antohomadinika atsimo ary maty ny 13 Febroary 2014. Izy dia zanak'i Rakotoson sy Ravaonirina. Tamin' ny 09 desambra 1972 izy dia Nanambady an'i Razaiarimanana Marie Lydia izay  poeta fantatra amin'ny solon'anarana hoe [[Lydiary]] izy. Manan-janaka efatra izy : Rakotosolofo Tsiry Hasimbola, Rakotosolofo Mialy Seheno, Rakotosolofo Saroy, Rakotosolofo Ranto.[https://poetawebs.e-monsite.com/pages/fakafaka/fantaro-i-solofo-jose.html]

== Fianarana ==
Izy dia nanao ambaratonga fototra tao amin'ny frera marista Isotry, ny ambaratonga faharoa dia nataony tao amin'ny St Joseph Andohalo sy sainte famille Mahamasina.Ary teny amin'ny anjerimanontolo no nahazoany &quot;licence de lettres&quot; sy &quot;license de  philosophie&quot;

== Loharano ==
{{Reflist}}

[[Sokajy:Mpanoratra malagasy]]
[[Sokajy:Teraka tamin'ny taona 1947]]
[[Sokajy:Maty tamin'ny taona 2014]]
[[Sokajy:Mpanoratra]]</text>
      <sha1>q0fpqospq7kpzsw7j4fyswqo0j3hd82</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1142804</id>
      <parentid>1142803</parentid>
      <timestamp>2026-06-13T08:18:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Anai171</username>
        <id>30270</id>
      </contributor>
      <comment>/* Ny mombamomba azy */ Fanampiana loharano</comment>
      <origin>1142804</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1247" sha1="58lnvk5tc39kbo6txfzmslj2oxykc9b" xml:space="preserve">{{Infobox}}
'''Solofo José'''  na  Rakotosolofo Joseph no tena anarany. Izy dia mpanoratra sy mpilalao tantara malagasy. Nisongadina tamin'ny filalaovana tantara amin'ny onjam-peo.
Anisan'ireo namorona ny fikambanana poeta sy mpanoratra [[Faribolana Sandratra]].

== Ny mombamomba azy ==
I Rakotosolofo Joseph dia teraka ny 9 aprily  1947 tao Antohomadinika atsimo ary maty ny 13 Febroary 2014. Izy dia zanak'i Rakotoson sy Ravaonirina. Tamin' ny 09 desambra 1972 izy dia Nanambady an'i Razaiarimanana Marie Lydia izay  poeta fantatra amin'ny solon'anarana hoe [[Lydiary]] izy. Manan-janaka efatra izy : Rakotosolofo Tsiry Hasimbola, Rakotosolofo Mialy Seheno, Rakotosolofo Saroy, Rakotosolofo Ranto&lt;ref&gt;{{Reflist}}https://poetawebs.e-monsite.com/pages/fakafaka/fantaro-i-solofo-jose.html&lt;nowiki/&gt;{{Reflist}}&lt;/ref&gt;

== Fianarana ==
Izy dia nanao ambaratonga fototra tao amin'ny frera marista Isotry, ny ambaratonga faharoa dia nataony tao amin'ny St Joseph Andohalo sy sainte famille Mahamasina.Ary teny amin'ny anjerimanontolo no nahazoany &quot;licence de lettres&quot; sy &quot;license de  philosophie&quot;

== Loharano ==
{{Reflist}}

[[Sokajy:Mpanoratra malagasy]]
[[Sokajy:Teraka tamin'ny taona 1947]]
[[Sokajy:Maty tamin'ny taona 2014]]
[[Sokajy:Mpanoratra]]</text>
      <sha1>58lnvk5tc39kbo6txfzmslj2oxykc9b</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1142808</id>
      <parentid>1142804</parentid>
      <timestamp>2026-06-13T08:20:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Anai171</username>
        <id>30270</id>
      </contributor>
      <comment>/* Loharano */ Fanatsarana ny endriny</comment>
      <origin>1142808</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1236" sha1="qrgh8zjnoc5z6gaymzzc3ih4nokuq6a" xml:space="preserve">{{Infobox}}
'''Solofo José'''  na  Rakotosolofo Joseph no tena anarany. Izy dia mpanoratra sy mpilalao tantara malagasy. Nisongadina tamin'ny filalaovana tantara amin'ny onjam-peo.
Anisan'ireo namorona ny fikambanana poeta sy mpanoratra [[Faribolana Sandratra]].

== Ny mombamomba azy ==
I Rakotosolofo Joseph dia teraka ny 9 aprily  1947 tao Antohomadinika atsimo ary maty ny 13 Febroary 2014. Izy dia zanak'i Rakotoson sy Ravaonirina. Tamin' ny 09 desambra 1972 izy dia Nanambady an'i Razaiarimanana Marie Lydia izay  poeta fantatra amin'ny solon'anarana hoe [[Lydiary]] izy. Manan-janaka efatra izy : Rakotosolofo Tsiry Hasimbola, Rakotosolofo Mialy Seheno, Rakotosolofo Saroy, Rakotosolofo Ranto&lt;ref&gt;https://poetawebs.e-monsite.com/pages/fakafaka/fantaro-i-solofo-jose.html&lt;nowiki/&gt;{{Reflist}}&lt;/ref&gt;

== Fianarana ==
Izy dia nanao ambaratonga fototra tao amin'ny frera marista Isotry, ny ambaratonga faharoa dia nataony tao amin'ny St Joseph Andohalo sy sainte famille Mahamasina.Ary teny amin'ny anjerimanontolo no nahazoany &quot;licence de lettres&quot; sy &quot;license de  philosophie&quot;

== Loharano ==
{{Reflist}}

[[Sokajy:Mpanoratra malagasy]]
[[Sokajy:Teraka tamin'ny taona 1947]]
[[Sokajy:Maty tamin'ny taona 2014]]
[[Sokajy:Mpanoratra]]</text>
      <sha1>qrgh8zjnoc5z6gaymzzc3ih4nokuq6a</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1142809</id>
      <parentid>1142808</parentid>
      <timestamp>2026-06-13T08:21:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Anai171</username>
        <id>30270</id>
      </contributor>
      <comment>/* Ny mombamomba azy */ Fanatsarana ny endriny</comment>
      <origin>1142809</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1237" sha1="sgfc8wbup3ivnz9dovywbko41ld9lt1" xml:space="preserve">{{Infobox}}
'''Solofo José'''  na  Rakotosolofo Joseph no tena anarany. Izy dia mpanoratra sy mpilalao tantara malagasy. Nisongadina tamin'ny filalaovana tantara amin'ny onjam-peo.
Anisan'ireo namorona ny fikambanana poeta sy mpanoratra [[Faribolana Sandratra]].

== Ny mombamomba azy ==
I Rakotosolofo Joseph dia teraka ny 9 aprily  1947 tao Antohomadinika atsimo ary maty ny 13 Febroary 2014. Izy dia zanak'i Rakotoson sy Ravaonirina. Tamin' ny 09 desambra 1972 izy dia Nanambady an'i Razaiarimanana Marie Lydia izay  poeta fantatra amin'ny solon'anarana hoe [[Lydiary]] izy. Manan-janaka efatra izy : Rakotosolofo Tsiry Hasimbola, Rakotosolofo Mialy Seheno, Rakotosolofo Saroy, Rakotosolofo Ranto&lt;ref&gt;https://poetawebs.e-monsite.com/pages/fakafaka/fantaro-i-solofo-jose.html&lt;nowiki/&gt;{{Reflist}}&lt;/ref&gt;.

== Fianarana ==
Izy dia nanao ambaratonga fototra tao amin'ny frera marista Isotry, ny ambaratonga faharoa dia nataony tao amin'ny St Joseph Andohalo sy sainte famille Mahamasina.Ary teny amin'ny anjerimanontolo no nahazoany &quot;licence de lettres&quot; sy &quot;license de  philosophie&quot;

== Loharano ==
{{Reflist}}

[[Sokajy:Mpanoratra malagasy]]
[[Sokajy:Teraka tamin'ny taona 1947]]
[[Sokajy:Maty tamin'ny taona 2014]]
[[Sokajy:Mpanoratra]]</text>
      <sha1>sgfc8wbup3ivnz9dovywbko41ld9lt1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1142814</id>
      <parentid>1142809</parentid>
      <timestamp>2026-06-13T08:29:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Anai171</username>
        <id>30270</id>
      </contributor>
      <comment>fampidirana infobox</comment>
      <origin>1142814</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1455" sha1="4nak3wyxklx3rfibfuejo6wvgxwlfo0" xml:space="preserve">{{infobox olona
|Sary:
|anarana=Solofo José
|teraka=9 Aprily 1947
|toerana=Antomadinika atsimo
|maty=13 febroary 2014
|firenena={{Madagasikara}}
|mpiaraka=
|asa=
[[Mpilalao tantara]] [[Poeta]] [[Mpanoratra]] [[Mpampianatra]] 
}}
'''Solofo José'''  na  Rakotosolofo Joseph no tena anarany. Izy dia mpanoratra sy mpilalao tantara malagasy. Nisongadina tamin'ny filalaovana tantara amin'ny onjam-peo.
Anisan'ireo namorona ny fikambanana poeta sy mpanoratra [[Faribolana Sandratra]].

== Ny mombamomba azy ==
I Rakotosolofo Joseph dia teraka ny 9 aprily  1947 tao Antohomadinika atsimo ary maty ny 13 Febroary 2014. Izy dia zanak'i Rakotoson sy Ravaonirina. Tamin' ny 09 desambra 1972 izy dia Nanambady an'i Razaiarimanana Marie Lydia izay  poeta fantatra amin'ny solon'anarana hoe [[Lydiary]] izy. Manan-janaka efatra izy : Rakotosolofo Tsiry Hasimbola, Rakotosolofo Mialy Seheno, Rakotosolofo Saroy, Rakotosolofo Ranto&lt;ref&gt;https://poetawebs.e-monsite.com/pages/fakafaka/fantaro-i-solofo-jose.html&lt;nowiki/&gt;{{Reflist}}&lt;/ref&gt;.

== Fianarana ==
Izy dia nanao ambaratonga fototra tao amin'ny frera marista Isotry, ny ambaratonga faharoa dia nataony tao amin'ny St Joseph Andohalo sy sainte famille Mahamasina.Ary teny amin'ny anjerimanontolo no nahazoany &quot;licence de lettres&quot; sy &quot;license de  philosophie&quot;

== Loharano ==
{{Reflist}}

[[Sokajy:Mpanoratra malagasy]]
[[Sokajy:Teraka tamin'ny taona 1947]]
[[Sokajy:Maty tamin'ny taona 2014]]
[[Sokajy:Mpanoratra]]</text>
      <sha1>4nak3wyxklx3rfibfuejo6wvgxwlfo0</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1142901</id>
      <parentid>1142814</parentid>
      <timestamp>2026-06-13T11:25:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Anai171</username>
        <id>30270</id>
      </contributor>
      <comment>fanampiana hevitra</comment>
      <origin>1142901</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4239" sha1="hmr35wj9kgafwpmaz7fkkjpbemhocnt" xml:space="preserve">{{infobox olona
|Sary:
|anarana=Solofo José
|teraka=9 Aprily 1947
|toerana=Antomadinika atsimo
|maty=13 febroary 2014
|firenena={{Madagasikara}}
|mpiaraka=
|asa=
[[Mpilalao tantara]] [[Poeta]] [[Mpanoratra]] [[Mpampianatra]] 
}}
'''Solofo José'''  na  Rakotosolofo Joseph no tena anarany. Izy dia mpanoratra, poeta, mpampianatra sy mpilalao tantara malagasy. Nisongadina tamin'ny filalaovana tantara amin'ny onjam-peo. Anisan'ireo nanana anjara toerana lehibe teo amin'ny tontolon'ny haisoratra sy ny kolontsaina malagasy izy nanomboka tamin'ny taona 1967&lt;ref&gt;https://www.tiatanindrazana.mg/actualites/lasa-i-solofo-jose-br-lavo-ny-andrarezina-12439.php&lt;/ref&gt;. Anisan'ireo namorona ny fikambanana poeta sy mpanoratra [[Faribolana Sandratra]]&lt;ref&gt;https://www.nocomment.mg/index.php/faribolana-sandratra-ou-va-la-litterature-malgache&lt;/ref&gt;. Ankoatra ny asa sorany, dia tia fanatanjahantena sy zavakanto izy, indrindra ny baolina kitra, ny baolina lavalava, ny sarimihetsika, ny teatra ary ny hiragasy.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;https://www.tiatanindrazana.mg/actualites/lasa-i-solofo-jose-br-lavo-ny-andrarezina-12439.php&lt;/ref&gt;

== Ny mombamomba azy ==
I Rakotosolofo Joseph dia teraka ny 9 aprily  1947 tao Antohomadinika atsimo ary maty ny 13 Febroary 2014. Izy dia zanak'i Rakotoson sy Ravaonirina. Tamin' ny 09 desambra 1972 izy dia Nanambady an'i Razaiarimanana Marie Lydia izay  poeta fantatra amin'ny solon'anarana hoe [[Lydiary]] izy. Manan-janaka efatra izy : Rakotosolofo Tsiry Hasimbola, Rakotosolofo Mialy Seheno, Rakotosolofo Saroy, Rakotosolofo Ranto&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;.

== Fianarana ==
Tao amin'ny Sekolin'ny Frera Mariste Isotry no nanombohany ny fianarany ambaratonga fototra. Nanohy ny fianarany tao amin'ny Saint-Joseph Andohalo sy ny Institut Sainte Famille izy, ary tatỳ aoriana dia nianatra teny amin'ny Anjerimanontolon'Antananarivo ka nahazo diplaoma &quot;Licence de lettres modernes&quot; sy &quot;Licence de philosophie&quot;&lt;ref&gt;https://poetawebs.e-monsite.com/pages/fakafaka/fantaro-i-solofo-jose.html&lt;/ref&gt;. 

== Asa soratra sy haisoratra ==
Nanomboka nanoratra tamin'ny taona 1967 i Solofo José. Nivelatra tamin'ny karazana asa maro ny sorany, toy ny tononkalo, sombin-tantara, tantara an'onjam-peo ary lahatsoratra famakafakana.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

Anisan'ireo nanangana ny Faribolana Sandratra izy, fikambanan'ny mpanoratra malagasy izay nisy fiantraikany teo amin'ny fampiroboroboana ny haisoratra malagasy maoderina. Izy ihany koa no filoha lefitra faharoan'ny fikambanana taorian'i Elie Rajaonarison.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

Nandray anjara tamin'ny famoahana amboaran-tononkalo sy boky iombonana maro niaraka tamin'ny Faribolana Sandratra izy, anisan'izany ny ''Amboaran-tononkalo I'' (1988), ''Tontolo Isainana'' (1991), ''Sandra-kalo'' (1994), ''Sombintantara voafantina'' (1999) ary ''Sandratr'Antsa'' (2008).

== Teatra sy tantara an'onjam-peo ==
Ankoatra ny maha-mpanoratra azy dia fantatra ihany koa i Solofo José noho ny fandraisany anjara teo amin'ny tontolon'ny teatra sy ny tantara an'onjam-peo. Nisehatra tamin'ny filalaovana sy fanatontosana tantara izy, indrindra tao amin'ny Radio Madagasikara, ary tatỳ aoriana tao amin'ny ACEEM Radio sy haino aman-jery hafa.

Anisan'ireo tantara an'onjam-peo nahafantarana azy ny ''Tantara Marina'', ''Mpanakorontana ve ?'', ''Miverena rahampitso'', ''Ambohitrananona'' ary ''Ilay zavatra''.

Nanao fiofanana momba ny teatra tany Abidjan, Côte d'Ivoire, ihany koa izy. Nandray anjara tamin'ny famokarana tantara an-tsehatra sy horonantsary ary tamin'ny fanatontosana tsangan-tononkalo nandritra ny asany ara-kolontsaina.

== Asa hafa ==
Niasa ho talen'ny gazety ''Ambioka'' i Solofo José ary mpikambana tao amin'ny OMDA. Fantatra ihany koa izy amin'ny maha-mpampianatra filozofia sy mpikaroka azy.

== Voninahitra ==
Noho ny fandraisany anjara tamin'ny fampandrosoana ny kolontsaina sy ny haisoratra malagasy dia nahazo mari-boninahitra maro izy, anisan'izany ny Grand Officier de l'Ordre National Malagasy, Commandeur de l'Ordre National Malagasy, Officier de l'Ordre National Malagasy ary Chevalier de l'Ordre National Malagasy.

== Loharano ==
{{Reflist}}

[[Sokajy:Mpanoratra malagasy]]
[[Sokajy:Teraka tamin'ny taona 1947]]
[[Sokajy:Maty tamin'ny taona 2014]]
[[Sokajy:Mpanoratra]]</text>
      <sha1>hmr35wj9kgafwpmaz7fkkjpbemhocnt</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1142907</id>
      <parentid>1142901</parentid>
      <timestamp>2026-06-13T11:31:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Anai171</username>
        <id>30270</id>
      </contributor>
      <comment>/* Loharano */ fanampiana hevitra</comment>
      <origin>1142907</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4205" sha1="aiwlpow2s6bw2qqh4oipu81w9o7i4o3" xml:space="preserve">{{infobox olona
|Sary:
|anarana=Solofo José
|teraka=9 Aprily 1947
|toerana=Antomadinika atsimo
|maty=13 febroary 2014
|firenena={{Madagasikara}}
|mpiaraka=
|asa=
[[Mpilalao tantara]] [[Poeta]] [[Mpanoratra]] [[Mpampianatra]] 
}}
'''Solofo José'''  na  Rakotosolofo Joseph no tena anarany. Izy dia mpanoratra, poeta, mpampianatra sy mpilalao tantara malagasy. Nisongadina tamin'ny filalaovana tantara amin'ny onjam-peo. Anisan'ireo nanana anjara toerana lehibe teo amin'ny tontolon'ny haisoratra sy ny kolontsaina malagasy izy nanomboka tamin'ny taona 1967&lt;ref&gt;https://www.tiatanindrazana.mg/actualites/lasa-i-solofo-jose-br-lavo-ny-andrarezina-12439.php&lt;/ref&gt;. Anisan'ireo namorona ny fikambanana poeta sy mpanoratra [[Faribolana Sandratra]]&lt;ref&gt;https://www.nocomment.mg/index.php/faribolana-sandratra-ou-va-la-litterature-malgache&lt;/ref&gt;. Ankoatra ny asa sorany, dia tia fanatanjahantena sy zavakanto izy, indrindra ny baolina kitra, ny baolina lavalava, ny sarimihetsika, ny teatra ary ny hiragasy&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;https://www.tiatanindrazana.mg/actualites/lasa-i-solofo-jose-br-lavo-ny-andrarezina-12439.php&lt;/ref&gt;.

== Ny mombamomba azy ==
I Rakotosolofo Joseph dia teraka ny 9 aprily 1947 tao Antohomadinika atsimo ary maty ny 13 Febroary 2014. Izy dia zanak'i Rakotoson sy Ravaonirina. Tamin' ny 09 desambra 1972 izy dia Nanambady an'i Razaiarimanana Marie Lydia izay poeta fantatra amin'ny solon'anarana hoe [[Lydiary]] izy. Manan-janaka efatra izy : Rakotosolofo Tsiry Hasimbola, Rakotosolofo Mialy Seheno, Rakotosolofo Saroy, Rakotosolofo Ranto&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;.

== Fianarana ==
Taorian'ny fianarany fototra sy faharoa tao amin'ireo sekoly katolika eto Antananarivo, dia nanohy ny fianarany teny amin'ny Anjerimanontolon'Antananarivo i Solofo José. Nifantoka tamin'ny sehatry ny literatiora sy ny filozofia izy nandritra izany, ary nahazo diplaoma ambony tamin'ireo taranja ireo.&lt;ref&gt;https://poetawebs.e-monsite.com/pages/fakafaka/fantaro-i-solofo-jose.html&lt;/ref&gt;. 

== Asa soratra sy haisoratra ==
Nanomboka nanoratra tamin'ny taona 1967 i Solofo José. Nivelatra tamin'ny karazana asa maro ny sorany, toy ny tononkalo, sombin-tantara, tantara an'onjam-peo ary lahatsoratra famakafakana.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

Anisan'ireo nanangana ny Faribolana Sandratra izy, fikambanan'ny mpanoratra malagasy izay nisy fiantraikany teo amin'ny fampiroboroboana ny haisoratra malagasy maoderina. Izy ihany koa no filoha lefitra faharoan'ny fikambanana taorian'i Elie Rajaonarison.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

Nandray anjara tamin'ny famoahana amboaran-tononkalo sy boky iombonana maro niaraka tamin'ny Faribolana Sandratra izy, anisan'izany ny ''Amboaran-tononkalo I'' (1988), ''Tontolo Isainana'' (1991), ''Sandra-kalo'' (1994), ''Sombintantara voafantina'' (1999) ary ''Sandratr'Antsa'' (2008).

== Teatra sy tantara an'onjam-peo ==
Ankoatra ny maha-mpanoratra azy dia fantatra ihany koa i Solofo José noho ny fandraisany anjara teo amin'ny tontolon'ny teatra sy ny tantara an'onjam-peo. Nisehatra tamin'ny filalaovana sy fanatontosana tantara izy, indrindra tao amin'ny Radio Madagasikara, ary tatỳ aoriana tao amin'ny ACEEM Radio sy haino aman-jery hafa.

Anisan'ireo tantara an'onjam-peo nahafantarana azy ny ''Tantara Marina'', ''Mpanakorontana ve ?'', ''Miverena rahampitso'', ''Ambohitrananona'' ary ''Ilay zavatra''.

Nanao fiofanana momba ny teatra tany Abidjan, Côte d'Ivoire, ihany koa izy. Nandray anjara tamin'ny famokarana tantara an-tsehatra sy horonantsary ary tamin'ny fanatontosana tsangan-tononkalo nandritra ny asany ara-kolontsaina.

== Asa hafa ==
Niasa ho talen'ny gazety ''Ambioka'' i Solofo José ary mpikambana tao amin'ny OMDA. Fantatra ihany koa izy amin'ny maha-mpampianatra filozofia sy mpikaroka azy.

== Voninahitra ==
Noho ny fandraisany anjara tamin'ny fampandrosoana ny kolontsaina sy ny haisoratra malagasy dia nahazo mari-boninahitra maro izy, anisan'izany ny Grand Officier de l'Ordre National Malagasy, Commandeur de l'Ordre National Malagasy, Officier de l'Ordre National Malagasy ary Chevalier de l'Ordre National Malagasy.

== Loharano ==
{{Reflist}}

[[Sokajy:Mpanoratra malagasy]]
[[Sokajy:Teraka tamin'ny taona 1947]]
[[Sokajy:Maty tamin'ny taona 2014]]
[[Sokajy:Mpanoratra]]</text>
      <sha1>aiwlpow2s6bw2qqh4oipu81w9o7i4o3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1142908</id>
      <parentid>1142907</parentid>
      <timestamp>2026-06-13T11:32:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Anai171</username>
        <id>30270</id>
      </contributor>
      <comment>Fanampiana loharano</comment>
      <origin>1142908</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4322" sha1="qim4fnq3aj8kk5qg6gwzpix4ruj2pph" xml:space="preserve">{{infobox olona
|Sary:
|anarana=Solofo José
|teraka=9 Aprily 1947
|toerana=Antomadinika atsimo
|maty=13 febroary 2014
|firenena={{Madagasikara}}
|mpiaraka=
|asa=
[[Mpilalao tantara]] [[Poeta]] [[Mpanoratra]] [[Mpampianatra]] 
}}
'''Solofo José'''  na  Rakotosolofo Joseph no tena anarany. Izy dia mpanoratra, poeta, mpampianatra sy mpilalao tantara malagasy. Nisongadina tamin'ny filalaovana tantara amin'ny onjam-peo. Anisan'ireo nanana anjara toerana lehibe teo amin'ny tontolon'ny haisoratra sy ny kolontsaina malagasy izy nanomboka tamin'ny taona 1967&lt;ref&gt;https://www.tiatanindrazana.mg/actualites/lasa-i-solofo-jose-br-lavo-ny-andrarezina-12439.php&lt;/ref&gt;. Anisan'ireo namorona ny fikambanana poeta sy mpanoratra [[Faribolana Sandratra]]&lt;ref&gt;https://www.nocomment.mg/index.php/faribolana-sandratra-ou-va-la-litterature-malgache&lt;/ref&gt;. Ankoatra ny asa sorany, dia tia fanatanjahantena sy zavakanto izy, indrindra ny baolina kitra, ny baolina lavalava, ny sarimihetsika, ny teatra ary ny hiragasy&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;https://www.tiatanindrazana.mg/actualites/lasa-i-solofo-jose-br-lavo-ny-andrarezina-12439.php&lt;/ref&gt;.

== Ny mombamomba azy ==
I Rakotosolofo Joseph dia teraka ny 9 aprily 1947 tao Antohomadinika atsimo ary maty ny 13 Febroary 2014&lt;ref&gt;https://midi-madagasikara.mg/solofo-jose-nest-plus-disparition-dune-legende-de-la-radio-de-la-litterature/&lt;/ref&gt;. Izy dia zanak'i Rakotoson sy Ravaonirina. Tamin' ny 09 desambra 1972 izy dia Nanambady an'i Razaiarimanana Marie Lydia izay poeta fantatra amin'ny solon'anarana hoe [[Lydiary]] izy. Manan-janaka efatra izy : Rakotosolofo Tsiry Hasimbola, Rakotosolofo Mialy Seheno, Rakotosolofo Saroy, Rakotosolofo Ranto&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;.

== Fianarana ==
Taorian'ny fianarany fototra sy faharoa tao amin'ireo sekoly katolika eto Antananarivo, dia nanohy ny fianarany teny amin'ny Anjerimanontolon'Antananarivo i Solofo José. Nifantoka tamin'ny sehatry ny literatiora sy ny filozofia izy nandritra izany, ary nahazo diplaoma ambony tamin'ireo taranja ireo.&lt;ref&gt;https://poetawebs.e-monsite.com/pages/fakafaka/fantaro-i-solofo-jose.html&lt;/ref&gt;. 

== Asa soratra sy haisoratra ==
Nanomboka nanoratra tamin'ny taona 1967 i Solofo José. Nivelatra tamin'ny karazana asa maro ny sorany, toy ny tononkalo, sombin-tantara, tantara an'onjam-peo ary lahatsoratra famakafakana.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

Anisan'ireo nanangana ny Faribolana Sandratra izy, fikambanan'ny mpanoratra malagasy izay nisy fiantraikany teo amin'ny fampiroboroboana ny haisoratra malagasy maoderina. Izy ihany koa no filoha lefitra faharoan'ny fikambanana taorian'i Elie Rajaonarison.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

Nandray anjara tamin'ny famoahana amboaran-tononkalo sy boky iombonana maro niaraka tamin'ny Faribolana Sandratra izy, anisan'izany ny ''Amboaran-tononkalo I'' (1988), ''Tontolo Isainana'' (1991), ''Sandra-kalo'' (1994), ''Sombintantara voafantina'' (1999) ary ''Sandratr'Antsa'' (2008).

== Teatra sy tantara an'onjam-peo ==
Ankoatra ny maha-mpanoratra azy dia fantatra ihany koa i Solofo José noho ny fandraisany anjara teo amin'ny tontolon'ny teatra sy ny tantara an'onjam-peo. Nisehatra tamin'ny filalaovana sy fanatontosana tantara izy, indrindra tao amin'ny Radio Madagasikara, ary tatỳ aoriana tao amin'ny ACEEM Radio sy haino aman-jery hafa.

Anisan'ireo tantara an'onjam-peo nahafantarana azy ny ''Tantara Marina'', ''Mpanakorontana ve ?'', ''Miverena rahampitso'', ''Ambohitrananona'' ary ''Ilay zavatra''.

Nanao fiofanana momba ny teatra tany Abidjan, Côte d'Ivoire, ihany koa izy. Nandray anjara tamin'ny famokarana tantara an-tsehatra sy horonantsary ary tamin'ny fanatontosana tsangan-tononkalo nandritra ny asany ara-kolontsaina.

== Asa hafa ==
Niasa ho talen'ny gazety ''Ambioka'' i Solofo José ary mpikambana tao amin'ny OMDA. Fantatra ihany koa izy amin'ny maha-mpampianatra filozofia sy mpikaroka azy.

== Voninahitra ==
Noho ny fandraisany anjara tamin'ny fampandrosoana ny kolontsaina sy ny haisoratra malagasy dia nahazo mari-boninahitra maro izy, anisan'izany ny Grand Officier de l'Ordre National Malagasy, Commandeur de l'Ordre National Malagasy, Officier de l'Ordre National Malagasy ary Chevalier de l'Ordre National Malagasy.

== Loharano ==
{{Reflist}}

[[Sokajy:Mpanoratra malagasy]]
[[Sokajy:Teraka tamin'ny taona 1947]]
[[Sokajy:Maty tamin'ny taona 2014]]
[[Sokajy:Mpanoratra]]</text>
      <sha1>qim4fnq3aj8kk5qg6gwzpix4ruj2pph</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1142909</id>
      <parentid>1142908</parentid>
      <timestamp>2026-06-13T11:34:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Anai171</username>
        <id>30270</id>
      </contributor>
      <comment>/* Ny mombamomba azy */ Fanampiana loharano</comment>
      <origin>1142909</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4332" sha1="fyfyf0w2i98mp5e6i55gftfyhkij06t" xml:space="preserve">{{infobox olona
|Sary:
|anarana=Solofo José
|teraka=9 Aprily 1947
|toerana=Antomadinika atsimo
|maty=13 febroary 2014
|firenena={{Madagasikara}}
|mpiaraka=
|asa=
[[Mpilalao tantara]] [[Poeta]] [[Mpanoratra]] [[Mpampianatra]] 
}}
'''Solofo José'''  na  Rakotosolofo Joseph no tena anarany. Izy dia mpanoratra, poeta, mpampianatra sy mpilalao tantara malagasy. Nisongadina tamin'ny filalaovana tantara amin'ny onjam-peo. Anisan'ireo nanana anjara toerana lehibe teo amin'ny tontolon'ny haisoratra sy ny kolontsaina malagasy izy nanomboka tamin'ny taona 1967&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;https://www.tiatanindrazana.mg/actualites/lasa-i-solofo-jose-br-lavo-ny-andrarezina-12439.php&lt;/ref&gt;. Anisan'ireo namorona ny fikambanana poeta sy mpanoratra [[Faribolana Sandratra]]&lt;ref&gt;https://www.nocomment.mg/index.php/faribolana-sandratra-ou-va-la-litterature-malgache&lt;/ref&gt;. Ankoatra ny asa sorany, dia tia fanatanjahantena sy zavakanto izy, indrindra ny baolina kitra, ny baolina lavalava, ny sarimihetsika, ny teatra ary ny hiragasy&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;https://www.tiatanindrazana.mg/actualites/lasa-i-solofo-jose-br-lavo-ny-andrarezina-12439.php&lt;/ref&gt;.

== Ny mombamomba azy ==
I Rakotosolofo Joseph dia teraka ny 9 aprily 1947 tao Antohomadinika atsimo ary maty ny 13 Febroary 2014&lt;ref&gt;https://midi-madagasikara.mg/solofo-jose-nest-plus-disparition-dune-legende-de-la-radio-de-la-litterature/&lt;/ref&gt;. Izy dia zanak'i Rakotoson sy Ravaonirina. Tamin' ny 09 desambra 1972 izy dia Nanambady an'i Razaiarimanana Marie Lydia izay poeta fantatra amin'ny solon'anarana hoe [[Lydiary]] izy. Manan-janaka efatra izy : Rakotosolofo Tsiry Hasimbola, Rakotosolofo Mialy Seheno, Rakotosolofo Saroy, Rakotosolofo Ranto&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;.

== Fianarana ==
Taorian'ny fianarany fototra sy faharoa tao amin'ireo sekoly katolika eto Antananarivo, dia nanohy ny fianarany teny amin'ny Anjerimanontolon'Antananarivo i Solofo José. Nifantoka tamin'ny sehatry ny literatiora sy ny filozofia izy nandritra izany, ary nahazo diplaoma ambony tamin'ireo taranja ireo.&lt;ref&gt;https://poetawebs.e-monsite.com/pages/fakafaka/fantaro-i-solofo-jose.html&lt;/ref&gt;. 

== Asa soratra sy haisoratra ==
Nanomboka nanoratra tamin'ny taona 1967 i Solofo José. Nivelatra tamin'ny karazana asa maro ny sorany, toy ny tononkalo, sombin-tantara, tantara an'onjam-peo ary lahatsoratra famakafakana.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

Anisan'ireo nanangana ny Faribolana Sandratra izy, fikambanan'ny mpanoratra malagasy izay nisy fiantraikany teo amin'ny fampiroboroboana ny haisoratra malagasy maoderina. Izy ihany koa no filoha lefitra faharoan'ny fikambanana taorian'i Elie Rajaonarison.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

Nandray anjara tamin'ny famoahana amboaran-tononkalo sy boky iombonana maro niaraka tamin'ny Faribolana Sandratra izy, anisan'izany ny ''Amboaran-tononkalo I'' (1988), ''Tontolo Isainana'' (1991), ''Sandra-kalo'' (1994), ''Sombintantara voafantina'' (1999) ary ''Sandratr'Antsa'' (2008).

== Teatra sy tantara an'onjam-peo ==
Ankoatra ny maha-mpanoratra azy dia fantatra ihany koa i Solofo José noho ny fandraisany anjara teo amin'ny tontolon'ny teatra sy ny tantara an'onjam-peo. Nisehatra tamin'ny filalaovana sy fanatontosana tantara izy, indrindra tao amin'ny Radio Madagasikara, ary tatỳ aoriana tao amin'ny ACEEM Radio sy haino aman-jery hafa.

Anisan'ireo tantara an'onjam-peo nahafantarana azy ny ''Tantara Marina'', ''Mpanakorontana ve ?'', ''Miverena rahampitso'', ''Ambohitrananona'' ary ''Ilay zavatra''.

Nanao fiofanana momba ny teatra tany Abidjan, Côte d'Ivoire, ihany koa izy. Nandray anjara tamin'ny famokarana tantara an-tsehatra sy horonantsary ary tamin'ny fanatontosana tsangan-tononkalo nandritra ny asany ara-kolontsaina.

== Asa hafa ==
Niasa ho talen'ny gazety ''Ambioka'' i Solofo José ary mpikambana tao amin'ny OMDA. Fantatra ihany koa izy amin'ny maha-mpampianatra filozofia sy mpikaroka azy.

== Voninahitra ==
Noho ny fandraisany anjara tamin'ny fampandrosoana ny kolontsaina sy ny haisoratra malagasy dia nahazo mari-boninahitra maro izy, anisan'izany ny Grand Officier de l'Ordre National Malagasy, Commandeur de l'Ordre National Malagasy, Officier de l'Ordre National Malagasy ary Chevalier de l'Ordre National Malagasy.

== Loharano ==
{{Reflist}}

[[Sokajy:Mpanoratra malagasy]]
[[Sokajy:Teraka tamin'ny taona 1947]]
[[Sokajy:Maty tamin'ny taona 2014]]
[[Sokajy:Mpanoratra]]</text>
      <sha1>fyfyf0w2i98mp5e6i55gftfyhkij06t</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1142910</id>
      <parentid>1142909</parentid>
      <timestamp>2026-06-13T11:35:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Anai171</username>
        <id>30270</id>
      </contributor>
      <comment>Fanampiana loharano</comment>
      <origin>1142910</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4332" sha1="1t0zmxut3xtctqtnr92s5viql0806g8" xml:space="preserve">{{infobox olona
|Sary:
|anarana=Solofo José
|teraka=9 Aprily 1947
|toerana=Antomadinika atsimo
|maty=13 febroary 2014
|firenena={{Madagasikara}}
|mpiaraka=
|asa=
[[Mpilalao tantara]] [[Poeta]] [[Mpanoratra]] [[Mpampianatra]] 
}}
'''Solofo José'''  na  Rakotosolofo Joseph no tena anarany. Izy dia mpanoratra, poeta, mpampianatra sy mpilalao tantara malagasy. Nisongadina tamin'ny filalaovana tantara amin'ny onjam-peo. Anisan'ireo nanana anjara toerana lehibe teo amin'ny tontolon'ny haisoratra sy ny kolontsaina malagasy izy nanomboka tamin'ny taona 1967&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;https://www.tiatanindrazana.mg/actualites/lasa-i-solofo-jose-br-lavo-ny-andrarezina-12439.php&lt;/ref&gt;. Anisan'ireo namorona ny fikambanana poeta sy mpanoratra [[Faribolana Sandratra]]&lt;ref&gt;https://www.nocomment.mg/index.php/faribolana-sandratra-ou-va-la-litterature-malgache&lt;/ref&gt;. Ankoatra ny asa sorany, dia tia fanatanjahantena sy zavakanto izy, indrindra ny baolina kitra, ny baolina lavalava, ny sarimihetsika, ny teatra ary ny hiragasy&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;.

== Ny mombamomba azy ==
I Rakotosolofo Joseph dia teraka ny 9 aprily 1947 tao Antohomadinika atsimo ary maty ny 13 Febroary 2014&lt;ref&gt;https://midi-madagasikara.mg/solofo-jose-nest-plus-disparition-dune-legende-de-la-radio-de-la-litterature/&lt;/ref&gt;. Izy dia zanak'i Rakotoson sy Ravaonirina. Tamin' ny 09 desambra 1972 izy dia Nanambady an'i Razaiarimanana Marie Lydia izay poeta fantatra amin'ny solon'anarana hoe [[Lydiary]] izy. Manan-janaka efatra izy : Rakotosolofo Tsiry Hasimbola, Rakotosolofo Mialy Seheno, Rakotosolofo Saroy, Rakotosolofo Ranto&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;.

== Fianarana ==
Taorian'ny fianarany fototra sy faharoa tao amin'ireo sekoly katolika eto Antananarivo, dia nanohy ny fianarany teny amin'ny Anjerimanontolon'Antananarivo i Solofo José. Nifantoka tamin'ny sehatry ny literatiora sy ny filozofia izy nandritra izany, ary nahazo diplaoma ambony tamin'ireo taranja ireo.&lt;ref&gt;https://poetawebs.e-monsite.com/pages/fakafaka/fantaro-i-solofo-jose.html&lt;/ref&gt;. 

== Asa soratra sy haisoratra ==
Nanomboka nanoratra tamin'ny taona 1967 i Solofo José. Nivelatra tamin'ny karazana asa maro ny sorany, toy ny tononkalo, sombin-tantara, tantara an'onjam-peo ary lahatsoratra famakafakana.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;https://www.tiatanindrazana.mg/actualites/lasa-i-solofo-jose-br-lavo-ny-andrarezina-12439.php&lt;/ref&gt;

Anisan'ireo nanangana ny Faribolana Sandratra izy, fikambanan'ny mpanoratra malagasy izay nisy fiantraikany teo amin'ny fampiroboroboana ny haisoratra malagasy maoderina. Izy ihany koa no filoha lefitra faharoan'ny fikambanana taorian'i Elie Rajaonarison.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

Nandray anjara tamin'ny famoahana amboaran-tononkalo sy boky iombonana maro niaraka tamin'ny Faribolana Sandratra izy, anisan'izany ny ''Amboaran-tononkalo I'' (1988), ''Tontolo Isainana'' (1991), ''Sandra-kalo'' (1994), ''Sombintantara voafantina'' (1999) ary ''Sandratr'Antsa'' (2008).

== Teatra sy tantara an'onjam-peo ==
Ankoatra ny maha-mpanoratra azy dia fantatra ihany koa i Solofo José noho ny fandraisany anjara teo amin'ny tontolon'ny teatra sy ny tantara an'onjam-peo. Nisehatra tamin'ny filalaovana sy fanatontosana tantara izy, indrindra tao amin'ny Radio Madagasikara, ary tatỳ aoriana tao amin'ny ACEEM Radio sy haino aman-jery hafa.

Anisan'ireo tantara an'onjam-peo nahafantarana azy ny ''Tantara Marina'', ''Mpanakorontana ve ?'', ''Miverena rahampitso'', ''Ambohitrananona'' ary ''Ilay zavatra''.

Nanao fiofanana momba ny teatra tany Abidjan, Côte d'Ivoire, ihany koa izy. Nandray anjara tamin'ny famokarana tantara an-tsehatra sy horonantsary ary tamin'ny fanatontosana tsangan-tononkalo nandritra ny asany ara-kolontsaina.

== Asa hafa ==
Niasa ho talen'ny gazety ''Ambioka'' i Solofo José ary mpikambana tao amin'ny OMDA. Fantatra ihany koa izy amin'ny maha-mpampianatra filozofia sy mpikaroka azy.

== Voninahitra ==
Noho ny fandraisany anjara tamin'ny fampandrosoana ny kolontsaina sy ny haisoratra malagasy dia nahazo mari-boninahitra maro izy, anisan'izany ny Grand Officier de l'Ordre National Malagasy, Commandeur de l'Ordre National Malagasy, Officier de l'Ordre National Malagasy ary Chevalier de l'Ordre National Malagasy.

== Loharano ==
{{Reflist}}

[[Sokajy:Mpanoratra malagasy]]
[[Sokajy:Teraka tamin'ny taona 1947]]
[[Sokajy:Maty tamin'ny taona 2014]]
[[Sokajy:Mpanoratra]]</text>
      <sha1>1t0zmxut3xtctqtnr92s5viql0806g8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1142914</id>
      <parentid>1142910</parentid>
      <timestamp>2026-06-13T11:40:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Anai171</username>
        <id>30270</id>
      </contributor>
      <comment>fanampiana hevitra</comment>
      <origin>1142914</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4331" sha1="7uoo399skcrdd7e87bxmiu7r1134i29" xml:space="preserve">{{infobox olona
|Sary:
|anarana=Solofo José
|teraka=9 Aprily 1947
|toerana=Antomadinika atsimo
|maty=13 febroary 2014
|firenena={{Madagasikara}}
|mpiaraka=
|asa=
[[Mpilalao tantara]] [[Poeta]] [[Mpanoratra]] [[Mpampianatra]] 
}}
'''Solofo José'''  na  Rakotosolofo Joseph no tena anarany. Izy dia mpanoratra, poeta, mpampianatra sy mpilalao tantara malagasy. Nisongadina tamin'ny filalaovana tantara amin'ny onjam-peo. Anisan'ireo nanana anjara toerana lehibe teo amin'ny tontolon'ny haisoratra sy ny kolontsaina malagasy izy nanomboka tamin'ny taona 1967&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;https://www.tiatanindrazana.mg/actualites/lasa-i-solofo-jose-br-lavo-ny-andrarezina-12439.php&lt;/ref&gt;. Anisan'ireo namorona ny fikambanana poeta sy mpanoratra [[Faribolana Sandratra]]&lt;ref&gt;https://www.nocomment.mg/index.php/faribolana-sandratra-ou-va-la-litterature-malgache&lt;/ref&gt;. Ankoatra ny asa sorany, dia tia fanatanjahantena sy zavakanto izy, indrindra ny baolina kitra, ny baolina lavalava, ny sarimihetsika, ny teatra ary ny hiragasy&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;.

== Ny mombamomba azy ==
I Rakotosolofo Joseph dia teraka ny 9 aprily 1947 tao Antohomadinika atsimo ary maty ny 13 Febroary 2014&lt;ref&gt;https://midi-madagasikara.mg/solofo-jose-nest-plus-disparition-dune-legende-de-la-radio-de-la-litterature/&lt;/ref&gt;. Izy dia zanak'i Rakotoson sy Ravaonirina. Tamin' ny 09 desambra 1972 izy dia Nanambady an'i Razaiarimanana Marie Lydia izay poeta fantatra amin'ny solon'anarana hoe [[Lydiary]] izy. Manan-janaka efatra izy : Rakotosolofo Tsiry Hasimbola, Rakotosolofo Mialy Seheno, Rakotosolofo Saroy, Rakotosolofo Ranto&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;.

== Fianarana ==
Nianatra tao amin'ny Sekolin'ny Frera Mariste Isotry, Saint-Joseph Andohalo ary Institut Sainte Famille i Solofo José nandritra ny fahazazany. Teny amin'ny Anjerimanontolon'Antananarivo kosa no nanatanterahany ny fianarana ambony, ka nahazoany diplaoma momba ny literatiora maoderina sy ny filozofia&lt;ref&gt;https://poetawebs.e-monsite.com/pages/fakafaka/fantaro-i-solofo-jose.html&lt;/ref&gt;. 

== Asa soratra sy haisoratra ==
Nanomboka nanoratra tamin'ny taona 1967 i Solofo José. Nivelatra tamin'ny karazana asa maro ny sorany, toy ny tononkalo, sombin-tantara, tantara an'onjam-peo ary lahatsoratra famakafakana.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;https://www.tiatanindrazana.mg/actualites/lasa-i-solofo-jose-br-lavo-ny-andrarezina-12439.php&lt;/ref&gt;

Anisan'ireo nanangana ny Faribolana Sandratra izy, fikambanan'ny mpanoratra malagasy izay nisy fiantraikany teo amin'ny fampiroboroboana ny haisoratra malagasy maoderina. Izy ihany koa no filoha lefitra faharoan'ny fikambanana taorian'i Elie Rajaonarison.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

Nandray anjara tamin'ny famoahana amboaran-tononkalo sy boky iombonana maro niaraka tamin'ny Faribolana Sandratra izy, anisan'izany ny ''Amboaran-tononkalo I'' (1988), ''Tontolo Isainana'' (1991), ''Sandra-kalo'' (1994), ''Sombintantara voafantina'' (1999) ary ''Sandratr'Antsa'' (2008).

== Teatra sy tantara an'onjam-peo ==
Ankoatra ny maha-mpanoratra azy dia fantatra ihany koa i Solofo José noho ny fandraisany anjara teo amin'ny tontolon'ny teatra sy ny tantara an'onjam-peo. Nisehatra tamin'ny filalaovana sy fanatontosana tantara izy, indrindra tao amin'ny Radio Madagasikara, ary tatỳ aoriana tao amin'ny ACEEM Radio sy haino aman-jery hafa.

Anisan'ireo tantara an'onjam-peo nahafantarana azy ny ''Tantara Marina'', ''Mpanakorontana ve ?'', ''Miverena rahampitso'', ''Ambohitrananona'' ary ''Ilay zavatra''.

Nanao fiofanana momba ny teatra tany Abidjan, Côte d'Ivoire, ihany koa izy. Nandray anjara tamin'ny famokarana tantara an-tsehatra sy horonantsary ary tamin'ny fanatontosana tsangan-tononkalo nandritra ny asany ara-kolontsaina.

== Asa hafa ==
Niasa ho talen'ny gazety ''Ambioka'' i Solofo José ary mpikambana tao amin'ny OMDA. Fantatra ihany koa izy amin'ny maha-mpampianatra filozofia sy mpikaroka azy.

== Voninahitra ==
Noho ny fandraisany anjara tamin'ny fampandrosoana ny kolontsaina sy ny haisoratra malagasy dia nahazo mari-boninahitra maro izy, anisan'izany ny Grand Officier de l'Ordre National Malagasy, Commandeur de l'Ordre National Malagasy, Officier de l'Ordre National Malagasy ary Chevalier de l'Ordre National Malagasy.

== Loharano ==
{{Reflist}}

[[Sokajy:Mpanoratra malagasy]]
[[Sokajy:Teraka tamin'ny taona 1947]]
[[Sokajy:Maty tamin'ny taona 2014]]
[[Sokajy:Mpanoratra]]</text>
      <sha1>7uoo399skcrdd7e87bxmiu7r1134i29</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1142915</id>
      <parentid>1142914</parentid>
      <timestamp>2026-06-13T11:41:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Anai171</username>
        <id>30270</id>
      </contributor>
      <comment>/* Fianarana */ Fanampiana rohy</comment>
      <origin>1142915</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4339" sha1="n0qt80onbrw2ulmxp0al7yy8cefmfmo" xml:space="preserve">{{infobox olona
|Sary:
|anarana=Solofo José
|teraka=9 Aprily 1947
|toerana=Antomadinika atsimo
|maty=13 febroary 2014
|firenena={{Madagasikara}}
|mpiaraka=
|asa=
[[Mpilalao tantara]] [[Poeta]] [[Mpanoratra]] [[Mpampianatra]] 
}}
'''Solofo José'''  na  Rakotosolofo Joseph no tena anarany. Izy dia mpanoratra, poeta, mpampianatra sy mpilalao tantara malagasy. Nisongadina tamin'ny filalaovana tantara amin'ny onjam-peo. Anisan'ireo nanana anjara toerana lehibe teo amin'ny tontolon'ny haisoratra sy ny kolontsaina malagasy izy nanomboka tamin'ny taona 1967&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;https://www.tiatanindrazana.mg/actualites/lasa-i-solofo-jose-br-lavo-ny-andrarezina-12439.php&lt;/ref&gt;. Anisan'ireo namorona ny fikambanana poeta sy mpanoratra [[Faribolana Sandratra]]&lt;ref&gt;https://www.nocomment.mg/index.php/faribolana-sandratra-ou-va-la-litterature-malgache&lt;/ref&gt;. Ankoatra ny asa sorany, dia tia fanatanjahantena sy zavakanto izy, indrindra ny baolina kitra, ny baolina lavalava, ny sarimihetsika, ny teatra ary ny hiragasy&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;.

== Ny mombamomba azy ==
I Rakotosolofo Joseph dia teraka ny 9 aprily 1947 tao Antohomadinika atsimo ary maty ny 13 Febroary 2014&lt;ref&gt;https://midi-madagasikara.mg/solofo-jose-nest-plus-disparition-dune-legende-de-la-radio-de-la-litterature/&lt;/ref&gt;. Izy dia zanak'i Rakotoson sy Ravaonirina. Tamin' ny 09 desambra 1972 izy dia Nanambady an'i Razaiarimanana Marie Lydia izay poeta fantatra amin'ny solon'anarana hoe [[Lydiary]] izy. Manan-janaka efatra izy : Rakotosolofo Tsiry Hasimbola, Rakotosolofo Mialy Seheno, Rakotosolofo Saroy, Rakotosolofo Ranto&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;.

== Fianarana ==
Nianatra tao amin'ny Sekolin'ny Frera Mariste Isotry, [[Saint-Joseph Andohalo]] ary [[Institut Sainte Famille]] i Solofo José nandritra ny fahazazany. Teny amin'ny Anjerimanontolon'Antananarivo kosa no nanatanterahany ny fianarana ambony, ka nahazoany diplaoma momba ny literatiora maoderina sy ny filozofia&lt;ref&gt;https://poetawebs.e-monsite.com/pages/fakafaka/fantaro-i-solofo-jose.html&lt;/ref&gt;. 

== Asa soratra sy haisoratra ==
Nanomboka nanoratra tamin'ny taona 1967 i Solofo José. Nivelatra tamin'ny karazana asa maro ny sorany, toy ny tononkalo, sombin-tantara, tantara an'onjam-peo ary lahatsoratra famakafakana.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;https://www.tiatanindrazana.mg/actualites/lasa-i-solofo-jose-br-lavo-ny-andrarezina-12439.php&lt;/ref&gt;

Anisan'ireo nanangana ny Faribolana Sandratra izy, fikambanan'ny mpanoratra malagasy izay nisy fiantraikany teo amin'ny fampiroboroboana ny haisoratra malagasy maoderina. Izy ihany koa no filoha lefitra faharoan'ny fikambanana taorian'i Elie Rajaonarison.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

Nandray anjara tamin'ny famoahana amboaran-tononkalo sy boky iombonana maro niaraka tamin'ny Faribolana Sandratra izy, anisan'izany ny ''Amboaran-tononkalo I'' (1988), ''Tontolo Isainana'' (1991), ''Sandra-kalo'' (1994), ''Sombintantara voafantina'' (1999) ary ''Sandratr'Antsa'' (2008).

== Teatra sy tantara an'onjam-peo ==
Ankoatra ny maha-mpanoratra azy dia fantatra ihany koa i Solofo José noho ny fandraisany anjara teo amin'ny tontolon'ny teatra sy ny tantara an'onjam-peo. Nisehatra tamin'ny filalaovana sy fanatontosana tantara izy, indrindra tao amin'ny Radio Madagasikara, ary tatỳ aoriana tao amin'ny ACEEM Radio sy haino aman-jery hafa.

Anisan'ireo tantara an'onjam-peo nahafantarana azy ny ''Tantara Marina'', ''Mpanakorontana ve ?'', ''Miverena rahampitso'', ''Ambohitrananona'' ary ''Ilay zavatra''.

Nanao fiofanana momba ny teatra tany Abidjan, Côte d'Ivoire, ihany koa izy. Nandray anjara tamin'ny famokarana tantara an-tsehatra sy horonantsary ary tamin'ny fanatontosana tsangan-tononkalo nandritra ny asany ara-kolontsaina.

== Asa hafa ==
Niasa ho talen'ny gazety ''Ambioka'' i Solofo José ary mpikambana tao amin'ny OMDA. Fantatra ihany koa izy amin'ny maha-mpampianatra filozofia sy mpikaroka azy.

== Voninahitra ==
Noho ny fandraisany anjara tamin'ny fampandrosoana ny kolontsaina sy ny haisoratra malagasy dia nahazo mari-boninahitra maro izy, anisan'izany ny Grand Officier de l'Ordre National Malagasy, Commandeur de l'Ordre National Malagasy, Officier de l'Ordre National Malagasy ary Chevalier de l'Ordre National Malagasy.

== Loharano ==
{{Reflist}}

[[Sokajy:Mpanoratra malagasy]]
[[Sokajy:Teraka tamin'ny taona 1947]]
[[Sokajy:Maty tamin'ny taona 2014]]
[[Sokajy:Mpanoratra]]</text>
      <sha1>n0qt80onbrw2ulmxp0al7yy8cefmfmo</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1142916</id>
      <parentid>1142915</parentid>
      <timestamp>2026-06-13T11:42:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Anai171</username>
        <id>30270</id>
      </contributor>
      <comment>/* Asa soratra sy haisoratra */ Fanampiana rohy</comment>
      <origin>1142916</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4343" sha1="i7ibhey6x063zrpxomncelyea43fo3a" xml:space="preserve">{{infobox olona
|Sary:
|anarana=Solofo José
|teraka=9 Aprily 1947
|toerana=Antomadinika atsimo
|maty=13 febroary 2014
|firenena={{Madagasikara}}
|mpiaraka=
|asa=
[[Mpilalao tantara]] [[Poeta]] [[Mpanoratra]] [[Mpampianatra]] 
}}
'''Solofo José'''  na  Rakotosolofo Joseph no tena anarany. Izy dia mpanoratra, poeta, mpampianatra sy mpilalao tantara malagasy. Nisongadina tamin'ny filalaovana tantara amin'ny onjam-peo. Anisan'ireo nanana anjara toerana lehibe teo amin'ny tontolon'ny haisoratra sy ny kolontsaina malagasy izy nanomboka tamin'ny taona 1967&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;https://www.tiatanindrazana.mg/actualites/lasa-i-solofo-jose-br-lavo-ny-andrarezina-12439.php&lt;/ref&gt;. Anisan'ireo namorona ny fikambanana poeta sy mpanoratra [[Faribolana Sandratra]]&lt;ref&gt;https://www.nocomment.mg/index.php/faribolana-sandratra-ou-va-la-litterature-malgache&lt;/ref&gt;. Ankoatra ny asa sorany, dia tia fanatanjahantena sy zavakanto izy, indrindra ny baolina kitra, ny baolina lavalava, ny sarimihetsika, ny teatra ary ny hiragasy&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;.

== Ny mombamomba azy ==
I Rakotosolofo Joseph dia teraka ny 9 aprily 1947 tao Antohomadinika atsimo ary maty ny 13 Febroary 2014&lt;ref&gt;https://midi-madagasikara.mg/solofo-jose-nest-plus-disparition-dune-legende-de-la-radio-de-la-litterature/&lt;/ref&gt;. Izy dia zanak'i Rakotoson sy Ravaonirina. Tamin' ny 09 desambra 1972 izy dia Nanambady an'i Razaiarimanana Marie Lydia izay poeta fantatra amin'ny solon'anarana hoe [[Lydiary]] izy. Manan-janaka efatra izy : Rakotosolofo Tsiry Hasimbola, Rakotosolofo Mialy Seheno, Rakotosolofo Saroy, Rakotosolofo Ranto&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;.

== Fianarana ==
Nianatra tao amin'ny Sekolin'ny Frera Mariste Isotry, [[Saint-Joseph Andohalo]] ary [[Institut Sainte Famille]] i Solofo José nandritra ny fahazazany. Teny amin'ny Anjerimanontolon'Antananarivo kosa no nanatanterahany ny fianarana ambony, ka nahazoany diplaoma momba ny literatiora maoderina sy ny filozofia&lt;ref&gt;https://poetawebs.e-monsite.com/pages/fakafaka/fantaro-i-solofo-jose.html&lt;/ref&gt;. 

== Asa soratra sy haisoratra ==
Nanomboka nanoratra tamin'ny taona 1967 i Solofo José. Nivelatra tamin'ny karazana asa maro ny sorany, toy ny tononkalo, sombin-tantara, tantara an'onjam-peo ary lahatsoratra famakafakana.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;https://www.tiatanindrazana.mg/actualites/lasa-i-solofo-jose-br-lavo-ny-andrarezina-12439.php&lt;/ref&gt;

Anisan'ireo nanangana ny Faribolana Sandratra izy, fikambanan'ny mpanoratra malagasy izay nisy fiantraikany teo amin'ny fampiroboroboana ny haisoratra malagasy maoderina. Izy ihany koa no filoha lefitra faharoan'ny fikambanana taorian'i [[Elie Rajaonarison]].&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

Nandray anjara tamin'ny famoahana amboaran-tononkalo sy boky iombonana maro niaraka tamin'ny Faribolana Sandratra izy, anisan'izany ny ''Amboaran-tononkalo I'' (1988), ''Tontolo Isainana'' (1991), ''Sandra-kalo'' (1994), ''Sombintantara voafantina'' (1999) ary ''Sandratr'Antsa'' (2008).

== Teatra sy tantara an'onjam-peo ==
Ankoatra ny maha-mpanoratra azy dia fantatra ihany koa i Solofo José noho ny fandraisany anjara teo amin'ny tontolon'ny teatra sy ny tantara an'onjam-peo. Nisehatra tamin'ny filalaovana sy fanatontosana tantara izy, indrindra tao amin'ny Radio Madagasikara, ary tatỳ aoriana tao amin'ny ACEEM Radio sy haino aman-jery hafa.

Anisan'ireo tantara an'onjam-peo nahafantarana azy ny ''Tantara Marina'', ''Mpanakorontana ve ?'', ''Miverena rahampitso'', ''Ambohitrananona'' ary ''Ilay zavatra''.

Nanao fiofanana momba ny teatra tany Abidjan, Côte d'Ivoire, ihany koa izy. Nandray anjara tamin'ny famokarana tantara an-tsehatra sy horonantsary ary tamin'ny fanatontosana tsangan-tononkalo nandritra ny asany ara-kolontsaina.

== Asa hafa ==
Niasa ho talen'ny gazety ''Ambioka'' i Solofo José ary mpikambana tao amin'ny OMDA. Fantatra ihany koa izy amin'ny maha-mpampianatra filozofia sy mpikaroka azy.

== Voninahitra ==
Noho ny fandraisany anjara tamin'ny fampandrosoana ny kolontsaina sy ny haisoratra malagasy dia nahazo mari-boninahitra maro izy, anisan'izany ny Grand Officier de l'Ordre National Malagasy, Commandeur de l'Ordre National Malagasy, Officier de l'Ordre National Malagasy ary Chevalier de l'Ordre National Malagasy.

== Loharano ==
{{Reflist}}

[[Sokajy:Mpanoratra malagasy]]
[[Sokajy:Teraka tamin'ny taona 1947]]
[[Sokajy:Maty tamin'ny taona 2014]]
[[Sokajy:Mpanoratra]]</text>
      <sha1>i7ibhey6x063zrpxomncelyea43fo3a</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1142922</id>
      <parentid>1142916</parentid>
      <timestamp>2026-06-13T11:50:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Anai171</username>
        <id>30270</id>
      </contributor>
      <comment>/* Fianarana */ Fanampiana rohy</comment>
      <origin>1142922</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4373" sha1="cqjn2ahh8cl8eij03hw10k43krfutu7" xml:space="preserve">{{infobox olona
|Sary:
|anarana=Solofo José
|teraka=9 Aprily 1947
|toerana=Antomadinika atsimo
|maty=13 febroary 2014
|firenena={{Madagasikara}}
|mpiaraka=
|asa=
[[Mpilalao tantara]] [[Poeta]] [[Mpanoratra]] [[Mpampianatra]] 
}}
'''Solofo José'''  na  Rakotosolofo Joseph no tena anarany. Izy dia mpanoratra, poeta, mpampianatra sy mpilalao tantara malagasy. Nisongadina tamin'ny filalaovana tantara amin'ny onjam-peo. Anisan'ireo nanana anjara toerana lehibe teo amin'ny tontolon'ny haisoratra sy ny kolontsaina malagasy izy nanomboka tamin'ny taona 1967&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;https://www.tiatanindrazana.mg/actualites/lasa-i-solofo-jose-br-lavo-ny-andrarezina-12439.php&lt;/ref&gt;. Anisan'ireo namorona ny fikambanana poeta sy mpanoratra [[Faribolana Sandratra]]&lt;ref&gt;https://www.nocomment.mg/index.php/faribolana-sandratra-ou-va-la-litterature-malgache&lt;/ref&gt;. Ankoatra ny asa sorany, dia tia fanatanjahantena sy zavakanto izy, indrindra ny baolina kitra, ny baolina lavalava, ny sarimihetsika, ny teatra ary ny hiragasy&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;.

== Ny mombamomba azy ==
I Rakotosolofo Joseph dia teraka ny 9 aprily 1947 tao Antohomadinika atsimo ary maty ny 13 Febroary 2014&lt;ref&gt;https://midi-madagasikara.mg/solofo-jose-nest-plus-disparition-dune-legende-de-la-radio-de-la-litterature/&lt;/ref&gt;. Izy dia zanak'i Rakotoson sy Ravaonirina. Tamin' ny 09 desambra 1972 izy dia Nanambady an'i Razaiarimanana Marie Lydia izay poeta fantatra amin'ny solon'anarana hoe [[Lydiary]] izy. Manan-janaka efatra izy : Rakotosolofo Tsiry Hasimbola, Rakotosolofo Mialy Seheno, Rakotosolofo Saroy, Rakotosolofo Ranto&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;.

== Fianarana ==
Nianatra tao amin'ny Sekolin'ny Frera Mariste Isotry, [[Saint-Joseph Andohalo]] ary [[Institut Sainte Famille]] i Solofo José nandritra ny fahazazany. Teny amin'ny [[Oniversiten' Antananarivo|Anjerimanontolon'Antananarivo]] kosa no nanatanterahany ny fianarana ambony, ka nahazoany diplaoma momba ny literatiora maoderina sy ny filozofia&lt;ref&gt;https://poetawebs.e-monsite.com/pages/fakafaka/fantaro-i-solofo-jose.html&lt;/ref&gt;. 

== Asa soratra sy haisoratra ==
Nanomboka nanoratra tamin'ny taona 1967 i Solofo José. Nivelatra tamin'ny karazana asa maro ny sorany, toy ny tononkalo, sombin-tantara, tantara an'onjam-peo ary lahatsoratra famakafakana.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;https://www.tiatanindrazana.mg/actualites/lasa-i-solofo-jose-br-lavo-ny-andrarezina-12439.php&lt;/ref&gt;

Anisan'ireo nanangana ny Faribolana Sandratra izy, fikambanan'ny mpanoratra malagasy izay nisy fiantraikany teo amin'ny fampiroboroboana ny haisoratra malagasy maoderina. Izy ihany koa no filoha lefitra faharoan'ny fikambanana taorian'i [[Elie Rajaonarison]].&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

Nandray anjara tamin'ny famoahana amboaran-tononkalo sy boky iombonana maro niaraka tamin'ny Faribolana Sandratra izy, anisan'izany ny ''Amboaran-tononkalo I'' (1988), ''Tontolo Isainana'' (1991), ''Sandra-kalo'' (1994), ''Sombintantara voafantina'' (1999) ary ''Sandratr'Antsa'' (2008).

== Teatra sy tantara an'onjam-peo ==
Ankoatra ny maha-mpanoratra azy dia fantatra ihany koa i Solofo José noho ny fandraisany anjara teo amin'ny tontolon'ny teatra sy ny tantara an'onjam-peo. Nisehatra tamin'ny filalaovana sy fanatontosana tantara izy, indrindra tao amin'ny Radio Madagasikara, ary tatỳ aoriana tao amin'ny ACEEM Radio sy haino aman-jery hafa.

Anisan'ireo tantara an'onjam-peo nahafantarana azy ny ''Tantara Marina'', ''Mpanakorontana ve ?'', ''Miverena rahampitso'', ''Ambohitrananona'' ary ''Ilay zavatra''.

Nanao fiofanana momba ny teatra tany Abidjan, Côte d'Ivoire, ihany koa izy. Nandray anjara tamin'ny famokarana tantara an-tsehatra sy horonantsary ary tamin'ny fanatontosana tsangan-tononkalo nandritra ny asany ara-kolontsaina.

== Asa hafa ==
Niasa ho talen'ny gazety ''Ambioka'' i Solofo José ary mpikambana tao amin'ny OMDA. Fantatra ihany koa izy amin'ny maha-mpampianatra filozofia sy mpikaroka azy.

== Voninahitra ==
Noho ny fandraisany anjara tamin'ny fampandrosoana ny kolontsaina sy ny haisoratra malagasy dia nahazo mari-boninahitra maro izy, anisan'izany ny Grand Officier de l'Ordre National Malagasy, Commandeur de l'Ordre National Malagasy, Officier de l'Ordre National Malagasy ary Chevalier de l'Ordre National Malagasy.

== Loharano ==
{{Reflist}}

[[Sokajy:Mpanoratra malagasy]]
[[Sokajy:Teraka tamin'ny taona 1947]]
[[Sokajy:Maty tamin'ny taona 2014]]
[[Sokajy:Mpanoratra]]</text>
      <sha1>cqjn2ahh8cl8eij03hw10k43krfutu7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1142923</id>
      <parentid>1142922</parentid>
      <timestamp>2026-06-13T11:52:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Anai171</username>
        <id>30270</id>
      </contributor>
      <comment>/* Asa soratra sy haisoratra */ Fanampiana rohy</comment>
      <origin>1142923</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4444" sha1="h0g68cl3luyjr8hbukl1gs7jh3qxkja" xml:space="preserve">{{infobox olona
|Sary:
|anarana=Solofo José
|teraka=9 Aprily 1947
|toerana=Antomadinika atsimo
|maty=13 febroary 2014
|firenena={{Madagasikara}}
|mpiaraka=
|asa=
[[Mpilalao tantara]] [[Poeta]] [[Mpanoratra]] [[Mpampianatra]] 
}}
'''Solofo José'''  na  Rakotosolofo Joseph no tena anarany. Izy dia mpanoratra, poeta, mpampianatra sy mpilalao tantara malagasy. Nisongadina tamin'ny filalaovana tantara amin'ny onjam-peo. Anisan'ireo nanana anjara toerana lehibe teo amin'ny tontolon'ny haisoratra sy ny kolontsaina malagasy izy nanomboka tamin'ny taona 1967&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;https://www.tiatanindrazana.mg/actualites/lasa-i-solofo-jose-br-lavo-ny-andrarezina-12439.php&lt;/ref&gt;. Anisan'ireo namorona ny fikambanana poeta sy mpanoratra [[Faribolana Sandratra]]&lt;ref&gt;https://www.nocomment.mg/index.php/faribolana-sandratra-ou-va-la-litterature-malgache&lt;/ref&gt;. Ankoatra ny asa sorany, dia tia fanatanjahantena sy zavakanto izy, indrindra ny baolina kitra, ny baolina lavalava, ny sarimihetsika, ny teatra ary ny hiragasy&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;.

== Ny mombamomba azy ==
I Rakotosolofo Joseph dia teraka ny 9 aprily 1947 tao Antohomadinika atsimo ary maty ny 13 Febroary 2014&lt;ref&gt;https://midi-madagasikara.mg/solofo-jose-nest-plus-disparition-dune-legende-de-la-radio-de-la-litterature/&lt;/ref&gt;. Izy dia zanak'i Rakotoson sy Ravaonirina. Tamin' ny 09 desambra 1972 izy dia Nanambady an'i Razaiarimanana Marie Lydia izay poeta fantatra amin'ny solon'anarana hoe [[Lydiary]] izy. Manan-janaka efatra izy : Rakotosolofo Tsiry Hasimbola, Rakotosolofo Mialy Seheno, Rakotosolofo Saroy, Rakotosolofo Ranto&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;.

== Fianarana ==
Nianatra tao amin'ny Sekolin'ny Frera Mariste Isotry, [[Saint-Joseph Andohalo]] ary [[Institut Sainte Famille]] i Solofo José nandritra ny fahazazany. Teny amin'ny [[Oniversiten' Antananarivo|Anjerimanontolon'Antananarivo]] kosa no nanatanterahany ny fianarana ambony, ka nahazoany diplaoma momba ny literatiora maoderina sy ny filozofia&lt;ref&gt;https://poetawebs.e-monsite.com/pages/fakafaka/fantaro-i-solofo-jose.html&lt;/ref&gt;. 

== Asa soratra sy haisoratra ==
Nanomboka nanoratra tamin'ny taona 1967 i Solofo José. Nivelatra tamin'ny karazana asa maro ny sorany, toy ny tononkalo, sombin-tantara, tantara an'onjam-peo ary lahatsoratra famakafakana.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;https://www.tiatanindrazana.mg/actualites/lasa-i-solofo-jose-br-lavo-ny-andrarezina-12439.php&lt;/ref&gt;

Anisan'ireo nanangana ny Faribolana Sandratra izy, fikambanan'ny mpanoratra malagasy izay nisy fiantraikany teo amin'ny fampiroboroboana ny haisoratra malagasy maoderina. Izy ihany koa no filoha faharoan'ny fikambanana taorian'i [[Elie Rajaonarison]]&lt;ref&gt;https://www.erudit.org/fr/revues/ela/2007-n23-ela02396/1035449ar.pdf&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;.

Nandray anjara tamin'ny famoahana amboaran-tononkalo sy boky iombonana maro niaraka tamin'ny Faribolana Sandratra izy, anisan'izany ny ''Amboaran-tononkalo I'' (1988), ''Tontolo Isainana'' (1991), ''Sandra-kalo'' (1994), ''Sombintantara voafantina'' (1999) ary ''Sandratr'Antsa'' (2008).

== Teatra sy tantara an'onjam-peo ==
Ankoatra ny maha-mpanoratra azy dia fantatra ihany koa i Solofo José noho ny fandraisany anjara teo amin'ny tontolon'ny teatra sy ny tantara an'onjam-peo. Nisehatra tamin'ny filalaovana sy fanatontosana tantara izy, indrindra tao amin'ny Radio Madagasikara, ary tatỳ aoriana tao amin'ny ACEEM Radio sy haino aman-jery hafa.

Anisan'ireo tantara an'onjam-peo nahafantarana azy ny ''Tantara Marina'', ''Mpanakorontana ve ?'', ''Miverena rahampitso'', ''Ambohitrananona'' ary ''Ilay zavatra''.

Nanao fiofanana momba ny teatra tany Abidjan, Côte d'Ivoire, ihany koa izy. Nandray anjara tamin'ny famokarana tantara an-tsehatra sy horonantsary ary tamin'ny fanatontosana tsangan-tononkalo nandritra ny asany ara-kolontsaina.

== Asa hafa ==
Niasa ho talen'ny gazety ''Ambioka'' i Solofo José ary mpikambana tao amin'ny OMDA. Fantatra ihany koa izy amin'ny maha-mpampianatra filozofia sy mpikaroka azy.

== Voninahitra ==
Noho ny fandraisany anjara tamin'ny fampandrosoana ny kolontsaina sy ny haisoratra malagasy dia nahazo mari-boninahitra maro izy, anisan'izany ny Grand Officier de l'Ordre National Malagasy, Commandeur de l'Ordre National Malagasy, Officier de l'Ordre National Malagasy ary Chevalier de l'Ordre National Malagasy.

== Loharano ==
{{Reflist}}

[[Sokajy:Mpanoratra malagasy]]
[[Sokajy:Teraka tamin'ny taona 1947]]
[[Sokajy:Maty tamin'ny taona 2014]]
[[Sokajy:Mpanoratra]]</text>
      <sha1>h0g68cl3luyjr8hbukl1gs7jh3qxkja</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kolontsaina malagasy</title>
    <ns>0</ns>
    <id>230073</id>
    <revision>
      <id>1142748</id>
      <parentid>1138924</parentid>
      <timestamp>2026-06-13T07:09:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Christien24</username>
        <id>39990</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Foko eto Madagasikara */</comment>
      <origin>1142748</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="30579" sha1="orwnjx9js41ruubxtmm7zq4mwkusrv7" xml:space="preserve">[[Sary:Hira gasy musicians 2008.jpg|vignette|367x367px|[[Hiragasy]]]]
Ny '''kolontsaina malagasy''' dia [[Kolontsaina|kolontsain]]' ny [[Malagasy (vahoaka)|vahoaka malagasy]] izay isan-karazany noho ny fisian' ny [[Vondrom-poko|foko]] samihafa ao aminy sady ahitana taratra ny andiam-pifindra-monina nifanesy avy any ivelany nankaty [[Madagasikara]], indrindra ny avy any [[Azia Atsimo-Atsinanana]] sy [[Afrika Atsinanana]]. Izany kolontsaina izany koa dia ahitana singa avy any [[Azia Andrefana]] sy avy any [[Eorôpa]]. Anisany mandrafitra ny kolontsaina malagasy ny [[Fiteny malagasy|fiteniny]] izay miseho amin' ny endrika [[Fitenim-paritra malagasy|fitenim-paritra]] maro, ny [[Fivavahana eto Madagasikara|finoana sy ny fivavahany]], na [[Fivavahan-drazana malagasy|nentim-paharazana]] izany na nampidirina teto, ny [[Zavakanto|zavakantony]], ary ny fomba amam-panaony.

== Foko eto Madagasikara ==
Ny [[foko eto Madagasikara]] dia vondron' olona heverina fa iray faritra niaviana, nanana fandaminana ara-pôlitika iraisany na nitoviany tamin' ny vanimpotoana faha mpanjaka, manana ny fomba fitenenany ny [[teny malagasy]] izay atao hoe fitenim-paritra, sns.

=== Vondrom-poko ao avaratra ===
Ny [[Antankarana]] sy ny [[Tsimihety]] ary ny [[Betsimisaraka]] no vondrom-poko any avaratra. Ao amin' ny tendro avaratra amin' i Madagasikara no ahitana ny Antankarana, ao amin' ny [[Faritanin' Antsiranana]]. Any amin' ny faritra avaratra-andrefana eto Madagasikara no ahitana ny [[Tsimihety]] na Antandroña, ao amin' ny [[faritanin' i Mahajanga]].

Ny [[Betsimisaraka]] kosa dia foko ao amin' ny lemaka manaraka ny morontsiraka atsinanana, vafaritry ny reniranon' i [[Bemarivo]] ao avaratra sy ny onin' i [[Mananjary (renirano)|Mananjary]] any atsimo.

=== Vondrom-poko ao andrefana ===
Ny [[Sakalava]], ny [[Makoa (malagasy)|Makoa]], ny [[Masikoro]], ary ny [[Vezo]] no vondrom-poko ao andrefana. Ny Sakalava dia foko monina amin' ny tany midadasika dia midadasika any amin' ny tapany atsimo-andrefana sy andrefana ary avaratra-andrefan' i Madagasikara, eo anelanelan' [[Ampasimena]] any avaratra, sy [[Toliara]] any atsimo.

Ny [[Makoa (malagasy)|Makoa]] dia foko monina ao amin' ny morontsiraka avaratra andrefan' i Madagasikara. Indraindray izy ireo dia heverina ho zana-pokon' ny Vezo, izay foko ao anatin' ny Sakalava. Foko moninina any amin' ny morontsiraka atsimo-andrefan' i Madagasikara ny [[Vezo]], izay mivelona indrindra amin' ny fanjonoana an-dranomasina. Heverina ho ao amin' ny vondrom-poko [[Sakalava]] ny Vezo. Ny [[Masikoro]] kosa dia foko any amin' ny morontsiraka atsimo andrefan' i Madagasikara izay mivelona indrindra amin' ny fiompiana sy ny fambolena.

=== Vondrom-poko ao afovoan-tany ===
Ny [[Merina]], ny [[Sihanaka]], ny [[Betsileo]], ny [[Zafimaniry]], ary ny [[Bara]] no vondrom-poko ao afovoan-tany. Ny Merina dia foko monina eo amin' ny tampon-kavoana voafaritry ny tanin' i Vonizongo ao avaratra, ny tendrombohitr' [[Ankaratra]] ao atsimo, ny reniranon' i [[Sakay]] ao andrefana, ary ny tandavan-tendrombohitr' Angavo ao atsinanana.

Ny [[Sihanaka]] dia foko monina manodidina ny [[farihin' Alaotra]], voafaritry ny renirano [[Bemarivo]] Ambony sy Tampoketsa Atsimo ao avaratra, ny renirano [[Mahajamba]] Ambony ao andrefana, ary ireo havoana misy ny [[Bezanozano]] sy ny ala ao atsinanana. Ny [[Bezanozano]] dia foko ao amin' ny tany lemaka manodidina an' i [[Mangoro]], voafaritry ny tany onenan' ny foko [[Sihanaka]] ao avaratra, ny [[Betsimisaraka]] ao atsinanana, ary ny Merina ao andrefana.

Ny [[Betsileo]] dia foko lehibe ao amin' ny toerana faritan' ny ony Mania ao avaratra, ny tanin' ny Tanala ao atsinanana, ny tendrombohitr' Andringitra ao atsimo, ary ny tandavan-tendrombohitr' i Bongolava ao andrefana, izany hoe ao amin' ny [[Faritanin'i Fianarantsoa|Faritanin' i Fianarantsoa]]. Ny [[Zafimaniry]] dia foko monina ao amin' ny tapany atsimo atsinanan' ny faritra afovon' i Madagasikara, izay azo heverina ho zana-pokon' ny [[Betsileo]], nefa mifanakaiky [[kolontsaina]] koa amin' ny [[Tanala]].

Ny [[Bara]] dia foko monina amin' ny toerana midadasika voafaritry ny renirano [[Zomandao]] any avaratra, ny faritra onenan' ny Tanala any atsinanana, ny ony [[Onilahy (renirano)|Onilahy]] any atsimo andrefana, ary ny tangoron-tendrombohitra Analavelona ao andrefana sy avaratra-andrefana.

=== Vondrom-poko ao atsinanana ===
Ny [[Antambahoaka]], ny [[Antefasy]], ny [[Zafisoro]], ny [[Antemoro]], ny [[Antesaka]], ny [[Tanala]] no vondrom-poko any atsinanana. Ny Antambahoaka dia foko iray ao atsimo-atsinanan' i Madagasikara, eo anelanelan' i Sakaleona sy [[Namorona]]. I [[Mananjary]] no tanan-dehibe any.

Ny [[Antefasy]] dia foko ao amin' ny faritra manodidina an' i [[Farafangana]]. Eo anelanelan' i [[Manampatrana|Manampatra]] sy Mananara Atsimo izy ireo. Ny [[Zafisoro]] dia foko hita betsaka ao amin' ny [[distrikan' i Farafangana]]. Heverina ho zana-pokon' ny [[Antefasy]] ny Zafisoro.

Ny [[Antemoro]] dia foko ao amin' ny faritra [[Faritra Fitovinany|Fitovinany]]. Nampalaza ny foko Antemoro teo amin' ny tantara ny fanoratana ny [[Sorabe]]. Eo anelanelan' i [[Namorona]] sy [[Manampatrana]] no fonenany.

Ny [[Antesaka]] dia foko eo anelanelan' i [[Mananivo]] ao avaratra, Itomampy sy Ionaivo ao andrefana, ary Lavibola ao atsimo. Tanàna lehibe ao aminy dia i [[Vangaindrano]] sy i Midongy Atsimo.

Ny [[Tanala]] dia foko ao amin' ny faritra misy ny havoanan' [[Ikongo]], voafaritry ny tanin' ny Betsileo ao andrefana, ny Betsimisaraka sy ny Antambahoaka sy ny Antemoro ary ny Antefasy ao atsinanana, ary ny ony [[Manampatrana]] ao atsimo.

=== Vondrom-poko ao atsimo ===
[[Sary:Mahafaly tomb painted carved south Madagascar.jpg|vignette|Fasana [[mahafaly]]]]
Ny [[Mahafaly]], ny [[Antandroy]] ary ny [[Antanosy]] no vondrom-poko any atsimo. Ny Mahafaly dia foko monina amin' ny [[lembalemba]] midadasika eo anelanelan' ny ony [[Onilahy (ony)|Onilahy]] sy [[Menarandra]], any amin' ny [[faritra Atsimo-Andrefana]].
[[Sary:Antandroy traditional dancing.jpg|vignette|Mpandihy [[Antandroy|tandroy]]]]
Ny [[Antandroy]] dia foko ao amin' ny tendron' i Madagasikara atsimo indrindra monina amin' ny tany eo anelanelan' ny ony [[Menarandra]] ao andrefana sy [[Mandrare]] ao atsinanana ary ny havoana Vohimainty ao avaratra.

Ny [[Antanosy]] dia foko ao amin' ny tendron' i Madagasikara atsimo-atsinanana indrindra, ao amin' ny [[faritra Anosy]] eo anelanelan' i [[Masianaka]] sy [[Mandrare]] no misy azy betsaka indrindra, nefa ahitana azy koa ny tanàna toa an' i [[Bezaha]] sy i [[Vatolatsaka]] (ao amin' ny [[distrikan' i Betioky-Atsimo]]) ary any [[Bereketa]] ([[distrikan' i Sakaraha]]).

== Fiteny eto Madagasikara ==
Maro ny fiteny tenenin' ny mponin' i Madagasikara, izay tsy Malagasy daholo fa misy vahiny koa. Ny [[fiteny malagasy]] no be mpahalala indrindra, manaraka izany ny [[fiteny frantsay]] sy ny [[fiteny anglisy]]. Misy [[Fiteny kômôriana|mpiteny kômôriana]], [[Fiteny gojaraty|mpiteny gojaraty]], [[Fiteny indo-ariana|mpiteny hindoa]], [[Fiteny arabo|mpiteny arabo]] ary [[Fiteny sinoa|mpiteny sinoa]] koa eto Madagasikara.

=== Ny fiteny malagasy ===
Ny fiteny malagasy, izay [[Fiteny ôfisialy|fiteny ôfisiali]]&lt;nowiki/&gt;n' i Madagasikara, dia ao amin' ny sampam-piteny [[Fiteny aostroneziana|aostrônezianina]]. Araka ny antontanisan' ny [[Akademia Malagasy|Akademia malagasy]] dia ny 83,61&amp;nbsp% dia tsy miteny afa-tsy ny teny malagasy. Miseho amin' ny endrika fitenim-paritra maro ny fiteny malagasy, dia ny [[fiteny bara]], ny [[fiteny betsimisaraka atsimo]], ny [[fiteny betsimisaraka avaratra]], ny [[fiteny masikoro]], ny [[fiteny merina]], ny [[fiteny sakalava]], ny [[fiteny tandroy-mahafaly]], ny [[fiteny tanosy]], ny [[fiteny antankarana]], ny [[fiteny tsimihety]], sns.

=== Fiteny vahiny ===

==== Ny fiteny frantsay ====
Ny fiteny frantsay dia fiteny ôfisialy faharoa izay tenenin' ny 20&amp;nbsp;%n' ny Malagasy (miisa 4&amp;nbsp;983&amp;nbsp;000). Araka ny antontanisan' ny [[Akademia Malagasy|Akademia malagasy]] dia ny 0,57&amp;nbsp;%n' ny Malagasy no miteny frantsay fotsiny, ny 15,87&amp;nbsp;% miteny frantsay tsindraindray, ary ny 83,61&amp;nbsp;% dia tsy miteny afa-tsy ny teny malagasy. Mpikambana ao amin' ny vondron-tany miteny frantsay (''Organisation Internationale de la Francophonie'') i Madagasikara. Tsy mitovy amin' ny zava-misy ao [[Afrika atsimon' i Saharà|Afrika atsimon' i Sahara]] ny eto Madagasikara, satria ny fiteny frantsay eto Madagasikara dia tsy nanjary teny ifaneraseran' ny samy Malagasy fa nijanona ho fitaovana enti-mifandray sy mifanakalo amin' ny any ivelany ampiasain' ny vitsy anisa. Tsy mila miteny frantsay ny samy Malagasy raha hifampiresaka na dia lazaina fa mbola misy ny tsy mifankahazo amin' ny fampiasana ny fitenim-paritra, ka isan' ny antony tsy mampisy ezaka hifehezana ny teny frantsay izany.

==== Ny fiteny anglisy ====
Ny fiteny anglisy dia fiteny ôfisialy tamin' ny taona 2007 - 2010. Vitsy dia vitsy ny toeram-pampianarana teny anglisy ary ny ankamaroan' ny sekoly (indrindra ny sekolim-panjakana) dia tsy manana mpampianatra teny anglisy. Vitsy ny Malagasy mianatra teny anglisy, izay manao izany hifandraisany amin' ny vahiny any ivelany na ny mpizaha tany, na koa mba hahazoany mamaky tahirin-kevitra voasoratra amin' io fiteny io. Olona latsaky ny 5&amp;nbsp;000 no miteny anglisy eto Madagasikara.

==== Fiteny hafa ====
Fitenim-pivavahana ny [[fiteny arabo]] eto Madagasikara ka ny [[Finoana silamo|mpino silamo]] no mampiasa izany fiteny izany. Ny fikarohana nataon' ny ''[[Pew Research Center]]'' tamin' ny taona 2010 dia manambara fa ny 1,1&amp;nbsp;%n' ny mponina eto Madagasikara dia Silamo. Ny ''The World Factbook - Madagascar'' kosa dia nanambara fa 7&amp;nbsp;% izany. Tsy ny mpino silamo rehetra anefa no mahafehy ny fiteny arabo.

== Fiarahamonina sy fomba amam-panao ==
=== Soatoavina ===
; Fihavanana
Ny [[fihavanana]] dia endriky ny fifandraisana eo amin' ny [[fiarahamonina malagasy]] izay mivoy ny fifanampiana sy ny fifandeferana ary ny firaisan-kina anjakan' ny filaminana. Amin' ny heviny mifintina dia manondro ny fifandraisan' ny olona iray fianakaviana ny fihavanana.
; Fatidra
Ny [[fatidra]] dia fifanekena ataon' ny olona roa tsy misy rohim-pihavanana, nefa te hanova ny fifandraisany maha mpinamana tsotra na maha mifankahalala tsotra azy ho fifandraisana hamafisina amin' ny alalan' ny fandatsahana sy fisotroany ny ran' izy roa tonta, ka lasa fifandraisan' ny iray tampo izany fifandraisan' ny mpifatidra izany.
; Ziva
Ny [[ziva]] dia fihavanana nataon' ny razambe taloha. Saika mazana dia mpiziva avokoa no niavian' ny fihavanan' ny Malagasy manontolo. Ny ompa ifanaovan' ny mpiziva dia sangy anehoany ny fifankatiavany. Ny foko mpiziva dia tsy maintsy mifanampy.

=== Fomba amam-panao ===
; Sambatra
Ny [[sambatra]] dia famoran-jaza faobe atao any amin' ny faritra sasantsasany eto [[Madagasikara]], indrindra any amin' ny foko [[antambahoaka]], mba hahafahan' ny zazalahy hiditra ho isan' ny lehilahy eo amin' ny fiarahamonina misy azy. Isaky ny fito taona mandritra ny efatra herinandro no anatanterahana izany.

;Joro
Ny [[joro]] dia sorona sy vavaka atao hangataham-pitahiana amin' ny [[zanahary]] sy amin' ny [[Razana (finoana malagasy)|razana]] mba hahazoana orana sy hahatonga ny fambolena ary fiompiana hahavokatra be, ny tsy hampisy mpisompatra sy mangalatra ny biby fiompy, indrindra ny [[omby]]. Angatahina mandritra ny joro koa ny fahasalamana sy ny fitomboan' ny zaza ary ny fahela-velon' ny olon-dehibe. Misy ny fafaovana sorona omby atao fanatitra. Fotoam-pifaliana mety maharitra hatramin' ny telo andro izany ho an' ny mpiara-monina.
; Famadihana
Anisan' ny [[fomban-drazana]] iray mampiavaka ny Malagasy ny [[famadihana]]. Ny famadihana dia fety atokan' ny Malagasy hahatsiarovana ireo efa maty, anehoana ny fifandraisana mbola misy eo amin' ny velona sy ny maty, izany hoe anehoana ny fanajàna sy fanomezana hasina ny [[Razana (finoana malagasy)|razana]]. Atao amin' izany ihany koa ny fangataham-pitahiana amin' ny razana. Fotoana ahazoan' ny fianakaviana mifankahita koa izy io.
; Dina
Ny [[dina]] dia fanambaràna ampahibemaso ombam-pianianana fa tsy hivadika amin' ny teny nomena. Dina koa no iantsoana ny fitsipi-pifehezana ny fiarahamonina neken' ny besinimaro.
;Velirano
Ny [[velirano]] dia fianinana atao ampahibemaso mba tsy hampisy ny hitsoaka amin' ny zavatra nifanarahana, amin' ny baiko nekena fa hotanterahina. Tamin' ny vanimpotoana faha mpanjaka dia maha tapa-doha ny fivadiham-belirano.

== Finoana sy fivavahana ==
Mpivavaka ny ankamaroan' ny Malagasy ka ny maro amin' ireo dia manaraka ny [[Fivavahan-drazana malagasy|fivavahan-drazana]] sy ny mampifangaro izany amin' ny fivavahana hafa, ao koa ny [[Kristianisma eto Madagasikara|kristianisma]] sy ny [[Finoana silamo eto Madagasikara|silamo]] sy ny fivavahana hafa.

=== Ny fivavahan-drazana malagasy ===
Ny [[fivavahan-drazana malagasy]] dia ny [[fivavahana]] sy ny finoana narahin' ny [[Ntaolo]] malagasy, izay mifototra indrindra amin' ny fivavahana amin' i [[Zanahary]] sy ny fanahin' ireo [[Razana (finoana malagasy)|razana]] efa maty. Mihoatra ny 52&amp;nbsp;%n' ny mponina no manaraka ny fivavahan-drazana. Tsy misaraka amin' ny tontolon' ny velona ny tontolon' ny razana ka izany no ahitana Malagasy manao fomba isan-karazany amin' ny fanamboaram-pasana sy amin' ny fanatanterahana ny [[famadihana]].

Ireto avy ny zavatra inoan' ny Malagasy mandala ny fivavahan-razana ho manana ny hasiny: ny [[Sampy (malagasy)|sampy]], ny ody, ny hazomanga, ny vatolahy, ny karazan-kazo sasany, ny karazam-biby sasany (toy ny [[omby]]). Ireto ny zavatra tsy hita maso nefa inoany fisiana: ny Zanahary, ny fanahin' ny [[Razana (finoana malagasy)|razana]], ny kalanoro, ny [[tromba]], ny [[avelo]], ny [[matoatoa]]. Mba ho fanajana an' ireo fanahy ireo dia manatanteraka [[fanatitra]] sy sorona, ny Ntaolo malagasy. Ho fanajana ireo havany efa maty dia manao famadihan-drazana na manao asa lolo ny Malagasy.

Ny misahana ny fandraharahana ny fifandraisana amin' ireo fanahy tsy hita maso ireo dia ny mpisorona, ny mpitan-kazomanga ary ny [[ombiasa]]. Inoan' ny Ntaolo malagasy ho manana hery miafina manimba ny [[Mosavy|mpamosavy]]. Manatona [[Fanandroana malagasy|mpanandro]] koa ny Malagasy, izay mino ny fisian' ny atao hoe [[vintana]], raha hanao zavatra mba hahaizany ny fotoana mety anatanterahany ny zavatra kasainy hatao sy ny fombafomba tokony hatao, ka mety misy ny [[ala faditra]]. Manatona [[Sikidy malagasy|mpisikidy]] koa ny Ntaolo malagasy raha te hahafantatra ny marina ny amin' ny zava-mitranga eo amin' ny fiainany.

=== Ny kristianisma ===
Ny 41&amp;nbsp;%n' ny Malagasy dia [[Kristianisma ao Madagasikara|Kristiana]], araka ny tatitry ny ''US Departement of State'' tamin' ny taona 2011. Hita avokoa ireo sampan' ny fivavahana kristiana toy ny [[Fiangonana nohavaozina]] sy ny [[Loteranisma eto Madagasikara|Fiangonana loterana]] sy ny [[Eglizy Katôlika Apôstôlika Rômanina (Madagasikara)|Fiangonana katôlika]] sy ny [[Adventisma|Fiangonana adventista]] sy ireo [[Evanjelisma eto Madagasikara|Fiangonana evanjelika]] tsy mitsaha-mihamaro. Miezaka ny hampitombo isa ny fiangonany ny [[Fiangonana Ôrtôdôksa eto Madagasikara|Ôrtôdôksa]] sy ny [[Eklesia Episkopaly Malagasy|Anglikana]] sy ny hafa koa. Tamin' ny taona 1963 hatramin' ny 2004 dia niisa 72 ny &quot;fikambanana ara-pinoana&quot; voasoratra ao amin' ny lisitra ôfisialy tanan' ny fanjakana malagasy. Manodidina ny 200 any ho any ny isan' ny karazam-piangonana eto Madagasikara ka ny ankamaroan' ireo dia fiangonana vao niorina taty afara, dia ireo fiangonana evanjelika na ara-pilazantsara sy [[Pentekôtisma|pentekôtista]].

=== Ny silamo ===
Ny [[Finoana silamo eto Madagasikara|silamo eto Madagasikara]] dia niorina tamin' ny taonjato faha-7. Nandray anjara betsaka tamin' ny fiforonan' ny kolontsain' ny Malagasy izany. Ny fikarohana nataon' ny ''[[Pew Research Center]]'' tamin' ny taona 2010 dia manambara fa ny 1,1&amp;nbsp;%n' ny mponina eto Madagasikara dia Miozolmana. 7&amp;nbsp;% kosa izany araka ny ''The World Factbook - Madagascar''. Ny ankamaroan' ny Miozolmana eto Madagasikara dia manaraka ny [[Sonisma|finoana silamo sonita]].

=== Ny fivavahana hafa ===
Ny [[Bahaisma eto Madagasikara|bahaisma]] dia niorina teto Madagasikara tamin' ny tenatenan' ny taonjato faha-20 ka fahatanterahan' ny fikasan' i `Abdu'l-Bahá, mpitarika ny Bahay maneran-tany, izany, izay naniraka ireo mpanaraka ny [[finoana bahay]] handeha aty Madagasikara. Tonga teto Madagasikara tamin' ny taona 1953 ny mpisava lalana voalohany ka nisy ny Malagasy niova ho amin' izany finoana izany. Tamin' ny taona 1973 no nanaovana filazana ôfisialy ny fisian' ny fikambanana bahay eto Madagasikara. Milaza ny ''Association of Religion Data Archives'' tamin' ny taona 2005 fa 17&amp;nbsp;900 no isan' ny mpino bahay eto Madagasikara.

== Zavakanto ==
=== Zavakanto amin' ny teny ===
==== Hainteny ====
Sokajin-dahabolana malagasy ny [[hainteny]] na hain-teny izay hita indrindra ao amin' ny [[Merina]], miendrika [[tononkalo]] fohy iresahana zava-madinika aloha, avy eo mankany amin' ny tena lohahevitra, ka amin' ny alalan' ny fampifandraisana amin' ny fomba kanto ny [[voanteny]] araka ny endriny na ny heviny no ahatongavana amin' izany. Ny lohahevitra dia matetika momba ny fitiavana.

==== Angano ====
Fitantarana zavatra tsy nisy nefa namboarina ho toy ny nisy ary natao hanatsoahana fananarana, na fitantarana zava-nitranga tokoa, ny [[Angano malagasy|angano]]. Karazana lahabolana tsotra, lava ary miendrika [[tantara foronina]] noho ny dingana hita ao anatiny sy ny mpandray anjara ary ny olana sy ny vahaolana hita taratra ao amin' ny tantara ny angano. Nanabe ny taranany tamin' ny alalan' ny fitantarana angano amin' ny hariva ny Ntaolo malagasy. Isaky ny maheno angano ny ankizy dia manatsoaka lesona, mahalala zava-baovao momba ny fiainana.

==== Ohabolana ====
Fehezanteny mirakitra fahendrena fampiasa matetika ny [[ohabolana]]. Fitambaran' ny teny hoe ''ohatra'' sy ''volana'' ny teny hoe ''ohabolana''. Azo ampiasaina amin' ny fiainana andavanandro ny ohabolana, nefa tena fanaingoana [[kabary]] indrindra koa. Teo amin' ny [[Ntaolo]] malagasy dia haren-tsaina miampita amin' ny alalan' ny [[lovantsofina]], toy ny [[angano]], ny ohabolana.

==== Kabary ====
Lahateny atao amin' ny feo avo ka entina hampitana hafatra ary matetika ravahina amin' ny [[hainteny]] sy [[ohabolana]] sady atrehin' olona maro ny [[kabary]]. Samy nanana ny fomba nitrandrahany ny kabary ny Malagasy isam-paritra, ka izay no mahatonga ny famaritana azy somary maro amin' izao fotoana izao, fa saingy io no fototra ka miainga avy amin' io avokoa ny famaritana rehetra misy ankehitriny.

==== Sokela ====
Kabary voaravaka karazana [[hainteny]] ao amin' ny foko [[Betsileo]] eto [[Madagasikara]] ny [[sokela]].

==== Tononkalo ====
Lahabolana na lahatsoratra natao andalana mifanarakaraka (na mifanaingintaingina) misy ngadona sy firindrana ary fitsipika mifehy ny fiafaran' ny andalana tsirairay mbamin' ny fomba hahakanto azy  ny [[tononkalo]], sady miompana amin' ny lohahevitra iray izay natao hiantefa amin' ny saina sy ny fihetseham-po.

=== Seho an-tsehatra ===

==== Tantara an-tsehatra ====
Tantara noforonina mba holalaovina an-tsehatra sy hojeren' ny olona ny [[tantara an-tsehatra]] na [[teatira]] na [[tantara tsangana]]. Niroborobo teto [[Madagasikara]] izy io teo aloha nefa very ny lazany ankehitriny.

==== Hatsikana ====
Karazana tantara fohy dia fohy, izay matetika atao an-tsehatra hampihomehy ny mpijery, ny [[hatsikana]].

=== Hira sy dihy ary mozika ===

==== Salegy ====
Mozika malagasy avy any amin' ny morontsiraka avaratra-andrefan' i [[Madagasikara]] ny ny [[salegy]], izay avy amin' ny mozika nentim-paharazana any amin' ny faritra manodidina an' i [[Mahajanga]] sy [[Antsiranana]].

==== Baoejy ====
Karazana mozika avy any avaratr' i Madagasikara ny [[baoejy]] na bahoejy. Any amin' ny [[faritra Sofia]] no tena mampalaza ny baoejy izay efa miparitaka eran' ny Nosy. Ny [[angorodao]] sy ny [[kabosy]] ary ny [[hazolahy]] (karazana ambonga) no zavamaneno miaraka aminy. Efa misy koa ny mpanakanto no mitendry baoejy amin' ny [[gitara]].

==== Kilalaky ====
Karazana gadona mozika sady dihy nentim-paharazana any amin' ny [[Sakalava]] ao amin' ny [[Faritra Menabe]] ny [[kilalaky]] izay miely koa manerana an' i [[Madagasikara]]. Ahitana dihy kilalaky ny fotoana ankalazana ny [[fitampoha]] any [[Belo-Tsiribihina|Belon' i Tsiribihina]]. Maro koa ny mpihira sy mpandihy kilalaky any amin' ny faritra hafa eo Madagasikara na dia tsy mponina avy any Menabe aza.

==== Tsapiky ====
Mozika sy dihy malagasy avy any amin' ny tapany atsimo-andrefan' i [[Madagasikara]] ny [[tsapiky]], izay manana gadona haingana kokoa noho ny mozika malagasy hafa rehetra. Teraka tamin' ny taompolo 1970 tao amin' ny faritr' i [[Toliara]] ity mozika ity. Tsy mifidy toerana na fotoana na antony hanaovana azy ny tsapiky: na any ambanivohitra, na eny an-tanàn-dehibe, na ankalamanjana na anaty faritra mifefy.

==== Zafindraony ====
Karazan-kira malaza any amin' ny faritry ny [[Betsileo]] ny [[Zafindraony (hira)|zafindraony]] izay voktry ny fiezahan' ny Malagasy hampifanaraka ny fomba fihira vazaha sy ny an' ny malagasy tamin' ny nidiran' ny [[Kristianisma eto Madagasikara|fivanahana kristiana]] teto Madagasikara. Ahenoana olona maro mihira sy mizara feo (feo voalohany, faharoa, fahatelo ary fahefatra) ny zafindraony. Matetika ny hira [[Fifohazana (kristianisma malagasy)|fifohazana]] (ao amin' ny [[Prôtestantisma eto Madagasikara|fiangonana prôtestanta]]) izay tsy noforonin' ny Vazaha dia hira zafindraony.

==== Hiragasy ====
Fampisehoana atrehin' ny vahoaka, izay mitovitovy amin' ny [[tantara tsangana]] (na teatra) atao an-kira, ny [[hiragasy]], izay fitambaran' ny feon-javamaneno ([[trômpetra]], [[trômbônina]], [[lokanga]], sns) sy ny hira ary ny dihy mampiavaka ny kolontsain' ny faritra afovoan-tany eto Madagasikara, indrindra ny ao amin' ny faritra nentim-paharazana misy ny [[Merina]]. Atao ankalamanjana na anaty efitrano ny fampisehoana. Matetika dia mitafy [[malabary]] miloko mena marevaka sy mipataloha ny lehilahy mpanao hiragasy, fa ny vehivavy kosa mitafy [[Lamba (malagasy)|lamba]] sy akanjom-behivavy miloko mavokely na maitso. 

==== '''Basesa''' ====
Karazan-dihy sy mozika malagasy mitovitovy amin' ny [[salegy]] ny [[basesa]], izay dihy nentim-paharazana mbola fanao any amin' ny faritra misy ny [[Betsimisaraka]]. Maro ny zavatra aseho rehefa mandihy basesa: ahodinkodina ny andilana ary somary miadana ny gadona. Ny lehilahy no mitarika ny hetsiky ny vehivavy mandritra ny fandihizana besesa. Ny [[angorodao]] sy ny [[pianô]], ary indraindray ny [[amponga]], no zavamaneno ampiasain' ny mpiangaly ny moeika basesa.
;Beko
Karazan-kira malagasy ataon' ny [[Mahafaly]] sy ny [[Antandroy]] izay mampiavaka sy iombonan' ny kolontsain' izy ireo ny [[beko]]. Olona roa na telo indray mihira sady samy manana ny feony no miangaly azy io, amin' ny ankapobeny tsy arahina zavamaneno. Ny tonon' ity karazan' antsa ity dia matetika foronin' ny mpiangaly azy eo no ho eo.
;Malesa
Dihy nentim-paharazana [[tsimihety]], any amin' ny [[Faritra Sofia]], tapany avaratra-andrefan' i Madagasikara ny [[malesa]], izay fanao amin' ny lanonana isankarazany. Mandihy miaraka ny lehilahy sy ny vehivavy izay mifampitan-tanana sy samy misikina lambahoany, ka ny vehivavy no eo aloha.
;Kaoitry
Dihy malagasy mifantoka amin' ny fanetsahana ny [[fitombenana]] sy ny [[andilana]] ny [[kaoitry]], izay avy any amin' ny faritra avaratra-andrefan' ny Nosy. Indraindray dia heverina ho zana-karazan' ny [[salegy]], na dia manana ny mampiavaka azy manokana aza ny kaoitry.
;Batrelaky
Mozika sy dihy nentim-paharazana malagasy avy any atsimo-atsinanan' i Madagasikara ny batrelaky. Atao amin' ny angorodao, ny gitara, ny gitara beso ary ny amponga ity mozika ity.
;Vakisaova
Karazan-tononkira [[tsimihety]] miady rima ary mitanisanisa zavatra mitovy amin' ny rôngo [[sakalava]] ny [[sôva]] na ny vakisaova.
;Banaike
Karazana dihy sy hira nentim-paharazana malagasy any amin' ny faritra atsimo ny [[banaike]], izay aseho amin' ny lanonana na fety sasany. Fiangaliana mozika manana gadona ampiarahina amin' ny fihetsiketsehan' ny vatana, indrindra ny tongotra sy ny tanana izy io.
;Mangaliba
Karazana mozika sy dihy nentim-paharazana malagasy, avy any amin' ny faritra atsimo-atsinanan' i Madagasikara, ny [[mangaliba]]. Mampiavaka azy ny gadona mahasarika sy ny feonkira izay matetika atao amin’ ny zava-maneno nentim-paharazana ([[amponga]], [[kipantsona]], [[Kabosy|kabôsy]], [[sodina]]).

=== Zavamaneno malagasy ===
;Ambio
Zavamaneno malagasy vita amin' ny hazo mafy roa izay mikarantsana rahefa ampifampikapohina ny ny [[ambio]].
;Amponga
Ny [[amponga]] dia zavamaneno velezina vita amin' ny vata poaka aty miendrika barîka na kodiarana (vatany), nanenjanana [[hoditra]] na zavatra manify hafa manarona ny vavany iray na roa, izay kapohina amin' ny rantsan-tanana na amin' ny felan-tanana na amin' ny tapa-kazo kely (fively) natokana ho amin' izany, ka mety mikarantsana na midoboka ny feony izay lasa mafy noho ny fisian' ilay vatany mpanamafy feo.
;Atranatrana
Ny [[atranatrana]] dia [[zavamaneno velezina]] vita amin' ny tapa-kazo fisaka maromaro (dimy ka hatramin' ny fito), velezina eo ambony ranjo na fe. Any amin' ny [[Bara]] no mbola mampiasa azy. Tsy mitovy habe ireo tapa-kazo ireo nefa alahatra arakaraka ny halavany. Araka ny fanao nentim-paharazana dia natokana ho an' ny vehivavy ny atranatrana.
;Belamaky
Ny belamaky dia [[zavamaneno]] manambatra ny endrika aman' asan' ny [[Kabosy|kabôsy]] lehibe (toy ny [[zavamaneno misy tadiny]]) sy ny an' ny [[amponga]] mikarantsana (toy ny [[zavamaneno velezina]]). Olona telo no ilaina amin' ny fandrindrana ny fanenony: ny voalohany mamindrafindra ny rantsan-tanany eo amin' ny tahon' ilay zavamaneno, arakaraka ny [[haavom-peo]] ilaina amin' ny famoahana ny feon-kira sy ny [[rindram-peo]], ny faharoa mikitika ny tadiny telo ary ny fahatelo kosa mively ny vatany mba hanome ny gadona.
;[[Jejy voatavo]]:
;Kabosy
Zavamaneno [[Madagasikara|malagasy]] mitovy endrika amin' ny [[gitara]] ny kabosy saingy kely kokoa.
;[[Katsà]] na [[Faray]]
;
;[[Kililioka]]:
;[[Langoraony]]:
'''Lokanga'''

Zavamaneno fahita eto [[Madagasikara]] izay avy amin' ny foko [[Bara]] ny [[lokanga]] malagasy. Mitovitovy amin' ny lokangam-bazaha ny lokanga malagasy saingy telo ny isan' ny tadiny.

'''Marovany'''

Zavamaneno mitovy amin' ny [[valiha]] ny [[marovany]] nefa lehibe sady misy tadiny maro noho ny valiha.  

'''Sodina'''

Ny [[sodina]] dia zavamaneno tsofina amin' ny vava, miendrika fantsona mahitsy, misy lavaka milahatra manaraka ny halavany izay tampenana manontolo amin' ny rantsan-tanana afa-tsy ny iray izay avela hivoha mba hivoahan' ny [[haavom-peo]] tiana ho heno.
;[[Sosoly]]:
'''Taralila'''

Karazana [[angorodao]] fahita any amin' ny faritry ny [[Betsimisaraka]], ny [[taralila]].
;[[Tsikadraha]]:
;Valiha
Zavamaneno [[Madagasikara|malagasy]] vita amin' ny [[volotsangana]], miendrika [[varingarina]] sady misy tadiny maro manaraka ny andavany ny [[valiha]].

=== Sarimihetsika ===

=== Tantara an-tsary ===

= Tao =

=== Tao-trano ===

=== Nahandro ===
Jereo ny pejin' ny [[sakafo malagasy]] raha te hahafantatra bebe kokoa ianao.

== Fitafy sy fihaingoana ==
;Lamba
Fitafy nentindrazana fahita amin' ny faritra maro ao Madagasikara ny [[lamba]]. Misy karazany maro araky ny akora nanamboarana azy sy ny didiny izy io.
;[[Lambahoany]]:
;[[Malabary]]:
;[[Masonjoany]]
== Kilalao ==
=== Kilalaon-tsaina ===

==== Fanorona ====
Lalaon-tsaina nenti-paharazana malagasy ny [[fanorona]]. Olon-droa no mifanandrina amin' izany ary mandany ny vaton' ilay mpifanandrina ny tanjona. Rehefa maty kosa ilay mpifanandrina iray, dia azo avela, koa dia miroso amin' ny fomba filalaovana antsoina hoe &quot;vela&quot; ny mpifanandrina roa, mba ahafahan' ilay maty tamin' ny voalohany ho afa-bela.

==== Katro ====
:

==== Ankamantatra ====
Fanabeazana miendrika fialamboly ny [[ankamantatra]]. Nentina hamporisihina ny ankizy izy ireny handinika ny tontolo manodidina azy: Hisarika ny sainy handinika ny fahamarinan' izay nolazaina. Ohatra ity ankamantatra ity: &quot;Tanora banga, antitra vao boribory&quot;. Valiny: &quot;Volana&quot;. Voakitika ny sainy handinika momba ny [[volana]].

=== Kilalaon' ny ankizy ===
;[[Tsikonina]]:
;Tsobato
Kilalao nentim-paharazana malagasy ny [[tsobato]]. Vatokely dimy no ilaina ary misy dingana maromaro arahina ka ampifamenoina ny isa azo ka arakaraka ny isa tratrarina nifanarahana no atao isa farany. Izay mahafeno io isa nifanarahana io voalohany no mpandresy.

== Fanatanjahantena ==

=== Haiady ===

==== Diamanga ====
Haiady malagasy mifantoka amin' ny daka ny [[diamanga]].

==== Moraingy ====
[[Sary:Moraingy fighting Madagascar sport.jpg|vignette|196x196px|[[Moraingy]]]]
Karazana haiady nentim-paharazana malagasy ampiasana ny hondry sy ny tongotra ny [[moraingy]] na morengy. Haiady fanao eran' i Madagasikara ny moraingy, indrindra any amin' ny faritra amorontsiraka avaratra sy atsinanana.

=== Fanatanjahan-tena hafa ===

==== Savika ====
Karazana [[tolon' omby]] ao amin' ny fanaon' ny [[Betsileo]] ny [[savika]].

== Jereo koa ==

* [[Lisitry ny lalao amin' ny teny malagasy]]
* [[Lisitry ny kilalao amin' ny teny malagasy]]
* [[Lisitry ny zavamaneno malagasy]]
* [[Lisitry ny karazan-kira sy gadona ary dihy malagasy]]
* [[Lisitry ny mpihira malagasy]]
* [[Fivavahana eto Madagasikara]]
* [[Lisitry ny gazety ao Madagasikara|Lisitry ny gazety eto Madagasikara]]
* [[Lisitry ny mpanoratra malagasy]]
* [[Fiteny eto Madagasikara]]
* [[Foko eto Madagasikara]]
* [[Tantaran' i Madagasikara]]
* [[Tanàna any Madagasikara|Tananàn' i Madagasikara]]
* [[Pôlitika eto Madagasikara]]
* [[Kolikoly eto Madagasikara]]

== Rohy ivelany ==
*[http://www.ratsimandresy.org/mus_art.html Pejy natokana ho an'ny Mozika Malagasy]

*[http://fitafiana-malagasy.skyrock.com/1.html Fikarohana momba ny fitafy malagasy nataon'ny mpianatry ny Alliance Française] {{Wayback|url=http://fitafiana-malagasy.skyrock.com/1.html |date=20170125172825 }}
*[http://www.macp.gov.mg/ny-fitafy-malagasy/ Fitafy malagasy ao amin'ny Tranonkalan'ny Ministeran'ny Kolontsaina] {{Wayback|url=http://www.macp.gov.mg/ny-fitafy-malagasy/ |date=20170629143333 }}

* [https://kilonga.com/2015/03/17/ireo-kilalao-malagasy-mbola-tianny-zanantsika-ankehitriny/ Kilalao malagasy ao amin'ny Kilonga.com] {{Wayback|url=https://kilonga.com/2015/03/17/ireo-kilalao-malagasy-mbola-tianny-zanantsika-ankehitriny/ |date=20160722125632 }}


[[Sokajy:Kolontsaina]]</text>
      <sha1>orwnjx9js41ruubxtmm7zq4mwkusrv7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1142832</id>
      <parentid>1142748</parentid>
      <timestamp>2026-06-13T08:55:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-34783-69</username>
        <id>39993</id>
      </contributor>
      <comment>Teny fampidirana</comment>
      <origin>1142832</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="30598" sha1="dbi7xticc7ukgvn5sfguwdlbxo8vowm" xml:space="preserve">[[Sary:Hira gasy musicians 2008.jpg|vignette|367x367px|[[Hiragasy]]]]
Teny fampidirana 

Ny '''kolontsaina malagasy''' dia [[Kolontsaina|kolontsain]]' ny [[Malagasy (vahoaka)|vahoaka malagasy]] izay isan-karazany noho ny fisian' ny [[Vondrom-poko|foko]] samihafa ao aminy sady ahitana taratra ny andiam-pifindra-monina nifanesy avy any ivelany nankaty [[Madagasikara]], indrindra ny avy any [[Azia Atsimo-Atsinanana]] sy [[Afrika Atsinanana]]. Izany kolontsaina izany koa dia ahitana singa avy any [[Azia Andrefana]] sy avy any [[Eorôpa]]. Anisany mandrafitra ny kolontsaina malagasy ny [[Fiteny malagasy|fiteniny]] izay miseho amin' ny endrika [[Fitenim-paritra malagasy|fitenim-paritra]] maro, ny [[Fivavahana eto Madagasikara|finoana sy ny fivavahany]], na [[Fivavahan-drazana malagasy|nentim-paharazana]] izany na nampidirina teto, ny [[Zavakanto|zavakantony]], ary ny fomba amam-panaony.

== Foko eto Madagasikara ==
Ny [[foko eto Madagasikara]] dia vondron' olona heverina fa iray faritra niaviana, nanana fandaminana ara-pôlitika iraisany na nitoviany tamin' ny vanimpotoana faha mpanjaka, manana ny fomba fitenenany ny [[teny malagasy]] izay atao hoe fitenim-paritra, sns.

=== Vondrom-poko ao avaratra ===
Ny [[Antankarana]] sy ny [[Tsimihety]] ary ny [[Betsimisaraka]] no vondrom-poko any avaratra. Ao amin' ny tendro avaratra amin' i Madagasikara no ahitana ny Antankarana, ao amin' ny [[Faritanin' Antsiranana]]. Any amin' ny faritra avaratra-andrefana eto Madagasikara no ahitana ny [[Tsimihety]] na Antandroña, ao amin' ny [[faritanin' i Mahajanga]].

Ny [[Betsimisaraka]] kosa dia foko ao amin' ny lemaka manaraka ny morontsiraka atsinanana, vafaritry ny reniranon' i [[Bemarivo]] ao avaratra sy ny onin' i [[Mananjary (renirano)|Mananjary]] any atsimo.

=== Vondrom-poko ao andrefana ===
Ny [[Sakalava]], ny [[Makoa (malagasy)|Makoa]], ny [[Masikoro]], ary ny [[Vezo]] no vondrom-poko ao andrefana. Ny Sakalava dia foko monina amin' ny tany midadasika dia midadasika any amin' ny tapany atsimo-andrefana sy andrefana ary avaratra-andrefan' i Madagasikara, eo anelanelan' [[Ampasimena]] any avaratra, sy [[Toliara]] any atsimo.

Ny [[Makoa (malagasy)|Makoa]] dia foko monina ao amin' ny morontsiraka avaratra andrefan' i Madagasikara. Indraindray izy ireo dia heverina ho zana-pokon' ny Vezo, izay foko ao anatin' ny Sakalava. Foko moninina any amin' ny morontsiraka atsimo-andrefan' i Madagasikara ny [[Vezo]], izay mivelona indrindra amin' ny fanjonoana an-dranomasina. Heverina ho ao amin' ny vondrom-poko [[Sakalava]] ny Vezo. Ny [[Masikoro]] kosa dia foko any amin' ny morontsiraka atsimo andrefan' i Madagasikara izay mivelona indrindra amin' ny fiompiana sy ny fambolena.

=== Vondrom-poko ao afovoan-tany ===
Ny [[Merina]], ny [[Sihanaka]], ny [[Betsileo]], ny [[Zafimaniry]], ary ny [[Bara]] no vondrom-poko ao afovoan-tany. Ny Merina dia foko monina eo amin' ny tampon-kavoana voafaritry ny tanin' i Vonizongo ao avaratra, ny tendrombohitr' [[Ankaratra]] ao atsimo, ny reniranon' i [[Sakay]] ao andrefana, ary ny tandavan-tendrombohitr' Angavo ao atsinanana.

Ny [[Sihanaka]] dia foko monina manodidina ny [[farihin' Alaotra]], voafaritry ny renirano [[Bemarivo]] Ambony sy Tampoketsa Atsimo ao avaratra, ny renirano [[Mahajamba]] Ambony ao andrefana, ary ireo havoana misy ny [[Bezanozano]] sy ny ala ao atsinanana. Ny [[Bezanozano]] dia foko ao amin' ny tany lemaka manodidina an' i [[Mangoro]], voafaritry ny tany onenan' ny foko [[Sihanaka]] ao avaratra, ny [[Betsimisaraka]] ao atsinanana, ary ny Merina ao andrefana.

Ny [[Betsileo]] dia foko lehibe ao amin' ny toerana faritan' ny ony Mania ao avaratra, ny tanin' ny Tanala ao atsinanana, ny tendrombohitr' Andringitra ao atsimo, ary ny tandavan-tendrombohitr' i Bongolava ao andrefana, izany hoe ao amin' ny [[Faritanin'i Fianarantsoa|Faritanin' i Fianarantsoa]]. Ny [[Zafimaniry]] dia foko monina ao amin' ny tapany atsimo atsinanan' ny faritra afovon' i Madagasikara, izay azo heverina ho zana-pokon' ny [[Betsileo]], nefa mifanakaiky [[kolontsaina]] koa amin' ny [[Tanala]].

Ny [[Bara]] dia foko monina amin' ny toerana midadasika voafaritry ny renirano [[Zomandao]] any avaratra, ny faritra onenan' ny Tanala any atsinanana, ny ony [[Onilahy (renirano)|Onilahy]] any atsimo andrefana, ary ny tangoron-tendrombohitra Analavelona ao andrefana sy avaratra-andrefana.

=== Vondrom-poko ao atsinanana ===
Ny [[Antambahoaka]], ny [[Antefasy]], ny [[Zafisoro]], ny [[Antemoro]], ny [[Antesaka]], ny [[Tanala]] no vondrom-poko any atsinanana. Ny Antambahoaka dia foko iray ao atsimo-atsinanan' i Madagasikara, eo anelanelan' i Sakaleona sy [[Namorona]]. I [[Mananjary]] no tanan-dehibe any.

Ny [[Antefasy]] dia foko ao amin' ny faritra manodidina an' i [[Farafangana]]. Eo anelanelan' i [[Manampatrana|Manampatra]] sy Mananara Atsimo izy ireo. Ny [[Zafisoro]] dia foko hita betsaka ao amin' ny [[distrikan' i Farafangana]]. Heverina ho zana-pokon' ny [[Antefasy]] ny Zafisoro.

Ny [[Antemoro]] dia foko ao amin' ny faritra [[Faritra Fitovinany|Fitovinany]]. Nampalaza ny foko Antemoro teo amin' ny tantara ny fanoratana ny [[Sorabe]]. Eo anelanelan' i [[Namorona]] sy [[Manampatrana]] no fonenany.

Ny [[Antesaka]] dia foko eo anelanelan' i [[Mananivo]] ao avaratra, Itomampy sy Ionaivo ao andrefana, ary Lavibola ao atsimo. Tanàna lehibe ao aminy dia i [[Vangaindrano]] sy i Midongy Atsimo.

Ny [[Tanala]] dia foko ao amin' ny faritra misy ny havoanan' [[Ikongo]], voafaritry ny tanin' ny Betsileo ao andrefana, ny Betsimisaraka sy ny Antambahoaka sy ny Antemoro ary ny Antefasy ao atsinanana, ary ny ony [[Manampatrana]] ao atsimo.

=== Vondrom-poko ao atsimo ===
[[Sary:Mahafaly tomb painted carved south Madagascar.jpg|vignette|Fasana [[mahafaly]]]]
Ny [[Mahafaly]], ny [[Antandroy]] ary ny [[Antanosy]] no vondrom-poko any atsimo. Ny Mahafaly dia foko monina amin' ny [[lembalemba]] midadasika eo anelanelan' ny ony [[Onilahy (ony)|Onilahy]] sy [[Menarandra]], any amin' ny [[faritra Atsimo-Andrefana]].
[[Sary:Antandroy traditional dancing.jpg|vignette|Mpandihy [[Antandroy|tandroy]]]]
Ny [[Antandroy]] dia foko ao amin' ny tendron' i Madagasikara atsimo indrindra monina amin' ny tany eo anelanelan' ny ony [[Menarandra]] ao andrefana sy [[Mandrare]] ao atsinanana ary ny havoana Vohimainty ao avaratra.

Ny [[Antanosy]] dia foko ao amin' ny tendron' i Madagasikara atsimo-atsinanana indrindra, ao amin' ny [[faritra Anosy]] eo anelanelan' i [[Masianaka]] sy [[Mandrare]] no misy azy betsaka indrindra, nefa ahitana azy koa ny tanàna toa an' i [[Bezaha]] sy i [[Vatolatsaka]] (ao amin' ny [[distrikan' i Betioky-Atsimo]]) ary any [[Bereketa]] ([[distrikan' i Sakaraha]]).

== Fiteny eto Madagasikara ==
Maro ny fiteny tenenin' ny mponin' i Madagasikara, izay tsy Malagasy daholo fa misy vahiny koa. Ny [[fiteny malagasy]] no be mpahalala indrindra, manaraka izany ny [[fiteny frantsay]] sy ny [[fiteny anglisy]]. Misy [[Fiteny kômôriana|mpiteny kômôriana]], [[Fiteny gojaraty|mpiteny gojaraty]], [[Fiteny indo-ariana|mpiteny hindoa]], [[Fiteny arabo|mpiteny arabo]] ary [[Fiteny sinoa|mpiteny sinoa]] koa eto Madagasikara.

=== Ny fiteny malagasy ===
Ny fiteny malagasy, izay [[Fiteny ôfisialy|fiteny ôfisiali]]&lt;nowiki/&gt;n' i Madagasikara, dia ao amin' ny sampam-piteny [[Fiteny aostroneziana|aostrônezianina]]. Araka ny antontanisan' ny [[Akademia Malagasy|Akademia malagasy]] dia ny 83,61&amp;nbsp% dia tsy miteny afa-tsy ny teny malagasy. Miseho amin' ny endrika fitenim-paritra maro ny fiteny malagasy, dia ny [[fiteny bara]], ny [[fiteny betsimisaraka atsimo]], ny [[fiteny betsimisaraka avaratra]], ny [[fiteny masikoro]], ny [[fiteny merina]], ny [[fiteny sakalava]], ny [[fiteny tandroy-mahafaly]], ny [[fiteny tanosy]], ny [[fiteny antankarana]], ny [[fiteny tsimihety]], sns.

=== Fiteny vahiny ===

==== Ny fiteny frantsay ====
Ny fiteny frantsay dia fiteny ôfisialy faharoa izay tenenin' ny 20&amp;nbsp;%n' ny Malagasy (miisa 4&amp;nbsp;983&amp;nbsp;000). Araka ny antontanisan' ny [[Akademia Malagasy|Akademia malagasy]] dia ny 0,57&amp;nbsp;%n' ny Malagasy no miteny frantsay fotsiny, ny 15,87&amp;nbsp;% miteny frantsay tsindraindray, ary ny 83,61&amp;nbsp;% dia tsy miteny afa-tsy ny teny malagasy. Mpikambana ao amin' ny vondron-tany miteny frantsay (''Organisation Internationale de la Francophonie'') i Madagasikara. Tsy mitovy amin' ny zava-misy ao [[Afrika atsimon' i Saharà|Afrika atsimon' i Sahara]] ny eto Madagasikara, satria ny fiteny frantsay eto Madagasikara dia tsy nanjary teny ifaneraseran' ny samy Malagasy fa nijanona ho fitaovana enti-mifandray sy mifanakalo amin' ny any ivelany ampiasain' ny vitsy anisa. Tsy mila miteny frantsay ny samy Malagasy raha hifampiresaka na dia lazaina fa mbola misy ny tsy mifankahazo amin' ny fampiasana ny fitenim-paritra, ka isan' ny antony tsy mampisy ezaka hifehezana ny teny frantsay izany.

==== Ny fiteny anglisy ====
Ny fiteny anglisy dia fiteny ôfisialy tamin' ny taona 2007 - 2010. Vitsy dia vitsy ny toeram-pampianarana teny anglisy ary ny ankamaroan' ny sekoly (indrindra ny sekolim-panjakana) dia tsy manana mpampianatra teny anglisy. Vitsy ny Malagasy mianatra teny anglisy, izay manao izany hifandraisany amin' ny vahiny any ivelany na ny mpizaha tany, na koa mba hahazoany mamaky tahirin-kevitra voasoratra amin' io fiteny io. Olona latsaky ny 5&amp;nbsp;000 no miteny anglisy eto Madagasikara.

==== Fiteny hafa ====
Fitenim-pivavahana ny [[fiteny arabo]] eto Madagasikara ka ny [[Finoana silamo|mpino silamo]] no mampiasa izany fiteny izany. Ny fikarohana nataon' ny ''[[Pew Research Center]]'' tamin' ny taona 2010 dia manambara fa ny 1,1&amp;nbsp;%n' ny mponina eto Madagasikara dia Silamo. Ny ''The World Factbook - Madagascar'' kosa dia nanambara fa 7&amp;nbsp;% izany. Tsy ny mpino silamo rehetra anefa no mahafehy ny fiteny arabo.

== Fiarahamonina sy fomba amam-panao ==
=== Soatoavina ===
; Fihavanana
Ny [[fihavanana]] dia endriky ny fifandraisana eo amin' ny [[fiarahamonina malagasy]] izay mivoy ny fifanampiana sy ny fifandeferana ary ny firaisan-kina anjakan' ny filaminana. Amin' ny heviny mifintina dia manondro ny fifandraisan' ny olona iray fianakaviana ny fihavanana.
; Fatidra
Ny [[fatidra]] dia fifanekena ataon' ny olona roa tsy misy rohim-pihavanana, nefa te hanova ny fifandraisany maha mpinamana tsotra na maha mifankahalala tsotra azy ho fifandraisana hamafisina amin' ny alalan' ny fandatsahana sy fisotroany ny ran' izy roa tonta, ka lasa fifandraisan' ny iray tampo izany fifandraisan' ny mpifatidra izany.
; Ziva
Ny [[ziva]] dia fihavanana nataon' ny razambe taloha. Saika mazana dia mpiziva avokoa no niavian' ny fihavanan' ny Malagasy manontolo. Ny ompa ifanaovan' ny mpiziva dia sangy anehoany ny fifankatiavany. Ny foko mpiziva dia tsy maintsy mifanampy.

=== Fomba amam-panao ===
; Sambatra
Ny [[sambatra]] dia famoran-jaza faobe atao any amin' ny faritra sasantsasany eto [[Madagasikara]], indrindra any amin' ny foko [[antambahoaka]], mba hahafahan' ny zazalahy hiditra ho isan' ny lehilahy eo amin' ny fiarahamonina misy azy. Isaky ny fito taona mandritra ny efatra herinandro no anatanterahana izany.

;Joro
Ny [[joro]] dia sorona sy vavaka atao hangataham-pitahiana amin' ny [[zanahary]] sy amin' ny [[Razana (finoana malagasy)|razana]] mba hahazoana orana sy hahatonga ny fambolena ary fiompiana hahavokatra be, ny tsy hampisy mpisompatra sy mangalatra ny biby fiompy, indrindra ny [[omby]]. Angatahina mandritra ny joro koa ny fahasalamana sy ny fitomboan' ny zaza ary ny fahela-velon' ny olon-dehibe. Misy ny fafaovana sorona omby atao fanatitra. Fotoam-pifaliana mety maharitra hatramin' ny telo andro izany ho an' ny mpiara-monina.
; Famadihana
Anisan' ny [[fomban-drazana]] iray mampiavaka ny Malagasy ny [[famadihana]]. Ny famadihana dia fety atokan' ny Malagasy hahatsiarovana ireo efa maty, anehoana ny fifandraisana mbola misy eo amin' ny velona sy ny maty, izany hoe anehoana ny fanajàna sy fanomezana hasina ny [[Razana (finoana malagasy)|razana]]. Atao amin' izany ihany koa ny fangataham-pitahiana amin' ny razana. Fotoana ahazoan' ny fianakaviana mifankahita koa izy io.
; Dina
Ny [[dina]] dia fanambaràna ampahibemaso ombam-pianianana fa tsy hivadika amin' ny teny nomena. Dina koa no iantsoana ny fitsipi-pifehezana ny fiarahamonina neken' ny besinimaro.
;Velirano
Ny [[velirano]] dia fianinana atao ampahibemaso mba tsy hampisy ny hitsoaka amin' ny zavatra nifanarahana, amin' ny baiko nekena fa hotanterahina. Tamin' ny vanimpotoana faha mpanjaka dia maha tapa-doha ny fivadiham-belirano.

== Finoana sy fivavahana ==
Mpivavaka ny ankamaroan' ny Malagasy ka ny maro amin' ireo dia manaraka ny [[Fivavahan-drazana malagasy|fivavahan-drazana]] sy ny mampifangaro izany amin' ny fivavahana hafa, ao koa ny [[Kristianisma eto Madagasikara|kristianisma]] sy ny [[Finoana silamo eto Madagasikara|silamo]] sy ny fivavahana hafa.

=== Ny fivavahan-drazana malagasy ===
Ny [[fivavahan-drazana malagasy]] dia ny [[fivavahana]] sy ny finoana narahin' ny [[Ntaolo]] malagasy, izay mifototra indrindra amin' ny fivavahana amin' i [[Zanahary]] sy ny fanahin' ireo [[Razana (finoana malagasy)|razana]] efa maty. Mihoatra ny 52&amp;nbsp;%n' ny mponina no manaraka ny fivavahan-drazana. Tsy misaraka amin' ny tontolon' ny velona ny tontolon' ny razana ka izany no ahitana Malagasy manao fomba isan-karazany amin' ny fanamboaram-pasana sy amin' ny fanatanterahana ny [[famadihana]].

Ireto avy ny zavatra inoan' ny Malagasy mandala ny fivavahan-razana ho manana ny hasiny: ny [[Sampy (malagasy)|sampy]], ny ody, ny hazomanga, ny vatolahy, ny karazan-kazo sasany, ny karazam-biby sasany (toy ny [[omby]]). Ireto ny zavatra tsy hita maso nefa inoany fisiana: ny Zanahary, ny fanahin' ny [[Razana (finoana malagasy)|razana]], ny kalanoro, ny [[tromba]], ny [[avelo]], ny [[matoatoa]]. Mba ho fanajana an' ireo fanahy ireo dia manatanteraka [[fanatitra]] sy sorona, ny Ntaolo malagasy. Ho fanajana ireo havany efa maty dia manao famadihan-drazana na manao asa lolo ny Malagasy.

Ny misahana ny fandraharahana ny fifandraisana amin' ireo fanahy tsy hita maso ireo dia ny mpisorona, ny mpitan-kazomanga ary ny [[ombiasa]]. Inoan' ny Ntaolo malagasy ho manana hery miafina manimba ny [[Mosavy|mpamosavy]]. Manatona [[Fanandroana malagasy|mpanandro]] koa ny Malagasy, izay mino ny fisian' ny atao hoe [[vintana]], raha hanao zavatra mba hahaizany ny fotoana mety anatanterahany ny zavatra kasainy hatao sy ny fombafomba tokony hatao, ka mety misy ny [[ala faditra]]. Manatona [[Sikidy malagasy|mpisikidy]] koa ny Ntaolo malagasy raha te hahafantatra ny marina ny amin' ny zava-mitranga eo amin' ny fiainany.

=== Ny kristianisma ===
Ny 41&amp;nbsp;%n' ny Malagasy dia [[Kristianisma ao Madagasikara|Kristiana]], araka ny tatitry ny ''US Departement of State'' tamin' ny taona 2011. Hita avokoa ireo sampan' ny fivavahana kristiana toy ny [[Fiangonana nohavaozina]] sy ny [[Loteranisma eto Madagasikara|Fiangonana loterana]] sy ny [[Eglizy Katôlika Apôstôlika Rômanina (Madagasikara)|Fiangonana katôlika]] sy ny [[Adventisma|Fiangonana adventista]] sy ireo [[Evanjelisma eto Madagasikara|Fiangonana evanjelika]] tsy mitsaha-mihamaro. Miezaka ny hampitombo isa ny fiangonany ny [[Fiangonana Ôrtôdôksa eto Madagasikara|Ôrtôdôksa]] sy ny [[Eklesia Episkopaly Malagasy|Anglikana]] sy ny hafa koa. Tamin' ny taona 1963 hatramin' ny 2004 dia niisa 72 ny &quot;fikambanana ara-pinoana&quot; voasoratra ao amin' ny lisitra ôfisialy tanan' ny fanjakana malagasy. Manodidina ny 200 any ho any ny isan' ny karazam-piangonana eto Madagasikara ka ny ankamaroan' ireo dia fiangonana vao niorina taty afara, dia ireo fiangonana evanjelika na ara-pilazantsara sy [[Pentekôtisma|pentekôtista]].

=== Ny silamo ===
Ny [[Finoana silamo eto Madagasikara|silamo eto Madagasikara]] dia niorina tamin' ny taonjato faha-7. Nandray anjara betsaka tamin' ny fiforonan' ny kolontsain' ny Malagasy izany. Ny fikarohana nataon' ny ''[[Pew Research Center]]'' tamin' ny taona 2010 dia manambara fa ny 1,1&amp;nbsp;%n' ny mponina eto Madagasikara dia Miozolmana. 7&amp;nbsp;% kosa izany araka ny ''The World Factbook - Madagascar''. Ny ankamaroan' ny Miozolmana eto Madagasikara dia manaraka ny [[Sonisma|finoana silamo sonita]].

=== Ny fivavahana hafa ===
Ny [[Bahaisma eto Madagasikara|bahaisma]] dia niorina teto Madagasikara tamin' ny tenatenan' ny taonjato faha-20 ka fahatanterahan' ny fikasan' i `Abdu'l-Bahá, mpitarika ny Bahay maneran-tany, izany, izay naniraka ireo mpanaraka ny [[finoana bahay]] handeha aty Madagasikara. Tonga teto Madagasikara tamin' ny taona 1953 ny mpisava lalana voalohany ka nisy ny Malagasy niova ho amin' izany finoana izany. Tamin' ny taona 1973 no nanaovana filazana ôfisialy ny fisian' ny fikambanana bahay eto Madagasikara. Milaza ny ''Association of Religion Data Archives'' tamin' ny taona 2005 fa 17&amp;nbsp;900 no isan' ny mpino bahay eto Madagasikara.

== Zavakanto ==
=== Zavakanto amin' ny teny ===
==== Hainteny ====
Sokajin-dahabolana malagasy ny [[hainteny]] na hain-teny izay hita indrindra ao amin' ny [[Merina]], miendrika [[tononkalo]] fohy iresahana zava-madinika aloha, avy eo mankany amin' ny tena lohahevitra, ka amin' ny alalan' ny fampifandraisana amin' ny fomba kanto ny [[voanteny]] araka ny endriny na ny heviny no ahatongavana amin' izany. Ny lohahevitra dia matetika momba ny fitiavana.

==== Angano ====
Fitantarana zavatra tsy nisy nefa namboarina ho toy ny nisy ary natao hanatsoahana fananarana, na fitantarana zava-nitranga tokoa, ny [[Angano malagasy|angano]]. Karazana lahabolana tsotra, lava ary miendrika [[tantara foronina]] noho ny dingana hita ao anatiny sy ny mpandray anjara ary ny olana sy ny vahaolana hita taratra ao amin' ny tantara ny angano. Nanabe ny taranany tamin' ny alalan' ny fitantarana angano amin' ny hariva ny Ntaolo malagasy. Isaky ny maheno angano ny ankizy dia manatsoaka lesona, mahalala zava-baovao momba ny fiainana.

==== Ohabolana ====
Fehezanteny mirakitra fahendrena fampiasa matetika ny [[ohabolana]]. Fitambaran' ny teny hoe ''ohatra'' sy ''volana'' ny teny hoe ''ohabolana''. Azo ampiasaina amin' ny fiainana andavanandro ny ohabolana, nefa tena fanaingoana [[kabary]] indrindra koa. Teo amin' ny [[Ntaolo]] malagasy dia haren-tsaina miampita amin' ny alalan' ny [[lovantsofina]], toy ny [[angano]], ny ohabolana.

==== Kabary ====
Lahateny atao amin' ny feo avo ka entina hampitana hafatra ary matetika ravahina amin' ny [[hainteny]] sy [[ohabolana]] sady atrehin' olona maro ny [[kabary]]. Samy nanana ny fomba nitrandrahany ny kabary ny Malagasy isam-paritra, ka izay no mahatonga ny famaritana azy somary maro amin' izao fotoana izao, fa saingy io no fototra ka miainga avy amin' io avokoa ny famaritana rehetra misy ankehitriny.

==== Sokela ====
Kabary voaravaka karazana [[hainteny]] ao amin' ny foko [[Betsileo]] eto [[Madagasikara]] ny [[sokela]].

==== Tononkalo ====
Lahabolana na lahatsoratra natao andalana mifanarakaraka (na mifanaingintaingina) misy ngadona sy firindrana ary fitsipika mifehy ny fiafaran' ny andalana tsirairay mbamin' ny fomba hahakanto azy  ny [[tononkalo]], sady miompana amin' ny lohahevitra iray izay natao hiantefa amin' ny saina sy ny fihetseham-po.

=== Seho an-tsehatra ===

==== Tantara an-tsehatra ====
Tantara noforonina mba holalaovina an-tsehatra sy hojeren' ny olona ny [[tantara an-tsehatra]] na [[teatira]] na [[tantara tsangana]]. Niroborobo teto [[Madagasikara]] izy io teo aloha nefa very ny lazany ankehitriny.

==== Hatsikana ====
Karazana tantara fohy dia fohy, izay matetika atao an-tsehatra hampihomehy ny mpijery, ny [[hatsikana]].

=== Hira sy dihy ary mozika ===

==== Salegy ====
Mozika malagasy avy any amin' ny morontsiraka avaratra-andrefan' i [[Madagasikara]] ny ny [[salegy]], izay avy amin' ny mozika nentim-paharazana any amin' ny faritra manodidina an' i [[Mahajanga]] sy [[Antsiranana]].

==== Baoejy ====
Karazana mozika avy any avaratr' i Madagasikara ny [[baoejy]] na bahoejy. Any amin' ny [[faritra Sofia]] no tena mampalaza ny baoejy izay efa miparitaka eran' ny Nosy. Ny [[angorodao]] sy ny [[kabosy]] ary ny [[hazolahy]] (karazana ambonga) no zavamaneno miaraka aminy. Efa misy koa ny mpanakanto no mitendry baoejy amin' ny [[gitara]].

==== Kilalaky ====
Karazana gadona mozika sady dihy nentim-paharazana any amin' ny [[Sakalava]] ao amin' ny [[Faritra Menabe]] ny [[kilalaky]] izay miely koa manerana an' i [[Madagasikara]]. Ahitana dihy kilalaky ny fotoana ankalazana ny [[fitampoha]] any [[Belo-Tsiribihina|Belon' i Tsiribihina]]. Maro koa ny mpihira sy mpandihy kilalaky any amin' ny faritra hafa eo Madagasikara na dia tsy mponina avy any Menabe aza.

==== Tsapiky ====
Mozika sy dihy malagasy avy any amin' ny tapany atsimo-andrefan' i [[Madagasikara]] ny [[tsapiky]], izay manana gadona haingana kokoa noho ny mozika malagasy hafa rehetra. Teraka tamin' ny taompolo 1970 tao amin' ny faritr' i [[Toliara]] ity mozika ity. Tsy mifidy toerana na fotoana na antony hanaovana azy ny tsapiky: na any ambanivohitra, na eny an-tanàn-dehibe, na ankalamanjana na anaty faritra mifefy.

==== Zafindraony ====
Karazan-kira malaza any amin' ny faritry ny [[Betsileo]] ny [[Zafindraony (hira)|zafindraony]] izay voktry ny fiezahan' ny Malagasy hampifanaraka ny fomba fihira vazaha sy ny an' ny malagasy tamin' ny nidiran' ny [[Kristianisma eto Madagasikara|fivanahana kristiana]] teto Madagasikara. Ahenoana olona maro mihira sy mizara feo (feo voalohany, faharoa, fahatelo ary fahefatra) ny zafindraony. Matetika ny hira [[Fifohazana (kristianisma malagasy)|fifohazana]] (ao amin' ny [[Prôtestantisma eto Madagasikara|fiangonana prôtestanta]]) izay tsy noforonin' ny Vazaha dia hira zafindraony.

==== Hiragasy ====
Fampisehoana atrehin' ny vahoaka, izay mitovitovy amin' ny [[tantara tsangana]] (na teatra) atao an-kira, ny [[hiragasy]], izay fitambaran' ny feon-javamaneno ([[trômpetra]], [[trômbônina]], [[lokanga]], sns) sy ny hira ary ny dihy mampiavaka ny kolontsain' ny faritra afovoan-tany eto Madagasikara, indrindra ny ao amin' ny faritra nentim-paharazana misy ny [[Merina]]. Atao ankalamanjana na anaty efitrano ny fampisehoana. Matetika dia mitafy [[malabary]] miloko mena marevaka sy mipataloha ny lehilahy mpanao hiragasy, fa ny vehivavy kosa mitafy [[Lamba (malagasy)|lamba]] sy akanjom-behivavy miloko mavokely na maitso. 

==== '''Basesa''' ====
Karazan-dihy sy mozika malagasy mitovitovy amin' ny [[salegy]] ny [[basesa]], izay dihy nentim-paharazana mbola fanao any amin' ny faritra misy ny [[Betsimisaraka]]. Maro ny zavatra aseho rehefa mandihy basesa: ahodinkodina ny andilana ary somary miadana ny gadona. Ny lehilahy no mitarika ny hetsiky ny vehivavy mandritra ny fandihizana besesa. Ny [[angorodao]] sy ny [[pianô]], ary indraindray ny [[amponga]], no zavamaneno ampiasain' ny mpiangaly ny moeika basesa.
;Beko
Karazan-kira malagasy ataon' ny [[Mahafaly]] sy ny [[Antandroy]] izay mampiavaka sy iombonan' ny kolontsain' izy ireo ny [[beko]]. Olona roa na telo indray mihira sady samy manana ny feony no miangaly azy io, amin' ny ankapobeny tsy arahina zavamaneno. Ny tonon' ity karazan' antsa ity dia matetika foronin' ny mpiangaly azy eo no ho eo.
;Malesa
Dihy nentim-paharazana [[tsimihety]], any amin' ny [[Faritra Sofia]], tapany avaratra-andrefan' i Madagasikara ny [[malesa]], izay fanao amin' ny lanonana isankarazany. Mandihy miaraka ny lehilahy sy ny vehivavy izay mifampitan-tanana sy samy misikina lambahoany, ka ny vehivavy no eo aloha.
;Kaoitry
Dihy malagasy mifantoka amin' ny fanetsahana ny [[fitombenana]] sy ny [[andilana]] ny [[kaoitry]], izay avy any amin' ny faritra avaratra-andrefan' ny Nosy. Indraindray dia heverina ho zana-karazan' ny [[salegy]], na dia manana ny mampiavaka azy manokana aza ny kaoitry.
;Batrelaky
Mozika sy dihy nentim-paharazana malagasy avy any atsimo-atsinanan' i Madagasikara ny batrelaky. Atao amin' ny angorodao, ny gitara, ny gitara beso ary ny amponga ity mozika ity.
;Vakisaova
Karazan-tononkira [[tsimihety]] miady rima ary mitanisanisa zavatra mitovy amin' ny rôngo [[sakalava]] ny [[sôva]] na ny vakisaova.
;Banaike
Karazana dihy sy hira nentim-paharazana malagasy any amin' ny faritra atsimo ny [[banaike]], izay aseho amin' ny lanonana na fety sasany. Fiangaliana mozika manana gadona ampiarahina amin' ny fihetsiketsehan' ny vatana, indrindra ny tongotra sy ny tanana izy io.
;Mangaliba
Karazana mozika sy dihy nentim-paharazana malagasy, avy any amin' ny faritra atsimo-atsinanan' i Madagasikara, ny [[mangaliba]]. Mampiavaka azy ny gadona mahasarika sy ny feonkira izay matetika atao amin’ ny zava-maneno nentim-paharazana ([[amponga]], [[kipantsona]], [[Kabosy|kabôsy]], [[sodina]]).

=== Zavamaneno malagasy ===
;Ambio
Zavamaneno malagasy vita amin' ny hazo mafy roa izay mikarantsana rahefa ampifampikapohina ny ny [[ambio]].
;Amponga
Ny [[amponga]] dia zavamaneno velezina vita amin' ny vata poaka aty miendrika barîka na kodiarana (vatany), nanenjanana [[hoditra]] na zavatra manify hafa manarona ny vavany iray na roa, izay kapohina amin' ny rantsan-tanana na amin' ny felan-tanana na amin' ny tapa-kazo kely (fively) natokana ho amin' izany, ka mety mikarantsana na midoboka ny feony izay lasa mafy noho ny fisian' ilay vatany mpanamafy feo.
;Atranatrana
Ny [[atranatrana]] dia [[zavamaneno velezina]] vita amin' ny tapa-kazo fisaka maromaro (dimy ka hatramin' ny fito), velezina eo ambony ranjo na fe. Any amin' ny [[Bara]] no mbola mampiasa azy. Tsy mitovy habe ireo tapa-kazo ireo nefa alahatra arakaraka ny halavany. Araka ny fanao nentim-paharazana dia natokana ho an' ny vehivavy ny atranatrana.
;Belamaky
Ny belamaky dia [[zavamaneno]] manambatra ny endrika aman' asan' ny [[Kabosy|kabôsy]] lehibe (toy ny [[zavamaneno misy tadiny]]) sy ny an' ny [[amponga]] mikarantsana (toy ny [[zavamaneno velezina]]). Olona telo no ilaina amin' ny fandrindrana ny fanenony: ny voalohany mamindrafindra ny rantsan-tanany eo amin' ny tahon' ilay zavamaneno, arakaraka ny [[haavom-peo]] ilaina amin' ny famoahana ny feon-kira sy ny [[rindram-peo]], ny faharoa mikitika ny tadiny telo ary ny fahatelo kosa mively ny vatany mba hanome ny gadona.
;[[Jejy voatavo]]:
;Kabosy
Zavamaneno [[Madagasikara|malagasy]] mitovy endrika amin' ny [[gitara]] ny kabosy saingy kely kokoa.
;[[Katsà]] na [[Faray]]
;
;[[Kililioka]]:
;[[Langoraony]]:
'''Lokanga'''

Zavamaneno fahita eto [[Madagasikara]] izay avy amin' ny foko [[Bara]] ny [[lokanga]] malagasy. Mitovitovy amin' ny lokangam-bazaha ny lokanga malagasy saingy telo ny isan' ny tadiny.

'''Marovany'''

Zavamaneno mitovy amin' ny [[valiha]] ny [[marovany]] nefa lehibe sady misy tadiny maro noho ny valiha.  

'''Sodina'''

Ny [[sodina]] dia zavamaneno tsofina amin' ny vava, miendrika fantsona mahitsy, misy lavaka milahatra manaraka ny halavany izay tampenana manontolo amin' ny rantsan-tanana afa-tsy ny iray izay avela hivoha mba hivoahan' ny [[haavom-peo]] tiana ho heno.
;[[Sosoly]]:
'''Taralila'''

Karazana [[angorodao]] fahita any amin' ny faritry ny [[Betsimisaraka]], ny [[taralila]].
;[[Tsikadraha]]:
;Valiha
Zavamaneno [[Madagasikara|malagasy]] vita amin' ny [[volotsangana]], miendrika [[varingarina]] sady misy tadiny maro manaraka ny andavany ny [[valiha]].

=== Sarimihetsika ===

=== Tantara an-tsary ===

= Tao =

=== Tao-trano ===

=== Nahandro ===
Jereo ny pejin' ny [[sakafo malagasy]] raha te hahafantatra bebe kokoa ianao.

== Fitafy sy fihaingoana ==
;Lamba
Fitafy nentindrazana fahita amin' ny faritra maro ao Madagasikara ny [[lamba]]. Misy karazany maro araky ny akora nanamboarana azy sy ny didiny izy io.
;[[Lambahoany]]:
;[[Malabary]]:
;[[Masonjoany]]
== Kilalao ==
=== Kilalaon-tsaina ===

==== Fanorona ====
Lalaon-tsaina nenti-paharazana malagasy ny [[fanorona]]. Olon-droa no mifanandrina amin' izany ary mandany ny vaton' ilay mpifanandrina ny tanjona. Rehefa maty kosa ilay mpifanandrina iray, dia azo avela, koa dia miroso amin' ny fomba filalaovana antsoina hoe &quot;vela&quot; ny mpifanandrina roa, mba ahafahan' ilay maty tamin' ny voalohany ho afa-bela.

==== Katro ====
:

==== Ankamantatra ====
Fanabeazana miendrika fialamboly ny [[ankamantatra]]. Nentina hamporisihina ny ankizy izy ireny handinika ny tontolo manodidina azy: Hisarika ny sainy handinika ny fahamarinan' izay nolazaina. Ohatra ity ankamantatra ity: &quot;Tanora banga, antitra vao boribory&quot;. Valiny: &quot;Volana&quot;. Voakitika ny sainy handinika momba ny [[volana]].

=== Kilalaon' ny ankizy ===
;[[Tsikonina]]:
;Tsobato
Kilalao nentim-paharazana malagasy ny [[tsobato]]. Vatokely dimy no ilaina ary misy dingana maromaro arahina ka ampifamenoina ny isa azo ka arakaraka ny isa tratrarina nifanarahana no atao isa farany. Izay mahafeno io isa nifanarahana io voalohany no mpandresy.

== Fanatanjahantena ==

=== Haiady ===

==== Diamanga ====
Haiady malagasy mifantoka amin' ny daka ny [[diamanga]].

==== Moraingy ====
[[Sary:Moraingy fighting Madagascar sport.jpg|vignette|196x196px|[[Moraingy]]]]
Karazana haiady nentim-paharazana malagasy ampiasana ny hondry sy ny tongotra ny [[moraingy]] na morengy. Haiady fanao eran' i Madagasikara ny moraingy, indrindra any amin' ny faritra amorontsiraka avaratra sy atsinanana.

=== Fanatanjahan-tena hafa ===

==== Savika ====
Karazana [[tolon' omby]] ao amin' ny fanaon' ny [[Betsileo]] ny [[savika]].

== Jereo koa ==

* [[Lisitry ny lalao amin' ny teny malagasy]]
* [[Lisitry ny kilalao amin' ny teny malagasy]]
* [[Lisitry ny zavamaneno malagasy]]
* [[Lisitry ny karazan-kira sy gadona ary dihy malagasy]]
* [[Lisitry ny mpihira malagasy]]
* [[Fivavahana eto Madagasikara]]
* [[Lisitry ny gazety ao Madagasikara|Lisitry ny gazety eto Madagasikara]]
* [[Lisitry ny mpanoratra malagasy]]
* [[Fiteny eto Madagasikara]]
* [[Foko eto Madagasikara]]
* [[Tantaran' i Madagasikara]]
* [[Tanàna any Madagasikara|Tananàn' i Madagasikara]]
* [[Pôlitika eto Madagasikara]]
* [[Kolikoly eto Madagasikara]]

== Rohy ivelany ==
*[http://www.ratsimandresy.org/mus_art.html Pejy natokana ho an'ny Mozika Malagasy]

*[http://fitafiana-malagasy.skyrock.com/1.html Fikarohana momba ny fitafy malagasy nataon'ny mpianatry ny Alliance Française] {{Wayback|url=http://fitafiana-malagasy.skyrock.com/1.html |date=20170125172825 }}
*[http://www.macp.gov.mg/ny-fitafy-malagasy/ Fitafy malagasy ao amin'ny Tranonkalan'ny Ministeran'ny Kolontsaina] {{Wayback|url=http://www.macp.gov.mg/ny-fitafy-malagasy/ |date=20170629143333 }}

* [https://kilonga.com/2015/03/17/ireo-kilalao-malagasy-mbola-tianny-zanantsika-ankehitriny/ Kilalao malagasy ao amin'ny Kilonga.com] {{Wayback|url=https://kilonga.com/2015/03/17/ireo-kilalao-malagasy-mbola-tianny-zanantsika-ankehitriny/ |date=20160722125632 }}


[[Sokajy:Kolontsaina]]</text>
      <sha1>dbi7xticc7ukgvn5sfguwdlbxo8vowm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bamboo Airways</title>
    <ns>0</ns>
    <id>244602</id>
    <revision>
      <id>1142706</id>
      <parentid>1100258</parentid>
      <timestamp>2026-06-12T19:36:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>25011</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1142706</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1987" sha1="5garhayoauh73si5ywrf87re54wez66" xml:space="preserve">[[File:Bamboo Airways, VN-A818, Boeing 787-9 Dreamliner (51271308682).jpg|thumb|Bamboo Airways]]
'''Bamboo Airways''' dia fiaramanidina any [[Vietnam]]. Ny seranam-piaramanidina dia hanomboka ny sidina amin'ny volana Oktobra 2018. Am-piandohana, hampiasa fiaramanidina Airbus ny seranam-piaramanidina.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|url=https://centreforaviation.com/data/profiles/airlines/bamboo-airways|title=Bamboo Airways Airline Profile {{!}} CAPA|website=centreforaviation.com|language=en|access-date=2018-03-27}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web|url=https://news.airwise.com/story/flc-annnounces-airbus-a321neo-order-for-bamboo-air|title=FLC Announces Airbus A321neo Order For Bamboo Air|website=news.airwise.com|language=en|access-date=2018-03-27|archive-date=2018-06-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20180612143410/https://news.airwise.com/story/flc-annnounces-airbus-a321neo-order-for-bamboo-air|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Cite web|url=https://centreforaviation.com/news/flc-group-signs-mou-for-24-a321neos-for-bamboo-airways-783205|title=FLC Group signs MoU for 24 A321neos for Bamboo Airways {{!}} CAPA|website=centreforaviation.com|language=en|access-date=2018-03-27}}&lt;/ref&gt;

Nanasonia fifanarahana tamin'i Airbus ny Airbus A321neo. Ny 26 Jona 2018, nanao sonia ny fifanarahana tamin'i Boeing ho an'ny 20 Boeing 787 Dreamliner. Halefa amin'ny 2020 ilay fiaramanidina.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://atwonline.com/aircraft-orders-deliveries/vietnamese-startup-bamboo-airways-commits-a321neo|title=Vietnamese startup Bamboo Airways commits to A321neo|website=atwonline.com|language=en|access-date=2018-03-27}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.reuters.com/article/us-flc-group-boeing/vietnams-bamboo-airways-commits-to-20-boeing-aircraft-idUSKBN1JL2KB|title=Vietnam's Bamboo Airways commits to 20 Boeing aircraft|publisher=Reuters|date=2018-06-26|access-date=2018-06-26}}&lt;/ref&gt;
== Tsiahy ==
{{ref}}
[[Sokajy:Orinasa ao Vietnam]]
[[Category:Zotram-piaramanidina]]</text>
      <sha1>5garhayoauh73si5ywrf87re54wez66</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Razana (finoana malagasy)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>261969</id>
    <revision>
      <id>1142920</id>
      <parentid>1129089</parentid>
      <timestamp>2026-06-13T11:47:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Graciellah55</username>
        <id>39992</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Ny fadin-drazana */ taranaka</comment>
      <origin>1142920</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16312" sha1="ke04a45xvjmkdsy68v2uh7nqmh1q1ge" xml:space="preserve">Ny '''razana''', araka ny [[Fivavahan-drazana malagasy|finoan-drazana malagasy]], dia ny olona efa maty nefa heverina ho hery mpanao soa (amin' ny alalan' ny fanahiny) eo amin' ny fiainan' ny velona, noho izy ireo namela zavatra maro na inoana fa manam-pifandraisana akaiky kokoa amin' ny [[Zanahary]] amin' ny maha [[fanahy]] azy. Mihevitra ny [[Malagasy (vahoaka)|Malagasy]] mandala ny [[Fivavahan-drazana malagasy|fivavahan-drazana]] fa ny fanahin' ny razana dia mety manjary [[Angatra (lolo)|angatra]] raha tsinontsinoavina na atao ratsy&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;&lt;small&gt;Littleton, C. Scott (2005). ''[https://books.google.mg/books?id=LerKCvsyE6EC&amp;pg=PA74&amp;dq=malagasy+mythology&amp;hl=ko&amp;ei=jQEcTKXdA4PEOK6btZMM&amp;sa=X&amp;oi=book_result&amp;ct=result&amp;redir_esc=y#v=onepage&amp;q&amp;f=false Gods, goddesses, and mythology]''. Marshall Cavendish. p. 74. &lt;nowiki&gt;ISBN 9780761475590&lt;/nowiki&gt;. Notsidihina 19/06/2010.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;. Heverina fa manangatra eo amin' ny fasana nandevenana azy sy mitondra aretina sy loza amin' izay nanao ratsy azy ny angatra. Misy ny mino fa ny fombafomba sasany, toy ny [[famadihana]], izay amokarana sy amonosan-damba vaovao ary andevenana indray ny vatan' ny maty isaky ny dimy hatramin' ny folo taona, dia misakana ny fanjariana ho angatra na [[kinaoly]] noho ny fikambanan' ny lamba amin' ny [[hasina]], izay hery mahavelona tsy hita maso sy masina&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;. Miovaova arakaraka ny faritra eto [[Madagasikara]] ny finoana momba ny hery sy ny asan' ny razana. Ny fanambaràna ataon' ny razana na ny asany no matetika niandohan' ny [[fady]] izay mandrafitra ny ampahany amin' ny fiainam-piarahamonina malagasy nentim-paharazana.

Hita eo amin' ny fomba fiteny sy fanao samihafa ny lanjan' ny razana eo anatrehan' ny Malagasy. Anisan' izany ny fanomezana lanja ny tanindrazana (na tanin-drazana), ny tenin-drazana, ny fomban-drazana, ny fadin-drazana, ny vakodrazana, ny fahitana ny teny hoe ''razana'' ao amin' ny anarana malagasy maro, sy ny maro hafa koa. Ahitana taratra ny fanomezana lanja ny razana koa ny fanaovan-javatra amin' ny anaran' ny taranaka.

== Ny fanatrehan' ny razana sy ny fomba amantarana ny sitrapony ==
Inoan' ny Ntaolo malagasy fa tsy maty miaraka mandrakizay amin' ny vatana ny fanahin' ny olombelona fa lasa afaka manohy ny fisiany ivelan' ny tontolon' ny velona. Mety miseho ao amin' ny tontolon' ny velona ny fanahin' ny razana, ka izany no mampisy ny [[tromba]] sy ny [[angatra]] sady itandremana ny zavatra nameperany.

=== Ny fisehoan' ny razana sy ny fanatrehany ===
==== Ny fisehoan' ny razana amin' ny alalan' ny nofy ====
Rehefa te hiresaka amin' ny velona ny razana dia matetika miseho amin' ny alalan' ny [[nofy]], ka amin' izany no ilazany ny hafatra tsy voalazany fahavelony na anamafisany izany, amin' izany koa no anambaràny ny zavatra tiany hatao aminy na tsy tiany hatao aminy, amin' izany no ilazany ny tokony hatao amin' ny fananana na taranaka navelany. Matetika dia ny [[ombiasa]] no misahana ny [[fanambaràna ny hevitry ny nofy]].

==== Ny tsindrimandry ====
Ny [[Tsindrimandry (fivavahana)|tsindrimandry]] dia fampidirana hevitra ataon' ny razana ao an-tsain' ny olona mba hahalalany ny tokony hatao na ny tokony hambara amin' ny velona. Tsy miseho ny fanahin' ny razana mandritra izany fa ny eritreritr' ilay olona voatsindrimandry no mahatsapa zavatra. Ninoan' ny Ntaolo fa afaka manindry mandry koa i [[Zanahary (finoan-drazana malagasy)|Zanahary]] na ny zanahary.

==== Ny fanatrehan' ny razana amin' ny alalan' ny tromba ====
Ny [[tromba]] dia fanahin' ny mpanjaka tany aloha izay mbola manohy ny fanapahany amin' ny velona amin' ny alalan' ny findramany ny tenan' ny olona iray mbola velona. Miteny amin' ny alalan' io olona misy tromba io ny fanahin' ny mpanjaka. Any amin' ny faritra [[sakalava]] no tena ahitana izany nefa miely eran' ny Nosy ihany koa izany finoana izany. Antsa sy tehaka aman' amponga sy angorodao no atao handihizan' ilay olona misy tromba sady hitokavana ilay fanahy mba hiditra ao aminy.

==== Ny fisehoan' ny angatra ====
Ny [[angatra]] na [[matoatoa]] dia fisehoan' ny fanahin' ny olona maty amin' ny velona, indrindra ny fanahin' ny razana tsy nisy mpikarakara na tsy mankasitraka ny fomba fandraisan' ny velona azy. Tsy tian' ny Malagasy ny mahita na mifanena amin' angatra. Ny fisian' ny angatra dia mety ho tsapa amin' ny fahatsiarovana hatsiaka hafahafa, na fitambesaran' ny vatana na ny entana tampoka, na amin' ny fahitana afo (izay atao hoe &quot;afon' angatra&quot; na &quot;afon-dolo&quot;). Mety hampijaly ny olona matory ny angatra amin' ny alalan' ny fanindriany azy sy ny fampitahorany azy. Misy ny olona izay inoana fa mahay [[mamoha angatra]] hiresaka amin' ny havany.

=== Ny fomba hafa anakarana ny sitrapon' ny razana ===

==== Ny sikidy sy ny fanandroana ====
Ny [[Sikidy (malagasy)|sikidy]], izay fikirakirana voan-javatra (voam-[[Fany (zavamaniry)|pany]], vaoan-[[tsaramaso]], voan-[[kily]], sns) na tapa-javatra maro (ahitra, rantsan-kazo, sns) na fasika, dia anisan' ny manampy amin' ny fahalalana ny sitrapon' ny razana. Amin' ny alalan' ny &quot;famakiana ny [[sora-tsikidy]]&quot; ataon' ny mpisikidy no ahafantarana izany, izany hoe ny fanakarana ny hevitra ambaran' ny endrika voaforona amin' ny alalan' ny fandaharana ny voan-tsikidy. Ny razana rahateo koa dia anisan' ny tokavin' ny mpisikidy aloha sy mandritra ny fandaharana ny sikidy. Ny tsanganan-tsikidy atao hoe ''[[Asorotà (sikidy)|Asorotany]] na Asorotà'' no manondro ny razana. 

Amin' ny fanandroana malagasy dia ny zoro [[Asorotany]] no omena ny razan' olon-tsotra fa ny [[Alahamady]] no an' ny razan' ny mpanjaka.

==== Ny fambara ====
Inoan' ny Ntaolo malagasy koa ny fisian' ny [[Fambara (finoana)|fambara]] izay tsy inona fa zava-mitranga tsapan' ny olona (hita maso na ren' ny sofina sns) ka manampy azy hahalala mialoha ny zavatra hitranga amin' ny [[hoavy]] akaiky na lavitra. Mety ho zava-tsoa no hitranga nefa matetika dia zava-dratsy no ahenoana ny teny hoe ''fambara'', toy ny hoe ''fambara loza''. Tsy voatery ho ny razana ihany no mandefa fambara fa mety ho i [[Zanahary (finoan-drazana malagasy)|Zanahary]] na ny fanahy hafa rehetra.

== Ny fanajana ny razana sy ny fivavahana aminy ==
Ny [[fivavahana amin' ny razana]] dia fivavahana amin' ny fanahin' ny maty. Aseho amin' ny alalan' ny fanajana ny [[Fady (malagasy)|fady]] koa ny fanajana ny razana. Mahatonga ny razana hitahy ny velona koa ny fanehoam-panajana ny razana.

=== Ny razana ivavahana na tompoina ===

==== Fivavahana amin' ny razan' ny fianakaviana ====
Mivavavaka na manompo ny razana ao amin' ny [[Fianakaviana (fomba malagasy)|fianakaviana]] misy azy ny Malagasy mandala ny fivavahan-drazana, indrindra ny razana nipoiran' io fianakaviana io.

==== Fivavahana amin' ny razan' ny mpanjaka ====
Ankoatra ny fivavahana amin' ny razan' ny tena dia ivavahan' ny vahoaka ny razan' ny mpanjaka, ka manamafy ny sata maha mpanjaka ny mpanjaka sy ny taranany izany. Tanterahin' ny vahoakan' ny fanjakana isam-paritra tapahin' io mpanjaka io ny fivavahana amin' ny razan' ny mpanjaka. Na dia amin' izao andro efa tsy mampisy mpanjaka manam-pahefana ara-pôlitika izao dia mbola maro ny faritra manompo ny razan' ny sokajin' olona atao hoe ''andriana'' na ''mpanjaka'' na ''ampanjaka'' izany hoe taranaky ny mpanjaka taloha. Azo raisina ho ohatra amin' izany ny [[fitampoha]] sy ny [[fanompoambe]].

==== Fanompoana razam-bahiny ====
Ity fanompoana razam-bahiny ity dia fahita amin' ny fanompoana [[tromba]], ka ny fanahy tromba dia mety fanahin' olona (matetika mpanjaka taloha) tsy iray faritra na fianakaviana amin' ny tena, ary mety ho fanahin' olona tsy malagasy akory aza (frantsay, anglisy, pôrtogey, sns), izay tsy mpajaka fa mety tantsambo na olona manana ny lazany manokana. Anisan' ny noheverin' ny Malagasy ho fanompoana razam-bazaha ny [[Kristianisma eto Madagasikara|fivavahana kristiana]] izay manao an' i [[Jesoa]] na [[Jesoa|Jesosy]] ho Andriamanitra.

=== Ny zavatra aorina mba hanehoam-panajana ny razana ===

==== Ny fasana ====
Aorina mba hiarovana ny toerana nandevenana na nanafenana ny maty ny [[fasana]]. Io no toerana hita maso izay sady mampahatsiahy ny [[fahafatesana]] no mampifandray ny tontolon' ny velona sy ny tontolon' ny maty koa. Ao no itoeran' ny razana amin' ny androny sisa rehetra. Mandany volabe mihitsy ny Malagasy amin' ny fanamboarana fasana.

==== Ny hazomanga ====
Ny [[hazomanga]], izay tsato-kazo roa na telo mifanakaiky, atsatoka amin' ny toerana iray, dia atao hanatanterahana fianianana, [[sorona]], voady, na fitsofan-drano. Ny mpitan-kazomanga (izay atao hoe mpisorona koa) no miandraikitra ny fikarakarana ny zavatra atao eo amin' ny hazomanga. Famantarana ny maha iray firazanana na iray [[Fianakaviana (fomba malagasy)|fianakaviana]] ny hazomanga.
[[Sary:Alo_alo_three_sizes_madagascar.JPG|vignette|Aloalo]]

==== Ny aloalo ====
Ny [[aloalo]], izay zavakanto vita amin' ny hazo, dia misy sary vaosokitra maneho ny sombin-tantaram-pianinana, na ny zavatra tian' ilay olona maty fony fahavelony, na ny fananan-karenan' ny maty (fananana omby indrindraindrindra), na ny toerany teo amin' ny fiarahamonina. Eny amin' ny fasana no ametrahana ny aloalo any amin' ny faritra misy ny [[Mahafaly]] sy ny [[Androy]].

==== Ny tsangambato ====
Vato aorina ho solom-pasan' ny olona tsy hita faty, na maty tamin' ny ady, na tamin' ny antony hafa, na nalevina any an-toeran-kafa, ny [[tsangambato]]. Misy koa ny miantso azy io hoe [[orimbato]] na [[vatolahy]]. Arakaraka ny faritra eto Madagasikara dia mety tsy hitovy hevitra ireo teny telo ireo. Ny tsangambato koa dia enti-manamarika ny zava-nitranga lehibe teo amin' ny tantaran' ny fanjakà-mpanjaka na ny foko iray.

=== Ny fomba anehoam-panajana ny razana ===

==== Ny fanajana ny fady ====
Araka ny finoana dia vokatry ny hery tsy hita maso sady mifandray amin’ ny fivavahana amin' ny razana ny [[Fady (malagasy)|fady]], izay zavatra raràna tsy ho tanterahina, araka ny fepetra napetraky ny fomba amam-panao. Heverina ho maloto sy manohintohina ny filaminana ara-panahin' ny fiarahamonina izay olona  manota fady. Aseho amin' ny alalan' ny fanajana ny fady koa ny fivavahana amin' ny razana. Inoana fa mahatonga ny razana hitahy ny velona ny ny fanehoam-panajana ny razana amin' ny alalan' ny fanajana ny fady.

==== Ny fanaovana famadihana ====
Ny [[famadihana]] - izay fomba amoahana ny taolan' ny havana maty avy ao am-pasana mba hamonosan-damba azy sy hampidirana azy am-pasana indray - dia fanao enti-mitazona sy mampitombo ny fifandraisan' ny velona sy ny razana. Ny faritra maro eto Madagasikara, indrindra ny any afovoan-tany, dia manao [[famadihana]]. Ahatsiarovana ny razana sy ivorian' ny fianakaviana sy ny mpiara-monina ny famadihana ary anaovana lanonana.

==== Ny zorofirarazana ====
Ny zoro eo avaratra-atsinanana amin' ny trano na ny tanàna, atao hoe zoron' [[Alahamady]], no zoro atokana ho an' ny razana, atao hoe ''[[zorofirarazana]]'' na ''zoro firarazana''. Zoro saro-pady sy masina indrindra ny Alahamady satria eo no itodihana raha mivavaka amin' [[Andriananahary]] sy ny [[Fivavahana amin'ny razana|razana]] ary eo no apetraka ny zava-masina na manan-kasina rehetra.

=== Ny fomba isehoan' ny fanajana na ny fivavahana amin' ny razana ===

==== Ny fanaovana sorona ====
Fomba tanterahina hanomezana haja na ho enti-mifona na mangata-pitahiana amin' i Zanahary na ny razana ny [[sorona]], ka matetika famonoana biby toy ny [[omby]] no atao. Ny [[mpisorona]] na ny [[mpitan-kazomanga]] no mitarika izany fomba izany, izay atrehin' ny sokajin' olona voakasika na ny olona rehetra, arakaraka ny zavatra mitranga.

Ny famonoana omby atao sorona no fomba anehoana ny fanajana ny razana na ampitsaharana ny fahatezeran' izy ireo. Azo atao koa ny maneho fanajana ny razana amin' ny alalan' ny fanidinana [[toaka]] avy amin' ny tavoahangy vao nosokafana, atao amin' ny zoro avaratra-atsinanan' ny trano mba hanomezana ny anjaran' ny razana.

==== Ny fankalazana ny fitampoha sy ny fanompoambe ====
Ny [[fitampoha]] dia fampandroana ny sisan-javatra avy amin' ny vatan' ny mpanjaka efa maty, izay tanterahin' ny [[Sakalava]] any amin' ny faritra Menabe, isaky ny dimy taona mandritra ny fito andro, mba hahatsiarovana ny mpanjaka sakalava. Ny [[fanompoambe]] koa dia sahala amin' izany ihany saingy ny Sakalavan' i Boina no manatanteraka azy isan-taona mandritra ny herinandro.

==== Ny fiheverana ny razana ho afaka ho lasa zanahary na andriamanitra ====
Anisan' ny zavatra mety ho lasa [[Andriamanitra (finoan-drazana malagasy)|zanahary]] na [[Andriamanitra (finoan-drazana malagasy)|andriamanitra]], na antsoina hoe ''zanahary'' na ''andriamanitra'', ny razana.

== Ny fomba fiteny maneho ny lanjan' ny razana eo amin' ny Malagasy ==
Hita eo amin' ny fomba fiteny sy fanao samihafa ny lanjan' ny razana eo anatrehan' ny [[Malagasy (vahoaka)|Malagasy]], na mpandala na tsy mpandala ny finoan-drazana izy.

=== Ny tanindrazana ===
Ny tanindrazana, amin' ny heviny voalohany, dia faritra niavian' ny razana sy ilevenany. Matetika manondro tanàna ny hoe &quot;tanindrazana&quot;. Manahirantsaina ny Malagasy ny tsy milevina an-tanindrazana ka izany no mahatonga ny Malagasy sasany manao mitondra taolambalo any an-tanindrazany rehefa nalevina elaela ny havany maty (anisan' izany ireo mpanao [[famadihana]]), na mitondra ny razana lena eo no ho eo mba halevina an-tanindrazany ho an' ireo izay tsy mahazo manokatra fasana aorian' ny fandevenana. Taty aoriana dia nenti-nanondro ny firenena manontolo koa ny teny hoe &quot;tanindrazana&quot; ka izany no niavian' ny andian-teny hoe &quot;fitiavan-tanindrazana&quot;.

=== Ny tenin-drazana ===
Ny tenin-drazana, amin' ny heviny voalohany, dia ny teny nolovaina tamin' ny razana. Ho an' ny Malagasy dia ny [[fiteny malagasy]] no atao hoe &quot;tenin-drazana&quot;.

=== Ny fadin-drazana ===
Anisan' ny zavatra sarotra foanana eo amin' ny fisainan' ny [[Malagasy (vahoaka)|Malagasy]] ny fanajana ny fadin-drazana, izay endrika iray anehoana ny fanajana ny hafatry ny razana. Ka na ny [[Kristianisma eto Madagasikara|Kristiana]] na ny [[Silamo eto Madagasikara|Mozilmana]] dia sahiran-tsaina amin' ny fiheverana ny tsy hanajana izany [[Fady (malagasy)|fady]] izany. Maro ny fady tandreman' ny Malagasy ka anisan' izany ny fadin-drazana.  

=== Ny fomban-drazana ===
Ny fomban-drazana, hoy i [[Régis Rajemisa Raolison]], dia ny &quot;fanaon' ny Razana izay arahin' ny taranaka mifandimby, mikasika indrindra ny fotoan-dehibe eo amin' ny fiainana, toy ny raha misy taranaka na manambady na maty&quot;&lt;ref&gt;&lt;small&gt;&quot;Fomban-drazana&quot;, Régis Ralemisa Raolison, in ''Rakibolana malagasy'', 1985.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;.

=== Ny vakodrazana ===
Ny vakodrazana dia &quot;ireo hira na dihy malagasy hiringiriny fahiny izay azo heverina ho tahirin-drazana&quot;&lt;ref&gt;&lt;small&gt;&quot;Vakodrazana&quot;, Régis Ralemisa Raolison, in ''Rakibolana malagasy'', 1985.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;.

=== Ny fidiran' ny teny hoe ''razana'' na ''raza'' ao amin' ny anaran' ny Malagasy ===
Misy ny antokom-pivavahana sarotiny ka manaisotra ny anarana malagasy ahitana taratra ny [[Fivavahan-drazana malagasy|finoan-drazana malagasy]], raha mitondra izany anarana izany ny mpino ao aminy, ny [[Fanandroana malagasy|anaram-bitana]] na anarana misy ifandraisana amin' ny [[vintana]] no tena voan' izany, izay soloana anarana hafa, anarana kristiana na anaran' olona ao amin' ny [[Baiboly]], raha [[Kristianisma eto Madagasikara|fivavahana kristiana]] no misy azy. Ny anarana ahitana ny hoe ''razana'' na ''raza'' anefa tsy dia voakasik' izany loatra. Maro ny anarana malagasy ahitana ny teny hoe ''razana'' na ''raza'', izay maneho ny fahatsiarovana na ny fanomezan-danja ny razana nipoirana.

=== Ohabolana ahitana ny teny hoe &quot;razana&quot; ===
Indreto ny ohabolana vitsy amin' ireo izay ahitana ny teny hoe &quot;razana&quot;: 
* Mahatra-masaka tokony hihinana, avy tsy nasaina, nasesiky ny razana.
* Manan-jara samy hazo ny [[ambiaty]]: nahazo to amin' [[Zanahary (finoan-drazana malagasy)|Andriamanitra]], ka nataon' ny olona famantaran-taona noho ny tenin' ny razana.
* Miisa roa ohatra ny fatin-jaza, sady ao atsimon-trano no am-pasan-drazana.
* Raha razana tsy hitahy, fohazy hihady vomanga.
* Raha tanora tsy ho jejo, dia aleo maty ho razana.
* Raha very kely, manontany razana; fa raha very lehibe, manontany fanompoana.

== Jereo koa ==

* [[Fivavahana amin' ny razana]]
*[[Fivavahana ao Madagasikara|Fivavahana eto Madagasikara]]

== Loharano ==</text>
      <sha1>ke04a45xvjmkdsy68v2uh7nqmh1q1ge</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Fady (malagasy)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>261970</id>
    <revision>
      <id>1142844</id>
      <parentid>1092734</parentid>
      <timestamp>2026-06-13T09:07:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-34783-69</username>
        <id>39993</id>
      </contributor>
      <comment>Teny fampidirana</comment>
      <origin>1142844</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7595" sha1="g6911z883m2f9lh2drl7lx2356u76zz" xml:space="preserve">== Teny fampidirana ==
Ny '''fady''' na '''faly''', eo amin' ny [[kolontsaina malagasy]], dia ireo zavatra raràna tsy azo tanterahina araka ny fepetra napetraky ny fomba amam-panao&lt;ref&gt;&lt;small&gt;Dahl, Øyvind (1999). ''Meanings in Madagascar: Cases of Intercultural Communication'' (1st ed.). Westport: Bergin &amp; Garvey.&lt;nowiki&gt;ISBN 9780897896429&lt;/nowiki&gt;., p. 64.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;. Mety hisy fady momba azy ny olona na ny toerana na ny asa atao na ny zavatra iray, ka miovaova isaky ny faritra eto [[Madagasikara]] izany&lt;ref&gt;&lt;small&gt;Dahl, Øyvind (1999). ''Meanings in Madagascar: Cases of Intercultural Communication'' (1st ed.). Westport: Bergin &amp; Garvey.&lt;nowiki&gt;ISBN 9780897896429&lt;/nowiki&gt;., pp. 64-5.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;. Araka ny finoana dia vokatry ny hery tsy hita maso sady mifandray amin' ny [[fivavahana amin' ny razana]] ny fady. Na dia misy ny fady iraisan' ny Malagasy rehetra dia misy ny fady tsy mahakasika afa-tsy faritra na tanàna na fianakaviana sasany ihany&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;&lt;small&gt;Tyson, Peter (2013). ''Madagascar, the Eighth Continent: Life, Death and Discovery'' in a Lost World (Rev. ed.). Chalfont St. Peter: Bradt. &lt;nowiki&gt;ISBN 978-1-84162-441-9&lt;/nowiki&gt;., p. 40.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;. Anisan' ny maha malagasy ny Malagasy ny fananana fady sady mandray anjara amin' ny fiforonan' ny fiarahamonina sy ny maha izy ny tena&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;. Ny fady fahita matetika dia momba ny fonondroana amin' ny fanondro ny fasana, ny fihinanan' ny vehivavy bevohoka [[amalona]]&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;. 

Misy fady mipoitra hatrany hatrany. Rehefa misy zavatra vaovao atomboka dia tsy maitsy manao [[joro]] (fanatitra) mba hanalana ny fady&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;&lt;small&gt;Tyson, Peter (2013). ''Madagascar, the Eighth Continent: Life, Death and Discovery in a Lost World'' (Rev. ed.). Chalfont St. Peter: Bradt. &lt;nowiki&gt;ISBN 978-1-84162-441-9&lt;/nowiki&gt;. p. 65.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;. Izay manota fady dia heverina ho maloto&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; sy manohintohina ny filaminana ara-panahin' ny fiarahamonina, na tanteraka ny fanotam-pady na tsy tanteraka&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;. Ny vahiny avy any ivelan' i Madagasikara dia asaina koa mba hanaja ny fady isan-toerana sady hanova ny fitondrany ny fiainany hifanaraka amin' izany&lt;ref&gt;&lt;small&gt;&quot;Foreign Travel Advice: Madagascar, safety and security&quot;. ''Gov.uk. Foreign and Commonwealth Office''. Notsidihina 17/16/2014.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;. 

Hita taratra amin' ny lafin-javatra momba ny kolontsaina malagasy ny fady. Izany no andrenasana ny Malagasy manao hoe &quot;aza fady&quot;&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;.

Ny mpanoratra sasany milaza fa ny fady dia mitovy amin' ny zavatra andraràna nefa tsy voasoratra ao amin' ny kolontsaina tandrefana, izay miteraka tsy firaharahan' ny fiarahamonina ilay mpandika lalàna&lt;ref&gt;&lt;small&gt;Tyson, Peter (2013). ''Madagascar, the Eighth Continent: Life, Death and Discovery in a Lost World'' (Rev. ed.). Chalfont St. Peter: Bradt. &lt;nowiki&gt;ISBN 978-1-84162-441-9&lt;/nowiki&gt;., pp. 40-1.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;.

== Fiforonan-teny ==
Ny teny hoe ''fady'' na ''faly'' dia avy amin' ny [[Fiteny daiàka|teny daiàka]] ([[fiteny aostroneziana]]) hoe ''pali''. 

== Karazana fady ==

* Fady momba ny fifandraisan' ny olona samy olona

* Fady momba ny sakafo
* Fady momba ny fotoana
* Fady momba ny toerana
* Fady momba ny fiharian-karena
* Fady arakaraka ny sokajin' olona

== Fady isam-poko ==

=== Fady eo amin' ny Antambahoaka ===
Amin' ny [[Antambahoaka]] dia fady ny mitaiza [[zaza kambana]], indrindra ao [[Mananjary]] sy ny manodidina. Inoan' izy ireo fa mitondra [[Vintana (finoan-drazana malagasy)|vintana]] ratsy ho an' ny fianakaviana mitaiza azy sy ny fiarahamonina ny zaza kambana. Noho izany, raha miteraka zaza kambana ny vehivavy iray, dia tokony handao azy ireo any an-tany tsy misy na inona na inona.

=== Fady eo amin' ny Antemoro ===
Fady ho an' ny [[Antemoro]] ny miompy sy ny mikasika [[alika]] izay heveriny ho biby maloto, toy izany koa ny fihinanana henan-[[kisoa]].

=== Fady eo amin' ny Tanala ===
Eo amin' ny [[Tanala]] dia rarana tsy hitondra ny zanany lahy handeha an-tongotra, na hihinana eo am-pandriany na miafina, na hihinana [[kitoza]] amin' ny henan' inona na inona, na ny henan' ny [[omby]] novonoina ny renin' ny zaza hoforaina. Amin' ny Tanala sasany dia tsy azo vonoina na hanina ny [[babakoto]], ary raha voafandrika dia tsy maintsy afahana; raha maty na voavono tsy nahy, dia tsy maintsy alevina toy ny olona. Tsy mahazo mikasika kisoa ny Tanala.

=== Fady eo amin' ny Antesaka ===
Eo amin' ny [[Antesaka]] mandala ny fomban-drazana dia fady ny mitaiza [[Kambana|zaza kambana]], ary araka fomba taloha dia novonoina rehefa teraka na navela tany anaty ala mba ho faty. Tsy azo alevina miaraka amin' ny fianakaviany ny kambana&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;&lt;small&gt;Bradt &amp; Austin 2007, p. 14.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;.

=== Fady eo amin' ny Antankarana ===
Maro ny fady miaro ny tany tsy falehan' ny olona, indrindra fa ny [[tangorom-bohitra]] Ankarana. Fady ny mihaza [[Akiho|antsantsa]] sy [[Fay (hazandrano)|fay]] [[voay]]. Fady ho an' ny zazavavy ny manasa ny fitafian' ny anadahiny.

=== Fady eo amin' ny  Betsimisaraka ===
Amin' ny [[Betsimisaraka]] sasany dia fady ny amin' ny mpianadahy sy mpianabavy ny mifampikasika tanana. Fady amin' ny tovolahy ny manao [[kapa]] raha mbola velona ny rainy. Fady ny mikasika sy ny manjono ary ny mihinana [[amalona]].

=== Fady eo amin' ny Bezanozano ===
Any amin' ny [[Bezanozano]] sasany dia fady ny fihinanana henan-[[kisoa]]. Fady ny tanàna bezanozano maro ny mamono na mihinana [[babakoto]]. Tsy maintsy afahana ireo biby ireo raha voafandrika, ary tsy maintsy alevina araka ny fombafomba mitovy amin' ny an' ny olona.

=== Fady eo amin' ny Sihanaka ===
Ny fady tsy azo leferina sy toa hajain' ny [[Sihanaka]] rehetra dia ny fiasana tanimbary amin' ny andro [[Talata]]. Fady iray hafa mahazatra ny tsy fahazoana mijery ny fiposahan' ny [[masoandro]] na ny filentehany, ny fibanjinana zavatra mena, na ny torimaso amin' ny filentehan' ny masoandro. Ny [[haihay]] dia misy fady sy angano maro momba azy eo amin' ny Sihanaka. Toy izany koa, ny [[babakoto]] dia heverina ho masina ary tsy azo hazaina, na vonoina na hanina.

=== Fady eo amin' ny Antandroy ===
Manaja karazana fady maro napetraky ny razana ny [[Antandroy]]. Anisan' izany ny tsy fahazoan' ny vehivavy mitery [[ronono]]&lt;nowiki/&gt;n' omby. Fadin' ny Antandroy rehetra ny famonoana sy fihinanana

=== Fady eo amin' ny Mahafaly ===
Hatry ny ela no nitana anjara toerana lehibe teo amin' ny kolontsain' ny [[Mahafaly]] ny fady. Tsy azon' ny vehivavy atao ny misotro amin' ny [[zinga]] iray amin' ny vadiny, ny mipetraka amin' ny tsihy miaraka amin' ny vadiny. Tsy azon' ny [[olona fotsy hoditra]] atao ny miditra amin' ny faritra misy ny Mahafaly. Fadin' ny Mahafaly ny mamono sy mihinana [[sokatra]].

=== Fady eo amin' ny Vezo ===
Fady ny lehilahy [[vezo]] ny mihinana zavatra azon' ny olom-pady tamin' ny lehilahy nandry aminy nefa tsy vadiny, raha tsy mitandrina izany izy dia hivozihi-kibo, izany no atao hoe ''hanimboky,'' Fady amin' ny Vezo koa ny fandatsahana ny ran' ny [[sokatra]] amin' ny tany.

=== Fady eo amin' ny Bara ===
Miovaova arakaraka ny saranga, ny tanàna, na ny fianakaviana ny fady eo amin' ny [[Bara]]. Any amin' ny tanàna bara sasany dia fady ny mitondra entana irery. Fady koa ny mandingana olona mipetraka na mandry amin' ny tany, manainga na mitondra entana eo ambonin' ny lohan' ny sasany na ny vatan' ny sasany, mirakotra ny olon-kafa amin' ny [[Lambamena|lamba]]&lt;nowiki/&gt;n' ny tena, na mipetraka na miankina amin' ny fandrian' ny hafa.

== Jereo koa ==
* [[Anjara (finoana)|Anjara]]
* [[Lahatra]]
* [[Sampy (malagasy)|Sampy]]
* [[Zanahary]]
== Loharano ==</text>
      <sha1>g6911z883m2f9lh2drl7lx2356u76zz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Petra-kevitry ny loharano roa</title>
    <ns>0</ns>
    <id>263819</id>
    <revision>
      <id>1142724</id>
      <parentid>1084273</parentid>
      <timestamp>2026-06-13T04:41:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>25011</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1142724</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12946" sha1="rgo5euar38wh9v6mzt0zu0ziqdaauwo" xml:space="preserve">Ny '''petra-kevitry ny loharano roa''', ao amin' ny fanaovana hevitenin' ny [[Testamenta Vaovao]], dia ezaka hamahana ilay atao hoe &quot;[[olana sinôptika]]&quot;. Io petra-kevitra io dia manadihady ny fisian' ny fifanahafana sy fahasamihafana eo amin' ny [[Filazantsara|Evanjely]] telo, dia ny [[Filazantsara araka an' i Matio|an' i Matio]] sy ny [[Filazantsara araka an' i Marka|an' i Marka]] ary ny [[Filazantsara araka an' i Lioka|an' i Lioka]]. Ny ainga fototra dia ny maha voasoratra taloha ny Evanjelin' i Marka raha miohatra amin' ny an' i Matio sy ny an' i Lioka, sady ireo roa farany ireo dia nampiasa ny an' i Marka ho loharano, miaraka amin' ny loharano faharoa (tsy boky fanta-pisiana io fa lahatsoratra eritretertina ho mety nisy) izay nomena ny anarana nifanarahana hoe &quot;[[Loharano Q]]&quot;. Ny Loharano Q dia fanangonan-dresak' i [[Jesoa|Jesoa Kristy]], izay fantatra amin' ny anarana hoe ''[[Logia]]'' (grika: ''λόγια / Logia'').

I  Christian Hermann Weisse tamin' ny taona 1838 no nanolotra an' io petra-kevitra io voalohany. Vitsy anefa ny nampiasa azy hatramin' izay ka hatramin' ny taona 1860 izay nandraisan' ny mpikaroka toa an' i  Heinrich Julius Holtzmann azy&lt;ref&gt;&lt;small&gt;''Die synoptischen Evangelien, ihr Ursprung und geschichtlicher Charakter'' (&quot;Ny filazantsara sinoptika, ny fiaviany sy ny maha ara-tantara azy&quot;), Leipzig, 1863.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;. 

Nihamaro ny nanaiky an' ilay petra-kevitra nanomboka tamin' ny asa fikarohana nataon' i Burnett Hillman Streeter tamin' ny taompolo 1920&lt;ref&gt;&lt;small&gt;''The Four Gospels, a Study of Origins treating of the Manuscript Tradition, Sources, Authorship, &amp; Dates''.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;, maro ny karazan' endrika nisehoany nandritra ny taonjato faha-20 sady nihamaro ny ny mpikaroka nankasitraka azy. Lasa nifanarahan' ny rehetra noho izany ny petra-kevitry ny loharano roa.

== Ny tantaran' ny petra-kevitry ny loharano roa ==

=== Ny olana sinôptika ===
Maro ny ampahan-tantara mifanahaka, indraindray ao amin' ny filazantsara efatra rehetra, indraindray ao amin' ny telo fotsiny, indraindray ao amin' ny roa fotsiny na indraindray ao amin' ny iray fotsiny. Indraindray ireo fitantarana hita miaraka ao amin' ny filazantsara roa na maro ireo dia voasoratra amin' ny fomba mitovy, indraindray amin' ny fomba fanoratra tsy mitovy. Raha ampitahaina ny [[filazantsara sinôptika]] dia tsapa ny fifanahafana sy fahasamihafana misy, nefa be pitsipitsiny izany ka mahatonga ny fanaovana drafitra ankapobeny ho kianjoanjo fotsiny. Izay raha fintinina ny atao hoe &quot;[[olana sinôptika]]&quot;.

Ny fanontaniana niaingana dia ny amin' ny filaharana ara-potoan' ny fampandriana an-tsoratra an' ireo filazantsara sinôptika ireo nandritra ny fari-potoana teo anelanelan' ny taona 65 sy 90 taor. J.K. Efa ekena fa ny [[Filazantsara araka an' i Joany|Evanjelin' i Joany]], izay manana vontoatiny miavaka tanteraka amin' ireo evanjely telo ireo, dia voasoratra teo anelanelan' ny taona 90 sy 95 taor. J.K.

=== Ny mpialoha lalana ny petra-kevitry ny loharano roa ===

==== Fandaharan' i Aogostino avy any Hipôna ny Evanjely efatra ====
Ny fandaharana natao tamin' ny filazantsara efatra tamin' ny taonjato faha-2 sady nohamafisin' i [[Aogostino avy any Hipôna]] ao amin' ny asasorany mitondra ny lohateny hoe ''De consensu evangelistarum'' nosoratany tokony tamin' ny taona 400, dia nijanona fa tsy niova ao amin' ny Baiboly kristiana isankarazany. Io no atao hoe filaharana kanônikan' ny filazantsara efatra. Izao io filaharana io: Matio, Marka, Lioka ary Joany, ka ny telo farany dia samy noheverina fa naka ampahan-dahatsorara amin' ny eo alohany avy. Amin' i Aogostino avy any Hipôna dia tranainy indrindra ny Filazantsaran' i Matio satria asasoratry ny [[Apôstôly roa ambin'ny folo|apôstôly]] nampianarin' i [[Jesoa]] mivantana (dia i [[Matio]] izany), fa i Marka sy i Lioka kosa dia mpianatry ny mpianatra, izany hoe mpianatr'i [[Petera]] sy i [[Paoly (apostoly)|Paoly]]. Nieritreritra i Aogostino fa ahitana andalana mifanahaka amin' ny an' i Matio ny ao amin' ny Filazantsaran' i Marka, satria naka zavatra tao amin' ny an' i Matio izy ka lasa mpamintina ny voalazan' i Matio: io petra-kevitra io no atao amin' ny [[teny latina]] hoe ''Marcus abreviator''&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;&lt;small&gt;Frédéric Amsler, [https://www.evangile-et-liberte.net/elements/horserie/001.html « Sur les traces de la Source des paroles de Jésus (Document Q): Une entrée dans le judéo-christianisme des trois premiers siècles »] {{Wayback|url=https://www.evangile-et-liberte.net/elements/horserie/001.html |date=20170817042006 }} [tahiry], ''Évangile et Liberté'', 2004.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;. Io filaharana naroson' i Aogostino io dia nohevrina fa sady ara-potoana no filamatra (kanônika) ka tsy dia nisy nanohitra azy tao amin' ny [[katôlisisma]] sy ny [[prôtestantisma]] talohan' ny &quot;petra-kevitr' i Griesbach&quot;, tamin' ny faran' ny taonjato faha-18, izay nieritreretan' i Johann Jakob Griesbach (1745-1812) fa ny evanjelin' i Marka dia niharan' ny evanjelin' i Matio sy ny evanjelin' i Lioka. Tsy notohintohininy ny maha tranainy indrindra an' i Matio.

==== Ny maha voasoratra taloha indrindra ny Evanjelin' i Marka ====
Taty aoriana, tamin' ny taona 1835 dia afaka naneho sy nanaporofo ilay mpandalim-piteny atao hoe Karl Lachmann (1793-1851), tamin' ny fampiharana ny &quot;tsikera lahatsoratra sy endrika&quot; izy tsy araka ny fomba fijery tranainy nahazatra hatramin' izay, fa ny antitra indrindra amin' ireo evanjely telo ireo dia tsy ny an' i Matio fa ny an' i Marka. Nanatsoa-kevitra izy fa ny [[Filazantsara araka an' i Marka|Evanjelin' i Marka]] no voasoratra taloha indrindra ka io no nampiasain' ny mpanoratra ny [[Filazantsara araka an' i Matio|Evanjelin' i Matio]] sy ny mpanoratra ny [[Filazantsara araka an' i Lioka|Evanjelin' i Lioka]], ary anisan' ny fiovam-penitra lehibe teo amin' ny fanaovan-keviteny amin' ny Baiboly izany hevi-baovao izany&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;.

Na dia izany aza, raha esorina avy ao amin' ny Filazantsaran' i Matio sy ny avy ao amin' ny Filazantsaran' i Lioka ny andalana nalainy ao amin' ny Filazantsaran' i Marka dia maro ny sombin-dahatsoratra iraisan' ireo filazantsara roa ireo. Ireo sombin-dahatsoratra ireo anefa dia tsy inona fa tenin' i Jesosy na ''[[Logia]]''&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;. Raha mitady ny fiavian' ireo sombin-dahatsoratra ireo ilay teôlôjiana atao hoe Christian Hermann Weisse (1801-1866) dia nanolotra tamin' ny taona 1838 ny petra-kevitry ny loharano roa, izay iraisan' i Matio sy i Lioka: ny Filazantsaran' i Marka ny iray ary ny iray hafa dia ny ''Logia''.

== Ainga fototra ao amin' ny petra-kevitry ny loharano roa ==

=== Ny loharano voalohany: Filazantsaran' i Marka ===
Ny fomba fiasa atao hoe &quot;[[fitsikerana loharano]]&quot; dia nampiasa ny fomba fiasa ara-pianahana (frantsay: ''approche généalogique'') mba hisedrana ny fialohavan' ny evanjely sy ny fifampiankinan' izy ireo&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;&lt;small&gt;Daniel Marguerat, « Le problème synoptique », in ''Introduction au Nouveau Testament : Son histoire, son écriture, sa théologie'', Labor et Fides, 2008, p. 31-32.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;. 

Ny fifanahafana hita amin' ireo [[filazantsara sinôptika]] ireo dia azo aseho amin' ny alalan' ny tarehimarika. Milaza i Daniel Margeret fa ny 80&amp;nbsp;% amin' ny lahatsoratra ao amin' ny Evanjelin' i Marka (andininy miisa 523 amin' ny 661) dia miseho koa ao amin' ny Evanjelin' i Matio ary ny 55&amp;nbsp;% (andininy 364 amin' ny 661) dia hita ao amin' ny Evanjelin' i Lioka. Amin' ny andininy 661 ao amin' ny Evanjelin' i Marka dia 26 ihany no azy manokana, ny 330 dia itambarany amin' ny Evanjelin' i Matio sy ny Evanjelin' i Lioka, ary ny 325 dia noraisin' ny Evanjelin' i Matio na ny Evanjelin' i Lioka. Ny lahatsoratry ny Evanjelin' i Marka dia hita saika manontolo ao amin' ny filazantsara roa hafa, izany hoe andininy miisa 635 amin' ny 661&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;.

Ny Evanjelin' i Matio sy ny Evanjelin' i Lioka dia nifampizara andininy maro: andininy miisa 235 amin' ny 1&amp;nbsp;068 ao amin' ny Evanjelin' i Matio fa 235 amin' ny 1&amp;nbsp;149 kosa ao amin' ny Evanjelin' i Lioka&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;. Ny andininy miisa 523 ao amin' ny Evanjelin' i Marka ampiasain' ny Evanjelin' i Matio dia eo amin' ny 50&amp;nbsp;%n' ny lahatsoratra ao amin' ny Evanjelin' i Matio&lt;ref&gt;&lt;small&gt;Élian Cuvillier, « L'Évangile selon Matthieu », in Daniel Marguerat (dir.), ''Introduction au Nouveau Testament : Son histoire, son écriture, sa théologie'', Labor et Fides, 2008, p. 92.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;, ary ny andininy miisa 364 ao amin' ny Evanjelin' i Marka ampiasain' ny Evanjelin' i Lioka dia 35 %n' ny lahatsoratra ao amin' ny Evanjelin' i Lioka&lt;ref&gt;&lt;small&gt;Daniel Marguerat, « L'Évangile selon Luc », in ''Introduction au Nouveau Testament : Son histoire, son écriture, sa théologie'', Labor et Fides, 2008, p. 111.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;.

Ny Filazantsaran' i Marka noho izany no tranainy indrindra amin' ny evanjely sinôptika, ary ireo izay nanoratra ny Filazantsaran' i Matio sy ny Filazantsaran' i Lioka dia mety nanovo avy ao amin' ny lahatsoratry ny Filazantsaran' i Marka. Ny andalana iraisan' ny Evanjelin' i Matio sy ny Evanjelin'i Lioka nefa tsy hita ao amin' ny Evanjelin' i Marka kosa dia mety notovozina tamin' ny loharano faharoa, izay tsy ananana intsony amin' izao&lt;ref&gt;&lt;small&gt;Michel Quesnel, « Les sources littéraires de la vie de Jésus », p. 191-192, in Pierre Geoltrain (dir.), ''Aux origines du christianisme'', Folio/Histoire.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt; dia ny [[Loharano Q]] (fanafohezana ny [[Fiteny alemana|teny alemàna]] hoe ''Quelle'' izay midika fotsiny hoe &quot;loharano&quot;), izay fanangonan-tenin' i Jesosy (atao amin' ny teny grika hoe ''Logia'')&lt;ref&gt;&lt;small&gt;Stephen C. Carlson, &quot;[http://www.hypotyposeis.org/synoptic-problem/2004/09/two-source-hypothesis.html Two-Source Hypothesis]&quot; ([http://archive.wikiwix.com/cache/?url=http%3A%2F%2Fwww.hypotyposeis.org%2Fsynoptic-problem%2F2004%2F09%2Ftwo-source-hypothesis.html tahiry]), ao amin'ny ''Hypotyseis.org'', 23 septembre 2004 (notsidihina tamin'ny 28 Janoary 2017).&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;. Io Loharano Q io dia mety nosoratana tamin' ny taona 50 taor. J.K., fa ny Evanjelin' i Marka kosa, izay loharano voalohany, dia voasoratra 15 taona mialoha ny Loharano Q.

=== Ny loharano faharoa: Loharano Q ===
Ny fanangonan-dahatsoratra ''[[Logia]]'', izay niezahan' ny mpikaroka narafitra araka ny mety ho endriny, dia ahitana, araka an' i Frédéric Amsler, &quot;andininy na sombin' andininy azo antoka miisa mihoatra kelin' ny 200, ka fanampin' izany ny andininy na sombin' andininy mliisa 100 eo ho eo izay tsy tena azo antoka&quot;, izany hoe [[voanteny]] miisa 4&amp;nbsp;500 eo ho eo, ka ny antsasa-manilan' izany dia &quot;mitovy tanteraka sady mifanarakaraka amin' ny filaharana mitovy ao amin' ny Filazantsaran' i Matio sy ao amin' ny Filazantsaran' i Lioka, ka manohana ny fisian' ny loharano iraisana izany, izay mety ho am-bava na an-tsoratra&quot;&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;.

Maro ny fomba fiasa enti-mandinika lahatsoratra ka nahafahana mamerina amin' ny tokony ho endriny sy votoatiny ny [[Loharano Q]]: nifototra indrindra tamin' ny fomba fiasa fampandriana an-tsoratra ny [[Filazantsara sinôptika|evanjely sinôptika]] sy tamin' ny sokajin-dahatsoratra ny mpanao heviteny. 

Ny ''Redaktionsgeschichte'' (&quot;fandinihana ny fomba fampandriana an-tsoratra&quot;) dia maneho fa ao amin' ny Filazantsaran' i Lioka dia ahitana fifikirana amin' ny loharano nanovozany kokoa raha mitaha amin' ny Filazantsaran' i Matio: rehefa mampiasa andalana avy ao amin' ny Filazantsaran' i Marka ny Filazantsaran' i Lioka dia manaja kokoa ny filaharan' ny hasin-dahatsoratra ([[perikôpa]]). Mba hamerenana ny endriky ny Loharano Q dia nisafidy ny fandaharan' ny Filazantsaran' i Lioka ny manam-pahaizana, ka izany, ohatra, no anoratana hoe ''Q6:20'' hanondroana ny &quot;filazàm-pahasambarana&quot; voalohany ao amin' ny toriteny [[Toriteny teo an-tendrombohitra|&quot;teo an-tendrombohitra]]&quot; ao amin' ny Filazantsaran' i Matio sy &quot;tao an-dohasaha&quot; ao amin' ny Lioka&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;.

Mifamadika amin' izany ny hita ao amin' ny Filazantsaran' i Lioka izay manaja kokoa ny endriky ny haisoratra noho ny hita ao amin' ny Filazantsaran' i Matio, izany no mahatonga ny mpanoratra ny Filazantsaran' i Lioka hanova bebe kokoa ny voambolana ampiasainy raha ampitahaina amin' ny loharano nanovozany. Noho izany dia nitoky amin' ny Filazantsaran' i Matio ny mpikaroka tamin' ny asa famerenana ny mety ho endriky ny Loharano Q&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;.  &lt;br /&gt;Ny  ''Formgeschichte''  (&quot;fandinihana ny endrika&quot;) dia mampiseho ny Loharano Q ho fanangonan-tenin' i Jesosy ([[Logia]]). Izany toetra mampiavaka izany dia tsy ahitana tranga maningana afa-tsy amin' ireto andalana efatra ireto: ny fitantarana ny batisa (Lio. 3.21-22), ny fitantarana ny fakam-panahy (Lio. 4.1-13), ny fitantarana ny fanasitranana (Lio. 7.1-10) ary ny fitantarana famoahana demonia (Lio. 11.14-17)&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;.

== Jereo koa ==

* [[Petra-kevitra ara-tahirin-kevitra]]
*[[Petra-kevitry ny fameno]]
* [[Petra-kevitry ny sombin-dahatsoratra]]

== Loharano ==</text>
      <sha1>rgo5euar38wh9v6mzt0zu0ziqdaauwo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Esther Randriamamonjy</title>
    <ns>0</ns>
    <id>264188</id>
    <revision>
      <id>1142798</id>
      <parentid>1136444</parentid>
      <timestamp>2026-06-13T08:15:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Anai171</username>
        <id>30270</id>
      </contributor>
      <comment>/* Fanamarihana sy hevitra */ Fanovana tsipelina</comment>
      <origin>1142798</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9183" sha1="2q7cvvovrr9f8xa8v169ozhq89g52ho" xml:space="preserve">{{infobox olona
|Sary:Esther Randriamamonjy, Ecrivaine malgache 03.jpg
|anarana=Esther Rasoloarimalala Randriamamonjy
|teraka=11 Aprily 1933
|maty=
|firenena={{Madagasikara}}
|mpiaraka=
|asa=
[[Mpanoratra]] [[Mpampianatra]] [[Mpandikateny]]
}}


I '''Esther Randriamamonjy''', ny tena anarany dia '''Esther Rasoloarimalala Randriamamonjy&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Site présentant l'écrivaine et ses œuvres |url=http://www.freewebs.com/esterrandriamamonjy/ |accessdate=2019-08-31 |archivedate=2014-10-06 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20141006075808/http://www.freewebs.com/esterrandriamamonjy/ }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Article publié dans le site internet madagascar-tribune.com |url=http://www.madagascar-tribune.com/Enseignante-Ecrivain-Membre,4382.html |access-date=2019-08-31 |archive-date=2019-08-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190831131855/https://www.madagascar-tribune.com/Enseignante-Ecrivain-Membre,4382.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;''',  [[mpanoratra]] malagasy. Teraka tamin' ny 11 avrily 1933, tao Ambohimasoa, [[Fianarantsoa]]. &lt;ref&gt;http://plateforme.education.mg/bibliotheque-numerique/course/view.php?id=484&lt;/ref&gt;Zanak' Itompokolahy Rakotondrazaka, mpitandrina sady mpampianatra sy Itompokovavy Ravaomalala, mpikarakara tokantrano sy mpanao asantanana.  Fantatra amin' ny sehatry ny [[literatiora]] ho an' ny ankizy amin' ny alalan' ny tantara foronina sy tantara izy; nandika ny tantaran' ny tanora nosoratana tamin' ny [[Fiteny rosiana|teny rosiana]] sy [[Fiteny frantsay|frantsay]] ary [[Fiteny anglisy|anglisy]] koa izy. Araka ny filazan' ny Association des Editeurs de Madagascar (AEDIM) dia ny boky soratany no tian' ny ankizy vakina indrindra eto [[Madagasikara]]&lt;ref name=&quot;allafrica&quot;&gt;{{Cite web|url=http://fr.allafrica.com/stories/201206300117.html|date=30 juin 2012}}.&lt;/ref&gt; .  

== Fianakaviana ==
Renim-pianakaviana sady renibe i Esther Randriamamonjy. Izy dia nanambady an' i [[Randriamamonjy Frédéric|Frédéric Randriamamonjy]] izay mpahay tantara sy mpampiantra tao amin' ny ENS sady niasa ho masoivohon' i Madagasikara any ivelany ary koa [[Akademia Malagasy|akademisiana]] sady mpanoratra boky. 

== Fanabeazana == 
Nianatra teto Madagasikara sy tany ivelany i Esther Randriamamonjy, araka ny aseho manaraka eto:

* Fianarana amn' ny ambaratonga voalohany: sekoly prôtestanta tao Ambohimahasoa, kôlejy protestanta Rabaut-Saint Etienne, lasa kôlejy Randzavola, ao [[Fianarantsoa]];
* Fianarana amin' ny ambaratonga faharoa: Kôlejy prôtestanta Paul Minault (tamin'ny 1945-1952),
* Fianarana amin' ny ambaratonga ambony: vatsim-pianarana nomen' ny Églises au Collège Lucie Berges any Strasbourg sy any Dijon, fiofanana ho mpanabe amin' ny kôlejy Carey Hall Birmingham. Mpampianatra teny malagasy sy frantsay ary angilsy nandritra ny taona maro izy ary efa talen-tsekoly ihany koa.

== Ny fiainany ny kanto: ==
Mpikambana tao amin'ny Akademia nasionaly  momba ny zavakanto sy ny literatiora izy. Mpikambana tao amin'ny HAVATSA UPEM. Nanomboka nitantara angano tamin'ny mpianatra madinika izy fony mbola mpianatra. Mpanoratra ho an'ny ankizy no ahafataran'ny maro azy. Nanoratra tao amin'ny gazety fandrosoam-baovao tamin'ny taona 1955. Mitohy izany fanoratana izany mandraka ankehitriny. Ny antony nanoratany dia mba hanamaro ireo boky ho an'ny mpamaky malagasy, ary hanabe voho ny teny malagasy sy ny [[Literatioran' i Madagasikara|literatiora malagasy]]. Amin'ny maha mpanoratra azy dia hoy indrindra izy: &quot;Ny tarigetrako dia ny hampitsimoka ny voa efa àry-Mamoha izay mila hatory. Mandrisika ny mitady hihemotra. Manandratra ireo mamololona. Hioty ny salohy efa masaka&quot;.  

== Asa soratra ==
Maro dia maro ny asa soratra efa navoakany. Ary maro toy izany ihany koa ny asa soratra amin'ny teny vahiny no efa voadikany amin'ny teny malagasy. Mielipatrana amin'ny haino aman-jery am-bava, an-tsary sy an-tsoratra, na eto an-toerana na any ivelany, ny sangana'asany. Manoratra ho an'ny sokajin'olona rehetra izy. I Esther Randriamamonjy dia namoaka boky mihoatra ny enimpolo&lt;ref name=&quot;allafrica&quot;/&gt; ary namorona na nandika tantara an-jatony&lt;ref name=&quot;allafrica&quot; /&gt;. 

=== Boky ===

* 2001: ''Tantaran' i Madagasikara isam-paritra,'' misy pejy miisa 588, nosoratana niaraka tamin' i [[Randriamamonjy Frédéric|Frédéric Randiamamonjy]], namboarin' ny [[Trano Printy Fiangonana Loterana Malagasy]] (TPFLM) 
* Boky nadika ho an'ny ankizy:
** ''Ny zanaky ny biby,'' 
** ''Ikalamara,'' 
** ''I Menasanga,'' 
** ''I Dadabe,'' 
** ''Namboly nave,'' 
** ''Mihaza i Bitika,'' 
** ''Samy manao ny azy,'' 
** ''Fantatrao ve?''...

=== Tantara foronina ===

* 1994: ''Ho avy ny maraina,'' navoakan' ny TPFLM eto Antananarivo
* 1994: ''Trano rava'' 
* 2007: ''Ilay fitiavan-tena'' 
* 2007: ''Ilay dinan' ny fitia''
* 2017: ''Retour à l’amer'', fiaraha-miasa tamin' i Chantal Constant de Bordeaux

=== Tantara noforonina ho an' ankizy ===

* 1975: ''Ny sodin' i Solofo'' &lt;ref name=&quot;allafrica&quot;/&gt;, navoakan' ny [[Edisiona Salohy]] ao [[Antananarivo]] &lt;ref name=&quot;openlibrary&quot;&gt;{{Cite web|url=https://openlibrary.org/books/OL654510M/Ny_sodin%27_i_solofo|date=11 décembre 2009}}.&lt;/ref&gt; . 

=== Angano malagasy ho an' ny ankizy ===

* ''I Trimobe sy i Fara vadiny,''
* ''I Faravavy nanjary lolo''
* ''Rankakafotra sy i Pitidrano diamondra,'' 
* ''Ny ankoholahy fantaka sy Ingahibe masoandro,..''

=== Boky kely ===
Fanangonam-boky kely &quot;Amboaran' ny maraina&quot; natokana ho an' ny ankizy roa ka hatramin' ny telo taona nosoratan' i Esther Randriamamonjy: ''I Kinga sy i Bota'' sy ''Manao baolina i Bota sy i Kinga'' no roa voalohany&lt;ref&gt;&lt;small&gt;[https://tanikomadagascar.wordpress.com/tag/esther-rasoarimalala-randriamamonjy/ &quot;Esther Rasoarimalala Randriamamonjy&quot;] [[https://archive.wikiwix.com/cache/?url=https%3A%2F%2Ftanikomadagascar.wordpress.com%2Ftag%2Festher-rasoarimalala-randriamamonjy%2F arsiva]], ''Taniko Madagascar''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;.

=== Fandikan-teny ===

==== Asa vita nadika amin' ny teny malagasy ====

* 1999: ''Ireo fadiranovana I'' - Fandikan-teny malagasy amin' ny ''Les Miserables'' nataon' i [[Victor Hugo]] 
* 2000: ''Ireo fadiranovana II'' - Fandikan-teny malagasy amin' ny ''Les Miserables'' nataon' i Victor Hugo
* 2000: ''Ireo fadiranovana III'' - Fandikan-teny malagasy amin' ny ''Les Miserables'' nataon' i Victor Hugo
* 2002 : ''[[Vahiny (Albert Camus)|Vahiny]]'' - Fandikana ny boky ''L'étranger'' nosoratan' i [[Albert Camus]] amin' ny boky roa

==== Angano nadika amin' ny teny malagasy ====

* ''Ilay Osivavin' Ingahy Seguin'' - dikan-tenin' ny ''La Chèvre de Monsieur Seguin'' nosoratan' i Alphonse Daudet.

==== Boky nadika amin' ny teny vahiny ====
Asasoratr' i Esther Rasoarimalala Randriamamonjy no nadika amin' ny [[Fiteny rosiana|teny rosiana]]. Izany tetikasa izany dia niarahana tamin' ny Dokotera Ludmilla Kartachova. Ny voalohany dia ny tantara foronina &quot;''Ho avy ny maraina''&quot;. Ny faharoa dia ny &quot;''Trano rava''&quot; izay nanaovana fanontana boky miisa 950&amp;nbsp;000 isa tao anatin' ny iray herinandro.

=== Asasoratra hatao tantara an-tsehatra ===

* ''Tsarao ary aho!'' Asasoratra misy pejy miisa 155&lt;ref name=&quot;openlibrary2&quot;&gt;{{Cite web|url=https://openlibrary.org/books/OL3738563M/Tsarao_ary_aho!|date=2003}}&lt;/ref&gt;, aingam-panahy avy amin' ny fiainana sy fotoana naha-mpanjaka an-d[[Ranavalona I]] ary maneho ny lafiny tsy fantatra hatreto amin' ny maha izy an' ilay mpanjakavavy&lt;ref name=&quot;allafrica2&quot;&gt;{{Cite web|url=http://fr.allafrica.com/stories/201108020481.html|date=2011}}&lt;/ref&gt; .

== Asa sy hetsika ==
Mba hampiroboroboana ny famakiam-boky dia nikarakara hetsika famakian-teny tamin' ny toerana samihafa i E. R. Randriamamonjy:

* famakiam-boky tao amin' ny lisea sy kôlejy;
* angano an,kalamanjana, an-trano sekoly, an-trano fiangonana ary amin' ny toerana iraisana maro;
* fampahafantarana ireo fanangonanana ny asasorany
* Miara-miasa amina onjam-peo sy fahita lavitra maro izy: RNM, TVM, RDB, Radio ACEM, Radio Moscou, Radio Finland, TV Finland. Toraka izany koa ny fiarahany miasa amin' ny sokajy na antokon' olona sy ONG ary mpanonta boky avy eto an-toerana sy any ivelany.

== Ny mampiavaka ny asa sorany ==
Ny literatiora manavanana azy dia ny literatiora an-tsoratra:tononkalo, sombin-tantara, tantara foronina, angano, sns. Ny sokajin-dahatsoratra fampiasany dia ny mitantara sy manoritsoritra. Ny fomba filazan-javatra mampiavaka azy dia: tia mampiasa tamberinteny, tamberin-drafitra, fanovana endri-javatra, fanovana anarana, fehezanteny tso-drafitra. 

== Ny tara-kevitra voiziny ==
Ny tara-kevitra voiziny dia ny [[fanabeazana]] ny ankizy, hahay miaina, hahafantatra, hifandray ary hanaja ny tontolo manodidina azy.

== Jereo koa ==

* [[Lisitry ny mpanoratra malagasy]]

== Loharano ==
{{Reflist}}

== Rohy ivelany ==

* [http://www.macp.gov.mg/fr Tranonkalan' ny ministeran' ny asa-tanana, kolontsaina ary vakoka] {{Wayback|url=http://www.macp.gov.mg/fr |date=20190831131900 }} 
* [http://www.aedim.mg/ Tranonkalan' ny Association of Publisher of Madagascar] {{Wayback|url=http://www.aedim.mg/ |date=20141006113838 }} 
* [http://catalogue.bnf.fr Tranonkalan' ny Tranombokim-pirenen' i Frantsa]

[[Sokajy:Mpanoratra malagasy]]
[[Sokajy:Teraka tamin'ny taona 1933]]</text>
      <sha1>2q7cvvovrr9f8xa8v169ozhq89g52ho</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1142904</id>
      <parentid>1142798</parentid>
      <timestamp>2026-06-13T11:27:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Quinze2001</username>
        <id>34461</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>1142904</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9182" sha1="s5oswew1hfmsao2fda58pg5oren598v" xml:space="preserve">{{infobox olona
|Sary:Esther Randriamamonjy, Ecrivaine malgache 03.jpg
|anarana=Esther Rasoloarimalala Randriamamonjy
|teraka=11 Aprily 1933
|maty=
|firenena={{Madagasikara}}
|mpiaraka=
|asa=
[[Mpanoratra]] [[Mpampianatra]] [[Mpandikateny]]
}}


I '''Esther Randriamamonjy''', ny tena anarany dia '''Esther Rasoloarimalala Randriamamonjy&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Site présentant l'écrivaine et ses œuvres |url=http://www.freewebs.com/esterrandriamamonjy/ |accessdate=2019-08-31 |archivedate=2014-10-06 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20141006075808/http://www.freewebs.com/esterrandriamamonjy/ }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Article publié dans le site internet madagascar-tribune.com |url=http://www.madagascar-tribune.com/Enseignante-Ecrivain-Membre,4382.html |access-date=2019-08-31 |archive-date=2019-08-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190831131855/https://www.madagascar-tribune.com/Enseignante-Ecrivain-Membre,4382.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;''',  [[mpanoratra]] malagasy. Teraka tamin' ny 11 avrily 1933, tao Ambohimasoa, [[Fianarantsoa]]. &lt;ref&gt;http://plateforme.education.mg/bibliotheque-numerique/course/view.php?id=484&lt;/ref&gt;Zanak' Itompokolahy Rakotondrazaka, mpitandrina sady mpampianatra sy Itompokovavy Ravaomalala, mpikarakara tokantrano sy mpanao asantanana.  Fantatra amin' ny sehatry ny [[literatiora]] ho an' ny ankizy amin' ny alalan' ny tantara foronina sy tantara izy; nandika ny tantaran' ny tanora nosoratana tamin' ny [[Fiteny rosiana|teny rosiana]] sy [[Fiteny frantsay|frantsay]] ary [[Fiteny anglisy|anglisy]] koa izy. Araka ny filazan' ny Association des Editeurs de Madagascar (AEDIM) dia ny boky soratany no tian' ny ankizy vakina indrindra eto [[Madagasikara]]&lt;ref name=&quot;allafrica&quot;&gt;{{Cite web|url=http://fr.allafrica.com/stories/201206300117.html|date=30 juin 2012}}.&lt;/ref&gt; .  

== Fianakaviana ==
Renim-pianakaviana sady renibe i Esther Randriamamonjy. Izy dia nanambady an' i [[Randriamamonjy Frédéric|Frédéric Randriamamonjy]] izay mpahay tantara sy mpampiantra tao amin' ny ENS sady niasa ho masoivohon' i Madagasikara any ivelany ary koa [[Akademia Malagasy|akademisiana]] sady mpanoratra boky. 

== Fanabeazana == 
Nianatra teto Madagasikara sy tany ivelany i Esther Randriamamonjy, araka ny aseho manaraka eto:

* Fianarana amn' ny ambaratonga voalohany: sekoly prôtestanta tao Ambohimahasoa, kôlejy protestanta Rabaut-Saint Etienne, lasa kôlejy Randzavola, ao [[Fianarantsoa]];
* Fianarana amin' ny ambaratonga faharoa: Kôlejy prôtestanta Paul Minault (tamin'ny 1945-1952),
* Fianarana amin' ny ambaratonga ambony: vatsim-pianarana nomen' ny Églises au Collège Lucie Berges any Strasbourg sy any Dijon, fiofanana ho mpanabe amin' ny kôlejy Carey Hall Birmingham. Mpampianatra teny malagasy sy frantsay ary angilsy nandritra ny taona maro izy ary efa talen-tsekoly ihany koa.

== Ny fiainany ny kanto: ==
Mpikambana tao amin'ny Akademia nasionaly  momba ny zavakanto sy ny literatiora izy. Mpikambana tao amin'ny HAVATSA UPEM. Nanomboka nitantara angano tamin'ny mpianatra madinika izy fony mbola mpianatra. Mpanoratra ho an'ny ankizy no ahafataran'ny maro azy. Nanoratra tao amin'ny gazety fandrosoam-baovao tamin'ny taona 1955. Mitohy izany fanoratana izany mandraka ankehitriny. Ny antony nanoratany dia mba hanamaro ireo boky ho an'ny mpamaky malagasy, ary hanabe voho ny teny malagasy sy ny [[Literatioran' i Madagasikara|literatiora malagasy]]. Amin'ny maha mpanoratra azy dia hoy indrindra izy: &quot;Ny tarigetrako dia ny hampitsimoka ny voa efa àry-Mamoha izay mila hatory. Mandrisika ny mitady hihemotra. Manandratra ireo mamololona. Hioty ny salohy efa masaka&quot;.  

== Asa soratra ==
Maro dia maro ny asa soratra efa navoakany. Ary maro toy izany ihany koa ny asa soratra amin'ny teny vahiny no efa voadikany amin'ny teny malagasy. Mielipatrana amin'ny haino aman-jery am-bava, an-tsary sy an-tsoratra, na eto an-toerana na any ivelany, ny sangana'asany. Manoratra ho an'ny sokajin'olona rehetra izy. I Esther Randriamamonjy dia namoaka boky mihoatra ny enimpolo&lt;ref name=&quot;allafrica&quot;/&gt; ary namorona na nandika tantara an-jatony&lt;ref name=&quot;allafrica&quot; /&gt;. 

=== Boky ===
* 2001: ''Tantaran' i Madagasikara isam-paritra,'' misy pejy miisa 588, nosoratana niaraka tamin' i [[Randriamamonjy Frédéric|Frédéric Randiamamonjy]], namboarin' ny [[Trano Printy Fiangonana Loterana Malagasy]] (TPFLM) 
* Boky nadika ho an'ny ankizy:
** ''Ny zanaky ny biby,'' 
** ''Ikalamara,'' 
** ''I Menasanga,'' 
** ''I Dadabe,'' 
** ''Namboly nave,'' 
** ''Mihaza i Bitika,'' 
** ''Samy manao ny azy,'' 
** ''Fantatrao ve?''...

=== Tantara foronina ===

* 1994: ''Ho avy ny maraina,'' navoakan' ny TPFLM eto Antananarivo
* 1994: ''Trano rava'' 
* 2007: ''Ilay fitiavan-tena'' 
* 2007: ''Ilay dinan' ny fitia''
* 2017: ''Retour à l’amer'', fiaraha-miasa tamin' i Chantal Constant de Bordeaux

=== Tantara noforonina ho an' ankizy ===

* 1975: ''Ny sodin' i Solofo'' &lt;ref name=&quot;allafrica&quot;/&gt;, navoakan' ny [[Edisiona Salohy]] ao [[Antananarivo]] &lt;ref name=&quot;openlibrary&quot;&gt;{{Cite web|url=https://openlibrary.org/books/OL654510M/Ny_sodin%27_i_solofo|date=11 décembre 2009}}.&lt;/ref&gt; . 

=== Angano malagasy ho an' ny ankizy ===

* ''I Trimobe sy i Fara vadiny,''
* ''I Faravavy nanjary lolo''
* ''Rankakafotra sy i Pitidrano diamondra,'' 
* ''Ny ankoholahy fantaka sy Ingahibe masoandro,..''

=== Boky kely ===
Fanangonam-boky kely &quot;Amboaran' ny maraina&quot; natokana ho an' ny ankizy roa ka hatramin' ny telo taona nosoratan' i Esther Randriamamonjy: ''I Kinga sy i Bota'' sy ''Manao baolina i Bota sy i Kinga'' no roa voalohany&lt;ref&gt;&lt;small&gt;[https://tanikomadagascar.wordpress.com/tag/esther-rasoarimalala-randriamamonjy/ &quot;Esther Rasoarimalala Randriamamonjy&quot;] [[https://archive.wikiwix.com/cache/?url=https%3A%2F%2Ftanikomadagascar.wordpress.com%2Ftag%2Festher-rasoarimalala-randriamamonjy%2F arsiva]], ''Taniko Madagascar''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;.

=== Fandikan-teny ===

==== Asa vita nadika amin' ny teny malagasy ====

* 1999: ''Ireo fadiranovana I'' - Fandikan-teny malagasy amin' ny ''Les Miserables'' nataon' i [[Victor Hugo]] 
* 2000: ''Ireo fadiranovana II'' - Fandikan-teny malagasy amin' ny ''Les Miserables'' nataon' i Victor Hugo
* 2000: ''Ireo fadiranovana III'' - Fandikan-teny malagasy amin' ny ''Les Miserables'' nataon' i Victor Hugo
* 2002 : ''[[Vahiny (Albert Camus)|Vahiny]]'' - Fandikana ny boky ''L'étranger'' nosoratan' i [[Albert Camus]] amin' ny boky roa

==== Angano nadika amin' ny teny malagasy ====

* ''Ilay Osivavin' Ingahy Seguin'' - dikan-tenin' ny ''La Chèvre de Monsieur Seguin'' nosoratan' i Alphonse Daudet.

==== Boky nadika amin' ny teny vahiny ====
Asasoratr' i Esther Rasoarimalala Randriamamonjy no nadika amin' ny [[Fiteny rosiana|teny rosiana]]. Izany tetikasa izany dia niarahana tamin' ny Dokotera Ludmilla Kartachova. Ny voalohany dia ny tantara foronina &quot;''Ho avy ny maraina''&quot;. Ny faharoa dia ny &quot;''Trano rava''&quot; izay nanaovana fanontana boky miisa 950&amp;nbsp;000 isa tao anatin' ny iray herinandro.

=== Asasoratra hatao tantara an-tsehatra ===

* ''Tsarao ary aho!'' Asasoratra misy pejy miisa 155&lt;ref name=&quot;openlibrary2&quot;&gt;{{Cite web|url=https://openlibrary.org/books/OL3738563M/Tsarao_ary_aho!|date=2003}}&lt;/ref&gt;, aingam-panahy avy amin' ny fiainana sy fotoana naha-mpanjaka an-d[[Ranavalona I]] ary maneho ny lafiny tsy fantatra hatreto amin' ny maha izy an' ilay mpanjakavavy&lt;ref name=&quot;allafrica2&quot;&gt;{{Cite web|url=http://fr.allafrica.com/stories/201108020481.html|date=2011}}&lt;/ref&gt; .

== Asa sy hetsika ==
Mba hampiroboroboana ny famakiam-boky dia nikarakara hetsika famakian-teny tamin' ny toerana samihafa i E. R. Randriamamonjy:

* famakiam-boky tao amin' ny lisea sy kôlejy;
* angano an,kalamanjana, an-trano sekoly, an-trano fiangonana ary amin' ny toerana iraisana maro;
* fampahafantarana ireo fanangonanana ny asasorany
* Miara-miasa amina onjam-peo sy fahita lavitra maro izy: RNM, TVM, RDB, Radio ACEM, Radio Moscou, Radio Finland, TV Finland. Toraka izany koa ny fiarahany miasa amin' ny sokajy na antokon' olona sy ONG ary mpanonta boky avy eto an-toerana sy any ivelany.

== Ny mampiavaka ny asa sorany ==
Ny literatiora manavanana azy dia ny literatiora an-tsoratra:tononkalo, sombin-tantara, tantara foronina, angano, sns. Ny sokajin-dahatsoratra fampiasany dia ny mitantara sy manoritsoritra. Ny fomba filazan-javatra mampiavaka azy dia: tia mampiasa tamberinteny, tamberin-drafitra, fanovana endri-javatra, fanovana anarana, fehezanteny tso-drafitra. 

== Ny tara-kevitra voiziny ==
Ny tara-kevitra voiziny dia ny [[fanabeazana]] ny ankizy, hahay miaina, hahafantatra, hifandray ary hanaja ny tontolo manodidina azy.

== Jereo koa ==

* [[Lisitry ny mpanoratra malagasy]]

== Loharano ==
{{Reflist}}

== Rohy ivelany ==

* [http://www.macp.gov.mg/fr Tranonkalan' ny ministeran' ny asa-tanana, kolontsaina ary vakoka] {{Wayback|url=http://www.macp.gov.mg/fr |date=20190831131900 }} 
* [http://www.aedim.mg/ Tranonkalan' ny Association of Publisher of Madagascar] {{Wayback|url=http://www.aedim.mg/ |date=20141006113838 }} 
* [http://catalogue.bnf.fr Tranonkalan' ny Tranombokim-pirenen' i Frantsa]

[[Sokajy:Mpanoratra malagasy]]
[[Sokajy:Teraka tamin'ny taona 1933]]</text>
      <sha1>s5oswew1hfmsao2fda58pg5oren598v</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ikopa</title>
    <ns>0</ns>
    <id>279040</id>
    <revision>
      <id>1142668</id>
      <parentid>1141558</parentid>
      <timestamp>2026-06-12T12:20:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mammysou17</username>
        <id>34685</id>
      </contributor>
      <origin>1142668</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1207" sha1="jjyd885xvfolpdogq0klwdrflcqamqc" xml:space="preserve">[[File:Ikopa les Ponts de Tanjombato.jpg|thumb|Ny reniranon' i Ikopa sy ny tetezana ao [[Tanjombato]]|330x330px]]
[[Sary:Ikopa River Madagascar.jpg|vignette|Ny reniranin' Ikopa]]

'''Ikopa''' dia reniranon' i [[Madagasikara]] izay mamakivaky ny tanànan' [[Antananarivo]], [[faritra Analamanga]], [[Faritanin'i Antananarivo |faritanin' Antananarivo]], ka mivarina ao amin' ny renirano [[Betsiboka (renirano)|Betsiboka]]. Ny loharanon' Ikopa, izay atao hoe Varahina, dia ao Angavokely ao amin' ny [[distrikan'Andramasina|distrikan' Andramasina]], izay manana haambo 1&amp;nbsp;810&amp;nbsp;m.[[Sary:Ikopa River with pirogues Antananarivo Madagascar.jpg|vignette|Ny reniranon' Ikopa sy ny lakana ao Antananarivo]]
[[Sary:Betsiboka OSM.png|vignette|Ny ony [[Betsiboka (ony)|Betsiboka]] sy ny renirano manompo azy, anisan' izany Ikopa]]
Ao amin' io [[renirano]] io no misy ny iray amin' ny toby famokarana [[herinaratra]] mahery vaika indrindra eto [[Madagasikara]]: ny toby famokarana herinaratra avy amin' ny rano ao Antelomita.

== Jereo koa ==

* [[Lisitry ny renirano eto Madagasikara]]
{{reflist}}
{{commonscat|Ikopa River}}
{{Renirano malagasy}}

[[Sokajy:Reniranon'i Madagasikara]]
[[Sokajy:Faritra Analamanga]]</text>
      <sha1>jjyd885xvfolpdogq0klwdrflcqamqc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pôezia</title>
    <ns>0</ns>
    <id>281164</id>
    <revision>
      <id>1142864</id>
      <parentid>1040719</parentid>
      <timestamp>2026-06-13T10:37:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Christien24</username>
        <id>39990</id>
      </contributor>
      <comment>nampiditra famaritana</comment>
      <origin>1142864</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1413" sha1="q90vprgi29dh8u642fpz22oipep447b" xml:space="preserve">Ny '''pôezia''' dia karazana [[literatiora]] miseho amin' ny endrika miovaova, amin' ny ankapobeny soratana amin' ny fampiasana andalan' andininy, nefa azo soratana koa amin' ny lahatsoratra tsotra, sady manome tombony kokoa ny fiantefan' ny endri-teny amin' ny mpihaino na ny mpamaky; manan-kambara bebe mihoatra ny zavatra ambarany mahazatra mantsy ny [[teny]] araka ny fisafidianana azy (heviny sy feony) ary ny fandaharana azy (ngadona, refy, sarin-teny, sns). Saro-paritana ny pôezia ary miova isaky ny vanim-potoana izany famaritana izany, ka ny taonjato tsirairay dia mamaritra anjara asa sy fanehoana samihafa, ary manampy an' izany ny fomba fiasan' ny poeta tsirairay araka ny maha izy azy.

Famaritana 

ara-mpifironanteny

Ny teny hoe pôzia dia avy amin' ny [[Fiteny grika|teny grika]] hoe ''ποίησις'' / ''poiesis'', izay avy amin' ny [[matoanteny]] hoe ''ποιεῖν'' / ''poiein'' izay midika hoe &quot;manao&quot; na &quot;mamorona&quot;, ka mahatonga ny pôeta ho heverina ho toy ny mpamorona endrika miteny.

Atao hoe [[tononkalo]] ny lahatsoratra ao amin' ny pôzia, izay azo faritana ho &quot;asa soratra misy sarin-teny sy aingam-panahy, vita amin' ny teny mirindra, izay matetika miady roa ny tonom-peon' ny faran' andalany, na mifanararakaraka izany na mifanelanelana&quot;&lt;ref&gt;&lt;small&gt;&quot;Tononkalo&quot;, in [[Régis Rajemisa Raolison]], ''Rakibolana malagasy'', 1988.&lt;/small&gt; &lt;/ref&gt;.

== Loharano sy fanamarihana  ==</text>
      <sha1>q90vprgi29dh8u642fpz22oipep447b</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1142868</id>
      <parentid>1142864</parentid>
      <timestamp>2026-06-13T10:42:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Christien24</username>
        <id>39990</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>1142868</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1413" sha1="6ug1j0beweo40layar80uvu9ml1cwfk" xml:space="preserve">Ny '''pôezia''' dia karazana [[literatiora]] miseho amin' ny endrika miovaova, amin' ny ankapobeny soratana amin' ny fampiasana andalan' andininy, nefa azo soratana koa amin' ny lahatsoratra tsotra, sady manome tombony kokoa ny fiantefan' ny endri-teny amin' ny mpihaino na ny mpamaky; manan-kambara bebe mihoatra ny zavatra ambarany mahazatra mantsy ny [[teny]] araka ny fisafidianana azy (heviny sy feony) ary ny fandaharana azy (ngadona, refy, sarin-teny, sns). Saro-paritana ny pôezia ary miova isaky ny vanim-potoana izany famaritana izany, ka ny taonjato tsirairay dia mamaritra anjara asa sy fanehoana samihafa, ary manampy an' izany ny fomba fiasan' ny poeta tsirairay araka ny maha izy azy.

Famaritana 

Ara-mpifironanteny

Ny teny hoe pôzia dia avy amin' ny [[Fiteny grika|teny grika]] hoe ''ποίησις'' / ''poiesis'', izay avy amin' ny [[matoanteny]] hoe ''ποιεῖν'' / ''poiein'' izay midika hoe &quot;manao&quot; na &quot;mamorona&quot;, ka mahatonga ny pôeta ho heverina ho toy ny mpamorona endrika miteny.

Atao hoe [[tononkalo]] ny lahatsoratra ao amin' ny pôzia, izay azo faritana ho &quot;asa soratra misy sarin-teny sy aingam-panahy, vita amin' ny teny mirindra, izay matetika miady roa ny tonom-peon' ny faran' andalany, na mifanararakaraka izany na mifanelanelana&quot;&lt;ref&gt;&lt;small&gt;&quot;Tononkalo&quot;, in [[Régis Rajemisa Raolison]], ''Rakibolana malagasy'', 1988.&lt;/small&gt; &lt;/ref&gt;.

== Loharano sy fanamarihana  ==</text>
      <sha1>6ug1j0beweo40layar80uvu9ml1cwfk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Elie Rajaonarison</title>
    <ns>0</ns>
    <id>282008</id>
    <revision>
      <id>1142859</id>
      <parentid>1124697</parentid>
      <timestamp>2026-06-13T10:31:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Cactus0625</username>
        <id>30237</id>
      </contributor>
      <comment>Manampy votoatiny</comment>
      <origin>1142859</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2031" sha1="2yqbcyvf1bfseulu4kpbrxwpxgaeuhp" xml:space="preserve">I Elie Rajaonarison (15 Novambra 1951 – 27 Novambra 2010) dia poeta, mpanakanto, mpampianatra ary mpiasam-panjakana avy any Madagasikara . Noheverina ho mpitondra ny fanevan'ny tononkalo Malagasy maoderina ity mpanoratra ity &lt;ref name=&quot;Fute2008&quot;&gt;Auzias &amp; Labourdette (2008), p. 142&lt;/ref&gt;, ny angon-tononkalo navoakan'i Rajaonarison dia  nahazoany fankatoavana iraisam-pirenena ary efa nadika tamin'ny teny frantsay sy anglisy .

I '''Elie Rajaonarison''' dia mpanoratra malagasy, teraka tamin' ny 15 novambra 1951 tao [[Ambatondrazaka]]. Niteraka telo vavy tamin'i Mamisoa Ramananarivo izy.

Poeta sy mpanoratra ary niaro tanteraka ny [[Kolontsaina malagasy|kolontsaina]] sy [[Fomban-drazana malagasy|fomba malagasy]] ny tenany. Amin'ireo mpanoratra nanangana ny [[Faribolana Sandratra]] mba ho fampiroborobona ny poezia teo anivon'ny tanora. Voalaza ho nanaitra sy nisarika poeta sy mpanankato malagasy maro noho ny fisehony matetika nitondra ireo sangan'asany, tao amin'ny Centre Germano-Malgache (CGM) tao [[Antananarivo]].

Maro ny tononkalo nosoranan'i [[Jacques Prévert]] no nadikany tamin'ny [[Fiteny malagasy|teny malagasy]]. Mpanoratra [[tantara an-tsehatra]] ihany koa Elie Rajaonarison, anisany nahafatarana azy ilay tantara mitondra ny lohanteny hoe ''Tana-Cergy''.

Ny 27 novambra 2010 no nodimandry teo amin'ny faha 59 taonany i Elie Rajaonarison.

== Jereo koa ==

* [[David Jaomanoro]]

* [[Jean-Joseph Rabearivelo]]
* [[Jacques Rabemananjara]]
* [[Jean-Luc Raharimanana]]
* [[Michèle Rakotoson]]

* [[Dox (Jean Verdi Salomon Razakandrainy)|Dox]]
* [[Naivoharison Patrick Ramanmonjisoa]]

* [[Lucien Xavier Michel Andrianarahinjaka|Lucien Xavier Michel-Andrianarahinjaka]]

* [[Esther Nirina]]

* [[Hajasoa Vololona Picard]]
* [[Charlotte-Arrisoa Rafenomanjato]]
* [[Pastora Rahajason]]
* [[Elie Rajaonarison]]
* [[Ny Avana Ramanantoanina]]
* [[Flavien Ranaivo]]
* [[Esther Razana]]
* [[Samuel Ratany]]

* [[Lisitry ny mpanoratra malagasy]]


[[Sokajy:mpanoratra malagasy]]
[[sokajy:Teraka tamin'ny taona 1951]]</text>
      <sha1>2yqbcyvf1bfseulu4kpbrxwpxgaeuhp</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1142860</id>
      <parentid>1142859</parentid>
      <timestamp>2026-06-13T10:32:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Cactus0625</username>
        <id>30237</id>
      </contributor>
      <comment>Manampy lohateny</comment>
      <origin>1142860</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2055" sha1="dgpdt5cwilan7biztgu8fykk8pkvgam" xml:space="preserve">I Elie Rajaonarison (15 Novambra 1951 – 27 Novambra 2010) dia poeta, mpanakanto, mpampianatra ary mpiasam-panjakana avy any Madagasikara . Noheverina ho mpitondra ny fanevan'ny tononkalo Malagasy maoderina ity mpanoratra ity &lt;ref name=&quot;Fute2008&quot;&gt;Auzias &amp; Labourdette (2008), p. 142&lt;/ref&gt;, ny angon-tononkalo navoakan'i Rajaonarison dia  nahazoany fankatoavana iraisam-pirenena ary efa nadika tamin'ny teny frantsay sy anglisy .

== Fiainana manokana ==
I '''Elie Rajaonarison''' dia mpanoratra malagasy, teraka tamin' ny 15 novambra 1951 tao [[Ambatondrazaka]]. Niteraka telo vavy tamin'i Mamisoa Ramananarivo izy.

Poeta sy mpanoratra ary niaro tanteraka ny [[Kolontsaina malagasy|kolontsaina]] sy [[Fomban-drazana malagasy|fomba malagasy]] ny tenany. Amin'ireo mpanoratra nanangana ny [[Faribolana Sandratra]] mba ho fampiroborobona ny poezia teo anivon'ny tanora. Voalaza ho nanaitra sy nisarika poeta sy mpanankato malagasy maro noho ny fisehony matetika nitondra ireo sangan'asany, tao amin'ny Centre Germano-Malgache (CGM) tao [[Antananarivo]].

Maro ny tononkalo nosoranan'i [[Jacques Prévert]] no nadikany tamin'ny [[Fiteny malagasy|teny malagasy]]. Mpanoratra [[tantara an-tsehatra]] ihany koa Elie Rajaonarison, anisany nahafatarana azy ilay tantara mitondra ny lohanteny hoe ''Tana-Cergy''.

Ny 27 novambra 2010 no nodimandry teo amin'ny faha 59 taonany i Elie Rajaonarison.

== Jereo koa ==

* [[David Jaomanoro]]

* [[Jean-Joseph Rabearivelo]]
* [[Jacques Rabemananjara]]
* [[Jean-Luc Raharimanana]]
* [[Michèle Rakotoson]]

* [[Dox (Jean Verdi Salomon Razakandrainy)|Dox]]
* [[Naivoharison Patrick Ramanmonjisoa]]

* [[Lucien Xavier Michel Andrianarahinjaka|Lucien Xavier Michel-Andrianarahinjaka]]

* [[Esther Nirina]]

* [[Hajasoa Vololona Picard]]
* [[Charlotte-Arrisoa Rafenomanjato]]
* [[Pastora Rahajason]]
* [[Elie Rajaonarison]]
* [[Ny Avana Ramanantoanina]]
* [[Flavien Ranaivo]]
* [[Esther Razana]]
* [[Samuel Ratany]]

* [[Lisitry ny mpanoratra malagasy]]


[[Sokajy:mpanoratra malagasy]]
[[sokajy:Teraka tamin'ny taona 1951]]</text>
      <sha1>dgpdt5cwilan7biztgu8fykk8pkvgam</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1142862</id>
      <parentid>1142860</parentid>
      <timestamp>2026-06-13T10:34:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Cactus0625</username>
        <id>30237</id>
      </contributor>
      <comment>/* Fiainana manokana */ Manampy loharano</comment>
      <origin>1142862</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2607" sha1="dbpt4g99zwyq796bi0ralktjicmus5b" xml:space="preserve">I Elie Rajaonarison (15 Novambra 1951 – 27 Novambra 2010) dia poeta, mpanakanto, mpampianatra ary mpiasam-panjakana avy any Madagasikara . Noheverina ho mpitondra ny fanevan'ny tononkalo Malagasy maoderina ity mpanoratra ity &lt;ref name=&quot;Fute2008&quot;&gt;Auzias &amp; Labourdette (2008), p. 142&lt;/ref&gt;, ny angon-tononkalo navoakan'i Rajaonarison dia  nahazoany fankatoavana iraisam-pirenena ary efa nadika tamin'ny teny frantsay sy anglisy .

== Fiainana manokana ==
I '''Elie Rajaonarison''' dia mpanoratra malagasy, teraka tamin' ny 15 novambra 1951 tao [[Ambatondrazaka]]. Niteraka telo vavy tamin'i Mamisoa Ramananarivo izy &lt;ref name=&quot;Madagate&quot;&gt;{{cite web |date=November 27, 2010 |title=Elie Rajaonarison nous a quittés ce samedi 27 novembre 2010 |url=http://www.madagate.com/monde-malgache/articles/1599-elie-rajaonarison-nous-a-quittes-ce-samedi-27-novembre-2010.html |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20101130052305/http://www.madagate.com/monde-malgache/articles/1599-elie-rajaonarison-nous-a-quittes-ce-samedi-27-novembre-2010.html |archivedate=November 30, 2010 |accessdate=June 9, 2012 |publisher=Madagate.com |language=French, Malagasy}}&lt;/ref&gt;.

Poeta sy mpanoratra ary niaro tanteraka ny [[Kolontsaina malagasy|kolontsaina]] sy [[Fomban-drazana malagasy|fomba malagasy]] ny tenany. Amin'ireo mpanoratra nanangana ny [[Faribolana Sandratra]] mba ho fampiroborobona ny poezia teo anivon'ny tanora. Voalaza ho nanaitra sy nisarika poeta sy mpanankato malagasy maro noho ny fisehony matetika nitondra ireo sangan'asany, tao amin'ny Centre Germano-Malgache (CGM) tao [[Antananarivo]].

Maro ny tononkalo nosoranan'i [[Jacques Prévert]] no nadikany tamin'ny [[Fiteny malagasy|teny malagasy]]. Mpanoratra [[tantara an-tsehatra]] ihany koa Elie Rajaonarison, anisany nahafatarana azy ilay tantara mitondra ny lohanteny hoe ''Tana-Cergy''.

Ny 27 novambra 2010 no nodimandry teo amin'ny faha 59 taonany i Elie Rajaonarison.

== Jereo koa ==

* [[David Jaomanoro]]

* [[Jean-Joseph Rabearivelo]]
* [[Jacques Rabemananjara]]
* [[Jean-Luc Raharimanana]]
* [[Michèle Rakotoson]]

* [[Dox (Jean Verdi Salomon Razakandrainy)|Dox]]
* [[Naivoharison Patrick Ramanmonjisoa]]

* [[Lucien Xavier Michel Andrianarahinjaka|Lucien Xavier Michel-Andrianarahinjaka]]

* [[Esther Nirina]]

* [[Hajasoa Vololona Picard]]
* [[Charlotte-Arrisoa Rafenomanjato]]
* [[Pastora Rahajason]]
* [[Elie Rajaonarison]]
* [[Ny Avana Ramanantoanina]]
* [[Flavien Ranaivo]]
* [[Esther Razana]]
* [[Samuel Ratany]]

* [[Lisitry ny mpanoratra malagasy]]


[[Sokajy:mpanoratra malagasy]]
[[sokajy:Teraka tamin'ny taona 1951]]</text>
      <sha1>dbpt4g99zwyq796bi0ralktjicmus5b</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1142863</id>
      <parentid>1142862</parentid>
      <timestamp>2026-06-13T10:34:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Cactus0625</username>
        <id>30237</id>
      </contributor>
      <comment>Manampy lohateny</comment>
      <origin>1142863</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2621" sha1="c3nevsiodsazeaspqy3nfesvzen3zc5" xml:space="preserve">I Elie Rajaonarison (15 Novambra 1951 – 27 Novambra 2010) dia poeta, mpanakanto, mpampianatra ary mpiasam-panjakana avy any Madagasikara . Noheverina ho mpitondra ny fanevan'ny tononkalo Malagasy maoderina ity mpanoratra ity &lt;ref name=&quot;Fute2008&quot;&gt;Auzias &amp; Labourdette (2008), p. 142&lt;/ref&gt;, ny angon-tononkalo navoakan'i Rajaonarison dia  nahazoany fankatoavana iraisam-pirenena ary efa nadika tamin'ny teny frantsay sy anglisy .

== Fiainana manokana ==
I '''Elie Rajaonarison''' dia mpanoratra malagasy, teraka tamin' ny 15 novambra 1951 tao [[Ambatondrazaka]]. Niteraka telo vavy tamin'i Mamisoa Ramananarivo izy &lt;ref name=&quot;Madagate&quot;&gt;{{cite web |date=November 27, 2010 |title=Elie Rajaonarison nous a quittés ce samedi 27 novembre 2010 |url=http://www.madagate.com/monde-malgache/articles/1599-elie-rajaonarison-nous-a-quittes-ce-samedi-27-novembre-2010.html |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20101130052305/http://www.madagate.com/monde-malgache/articles/1599-elie-rajaonarison-nous-a-quittes-ce-samedi-27-novembre-2010.html |archivedate=November 30, 2010 |accessdate=June 9, 2012 |publisher=Madagate.com |language=French, Malagasy}}&lt;/ref&gt;.

Poeta sy mpanoratra ary niaro tanteraka ny [[Kolontsaina malagasy|kolontsaina]] sy [[Fomban-drazana malagasy|fomba malagasy]] ny tenany. Amin'ireo mpanoratra nanangana ny [[Faribolana Sandratra]] mba ho fampiroborobona ny poezia teo anivon'ny tanora. Voalaza ho nanaitra sy nisarika poeta sy mpanankato malagasy maro noho ny fisehony matetika nitondra ireo sangan'asany, tao amin'ny Centre Germano-Malgache (CGM) tao [[Antananarivo]].

Maro ny tononkalo nosoranan'i [[Jacques Prévert]] no nadikany tamin'ny [[Fiteny malagasy|teny malagasy]]. Mpanoratra [[tantara an-tsehatra]] ihany koa Elie Rajaonarison, anisany nahafatarana azy ilay tantara mitondra ny lohanteny hoe ''Tana-Cergy''.

Ny 27 novambra 2010 no nodimandry teo amin'ny faha 59 taonany i Elie Rajaonarison.

== Jereo koa ==

* [[David Jaomanoro]]

* [[Jean-Joseph Rabearivelo]]
* [[Jacques Rabemananjara]]
* [[Jean-Luc Raharimanana]]
* [[Michèle Rakotoson]]

* [[Dox (Jean Verdi Salomon Razakandrainy)|Dox]]
* [[Naivoharison Patrick Ramanmonjisoa]]

* [[Lucien Xavier Michel Andrianarahinjaka|Lucien Xavier Michel-Andrianarahinjaka]]

* [[Esther Nirina]]

* [[Hajasoa Vololona Picard]]
* [[Charlotte-Arrisoa Rafenomanjato]]
* [[Pastora Rahajason]]
* [[Elie Rajaonarison]]
* [[Ny Avana Ramanantoanina]]
* [[Flavien Ranaivo]]
* [[Esther Razana]]
* [[Samuel Ratany]]

* [[Lisitry ny mpanoratra malagasy]]

== Loharano ==
[[Sokajy:mpanoratra malagasy]]
[[sokajy:Teraka tamin'ny taona 1951]]</text>
      <sha1>c3nevsiodsazeaspqy3nfesvzen3zc5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1142866</id>
      <parentid>1142863</parentid>
      <timestamp>2026-06-13T10:39:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Cactus0625</username>
        <id>30237</id>
      </contributor>
      <comment>/* Fiainana manokana */ Manampy loharano</comment>
      <origin>1142866</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2972" sha1="cmrzxo2x0dutuqk58gr6d1n9nq62ycy" xml:space="preserve">I Elie Rajaonarison (15 Novambra 1951 – 27 Novambra 2010) dia poeta, mpanakanto, mpampianatra ary mpiasam-panjakana avy any Madagasikara . Noheverina ho mpitondra ny fanevan'ny tononkalo Malagasy maoderina ity mpanoratra ity &lt;ref name=&quot;Fute2008&quot;&gt;Auzias &amp; Labourdette (2008), p. 142&lt;/ref&gt;, ny angon-tononkalo navoakan'i Rajaonarison dia  nahazoany fankatoavana iraisam-pirenena ary efa nadika tamin'ny teny frantsay sy anglisy .

== Fiainana manokana ==
I '''Elie Rajaonarison''' dia mpanoratra malagasy, teraka tamin' ny 15 novambra 1951 tao [[Ambatondrazaka]]. Niteraka telo vavy tamin'i Mamisoa Ramananarivo izy &lt;ref name=&quot;Madagate&quot;&gt;{{cite web |date=November 27, 2010 |title=Elie Rajaonarison nous a quittés ce samedi 27 novembre 2010 |url=http://www.madagate.com/monde-malgache/articles/1599-elie-rajaonarison-nous-a-quittes-ce-samedi-27-novembre-2010.html |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20101130052305/http://www.madagate.com/monde-malgache/articles/1599-elie-rajaonarison-nous-a-quittes-ce-samedi-27-novembre-2010.html |archivedate=November 30, 2010 |accessdate=June 9, 2012 |publisher=Madagate.com |language=French, Malagasy}}&lt;/ref&gt;.

Poeta sy mpanoratra ary niaro tanteraka ny [[Kolontsaina malagasy|kolontsaina]] sy [[Fomban-drazana malagasy|fomba malagasy]] ny tenany. Amin'ireo mpanoratra nanangana ny [[Faribolana Sandratra]] mba ho fampiroborobona ny poezia teo anivon'ny tanora&lt;ref name=&quot;Iowa&quot;&gt;{{cite web |title=International Writing Program: Elie RAJAONARISON |url=http://iwp.uiowa.edu/writers/elie-rajaonarison |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120417081730/http://iwp.uiowa.edu/writers/elie-rajaonarison |archivedate=April 17, 2012 |accessdate=January 22, 2012 |publisher=University of Iowa}}&lt;/ref&gt;. 

Voalaza ho nanaitra sy nisarika poeta sy mpanankato malagasy maro noho ny fisehony matetika nitondra ireo sangan'asany, tao amin'ny Centre Germano-Malgache (CGM) tao [[Antananarivo]].

Maro ny tononkalo nosoranan'i [[Jacques Prévert]] no nadikany tamin'ny [[Fiteny malagasy|teny malagasy]]. Mpanoratra [[tantara an-tsehatra]] ihany koa Elie Rajaonarison, anisany nahafatarana azy ilay tantara mitondra ny lohanteny hoe ''Tana-Cergy''.

Ny 27 novambra 2010 no nodimandry teo amin'ny faha 59 taonany i Elie Rajaonarison.

== Jereo koa ==

* [[David Jaomanoro]]

* [[Jean-Joseph Rabearivelo]]
* [[Jacques Rabemananjara]]
* [[Jean-Luc Raharimanana]]
* [[Michèle Rakotoson]]

* [[Dox (Jean Verdi Salomon Razakandrainy)|Dox]]
* [[Naivoharison Patrick Ramanmonjisoa]]

* [[Lucien Xavier Michel Andrianarahinjaka|Lucien Xavier Michel-Andrianarahinjaka]]

* [[Esther Nirina]]

* [[Hajasoa Vololona Picard]]
* [[Charlotte-Arrisoa Rafenomanjato]]
* [[Pastora Rahajason]]
* [[Elie Rajaonarison]]
* [[Ny Avana Ramanantoanina]]
* [[Flavien Ranaivo]]
* [[Esther Razana]]
* [[Samuel Ratany]]

* [[Lisitry ny mpanoratra malagasy]]

== Loharano ==
[[Sokajy:mpanoratra malagasy]]
[[sokajy:Teraka tamin'ny taona 1951]]</text>
      <sha1>cmrzxo2x0dutuqk58gr6d1n9nq62ycy</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1142867</id>
      <parentid>1142866</parentid>
      <timestamp>2026-06-13T10:40:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Cactus0625</username>
        <id>30237</id>
      </contributor>
      <comment>/* Fiainana manokana */ Manampy loharano</comment>
      <origin>1142867</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3427" sha1="al6vt41u1w64wcpd5bvmk78wsgkr8dp" xml:space="preserve">I Elie Rajaonarison (15 Novambra 1951 – 27 Novambra 2010) dia poeta, mpanakanto, mpampianatra ary mpiasam-panjakana avy any Madagasikara . Noheverina ho mpitondra ny fanevan'ny tononkalo Malagasy maoderina ity mpanoratra ity &lt;ref name=&quot;Fute2008&quot;&gt;Auzias &amp; Labourdette (2008), p. 142&lt;/ref&gt;, ny angon-tononkalo navoakan'i Rajaonarison dia  nahazoany fankatoavana iraisam-pirenena ary efa nadika tamin'ny teny frantsay sy anglisy .

== Fiainana manokana ==
I '''Elie Rajaonarison''' dia mpanoratra malagasy, teraka tamin' ny 15 novambra 1951 tao [[Ambatondrazaka]]. Niteraka telo vavy tamin'i Mamisoa Ramananarivo izy &lt;ref name=&quot;Madagate&quot;&gt;{{cite web |date=November 27, 2010 |title=Elie Rajaonarison nous a quittés ce samedi 27 novembre 2010 |url=http://www.madagate.com/monde-malgache/articles/1599-elie-rajaonarison-nous-a-quittes-ce-samedi-27-novembre-2010.html |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20101130052305/http://www.madagate.com/monde-malgache/articles/1599-elie-rajaonarison-nous-a-quittes-ce-samedi-27-novembre-2010.html |archivedate=November 30, 2010 |accessdate=June 9, 2012 |publisher=Madagate.com |language=French, Malagasy}}&lt;/ref&gt;.

Poeta sy mpanoratra ary niaro tanteraka ny [[Kolontsaina malagasy|kolontsaina]] sy [[Fomban-drazana malagasy|fomba malagasy]] ny tenany. Amin'ireo mpanoratra nanangana ny [[Faribolana Sandratra]] mba ho fampiroborobona ny poezia teo anivon'ny tanora&lt;ref name=&quot;Iowa&quot;&gt;{{cite web |title=International Writing Program: Elie RAJAONARISON |url=http://iwp.uiowa.edu/writers/elie-rajaonarison |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120417081730/http://iwp.uiowa.edu/writers/elie-rajaonarison |archivedate=April 17, 2012 |accessdate=January 22, 2012 |publisher=University of Iowa}}&lt;/ref&gt;. 

Voalaza ho nanaitra sy nisarika poeta sy mpanankato malagasy maro noho ny fisehony matetika nitondra ireo sangan'asany, tao amin'ny Centre Germano-Malgache (CGM) tao [[Antananarivo]]&lt;ref name=&quot;MidiMada&quot;&gt;{{cite news|last=Rabe|first=Patrice|publisher=Midi Madagasikara|title=Disparition d'Elie Rajaonarison - Un géant de la littérature malgache s'en est allé|date=November 29, 2010|url=http://fr.allafrica.com/stories/201011300454.html|archiveurl=https://web.archive.org/web/20101205104602/http://fr.allafrica.com/stories/201011300454.html|archivedate=December 5, 2010|accessdate=January 22, 2012|language=French|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;.

Maro ny tononkalo nosoranan'i [[Jacques Prévert]] no nadikany tamin'ny [[Fiteny malagasy|teny malagasy]]. Mpanoratra [[tantara an-tsehatra]] ihany koa Elie Rajaonarison, anisany nahafatarana azy ilay tantara mitondra ny lohanteny hoe ''Tana-Cergy''.

Ny 27 novambra 2010 no nodimandry teo amin'ny faha 59 taonany i Elie Rajaonarison.

== Jereo koa ==

* [[David Jaomanoro]]

* [[Jean-Joseph Rabearivelo]]
* [[Jacques Rabemananjara]]
* [[Jean-Luc Raharimanana]]
* [[Michèle Rakotoson]]

* [[Dox (Jean Verdi Salomon Razakandrainy)|Dox]]
* [[Naivoharison Patrick Ramanmonjisoa]]

* [[Lucien Xavier Michel Andrianarahinjaka|Lucien Xavier Michel-Andrianarahinjaka]]

* [[Esther Nirina]]

* [[Hajasoa Vololona Picard]]
* [[Charlotte-Arrisoa Rafenomanjato]]
* [[Pastora Rahajason]]
* [[Elie Rajaonarison]]
* [[Ny Avana Ramanantoanina]]
* [[Flavien Ranaivo]]
* [[Esther Razana]]
* [[Samuel Ratany]]

* [[Lisitry ny mpanoratra malagasy]]

== Loharano ==
[[Sokajy:mpanoratra malagasy]]
[[sokajy:Teraka tamin'ny taona 1951]]</text>
      <sha1>al6vt41u1w64wcpd5bvmk78wsgkr8dp</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1142870</id>
      <parentid>1142867</parentid>
      <timestamp>2026-06-13T10:42:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Cactus0625</username>
        <id>30237</id>
      </contributor>
      <comment>/* Fiainana manokana */ Manampy lohateny</comment>
      <origin>1142870</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3445" sha1="6whujv9te6jsv6m790616plv4tjl1ci" xml:space="preserve">I Elie Rajaonarison (15 Novambra 1951 – 27 Novambra 2010) dia poeta, mpanakanto, mpampianatra ary mpiasam-panjakana avy any Madagasikara . Noheverina ho mpitondra ny fanevan'ny tononkalo Malagasy maoderina ity mpanoratra ity &lt;ref name=&quot;Fute2008&quot;&gt;Auzias &amp; Labourdette (2008), p. 142&lt;/ref&gt;, ny angon-tononkalo navoakan'i Rajaonarison dia  nahazoany fankatoavana iraisam-pirenena ary efa nadika tamin'ny teny frantsay sy anglisy .

== Fiainana manokana ==
I '''Elie Rajaonarison''' dia mpanoratra malagasy, teraka tamin' ny 15 novambra 1951 tao [[Ambatondrazaka]]. Niteraka telo vavy tamin'i Mamisoa Ramananarivo izy &lt;ref name=&quot;Madagate&quot;&gt;{{cite web |date=November 27, 2010 |title=Elie Rajaonarison nous a quittés ce samedi 27 novembre 2010 |url=http://www.madagate.com/monde-malgache/articles/1599-elie-rajaonarison-nous-a-quittes-ce-samedi-27-novembre-2010.html |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20101130052305/http://www.madagate.com/monde-malgache/articles/1599-elie-rajaonarison-nous-a-quittes-ce-samedi-27-novembre-2010.html |archivedate=November 30, 2010 |accessdate=June 9, 2012 |publisher=Madagate.com |language=French, Malagasy}}&lt;/ref&gt;.

== Asa soratra ==
Poeta sy mpanoratra ary niaro tanteraka ny [[Kolontsaina malagasy|kolontsaina]] sy [[Fomban-drazana malagasy|fomba malagasy]] ny tenany. Amin'ireo mpanoratra nanangana ny [[Faribolana Sandratra]] mba ho fampiroborobona ny poezia teo anivon'ny tanora&lt;ref name=&quot;Iowa&quot;&gt;{{cite web |title=International Writing Program: Elie RAJAONARISON |url=http://iwp.uiowa.edu/writers/elie-rajaonarison |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120417081730/http://iwp.uiowa.edu/writers/elie-rajaonarison |archivedate=April 17, 2012 |accessdate=January 22, 2012 |publisher=University of Iowa}}&lt;/ref&gt;. 

Voalaza ho nanaitra sy nisarika poeta sy mpanankato malagasy maro noho ny fisehony matetika nitondra ireo sangan'asany, tao amin'ny Centre Germano-Malgache (CGM) tao [[Antananarivo]]&lt;ref name=&quot;MidiMada&quot;&gt;{{cite news|last=Rabe|first=Patrice|publisher=Midi Madagasikara|title=Disparition d'Elie Rajaonarison - Un géant de la littérature malgache s'en est allé|date=November 29, 2010|url=http://fr.allafrica.com/stories/201011300454.html|archiveurl=https://web.archive.org/web/20101205104602/http://fr.allafrica.com/stories/201011300454.html|archivedate=December 5, 2010|accessdate=January 22, 2012|language=French|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;.

Maro ny tononkalo nosoranan'i [[Jacques Prévert]] no nadikany tamin'ny [[Fiteny malagasy|teny malagasy]]. Mpanoratra [[tantara an-tsehatra]] ihany koa Elie Rajaonarison, anisany nahafatarana azy ilay tantara mitondra ny lohanteny hoe ''Tana-Cergy''.

Ny 27 novambra 2010 no nodimandry teo amin'ny faha 59 taonany i Elie Rajaonarison.

== Jereo koa ==

* [[David Jaomanoro]]

* [[Jean-Joseph Rabearivelo]]
* [[Jacques Rabemananjara]]
* [[Jean-Luc Raharimanana]]
* [[Michèle Rakotoson]]

* [[Dox (Jean Verdi Salomon Razakandrainy)|Dox]]
* [[Naivoharison Patrick Ramanmonjisoa]]

* [[Lucien Xavier Michel Andrianarahinjaka|Lucien Xavier Michel-Andrianarahinjaka]]

* [[Esther Nirina]]

* [[Hajasoa Vololona Picard]]
* [[Charlotte-Arrisoa Rafenomanjato]]
* [[Pastora Rahajason]]
* [[Elie Rajaonarison]]
* [[Ny Avana Ramanantoanina]]
* [[Flavien Ranaivo]]
* [[Esther Razana]]
* [[Samuel Ratany]]

* [[Lisitry ny mpanoratra malagasy]]

== Loharano ==
[[Sokajy:mpanoratra malagasy]]
[[sokajy:Teraka tamin'ny taona 1951]]</text>
      <sha1>6whujv9te6jsv6m790616plv4tjl1ci</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1142872</id>
      <parentid>1142870</parentid>
      <timestamp>2026-06-13T10:47:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Cactus0625</username>
        <id>30237</id>
      </contributor>
      <comment>/* Asa soratra */ Manampy loharano</comment>
      <origin>1142872</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3782" sha1="6bpaxemohy5y6uuyru4oovzui3qd0m9" xml:space="preserve">I Elie Rajaonarison (15 Novambra 1951 – 27 Novambra 2010) dia poeta, mpanakanto, mpampianatra ary mpiasam-panjakana avy any Madagasikara . Noheverina ho mpitondra ny fanevan'ny tononkalo Malagasy maoderina ity mpanoratra ity &lt;ref name=&quot;Fute2008&quot;&gt;Auzias &amp; Labourdette (2008), p. 142&lt;/ref&gt;, ny angon-tononkalo navoakan'i Rajaonarison dia  nahazoany fankatoavana iraisam-pirenena ary efa nadika tamin'ny teny frantsay sy anglisy .

== Fiainana manokana ==
I '''Elie Rajaonarison''' dia mpanoratra malagasy, teraka tamin' ny 15 novambra 1951 tao [[Ambatondrazaka]]. Niteraka telo vavy tamin'i Mamisoa Ramananarivo izy &lt;ref name=&quot;Madagate&quot;&gt;{{cite web |date=November 27, 2010 |title=Elie Rajaonarison nous a quittés ce samedi 27 novembre 2010 |url=http://www.madagate.com/monde-malgache/articles/1599-elie-rajaonarison-nous-a-quittes-ce-samedi-27-novembre-2010.html |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20101130052305/http://www.madagate.com/monde-malgache/articles/1599-elie-rajaonarison-nous-a-quittes-ce-samedi-27-novembre-2010.html |archivedate=November 30, 2010 |accessdate=June 9, 2012 |publisher=Madagate.com |language=French, Malagasy}}&lt;/ref&gt;.

== Asa soratra ==
Poeta sy mpanoratra ary niaro tanteraka ny [[Kolontsaina malagasy|kolontsaina]] sy [[Fomban-drazana malagasy|fomba malagasy]] ny tenany. Amin'ireo mpanoratra nanangana ny [[Faribolana Sandratra]] mba ho fampiroborobona ny poezia teo anivon'ny tanora&lt;ref name=&quot;Iowa&quot;&gt;{{cite web |title=International Writing Program: Elie RAJAONARISON |url=http://iwp.uiowa.edu/writers/elie-rajaonarison |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120417081730/http://iwp.uiowa.edu/writers/elie-rajaonarison |archivedate=April 17, 2012 |accessdate=January 22, 2012 |publisher=University of Iowa}}&lt;/ref&gt;. 

Voalaza ho nanaitra sy nisarika poeta sy mpanankato malagasy maro noho ny fisehony matetika nitondra ireo sangan'asany, tao amin'ny Centre Germano-Malgache (CGM) tao [[Antananarivo]]&lt;ref name=&quot;MidiMada&quot;&gt;{{cite news|last=Rabe|first=Patrice|publisher=Midi Madagasikara|title=Disparition d'Elie Rajaonarison - Un géant de la littérature malgache s'en est allé|date=November 29, 2010|url=http://fr.allafrica.com/stories/201011300454.html|archiveurl=https://web.archive.org/web/20101205104602/http://fr.allafrica.com/stories/201011300454.html|archivedate=December 5, 2010|accessdate=January 22, 2012|language=French|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;. Samoëla, mpihira malagasy, dia nanonona an'i [[Elie Rajaonarison]] tamin'ny hira mitondra ny lohateny hoe &quot;Soly&quot; tao amin'ny rakikirany voalohany, sy Mampirevy (1997), izay nanoro hevitra ireo manana fo sahirana mba hahita fampiononana ao amin'ny tononkalony (&quot;Omeko anao ny tononkalon'i Elie Rajaonarison...&quot;). Maro ny tononkalo nosoranan'i [[Jacques Prévert]] no nadikany tamin'ny [[Fiteny malagasy|teny malagasy]]&lt;ref name=&quot;Madagate2&quot; /&gt;.

Mpanoratra [[tantara an-tsehatra]] ihany koa Elie Rajaonarison, anisany nahafatarana azy ilay tantara mitondra ny lohanteny hoe ''Tana-Cergy''.

Ny 27 novambra 2010 no nodimandry teo amin'ny faha 59 taonany i Elie Rajaonarison.

== Jereo koa ==

* [[David Jaomanoro]]

* [[Jean-Joseph Rabearivelo]]
* [[Jacques Rabemananjara]]
* [[Jean-Luc Raharimanana]]
* [[Michèle Rakotoson]]

* [[Dox (Jean Verdi Salomon Razakandrainy)|Dox]]
* [[Naivoharison Patrick Ramanmonjisoa]]

* [[Lucien Xavier Michel Andrianarahinjaka|Lucien Xavier Michel-Andrianarahinjaka]]

* [[Esther Nirina]]

* [[Hajasoa Vololona Picard]]
* [[Charlotte-Arrisoa Rafenomanjato]]
* [[Pastora Rahajason]]
* [[Elie Rajaonarison]]
* [[Ny Avana Ramanantoanina]]
* [[Flavien Ranaivo]]
* [[Esther Razana]]
* [[Samuel Ratany]]

* [[Lisitry ny mpanoratra malagasy]]

== Loharano ==
[[Sokajy:mpanoratra malagasy]]
[[sokajy:Teraka tamin'ny taona 1951]]</text>
      <sha1>6bpaxemohy5y6uuyru4oovzui3qd0m9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1142874</id>
      <parentid>1142872</parentid>
      <timestamp>2026-06-13T10:52:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Cactus0625</username>
        <id>30237</id>
      </contributor>
      <comment>/* Asa soratra */ Manampy rohy</comment>
      <origin>1142874</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4200" sha1="899oa082p3t33sq2kkupnhyupvgo0rt" xml:space="preserve">I Elie Rajaonarison (15 Novambra 1951 – 27 Novambra 2010) dia poeta, mpanakanto, mpampianatra ary mpiasam-panjakana avy any Madagasikara . Noheverina ho mpitondra ny fanevan'ny tononkalo Malagasy maoderina ity mpanoratra ity &lt;ref name=&quot;Fute2008&quot;&gt;Auzias &amp; Labourdette (2008), p. 142&lt;/ref&gt;, ny angon-tononkalo navoakan'i Rajaonarison dia  nahazoany fankatoavana iraisam-pirenena ary efa nadika tamin'ny teny frantsay sy anglisy .

== Fiainana manokana ==
I '''Elie Rajaonarison''' dia mpanoratra malagasy, teraka tamin' ny 15 novambra 1951 tao [[Ambatondrazaka]]. Niteraka telo vavy tamin'i Mamisoa Ramananarivo izy &lt;ref name=&quot;Madagate&quot;&gt;{{cite web |date=November 27, 2010 |title=Elie Rajaonarison nous a quittés ce samedi 27 novembre 2010 |url=http://www.madagate.com/monde-malgache/articles/1599-elie-rajaonarison-nous-a-quittes-ce-samedi-27-novembre-2010.html |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20101130052305/http://www.madagate.com/monde-malgache/articles/1599-elie-rajaonarison-nous-a-quittes-ce-samedi-27-novembre-2010.html |archivedate=November 30, 2010 |accessdate=June 9, 2012 |publisher=Madagate.com |language=French, Malagasy}}&lt;/ref&gt;.

== Asa soratra ==
Poeta sy mpanoratra ary niaro tanteraka ny [[Kolontsaina malagasy|kolontsaina]] sy [[Fomban-drazana malagasy|fomba malagasy]] ny tenany. Amin'ireo mpanoratra nanangana ny [[Faribolana Sandratra]] mba ho fampiroborobona ny poezia teo anivon'ny tanora&lt;ref name=&quot;Iowa&quot;&gt;{{cite web |title=International Writing Program: Elie RAJAONARISON |url=http://iwp.uiowa.edu/writers/elie-rajaonarison |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120417081730/http://iwp.uiowa.edu/writers/elie-rajaonarison |archivedate=April 17, 2012 |accessdate=January 22, 2012 |publisher=University of Iowa}}&lt;/ref&gt;. 

Voalaza ho nanaitra sy nisarika poeta sy mpanankato malagasy maro noho ny fisehony matetika nitondra ireo sangan'asany, tao amin'ny Centre Germano-Malgache (CGM) tao [[Antananarivo]]&lt;ref name=&quot;MidiMada&quot;&gt;{{cite news|last=Rabe|first=Patrice|publisher=Midi Madagasikara|title=Disparition d'Elie Rajaonarison - Un géant de la littérature malgache s'en est allé|date=November 29, 2010|url=http://fr.allafrica.com/stories/201011300454.html|archiveurl=https://web.archive.org/web/20101205104602/http://fr.allafrica.com/stories/201011300454.html|archivedate=December 5, 2010|accessdate=January 22, 2012|language=French|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;. Samoëla, mpihira malagasy, dia nanonona an'i [[Elie Rajaonarison]] tamin'ny hira mitondra ny lohateny hoe &quot;Soly&quot; tao amin'ny rakikirany voalohany, sy Mampirevy (1997), izay nanoro hevitra ireo manana fo sahirana mba hahita fampiononana ao amin'ny tononkalony (&quot;Omeko anao ny tononkalon'i Elie Rajaonarison...&quot;). Maro ny tononkalo nosoranan'i [[Jacques Prévert]] no nadikany tamin'ny [[Fiteny malagasy|teny malagasy]]&lt;ref name=&quot;Madagate2&quot; /&gt;.

Mpanoratra [[tantara an-tsehatra]] ihany koa Elie Rajaonarison, anisany nahafatarana azy ilay tantara mitondra ny lohanteny hoe ''Tana-Cergy'' izay notontosain'ny andiana mpilalao sarimihetsika Malagasy sy Frantsay ary nitety an'i Frantsa ary nahazo laza tsara tamin'izany &lt;nowiki&gt;&lt;ref name = Ambassador/&gt;&lt;/nowiki&gt; In the interest of exposing Malagasy people to the wider world of theater, Rajaonarison successfully undertook the translation of &lt;nowiki&gt;[[Bernard-Marie Koltès]]&lt;/nowiki&gt;' works from French into Malagasy.&lt;nowiki&gt;&lt;ref name = Madagate/&gt;&lt;/nowiki&gt;.

Ny 27 novambra 2010 no nodimandry teo amin'ny faha 59 taonany i Elie Rajaonarison.

== Jereo koa ==

* [[David Jaomanoro]]

* [[Jean-Joseph Rabearivelo]]
* [[Jacques Rabemananjara]]
* [[Jean-Luc Raharimanana]]
* [[Michèle Rakotoson]]

* [[Dox (Jean Verdi Salomon Razakandrainy)|Dox]]
* [[Naivoharison Patrick Ramanmonjisoa]]

* [[Lucien Xavier Michel Andrianarahinjaka|Lucien Xavier Michel-Andrianarahinjaka]]

* [[Esther Nirina]]

* [[Hajasoa Vololona Picard]]
* [[Charlotte-Arrisoa Rafenomanjato]]
* [[Pastora Rahajason]]
* [[Elie Rajaonarison]]
* [[Ny Avana Ramanantoanina]]
* [[Flavien Ranaivo]]
* [[Esther Razana]]
* [[Samuel Ratany]]

* [[Lisitry ny mpanoratra malagasy]]

== Loharano ==
[[Sokajy:mpanoratra malagasy]]
[[sokajy:Teraka tamin'ny taona 1951]]</text>
      <sha1>899oa082p3t33sq2kkupnhyupvgo0rt</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1142875</id>
      <parentid>1142874</parentid>
      <timestamp>2026-06-13T10:53:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Cactus0625</username>
        <id>30237</id>
      </contributor>
      <comment>/* Asa soratra */ Manampy rohy</comment>
      <origin>1142875</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3937" sha1="sdjjxdzt2x4rz7i9013wvknkrq36pzb" xml:space="preserve">I Elie Rajaonarison (15 Novambra 1951 – 27 Novambra 2010) dia poeta, mpanakanto, mpampianatra ary mpiasam-panjakana avy any Madagasikara . Noheverina ho mpitondra ny fanevan'ny tononkalo Malagasy maoderina ity mpanoratra ity &lt;ref name=&quot;Fute2008&quot;&gt;Auzias &amp; Labourdette (2008), p. 142&lt;/ref&gt;, ny angon-tononkalo navoakan'i Rajaonarison dia  nahazoany fankatoavana iraisam-pirenena ary efa nadika tamin'ny teny frantsay sy anglisy .

== Fiainana manokana ==
I '''Elie Rajaonarison''' dia mpanoratra malagasy, teraka tamin' ny 15 novambra 1951 tao [[Ambatondrazaka]]. Niteraka telo vavy tamin'i Mamisoa Ramananarivo izy &lt;ref name=&quot;Madagate&quot;&gt;{{cite web |date=November 27, 2010 |title=Elie Rajaonarison nous a quittés ce samedi 27 novembre 2010 |url=http://www.madagate.com/monde-malgache/articles/1599-elie-rajaonarison-nous-a-quittes-ce-samedi-27-novembre-2010.html |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20101130052305/http://www.madagate.com/monde-malgache/articles/1599-elie-rajaonarison-nous-a-quittes-ce-samedi-27-novembre-2010.html |archivedate=November 30, 2010 |accessdate=June 9, 2012 |publisher=Madagate.com |language=French, Malagasy}}&lt;/ref&gt;.

== Asa soratra ==
Poeta sy mpanoratra ary niaro tanteraka ny [[Kolontsaina malagasy|kolontsaina]] sy [[Fomban-drazana malagasy|fomba malagasy]] ny tenany. Amin'ireo mpanoratra nanangana ny [[Faribolana Sandratra]] mba ho fampiroborobona ny poezia teo anivon'ny tanora&lt;ref name=&quot;Iowa&quot;&gt;{{cite web |title=International Writing Program: Elie RAJAONARISON |url=http://iwp.uiowa.edu/writers/elie-rajaonarison |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120417081730/http://iwp.uiowa.edu/writers/elie-rajaonarison |archivedate=April 17, 2012 |accessdate=January 22, 2012 |publisher=University of Iowa}}&lt;/ref&gt;. 

Voalaza ho nanaitra sy nisarika poeta sy mpanankato malagasy maro noho ny fisehony matetika nitondra ireo sangan'asany, tao amin'ny Centre Germano-Malgache (CGM) tao [[Antananarivo]]&lt;ref name=&quot;MidiMada&quot;&gt;{{cite news|last=Rabe|first=Patrice|publisher=Midi Madagasikara|title=Disparition d'Elie Rajaonarison - Un géant de la littérature malgache s'en est allé|date=November 29, 2010|url=http://fr.allafrica.com/stories/201011300454.html|archiveurl=https://web.archive.org/web/20101205104602/http://fr.allafrica.com/stories/201011300454.html|archivedate=December 5, 2010|accessdate=January 22, 2012|language=French|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;. Samoëla, mpihira malagasy, dia nanonona an'i [[Elie Rajaonarison]] tamin'ny hira mitondra ny lohateny hoe &quot;Soly&quot; tao amin'ny rakikirany voalohany, sy Mampirevy (1997), izay nanoro hevitra ireo manana fo sahirana mba hahita fampiononana ao amin'ny tononkalony (&quot;Omeko anao ny tononkalon'i Elie Rajaonarison...&quot;). Maro ny tononkalo nosoranan'i [[Jacques Prévert]] no nadikany tamin'ny [[Fiteny malagasy|teny malagasy]]&lt;ref name=&quot;Madagate2&quot; /&gt;.

Mpanoratra [[tantara an-tsehatra]] ihany koa Elie Rajaonarison, anisany nahafatarana azy ilay tantara mitondra ny lohanteny hoe ''Tana-Cergy'' izay notontosain'ny andiana mpilalao sarimihetsika Malagasy sy Frantsay ary nitety an'i Frantsa ary nahazo laza tsara tamin'izany&lt;ref name=&quot;Ambassador&quot; /&gt;.

Ny 27 novambra 2010 no nodimandry teo amin'ny faha 59 taonany i Elie Rajaonarison.

== Jereo koa ==

* [[David Jaomanoro]]

* [[Jean-Joseph Rabearivelo]]
* [[Jacques Rabemananjara]]
* [[Jean-Luc Raharimanana]]
* [[Michèle Rakotoson]]

* [[Dox (Jean Verdi Salomon Razakandrainy)|Dox]]
* [[Naivoharison Patrick Ramanmonjisoa]]

* [[Lucien Xavier Michel Andrianarahinjaka|Lucien Xavier Michel-Andrianarahinjaka]]

* [[Esther Nirina]]

* [[Hajasoa Vololona Picard]]
* [[Charlotte-Arrisoa Rafenomanjato]]
* [[Pastora Rahajason]]
* [[Elie Rajaonarison]]
* [[Ny Avana Ramanantoanina]]
* [[Flavien Ranaivo]]
* [[Esther Razana]]
* [[Samuel Ratany]]

* [[Lisitry ny mpanoratra malagasy]]

== Loharano ==
[[Sokajy:mpanoratra malagasy]]
[[sokajy:Teraka tamin'ny taona 1951]]</text>
      <sha1>sdjjxdzt2x4rz7i9013wvknkrq36pzb</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1142876</id>
      <parentid>1142875</parentid>
      <timestamp>2026-06-13T10:55:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Cactus0625</username>
        <id>30237</id>
      </contributor>
      <comment>/* Asa soratra */ Manampy loharano</comment>
      <origin>1142876</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4208" sha1="rmgm3tjm07pyagnv951igbousuhqkfr" xml:space="preserve">I Elie Rajaonarison (15 Novambra 1951 – 27 Novambra 2010) dia poeta, mpanakanto, mpampianatra ary mpiasam-panjakana avy any Madagasikara . Noheverina ho mpitondra ny fanevan'ny tononkalo Malagasy maoderina ity mpanoratra ity &lt;ref name=&quot;Fute2008&quot;&gt;Auzias &amp; Labourdette (2008), p. 142&lt;/ref&gt;, ny angon-tononkalo navoakan'i Rajaonarison dia  nahazoany fankatoavana iraisam-pirenena ary efa nadika tamin'ny teny frantsay sy anglisy .

== Fiainana manokana ==
I '''Elie Rajaonarison''' dia mpanoratra malagasy, teraka tamin' ny 15 novambra 1951 tao [[Ambatondrazaka]]. Niteraka telo vavy tamin'i Mamisoa Ramananarivo izy &lt;ref name=&quot;Madagate&quot;&gt;{{cite web |date=November 27, 2010 |title=Elie Rajaonarison nous a quittés ce samedi 27 novembre 2010 |url=http://www.madagate.com/monde-malgache/articles/1599-elie-rajaonarison-nous-a-quittes-ce-samedi-27-novembre-2010.html |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20101130052305/http://www.madagate.com/monde-malgache/articles/1599-elie-rajaonarison-nous-a-quittes-ce-samedi-27-novembre-2010.html |archivedate=November 30, 2010 |accessdate=June 9, 2012 |publisher=Madagate.com |language=French, Malagasy}}&lt;/ref&gt;.

== Asa soratra ==
Poeta sy mpanoratra ary niaro tanteraka ny [[Kolontsaina malagasy|kolontsaina]] sy [[Fomban-drazana malagasy|fomba malagasy]] ny tenany. Amin'ireo mpanoratra nanangana ny [[Faribolana Sandratra]] mba ho fampiroborobona ny poezia teo anivon'ny tanora&lt;ref name=&quot;Iowa&quot;&gt;{{cite web |title=International Writing Program: Elie RAJAONARISON |url=http://iwp.uiowa.edu/writers/elie-rajaonarison |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120417081730/http://iwp.uiowa.edu/writers/elie-rajaonarison |archivedate=April 17, 2012 |accessdate=January 22, 2012 |publisher=University of Iowa}}&lt;/ref&gt;. 

Voalaza ho nanaitra sy nisarika poeta sy mpanankato malagasy maro noho ny fisehony matetika nitondra ireo sangan'asany, tao amin'ny Centre Germano-Malgache (CGM) tao [[Antananarivo]]&lt;ref name=&quot;MidiMada&quot;&gt;{{cite news|last=Rabe|first=Patrice|publisher=Midi Madagasikara|title=Disparition d'Elie Rajaonarison - Un géant de la littérature malgache s'en est allé|date=November 29, 2010|url=http://fr.allafrica.com/stories/201011300454.html|archiveurl=https://web.archive.org/web/20101205104602/http://fr.allafrica.com/stories/201011300454.html|archivedate=December 5, 2010|accessdate=January 22, 2012|language=French|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;. Samoëla, mpihira malagasy, dia nanonona an'i [[Elie Rajaonarison]] tamin'ny hira mitondra ny lohateny hoe &quot;Soly&quot; tao amin'ny rakikirany voalohany, sy Mampirevy (1997), izay nanoro hevitra ireo manana fo sahirana mba hahita fampiononana ao amin'ny tononkalony (&quot;Omeko anao ny tononkalon'i Elie Rajaonarison...&quot;). Maro ny tononkalo nosoranan'i [[Jacques Prévert]] no nadikany tamin'ny [[Fiteny malagasy|teny malagasy]]&lt;ref name=&quot;Madagate2&quot; /&gt;.

Mpanoratra [[tantara an-tsehatra]] ihany koa Elie Rajaonarison, anisany nahafatarana azy ilay tantara mitondra ny lohanteny hoe ''Tana-Cergy'' izay notontosain'ny andiana mpilalao sarimihetsika Malagasy sy Frantsay ary nitety an'i Frantsa ary nahazo laza tsara tamin'izany&lt;ref&gt;Chataigner, Jean-Marc. &quot;Disparition d'Elie RAJAONARISON, lettre de condoléances de Jean-Marc CHATAIGNER, Ambassadeur de France (30.11.10)&quot; (in French). Ambassade et Consulat Général de France à Madagascar. Archived from the original on January 23, 2013. Retrieved January 22, 2012.&lt;/ref&gt;.

Ny 27 novambra 2010 no nodimandry teo amin'ny faha 59 taonany i Elie Rajaonarison.

== Jereo koa ==

* [[David Jaomanoro]]

* [[Jean-Joseph Rabearivelo]]
* [[Jacques Rabemananjara]]
* [[Jean-Luc Raharimanana]]
* [[Michèle Rakotoson]]

* [[Dox (Jean Verdi Salomon Razakandrainy)|Dox]]
* [[Naivoharison Patrick Ramanmonjisoa]]

* [[Lucien Xavier Michel Andrianarahinjaka|Lucien Xavier Michel-Andrianarahinjaka]]

* [[Esther Nirina]]

* [[Hajasoa Vololona Picard]]
* [[Charlotte-Arrisoa Rafenomanjato]]
* [[Pastora Rahajason]]
* [[Elie Rajaonarison]]
* [[Ny Avana Ramanantoanina]]
* [[Flavien Ranaivo]]
* [[Esther Razana]]
* [[Samuel Ratany]]

* [[Lisitry ny mpanoratra malagasy]]

== Loharano ==
[[Sokajy:mpanoratra malagasy]]
[[sokajy:Teraka tamin'ny taona 1951]]</text>
      <sha1>rmgm3tjm07pyagnv951igbousuhqkfr</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1142877</id>
      <parentid>1142876</parentid>
      <timestamp>2026-06-13T10:57:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Cactus0625</username>
        <id>30237</id>
      </contributor>
      <comment>/* Asa soratra */ Manampy loharano</comment>
      <origin>1142877</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4207" sha1="7gvcbdc0f4bvk0r24jo4ssti4bt02t0" xml:space="preserve">I Elie Rajaonarison (15 Novambra 1951 – 27 Novambra 2010) dia poeta, mpanakanto, mpampianatra ary mpiasam-panjakana avy any Madagasikara . Noheverina ho mpitondra ny fanevan'ny tononkalo Malagasy maoderina ity mpanoratra ity &lt;ref name=&quot;Fute2008&quot;&gt;Auzias &amp; Labourdette (2008), p. 142&lt;/ref&gt;, ny angon-tononkalo navoakan'i Rajaonarison dia  nahazoany fankatoavana iraisam-pirenena ary efa nadika tamin'ny teny frantsay sy anglisy .

== Fiainana manokana ==
I '''Elie Rajaonarison''' dia mpanoratra malagasy, teraka tamin' ny 15 novambra 1951 tao [[Ambatondrazaka]]. Niteraka telo vavy tamin'i Mamisoa Ramananarivo izy &lt;ref name=&quot;Madagate&quot;&gt;{{cite web |date=November 27, 2010 |title=Elie Rajaonarison nous a quittés ce samedi 27 novembre 2010 |url=http://www.madagate.com/monde-malgache/articles/1599-elie-rajaonarison-nous-a-quittes-ce-samedi-27-novembre-2010.html |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20101130052305/http://www.madagate.com/monde-malgache/articles/1599-elie-rajaonarison-nous-a-quittes-ce-samedi-27-novembre-2010.html |archivedate=November 30, 2010 |accessdate=June 9, 2012 |publisher=Madagate.com |language=French, Malagasy}}&lt;/ref&gt;.

== Asa soratra ==
Poeta sy mpanoratra ary niaro tanteraka ny [[Kolontsaina malagasy|kolontsaina]] sy [[Fomban-drazana malagasy|fomba malagasy]] ny tenany. Amin'ireo mpanoratra nanangana ny [[Faribolana Sandratra]] mba ho fampiroborobona ny poezia teo anivon'ny tanora&lt;ref name=&quot;Iowa&quot;&gt;{{cite web |title=International Writing Program: Elie RAJAONARISON |url=http://iwp.uiowa.edu/writers/elie-rajaonarison |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120417081730/http://iwp.uiowa.edu/writers/elie-rajaonarison |archivedate=April 17, 2012 |accessdate=January 22, 2012 |publisher=University of Iowa}}&lt;/ref&gt;. 

Voalaza ho nanaitra sy nisarika poeta sy mpanankato malagasy maro noho ny fisehony matetika nitondra ireo sangan'asany, tao amin'ny Centre Germano-Malgache (CGM) tao [[Antananarivo]]&lt;ref name=&quot;MidiMada&quot;&gt;{{cite news|last=Rabe|first=Patrice|publisher=Midi Madagasikara|title=Disparition d'Elie Rajaonarison - Un géant de la littérature malgache s'en est allé|date=November 29, 2010|url=http://fr.allafrica.com/stories/201011300454.html|archiveurl=https://web.archive.org/web/20101205104602/http://fr.allafrica.com/stories/201011300454.html|archivedate=December 5, 2010|accessdate=January 22, 2012|language=French|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;. Samoëla, mpihira malagasy, dia nanonona an'i [[Elie Rajaonarison]] tamin'ny hira mitondra ny lohateny hoe &quot;Soly&quot; tao amin'ny rakikirany voalohany, sy Mampirevy (1997), izay nanoro hevitra ireo manana fo sahirana mba hahita fampiononana ao amin'ny tononkalony (&quot;Omeko anao ny tononkalon'i Elie Rajaonarison...&quot;). Maro ny tononkalo nosoranan'i [[Jacques Prévert]] no nadikany tamin'ny [[Fiteny malagasy|teny malagasy]]&lt;ref name=&quot;Madagate&quot; /&gt;.

Mpanoratra [[tantara an-tsehatra]] ihany koa Elie Rajaonarison, anisany nahafatarana azy ilay tantara mitondra ny lohanteny hoe ''Tana-Cergy'' izay notontosain'ny andiana mpilalao sarimihetsika Malagasy sy Frantsay ary nitety an'i Frantsa ary nahazo laza tsara tamin'izany&lt;ref&gt;Chataigner, Jean-Marc. &quot;Disparition d'Elie RAJAONARISON, lettre de condoléances de Jean-Marc CHATAIGNER, Ambassadeur de France (30.11.10)&quot; (in French). Ambassade et Consulat Général de France à Madagascar. Archived from the original on January 23, 2013. Retrieved January 22, 2012.&lt;/ref&gt;.

Ny 27 novambra 2010 no nodimandry teo amin'ny faha 59 taonany i Elie Rajaonarison.

== Jereo koa ==

* [[David Jaomanoro]]

* [[Jean-Joseph Rabearivelo]]
* [[Jacques Rabemananjara]]
* [[Jean-Luc Raharimanana]]
* [[Michèle Rakotoson]]

* [[Dox (Jean Verdi Salomon Razakandrainy)|Dox]]
* [[Naivoharison Patrick Ramanmonjisoa]]

* [[Lucien Xavier Michel Andrianarahinjaka|Lucien Xavier Michel-Andrianarahinjaka]]

* [[Esther Nirina]]

* [[Hajasoa Vololona Picard]]
* [[Charlotte-Arrisoa Rafenomanjato]]
* [[Pastora Rahajason]]
* [[Elie Rajaonarison]]
* [[Ny Avana Ramanantoanina]]
* [[Flavien Ranaivo]]
* [[Esther Razana]]
* [[Samuel Ratany]]

* [[Lisitry ny mpanoratra malagasy]]

== Loharano ==
[[Sokajy:mpanoratra malagasy]]
[[sokajy:Teraka tamin'ny taona 1951]]</text>
      <sha1>7gvcbdc0f4bvk0r24jo4ssti4bt02t0</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1142880</id>
      <parentid>1142877</parentid>
      <timestamp>2026-06-13T11:00:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Cactus0625</username>
        <id>30237</id>
      </contributor>
      <comment>/* Asa soratra */ Manampy loharano</comment>
      <origin>1142880</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4434" sha1="6gku4tcs0xqlqwkex88q29ab22j9vc2" xml:space="preserve">I Elie Rajaonarison (15 Novambra 1951 – 27 Novambra 2010) dia poeta, mpanakanto, mpampianatra ary mpiasam-panjakana avy any Madagasikara . Noheverina ho mpitondra ny fanevan'ny tononkalo Malagasy maoderina ity mpanoratra ity &lt;ref name=&quot;Fute2008&quot;&gt;Auzias &amp; Labourdette (2008), p. 142&lt;/ref&gt;, ny angon-tononkalo navoakan'i Rajaonarison dia  nahazoany fankatoavana iraisam-pirenena ary efa nadika tamin'ny teny frantsay sy anglisy .

== Fiainana manokana ==
I '''Elie Rajaonarison''' dia mpanoratra malagasy, teraka tamin' ny 15 novambra 1951 tao [[Ambatondrazaka]]. Niteraka telo vavy tamin'i Mamisoa Ramananarivo izy &lt;ref name=&quot;Madagate&quot;&gt;{{cite web |date=November 27, 2010 |title=Elie Rajaonarison nous a quittés ce samedi 27 novembre 2010 |url=http://www.madagate.com/monde-malgache/articles/1599-elie-rajaonarison-nous-a-quittes-ce-samedi-27-novembre-2010.html |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20101130052305/http://www.madagate.com/monde-malgache/articles/1599-elie-rajaonarison-nous-a-quittes-ce-samedi-27-novembre-2010.html |archivedate=November 30, 2010 |accessdate=June 9, 2012 |publisher=Madagate.com |language=French, Malagasy}}&lt;/ref&gt;.

== Asa soratra ==
Poeta sy mpanoratra ary niaro tanteraka ny [[Kolontsaina malagasy|kolontsaina]] sy [[Fomban-drazana malagasy|fomba malagasy]] ny tenany. Amin'ireo mpanoratra nanangana ny [[Faribolana Sandratra]] mba ho fampiroborobona ny poezia teo anivon'ny tanora&lt;ref name=&quot;Iowa&quot;&gt;{{cite web |title=International Writing Program: Elie RAJAONARISON |url=http://iwp.uiowa.edu/writers/elie-rajaonarison |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120417081730/http://iwp.uiowa.edu/writers/elie-rajaonarison |archivedate=April 17, 2012 |accessdate=January 22, 2012 |publisher=University of Iowa}}&lt;/ref&gt;. 

Voalaza ho nanaitra sy nisarika poeta sy mpanankato malagasy maro noho ny fisehony matetika nitondra ireo sangan'asany, tao amin'ny Centre Germano-Malgache (CGM) tao [[Antananarivo]]&lt;ref name=&quot;MidiMada&quot;&gt;{{cite news|last=Rabe|first=Patrice|publisher=Midi Madagasikara|title=Disparition d'Elie Rajaonarison - Un géant de la littérature malgache s'en est allé|date=November 29, 2010|url=http://fr.allafrica.com/stories/201011300454.html|archiveurl=https://web.archive.org/web/20101205104602/http://fr.allafrica.com/stories/201011300454.html|archivedate=December 5, 2010|accessdate=January 22, 2012|language=French|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;. Samoëla, mpihira malagasy, dia nanonona an'i [[Elie Rajaonarison]] tamin'ny hira mitondra ny lohateny hoe &quot;Soly&quot; tao amin'ny rakikirany voalohany, sy Mampirevy (1997), izay nanoro hevitra ireo manana fo sahirana mba hahita fampiononana ao amin'ny tononkalony (&quot;Omeko anao ny tononkalon'i Elie Rajaonarison...&quot;). Maro ny tononkalo nosoranan'i [[Jacques Prévert]] no nadikany tamin'ny [[Fiteny malagasy|teny malagasy]]&lt;ref name=&quot;Madagate&quot; /&gt;.

Mpanoratra [[tantara an-tsehatra]] ihany koa Elie Rajaonarison, anisany nahafatarana azy ilay tantara mitondra ny lohanteny hoe ''Tana-Cergy'' izay notontosain'ny andiana mpilalao sarimihetsika Malagasy sy Frantsay ary nitety an'i Frantsa ary nahazo laza tsara tamin'izany&lt;ref&gt;Chataigner, Jean-Marc. &quot;Disparition d'Elie RAJAONARISON, lettre de condoléances de Jean-Marc CHATAIGNER, Ambassadeur de France (30.11.10)&quot; (in French). Ambassade et Consulat Général de France à Madagascar. Archived from the original on January 23, 2013. Retrieved January 22, 2012.&lt;/ref&gt;. Mba hampielezana ny Malagasy amin'ny tontolon'ny teatra, dia nanao fandikana ny asa soratr'i [[Bernard-Marie Koltès]] avy amin'ny teny frantsay ho amin'ny teny Malagasy i Rajaonarison ary nahomby izany&lt;ref name=&quot;Madagate&quot; /&gt;.

Ny 27 novambra 2010 no nodimandry teo amin'ny faha 59 taonany i Elie Rajaonarison.

== Jereo koa ==

* [[David Jaomanoro]]

* [[Jean-Joseph Rabearivelo]]
* [[Jacques Rabemananjara]]
* [[Jean-Luc Raharimanana]]
* [[Michèle Rakotoson]]

* [[Dox (Jean Verdi Salomon Razakandrainy)|Dox]]
* [[Naivoharison Patrick Ramanmonjisoa]]

* [[Lucien Xavier Michel Andrianarahinjaka|Lucien Xavier Michel-Andrianarahinjaka]]

* [[Esther Nirina]]

* [[Hajasoa Vololona Picard]]
* [[Charlotte-Arrisoa Rafenomanjato]]
* [[Pastora Rahajason]]
* [[Elie Rajaonarison]]
* [[Ny Avana Ramanantoanina]]
* [[Flavien Ranaivo]]
* [[Esther Razana]]
* [[Samuel Ratany]]

* [[Lisitry ny mpanoratra malagasy]]

== Loharano ==
[[Sokajy:mpanoratra malagasy]]
[[sokajy:Teraka tamin'ny taona 1951]]</text>
      <sha1>6gku4tcs0xqlqwkex88q29ab22j9vc2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1142883</id>
      <parentid>1142880</parentid>
      <timestamp>2026-06-13T11:01:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Cactus0625</username>
        <id>30237</id>
      </contributor>
      <comment>/* Asa soratra */ Manampy votoatiny</comment>
      <origin>1142883</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4458" sha1="t5ci836t6gyht9xp876vv3thffqcrme" xml:space="preserve">I Elie Rajaonarison (15 Novambra 1951 – 27 Novambra 2010) dia poeta, mpanakanto, mpampianatra ary mpiasam-panjakana avy any Madagasikara . Noheverina ho mpitondra ny fanevan'ny tononkalo Malagasy maoderina ity mpanoratra ity &lt;ref name=&quot;Fute2008&quot;&gt;Auzias &amp; Labourdette (2008), p. 142&lt;/ref&gt;, ny angon-tononkalo navoakan'i Rajaonarison dia  nahazoany fankatoavana iraisam-pirenena ary efa nadika tamin'ny teny frantsay sy anglisy .

== Fiainana manokana ==
I '''Elie Rajaonarison''' dia mpanoratra malagasy, teraka tamin' ny 15 novambra 1951 tao [[Ambatondrazaka]]. Niteraka telo vavy tamin'i Mamisoa Ramananarivo izy &lt;ref name=&quot;Madagate&quot;&gt;{{cite web |date=November 27, 2010 |title=Elie Rajaonarison nous a quittés ce samedi 27 novembre 2010 |url=http://www.madagate.com/monde-malgache/articles/1599-elie-rajaonarison-nous-a-quittes-ce-samedi-27-novembre-2010.html |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20101130052305/http://www.madagate.com/monde-malgache/articles/1599-elie-rajaonarison-nous-a-quittes-ce-samedi-27-novembre-2010.html |archivedate=November 30, 2010 |accessdate=June 9, 2012 |publisher=Madagate.com |language=French, Malagasy}}&lt;/ref&gt;.

Ny 27 novambra 2010 no nodimandry teo amin'ny faha 59 taonany i Elie Rajaonarison. &lt;ref name=&quot;Madagate&quot; /&gt;

== Asa soratra ==
Poeta sy mpanoratra ary niaro tanteraka ny [[Kolontsaina malagasy|kolontsaina]] sy [[Fomban-drazana malagasy|fomba malagasy]] ny tenany. Amin'ireo mpanoratra nanangana ny [[Faribolana Sandratra]] mba ho fampiroborobona ny poezia teo anivon'ny tanora&lt;ref name=&quot;Iowa&quot;&gt;{{cite web |title=International Writing Program: Elie RAJAONARISON |url=http://iwp.uiowa.edu/writers/elie-rajaonarison |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120417081730/http://iwp.uiowa.edu/writers/elie-rajaonarison |archivedate=April 17, 2012 |accessdate=January 22, 2012 |publisher=University of Iowa}}&lt;/ref&gt;. 

Voalaza ho nanaitra sy nisarika poeta sy mpanankato malagasy maro noho ny fisehony matetika nitondra ireo sangan'asany, tao amin'ny Centre Germano-Malgache (CGM) tao [[Antananarivo]]&lt;ref name=&quot;MidiMada&quot;&gt;{{cite news|last=Rabe|first=Patrice|publisher=Midi Madagasikara|title=Disparition d'Elie Rajaonarison - Un géant de la littérature malgache s'en est allé|date=November 29, 2010|url=http://fr.allafrica.com/stories/201011300454.html|archiveurl=https://web.archive.org/web/20101205104602/http://fr.allafrica.com/stories/201011300454.html|archivedate=December 5, 2010|accessdate=January 22, 2012|language=French|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;. Samoëla, mpihira malagasy, dia nanonona an'i [[Elie Rajaonarison]] tamin'ny hira mitondra ny lohateny hoe &quot;Soly&quot; tao amin'ny rakikirany voalohany, sy Mampirevy (1997), izay nanoro hevitra ireo manana fo sahirana mba hahita fampiononana ao amin'ny tononkalony (&quot;Omeko anao ny tononkalon'i Elie Rajaonarison...&quot;). Maro ny tononkalo nosoranan'i [[Jacques Prévert]] no nadikany tamin'ny [[Fiteny malagasy|teny malagasy]]&lt;ref name=&quot;Madagate&quot; /&gt;.

Mpanoratra [[tantara an-tsehatra]] ihany koa Elie Rajaonarison, anisany nahafatarana azy ilay tantara mitondra ny lohanteny hoe ''Tana-Cergy'' izay notontosain'ny andiana mpilalao sarimihetsika Malagasy sy Frantsay ary nitety an'i Frantsa ary nahazo laza tsara tamin'izany&lt;ref&gt;Chataigner, Jean-Marc. &quot;Disparition d'Elie RAJAONARISON, lettre de condoléances de Jean-Marc CHATAIGNER, Ambassadeur de France (30.11.10)&quot; (in French). Ambassade et Consulat Général de France à Madagascar. Archived from the original on January 23, 2013. Retrieved January 22, 2012.&lt;/ref&gt;. Mba hampielezana ny Malagasy amin'ny tontolon'ny teatra, dia nanao fandikana ny asa soratr'i [[Bernard-Marie Koltès]] avy amin'ny teny frantsay ho amin'ny teny Malagasy i Rajaonarison ary nahomby izany&lt;ref name=&quot;Madagate&quot; /&gt;.

== Jereo koa ==

* [[David Jaomanoro]]

* [[Jean-Joseph Rabearivelo]]
* [[Jacques Rabemananjara]]
* [[Jean-Luc Raharimanana]]
* [[Michèle Rakotoson]]

* [[Dox (Jean Verdi Salomon Razakandrainy)|Dox]]
* [[Naivoharison Patrick Ramanmonjisoa]]

* [[Lucien Xavier Michel Andrianarahinjaka|Lucien Xavier Michel-Andrianarahinjaka]]

* [[Esther Nirina]]

* [[Hajasoa Vololona Picard]]
* [[Charlotte-Arrisoa Rafenomanjato]]
* [[Pastora Rahajason]]
* [[Elie Rajaonarison]]
* [[Ny Avana Ramanantoanina]]
* [[Flavien Ranaivo]]
* [[Esther Razana]]
* [[Samuel Ratany]]

* [[Lisitry ny mpanoratra malagasy]]

== Loharano ==
[[Sokajy:mpanoratra malagasy]]
[[sokajy:Teraka tamin'ny taona 1951]]</text>
      <sha1>t5ci836t6gyht9xp876vv3thffqcrme</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1142885</id>
      <parentid>1142883</parentid>
      <timestamp>2026-06-13T11:02:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Cactus0625</username>
        <id>30237</id>
      </contributor>
      <comment>/* Fiainana manokana */ Manampy loharano</comment>
      <origin>1142885</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4571" sha1="4i2oe2at4u861fd9z0ofgxg7tv7awym" xml:space="preserve">I Elie Rajaonarison (15 Novambra 1951 – 27 Novambra 2010) dia poeta, mpanakanto, mpampianatra ary mpiasam-panjakana avy any Madagasikara . Noheverina ho mpitondra ny fanevan'ny tononkalo Malagasy maoderina ity mpanoratra ity &lt;ref name=&quot;Fute2008&quot;&gt;Auzias &amp; Labourdette (2008), p. 142&lt;/ref&gt;, ny angon-tononkalo navoakan'i Rajaonarison dia  nahazoany fankatoavana iraisam-pirenena ary efa nadika tamin'ny teny frantsay sy anglisy .

== Fiainana manokana ==
I '''Elie Rajaonarison''' dia mpanoratra malagasy, teraka tamin' ny 15 novambra 1951 tao [[Ambatondrazaka]]. Niteraka telo vavy tamin'i Mamisoa Ramananarivo izy &lt;ref name=&quot;Madagate&quot;&gt;{{cite web |date=November 27, 2010 |title=Elie Rajaonarison nous a quittés ce samedi 27 novembre 2010 |url=http://www.madagate.com/monde-malgache/articles/1599-elie-rajaonarison-nous-a-quittes-ce-samedi-27-novembre-2010.html |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20101130052305/http://www.madagate.com/monde-malgache/articles/1599-elie-rajaonarison-nous-a-quittes-ce-samedi-27-novembre-2010.html |archivedate=November 30, 2010 |accessdate=June 9, 2012 |publisher=Madagate.com |language=French, Malagasy}}&lt;/ref&gt;.

Ny 27 novambra 2010 no nodimandry teo amin'ny faha 59 taonany i Elie Rajaonarison &lt;ref name=&quot;Madagate&quot; /&gt;&lt;ref&gt;https://www.tiatanindrazana.mg/actualites/poete-universitaire-nodimandry-i-elie-rajaonarison-2714.php&lt;/ref&gt;. 

== Asa soratra ==
Poeta sy mpanoratra ary niaro tanteraka ny [[Kolontsaina malagasy|kolontsaina]] sy [[Fomban-drazana malagasy|fomba malagasy]] ny tenany. Amin'ireo mpanoratra nanangana ny [[Faribolana Sandratra]] mba ho fampiroborobona ny poezia teo anivon'ny tanora&lt;ref name=&quot;Iowa&quot;&gt;{{cite web |title=International Writing Program: Elie RAJAONARISON |url=http://iwp.uiowa.edu/writers/elie-rajaonarison |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120417081730/http://iwp.uiowa.edu/writers/elie-rajaonarison |archivedate=April 17, 2012 |accessdate=January 22, 2012 |publisher=University of Iowa}}&lt;/ref&gt;. 

Voalaza ho nanaitra sy nisarika poeta sy mpanankato malagasy maro noho ny fisehony matetika nitondra ireo sangan'asany, tao amin'ny Centre Germano-Malgache (CGM) tao [[Antananarivo]]&lt;ref name=&quot;MidiMada&quot;&gt;{{cite news|last=Rabe|first=Patrice|publisher=Midi Madagasikara|title=Disparition d'Elie Rajaonarison - Un géant de la littérature malgache s'en est allé|date=November 29, 2010|url=http://fr.allafrica.com/stories/201011300454.html|archiveurl=https://web.archive.org/web/20101205104602/http://fr.allafrica.com/stories/201011300454.html|archivedate=December 5, 2010|accessdate=January 22, 2012|language=French|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;. Samoëla, mpihira malagasy, dia nanonona an'i [[Elie Rajaonarison]] tamin'ny hira mitondra ny lohateny hoe &quot;Soly&quot; tao amin'ny rakikirany voalohany, sy Mampirevy (1997), izay nanoro hevitra ireo manana fo sahirana mba hahita fampiononana ao amin'ny tononkalony (&quot;Omeko anao ny tononkalon'i Elie Rajaonarison...&quot;). Maro ny tononkalo nosoranan'i [[Jacques Prévert]] no nadikany tamin'ny [[Fiteny malagasy|teny malagasy]]&lt;ref name=&quot;Madagate&quot; /&gt;.

Mpanoratra [[tantara an-tsehatra]] ihany koa Elie Rajaonarison, anisany nahafatarana azy ilay tantara mitondra ny lohanteny hoe ''Tana-Cergy'' izay notontosain'ny andiana mpilalao sarimihetsika Malagasy sy Frantsay ary nitety an'i Frantsa ary nahazo laza tsara tamin'izany&lt;ref&gt;Chataigner, Jean-Marc. &quot;Disparition d'Elie RAJAONARISON, lettre de condoléances de Jean-Marc CHATAIGNER, Ambassadeur de France (30.11.10)&quot; (in French). Ambassade et Consulat Général de France à Madagascar. Archived from the original on January 23, 2013. Retrieved January 22, 2012.&lt;/ref&gt;. Mba hampielezana ny Malagasy amin'ny tontolon'ny teatra, dia nanao fandikana ny asa soratr'i [[Bernard-Marie Koltès]] avy amin'ny teny frantsay ho amin'ny teny Malagasy i Rajaonarison ary nahomby izany&lt;ref name=&quot;Madagate&quot; /&gt;.

== Jereo koa ==

* [[David Jaomanoro]]

* [[Jean-Joseph Rabearivelo]]
* [[Jacques Rabemananjara]]
* [[Jean-Luc Raharimanana]]
* [[Michèle Rakotoson]]

* [[Dox (Jean Verdi Salomon Razakandrainy)|Dox]]
* [[Naivoharison Patrick Ramanmonjisoa]]

* [[Lucien Xavier Michel Andrianarahinjaka|Lucien Xavier Michel-Andrianarahinjaka]]

* [[Esther Nirina]]

* [[Hajasoa Vololona Picard]]
* [[Charlotte-Arrisoa Rafenomanjato]]
* [[Pastora Rahajason]]
* [[Elie Rajaonarison]]
* [[Ny Avana Ramanantoanina]]
* [[Flavien Ranaivo]]
* [[Esther Razana]]
* [[Samuel Ratany]]

* [[Lisitry ny mpanoratra malagasy]]

== Loharano ==
[[Sokajy:mpanoratra malagasy]]
[[sokajy:Teraka tamin'ny taona 1951]]</text>
      <sha1>4i2oe2at4u861fd9z0ofgxg7tv7awym</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1142886</id>
      <parentid>1142885</parentid>
      <timestamp>2026-06-13T11:03:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Cactus0625</username>
        <id>30237</id>
      </contributor>
      <comment>/* Asa soratra */ Manova lohateny</comment>
      <origin>1142886</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4585" sha1="bo5l16zqbrjaamozym9wwdiwyp7twi2" xml:space="preserve">I Elie Rajaonarison (15 Novambra 1951 – 27 Novambra 2010) dia poeta, mpanakanto, mpampianatra ary mpiasam-panjakana avy any Madagasikara . Noheverina ho mpitondra ny fanevan'ny tononkalo Malagasy maoderina ity mpanoratra ity &lt;ref name=&quot;Fute2008&quot;&gt;Auzias &amp; Labourdette (2008), p. 142&lt;/ref&gt;, ny angon-tononkalo navoakan'i Rajaonarison dia  nahazoany fankatoavana iraisam-pirenena ary efa nadika tamin'ny teny frantsay sy anglisy .

== Fiainana manokana ==
I '''Elie Rajaonarison''' dia mpanoratra malagasy, teraka tamin' ny 15 novambra 1951 tao [[Ambatondrazaka]]. Niteraka telo vavy tamin'i Mamisoa Ramananarivo izy &lt;ref name=&quot;Madagate&quot;&gt;{{cite web |date=November 27, 2010 |title=Elie Rajaonarison nous a quittés ce samedi 27 novembre 2010 |url=http://www.madagate.com/monde-malgache/articles/1599-elie-rajaonarison-nous-a-quittes-ce-samedi-27-novembre-2010.html |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20101130052305/http://www.madagate.com/monde-malgache/articles/1599-elie-rajaonarison-nous-a-quittes-ce-samedi-27-novembre-2010.html |archivedate=November 30, 2010 |accessdate=June 9, 2012 |publisher=Madagate.com |language=French, Malagasy}}&lt;/ref&gt;.

Ny 27 novambra 2010 no nodimandry teo amin'ny faha 59 taonany i Elie Rajaonarison &lt;ref name=&quot;Madagate&quot; /&gt;&lt;ref&gt;https://www.tiatanindrazana.mg/actualites/poete-universitaire-nodimandry-i-elie-rajaonarison-2714.php&lt;/ref&gt;. 

== Asa soratra sy sangan'asa ==
Poeta sy mpanoratra ary niaro tanteraka ny [[Kolontsaina malagasy|kolontsaina]] sy [[Fomban-drazana malagasy|fomba malagasy]] ny tenany. Amin'ireo mpanoratra nanangana ny [[Faribolana Sandratra]] mba ho fampiroborobona ny poezia teo anivon'ny tanora&lt;ref name=&quot;Iowa&quot;&gt;{{cite web |title=International Writing Program: Elie RAJAONARISON |url=http://iwp.uiowa.edu/writers/elie-rajaonarison |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120417081730/http://iwp.uiowa.edu/writers/elie-rajaonarison |archivedate=April 17, 2012 |accessdate=January 22, 2012 |publisher=University of Iowa}}&lt;/ref&gt;. 

Voalaza ho nanaitra sy nisarika poeta sy mpanankato malagasy maro noho ny fisehony matetika nitondra ireo sangan'asany, tao amin'ny Centre Germano-Malgache (CGM) tao [[Antananarivo]]&lt;ref name=&quot;MidiMada&quot;&gt;{{cite news|last=Rabe|first=Patrice|publisher=Midi Madagasikara|title=Disparition d'Elie Rajaonarison - Un géant de la littérature malgache s'en est allé|date=November 29, 2010|url=http://fr.allafrica.com/stories/201011300454.html|archiveurl=https://web.archive.org/web/20101205104602/http://fr.allafrica.com/stories/201011300454.html|archivedate=December 5, 2010|accessdate=January 22, 2012|language=French|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;. Samoëla, mpihira malagasy, dia nanonona an'i [[Elie Rajaonarison]] tamin'ny hira mitondra ny lohateny hoe &quot;Soly&quot; tao amin'ny rakikirany voalohany, sy Mampirevy (1997), izay nanoro hevitra ireo manana fo sahirana mba hahita fampiononana ao amin'ny tononkalony (&quot;Omeko anao ny tononkalon'i Elie Rajaonarison...&quot;). Maro ny tononkalo nosoranan'i [[Jacques Prévert]] no nadikany tamin'ny [[Fiteny malagasy|teny malagasy]]&lt;ref name=&quot;Madagate&quot; /&gt;.

Mpanoratra [[tantara an-tsehatra]] ihany koa Elie Rajaonarison, anisany nahafatarana azy ilay tantara mitondra ny lohanteny hoe ''Tana-Cergy'' izay notontosain'ny andiana mpilalao sarimihetsika Malagasy sy Frantsay ary nitety an'i Frantsa ary nahazo laza tsara tamin'izany&lt;ref&gt;Chataigner, Jean-Marc. &quot;Disparition d'Elie RAJAONARISON, lettre de condoléances de Jean-Marc CHATAIGNER, Ambassadeur de France (30.11.10)&quot; (in French). Ambassade et Consulat Général de France à Madagascar. Archived from the original on January 23, 2013. Retrieved January 22, 2012.&lt;/ref&gt;. Mba hampielezana ny Malagasy amin'ny tontolon'ny teatra, dia nanao fandikana ny asa soratr'i [[Bernard-Marie Koltès]] avy amin'ny teny frantsay ho amin'ny teny Malagasy i Rajaonarison ary nahomby izany&lt;ref name=&quot;Madagate&quot; /&gt;.

== Jereo koa ==

* [[David Jaomanoro]]

* [[Jean-Joseph Rabearivelo]]
* [[Jacques Rabemananjara]]
* [[Jean-Luc Raharimanana]]
* [[Michèle Rakotoson]]

* [[Dox (Jean Verdi Salomon Razakandrainy)|Dox]]
* [[Naivoharison Patrick Ramanmonjisoa]]

* [[Lucien Xavier Michel Andrianarahinjaka|Lucien Xavier Michel-Andrianarahinjaka]]

* [[Esther Nirina]]

* [[Hajasoa Vololona Picard]]
* [[Charlotte-Arrisoa Rafenomanjato]]
* [[Pastora Rahajason]]
* [[Elie Rajaonarison]]
* [[Ny Avana Ramanantoanina]]
* [[Flavien Ranaivo]]
* [[Esther Razana]]
* [[Samuel Ratany]]

* [[Lisitry ny mpanoratra malagasy]]

== Loharano ==
[[Sokajy:mpanoratra malagasy]]
[[sokajy:Teraka tamin'ny taona 1951]]</text>
      <sha1>bo5l16zqbrjaamozym9wwdiwyp7twi2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1142892</id>
      <parentid>1142886</parentid>
      <timestamp>2026-06-13T11:12:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Cactus0625</username>
        <id>30237</id>
      </contributor>
      <comment>/* Asa soratra sy sangan'asa */ Manova rohy</comment>
      <origin>1142892</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4806" sha1="g8wqcs1duj0rnwzgwv7pa231hn1hksg" xml:space="preserve">I Elie Rajaonarison (15 Novambra 1951 – 27 Novambra 2010) dia poeta, mpanakanto, mpampianatra ary mpiasam-panjakana avy any Madagasikara . Noheverina ho mpitondra ny fanevan'ny tononkalo Malagasy maoderina ity mpanoratra ity &lt;ref name=&quot;Fute2008&quot;&gt;Auzias &amp; Labourdette (2008), p. 142&lt;/ref&gt;, ny angon-tononkalo navoakan'i Rajaonarison dia  nahazoany fankatoavana iraisam-pirenena ary efa nadika tamin'ny teny frantsay sy anglisy .

== Fiainana manokana ==
I '''Elie Rajaonarison''' dia mpanoratra malagasy, teraka tamin' ny 15 novambra 1951 tao [[Ambatondrazaka]]. Niteraka telo vavy tamin'i Mamisoa Ramananarivo izy &lt;ref name=&quot;Madagate&quot;&gt;{{cite web |date=November 27, 2010 |title=Elie Rajaonarison nous a quittés ce samedi 27 novembre 2010 |url=http://www.madagate.com/monde-malgache/articles/1599-elie-rajaonarison-nous-a-quittes-ce-samedi-27-novembre-2010.html |url-status=dead |accessdate=June 9, 2012 |publisher=Madagate.com |language=French, Malagasy}}&lt;/ref&gt;.

Ny 27 novambra 2010 no nodimandry teo amin'ny faha 59 taonany i Elie Rajaonarison &lt;ref name=&quot;Madagate&quot; /&gt;&lt;ref&gt;https://www.tiatanindrazana.mg/actualites/poete-universitaire-nodimandry-i-elie-rajaonarison-2714.php&lt;/ref&gt;. 

== Asa soratra sy sangan'asa ==
Poeta sy mpanoratra ary niaro tanteraka ny [[Kolontsaina malagasy|kolontsaina]] sy [[Fomban-drazana malagasy|fomba malagasy]] ny tenany. Amin'ireo mpanoratra nanangana ny [[Faribolana Sandratra]] mba ho fampiroborobona ny poezia teo anivon'ny tanora&lt;ref name=&quot;Iowa&quot;&gt;{{cite web |title=International Writing Program: Elie RAJAONARISON |url=http://iwp.uiowa.edu/writers/elie-rajaonarison |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120417081730/http://iwp.uiowa.edu/writers/elie-rajaonarison |archivedate=April 17, 2012 |accessdate=January 22, 2012 |publisher=University of Iowa}}&lt;/ref&gt;. 

Voalaza ho nanaitra sy nisarika poeta sy mpanankato malagasy maro noho ny fisehony matetika nitondra ireo sangan'asany, tao amin'ny Centre Germano-Malgache (CGM) tao [[Antananarivo]]&lt;ref name=&quot;MidiMada&quot;&gt;{{cite news|last=Rabe|first=Patrice|publisher=Midi Madagasikara|title=Disparition d'Elie Rajaonarison - Un géant de la littérature malgache s'en est allé|date=November 29, 2010|url=http://fr.allafrica.com/stories/201011300454.html|archiveurl=https://web.archive.org/web/20101205104602/http://fr.allafrica.com/stories/201011300454.html|archivedate=December 5, 2010|accessdate=January 22, 2012|language=French|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;. Samoëla, mpihira malagasy, dia nanonona an'i [[Elie Rajaonarison]] tamin'ny hira mitondra ny lohateny hoe &quot;Soly&quot; tao amin'ny rakikirany voalohany, sy Mampirevy (1997), izay nanoro hevitra ireo manana fo sahirana mba hahita fampiononana ao amin'ny tononkalony (&quot;Omeko anao ny tononkalon'i Elie Rajaonarison...&quot;). Maro ny tononkalo nosoranan'i [[Jacques Prévert]] no nadikany tamin'ny [[Fiteny malagasy|teny malagasy]]&lt;ref name=&quot;Madagate&quot; /&gt;.

Mpanoratra [[tantara an-tsehatra]] ihany koa Elie Rajaonarison, anisany nahafatarana azy ilay tantara mitondra ny lohanteny hoe ''Tana-Cergy'' izay notontosain'ny andiana mpilalao sarimihetsika Malagasy sy Frantsay ary nitety an'i Frantsa ary nahazo laza tsara tamin'izany&lt;ref&gt;Chataigner, Jean-Marc. &quot;Disparition d'Elie RAJAONARISON, lettre de condoléances de Jean-Marc CHATAIGNER, Ambassadeur de France (30.11.10)&quot; (in French). Ambassade et Consulat Général de France à Madagascar. Archived from the original on January 23, 2013. Retrieved January 22, 2012.&lt;/ref&gt;. Mba hampielezana ny Malagasy amin'ny tontolon'ny teatra, dia nanao fandikana ny asa soratr'i [[Bernard-Marie Koltès]] avy amin'ny teny frantsay ho amin'ny teny Malagasy i Rajaonarison ary nahomby izany&lt;ref name=&quot;Madagate&quot; /&gt;.

Ny fakana sary nataony, dia nahazoany laza teo amin'ny sehatry ny zavakanto&lt;ref name=&quot;Madagate&quot; /&gt;. Nanoratra sy nitarika sarimihetsika maromaro izy,[1] ary niara-niasa tamin'ireo mpanakanto hafa liana mba hanangana ny Komitin'ny Firenena Malagasy ao amin'ny ICOMOS (Filankevitra Iraisam-pirenena momba ny Tsangambato sy Toerana) mba hiarovana ny lova ara-kolontsaina sy ara-tantara azo tsapain-tanana an'i Madagasikara.[3]

== Jereo koa ==

* [[David Jaomanoro]]

* [[Jean-Joseph Rabearivelo]]
* [[Jacques Rabemananjara]]
* [[Jean-Luc Raharimanana]]
* [[Michèle Rakotoson]]

* [[Dox (Jean Verdi Salomon Razakandrainy)|Dox]]
* [[Naivoharison Patrick Ramanmonjisoa]]

* [[Lucien Xavier Michel Andrianarahinjaka|Lucien Xavier Michel-Andrianarahinjaka]]

* [[Esther Nirina]]

* [[Hajasoa Vololona Picard]]
* [[Charlotte-Arrisoa Rafenomanjato]]
* [[Pastora Rahajason]]
* [[Elie Rajaonarison]]
* [[Ny Avana Ramanantoanina]]
* [[Flavien Ranaivo]]
* [[Esther Razana]]
* [[Samuel Ratany]]

* [[Lisitry ny mpanoratra malagasy]]

== Loharano ==
[[Sokajy:mpanoratra malagasy]]
[[sokajy:Teraka tamin'ny taona 1951]]</text>
      <sha1>g8wqcs1duj0rnwzgwv7pa231hn1hksg</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1142894</id>
      <parentid>1142892</parentid>
      <timestamp>2026-06-13T11:14:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Cactus0625</username>
        <id>30237</id>
      </contributor>
      <comment>/* Asa soratra sy sangan'asa */ Manampy loharano</comment>
      <origin>1142894</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4826" sha1="or5g6h3k35mcr4lyu6oveprdyzqj1a0" xml:space="preserve">I Elie Rajaonarison (15 Novambra 1951 – 27 Novambra 2010) dia poeta, mpanakanto, mpampianatra ary mpiasam-panjakana avy any Madagasikara . Noheverina ho mpitondra ny fanevan'ny tononkalo Malagasy maoderina ity mpanoratra ity &lt;ref name=&quot;Fute2008&quot;&gt;Auzias &amp; Labourdette (2008), p. 142&lt;/ref&gt;, ny angon-tononkalo navoakan'i Rajaonarison dia  nahazoany fankatoavana iraisam-pirenena ary efa nadika tamin'ny teny frantsay sy anglisy .

== Fiainana manokana ==
I '''Elie Rajaonarison''' dia mpanoratra malagasy, teraka tamin' ny 15 novambra 1951 tao [[Ambatondrazaka]]. Niteraka telo vavy tamin'i Mamisoa Ramananarivo izy &lt;ref name=&quot;Madagate&quot;&gt;{{cite web |date=November 27, 2010 |title=Elie Rajaonarison nous a quittés ce samedi 27 novembre 2010 |url=http://www.madagate.com/monde-malgache/articles/1599-elie-rajaonarison-nous-a-quittes-ce-samedi-27-novembre-2010.html |url-status=dead |accessdate=June 9, 2012 |publisher=Madagate.com |language=French, Malagasy}}&lt;/ref&gt;.

Ny 27 novambra 2010 no nodimandry teo amin'ny faha 59 taonany i Elie Rajaonarison &lt;ref name=&quot;Madagate&quot; /&gt;&lt;ref&gt;https://www.tiatanindrazana.mg/actualites/poete-universitaire-nodimandry-i-elie-rajaonarison-2714.php&lt;/ref&gt;. 

== Asa soratra sy sangan'asa ==
Poeta sy mpanoratra ary niaro tanteraka ny [[Kolontsaina malagasy|kolontsaina]] sy [[Fomban-drazana malagasy|fomba malagasy]] ny tenany. Amin'ireo mpanoratra nanangana ny [[Faribolana Sandratra]] mba ho fampiroborobona ny poezia teo anivon'ny tanora&lt;ref name=&quot;Iowa&quot;&gt;{{cite web |title=International Writing Program: Elie RAJAONARISON |url=http://iwp.uiowa.edu/writers/elie-rajaonarison |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120417081730/http://iwp.uiowa.edu/writers/elie-rajaonarison |archivedate=April 17, 2012 |accessdate=January 22, 2012 |publisher=University of Iowa}}&lt;/ref&gt;. 

Voalaza ho nanaitra sy nisarika poeta sy mpanankato malagasy maro noho ny fisehony matetika nitondra ireo sangan'asany, tao amin'ny Centre Germano-Malgache (CGM) tao [[Antananarivo]]&lt;ref name=&quot;MidiMada&quot;&gt;{{cite news|last=Rabe|first=Patrice|publisher=Midi Madagasikara|title=Disparition d'Elie Rajaonarison - Un géant de la littérature malgache s'en est allé|date=November 29, 2010|url=http://fr.allafrica.com/stories/201011300454.html|archiveurl=https://web.archive.org/web/20101205104602/http://fr.allafrica.com/stories/201011300454.html|archivedate=December 5, 2010|accessdate=January 22, 2012|language=French|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;. Samoëla, mpihira malagasy, dia nanonona an'i [[Elie Rajaonarison]] tamin'ny hira mitondra ny lohateny hoe &quot;Soly&quot; tao amin'ny rakikirany voalohany, sy Mampirevy (1997), izay nanoro hevitra ireo manana fo sahirana mba hahita fampiononana ao amin'ny tononkalony (&quot;Omeko anao ny tononkalon'i Elie Rajaonarison...&quot;). Maro ny tononkalo nosoranan'i [[Jacques Prévert]] no nadikany tamin'ny [[Fiteny malagasy|teny malagasy]]&lt;ref name=&quot;Madagate&quot; /&gt;.

Mpanoratra [[tantara an-tsehatra]] ihany koa Elie Rajaonarison, anisany nahafatarana azy ilay tantara mitondra ny lohanteny hoe ''Tana-Cergy'' izay notontosain'ny andiana mpilalao sarimihetsika Malagasy sy Frantsay ary nitety an'i Frantsa ary nahazo laza tsara tamin'izany&lt;ref&gt;Chataigner, Jean-Marc. &quot;Disparition d'Elie RAJAONARISON, lettre de condoléances de Jean-Marc CHATAIGNER, Ambassadeur de France (30.11.10)&quot; (in French). Ambassade et Consulat Général de France à Madagascar. Archived from the original on January 23, 2013. Retrieved January 22, 2012.&lt;/ref&gt;. Mba hampielezana ny Malagasy amin'ny tontolon'ny teatra, dia nanao fandikana ny asa soratr'i [[Bernard-Marie Koltès]] avy amin'ny teny frantsay ho amin'ny teny Malagasy i Rajaonarison ary nahomby izany&lt;ref name=&quot;Madagate&quot; /&gt;.

Ny fakana sary nataony, dia nahazoany laza teo amin'ny sehatry ny zavakanto&lt;ref name=&quot;Madagate&quot; /&gt;. Nanoratra sy nitarika sarimihetsika maromaro izy&lt;ref name=&quot;Fute2008&quot; /&gt;, ary niara-niasa tamin'ireo mpanakanto hafa liana mba hanangana ny Komitin'ny Firenena Malagasy ao amin'ny ICOMOS (Filankevitra Iraisam-pirenena momba ny Tsangambato sy Toerana) mba hiarovana ny lova ara-kolontsaina sy ara-tantara azo tsapain-tanana an'i Madagasikara.[3]

== Jereo koa ==

* [[David Jaomanoro]]

* [[Jean-Joseph Rabearivelo]]
* [[Jacques Rabemananjara]]
* [[Jean-Luc Raharimanana]]
* [[Michèle Rakotoson]]

* [[Dox (Jean Verdi Salomon Razakandrainy)|Dox]]
* [[Naivoharison Patrick Ramanmonjisoa]]

* [[Lucien Xavier Michel Andrianarahinjaka|Lucien Xavier Michel-Andrianarahinjaka]]

* [[Esther Nirina]]

* [[Hajasoa Vololona Picard]]
* [[Charlotte-Arrisoa Rafenomanjato]]
* [[Pastora Rahajason]]
* [[Elie Rajaonarison]]
* [[Ny Avana Ramanantoanina]]
* [[Flavien Ranaivo]]
* [[Esther Razana]]
* [[Samuel Ratany]]

* [[Lisitry ny mpanoratra malagasy]]

== Loharano ==
[[Sokajy:mpanoratra malagasy]]
[[sokajy:Teraka tamin'ny taona 1951]]</text>
      <sha1>or5g6h3k35mcr4lyu6oveprdyzqj1a0</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1142895</id>
      <parentid>1142894</parentid>
      <timestamp>2026-06-13T11:15:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Cactus0625</username>
        <id>30237</id>
      </contributor>
      <comment>/* Asa soratra sy sangan'asa */ Manampy rohy</comment>
      <origin>1142895</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4825" sha1="h0auilznt5wnw0945tt66u8d9z0n0q0" xml:space="preserve">I Elie Rajaonarison (15 Novambra 1951 – 27 Novambra 2010) dia poeta, mpanakanto, mpampianatra ary mpiasam-panjakana avy any Madagasikara . Noheverina ho mpitondra ny fanevan'ny tononkalo Malagasy maoderina ity mpanoratra ity &lt;ref name=&quot;Fute2008&quot;&gt;Auzias &amp; Labourdette (2008), p. 142&lt;/ref&gt;, ny angon-tononkalo navoakan'i Rajaonarison dia  nahazoany fankatoavana iraisam-pirenena ary efa nadika tamin'ny teny frantsay sy anglisy .

== Fiainana manokana ==
I '''Elie Rajaonarison''' dia mpanoratra malagasy, teraka tamin' ny 15 novambra 1951 tao [[Ambatondrazaka]]. Niteraka telo vavy tamin'i Mamisoa Ramananarivo izy &lt;ref name=&quot;Madagate&quot;&gt;{{cite web |date=November 27, 2010 |title=Elie Rajaonarison nous a quittés ce samedi 27 novembre 2010 |url=http://www.madagate.com/monde-malgache/articles/1599-elie-rajaonarison-nous-a-quittes-ce-samedi-27-novembre-2010.html |url-status=dead |accessdate=June 9, 2012 |publisher=Madagate.com |language=French, Malagasy}}&lt;/ref&gt;.

Ny 27 novambra 2010 no nodimandry teo amin'ny faha 59 taonany i Elie Rajaonarison &lt;ref name=&quot;Madagate&quot; /&gt;&lt;ref&gt;https://www.tiatanindrazana.mg/actualites/poete-universitaire-nodimandry-i-elie-rajaonarison-2714.php&lt;/ref&gt;. 

== Asa soratra sy sangan'asa ==
Poeta sy mpanoratra ary niaro tanteraka ny [[Kolontsaina malagasy|kolontsaina]] sy [[Fomban-drazana malagasy|fomba malagasy]] ny tenany. Amin'ireo mpanoratra nanangana ny [[Faribolana Sandratra]] mba ho fampiroborobona ny poezia teo anivon'ny tanora&lt;ref name=&quot;Iowa&quot;&gt;{{cite web |title=International Writing Program: Elie RAJAONARISON |url=http://iwp.uiowa.edu/writers/elie-rajaonarison |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120417081730/http://iwp.uiowa.edu/writers/elie-rajaonarison |archivedate=April 17, 2012 |accessdate=January 22, 2012 |publisher=University of Iowa}}&lt;/ref&gt;. 

Voalaza ho nanaitra sy nisarika poeta sy mpanankato malagasy maro noho ny fisehony matetika nitondra ireo sangan'asany, tao amin'ny Centre Germano-Malgache (CGM) tao [[Antananarivo]]&lt;ref name=&quot;MidiMada&quot;&gt;{{cite news|last=Rabe|first=Patrice|publisher=Midi Madagasikara|title=Disparition d'Elie Rajaonarison - Un géant de la littérature malgache s'en est allé|date=November 29, 2010|url=http://fr.allafrica.com/stories/201011300454.html|archiveurl=https://web.archive.org/web/20101205104602/http://fr.allafrica.com/stories/201011300454.html|archivedate=December 5, 2010|accessdate=January 22, 2012|language=French|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;. Samoëla, mpihira malagasy, dia nanonona an'i [[Elie Rajaonarison]] tamin'ny hira mitondra ny lohateny hoe &quot;Soly&quot; tao amin'ny rakikirany voalohany, sy Mampirevy (1997), izay nanoro hevitra ireo manana fo sahirana mba hahita fampiononana ao amin'ny tononkalony (&quot;Omeko anao ny tononkalon'i Elie Rajaonarison...&quot;). Maro ny tononkalo nosoranan'i [[Jacques Prévert]] no nadikany tamin'ny [[Fiteny malagasy|teny malagasy]]&lt;ref name=&quot;Madagate&quot; /&gt;.

Mpanoratra [[tantara an-tsehatra]] ihany koa Elie Rajaonarison, anisany nahafatarana azy ilay tantara mitondra ny lohanteny hoe ''Tana-Cergy'' izay notontosain'ny andiana mpilalao sarimihetsika Malagasy sy Frantsay ary nitety an'i Frantsa ary nahazo laza tsara tamin'izany&lt;ref&gt;Chataigner, Jean-Marc. &quot;Disparition d'Elie RAJAONARISON, lettre de condoléances de Jean-Marc CHATAIGNER, Ambassadeur de France (30.11.10)&quot; (in French). Ambassade et Consulat Général de France à Madagascar. Archived from the original on January 23, 2013. Retrieved January 22, 2012.&lt;/ref&gt;. Mba hampielezana ny Malagasy amin'ny tontolon'ny teatra, dia nanao fandikana ny asa soratr'i [[Bernard-Marie Koltès]] avy amin'ny teny frantsay ho amin'ny teny Malagasy i Rajaonarison ary nahomby izany&lt;ref name=&quot;Madagate&quot; /&gt;.

Ny fakana sary nataony, dia nahazoany laza teo amin'ny sehatry ny zavakanto&lt;ref name=&quot;Madagate&quot; /&gt;. Nanoratra sy nitarika sarimihetsika maromaro izy&lt;ref name=&quot;Fute2008&quot; /&gt;, ary niara-niasa tamin'ireo mpanakanto hafa liana mba hanangana ny Komitin'ny Firenena Malagasy ao amin'ny ICOMOS (International Council on Monuments and Sites) mba hiarovana ny lova ara-kolontsaina sy ara-tantara azo tsapain-tanana an'i Madagasikara&lt;ref name=&quot;Iowa&quot; /&gt;.

== Jereo koa ==

* [[David Jaomanoro]]

* [[Jean-Joseph Rabearivelo]]
* [[Jacques Rabemananjara]]
* [[Jean-Luc Raharimanana]]
* [[Michèle Rakotoson]]

* [[Dox (Jean Verdi Salomon Razakandrainy)|Dox]]
* [[Naivoharison Patrick Ramanmonjisoa]]

* [[Lucien Xavier Michel Andrianarahinjaka|Lucien Xavier Michel-Andrianarahinjaka]]

* [[Esther Nirina]]

* [[Hajasoa Vololona Picard]]
* [[Charlotte-Arrisoa Rafenomanjato]]
* [[Pastora Rahajason]]
* [[Elie Rajaonarison]]
* [[Ny Avana Ramanantoanina]]
* [[Flavien Ranaivo]]
* [[Esther Razana]]
* [[Samuel Ratany]]

* [[Lisitry ny mpanoratra malagasy]]

== Loharano ==
[[Sokajy:mpanoratra malagasy]]
[[sokajy:Teraka tamin'ny taona 1951]]</text>
      <sha1>h0auilznt5wnw0945tt66u8d9z0n0q0</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1142897</id>
      <parentid>1142895</parentid>
      <timestamp>2026-06-13T11:17:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Cactus0625</username>
        <id>30237</id>
      </contributor>
      <comment>/* Asa soratra sy sangan'asa */ Manampy lohateny</comment>
      <origin>1142897</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4851" sha1="e0ndpk1d8p8j5zi9c4x0juygzcayfz5" xml:space="preserve">I Elie Rajaonarison (15 Novambra 1951 – 27 Novambra 2010) dia poeta, mpanakanto, mpampianatra ary mpiasam-panjakana avy any Madagasikara . Noheverina ho mpitondra ny fanevan'ny tononkalo Malagasy maoderina ity mpanoratra ity &lt;ref name=&quot;Fute2008&quot;&gt;Auzias &amp; Labourdette (2008), p. 142&lt;/ref&gt;, ny angon-tononkalo navoakan'i Rajaonarison dia  nahazoany fankatoavana iraisam-pirenena ary efa nadika tamin'ny teny frantsay sy anglisy .

== Fiainana manokana ==
I '''Elie Rajaonarison''' dia mpanoratra malagasy, teraka tamin' ny 15 novambra 1951 tao [[Ambatondrazaka]]. Niteraka telo vavy tamin'i Mamisoa Ramananarivo izy &lt;ref name=&quot;Madagate&quot;&gt;{{cite web |date=November 27, 2010 |title=Elie Rajaonarison nous a quittés ce samedi 27 novembre 2010 |url=http://www.madagate.com/monde-malgache/articles/1599-elie-rajaonarison-nous-a-quittes-ce-samedi-27-novembre-2010.html |url-status=dead |accessdate=June 9, 2012 |publisher=Madagate.com |language=French, Malagasy}}&lt;/ref&gt;.

Ny 27 novambra 2010 no nodimandry teo amin'ny faha 59 taonany i Elie Rajaonarison &lt;ref name=&quot;Madagate&quot; /&gt;&lt;ref&gt;https://www.tiatanindrazana.mg/actualites/poete-universitaire-nodimandry-i-elie-rajaonarison-2714.php&lt;/ref&gt;. 

== Asa soratra sy sangan'asa ==
Poeta sy mpanoratra ary niaro tanteraka ny [[Kolontsaina malagasy|kolontsaina]] sy [[Fomban-drazana malagasy|fomba malagasy]] ny tenany. Amin'ireo mpanoratra nanangana ny [[Faribolana Sandratra]] mba ho fampiroborobona ny poezia teo anivon'ny tanora&lt;ref name=&quot;Iowa&quot;&gt;{{cite web |title=International Writing Program: Elie RAJAONARISON |url=http://iwp.uiowa.edu/writers/elie-rajaonarison |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120417081730/http://iwp.uiowa.edu/writers/elie-rajaonarison |archivedate=April 17, 2012 |accessdate=January 22, 2012 |publisher=University of Iowa}}&lt;/ref&gt;. 

Voalaza ho nanaitra sy nisarika poeta sy mpanankato malagasy maro noho ny fisehony matetika nitondra ireo sangan'asany, tao amin'ny Centre Germano-Malgache (CGM) tao [[Antananarivo]]&lt;ref name=&quot;MidiMada&quot;&gt;{{cite news|last=Rabe|first=Patrice|publisher=Midi Madagasikara|title=Disparition d'Elie Rajaonarison - Un géant de la littérature malgache s'en est allé|date=November 29, 2010|url=http://fr.allafrica.com/stories/201011300454.html|archiveurl=https://web.archive.org/web/20101205104602/http://fr.allafrica.com/stories/201011300454.html|archivedate=December 5, 2010|accessdate=January 22, 2012|language=French|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;. Samoëla, mpihira malagasy, dia nanonona an'i [[Elie Rajaonarison]] tamin'ny hira mitondra ny lohateny hoe &quot;Soly&quot; tao amin'ny rakikirany voalohany, sy Mampirevy (1997), izay nanoro hevitra ireo manana fo sahirana mba hahita fampiononana ao amin'ny tononkalony (&quot;Omeko anao ny tononkalon'i Elie Rajaonarison...&quot;). Maro ny tononkalo nosoranan'i [[Jacques Prévert]] no nadikany tamin'ny [[Fiteny malagasy|teny malagasy]]&lt;ref name=&quot;Madagate&quot; /&gt;.

Mpanoratra [[tantara an-tsehatra]] ihany koa Elie Rajaonarison, anisany nahafatarana azy ilay tantara mitondra ny lohanteny hoe ''Tana-Cergy'' izay notontosain'ny andiana mpilalao sarimihetsika Malagasy sy Frantsay ary nitety an'i Frantsa ary nahazo laza tsara tamin'izany&lt;ref&gt;Chataigner, Jean-Marc. &quot;Disparition d'Elie RAJAONARISON, lettre de condoléances de Jean-Marc CHATAIGNER, Ambassadeur de France (30.11.10)&quot; (in French). Ambassade et Consulat Général de France à Madagascar. Archived from the original on January 23, 2013. Retrieved January 22, 2012.&lt;/ref&gt;. Mba hampielezana ny Malagasy amin'ny tontolon'ny teatra, dia nanao fandikana ny asa soratr'i [[Bernard-Marie Koltès]] avy amin'ny teny frantsay ho amin'ny teny Malagasy i Rajaonarison ary nahomby izany&lt;ref name=&quot;Madagate&quot; /&gt;.

Ny fakana sary nataony, dia nahazoany laza teo amin'ny sehatry ny zavakanto&lt;ref name=&quot;Madagate&quot; /&gt;. Nanoratra sy nitarika sarimihetsika maromaro izy&lt;ref name=&quot;Fute2008&quot; /&gt;, ary niara-niasa tamin'ireo mpanakanto hafa liana mba hanangana ny Komitin'ny Firenena Malagasy ao amin'ny ICOMOS (International Council on Monuments and Sites) mba hiarovana ny lova ara-kolontsaina sy ara-tantara azo tsapain-tanana an'i Madagasikara&lt;ref name=&quot;Iowa&quot; /&gt;.

== Asa sy fikambanana ==

== Jereo koa ==

* [[David Jaomanoro]]

* [[Jean-Joseph Rabearivelo]]
* [[Jacques Rabemananjara]]
* [[Jean-Luc Raharimanana]]
* [[Michèle Rakotoson]]

* [[Dox (Jean Verdi Salomon Razakandrainy)|Dox]]
* [[Naivoharison Patrick Ramanmonjisoa]]

* [[Lucien Xavier Michel Andrianarahinjaka|Lucien Xavier Michel-Andrianarahinjaka]]

* [[Esther Nirina]]

* [[Hajasoa Vololona Picard]]
* [[Charlotte-Arrisoa Rafenomanjato]]
* [[Pastora Rahajason]]
* [[Elie Rajaonarison]]
* [[Ny Avana Ramanantoanina]]
* [[Flavien Ranaivo]]
* [[Esther Razana]]
* [[Samuel Ratany]]

* [[Lisitry ny mpanoratra malagasy]]

== Loharano ==
[[Sokajy:mpanoratra malagasy]]
[[sokajy:Teraka tamin'ny taona 1951]]</text>
      <sha1>e0ndpk1d8p8j5zi9c4x0juygzcayfz5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1142899</id>
      <parentid>1142897</parentid>
      <timestamp>2026-06-13T11:23:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Cactus0625</username>
        <id>30237</id>
      </contributor>
      <comment>/* Asa sy fikambanana */ Manampy loharano</comment>
      <origin>1142899</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5501" sha1="0i9azo7dbbwcxzlufexbxg0fspf117w" xml:space="preserve">I Elie Rajaonarison (15 Novambra 1951 – 27 Novambra 2010) dia poeta, mpanakanto, mpampianatra ary mpiasam-panjakana avy any Madagasikara . Noheverina ho mpitondra ny fanevan'ny tononkalo Malagasy maoderina ity mpanoratra ity &lt;ref name=&quot;Fute2008&quot;&gt;Auzias &amp; Labourdette (2008), p. 142&lt;/ref&gt;, ny angon-tononkalo navoakan'i Rajaonarison dia  nahazoany fankatoavana iraisam-pirenena ary efa nadika tamin'ny teny frantsay sy anglisy .

== Fiainana manokana ==
I '''Elie Rajaonarison''' dia mpanoratra malagasy, teraka tamin' ny 15 novambra 1951 tao [[Ambatondrazaka]]. Niteraka telo vavy tamin'i Mamisoa Ramananarivo izy &lt;ref name=&quot;Madagate&quot;&gt;{{cite web |date=November 27, 2010 |title=Elie Rajaonarison nous a quittés ce samedi 27 novembre 2010 |url=http://www.madagate.com/monde-malgache/articles/1599-elie-rajaonarison-nous-a-quittes-ce-samedi-27-novembre-2010.html |url-status=dead |accessdate=June 9, 2012 |publisher=Madagate.com |language=French, Malagasy}}&lt;/ref&gt;.

Ny 27 novambra 2010 no nodimandry teo amin'ny faha 59 taonany i Elie Rajaonarison &lt;ref name=&quot;Madagate&quot; /&gt;&lt;ref&gt;https://www.tiatanindrazana.mg/actualites/poete-universitaire-nodimandry-i-elie-rajaonarison-2714.php&lt;/ref&gt;. 

== Asa soratra sy sangan'asa ==
Poeta sy mpanoratra ary niaro tanteraka ny [[Kolontsaina malagasy|kolontsaina]] sy [[Fomban-drazana malagasy|fomba malagasy]] ny tenany. Amin'ireo mpanoratra nanangana ny [[Faribolana Sandratra]] mba ho fampiroborobona ny poezia teo anivon'ny tanora&lt;ref name=&quot;Iowa&quot;&gt;{{cite web |title=International Writing Program: Elie RAJAONARISON |url=http://iwp.uiowa.edu/writers/elie-rajaonarison |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120417081730/http://iwp.uiowa.edu/writers/elie-rajaonarison |archivedate=April 17, 2012 |accessdate=January 22, 2012 |publisher=University of Iowa}}&lt;/ref&gt;. 

Voalaza ho nanaitra sy nisarika poeta sy mpanankato malagasy maro noho ny fisehony matetika nitondra ireo sangan'asany, tao amin'ny Centre Germano-Malgache (CGM) tao [[Antananarivo]]&lt;ref name=&quot;MidiMada&quot;&gt;{{cite news|last=Rabe|first=Patrice|publisher=Midi Madagasikara|title=Disparition d'Elie Rajaonarison - Un géant de la littérature malgache s'en est allé|date=November 29, 2010|url=http://fr.allafrica.com/stories/201011300454.html|archiveurl=https://web.archive.org/web/20101205104602/http://fr.allafrica.com/stories/201011300454.html|archivedate=December 5, 2010|accessdate=January 22, 2012|language=French|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;. Samoëla, mpihira malagasy, dia nanonona an'i [[Elie Rajaonarison]] tamin'ny hira mitondra ny lohateny hoe &quot;Soly&quot; tao amin'ny rakikirany voalohany, sy Mampirevy (1997), izay nanoro hevitra ireo manana fo sahirana mba hahita fampiononana ao amin'ny tononkalony (&quot;Omeko anao ny tononkalon'i Elie Rajaonarison...&quot;). Maro ny tononkalo nosoranan'i [[Jacques Prévert]] no nadikany tamin'ny [[Fiteny malagasy|teny malagasy]]&lt;ref name=&quot;Madagate&quot; /&gt;.

Mpanoratra [[tantara an-tsehatra]] ihany koa Elie Rajaonarison, anisany nahafatarana azy ilay tantara mitondra ny lohanteny hoe ''Tana-Cergy'' izay notontosain'ny andiana mpilalao sarimihetsika Malagasy sy Frantsay ary nitety an'i Frantsa ary nahazo laza tsara tamin'izany&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;Chataigner, Jean-Marc. &quot;Disparition d'Elie RAJAONARISON, lettre de condoléances de Jean-Marc CHATAIGNER, Ambassadeur de France (30.11.10)&quot; (in French). Ambassade et Consulat Général de France à Madagascar. Archived from the original on January 23, 2013. Retrieved January 22, 2012.&lt;/ref&gt;. Mba hampielezana ny Malagasy amin'ny tontolon'ny teatra, dia nanao fandikana ny asa soratr'i [[Bernard-Marie Koltès]] avy amin'ny teny frantsay ho amin'ny teny Malagasy i Rajaonarison ary nahomby izany&lt;ref name=&quot;Madagate&quot; /&gt;.

Ny fakana sary nataony, dia nahazoany laza teo amin'ny sehatry ny zavakanto&lt;ref name=&quot;Madagate&quot; /&gt;. Nanoratra sy nitarika sarimihetsika maromaro izy&lt;ref name=&quot;Fute2008&quot; /&gt;, ary niara-niasa tamin'ireo mpanakanto hafa liana mba hanangana ny Komitin'ny Firenena Malagasy ao amin'ny ICOMOS (International Council on Monuments and Sites) mba hiarovana ny lova ara-kolontsaina sy ara-tantara azo tsapain-tanana an'i Madagasikara&lt;ref name=&quot;Iowa&quot; /&gt;.

== Asa sy fikambanana ==
Niasa ho Sekretera Jeneralin'ny Minisitry ny Kolontsaina i Rajaonarison tamin'ny taona 1990 teo ambany fitondran'ny Filoha Albert Zafy&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;, ary mpikambana taloha tao amin'ny antoko politika AVI an'i Norbert Ratsirahonana[2]. Profesora tao amin'ny Oniversiten'i Madagasikara tao Ankatso, Antananarivo, nandritra ny 25 taona mahery izy, ary nasandratra ho lehiben'ny sampana sosiolojia teo antenatenan'ny asany. Nifantoka tamin'ny kolontsaina, tantara, zavakanto ary fomba fijery izao tontolo izao ny fianarany sy ny fikarohany. Fantatra tamin'ny finoany lalina, ny fitiavany an'i Madagasikara, ary ny toetrany mafana izy[4][5].

== Jereo koa ==

* [[David Jaomanoro]]

* [[Jean-Joseph Rabearivelo]]
* [[Jacques Rabemananjara]]
* [[Jean-Luc Raharimanana]]
* [[Michèle Rakotoson]]

* [[Dox (Jean Verdi Salomon Razakandrainy)|Dox]]
* [[Naivoharison Patrick Ramanmonjisoa]]

* [[Lucien Xavier Michel Andrianarahinjaka|Lucien Xavier Michel-Andrianarahinjaka]]

* [[Esther Nirina]]

* [[Hajasoa Vololona Picard]]
* [[Charlotte-Arrisoa Rafenomanjato]]
* [[Pastora Rahajason]]
* [[Elie Rajaonarison]]
* [[Ny Avana Ramanantoanina]]
* [[Flavien Ranaivo]]
* [[Esther Razana]]
* [[Samuel Ratany]]

* [[Lisitry ny mpanoratra malagasy]]

== Loharano ==
[[Sokajy:mpanoratra malagasy]]
[[sokajy:Teraka tamin'ny taona 1951]]</text>
      <sha1>0i9azo7dbbwcxzlufexbxg0fspf117w</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1142900</id>
      <parentid>1142899</parentid>
      <timestamp>2026-06-13T11:24:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Cactus0625</username>
        <id>30237</id>
      </contributor>
      <comment>/* Asa sy fikambanana */ Manampy loharano</comment>
      <origin>1142900</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5532" sha1="ts9btzajwq1awmo5wyeiaqnhey53o1q" xml:space="preserve">I Elie Rajaonarison (15 Novambra 1951 – 27 Novambra 2010) dia poeta, mpanakanto, mpampianatra ary mpiasam-panjakana avy any Madagasikara . Noheverina ho mpitondra ny fanevan'ny tononkalo Malagasy maoderina ity mpanoratra ity &lt;ref name=&quot;Fute2008&quot;&gt;Auzias &amp; Labourdette (2008), p. 142&lt;/ref&gt;, ny angon-tononkalo navoakan'i Rajaonarison dia  nahazoany fankatoavana iraisam-pirenena ary efa nadika tamin'ny teny frantsay sy anglisy .

== Fiainana manokana ==
I '''Elie Rajaonarison''' dia mpanoratra malagasy, teraka tamin' ny 15 novambra 1951 tao [[Ambatondrazaka]]. Niteraka telo vavy tamin'i Mamisoa Ramananarivo izy &lt;ref name=&quot;Madagate&quot;&gt;{{cite web |date=November 27, 2010 |title=Elie Rajaonarison nous a quittés ce samedi 27 novembre 2010 |url=http://www.madagate.com/monde-malgache/articles/1599-elie-rajaonarison-nous-a-quittes-ce-samedi-27-novembre-2010.html |url-status=dead |accessdate=June 9, 2012 |publisher=Madagate.com |language=French, Malagasy}}&lt;/ref&gt;.

Ny 27 novambra 2010 no nodimandry teo amin'ny faha 59 taonany i Elie Rajaonarison &lt;ref name=&quot;Madagate&quot; /&gt;&lt;ref&gt;https://www.tiatanindrazana.mg/actualites/poete-universitaire-nodimandry-i-elie-rajaonarison-2714.php&lt;/ref&gt;. 

== Asa soratra sy sangan'asa ==
Poeta sy mpanoratra ary niaro tanteraka ny [[Kolontsaina malagasy|kolontsaina]] sy [[Fomban-drazana malagasy|fomba malagasy]] ny tenany. Amin'ireo mpanoratra nanangana ny [[Faribolana Sandratra]] mba ho fampiroborobona ny poezia teo anivon'ny tanora&lt;ref name=&quot;Iowa&quot;&gt;{{cite web |title=International Writing Program: Elie RAJAONARISON |url=http://iwp.uiowa.edu/writers/elie-rajaonarison |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120417081730/http://iwp.uiowa.edu/writers/elie-rajaonarison |archivedate=April 17, 2012 |accessdate=January 22, 2012 |publisher=University of Iowa}}&lt;/ref&gt;. 

Voalaza ho nanaitra sy nisarika poeta sy mpanankato malagasy maro noho ny fisehony matetika nitondra ireo sangan'asany, tao amin'ny Centre Germano-Malgache (CGM) tao [[Antananarivo]]&lt;ref name=&quot;MidiMada&quot;&gt;{{cite news|last=Rabe|first=Patrice|publisher=Midi Madagasikara|title=Disparition d'Elie Rajaonarison - Un géant de la littérature malgache s'en est allé|date=November 29, 2010|url=http://fr.allafrica.com/stories/201011300454.html|archiveurl=https://web.archive.org/web/20101205104602/http://fr.allafrica.com/stories/201011300454.html|archivedate=December 5, 2010|accessdate=January 22, 2012|language=French|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;. Samoëla, mpihira malagasy, dia nanonona an'i [[Elie Rajaonarison]] tamin'ny hira mitondra ny lohateny hoe &quot;Soly&quot; tao amin'ny rakikirany voalohany, sy Mampirevy (1997), izay nanoro hevitra ireo manana fo sahirana mba hahita fampiononana ao amin'ny tononkalony (&quot;Omeko anao ny tononkalon'i Elie Rajaonarison...&quot;). Maro ny tononkalo nosoranan'i [[Jacques Prévert]] no nadikany tamin'ny [[Fiteny malagasy|teny malagasy]]&lt;ref name=&quot;Madagate&quot; /&gt;.

Mpanoratra [[tantara an-tsehatra]] ihany koa Elie Rajaonarison, anisany nahafatarana azy ilay tantara mitondra ny lohanteny hoe ''Tana-Cergy'' izay notontosain'ny andiana mpilalao sarimihetsika Malagasy sy Frantsay ary nitety an'i Frantsa ary nahazo laza tsara tamin'izany&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;Chataigner, Jean-Marc. &quot;Disparition d'Elie RAJAONARISON, lettre de condoléances de Jean-Marc CHATAIGNER, Ambassadeur de France (30.11.10)&quot; (in French). Ambassade et Consulat Général de France à Madagascar. Archived from the original on January 23, 2013. Retrieved January 22, 2012.&lt;/ref&gt;. Mba hampielezana ny Malagasy amin'ny tontolon'ny teatra, dia nanao fandikana ny asa soratr'i [[Bernard-Marie Koltès]] avy amin'ny teny frantsay ho amin'ny teny Malagasy i Rajaonarison ary nahomby izany&lt;ref name=&quot;Madagate&quot; /&gt;.

Ny fakana sary nataony, dia nahazoany laza teo amin'ny sehatry ny zavakanto&lt;ref name=&quot;Madagate&quot; /&gt;. Nanoratra sy nitarika sarimihetsika maromaro izy&lt;ref name=&quot;Fute2008&quot; /&gt;, ary niara-niasa tamin'ireo mpanakanto hafa liana mba hanangana ny Komitin'ny Firenena Malagasy ao amin'ny ICOMOS (International Council on Monuments and Sites) mba hiarovana ny lova ara-kolontsaina sy ara-tantara azo tsapain-tanana an'i Madagasikara&lt;ref name=&quot;Iowa&quot; /&gt;.

== Asa sy fikambanana ==
Niasa ho Sekretera Jeneralin'ny Minisitry ny Kolontsaina i Rajaonarison tamin'ny taona 1990 teo ambany fitondran'ny Filoha Albert Zafy&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;, ary mpikambana taloha tao amin'ny antoko politika AVI niaraka tamin'i Norbert Ratsirahonana&lt;ref name=&quot;Madagate&quot; /&gt;. Profesora tao amin'ny Oniversiten'i Madagasikara tao Ankatso, Antananarivo, nandritra ny 25 taona mahery izy, ary nasandratra ho lehiben'ny sampana sosiolojia teo antenatenan'ny asany. Nifantoka tamin'ny kolontsaina, tantara, zavakanto ary fomba fijery izao tontolo izao ny fianarany sy ny fikarohany. Fantatra tamin'ny finoany lalina, ny fitiavany an'i Madagasikara, ary ny toetrany mafana izy[4][5].

== Jereo koa ==

* [[David Jaomanoro]]

* [[Jean-Joseph Rabearivelo]]
* [[Jacques Rabemananjara]]
* [[Jean-Luc Raharimanana]]
* [[Michèle Rakotoson]]

* [[Dox (Jean Verdi Salomon Razakandrainy)|Dox]]
* [[Naivoharison Patrick Ramanmonjisoa]]

* [[Lucien Xavier Michel Andrianarahinjaka|Lucien Xavier Michel-Andrianarahinjaka]]

* [[Esther Nirina]]

* [[Hajasoa Vololona Picard]]
* [[Charlotte-Arrisoa Rafenomanjato]]
* [[Pastora Rahajason]]
* [[Elie Rajaonarison]]
* [[Ny Avana Ramanantoanina]]
* [[Flavien Ranaivo]]
* [[Esther Razana]]
* [[Samuel Ratany]]

* [[Lisitry ny mpanoratra malagasy]]

== Loharano ==
[[Sokajy:mpanoratra malagasy]]
[[sokajy:Teraka tamin'ny taona 1951]]</text>
      <sha1>ts9btzajwq1awmo5wyeiaqnhey53o1q</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1142902</id>
      <parentid>1142900</parentid>
      <timestamp>2026-06-13T11:25:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Cactus0625</username>
        <id>30237</id>
      </contributor>
      <comment>/* Asa sy fikambanana */ Manova votoatiny</comment>
      <origin>1142902</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5522" sha1="eq94q648d4cssoja666sn0sgz9f3cv9" xml:space="preserve">I Elie Rajaonarison (15 Novambra 1951 – 27 Novambra 2010) dia poeta, mpanakanto, mpampianatra ary mpiasam-panjakana avy any Madagasikara . Noheverina ho mpitondra ny fanevan'ny tononkalo Malagasy maoderina ity mpanoratra ity &lt;ref name=&quot;Fute2008&quot;&gt;Auzias &amp; Labourdette (2008), p. 142&lt;/ref&gt;, ny angon-tononkalo navoakan'i Rajaonarison dia  nahazoany fankatoavana iraisam-pirenena ary efa nadika tamin'ny teny frantsay sy anglisy .

== Fiainana manokana ==
I '''Elie Rajaonarison''' dia mpanoratra malagasy, teraka tamin' ny 15 novambra 1951 tao [[Ambatondrazaka]]. Niteraka telo vavy tamin'i Mamisoa Ramananarivo izy &lt;ref name=&quot;Madagate&quot;&gt;{{cite web |date=November 27, 2010 |title=Elie Rajaonarison nous a quittés ce samedi 27 novembre 2010 |url=http://www.madagate.com/monde-malgache/articles/1599-elie-rajaonarison-nous-a-quittes-ce-samedi-27-novembre-2010.html |url-status=dead |accessdate=June 9, 2012 |publisher=Madagate.com |language=French, Malagasy}}&lt;/ref&gt;.

Ny 27 novambra 2010 no nodimandry teo amin'ny faha 59 taonany i Elie Rajaonarison &lt;ref name=&quot;Madagate&quot; /&gt;&lt;ref&gt;https://www.tiatanindrazana.mg/actualites/poete-universitaire-nodimandry-i-elie-rajaonarison-2714.php&lt;/ref&gt;. 

== Asa soratra sy sangan'asa ==
Poeta sy mpanoratra ary niaro tanteraka ny [[Kolontsaina malagasy|kolontsaina]] sy [[Fomban-drazana malagasy|fomba malagasy]] ny tenany. Amin'ireo mpanoratra nanangana ny [[Faribolana Sandratra]] mba ho fampiroborobona ny poezia teo anivon'ny tanora&lt;ref name=&quot;Iowa&quot;&gt;{{cite web |title=International Writing Program: Elie RAJAONARISON |url=http://iwp.uiowa.edu/writers/elie-rajaonarison |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120417081730/http://iwp.uiowa.edu/writers/elie-rajaonarison |archivedate=April 17, 2012 |accessdate=January 22, 2012 |publisher=University of Iowa}}&lt;/ref&gt;. 

Voalaza ho nanaitra sy nisarika poeta sy mpanankato malagasy maro noho ny fisehony matetika nitondra ireo sangan'asany, tao amin'ny Centre Germano-Malgache (CGM) tao [[Antananarivo]]&lt;ref name=&quot;MidiMada&quot;&gt;{{cite news|last=Rabe|first=Patrice|publisher=Midi Madagasikara|title=Disparition d'Elie Rajaonarison - Un géant de la littérature malgache s'en est allé|date=November 29, 2010|url=http://fr.allafrica.com/stories/201011300454.html|archiveurl=https://web.archive.org/web/20101205104602/http://fr.allafrica.com/stories/201011300454.html|archivedate=December 5, 2010|accessdate=January 22, 2012|language=French|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;. Samoëla, mpihira malagasy, dia nanonona an'i [[Elie Rajaonarison]] tamin'ny hira mitondra ny lohateny hoe &quot;Soly&quot; tao amin'ny rakikirany voalohany, sy Mampirevy (1997), izay nanoro hevitra ireo manana fo sahirana mba hahita fampiononana ao amin'ny tononkalony (&quot;Omeko anao ny tononkalon'i Elie Rajaonarison...&quot;). Maro ny tononkalo nosoranan'i [[Jacques Prévert]] no nadikany tamin'ny [[Fiteny malagasy|teny malagasy]]&lt;ref name=&quot;Madagate&quot; /&gt;.

Mpanoratra [[tantara an-tsehatra]] ihany koa Elie Rajaonarison, anisany nahafatarana azy ilay tantara mitondra ny lohanteny hoe ''Tana-Cergy'' izay notontosain'ny andiana mpilalao sarimihetsika Malagasy sy Frantsay ary nitety an'i Frantsa ary nahazo laza tsara tamin'izany&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;Chataigner, Jean-Marc. &quot;Disparition d'Elie RAJAONARISON, lettre de condoléances de Jean-Marc CHATAIGNER, Ambassadeur de France (30.11.10)&quot; (in French). Ambassade et Consulat Général de France à Madagascar. Archived from the original on January 23, 2013. Retrieved January 22, 2012.&lt;/ref&gt;. Mba hampielezana ny Malagasy amin'ny tontolon'ny teatra, dia nanao fandikana ny asa soratr'i [[Bernard-Marie Koltès]] avy amin'ny teny frantsay ho amin'ny teny Malagasy i Rajaonarison ary nahomby izany&lt;ref name=&quot;Madagate&quot; /&gt;.

Ny fakana sary nataony, dia nahazoany laza teo amin'ny sehatry ny zavakanto&lt;ref name=&quot;Madagate&quot; /&gt;. Nanoratra sy nitarika sarimihetsika maromaro izy&lt;ref name=&quot;Fute2008&quot; /&gt;, ary niara-niasa tamin'ireo mpanakanto hafa liana mba hanangana ny Komitin'ny Firenena Malagasy ao amin'ny ICOMOS (International Council on Monuments and Sites) mba hiarovana ny lova ara-kolontsaina sy ara-tantara azo tsapain-tanana an'i Madagasikara&lt;ref name=&quot;Iowa&quot; /&gt;.

== Asa sy fikambanana ==
Niasa ho Sekretera Jeneralin'ny Minisitry ny Kolontsaina i Rajaonarison tamin'ny taona 1990 teo ambany fitondran'ny Filoha Albert Zafy&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;, ary mpikambana taloha tao amin'ny antoko politika AVI niaraka tamin'i Norbert Ratsirahonana&lt;ref name=&quot;Madagate&quot; /&gt;. Profesora tao amin'ny Oniversiten'i Madagasikara tao Ankatso, Antananarivo, nandritra ny 25 taona mahery izy, ary nasandratra ho lehiben'ny sampana sosiolojia tamin'ny asany. Nifantoka tamin'ny kolontsaina, tantara, zavakanto ary fomba fijery izao tontolo izao ny fianarany sy ny fikarohany. Fantatra tamin'ny finoany lalina, ny fitiavany an'i Madagasikara, ary ny toetrany mafana izy[4][5].

== Jereo koa ==

* [[David Jaomanoro]]

* [[Jean-Joseph Rabearivelo]]
* [[Jacques Rabemananjara]]
* [[Jean-Luc Raharimanana]]
* [[Michèle Rakotoson]]

* [[Dox (Jean Verdi Salomon Razakandrainy)|Dox]]
* [[Naivoharison Patrick Ramanmonjisoa]]

* [[Lucien Xavier Michel Andrianarahinjaka|Lucien Xavier Michel-Andrianarahinjaka]]

* [[Esther Nirina]]

* [[Hajasoa Vololona Picard]]
* [[Charlotte-Arrisoa Rafenomanjato]]
* [[Pastora Rahajason]]
* [[Elie Rajaonarison]]
* [[Ny Avana Ramanantoanina]]
* [[Flavien Ranaivo]]
* [[Esther Razana]]
* [[Samuel Ratany]]

* [[Lisitry ny mpanoratra malagasy]]

== Loharano ==
[[Sokajy:mpanoratra malagasy]]
[[sokajy:Teraka tamin'ny taona 1951]]</text>
      <sha1>eq94q648d4cssoja666sn0sgz9f3cv9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1142903</id>
      <parentid>1142902</parentid>
      <timestamp>2026-06-13T11:26:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Cactus0625</username>
        <id>30237</id>
      </contributor>
      <comment>/* Asa sy fikambanana */ Manampy loharano</comment>
      <origin>1142903</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5556" sha1="ev18853dyvou309fc4u8jfrlbi9zltp" xml:space="preserve">I Elie Rajaonarison (15 Novambra 1951 – 27 Novambra 2010) dia poeta, mpanakanto, mpampianatra ary mpiasam-panjakana avy any Madagasikara . Noheverina ho mpitondra ny fanevan'ny tononkalo Malagasy maoderina ity mpanoratra ity &lt;ref name=&quot;Fute2008&quot;&gt;Auzias &amp; Labourdette (2008), p. 142&lt;/ref&gt;, ny angon-tononkalo navoakan'i Rajaonarison dia  nahazoany fankatoavana iraisam-pirenena ary efa nadika tamin'ny teny frantsay sy anglisy .

== Fiainana manokana ==
I '''Elie Rajaonarison''' dia mpanoratra malagasy, teraka tamin' ny 15 novambra 1951 tao [[Ambatondrazaka]]. Niteraka telo vavy tamin'i Mamisoa Ramananarivo izy &lt;ref name=&quot;Madagate&quot;&gt;{{cite web |date=November 27, 2010 |title=Elie Rajaonarison nous a quittés ce samedi 27 novembre 2010 |url=http://www.madagate.com/monde-malgache/articles/1599-elie-rajaonarison-nous-a-quittes-ce-samedi-27-novembre-2010.html |url-status=dead |accessdate=June 9, 2012 |publisher=Madagate.com |language=French, Malagasy}}&lt;/ref&gt;.

Ny 27 novambra 2010 no nodimandry teo amin'ny faha 59 taonany i Elie Rajaonarison &lt;ref name=&quot;Madagate&quot; /&gt;&lt;ref&gt;https://www.tiatanindrazana.mg/actualites/poete-universitaire-nodimandry-i-elie-rajaonarison-2714.php&lt;/ref&gt;. 

== Asa soratra sy sangan'asa ==
Poeta sy mpanoratra ary niaro tanteraka ny [[Kolontsaina malagasy|kolontsaina]] sy [[Fomban-drazana malagasy|fomba malagasy]] ny tenany. Amin'ireo mpanoratra nanangana ny [[Faribolana Sandratra]] mba ho fampiroborobona ny poezia teo anivon'ny tanora&lt;ref name=&quot;Iowa&quot;&gt;{{cite web |title=International Writing Program: Elie RAJAONARISON |url=http://iwp.uiowa.edu/writers/elie-rajaonarison |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120417081730/http://iwp.uiowa.edu/writers/elie-rajaonarison |archivedate=April 17, 2012 |accessdate=January 22, 2012 |publisher=University of Iowa}}&lt;/ref&gt;. 

Voalaza ho nanaitra sy nisarika poeta sy mpanankato malagasy maro noho ny fisehony matetika nitondra ireo sangan'asany, tao amin'ny Centre Germano-Malgache (CGM) tao [[Antananarivo]]&lt;ref name=&quot;MidiMada&quot;&gt;{{cite news|last=Rabe|first=Patrice|publisher=Midi Madagasikara|title=Disparition d'Elie Rajaonarison - Un géant de la littérature malgache s'en est allé|date=November 29, 2010|url=http://fr.allafrica.com/stories/201011300454.html|archiveurl=https://web.archive.org/web/20101205104602/http://fr.allafrica.com/stories/201011300454.html|archivedate=December 5, 2010|accessdate=January 22, 2012|language=French|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;. Samoëla, mpihira malagasy, dia nanonona an'i [[Elie Rajaonarison]] tamin'ny hira mitondra ny lohateny hoe &quot;Soly&quot; tao amin'ny rakikirany voalohany, sy Mampirevy (1997), izay nanoro hevitra ireo manana fo sahirana mba hahita fampiononana ao amin'ny tononkalony (&quot;Omeko anao ny tononkalon'i Elie Rajaonarison...&quot;). Maro ny tononkalo nosoranan'i [[Jacques Prévert]] no nadikany tamin'ny [[Fiteny malagasy|teny malagasy]]&lt;ref name=&quot;Madagate&quot; /&gt;.

Mpanoratra [[tantara an-tsehatra]] ihany koa Elie Rajaonarison, anisany nahafatarana azy ilay tantara mitondra ny lohanteny hoe ''Tana-Cergy'' izay notontosain'ny andiana mpilalao sarimihetsika Malagasy sy Frantsay ary nitety an'i Frantsa ary nahazo laza tsara tamin'izany&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;Chataigner, Jean-Marc. &quot;Disparition d'Elie RAJAONARISON, lettre de condoléances de Jean-Marc CHATAIGNER, Ambassadeur de France (30.11.10)&quot; (in French). Ambassade et Consulat Général de France à Madagascar. Archived from the original on January 23, 2013. Retrieved January 22, 2012.&lt;/ref&gt;. Mba hampielezana ny Malagasy amin'ny tontolon'ny teatra, dia nanao fandikana ny asa soratr'i [[Bernard-Marie Koltès]] avy amin'ny teny frantsay ho amin'ny teny Malagasy i Rajaonarison ary nahomby izany&lt;ref name=&quot;Madagate&quot; /&gt;.

Ny fakana sary nataony, dia nahazoany laza teo amin'ny sehatry ny zavakanto&lt;ref name=&quot;Madagate&quot; /&gt;. Nanoratra sy nitarika sarimihetsika maromaro izy&lt;ref name=&quot;Fute2008&quot; /&gt;, ary niara-niasa tamin'ireo mpanakanto hafa liana mba hanangana ny Komitin'ny Firenena Malagasy ao amin'ny ICOMOS (International Council on Monuments and Sites) mba hiarovana ny lova ara-kolontsaina sy ara-tantara azo tsapain-tanana an'i Madagasikara&lt;ref name=&quot;Iowa&quot; /&gt;.

== Asa sy fikambanana ==
Niasa ho Sekretera Jeneralin'ny Minisitry ny Kolontsaina i Rajaonarison tamin'ny taona 1990 teo ambany fitondran'ny Filoha Albert Zafy&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;, ary mpikambana taloha tao amin'ny antoko politika AVI niaraka tamin'i Norbert Ratsirahonana&lt;ref name=&quot;Madagate&quot; /&gt;. Profesora tao amin'ny Oniversiten'i Madagasikara tao Ankatso, Antananarivo, nandritra ny 25 taona mahery izy, ary nasandratra ho lehiben'ny sampana sosiolojia tamin'ny asany. Nifantoka tamin'ny kolontsaina, tantara, zavakanto ary fomba fijery izao tontolo izao ny fianarany sy ny fikarohany. Fantatra tamin'ny finoany lalina, ny fitiavany an'i Madagasikara, ary ny toetrany mafana izy&lt;ref name=&quot;MidiMada&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;.

== Jereo koa ==

* [[David Jaomanoro]]

* [[Jean-Joseph Rabearivelo]]
* [[Jacques Rabemananjara]]
* [[Jean-Luc Raharimanana]]
* [[Michèle Rakotoson]]

* [[Dox (Jean Verdi Salomon Razakandrainy)|Dox]]
* [[Naivoharison Patrick Ramanmonjisoa]]

* [[Lucien Xavier Michel Andrianarahinjaka|Lucien Xavier Michel-Andrianarahinjaka]]

* [[Esther Nirina]]

* [[Hajasoa Vololona Picard]]
* [[Charlotte-Arrisoa Rafenomanjato]]
* [[Pastora Rahajason]]
* [[Elie Rajaonarison]]
* [[Ny Avana Ramanantoanina]]
* [[Flavien Ranaivo]]
* [[Esther Razana]]
* [[Samuel Ratany]]

* [[Lisitry ny mpanoratra malagasy]]

== Loharano ==
[[Sokajy:mpanoratra malagasy]]
[[sokajy:Teraka tamin'ny taona 1951]]</text>
      <sha1>ev18853dyvou309fc4u8jfrlbi9zltp</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1142906</id>
      <parentid>1142903</parentid>
      <timestamp>2026-06-13T11:31:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Cactus0625</username>
        <id>30237</id>
      </contributor>
      <comment>/* Fiainana manokana */ Manampy loharano</comment>
      <origin>1142906</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5632" sha1="gud82shcebq9hqul0euuwptrq2x004h" xml:space="preserve">I Elie Rajaonarison (15 Novambra 1951 – 27 Novambra 2010) dia poeta, mpanakanto, mpampianatra ary mpiasam-panjakana avy any Madagasikara . Noheverina ho mpitondra ny fanevan'ny tononkalo Malagasy maoderina ity mpanoratra ity &lt;ref name=&quot;Fute2008&quot;&gt;Auzias &amp; Labourdette (2008), p. 142&lt;/ref&gt;, ny angon-tononkalo navoakan'i Rajaonarison dia  nahazoany fankatoavana iraisam-pirenena ary efa nadika tamin'ny teny frantsay sy anglisy .

== Fiainana manokana ==
I '''Elie Rajaonarison''' dia mpanoratra malagasy, teraka tamin' ny 15 novambra 1951 tao [[Ambatondrazaka]]. Niteraka telo vavy tamin'i Mamisoa Ramananarivo izy &lt;ref name=&quot;Madagate&quot;&gt;{{cite web |date=November 27, 2010 |title=Elie Rajaonarison nous a quittés ce samedi 27 novembre 2010 |url=http://www.madagate.com/monde-malgache/articles/1599-elie-rajaonarison-nous-a-quittes-ce-samedi-27-novembre-2010.html |url-status=dead |accessdate=June 9, 2012 |publisher=Madagate.com |language=French, Malagasy}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://poetawebs.e-monsite.com/pages/sorapiainana/page-55-1.html&lt;/ref&gt;.

Ny 27 novambra 2010 no nodimandry teo amin'ny faha 59 taonany i Elie Rajaonarison &lt;ref name=&quot;Madagate&quot; /&gt;&lt;ref&gt;https://www.tiatanindrazana.mg/actualites/poete-universitaire-nodimandry-i-elie-rajaonarison-2714.php&lt;/ref&gt;. 

== Asa soratra sy sangan'asa ==
Poeta sy mpanoratra ary niaro tanteraka ny [[Kolontsaina malagasy|kolontsaina]] sy [[Fomban-drazana malagasy|fomba malagasy]] ny tenany. Amin'ireo mpanoratra nanangana ny [[Faribolana Sandratra]] mba ho fampiroborobona ny poezia teo anivon'ny tanora&lt;ref name=&quot;Iowa&quot;&gt;{{cite web |title=International Writing Program: Elie RAJAONARISON |url=http://iwp.uiowa.edu/writers/elie-rajaonarison |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120417081730/http://iwp.uiowa.edu/writers/elie-rajaonarison |archivedate=April 17, 2012 |accessdate=January 22, 2012 |publisher=University of Iowa}}&lt;/ref&gt;. 

Voalaza ho nanaitra sy nisarika poeta sy mpanankato malagasy maro noho ny fisehony matetika nitondra ireo sangan'asany, tao amin'ny Centre Germano-Malgache (CGM) tao [[Antananarivo]]&lt;ref name=&quot;MidiMada&quot;&gt;{{cite news|last=Rabe|first=Patrice|publisher=Midi Madagasikara|title=Disparition d'Elie Rajaonarison - Un géant de la littérature malgache s'en est allé|date=November 29, 2010|url=http://fr.allafrica.com/stories/201011300454.html|archiveurl=https://web.archive.org/web/20101205104602/http://fr.allafrica.com/stories/201011300454.html|archivedate=December 5, 2010|accessdate=January 22, 2012|language=French|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;. Samoëla, mpihira malagasy, dia nanonona an'i [[Elie Rajaonarison]] tamin'ny hira mitondra ny lohateny hoe &quot;Soly&quot; tao amin'ny rakikirany voalohany, sy Mampirevy (1997), izay nanoro hevitra ireo manana fo sahirana mba hahita fampiononana ao amin'ny tononkalony (&quot;Omeko anao ny tononkalon'i Elie Rajaonarison...&quot;). Maro ny tononkalo nosoranan'i [[Jacques Prévert]] no nadikany tamin'ny [[Fiteny malagasy|teny malagasy]]&lt;ref name=&quot;Madagate&quot; /&gt;.

Mpanoratra [[tantara an-tsehatra]] ihany koa Elie Rajaonarison, anisany nahafatarana azy ilay tantara mitondra ny lohanteny hoe ''Tana-Cergy'' izay notontosain'ny andiana mpilalao sarimihetsika Malagasy sy Frantsay ary nitety an'i Frantsa ary nahazo laza tsara tamin'izany&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;Chataigner, Jean-Marc. &quot;Disparition d'Elie RAJAONARISON, lettre de condoléances de Jean-Marc CHATAIGNER, Ambassadeur de France (30.11.10)&quot; (in French). Ambassade et Consulat Général de France à Madagascar. Archived from the original on January 23, 2013. Retrieved January 22, 2012.&lt;/ref&gt;. Mba hampielezana ny Malagasy amin'ny tontolon'ny teatra, dia nanao fandikana ny asa soratr'i [[Bernard-Marie Koltès]] avy amin'ny teny frantsay ho amin'ny teny Malagasy i Rajaonarison ary nahomby izany&lt;ref name=&quot;Madagate&quot; /&gt;.

Ny fakana sary nataony, dia nahazoany laza teo amin'ny sehatry ny zavakanto&lt;ref name=&quot;Madagate&quot; /&gt;. Nanoratra sy nitarika sarimihetsika maromaro izy&lt;ref name=&quot;Fute2008&quot; /&gt;, ary niara-niasa tamin'ireo mpanakanto hafa liana mba hanangana ny Komitin'ny Firenena Malagasy ao amin'ny ICOMOS (International Council on Monuments and Sites) mba hiarovana ny lova ara-kolontsaina sy ara-tantara azo tsapain-tanana an'i Madagasikara&lt;ref name=&quot;Iowa&quot; /&gt;.

== Asa sy fikambanana ==
Niasa ho Sekretera Jeneralin'ny Minisitry ny Kolontsaina i Rajaonarison tamin'ny taona 1990 teo ambany fitondran'ny Filoha Albert Zafy&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;, ary mpikambana taloha tao amin'ny antoko politika AVI niaraka tamin'i Norbert Ratsirahonana&lt;ref name=&quot;Madagate&quot; /&gt;. Profesora tao amin'ny Oniversiten'i Madagasikara tao Ankatso, Antananarivo, nandritra ny 25 taona mahery izy, ary nasandratra ho lehiben'ny sampana sosiolojia tamin'ny asany. Nifantoka tamin'ny kolontsaina, tantara, zavakanto ary fomba fijery izao tontolo izao ny fianarany sy ny fikarohany. Fantatra tamin'ny finoany lalina, ny fitiavany an'i Madagasikara, ary ny toetrany mafana izy&lt;ref name=&quot;MidiMada&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;.

== Jereo koa ==

* [[David Jaomanoro]]

* [[Jean-Joseph Rabearivelo]]
* [[Jacques Rabemananjara]]
* [[Jean-Luc Raharimanana]]
* [[Michèle Rakotoson]]

* [[Dox (Jean Verdi Salomon Razakandrainy)|Dox]]
* [[Naivoharison Patrick Ramanmonjisoa]]

* [[Lucien Xavier Michel Andrianarahinjaka|Lucien Xavier Michel-Andrianarahinjaka]]

* [[Esther Nirina]]

* [[Hajasoa Vololona Picard]]
* [[Charlotte-Arrisoa Rafenomanjato]]
* [[Pastora Rahajason]]
* [[Elie Rajaonarison]]
* [[Ny Avana Ramanantoanina]]
* [[Flavien Ranaivo]]
* [[Esther Razana]]
* [[Samuel Ratany]]

* [[Lisitry ny mpanoratra malagasy]]

== Loharano ==
[[Sokajy:mpanoratra malagasy]]
[[sokajy:Teraka tamin'ny taona 1951]]</text>
      <sha1>gud82shcebq9hqul0euuwptrq2x004h</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1142911</id>
      <parentid>1142906</parentid>
      <timestamp>2026-06-13T11:38:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Cactus0625</username>
        <id>30237</id>
      </contributor>
      <comment>Manampy Infobox</comment>
      <origin>1142911</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5844" sha1="b29guq9cv5xg36rppc9a3mw9ff9oxt3" xml:space="preserve">{{infobox olona
|Sary:Elie Rajaonarison Malagasy Poet.jpg
|anarana=Elie Rajaonarison
|teraka=15 Novambra 1951
|maty=27 Novambra 2010
|firenena={{Madagasikara}}
|mpiaraka=
|asa=
[[Mpanoratra]] [[Mpampianatra]]
}}

 Elie Rajaonarison (15 Novambra 1951 – 27 Novambra 2010) dia poeta, mpanakanto, mpampianatra ary mpiasam-panjakana avy any Madagasikara . Noheverina ho mpitondra ny fanevan'ny tononkalo Malagasy maoderina ity mpanoratra ity &lt;ref name=&quot;Fute2008&quot;&gt;Auzias &amp; Labourdette (2008), p. 142&lt;/ref&gt;, ny angon-tononkalo navoakan'i Rajaonarison dia  nahazoany fankatoavana iraisam-pirenena ary efa nadika tamin'ny teny frantsay sy anglisy .

== Fiainana manokana ==
I '''Elie Rajaonarison''' dia mpanoratra malagasy, teraka tamin' ny 15 novambra 1951 tao [[Ambatondrazaka]]. Niteraka telo vavy tamin'i Mamisoa Ramananarivo izy &lt;ref name=&quot;Madagate&quot;&gt;{{cite web |date=November 27, 2010 |title=Elie Rajaonarison nous a quittés ce samedi 27 novembre 2010 |url=http://www.madagate.com/monde-malgache/articles/1599-elie-rajaonarison-nous-a-quittes-ce-samedi-27-novembre-2010.html |url-status=dead |accessdate=June 9, 2012 |publisher=Madagate.com |language=French, Malagasy}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://poetawebs.e-monsite.com/pages/sorapiainana/page-55-1.html&lt;/ref&gt;.

Ny 27 novambra 2010 no nodimandry teo amin'ny faha 59 taonany i Elie Rajaonarison &lt;ref name=&quot;Madagate&quot; /&gt;&lt;ref&gt;https://www.tiatanindrazana.mg/actualites/poete-universitaire-nodimandry-i-elie-rajaonarison-2714.php&lt;/ref&gt;. 

== Asa soratra sy sangan'asa ==
Poeta sy mpanoratra ary niaro tanteraka ny [[Kolontsaina malagasy|kolontsaina]] sy [[Fomban-drazana malagasy|fomba malagasy]] ny tenany. Amin'ireo mpanoratra nanangana ny [[Faribolana Sandratra]] mba ho fampiroborobona ny poezia teo anivon'ny tanora&lt;ref name=&quot;Iowa&quot;&gt;{{cite web |title=International Writing Program: Elie RAJAONARISON |url=http://iwp.uiowa.edu/writers/elie-rajaonarison |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120417081730/http://iwp.uiowa.edu/writers/elie-rajaonarison |archivedate=April 17, 2012 |accessdate=January 22, 2012 |publisher=University of Iowa}}&lt;/ref&gt;. 

Voalaza ho nanaitra sy nisarika poeta sy mpanankato malagasy maro noho ny fisehony matetika nitondra ireo sangan'asany, tao amin'ny Centre Germano-Malgache (CGM) tao [[Antananarivo]]&lt;ref name=&quot;MidiMada&quot;&gt;{{cite news|last=Rabe|first=Patrice|publisher=Midi Madagasikara|title=Disparition d'Elie Rajaonarison - Un géant de la littérature malgache s'en est allé|date=November 29, 2010|url=http://fr.allafrica.com/stories/201011300454.html|archiveurl=https://web.archive.org/web/20101205104602/http://fr.allafrica.com/stories/201011300454.html|archivedate=December 5, 2010|accessdate=January 22, 2012|language=French|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;. Samoëla, mpihira malagasy, dia nanonona an'i [[Elie Rajaonarison]] tamin'ny hira mitondra ny lohateny hoe &quot;Soly&quot; tao amin'ny rakikirany voalohany, sy Mampirevy (1997), izay nanoro hevitra ireo manana fo sahirana mba hahita fampiononana ao amin'ny tononkalony (&quot;Omeko anao ny tononkalon'i Elie Rajaonarison...&quot;). Maro ny tononkalo nosoranan'i [[Jacques Prévert]] no nadikany tamin'ny [[Fiteny malagasy|teny malagasy]]&lt;ref name=&quot;Madagate&quot; /&gt;.

Mpanoratra [[tantara an-tsehatra]] ihany koa Elie Rajaonarison, anisany nahafatarana azy ilay tantara mitondra ny lohanteny hoe ''Tana-Cergy'' izay notontosain'ny andiana mpilalao sarimihetsika Malagasy sy Frantsay ary nitety an'i Frantsa ary nahazo laza tsara tamin'izany&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;Chataigner, Jean-Marc. &quot;Disparition d'Elie RAJAONARISON, lettre de condoléances de Jean-Marc CHATAIGNER, Ambassadeur de France (30.11.10)&quot; (in French). Ambassade et Consulat Général de France à Madagascar. Archived from the original on January 23, 2013. Retrieved January 22, 2012.&lt;/ref&gt;. Mba hampielezana ny Malagasy amin'ny tontolon'ny teatra, dia nanao fandikana ny asa soratr'i [[Bernard-Marie Koltès]] avy amin'ny teny frantsay ho amin'ny teny Malagasy i Rajaonarison ary nahomby izany&lt;ref name=&quot;Madagate&quot; /&gt;.

Ny fakana sary nataony, dia nahazoany laza teo amin'ny sehatry ny zavakanto&lt;ref name=&quot;Madagate&quot; /&gt;. Nanoratra sy nitarika sarimihetsika maromaro izy&lt;ref name=&quot;Fute2008&quot; /&gt;, ary niara-niasa tamin'ireo mpanakanto hafa liana mba hanangana ny Komitin'ny Firenena Malagasy ao amin'ny ICOMOS (International Council on Monuments and Sites) mba hiarovana ny lova ara-kolontsaina sy ara-tantara azo tsapain-tanana an'i Madagasikara&lt;ref name=&quot;Iowa&quot; /&gt;.

== Asa sy fikambanana ==
Niasa ho Sekretera Jeneralin'ny Minisitry ny Kolontsaina i Rajaonarison tamin'ny taona 1990 teo ambany fitondran'ny Filoha Albert Zafy&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;, ary mpikambana taloha tao amin'ny antoko politika AVI niaraka tamin'i Norbert Ratsirahonana&lt;ref name=&quot;Madagate&quot; /&gt;. Profesora tao amin'ny Oniversiten'i Madagasikara tao Ankatso, Antananarivo, nandritra ny 25 taona mahery izy, ary nasandratra ho lehiben'ny sampana sosiolojia tamin'ny asany. Nifantoka tamin'ny kolontsaina, tantara, zavakanto ary fomba fijery izao tontolo izao ny fianarany sy ny fikarohany. Fantatra tamin'ny finoany lalina, ny fitiavany an'i Madagasikara, ary ny toetrany mafana izy&lt;ref name=&quot;MidiMada&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;.

== Jereo koa ==

* [[David Jaomanoro]]

* [[Jean-Joseph Rabearivelo]]
* [[Jacques Rabemananjara]]
* [[Jean-Luc Raharimanana]]
* [[Michèle Rakotoson]]

* [[Dox (Jean Verdi Salomon Razakandrainy)|Dox]]
* [[Naivoharison Patrick Ramanmonjisoa]]

* [[Lucien Xavier Michel Andrianarahinjaka|Lucien Xavier Michel-Andrianarahinjaka]]

* [[Esther Nirina]]

* [[Hajasoa Vololona Picard]]
* [[Charlotte-Arrisoa Rafenomanjato]]
* [[Pastora Rahajason]]
* [[Elie Rajaonarison]]
* [[Ny Avana Ramanantoanina]]
* [[Flavien Ranaivo]]
* [[Esther Razana]]
* [[Samuel Ratany]]

* [[Lisitry ny mpanoratra malagasy]]

== Loharano ==
[[Sokajy:mpanoratra malagasy]]
[[sokajy:Teraka tamin'ny taona 1951]]</text>
      <sha1>b29guq9cv5xg36rppc9a3mw9ff9oxt3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1142912</id>
      <parentid>1142911</parentid>
      <timestamp>2026-06-13T11:39:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Cactus0625</username>
        <id>30237</id>
      </contributor>
      <origin>1142912</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5845" sha1="g4jxbec62x19tgk41580yo3npy3h3h2" xml:space="preserve">{{infobox olona
|Sary:Elie Rajaonarison Malagasy Poet.jpg
|anarana=Elie Rajaonarison
|teraka=15 Novambra 1951
|maty=27 Novambra 2010
|firenena={{Madagasikara}}
|mpiaraka=
|asa=
[[Mpanoratra]] [[Mpampianatra]]
}}


 Elie Rajaonarison (15 Novambra 1951 – 27 Novambra 2010) dia poeta, mpanakanto, mpampianatra ary mpiasam-panjakana avy any Madagasikara . Noheverina ho mpitondra ny fanevan'ny tononkalo Malagasy maoderina ity mpanoratra ity &lt;ref name=&quot;Fute2008&quot;&gt;Auzias &amp; Labourdette (2008), p. 142&lt;/ref&gt;, ny angon-tononkalo navoakan'i Rajaonarison dia  nahazoany fankatoavana iraisam-pirenena ary efa nadika tamin'ny teny frantsay sy anglisy .

== Fiainana manokana ==
I '''Elie Rajaonarison''' dia mpanoratra malagasy, teraka tamin' ny 15 novambra 1951 tao [[Ambatondrazaka]]. Niteraka telo vavy tamin'i Mamisoa Ramananarivo izy &lt;ref name=&quot;Madagate&quot;&gt;{{cite web |date=November 27, 2010 |title=Elie Rajaonarison nous a quittés ce samedi 27 novembre 2010 |url=http://www.madagate.com/monde-malgache/articles/1599-elie-rajaonarison-nous-a-quittes-ce-samedi-27-novembre-2010.html |url-status=dead |accessdate=June 9, 2012 |publisher=Madagate.com |language=French, Malagasy}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://poetawebs.e-monsite.com/pages/sorapiainana/page-55-1.html&lt;/ref&gt;.

Ny 27 novambra 2010 no nodimandry teo amin'ny faha 59 taonany i Elie Rajaonarison &lt;ref name=&quot;Madagate&quot; /&gt;&lt;ref&gt;https://www.tiatanindrazana.mg/actualites/poete-universitaire-nodimandry-i-elie-rajaonarison-2714.php&lt;/ref&gt;. 

== Asa soratra sy sangan'asa ==
Poeta sy mpanoratra ary niaro tanteraka ny [[Kolontsaina malagasy|kolontsaina]] sy [[Fomban-drazana malagasy|fomba malagasy]] ny tenany. Amin'ireo mpanoratra nanangana ny [[Faribolana Sandratra]] mba ho fampiroborobona ny poezia teo anivon'ny tanora&lt;ref name=&quot;Iowa&quot;&gt;{{cite web |title=International Writing Program: Elie RAJAONARISON |url=http://iwp.uiowa.edu/writers/elie-rajaonarison |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120417081730/http://iwp.uiowa.edu/writers/elie-rajaonarison |archivedate=April 17, 2012 |accessdate=January 22, 2012 |publisher=University of Iowa}}&lt;/ref&gt;. 

Voalaza ho nanaitra sy nisarika poeta sy mpanankato malagasy maro noho ny fisehony matetika nitondra ireo sangan'asany, tao amin'ny Centre Germano-Malgache (CGM) tao [[Antananarivo]]&lt;ref name=&quot;MidiMada&quot;&gt;{{cite news|last=Rabe|first=Patrice|publisher=Midi Madagasikara|title=Disparition d'Elie Rajaonarison - Un géant de la littérature malgache s'en est allé|date=November 29, 2010|url=http://fr.allafrica.com/stories/201011300454.html|archiveurl=https://web.archive.org/web/20101205104602/http://fr.allafrica.com/stories/201011300454.html|archivedate=December 5, 2010|accessdate=January 22, 2012|language=French|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;. Samoëla, mpihira malagasy, dia nanonona an'i [[Elie Rajaonarison]] tamin'ny hira mitondra ny lohateny hoe &quot;Soly&quot; tao amin'ny rakikirany voalohany, sy Mampirevy (1997), izay nanoro hevitra ireo manana fo sahirana mba hahita fampiononana ao amin'ny tononkalony (&quot;Omeko anao ny tononkalon'i Elie Rajaonarison...&quot;). Maro ny tononkalo nosoranan'i [[Jacques Prévert]] no nadikany tamin'ny [[Fiteny malagasy|teny malagasy]]&lt;ref name=&quot;Madagate&quot; /&gt;.

Mpanoratra [[tantara an-tsehatra]] ihany koa Elie Rajaonarison, anisany nahafatarana azy ilay tantara mitondra ny lohanteny hoe ''Tana-Cergy'' izay notontosain'ny andiana mpilalao sarimihetsika Malagasy sy Frantsay ary nitety an'i Frantsa ary nahazo laza tsara tamin'izany&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;Chataigner, Jean-Marc. &quot;Disparition d'Elie RAJAONARISON, lettre de condoléances de Jean-Marc CHATAIGNER, Ambassadeur de France (30.11.10)&quot; (in French). Ambassade et Consulat Général de France à Madagascar. Archived from the original on January 23, 2013. Retrieved January 22, 2012.&lt;/ref&gt;. Mba hampielezana ny Malagasy amin'ny tontolon'ny teatra, dia nanao fandikana ny asa soratr'i [[Bernard-Marie Koltès]] avy amin'ny teny frantsay ho amin'ny teny Malagasy i Rajaonarison ary nahomby izany&lt;ref name=&quot;Madagate&quot; /&gt;.

Ny fakana sary nataony, dia nahazoany laza teo amin'ny sehatry ny zavakanto&lt;ref name=&quot;Madagate&quot; /&gt;. Nanoratra sy nitarika sarimihetsika maromaro izy&lt;ref name=&quot;Fute2008&quot; /&gt;, ary niara-niasa tamin'ireo mpanakanto hafa liana mba hanangana ny Komitin'ny Firenena Malagasy ao amin'ny ICOMOS (International Council on Monuments and Sites) mba hiarovana ny lova ara-kolontsaina sy ara-tantara azo tsapain-tanana an'i Madagasikara&lt;ref name=&quot;Iowa&quot; /&gt;.

== Asa sy fikambanana ==
Niasa ho Sekretera Jeneralin'ny Minisitry ny Kolontsaina i Rajaonarison tamin'ny taona 1990 teo ambany fitondran'ny Filoha Albert Zafy&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;, ary mpikambana taloha tao amin'ny antoko politika AVI niaraka tamin'i Norbert Ratsirahonana&lt;ref name=&quot;Madagate&quot; /&gt;. Profesora tao amin'ny Oniversiten'i Madagasikara tao Ankatso, Antananarivo, nandritra ny 25 taona mahery izy, ary nasandratra ho lehiben'ny sampana sosiolojia tamin'ny asany. Nifantoka tamin'ny kolontsaina, tantara, zavakanto ary fomba fijery izao tontolo izao ny fianarany sy ny fikarohany. Fantatra tamin'ny finoany lalina, ny fitiavany an'i Madagasikara, ary ny toetrany mafana izy&lt;ref name=&quot;MidiMada&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;.

== Jereo koa ==

* [[David Jaomanoro]]

* [[Jean-Joseph Rabearivelo]]
* [[Jacques Rabemananjara]]
* [[Jean-Luc Raharimanana]]
* [[Michèle Rakotoson]]

* [[Dox (Jean Verdi Salomon Razakandrainy)|Dox]]
* [[Naivoharison Patrick Ramanmonjisoa]]

* [[Lucien Xavier Michel Andrianarahinjaka|Lucien Xavier Michel-Andrianarahinjaka]]

* [[Esther Nirina]]

* [[Hajasoa Vololona Picard]]
* [[Charlotte-Arrisoa Rafenomanjato]]
* [[Pastora Rahajason]]
* [[Elie Rajaonarison]]
* [[Ny Avana Ramanantoanina]]
* [[Flavien Ranaivo]]
* [[Esther Razana]]
* [[Samuel Ratany]]

* [[Lisitry ny mpanoratra malagasy]]

== Loharano ==
[[Sokajy:mpanoratra malagasy]]
[[sokajy:Teraka tamin'ny taona 1951]]</text>
      <sha1>g4jxbec62x19tgk41580yo3npy3h3h2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1142913</id>
      <parentid>1142912</parentid>
      <timestamp>2026-06-13T11:40:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Cactus0625</username>
        <id>30237</id>
      </contributor>
      <comment>Manampy Infobox</comment>
      <origin>1142913</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5843" sha1="i5pcajcsitqnl5inytyvy0bi3u19jtg" xml:space="preserve">
Elie Rajaonarison (15 Novambra 1951 – 27 Novambra 2010) dia poeta, mpanakanto, mpampianatra ary mpiasam-panjakana avy any Madagasikara . Noheverina ho mpitondra ny fanevan'ny tononkalo Malagasy maoderina ity mpanoratra ity &lt;ref name=&quot;Fute2008&quot;&gt;Auzias &amp; Labourdette (2008), p. 142&lt;/ref&gt;, ny angon-tononkalo navoakan'i Rajaonarison dia  nahazoany fankatoavana iraisam-pirenena ary efa nadika tamin'ny teny frantsay sy anglisy.

{{infobox olona
|Sary:Elie Rajaonarison Malagasy Poet.jpg
|anarana=Elie Rajaonarison
|teraka=15 Novambra 1951
|maty=27 Novambra 2010
|firenena={{Madagasikara}}
|mpiaraka=
|asa=
[[Mpanoratra]] [[Mpampianatra]]
}}

== Fiainana manokana ==
I '''Elie Rajaonarison''' dia mpanoratra malagasy, teraka tamin' ny 15 novambra 1951 tao [[Ambatondrazaka]]. Niteraka telo vavy tamin'i Mamisoa Ramananarivo izy &lt;ref name=&quot;Madagate&quot;&gt;{{cite web |date=November 27, 2010 |title=Elie Rajaonarison nous a quittés ce samedi 27 novembre 2010 |url=http://www.madagate.com/monde-malgache/articles/1599-elie-rajaonarison-nous-a-quittes-ce-samedi-27-novembre-2010.html |url-status=dead |accessdate=June 9, 2012 |publisher=Madagate.com |language=French, Malagasy}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://poetawebs.e-monsite.com/pages/sorapiainana/page-55-1.html&lt;/ref&gt;.

Ny 27 novambra 2010 no nodimandry teo amin'ny faha 59 taonany i Elie Rajaonarison &lt;ref name=&quot;Madagate&quot; /&gt;&lt;ref&gt;https://www.tiatanindrazana.mg/actualites/poete-universitaire-nodimandry-i-elie-rajaonarison-2714.php&lt;/ref&gt;. 

== Asa soratra sy sangan'asa ==
Poeta sy mpanoratra ary niaro tanteraka ny [[Kolontsaina malagasy|kolontsaina]] sy [[Fomban-drazana malagasy|fomba malagasy]] ny tenany. Amin'ireo mpanoratra nanangana ny [[Faribolana Sandratra]] mba ho fampiroborobona ny poezia teo anivon'ny tanora&lt;ref name=&quot;Iowa&quot;&gt;{{cite web |title=International Writing Program: Elie RAJAONARISON |url=http://iwp.uiowa.edu/writers/elie-rajaonarison |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120417081730/http://iwp.uiowa.edu/writers/elie-rajaonarison |archivedate=April 17, 2012 |accessdate=January 22, 2012 |publisher=University of Iowa}}&lt;/ref&gt;. 

Voalaza ho nanaitra sy nisarika poeta sy mpanankato malagasy maro noho ny fisehony matetika nitondra ireo sangan'asany, tao amin'ny Centre Germano-Malgache (CGM) tao [[Antananarivo]]&lt;ref name=&quot;MidiMada&quot;&gt;{{cite news|last=Rabe|first=Patrice|publisher=Midi Madagasikara|title=Disparition d'Elie Rajaonarison - Un géant de la littérature malgache s'en est allé|date=November 29, 2010|url=http://fr.allafrica.com/stories/201011300454.html|archiveurl=https://web.archive.org/web/20101205104602/http://fr.allafrica.com/stories/201011300454.html|archivedate=December 5, 2010|accessdate=January 22, 2012|language=French|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;. Samoëla, mpihira malagasy, dia nanonona an'i [[Elie Rajaonarison]] tamin'ny hira mitondra ny lohateny hoe &quot;Soly&quot; tao amin'ny rakikirany voalohany, sy Mampirevy (1997), izay nanoro hevitra ireo manana fo sahirana mba hahita fampiononana ao amin'ny tononkalony (&quot;Omeko anao ny tononkalon'i Elie Rajaonarison...&quot;). Maro ny tononkalo nosoranan'i [[Jacques Prévert]] no nadikany tamin'ny [[Fiteny malagasy|teny malagasy]]&lt;ref name=&quot;Madagate&quot; /&gt;.

Mpanoratra [[tantara an-tsehatra]] ihany koa Elie Rajaonarison, anisany nahafatarana azy ilay tantara mitondra ny lohanteny hoe ''Tana-Cergy'' izay notontosain'ny andiana mpilalao sarimihetsika Malagasy sy Frantsay ary nitety an'i Frantsa ary nahazo laza tsara tamin'izany&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;Chataigner, Jean-Marc. &quot;Disparition d'Elie RAJAONARISON, lettre de condoléances de Jean-Marc CHATAIGNER, Ambassadeur de France (30.11.10)&quot; (in French). Ambassade et Consulat Général de France à Madagascar. Archived from the original on January 23, 2013. Retrieved January 22, 2012.&lt;/ref&gt;. Mba hampielezana ny Malagasy amin'ny tontolon'ny teatra, dia nanao fandikana ny asa soratr'i [[Bernard-Marie Koltès]] avy amin'ny teny frantsay ho amin'ny teny Malagasy i Rajaonarison ary nahomby izany&lt;ref name=&quot;Madagate&quot; /&gt;.

Ny fakana sary nataony, dia nahazoany laza teo amin'ny sehatry ny zavakanto&lt;ref name=&quot;Madagate&quot; /&gt;. Nanoratra sy nitarika sarimihetsika maromaro izy&lt;ref name=&quot;Fute2008&quot; /&gt;, ary niara-niasa tamin'ireo mpanakanto hafa liana mba hanangana ny Komitin'ny Firenena Malagasy ao amin'ny ICOMOS (International Council on Monuments and Sites) mba hiarovana ny lova ara-kolontsaina sy ara-tantara azo tsapain-tanana an'i Madagasikara&lt;ref name=&quot;Iowa&quot; /&gt;.

== Asa sy fikambanana ==
Niasa ho Sekretera Jeneralin'ny Minisitry ny Kolontsaina i Rajaonarison tamin'ny taona 1990 teo ambany fitondran'ny Filoha Albert Zafy&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;, ary mpikambana taloha tao amin'ny antoko politika AVI niaraka tamin'i Norbert Ratsirahonana&lt;ref name=&quot;Madagate&quot; /&gt;. Profesora tao amin'ny Oniversiten'i Madagasikara tao Ankatso, Antananarivo, nandritra ny 25 taona mahery izy, ary nasandratra ho lehiben'ny sampana sosiolojia tamin'ny asany. Nifantoka tamin'ny kolontsaina, tantara, zavakanto ary fomba fijery izao tontolo izao ny fianarany sy ny fikarohany. Fantatra tamin'ny finoany lalina, ny fitiavany an'i Madagasikara, ary ny toetrany mafana izy&lt;ref name=&quot;MidiMada&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;.

== Jereo koa ==

* [[David Jaomanoro]]

* [[Jean-Joseph Rabearivelo]]
* [[Jacques Rabemananjara]]
* [[Jean-Luc Raharimanana]]
* [[Michèle Rakotoson]]

* [[Dox (Jean Verdi Salomon Razakandrainy)|Dox]]
* [[Naivoharison Patrick Ramanmonjisoa]]

* [[Lucien Xavier Michel Andrianarahinjaka|Lucien Xavier Michel-Andrianarahinjaka]]

* [[Esther Nirina]]

* [[Hajasoa Vololona Picard]]
* [[Charlotte-Arrisoa Rafenomanjato]]
* [[Pastora Rahajason]]
* [[Elie Rajaonarison]]
* [[Ny Avana Ramanantoanina]]
* [[Flavien Ranaivo]]
* [[Esther Razana]]
* [[Samuel Ratany]]

* [[Lisitry ny mpanoratra malagasy]]

== Loharano ==
[[Sokajy:mpanoratra malagasy]]
[[sokajy:Teraka tamin'ny taona 1951]]</text>
      <sha1>i5pcajcsitqnl5inytyvy0bi3u19jtg</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1142917</id>
      <parentid>1142913</parentid>
      <timestamp>2026-06-13T11:43:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Quinze2001</username>
        <id>34461</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Asa soratra sy sangan'asa */</comment>
      <origin>1142917</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5866" sha1="305uvwyj9ear3u22xz8bg66fzzmu1mn" xml:space="preserve">
Elie Rajaonarison (15 Novambra 1951 – 27 Novambra 2010) dia poeta, mpanakanto, mpampianatra ary mpiasam-panjakana avy any Madagasikara . Noheverina ho mpitondra ny fanevan'ny tononkalo Malagasy maoderina ity mpanoratra ity &lt;ref name=&quot;Fute2008&quot;&gt;Auzias &amp; Labourdette (2008), p. 142&lt;/ref&gt;, ny angon-tononkalo navoakan'i Rajaonarison dia  nahazoany fankatoavana iraisam-pirenena ary efa nadika tamin'ny teny frantsay sy anglisy.

{{infobox olona
|Sary:Elie Rajaonarison Malagasy Poet.jpg
|anarana=Elie Rajaonarison
|teraka=15 Novambra 1951
|maty=27 Novambra 2010
|firenena={{Madagasikara}}
|mpiaraka=
|asa=
[[Mpanoratra]] [[Mpampianatra]]
}}

== Fiainana manokana ==
I '''Elie Rajaonarison''' dia mpanoratra malagasy, teraka tamin' ny 15 novambra 1951 tao [[Ambatondrazaka]]. Niteraka telo vavy tamin'i Mamisoa Ramananarivo izy &lt;ref name=&quot;Madagate&quot;&gt;{{cite web |date=November 27, 2010 |title=Elie Rajaonarison nous a quittés ce samedi 27 novembre 2010 |url=http://www.madagate.com/monde-malgache/articles/1599-elie-rajaonarison-nous-a-quittes-ce-samedi-27-novembre-2010.html |url-status=dead |accessdate=June 9, 2012 |publisher=Madagate.com |language=French, Malagasy}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://poetawebs.e-monsite.com/pages/sorapiainana/page-55-1.html&lt;/ref&gt;.

Ny 27 novambra 2010 no nodimandry teo amin'ny faha 59 taonany i Elie Rajaonarison &lt;ref name=&quot;Madagate&quot; /&gt;&lt;ref&gt;https://www.tiatanindrazana.mg/actualites/poete-universitaire-nodimandry-i-elie-rajaonarison-2714.php&lt;/ref&gt;. 

== Asa soratra sy sangan'asa ==
Poeta sy mpanoratra ary niaro tanteraka ny [[Kolontsaina malagasy|kolontsaina]] sy [[Fomban-drazana malagasy|fomba malagasy]] ny tenany. Amin'ireo mpanoratra nanangana ny [[Faribolana Sandratra]] mba ho fampiroborobona ny poezia teo anivon'ny tanora&lt;ref name=&quot;Iowa&quot;&gt;{{cite web |title=International Writing Program: Elie RAJAONARISON |url=http://iwp.uiowa.edu/writers/elie-rajaonarison |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120417081730/http://iwp.uiowa.edu/writers/elie-rajaonarison |archivedate=April 17, 2012 |accessdate=January 22, 2012 |publisher=University of Iowa}}&lt;/ref&gt;. 

Voalaza ho nanaitra sy nisarika poeta sy mpanankato malagasy maro noho ny fisehony matetika nitondra ireo sangan'asany, tao amin'ny Centre Germano-Malgache (CGM) tao [[Antananarivo]]&lt;ref name=&quot;MidiMada&quot;&gt;{{cite news|last=Rabe|first=Patrice|publisher=Midi Madagasikara|title=Disparition d'Elie Rajaonarison - Un géant de la littérature malgache s'en est allé|date=November 29, 2010|url=http://fr.allafrica.com/stories/201011300454.html|archiveurl=https://web.archive.org/web/20101205104602/http://fr.allafrica.com/stories/201011300454.html|archivedate=December 5, 2010|accessdate=January 22, 2012|language=French|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;. Samoëla, mpihira malagasy, dia nanonona an'i [[Elie Rajaonarison]] tamin'ny hira mitondra ny lohateny hoe &quot;Soly&quot; tao amin'ny rakikirany voalohany, sy Mampirevy (1997), izay nanoro hevitra ireo manana fo sahirana mba hahita fampiononana ao amin'ny tononkalony (&quot;Omeko anao ny tononkalon'i Elie Rajaonarison...&quot;). Maro ny tononkalo nosoranan'i [[Jacques Prévert]] no nadikany tamin'ny [[Fiteny malagasy|teny malagasy]]&lt;ref name=&quot;Madagate&quot; /&gt;.

Mpanoratra [[tantara an-tsehatra]] ihany koa Elie Rajaonarison, anisany nahafatarana azy ilay tantara mitondra ny lohanteny hoe ''Tana-Cergy'' izay notontosain'ny andiana mpilalao sarimihetsika [[Malagasy (vahoaka)|Malagasy]] sy Frantsay ary nitety an'i Frantsa ary nahazo laza tsara tamin'izany&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;Chataigner, Jean-Marc. &quot;Disparition d'Elie RAJAONARISON, lettre de condoléances de Jean-Marc CHATAIGNER, Ambassadeur de France (30.11.10)&quot; (in French). Ambassade et Consulat Général de France à Madagascar. Archived from the original on January 23, 2013. Retrieved January 22, 2012.&lt;/ref&gt;. Mba hampielezana ny Malagasy amin'ny tontolon'ny teatra, dia nanao fandikana ny asa soratr'i [[Bernard-Marie Koltès]] avy amin'ny teny frantsay ho amin'ny teny Malagasy i Rajaonarison ary nahomby izany&lt;ref name=&quot;Madagate&quot; /&gt;.

Ny fakana sary nataony, dia nahazoany laza teo amin'ny sehatry ny zavakanto&lt;ref name=&quot;Madagate&quot; /&gt;. Nanoratra sy nitarika sarimihetsika maromaro izy&lt;ref name=&quot;Fute2008&quot; /&gt;, ary niara-niasa tamin'ireo mpanakanto hafa liana mba hanangana ny Komitin'ny Firenena Malagasy ao amin'ny ICOMOS (International Council on Monuments and Sites) mba hiarovana ny lova ara-kolontsaina sy ara-tantara azo tsapain-tanana an'i Madagasikara&lt;ref name=&quot;Iowa&quot; /&gt;.

== Asa sy fikambanana ==
Niasa ho Sekretera Jeneralin'ny Minisitry ny Kolontsaina i Rajaonarison tamin'ny taona 1990 teo ambany fitondran'ny Filoha Albert Zafy&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;, ary mpikambana taloha tao amin'ny antoko politika AVI niaraka tamin'i Norbert Ratsirahonana&lt;ref name=&quot;Madagate&quot; /&gt;. Profesora tao amin'ny Oniversiten'i Madagasikara tao Ankatso, Antananarivo, nandritra ny 25 taona mahery izy, ary nasandratra ho lehiben'ny sampana sosiolojia tamin'ny asany. Nifantoka tamin'ny kolontsaina, tantara, zavakanto ary fomba fijery izao tontolo izao ny fianarany sy ny fikarohany. Fantatra tamin'ny finoany lalina, ny fitiavany an'i Madagasikara, ary ny toetrany mafana izy&lt;ref name=&quot;MidiMada&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;.

== Jereo koa ==

* [[David Jaomanoro]]

* [[Jean-Joseph Rabearivelo]]
* [[Jacques Rabemananjara]]
* [[Jean-Luc Raharimanana]]
* [[Michèle Rakotoson]]

* [[Dox (Jean Verdi Salomon Razakandrainy)|Dox]]
* [[Naivoharison Patrick Ramanmonjisoa]]

* [[Lucien Xavier Michel Andrianarahinjaka|Lucien Xavier Michel-Andrianarahinjaka]]

* [[Esther Nirina]]

* [[Hajasoa Vololona Picard]]
* [[Charlotte-Arrisoa Rafenomanjato]]
* [[Pastora Rahajason]]
* [[Elie Rajaonarison]]
* [[Ny Avana Ramanantoanina]]
* [[Flavien Ranaivo]]
* [[Esther Razana]]
* [[Samuel Ratany]]

* [[Lisitry ny mpanoratra malagasy]]

== Loharano ==
[[Sokajy:mpanoratra malagasy]]
[[sokajy:Teraka tamin'ny taona 1951]]</text>
      <sha1>305uvwyj9ear3u22xz8bg66fzzmu1mn</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1142919</id>
      <parentid>1142917</parentid>
      <timestamp>2026-06-13T11:45:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Quinlan83</username>
        <id>25991</id>
      </contributor>
      <comment>Fix</comment>
      <origin>1142919</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5865" sha1="2t229ipggq9zt7cqbd3lase7iujhk1o" xml:space="preserve">Elie Rajaonarison (15 Novambra 1951 – 27 Novambra 2010) dia poeta, mpanakanto, mpampianatra ary mpiasam-panjakana avy any Madagasikara . Noheverina ho mpitondra ny fanevan'ny tononkalo Malagasy maoderina ity mpanoratra ity &lt;ref name=&quot;Fute2008&quot;&gt;Auzias &amp; Labourdette (2008), p. 142&lt;/ref&gt;, ny angon-tononkalo navoakan'i Rajaonarison dia  nahazoany fankatoavana iraisam-pirenena ary efa nadika tamin'ny teny frantsay sy anglisy.

{{infobox olona
|Sary:Elie Rajaonarison Malagasy Poet.jpg
|anarana=Elie Rajaonarison
|teraka=15 Novambra 1951
|maty=27 Novambra 2010
|firenena={{Madagasikara}}
|mpiaraka=
|asa=
[[Mpanoratra]] [[Mpampianatra]]
}}

== Fiainana manokana ==
I '''Elie Rajaonarison''' dia mpanoratra malagasy, teraka tamin' ny 15 novambra 1951 tao [[Ambatondrazaka]]. Niteraka telo vavy tamin'i Mamisoa Ramananarivo izy &lt;ref name=&quot;Madagate&quot;&gt;{{cite web |date=November 27, 2010 |title=Elie Rajaonarison nous a quittés ce samedi 27 novembre 2010 |url=http://www.madagate.com/monde-malgache/articles/1599-elie-rajaonarison-nous-a-quittes-ce-samedi-27-novembre-2010.html |url-status=dead |accessdate=June 9, 2012 |publisher=Madagate.com |language=French, Malagasy}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://poetawebs.e-monsite.com/pages/sorapiainana/page-55-1.html&lt;/ref&gt;.

Ny 27 novambra 2010 no nodimandry teo amin'ny faha 59 taonany i Elie Rajaonarison &lt;ref name=&quot;Madagate&quot; /&gt;&lt;ref&gt;https://www.tiatanindrazana.mg/actualites/poete-universitaire-nodimandry-i-elie-rajaonarison-2714.php&lt;/ref&gt;. 

== Asa soratra sy sangan'asa ==
Poeta sy mpanoratra ary niaro tanteraka ny [[Kolontsaina malagasy|kolontsaina]] sy [[Fomban-drazana malagasy|fomba malagasy]] ny tenany. Amin'ireo mpanoratra nanangana ny [[Faribolana Sandratra]] mba ho fampiroborobona ny poezia teo anivon'ny tanora&lt;ref name=&quot;Iowa&quot;&gt;{{cite web |title=International Writing Program: Elie RAJAONARISON |url=http://iwp.uiowa.edu/writers/elie-rajaonarison |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120417081730/http://iwp.uiowa.edu/writers/elie-rajaonarison |archivedate=April 17, 2012 |accessdate=January 22, 2012 |publisher=University of Iowa}}&lt;/ref&gt;. 

Voalaza ho nanaitra sy nisarika poeta sy mpanankato malagasy maro noho ny fisehony matetika nitondra ireo sangan'asany, tao amin'ny Centre Germano-Malgache (CGM) tao [[Antananarivo]]&lt;ref name=&quot;MidiMada&quot;&gt;{{cite news|last=Rabe|first=Patrice|publisher=Midi Madagasikara|title=Disparition d'Elie Rajaonarison - Un géant de la littérature malgache s'en est allé|date=November 29, 2010|url=http://fr.allafrica.com/stories/201011300454.html|archiveurl=https://web.archive.org/web/20101205104602/http://fr.allafrica.com/stories/201011300454.html|archivedate=December 5, 2010|accessdate=January 22, 2012|language=French|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;. Samoëla, mpihira malagasy, dia nanonona an'i [[Elie Rajaonarison]] tamin'ny hira mitondra ny lohateny hoe &quot;Soly&quot; tao amin'ny rakikirany voalohany, sy Mampirevy (1997), izay nanoro hevitra ireo manana fo sahirana mba hahita fampiononana ao amin'ny tononkalony (&quot;Omeko anao ny tononkalon'i Elie Rajaonarison...&quot;). Maro ny tononkalo nosoranan'i [[Jacques Prévert]] no nadikany tamin'ny [[Fiteny malagasy|teny malagasy]]&lt;ref name=&quot;Madagate&quot; /&gt;.

Mpanoratra [[tantara an-tsehatra]] ihany koa Elie Rajaonarison, anisany nahafatarana azy ilay tantara mitondra ny lohanteny hoe ''Tana-Cergy'' izay notontosain'ny andiana mpilalao sarimihetsika [[Malagasy (vahoaka)|Malagasy]] sy Frantsay ary nitety an'i Frantsa ary nahazo laza tsara tamin'izany&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;Chataigner, Jean-Marc. &quot;Disparition d'Elie RAJAONARISON, lettre de condoléances de Jean-Marc CHATAIGNER, Ambassadeur de France (30.11.10)&quot; (in French). Ambassade et Consulat Général de France à Madagascar. Archived from the original on January 23, 2013. Retrieved January 22, 2012.&lt;/ref&gt;. Mba hampielezana ny Malagasy amin'ny tontolon'ny teatra, dia nanao fandikana ny asa soratr'i [[Bernard-Marie Koltès]] avy amin'ny teny frantsay ho amin'ny teny Malagasy i Rajaonarison ary nahomby izany&lt;ref name=&quot;Madagate&quot; /&gt;.

Ny fakana sary nataony, dia nahazoany laza teo amin'ny sehatry ny zavakanto&lt;ref name=&quot;Madagate&quot; /&gt;. Nanoratra sy nitarika sarimihetsika maromaro izy&lt;ref name=&quot;Fute2008&quot; /&gt;, ary niara-niasa tamin'ireo mpanakanto hafa liana mba hanangana ny Komitin'ny Firenena Malagasy ao amin'ny ICOMOS (International Council on Monuments and Sites) mba hiarovana ny lova ara-kolontsaina sy ara-tantara azo tsapain-tanana an'i Madagasikara&lt;ref name=&quot;Iowa&quot; /&gt;.

== Asa sy fikambanana ==
Niasa ho Sekretera Jeneralin'ny Minisitry ny Kolontsaina i Rajaonarison tamin'ny taona 1990 teo ambany fitondran'ny Filoha Albert Zafy&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;, ary mpikambana taloha tao amin'ny antoko politika AVI niaraka tamin'i Norbert Ratsirahonana&lt;ref name=&quot;Madagate&quot; /&gt;. Profesora tao amin'ny Oniversiten'i Madagasikara tao Ankatso, Antananarivo, nandritra ny 25 taona mahery izy, ary nasandratra ho lehiben'ny sampana sosiolojia tamin'ny asany. Nifantoka tamin'ny kolontsaina, tantara, zavakanto ary fomba fijery izao tontolo izao ny fianarany sy ny fikarohany. Fantatra tamin'ny finoany lalina, ny fitiavany an'i Madagasikara, ary ny toetrany mafana izy&lt;ref name=&quot;MidiMada&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;.

== Jereo koa ==

* [[David Jaomanoro]]

* [[Jean-Joseph Rabearivelo]]
* [[Jacques Rabemananjara]]
* [[Jean-Luc Raharimanana]]
* [[Michèle Rakotoson]]

* [[Dox (Jean Verdi Salomon Razakandrainy)|Dox]]
* [[Naivoharison Patrick Ramanmonjisoa]]

* [[Lucien Xavier Michel Andrianarahinjaka|Lucien Xavier Michel-Andrianarahinjaka]]

* [[Esther Nirina]]

* [[Hajasoa Vololona Picard]]
* [[Charlotte-Arrisoa Rafenomanjato]]
* [[Pastora Rahajason]]
* [[Elie Rajaonarison]]
* [[Ny Avana Ramanantoanina]]
* [[Flavien Ranaivo]]
* [[Esther Razana]]
* [[Samuel Ratany]]

* [[Lisitry ny mpanoratra malagasy]]

== Loharano ==
[[Sokajy:mpanoratra malagasy]]
[[sokajy:Teraka tamin'ny taona 1951]]</text>
      <sha1>2t229ipggq9zt7cqbd3lase7iujhk1o</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ankamantatra</title>
    <ns>0</ns>
    <id>282582</id>
    <revision>
      <id>1142782</id>
      <parentid>1112849</parentid>
      <timestamp>2026-06-13T07:57:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Quinze2001</username>
        <id>34461</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Jereo koa */</comment>
      <origin>1142782</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2058" sha1="8ro6prmr91ypmtf5f5lmeq9khau6a67" xml:space="preserve">Ny '''ankamantatra''' &lt;ref&gt;https://mg.globalvoices.org/2025/06/22/175023/&lt;/ref&gt;dia fanambaràna na fanontaniana misy heviny miafina, sy natao hovahana, homem-baliny. Misy karazany roa ny ankamantatra, dia ny olana ambara amin'ny ankapobeny amin'ny fiteny an'ohatra na fanoharana izay mitaky faharanitan-tsaina sy fieritreretana amim-pitandremana mba hahitana ny vahaolana, ary ny fanontaniana miorina amin' ny kilalaon-teny ahitana teny mitovitovy fanonona na manana heviny maro.

Eo amin' ny [[fanabeazana]] dia miendrika fialamboly ny ankamantatra, izay mamporisihana ny ankizy  handinika ny tontolo manodidina azy, misarika ny sainy handinika ny fahamarinan' izay nolazaina. Ohatra; &quot;Tanora banga, antitra vao boribory&quot;. Valiny: ny [[Volana]]. Voakitika ny sainy handinika ny momba ny Volana.

Ny ankamatra dia miendrika fanotanina mitaky valiny,ny ankamatra izany dia olona roa na maromaro no mpandray anjara ao aminy.   

Ny fihandohany ankamatra dia miantoboka amin'ny hoe :&lt;nowiki&gt;''&lt;/nowiki&gt;inona ary zao .......&lt;nowiki&gt;''&lt;/nowiki&gt; na koa lahatsoratra Kely dia Zay vao misy fanotanina   

Ohatra : &lt;nowiki&gt;''&lt;/nowiki&gt;Nisy vorona roa samy mana-tody ambony hazo iray ka manao ambony sy ambany ny toerana misy azy ireo .  

Hoy Ilay vorona eo ambany firy ny atodinao niteny Ilay vorona eo ambony, hoy Ilay ambony namaly raha ny anao afindra ato amiko ny atody iray dia atsakiny anaha ny atodinao fa raha ny anaha indray hafindrako ao aminao ny iray dia mitovy ny atody tsika&lt;nowiki&gt;''&lt;/nowiki&gt; firy ary ny atody avy ny atody izy roa ireo?    

Ny &lt;nowiki&gt;'''&lt;/nowiki&gt;ankamantatra&lt;nowiki&gt;'''&lt;/nowiki&gt; dia karazana literatiora am-bava ahitana fanontaniana na fanambaràna miafina izay mitaky valiny na vahaolana. Anisan'ny singa manan-danja ao amin'ny kolontsaina sy ny vakoka ara-tsaina malagasy izy io, ary ampiasaina ho fialamboly sy ho fitaovana fanabeazana.  

== Jereo koa ==

* [[Kolontsaina malagasy]]
* [[Mozika malagasy]]

* [[Lisitry ny karazan-kira sy gadona ary dihy malagasy]]
* [[Lisitry ny karazana literatiora malagasy nentim-paharazana]]</text>
      <sha1>8ro6prmr91ypmtf5f5lmeq9khau6a67</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1142785</id>
      <parentid>1142782</parentid>
      <timestamp>2026-06-13T07:58:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Quinze2001</username>
        <id>34461</id>
      </contributor>
      <comment>/* Jereo koa */</comment>
      <origin>1142785</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2064" sha1="9hwa3bpa67zkvbwjyqbag957be6l6x1" xml:space="preserve">Ny '''ankamantatra''' &lt;ref&gt;https://mg.globalvoices.org/2025/06/22/175023/&lt;/ref&gt;dia fanambaràna na fanontaniana misy heviny miafina, sy natao hovahana, homem-baliny. Misy karazany roa ny ankamantatra, dia ny olana ambara amin'ny ankapobeny amin'ny fiteny an'ohatra na fanoharana izay mitaky faharanitan-tsaina sy fieritreretana amim-pitandremana mba hahitana ny vahaolana, ary ny fanontaniana miorina amin' ny kilalaon-teny ahitana teny mitovitovy fanonona na manana heviny maro.

Eo amin' ny [[fanabeazana]] dia miendrika fialamboly ny ankamantatra, izay mamporisihana ny ankizy  handinika ny tontolo manodidina azy, misarika ny sainy handinika ny fahamarinan' izay nolazaina. Ohatra; &quot;Tanora banga, antitra vao boribory&quot;. Valiny: ny [[Volana]]. Voakitika ny sainy handinika ny momba ny Volana.

Ny ankamatra dia miendrika fanotanina mitaky valiny,ny ankamatra izany dia olona roa na maromaro no mpandray anjara ao aminy.   

Ny fihandohany ankamatra dia miantoboka amin'ny hoe :&lt;nowiki&gt;''&lt;/nowiki&gt;inona ary zao .......&lt;nowiki&gt;''&lt;/nowiki&gt; na koa lahatsoratra Kely dia Zay vao misy fanotanina   

Ohatra : &lt;nowiki&gt;''&lt;/nowiki&gt;Nisy vorona roa samy mana-tody ambony hazo iray ka manao ambony sy ambany ny toerana misy azy ireo .  

Hoy Ilay vorona eo ambany firy ny atodinao niteny Ilay vorona eo ambony, hoy Ilay ambony namaly raha ny anao afindra ato amiko ny atody iray dia atsakiny anaha ny atodinao fa raha ny anaha indray hafindrako ao aminao ny iray dia mitovy ny atody tsika&lt;nowiki&gt;''&lt;/nowiki&gt; firy ary ny atody avy ny atody izy roa ireo?    

Ankamantatra dia karazana [[Literatiora am-bava (kolontsaina malagasy)|literatiora am-bava]] ahitana fanontaniana na fanambaràna miafina izay mitaky valiny na vahaolana. Anisan'ny singa manan-danja ao amin'ny kolontsaina sy ny vakoka ara-tsaina malagasy izy io, ary ampiasaina ho fialamboly sy ho fitaovana fanabeazana.    

== Jereo koa ==

* [[Kolontsaina malagasy]]
* [[Mozika malagasy]]

* [[Lisitry ny karazan-kira sy gadona ary dihy malagasy]]
* [[Lisitry ny karazana literatiora malagasy nentim-paharazana]]</text>
      <sha1>9hwa3bpa67zkvbwjyqbag957be6l6x1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1142786</id>
      <parentid>1142785</parentid>
      <timestamp>2026-06-13T08:00:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Quinze2001</username>
        <id>34461</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Jereo koa */</comment>
      <origin>1142786</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2313" sha1="omq1ub4v1eyolms22anhoy9w5yv2sk3" xml:space="preserve">Ny '''ankamantatra''' &lt;ref&gt;https://mg.globalvoices.org/2025/06/22/175023/&lt;/ref&gt;dia fanambaràna na fanontaniana misy heviny miafina, sy natao hovahana, homem-baliny. Misy karazany roa ny ankamantatra, dia ny olana ambara amin'ny ankapobeny amin'ny fiteny an'ohatra na fanoharana izay mitaky faharanitan-tsaina sy fieritreretana amim-pitandremana mba hahitana ny vahaolana, ary ny fanontaniana miorina amin' ny kilalaon-teny ahitana teny mitovitovy fanonona na manana heviny maro.

Eo amin' ny [[fanabeazana]] dia miendrika fialamboly ny ankamantatra, izay mamporisihana ny ankizy  handinika ny tontolo manodidina azy, misarika ny sainy handinika ny fahamarinan' izay nolazaina. Ohatra; &quot;Tanora banga, antitra vao boribory&quot;. Valiny: ny [[Volana]]. Voakitika ny sainy handinika ny momba ny Volana.

Ny ankamatra dia miendrika fanotanina mitaky valiny,ny ankamatra izany dia olona roa na maromaro no mpandray anjara ao aminy.   

Ny fihandohany ankamatra dia miantoboka amin'ny hoe :&lt;nowiki&gt;''&lt;/nowiki&gt;inona ary zao .......&lt;nowiki&gt;''&lt;/nowiki&gt; na koa lahatsoratra Kely dia Zay vao misy fanotanina   

Ohatra : &lt;nowiki&gt;''&lt;/nowiki&gt;Nisy vorona roa samy mana-tody ambony hazo iray ka manao ambony sy ambany ny toerana misy azy ireo .  

Hoy Ilay vorona eo ambany firy ny atodinao niteny Ilay vorona eo ambony, hoy Ilay ambony namaly raha ny anao afindra ato amiko ny atody iray dia atsakiny anaha ny atodinao fa raha ny anaha indray hafindrako ao aminao ny iray dia mitovy ny atody tsika&lt;nowiki&gt;''&lt;/nowiki&gt; firy ary ny atody avy ny atody izy roa ireo?    

Ankamantatra dia karazana [[Literatiora am-bava (kolontsaina malagasy)|literatiora am-bava]] ahitana fanontaniana na fanambaràna miafina izay mitaky valiny na vahaolana. Anisan'ny singa manan-danja ao amin'ny kolontsaina sy ny vakoka ara-tsaina malagasy izy io, ary ampiasaina ho fialamboly sy ho fitaovana fanabeazana.    

== Famaritana ==
Ny ankamantatra dia teny na fehezanteny natao hampieritreritra ny mpihaino amin'ny alalan'ny fanoharana, fampitahana, na kilalaon-teny. Ny tanjony dia ny hitsapana ny fahalalana sy ny fahaiza-mandinika ary ny fahaiza-mamaha olana.

== Jereo koa ==

* [[Kolontsaina malagasy]]
* [[Mozika malagasy]]

* [[Lisitry ny karazan-kira sy gadona ary dihy malagasy]]
* [[Lisitry ny karazana literatiora malagasy nentim-paharazana]]</text>
      <sha1>omq1ub4v1eyolms22anhoy9w5yv2sk3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1142789</id>
      <parentid>1142786</parentid>
      <timestamp>2026-06-13T08:08:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Quinze2001</username>
        <id>34461</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Jereo koa */</comment>
      <origin>1142789</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2522" sha1="sfsymzfbpe813lgvyvkyjduu6p5nlf2" xml:space="preserve">Ny '''ankamantatra''' &lt;ref&gt;https://mg.globalvoices.org/2025/06/22/175023/&lt;/ref&gt;dia fanambaràna na fanontaniana misy heviny miafina, sy natao hovahana, homem-baliny. Misy karazany roa ny ankamantatra, dia ny olana ambara amin'ny ankapobeny amin'ny fiteny an'ohatra na fanoharana izay mitaky faharanitan-tsaina sy fieritreretana amim-pitandremana mba hahitana ny vahaolana, ary ny fanontaniana miorina amin' ny kilalaon-teny ahitana teny mitovitovy fanonona na manana heviny maro.

Eo amin' ny [[fanabeazana]] dia miendrika fialamboly ny ankamantatra, izay mamporisihana ny ankizy  handinika ny tontolo manodidina azy, misarika ny sainy handinika ny fahamarinan' izay nolazaina. Ohatra; &quot;Tanora banga, antitra vao boribory&quot;. Valiny: ny [[Volana]]. Voakitika ny sainy handinika ny momba ny Volana.

Ny ankamatra dia miendrika fanotanina mitaky valiny,ny ankamatra izany dia olona roa na maromaro no mpandray anjara ao aminy.   

Ny fihandohany ankamatra dia miantoboka amin'ny hoe :&lt;nowiki&gt;''&lt;/nowiki&gt;inona ary zao .......&lt;nowiki&gt;''&lt;/nowiki&gt; na koa lahatsoratra Kely dia Zay vao misy fanotanina   

Ohatra : &lt;nowiki&gt;''&lt;/nowiki&gt;Nisy vorona roa samy mana-tody ambony hazo iray ka manao ambony sy ambany ny toerana misy azy ireo .  

Hoy Ilay vorona eo ambany firy ny atodinao niteny Ilay vorona eo ambony, hoy Ilay ambony namaly raha ny anao afindra ato amiko ny atody iray dia atsakiny anaha ny atodinao fa raha ny anaha indray hafindrako ao aminao ny iray dia mitovy ny atody tsika&lt;nowiki&gt;''&lt;/nowiki&gt; firy ary ny atody avy ny atody izy roa ireo?    

Ankamantatra dia karazana [[Literatiora am-bava (kolontsaina malagasy)|literatiora am-bava]] ahitana fanontaniana na fanambaràna miafina izay mitaky valiny na vahaolana. Anisan'ny singa manan-danja ao amin'ny kolontsaina sy ny vakoka ara-tsaina malagasy izy io, ary ampiasaina ho fialamboly sy ho fitaovana fanabeazana.    

== Famaritana ==
Ny ankamantatra dia teny na fehezanteny natao hampieritreritra ny mpihaino amin'ny alalan'ny fanoharana, fampitahana, na kilalaon-teny. Ny tanjony dia ny hitsapana ny fahalalana sy ny fahaiza-mandinika ary ny fahaiza-mamaha olana.

Misy karazany maro ny ankamantatra, saingy azo sokajiana ho:

* ankamantatra miorina amin'ny fanoharana sy sary an-tsaina;
* ankamantatra miorina amin'ny kilalaon-teny;
* ankamantatra ara-kajy sy ara-tsaina.

== Jereo koa ==

* [[Kolontsaina malagasy]]
* [[Mozika malagasy]]

* [[Lisitry ny karazan-kira sy gadona ary dihy malagasy]]
* [[Lisitry ny karazana literatiora malagasy nentim-paharazana]]</text>
      <sha1>sfsymzfbpe813lgvyvkyjduu6p5nlf2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1142794</id>
      <parentid>1142789</parentid>
      <timestamp>2026-06-13T08:12:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Quinze2001</username>
        <id>34461</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Jereo koa */</comment>
      <origin>1142794</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2979" sha1="6wtxodan0espeq3n612pgocy6fflub4" xml:space="preserve">Ny '''ankamantatra''' &lt;ref&gt;https://mg.globalvoices.org/2025/06/22/175023/&lt;/ref&gt;dia fanambaràna na fanontaniana misy heviny miafina, sy natao hovahana, homem-baliny. Misy karazany roa ny ankamantatra, dia ny olana ambara amin'ny ankapobeny amin'ny fiteny an'ohatra na fanoharana izay mitaky faharanitan-tsaina sy fieritreretana amim-pitandremana mba hahitana ny vahaolana, ary ny fanontaniana miorina amin' ny kilalaon-teny ahitana teny mitovitovy fanonona na manana heviny maro.

Eo amin' ny [[fanabeazana]] dia miendrika fialamboly ny ankamantatra, izay mamporisihana ny ankizy  handinika ny tontolo manodidina azy, misarika ny sainy handinika ny fahamarinan' izay nolazaina. Ohatra; &quot;Tanora banga, antitra vao boribory&quot;. Valiny: ny [[Volana]]. Voakitika ny sainy handinika ny momba ny Volana.

Ny ankamatra dia miendrika fanotanina mitaky valiny,ny ankamatra izany dia olona roa na maromaro no mpandray anjara ao aminy.   

Ny fihandohany ankamatra dia miantoboka amin'ny hoe :&lt;nowiki&gt;''&lt;/nowiki&gt;inona ary zao .......&lt;nowiki&gt;''&lt;/nowiki&gt; na koa lahatsoratra Kely dia Zay vao misy fanotanina   

Ohatra : &lt;nowiki&gt;''&lt;/nowiki&gt;Nisy vorona roa samy mana-tody ambony hazo iray ka manao ambony sy ambany ny toerana misy azy ireo .  

Hoy Ilay vorona eo ambany firy ny atodinao niteny Ilay vorona eo ambony, hoy Ilay ambony namaly raha ny anao afindra ato amiko ny atody iray dia atsakiny anaha ny atodinao fa raha ny anaha indray hafindrako ao aminao ny iray dia mitovy ny atody tsika&lt;nowiki&gt;''&lt;/nowiki&gt; firy ary ny atody avy ny atody izy roa ireo?    

Ankamantatra dia karazana [[Literatiora am-bava (kolontsaina malagasy)|literatiora am-bava]] ahitana fanontaniana na fanambaràna miafina izay mitaky valiny na vahaolana. Anisan'ny singa manan-danja ao amin'ny kolontsaina sy ny vakoka ara-tsaina malagasy izy io, ary ampiasaina ho fialamboly sy ho fitaovana fanabeazana.    

== Famaritana ==
Ny ankamantatra dia teny na fehezanteny natao hampieritreritra ny mpihaino amin'ny alalan'ny fanoharana, fampitahana, na kilalaon-teny. Ny tanjony dia ny hitsapana ny fahalalana sy ny fahaiza-mandinika ary ny fahaiza-mamaha olana.

Misy karazany maro ny ankamantatra, saingy azo sokajiana ho:

* ankamantatra miorina amin'ny fanoharana sy sary an-tsaina;
* ankamantatra miorina amin'ny kilalaon-teny;
* ankamantatra ara-kajy sy ara-tsaina.

== Anjara asany eo amin'ny fiarahamonina ==
Eo amin'ny fiarahamonina malagasy, ny ankamantatra dia fitaovana enti-manabe sy mampivelatra ny sain'ny ankizy. Amin'ny alalany no ampitana fahalalana momba ny [[zavaboary]], ny fiainana andavanandro, ary ny soatoavina ara-kolontsaina.

Matetika izy io no ampiasaina mandritra ny fiarahana an-trano, amin'ny hariva, na amin'ny fotoana fialam-boly, ka ahafahan'ny ankizy sy ny olon-dehibe mifampizara fahalalana.

== Jereo koa ==

* [[Kolontsaina malagasy]]
* [[Mozika malagasy]]

* [[Lisitry ny karazan-kira sy gadona ary dihy malagasy]]
* [[Lisitry ny karazana literatiora malagasy nentim-paharazana]]</text>
      <sha1>6wtxodan0espeq3n612pgocy6fflub4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1142797</id>
      <parentid>1142794</parentid>
      <timestamp>2026-06-13T08:13:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Quinze2001</username>
        <id>34461</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Famaritana */</comment>
      <origin>1142797</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2226" sha1="qspi0ft3mcsjgjtlzbi59rkqmwu13sa" xml:space="preserve">Ny '''ankamantatra''' &lt;ref&gt;https://mg.globalvoices.org/2025/06/22/175023/&lt;/ref&gt;dia fanambaràna na fanontaniana misy heviny miafina, sy natao hovahana, homem-baliny. Misy karazany roa ny ankamantatra, dia ny olana ambara amin'ny ankapobeny amin'ny fiteny an'ohatra na fanoharana izay mitaky faharanitan-tsaina sy fieritreretana amim-pitandremana mba hahitana ny vahaolana, ary ny fanontaniana miorina amin' ny kilalaon-teny ahitana teny mitovitovy fanonona na manana heviny maro.

Ankamantatra dia karazana [[Literatiora am-bava (kolontsaina malagasy)|literatiora am-bava]] ahitana fanontaniana na fanambaràna miafina izay mitaky valiny na vahaolana. Anisan'ny singa manan-danja ao amin'ny kolontsaina sy ny vakoka ara-tsaina malagasy izy io, ary ampiasaina ho fialamboly sy ho fitaovana fanabeazana.    

== Famaritana ==
Ny ankamantatra dia teny na fehezanteny natao hampieritreritra ny mpihaino amin'ny alalan'ny fanoharana, fampitahana, na kilalaon-teny. Ny tanjony dia ny hitsapana ny fahalalana sy ny fahaiza-mandinika ary ny fahaiza-mamaha olana.

Misy karazany maro ny ankamantatra, saingy azo sokajiana ho:

* ankamantatra miorina amin'ny fanoharana sy sary an-tsaina;
* ankamantatra miorina amin'ny kilalaon-teny;
* ankamantatra ara-kajy sy ara-tsaina.
Eo amin' ny [[fanabeazana]] dia miendrika fialamboly ny ankamantatra, izay mamporisihana ny ankizy  handinika ny tontolo manodidina azy, misarika ny sainy handinika ny fahamarinan' izay nolazaina. Ohatra; &quot;Tanora banga, antitra vao boribory&quot;. Valiny: ny [[Volana]]. Voakitika ny sainy handinika ny momba ny Volana.

== Anjara asany eo amin'ny fiarahamonina ==
Eo amin'ny fiarahamonina malagasy, ny ankamantatra dia fitaovana enti-manabe sy mampivelatra ny sain'ny ankizy. Amin'ny alalany no ampitana fahalalana momba ny [[zavaboary]], ny fiainana andavanandro, ary ny soatoavina ara-kolontsaina.

Matetika izy io no ampiasaina mandritra ny fiarahana an-trano, amin'ny hariva, na amin'ny fotoana fialam-boly, ka ahafahan'ny ankizy sy ny olon-dehibe mifampizara fahalalana.

== Jereo koa ==

* [[Kolontsaina malagasy]]
* [[Mozika malagasy]]

* [[Lisitry ny karazan-kira sy gadona ary dihy malagasy]]
* [[Lisitry ny karazana literatiora malagasy nentim-paharazana]]</text>
      <sha1>qspi0ft3mcsjgjtlzbi59rkqmwu13sa</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1142815</id>
      <parentid>1142797</parentid>
      <timestamp>2026-06-13T08:30:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Quinze2001</username>
        <id>34461</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Anjara asany eo amin'ny fiarahamonina */</comment>
      <origin>1142815</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2788" sha1="6q3olvm0zwxv100bmnt8x1b2uggjwx8" xml:space="preserve">Ny '''ankamantatra''' &lt;ref&gt;https://mg.globalvoices.org/2025/06/22/175023/&lt;/ref&gt;dia fanambaràna na fanontaniana misy heviny miafina, sy natao hovahana, homem-baliny. Misy karazany roa ny ankamantatra, dia ny olana ambara amin'ny ankapobeny amin'ny fiteny an'ohatra na fanoharana izay mitaky faharanitan-tsaina sy fieritreretana amim-pitandremana mba hahitana ny vahaolana, ary ny fanontaniana miorina amin' ny kilalaon-teny ahitana teny mitovitovy fanonona na manana heviny maro.

Ankamantatra dia karazana [[Literatiora am-bava (kolontsaina malagasy)|literatiora am-bava]] ahitana fanontaniana na fanambaràna miafina izay mitaky valiny na vahaolana. Anisan'ny singa manan-danja ao amin'ny kolontsaina sy ny vakoka ara-tsaina malagasy izy io, ary ampiasaina ho fialamboly sy ho fitaovana fanabeazana.    

== Famaritana ==
Ny ankamantatra dia teny na fehezanteny natao hampieritreritra ny mpihaino amin'ny alalan'ny fanoharana, fampitahana, na kilalaon-teny. Ny tanjony dia ny hitsapana ny fahalalana sy ny fahaiza-mandinika ary ny fahaiza-mamaha olana.[https://link.springer.com/chapter/10.1007/978-94-010-1761-9_12]

Misy karazany maro ny ankamantatra, saingy azo sokajiana ho:

* ankamantatra miorina amin'ny fanoharana sy sary an-tsaina;
* ankamantatra miorina amin'ny kilalaon-teny;
* ankamantatra ara-kajy sy ara-tsaina.
Eo amin' ny [[fanabeazana]] dia miendrika fialamboly ny ankamantatra, izay mamporisihana ny ankizy  handinika ny tontolo manodidina azy, misarika ny sainy handinika ny fahamarinan' izay nolazaina. [https://vetso.serasera.org/tononkalo/njakahery/ankamantatra]

== Anjara asany eo amin'ny fiarahamonina ==
Eo amin'ny fiarahamonina malagasy, ny ankamantatra dia fitaovana enti-manabe sy mampivelatra ny sain'ny ankizy. Amin'ny alalany no ampitana fahalalana momba ny [[zavaboary]], ny fiainana andavanandro, ary ny soatoavina ara-[[Kolontsaina malagasy|kolontsaina]].

Matetika izy io no ampiasaina mandritra ny fiarahana an-trano, amin'ny hariva, na amin'ny fotoana fialam-boly, ka ahafahan'ny ankizy sy ny olon-dehibe mifampizara fahalalana.[https://www.madagascar-vision.com/tradition-kabary-malagasy/]

== Loharano sy fanamarihana ==

* [https://link.springer.com/chapter/10.1007/978-94-010-1761-9_12 La littérature de Madagascar | Lien Springer Nature]
* [https://www.madagascar-vision.com/tradition-kabary-malagasy/ La tradition orale et théâtre rural à Madagascar – Kabary -Hain-teny- culture orale – Madagascar Vision]
* [https://vetso.serasera.org/tononkalo/njakahery/ankamantatra ANKAMANTATRA - Njakahery ANDRIAMALALA - Tononkalo Malagasy]

== Jereo koa ==

* [[Kolontsaina malagasy]]
* [[Mozika malagasy]]

* [[Lisitry ny karazan-kira sy gadona ary dihy malagasy]]
* [[Lisitry ny karazana literatiora malagasy nentim-paharazana]]
&lt;references /&gt;</text>
      <sha1>6q3olvm0zwxv100bmnt8x1b2uggjwx8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1142817</id>
      <parentid>1142815</parentid>
      <timestamp>2026-06-13T08:34:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Quinze2001</username>
        <id>34461</id>
      </contributor>
      <comment>/* Loharano sy fanamarihana */</comment>
      <origin>1142817</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2771" sha1="3w3wzti07tqxxhzhf0curzpelbp57sq" xml:space="preserve">Ny '''ankamantatra''' &lt;ref&gt;https://mg.globalvoices.org/2025/06/22/175023/&lt;/ref&gt;dia fanambaràna na fanontaniana misy heviny miafina, sy natao hovahana, homem-baliny. Misy karazany roa ny ankamantatra, dia ny olana ambara amin'ny ankapobeny amin'ny fiteny an'ohatra na fanoharana izay mitaky faharanitan-tsaina sy fieritreretana amim-pitandremana mba hahitana ny vahaolana, ary ny fanontaniana miorina amin' ny kilalaon-teny ahitana teny mitovitovy fanonona na manana heviny maro.

Ankamantatra dia karazana [[Literatiora am-bava (kolontsaina malagasy)|literatiora am-bava]] ahitana fanontaniana na fanambaràna miafina izay mitaky valiny na vahaolana. Anisan'ny singa manan-danja ao amin'ny kolontsaina sy ny vakoka ara-tsaina malagasy izy io, ary ampiasaina ho fialamboly sy ho fitaovana fanabeazana.    

== Famaritana ==
Ny ankamantatra dia teny na fehezanteny natao hampieritreritra ny mpihaino amin'ny alalan'ny fanoharana, fampitahana, na kilalaon-teny. Ny tanjony dia ny hitsapana ny fahalalana sy ny fahaiza-mandinika ary ny fahaiza-mamaha olana.[https://link.springer.com/chapter/10.1007/978-94-010-1761-9_12]

Misy karazany maro ny ankamantatra, saingy azo sokajiana ho:

* ankamantatra miorina amin'ny fanoharana sy sary an-tsaina;
* ankamantatra miorina amin'ny kilalaon-teny;
* ankamantatra ara-kajy sy ara-tsaina.
Eo amin' ny [[fanabeazana]] dia miendrika fialamboly ny ankamantatra, izay mamporisihana ny ankizy  handinika ny tontolo manodidina azy, misarika ny sainy handinika ny fahamarinan' izay nolazaina. [https://vetso.serasera.org/tononkalo/njakahery/ankamantatra]

== Anjara asany eo amin'ny fiarahamonina ==
Eo amin'ny fiarahamonina malagasy, ny ankamantatra dia fitaovana enti-manabe sy mampivelatra ny sain'ny ankizy. Amin'ny alalany no ampitana fahalalana momba ny [[zavaboary]], ny fiainana andavanandro, ary ny soatoavina ara-[[Kolontsaina malagasy|kolontsaina]].

Matetika izy io no ampiasaina mandritra ny fiarahana an-trano, amin'ny hariva, na amin'ny fotoana fialam-boly, ka ahafahan'ny ankizy sy ny olon-dehibe mifampizara fahalalana.[https://www.madagascar-vision.com/tradition-kabary-malagasy/]

== Jereo koa ==

* [[Kolontsaina malagasy]]
* [[Mozika malagasy]]

* [[Lisitry ny karazan-kira sy gadona ary dihy malagasy]]
* [[Lisitry ny karazana literatiora malagasy nentim-paharazana]]
== Loharano ==

* [https://link.springer.com/chapter/10.1007/978-94-010-1761-9_12 La littérature de Madagascar | Lien Springer Nature]
* [https://www.madagascar-vision.com/tradition-kabary-malagasy/ La tradition orale et théâtre rural à Madagascar – Kabary -Hain-teny- culture orale – Madagascar Vision]
* [https://vetso.serasera.org/tononkalo/njakahery/ankamantatra ANKAMANTATRA - Njakahery ANDRIAMALALA - Tononkalo Malagasy]
&lt;references /&gt;</text>
      <sha1>3w3wzti07tqxxhzhf0curzpelbp57sq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1142891</id>
      <parentid>1142817</parentid>
      <timestamp>2026-06-13T11:11:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-34826-22</username>
        <id>39995</id>
      </contributor>
      <comment>nanampy hevitra</comment>
      <origin>1142891</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2878" sha1="gd2los640o0ota78bnbi8yac80rhmr7" xml:space="preserve">Ny '''ankamantatra''' &lt;ref&gt;https://mg.globalvoices.org/2025/06/22/175023/&lt;/ref&gt;dia fanambaràna na fanontaniana misy heviny miafina, sy natao hovahana, homem-baliny. Misy karazany roa ny ankamantatra, dia ny olana ambara amin'ny ankapobeny amin'ny fiteny an'ohatra na fanoharana izay mitaky faharanitan-tsaina sy fieritreretana amim-pitandremana mba hahitana ny vahaolana, ary ny fanontaniana miorina amin' ny kilalaon-teny ahitana teny mitovitovy fanonona na manana heviny maro.

Ankamantatra dia karazana [[Literatiora am-bava (kolontsaina malagasy)|literatiora am-bava]] ahitana fanontaniana na fanambaràna miafina izay mitaky valiny na vahaolana. Anisan'ny singa manan-danja ao amin'ny kolontsaina sy ny vakoka ara-tsaina malagasy izy io, ary ampiasaina ho fialamboly sy ho fitaovana fanabeazana.    

== Famaritana ==
Ny ankamantatra dia teny na fehezanteny natao hampieritreritra ny mpihaino amin'ny alalan'ny fanoharana, fampitahana, na kilalaon-teny. Ny tanjony dia ny hitsapana ny fahalalana sy ny fahaiza-mandinika ary ny fahaiza-mamaha olana.[https://link.springer.com/chapter/10.1007/978-94-010-1761-9_12]

Misy karazany maro ny ankamantatra, saingy azo sokajiana ho:

* ankamantatra miorina amin'ny fanoharana sy sary an-tsaina;
* ankamantatra miorina amin'ny kilalaon-teny;
* ankamantatra ara-kajy sy ara-tsaina.
Eo amin' ny [[fanabeazana]] dia miendrika fialamboly ny ankamantatra, izay mamporisihana ny ankizy  handinika ny tontolo manodidina azy, misarika ny sainy handinika ny fahamarinan' izay nolazaina. [https://vetso.serasera.org/tononkalo/njakahery/ankamantatra]

== Anjara asany eo amin'ny fiarahamonina ==
Eo amin'ny fiarahamonina malagasy, ny ankamantatra dia fitaovana enti-manabe sy mampivelatra ny sain'ny ankizy. Amin'ny alalany no ampitana fahalalana momba ny [[zavaboary]], ny fiainana andavanandro, ary ny soatoavina ara-[[Kolontsaina malagasy|kolontsaina]].

Matetika izy io no ampiasaina mandritra ny fiarahana an-trano, amin'ny hariva, na amin'ny fotoana fialam-boly, ka ahafahan'ny ankizy sy ny olon-dehibe mifampizara fahalalana.[https://www.madagascar-vision.com/tradition-kabary-malagasy/]

== Jereo koa ==

* [[Kolontsaina malagasy]]
* [[Mozika malagasy]]

* [[Lisitry ny karazan-kira sy gadona ary dihy malagasy]]
* [[Lisitry ny karazana literatiora malagasy nentim-paharazana]]

=== Endrika hisehony ===
Miendrika  fanotina ilay akamatraka ka mitaky valiny 

Ohatra : inona ary zany 

== Loharano ==

* [https://link.springer.com/chapter/10.1007/978-94-010-1761-9_12 La littérature de Madagascar | Lien Springer Nature]
* [https://www.madagascar-vision.com/tradition-kabary-malagasy/ La tradition orale et théâtre rural à Madagascar – Kabary -Hain-teny- culture orale – Madagascar Vision]
* [https://vetso.serasera.org/tononkalo/njakahery/ankamantatra ANKAMANTATRA - Njakahery ANDRIAMALALA - Tononkalo Malagasy]
&lt;references /&gt;</text>
      <sha1>gd2los640o0ota78bnbi8yac80rhmr7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kharg (nosy)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>282697</id>
    <revision>
      <id>1142671</id>
      <parentid>1132574</parentid>
      <timestamp>2026-06-12T13:28:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HarryWurst</username>
        <id>36292</id>
      </contributor>
      <origin>1142671</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="610" sha1="q3lcel6a8szarth7qdub3owg9qi71vu" xml:space="preserve">[[Sary:Kharg island.jpg|vignette|Ny nosy Kharg]]
I '''Kharg''' na '''Khark''' ([[Fiteny persana|persana]]: جزیره خارگ / ''Jazireh Kharg'') dia nosy any [[Iràna]] ao amin' ny Hoala Persika. 25 km miala ny morontsirak' i Iràna izy ary 483 km avaratry ny andilan' i Hormuz. Tantanan' ny Faritanin' i Bushehr mifanila aminy ity nosy ity izay manitatra ny fari-dranomasin' i Iràna mankany amin' ny toeram-pitrandrahana solitany ao amin' ny Hoala Persika. Manana seranan-tsambo ahafahan manondrana solitany ny nosy Kharg.

== Jereo koa ==

[[Sokajy: Nosy iràna]]
[[Sokajy:Nosy ao amin'ny Hoala Persika]]</text>
      <sha1>q3lcel6a8szarth7qdub3owg9qi71vu</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1142677</id>
      <parentid>1142671</parentid>
      <timestamp>2026-06-12T13:33:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HarryWurst</username>
        <id>36292</id>
      </contributor>
      <origin>1142677</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="618" sha1="c8nl6bc0irfy1sp324gp1clshg9121i" xml:space="preserve">[[Sary:Kharg island.jpg|vignette|Ny nosy Kharg]]
I '''Kharg''' na '''Khark''' ([[Fiteny persana|persana]]: جزیره خارگ / ''Jazireh Kharg'') dia nosy any [[Iràna]] ao amin' ny Hoala Persika. 25 km miala ny morontsirak' i Iràna izy ary 483 km avaratry ny andilan' i Hormuz. Tantanan' ny Faritanin' i [[Bushehr]] mifanila aminy ity nosy ity izay manitatra ny fari-dranomasin' i Iràna mankany amin' ny toeram-pitrandrahana solitany ao amin' ny [[Hoala Persika]]. Manana seranan-tsambo ahafahan manondrana solitany ny nosy Kharg.

== Jereo koa ==

[[Sokajy: Nosy iràna]]
[[Sokajy:Nosy ao amin'ny Hoala Persika]]</text>
      <sha1>c8nl6bc0irfy1sp324gp1clshg9121i</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Lalam-pirenena faha-13</title>
    <ns>0</ns>
    <id>287741</id>
    <revision>
      <id>1142836</id>
      <parentid>1098687</parentid>
      <timestamp>2026-06-13T08:57:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HarryWurst</username>
        <id>36292</id>
      </contributor>
      <origin>1142836</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2005" sha1="qzdsxmc0ubsjeses39h6cz3qtfym8s4" xml:space="preserve">[[File:Madagascar RN13 near Berenty.JPG|thumb|Lalana n°13 eo akaikin' i [[Berenty]]|299x299px]]

'''Lalam-pirenena faha-13''' ''(Route nationale 13 -  RN13)'': Lalana voalohany eto Madagasikara mirefy 493 km, miainga avy any [[Ihosy]] mankany [[Tolagnaro]] (Fort-Dauphin). Mamakivaky ny  [[faritra Ihorombe]], [[Androy]] ary [[Anosy]].

Tsy vita rarivato tanteraka ny eo anelanelan’Ihosy sy [[Ambovombe]], vita rarivato nefa ratsy endrika eo anelanelan’Ambovombe sy Tolagnaro.

Nokasaina hatao rarivato ny ampahan’Ihosy sy Ambovombe nanomboka tamin’ny taona 2009 novatsian’ny [[Vondrona Eoropeanina]]&lt;ref&gt;[http://www.lexpressmada.com/3748/transport-madagascar/15255-r-ction-de-la-route-nationale-n-13.html www.expressmada.com - Réféction de la Route nationale n° 13] - 10 July 2007&lt;/ref&gt; saingy naato ity tetikasa ity noho ny fandraisan’i [[Andry Rajoelina]] sy ny krizy politika 2009, izany dia midika fa ny fanavaozana ny lalana mampitohy an'i [[Ambovombe]] sy [[Fort-Dauphin]] dia tsy vita raha tsy tamin'ny Jona 2026.&lt;ref&gt;[https://www.lexpress.mg/2026/06/inauguration-de-la-rn13-le-colonel.html L'Express de Madagascar: INAUGURATION DE LA RN13 - Le president boucle le chantier]&lt;/ref&gt;

==Toerana voafantina amin'ny lalana==
(avaratra mankany atsimo)

*[[Ihosy]] - ([[Lalam-pirenena faha-7]])
*[[Betroka]]
**([[Mangoky]] renirano)
**[[Kalambatritra Reserve]] (famandrihana amin'ny 55 km)
*[[Ianabinda]]
*[[Beraketa]]
*[[Antanimora Sud]]
*[[Ambovombe]] fihaonan-dalana amin'ny  [[Lalam-pirenena faha-10]]
*[[Amboasary-Atsimo]]
** [[Mandrare]] namakivaky
** famandrihana Berenty 
** [[Anonyfarihy]]
** Helodranon'[[Italy]]
*[[Ranopiso]]
*[[Manambaro]]
*[[Tolagnaro]] (Fort-Dauphin)

== Jereo koa ==
* [[Lalam-pirenena eto Madagasikara|Lisiry ny lalam-pirenena eto Madagasikara]]
* [[Fitaterana eto Madagasikara]]
{{reflist}}
{{commonscat|Route nationale 13 (Madagascar)}}

[[Sokajy:Lalana eto Madagasikara]]
[[Sokajy:Faritra Ihorombe]]
[[Sokajy:Faritra Androy]] 
[[Sokajy:Faritra Anosy]].</text>
      <sha1>qzdsxmc0ubsjeses39h6cz3qtfym8s4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Angano malagasy</title>
    <ns>0</ns>
    <id>288637</id>
    <revision>
      <id>1142745</id>
      <parentid>1126046</parentid>
      <timestamp>2026-06-13T06:55:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Herisih</username>
        <id>39792</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Fanitsiana tsipelina, mameno hevitra</comment>
      <origin>1142745</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3141" sha1="05jhmyto4g98srese7abzph1u424pgl" xml:space="preserve">Ny '''angano''' dia [[fitantarana]] zavatra tsy nisy nefa namboarina ho toy ny nisy ary natao hanatsoahana fananarana, na fitantarana zava-nitranga tokoa. Karazana [[lahabolana]] tsotra, lava ary miendrika [[tantara foronina]] ny angano noho ny dingana hita ao anatiny sy ny mpandray anjara ary ny olana sy ny vahaolana hita taratra ao amin' ny fitantarana.

== Famaritana ==
Izao no amaritan' i [[Régis Rajemisa Raolison|Rajemisa-Raolison Régis]] ny angano: &quot;Tantara ifandovana an-dovantsofina mampiseho zavatra toa tsy azo inoana, izay angamba marina ihany tany an-tendrony, saingy novaovan' ny taranaka nifandimby taty aoriana: ''Ny anganon' Ikotofetsy sy Imahakà''&quot;&lt;ref&gt;&lt;small&gt;[[Régis Rajemisa Raolison]], &quot;Angano&quot;; in ''Rakibolana Malagasy''.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;.

Manana hevitra manokana ny [[Fiteny malagasy|teny malagasy]] hoe angano, tsy azo ampitovina fotsiny amin' ny [[Fiteny frantsay|teny frantsay]] hoe ''conte'' na ''mythe'' izay tsy mitovy dika aminy. Ny &quot;conte&quot; dia entina manazava ny fiainan' olombelona avy amin' ny fanoharana azy amin' ny samy olombelona na amin' ny [[zavaboary]] hafa. Matetika amin' izany dia misy lohateny vahavahana mandritra ny angano iray manontolo. Ohatra: &quot;Ny tanalahy sy ny lambo&quot;. Ny [[fedrà]] (&quot;mythe&quot;) dia karazana angano manazava ny fiandohana na ny fiforonana. Ohatra: &quot;Ifara sy i Trimobe&quot;''.''

== Anjara toeran' ny angano ==

=== Ny angano teo amin' ny Ntaolo ===
Ny [[Ntaolo]] dia nanabe ny taranany tamin' ny alalan' ny fitantarana angano amin'ny hariva eo amorom-patana. Isaky ny maheno angano ny ankizy dia manatsoaka lesona, mahalala zava-baovao momba ny fiainana.

=== Ny angano ankehitriny ===
Ankehitriny dia mila tsy hanana ny anjara toerana notanany taloha ny angano noho ny fisian' ny fitaovana vokatry ny [[teknôlôjia]] vaovao toy ny [[sary miaina]] sy ny kilalao elektrônika. Tantaraina am-bava ny angano tamin' ny andro taloha fa ankehitriny dia maro ny voasoratra am-boky. Ankehitriny dia tsy mahavatra mitantara angano amin' ny zanany na ny zafikeliny na ny mpianany ny ray aman-dreny sy ny raibe na renibe ary ny mpampianatra.

=== Tanjon' ny fitantarana angano ===
Fitaovana ahafahana manabe sy manefy ny maha olona ny olona ny angano. Mahatonga ny ankizy haharesy ny [[tahotra]] ao aminy sady ahazoany fanazavana tsotra momba ny fianana ny angano. Ahafahan' ny ankizy mizatra ireo lohahevitra lehibe toy ny fiainana sy ny [[fahafatesana]], ny fomba amam-panao, ny fahasahiana sy ny hakanosana, ny fahantrana sy ny fananan-karena, ny [[tsara]] sy ny [[ratsy]]. Ny angano dia mitondra fahalalana momba ny teny sy ny fiteny satria heno ao daholo ireo [[voanteny]] tsy faheno andavanandro. Fitaovam-pampianarana ny angano noho izy afaka mampahatsiahy ny zava-nitranga tamin' ny fotoana lasa. Mandefa ny fisainana any amin' ny lasa ny angano.

== Jereo koa ==

* [[Angano]]

* [[Kolontsaina malagasy]]
* [[Mozika malagasy]]

* [[Lisitry ny karazan-kira sy gadona ary dihy malagasy]]
* [[Lisitry ny karazana literatiora malagasy nentim-paharazana]]
* [[Lisitry ny zavatra sy ny zavamananaina ao amin' ny angano malagasy]]

== Loharano sy fanamarihana ==


[[Sokajy:Angano]]</text>
      <sha1>05jhmyto4g98srese7abzph1u424pgl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Hanitriniaina Razafimanantsoa</title>
    <ns>0</ns>
    <id>291319</id>
    <revision>
      <id>1142716</id>
      <parentid>1140133</parentid>
      <timestamp>2026-06-12T23:53:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>25011</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1142716</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3102" sha1="2qho3dvl6dcg6jnrryp0ac7yjoz4j1x" xml:space="preserve">{{Infobox olona|anarana=Razafimanantsoa Lobo Hanitriniaina|teraka=11 janoary 1964|toerana=Antananarivo|firenena=Madagasikara|karazana=Vehivavy|asa=Minisitra misahana ny Fanavaozana|taona niasana=Nanomboka ny oktobra 2025}}

'''Hanitra Razafimanantsoa''' (anarana feno: ''Lobo Hanitriniaina Razafimanantsoa''), ​​​​teraka 11 Janoary 1964 tao Antananarivo, dia mpahay lalàna sy mpisolovava ary vehivavy mpanao politika malagasy. &quot;Maître Hanitra&quot; no hahafatanran'ny maro azy.

==Asa sy andraikitra==
'''Lobo Hanitriniaina Razafimanantsoa''' dia mpisolovava an-taonany maro alohan'ny nidirany tamin'ny sehatra politika ka nahalany azy ho solombavambahoakan'ny Madagasikara nanomboka ny taona 2013. [[Solombavambahoaka]] voafidy tao amin'ny distrikan'[[Antananarivo]] voalohany nanomboka ny taona 2013, 2019&lt;ref&gt;https://new.moov.mg/actualite/nationale/47402-assemblee-nationale-la-liste-des-nouveaux-deputes-publiee&lt;/ref&gt; hatramin'ny taona 2025. Maro ny kaomisiona&lt;ref&gt;https://assemblee-nationale.mg/commissions/8/&lt;/ref&gt; efa nisy azy nandritra izy ho solombavambahoaka, ohatra amin'izany : kaomision'ny Lalàna, Toekarena sy ara-bola, Atitany&lt;ref&gt;https://balaky.org/commission/interieur-et-decentralisation/&lt;/ref&gt;. Efa filoha lefitra teo anivon'izany andrim-panjakana izany i Hanitriniaina Razafimanantsoa ny fe-potoam-piasany 2013-2019, taorian'ny fifidianana izay ho mpikambana ami'ny birao maharitry ny Antenimieram-pirenena ny 2014.

Ny taona 2025&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://presidence.gov.mg/actualites/2696-fanendrena-ireo-mpikambana-mandrafitra-ny-governemantan-ny-fanavaozana-ny-repoblikan-i-madagasikara.html |title=kopian'ny arisiva |access-date=2026-05-26 |archive-date=2026-05-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260526043817/https://presidence.gov.mg/actualites/2696-fanendrena-ireo-mpikambana-mandrafitra-ny-governemantan-ny-fanavaozana-ny-repoblikan-i-madagasikara.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://app.primature.gov.mg/gouvernement/membres&lt;/ref&gt; dia voatendry ho Minisi-panjakana misahana ny fanavaozana&lt;ref&gt;https://www.lequotidien.re/article/politique/2025/10/28/a-madagascar-un-nouveau-gouvernement-avec-28-ministres&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://tanikomadagascar.com/tag/hanitra-razafimanantsoa/&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://rtvsoafia.mg/2025/10/29/membre-du-gouvernement-de-la-refondation/&lt;/ref&gt; ary mbola mitana izany andraikitra izany izy taorian'ny fanovana governemanta ny taona 2026&lt;ref&gt;https://www.agenceecofin.com/actualites/2703-137037-madagascar-formation-d-un-nouveau-gouvernement&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://fr.news.yahoo.com/madagascar-nouveau-gouvernement-surprise-continuit%C3%A9-031122985.html&lt;/ref&gt;.

== Fiainana politika ==
'''Lobo Hanitriniaina Razafimanantsoa''' dia mpikambana ao amin'ny antoko [[TIM]] sy Firaisankina&lt;ref&gt;https://assemblee-nationale.mg/depute/lobo-hanitriniaina-razafimanantsoa/&lt;/ref&gt;, izay antoko mpanohitra&lt;ref&gt;https://fr.africanews.com/2018/06/05/madagascar-le-nouveau-premier-ministre-divise-l-opposition/&lt;/ref&gt; nanomboka ny taona 2009.
[[Sokajy:Mpanao politika malagasy]]
[[Sokajy:Solombavambahoaka malagasy]]
[[sokajy:Teraka tamin'ny taona 1964]]</text>
      <sha1>2qho3dvl6dcg6jnrryp0ac7yjoz4j1x</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ariane 5</title>
    <ns>0</ns>
    <id>292051</id>
    <revision>
      <id>1142715</id>
      <parentid>1101213</parentid>
      <timestamp>2026-06-12T23:04:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HarryWurst</username>
        <id>36292</id>
      </contributor>
      <origin>1142715</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="641" sha1="pqc98o3dph5n3sanghuvlddopro9fpy" xml:space="preserve">[[File:Ariane 5 with James Webb Space Telescope Prelaunch (51773093465).jpg|thumb|Ariane 5 sy [[Teleskaopy James Webb]] ]]
Ny '''Ariane 5''' dia fiara [[balafomanga]] Eoropeana avy amin'ny andiany Ariane, novolavolaina tamin'ny anaran'ny [[ESA]] ary niasa tamin'ny 1996 ka hatramin'ny 2023. Izy io no fiara fandefasana Eoropeana matanjaka indrindra hatramin'izao ary nahafahana nitatitra entana mavesatra ho any amin'ny orbitan'ny [[Tany]] sy ny lalan'ny fandosirana.

Ny modely mpandimby, [[Ariane 6]], dia niasa tamin'ny 2024, tara taona maromaro

==Jereo koa==
*[[Saturn V]]
*[[Ariane 6]]


[[Sokajy:An-habakabaka]]
[[Sokajy:Balafomanga]]</text>
      <sha1>pqc98o3dph5n3sanghuvlddopro9fpy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Fivarotan-tena eto Madagasikara</title>
    <ns>0</ns>
    <id>293162</id>
    <revision>
      <id>1142712</id>
      <parentid>1140034</parentid>
      <timestamp>2026-06-12T23:02:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>25011</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1142712</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="31739" sha1="4jxzru3n192lzn23oxo6swrrwhj9crh" xml:space="preserve">Ny '''fivarotan-tena eto Madagasikara''' dia vokatry ny zava-misy ara-[[toekarena]], ara-[[Fiarahamonina|piarahamonina]], ara-[[Lalàna|dalàna]] ary ara-[[kolontsaina]]. Toe-javatra mampanahy ny [[fivarotan-tena]] eto [[Madagasikara]], indrindra ny resaka [[fanararaotana ara-nofo]] atao amin' ny [[zaza tsy ampy taona]]. Tatitra maro avy amin' ny fikambanana iraisam-pirenena sy fikambanana tsy miankina amin' ny fitondram-panjakana no manasongadina ny halehiben' ity olana ity. Miaina ao anatin' ny toe-javatra sarotra ny ankamaroan' ny mpivaro-tena eto Madagasikara. Matetika izy ireo no iharan' ny [[herisetra]] sy ny fanararaotana ary ny fanilikilihan' ny fiarahamonina. Mampitohy ny tsingerin' ny [[fahantrana]], izay sarotra tapahina, ny tsy fahampian' ny fahafaha-mahazo tolotra ara-[[Fahasalamana|pahasalamana]] sy ara-[[Fanabeazana|panabeazana]], ary ny tsy fahafaha-misitraka tombontsoa ara-toekarena hafa. Maro amin' ny mpivaro-tena no milaza fa tsy safidy mahafinaritra ho azy ireo ny fivarotan-tena, fa zavatra tsy maintsy atao noho ny fahaverezan-kevitra vokatry ny [[fahantrana lalina]]&lt;ref name=&quot;:7&quot;&gt;&lt;small&gt;&quot;[https://www.madagascar-voyage.fr/2025/02/22/prostitution-travail-sexe-madagascar La prostitution n’est pas un choix de plaisir»: les voix des travailleuses du sexe à Madagascar s’élèvent]&quot;, ''www.madagascar-voyage.fr''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:8&quot;&gt;&lt;small&gt;&quot;[https://www.madagascar-voyage.fr/2025/02/22/prostitution-travail-sexe-madagascar La prostitution n’est pas un choix par plaisir : les travailleuses du sexe de Madagascar revendiquent leur réalité]&quot;, ''www.madagascar-voyage.fr''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:9&quot;&gt;&lt;small&gt;&quot;[https://www.afd.fr/fr/actualites/madagascar-combattre-le-tourisme-sexuel À Madagascar, combattre le tourisme sexuel] {{Wayback|url=https://www.afd.fr/fr/actualites/madagascar-combattre-le-tourisme-sexuel |date=20250424040202 }}&quot;, AFD - Agence Française de Développement&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;.
== Tantara ==

=== Faha mpanjaka ===
Niseho tamin' ny fomba hafa vokatry ny rafi-piarahamonina sy ny varotra ary ny fifaneraserana amin' ny vahiny ny fivarotan-tena teto [[Madagasikara]] tamin' ny vanim-potoana faha mpanjaka (talohan' ny [[Zanatanin' i Madagasikara sy ny tany miankina|fanjanahantany frantsay]]).

==== Fivarotan-tena tany amorontsiraka ====
Nifandray akaiky amin' ny asa aman-draharaha eny an-dranomasina sy momba ny raharaham-barotra ny fivarotan-tena tany amin' ny tanàna misy [[seranan-tsambo]] any amin' ny morontsiraka, toa an' i [[Toamasina]] sy i [[Hell-Ville]] ([[Nosy Be]]).  Nanam-pifandraisana amin' ny vehivavy teo an-toerana ny tantsambo sy mpivarotra vahiny, indrindra fa ny Eorôpeana, matetika tamin' ny endrika vadikely ([[vaditsindrano]]). Noleferin' ny mpitondra teo an-toerana izany firaisan-trano izany, izay indraindray tsy maharitra, ary nandray anjara amin' ny fananganana aristôkrasia safiotra nanan-kery tany amin' ireo faritra ireo&lt;ref name=&quot;:5&quot;&gt;&lt;small&gt;&quot;[https://www.academia.edu/123699305/Fraternit%C3%A9_de_sang_et_mariages_Les_traitants_europ%C3%A9ens_et_les_soci%C3%A9t%C3%A9s_malgaches_au_XIXe_si%C3%A8cle? Fraternité de sang et mariages. Les traitants européens et les sociétés malgaches au XIXe siècle]&quot;, ''www.academia.edu''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;.

==== Anjara asa ara-tsôsialy sy kolontsaina ====
Nalaza tamin' ny fandraisany anjara amin' ny fitsenana sy fanotronana ôfisialy sady nilain' ny tantsambo eorôpeana amin' ny [[firaisana ara-nofo]] ny vehivavy sasany izay antsoina hoe &quot;tsimihorirana&quot; na &quot;tsimanetsa&quot;. Samihafa ny fiheverana izany fanao izany arakaraka ny kolontsaina sy ny fivavahana nisy tamin' izany fotoana izany. Tamin' ny fahatongavan' ny &quot;[[kristianisma]], indrindra fa nanomboka tamin' ny taonjato faha-19, dia nitombo ny fanilikilika ny fitondran-tena toy izany, ary nanameloka ny &quot;faharavan' ny fitondran-tena&quot; tany amin' ireo faritra misy seranan-tsambo ireo ny misiônera&lt;ref name=&quot;:5&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:6&quot;&gt;&lt;small&gt;&quot;[https://fr.scribd.com/document/509250569/La-Prostitution-Des-Enfants-a-Antananarivo-2 La prostitution des enfants à Antananarivo 2]&quot;, ''fr.scribd.com''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;.

==== Nivoatra ny fomba fijery ====
Talohan' ny fitaoman' ny kristianisma dia somary nalalaka ihany ny fiainana ara-pananahana teto Madagasikara, ary tsy voatery ho noheverina ho fitondran-tena maloto ny fivarotan-tena. Na izany aza, ny fidiran' ny soatoavina kristiana dia nanova tsikelikely io fomba fijery io, ka nampifandray ny fivarotan-tena amin' ny filiban-dratsy sy ny tsy fivavahana. Nalahelo, ohatra, ny misiônera katôlika raha nahita ny [[tokantranomaso]] teo amin' ny Eorôpeanina sy ny Malagasy, satria amin' izy ireo dia tsy ara-dalàna sady fitiavana fahafinaretan' ny nofo ny fiainana toy izany&lt;ref name=&quot;:5&quot; /&gt;.

=== Tamin' ny fanjanahan-tany ===
Nivoatra noho ny pôlitikam-panjanahana sy ny rafitra ara-miaramila ary ny fivoaran' ny fiarahamonina araka ny faneren' ny fitondrana mpanjanaka ny [[fivarotan-tena]] teto [[Madagasikara]] nandritra ny [[Zanatanin' i Madagasikara sy ny tany miankina|fanjanahan-tany frantsay]] (1896–1960).

==== Fampidirana ny fivarotan-tena ao anaty lamina ====
Tamin' ny fametrahana toby miaramila frantsay, indrindra tany [[Antsiranana|Diego-Suarez]] (na [[Antsiranana]]) sy [[Toamasina|Tamatave]] (na [[Toamasina]]), dia noleferina ny fisian' ny trano fivarotan-tena ho an' ny filan' ny miaramila&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;. Matetika ny vehivavy malagasy no nivezivezy tao amin' ireny toerana ireny, ary matetika koa ny vehivavy avy any amin' ny nosy [[La Réunion]] izay voasariky ny fiheverana ara-toekarena. Lasa zava-dehibe ho an' ny fitantanan-draharaha mpanjanaka ny fivarotan-tena mba hanohanana ny toe-tsain' ny miaramila sy hanaraha-maso sy hifehezana ny fifandraisan' ny [[Voanjo (olona)|voanjo]] sy ny teratany&quot;&lt;ref&gt;&lt;small&gt;&quot;[https://fr.scribd.com/document/509250645/La-prostitution-a-Mahajanga-et-Nosy-Be-2 La prostitution à Mahajanga et Nosy-Be 2]&quot;, ''fr.scribd.com''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;.

==== Fifehezana sy fanaraha-maso ara-pahasalamana ====
Nametraka fepetra hentitra momba ny [[fahasalamana]] ny fitantanana mpanjanaka, izay nanahy momba ny fiparitahan' ny [[aretina vokatry ny firaisana ara-nofo]] amin' ny [[miaramila]] sy ny [[Voanjo (olona)|voanjo]]. Nanaovana fitsiriham-pahasalamana tsy tapaka ny mpivaro-tena, ary matetika no napetraka any amin' ny toeram-pitsaboana manokana ny vehivavy voan’ ireo aretina ireo. Natao voalohany indrindra hiarovana ny mponina eorôpeana ity fomba fiasa ity, izay maneho ny fanavakavahana sarangam-pirazanana (eorôpeana sy malagasy) sy ny finiavana hifehy ny vatan' ny vehivavy teratany&lt;ref&gt;&lt;small&gt;&quot;[https://ehne.fr/fr/encyclopedie/th%C3%A9matiques/genre-et-europe/la-prostitution-de-1800-a-nos-jours/la-prostitution-en-situation-coloniale La prostitution en situation coloniale]&quot;, ''ehne.fr''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;.

==== Famoretana sy fanilikilihana ====
Nenjehina ny fivarotan-tena tsy voafehin' ny fitondrana. Nosamborina, nogadraina, na nandoa lamandy ny vehivavy tsy voasoratra anarana na miasa ivelan' ny faritra voatondro. Anisan' ny finiavana lehibe kokoa hifehy ny fitondran-tenan' ny vahoaka voazanaka sy hitandroana ny filaminana ity famoretana ity&lt;ref name=&quot;:6&quot; /&gt;.

== Fivarotan-tena ankehitriny ==
Amin' izao fotoana izao, ny [[fivarotan-tena]] eto [[Madagasikara]] dia mijanona ho tranga saro-drafitra, miorim-paka amin' ny zava-misy ara-piarahamonina sy ara-toekarena anaty fahasarotana. Hita indrindra izany any amin' ny faritra an-tanàn-dehibe sy faritra mampirorobo ny [[Fizahàn-tany|fizahan-tany]].

=== Anton' ny fivarotan-tena ===
Miombon-kevitra ny loharanom-baovao fa ny fivarotan-tena eto Madagasikara dia atao mba hahafahana mivelona voalohany indrindra, izany hoe vokatry ny fahantrana lalina ('''''[[:fr:Extrême_pauvreté|fr]]''''') sy ny tsy fahampian' ny fahafahana ara-toekarena. Na izany aza, manana ny anjara toerany lehibe koa ny lafin-javatra ara-piarahamonina sasany sy ny maro hafa.

==== Fahantrana tsy maha azo antoka ny hoavy ====
Maherin' ny telo ampahefan' ny [[Malagasy (vahoaka)|Malagasy]] no mivelona [[Fahantrana eto Madagasikara|latsaky ny 1 dôlara isan' andro]], ka voatery maro ny vehivavy sy tovovavy mivaro-tena mba ho velona&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;&lt;small&gt;&quot;[https://fides.org/en/news/32578-AFRICA_MADAGASCAR_One_out_of_7_women_is_sexually_exploited_poverty_allows_prostitution_to_spread AFRICA/MADAGASCAR - One out of 7 women is sexually exploited: poverty allows prostitution to spread]&quot;,  ''fides.org''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;. Ny tambajotran' ny mpanao ratsy dia mitaona tovovavy avy any ambanivohitra hankany an-tanàn-dehibe mba hanararaotana ny vola azon' izy ireo amin' ny fivarotan-tena, matetika amin' ny alalan' ny fampanantenana poaka azy momba ny fahazoana asa na ny fandrantoana fianarana&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;.
Tanora an' arivony, anisan' izany ny zaza tsy ampy taona sy ny zazahy, no voatery mivaro-tena mba hahazoany izay ilainy sy ny an' ny fianakaviany. Ny ECPAT France sy ny tatitry ny TV5Monde dia manasongadina fa ny vantojaza dia afaka mampiditra vola avo telo heny ho an' ny tokantrano amin' ny alalan' ny fivarotan-tena noho ny amin' ny fomba hafa&lt;ref name=&quot;:15&quot;&gt;&lt;small&gt;&quot;[https://ecpat-france.fr/www.ecpat-france/wp-content/uploads/2018/10/rapport-global-de-suivi-2015-madagascar-ilovepdf-compressed.pdf Madagascar]&quot;, ECPAT France&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:16&quot;&gt;&lt;small&gt;&quot;[https://information.tv5monde.com/terriennes/lutter-contre-la-prostitution-de-mineures-madagascar-23203 Lutter contre la prostitution de mineures à Madagascar]&quot;, TV5MONDE&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&lt;small&gt;&quot;[https://fides.org/fr/news/34132-AFRIQUE_MADAGASCAR_Une_femme_sur_sept_exploitee_sexuellement_augmentation_vertigineuse_de_la_prostitution_du_fait_de_la_pauvrete AFRIQUE/MADAGASCAR - Une femme sur sept exploitée sexuellement - augmentation vertigineuse de la prostitution du fait de la pauvreté]&quot;, ''fides.org''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;.

Ny sehatr' asa tsy manaraka ny lalàna no mibahan-toerana (96&amp;nbsp;% amin' ny mpiasa), ary tena sarotra ny fahazoana asa mendrika: matetika ny fivarotan-tena dia heverina ho fomba mora na haingana hahazoana vola raha oharina amin' ny asa hafa mandreraka vatana sy ambany karama&lt;ref name=&quot;:17&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:18&quot;&gt;&lt;small&gt;&quot;[https://www.heard.org.za/wp-content/uploads/2018/03/Remise-en-cause-frontie%CC%80res-entre-travail-du-sexe-et-sexe-transactionnel-a%CC%80-Nosy-Be-1.pdf Remise en cause des frontières supposées entre travail du sexe et sexe transactionnel à Madagascar - Cas de Nosy Be] {{Wayback|url=https://www.heard.org.za/wp-content/uploads/2018/03/Remise-en-cause-frontie%CC%80res-entre-travail-du-sexe-et-sexe-transactionnel-a%CC%80-Nosy-Be-1.pdf |date=20240715044645 }}&quot;, ''www.heard.org.za''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;.
Ny vanim-potoanan' ny krizy, toy ny [[Krizy pôlitika teto Madagasikara tamin' ny 2009|tamin']] [[Krizy pôlitika teto Madagasikara tamin' ny 2009|ny taona 2009]], dia nitarika ny fihenan' ny famatsiam-bola ho an' ny [[fahasalamana]] sy ny [[fanabeazana]] ary ny raharaham-piarahamonina hafa, ka nampitombo ny fahasahiranana sy ny faharefoan' ny mponina, indrindra ny [[ankizy]] sy nampironhatra ny fivarotan-tena&lt;ref name=&quot;:15&quot; /&gt;.

==== Herefoan' ny tanora sy ny zaza ====
Tena tanora tokoa ny ankamaroan' ny mponin' i Madagasikara (eo amin' ny roa ampahatelony latsaka no latsaky ny 25 taona); izany dia mametraka tsindry ara-demôgrafia amin' ny tolotra avy amin' ny fanjakana (fanabeazana, fahasalamana, asa) ary mamela ny ampahany betsaka amin' ny mponina amin' ny fahasahiranana&lt;ref name=&quot;:18&quot; /&gt;.

Ny tsy fahampian' ny fitaovam-panabeazana sy ny filàn' ny ankizy hiasa dia mampitombo ny tsy fahombiazan' ny fianarana sy ny fialana fianarana, ary ireo ankizy tsy mianatra ireo no tena iharan' ny fanararaotana ara-nofo&lt;ref&gt;&lt;small&gt;Rakotomamonjy Henintsoa Marinah Emeline, ''[https://www.ceja.ch/images/CEJA/DOCS/Bib/Pays/Madagascar/BD.pdf La protection des enfants contre l'exploitation sexuelle à des fins commerciales à Madagascar : entre textes et réalités]'', Mémoire Master II, Droit Privé Appliqué, 18 Mars 2015,&lt;/small&gt; &lt;/ref&gt;.

Amin' ny tranga sasany, ny ray aman-dreny na ny mpitaiza dia mandao ilay zaza na mandefa azy hiasa any amin' ny toerana na toe-javatra mahatonga azy hivaro-tena. Milaza ny tatitra sasany fa mety handefitra na hampirisika ny fivarotan-tenan' ny zanany ny ray aman-dreny na ny havany sasany, noho ny tombontsoa ara-bola ho azon' ny fianakaviana&lt;ref name=&quot;:15&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:19&quot;&gt;&lt;small&gt;&quot;[https://webapps.ilo.org/ipecinfo/product/download.do?type=document&amp;id=2609 Madagascar Les Enfants Victimes de l'Exploitation Sexuelle à Antsiranana, Toliary, et Antananarivo]&quot; - OIT&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;.

==== Antony ara-piarahamonina sy ara-kolontsaina ====
Any amin' ny faritra sasany, ny fivarotan-tena, indrindra fa ny an' ny zaza tsy ampy taona, dia tsy heverina ho herisetra ara-nofo, ary ny sasany mihevitra fa ny faneken' ilay zaza tsy ampy taona dia manafaka ny maha herisetra izany&lt;ref name=&quot;:15&quot; /&gt;.
Mety hanosika ny tanora avy any ambanivohitra hifindra monina ny fisintoman' ny tanàn-dehibe sy ny toerana fizahan-tany, ka mamela azy ireo amin' ny tontolo isian' ny fivarotan-tena matanjaka izay mahamora ny fanararaotana azy ireo&lt;ref name=&quot;:18&quot; /&gt;.

Ny fandehanana matetika any amin' ny toerana sasany (trano fandihizana, trano fisotroana) sy ny fahitana ny fomba fiainan' ny mpivaro-tena, izay heverina ho manana fahombiazana ara-bola indraindray, dia mety hitarika ny tanora hivaro-tena koa&lt;ref name=&quot;:19&quot; /&gt;.

==== Fizahan-tany mamoafady ====
Na dia ny fahantrana aza no antony lehibe amin' ny  fivarotan-tena, ny fisian' ny tinady lehibe, indrindra avy amin' ny vahiny (ary koa ny teratany malagasy), any amin' ny faritra fizahan-tany, dia mahatonha ny fivarotan-tena hiroborobo. Matetika ny mpanjifa dia voasarika amin' ny vidiny mora kokoa sy ny fiheverana ny fanjifana izany ho tsy misy fanenjehana kokoa&lt;ref name=&quot;:16&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:13&quot;&gt;&lt;small&gt;&quot;[https://shs.cairn.info/revue-annales-de-geographie-2011-3-page-334?lang=fr Tourisme international et prostitution féminine : le cas de Nosy-Bé (Madagascar)]&quot;, ''shs.cairn.info''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:10&quot;&gt;&lt;small&gt;&quot;[https://www.jacaranda.fr/en/tourisme-sexuel-les-attractions-touristiques-majeures-de-madagascar-sont-confrontees-au-tourisme TOURISME SEXUEL. Les attractions touristiques majeures de Madagascar sont confrontées au tourisme sexuel impliquant des enfants]&quot;, ''www.jacaranda.fr''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;.

Ny toerana fizahan-tany toa an' i [[Nosy Be]] sy i [[Toamasina]], i [[Mahajanga]] ary [[Antsiranana]] dia toerana mafana amin' ny [[fizahan-tany mamoafady]], anisan' izany ny ankizy tsy ampy taona&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;&lt;small&gt;&quot;[https://www.afd.fr/fr/actualites/madagascar-combattre-le-tourisme-sexuel À Madagascar, combattre le tourisme sexuel] {{Wayback|url=https://www.afd.fr/fr/actualites/madagascar-combattre-le-tourisme-sexuel |date=20250424040202 }}&quot;, ''www.afd.fr''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;. Lasa toerana fanaovana fizahan-tany mamoafady ny faritra [[Fizahàn-tany|fizahan-tany]] toa an' i [[Nosy Be]]&lt;ref name=&quot;:13&quot; /&gt;, ka mahasarika mpitsidika vahiny mitady [[firaisana ara-nofo]] aloa vola. Nitarika ho amin' ny fanararaotana ara-nofo amin' ny vehivavy sy ny tovovavy maro izany toe-javatra izany, ary ny sasany amin' izy ireo dia 12 taona. Tambajotra voalamina tsara, indraindray ahitana mpanera  sy ny firaisana tsikombakomba amin' ny toeram-pandraisam-bahiny sasany, no manamora izany fanao izany&lt;ref name=&quot;:9&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:15&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:13&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:10&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:12&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:11&quot;&gt;&lt;small&gt;&quot;[https://news.un.org/fr/story/2022/02/1114532 Madagascar : le Comité des droits de l'enfant préoccupé par la persistance du tourisme sexuel impliquant les mineurs] {{Wayback|url=https://news.un.org/fr/story/2022/02/1114532 |date=20250819163535 }}&quot;, ''news.un.org''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&lt;small&gt;&quot;[https://ecpat.org/wp-content/uploads/2021/08/Ex_Summary_Madagascar_v2017.pdf RÉSUMÉ - Madagascar]&quot;, ''ECPAT''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;.

=== Ny fiainan' ny mpivaro-tena eto Madagasikara ===
Ny fiainan' ny mpivaro-tena eto [[Madagasikara]] amin' ny ankapobeny dia anjakan' ny fahasahiranana tafahoatra sy ny herisetra matetika ary ny fanilikilihana lalina avy amin' ny fiarahamonina. Na dia tsy raran' ny lalàna tanteraka aza ny fivarotan-tena eto amin' ny firenena, ny mpivaro-tena dia miasa ao anatin' ny tontolo feno fankahalana sy tsy misy fiarovan' ny lalàna.

==== Antontanisa ====
Mampanahy ny fivarotan-tenan' ny zaza tsy ampy taona: any [[Nosy Be]]&lt;ref&gt;&lt;small&gt;&quot;[https://www.madagascar-tribune.com/Exploitation-sexuelle-une-realite-inquietante-en-pleine-expansion.html Nosy Be : une réalité inquiétante en pleine expansion]&quot;, 31 Jolay 2024,  ''www.madagascar-tribune.com''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;, manodidina ny 40&amp;nbsp;% amin' ny tovovavy no nanao firaisana ara-nofo voalohany amin' ny alalan' ny fivarotan-tena, matetika manomboka amin' ny 14 taona&lt;ref&gt;&lt;small&gt;&quot;[https://www.humanium.org/fr/la-prostitution-des-mineures-a-madagascar La prostitution des mineures à Madagascar] {{Wayback|url=https://www.humanium.org/fr/la-prostitution-des-mineures-a-madagascar |date=20150201070921 }}&quot;, 7 Janoary 2015, ''www.humanium.org''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;. Any [[Morondava]], ny 50 % amin' ny mpivaro-tena dia tsy ampy taona. Nitombo ny isan' ny mpivaro-tena: tany [[Toamasina]], nitombo ny isan' ny mpivaro-tena raha 17&amp;nbsp;000 tamin' ny taona 1993 ka lasa 29&amp;nbsp;000 ny tamin' taona 2012&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;. Ny zaza tsy ampy taona mpivarotan-tena teto [[Antananarivo]], tamin' ny taona 2013, dia 1.&amp;nbsp;132 no latsaky ny 18 taona amin' nnivaro-tena 1&amp;nbsp;237&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;&lt;small&gt;&quot;[https://www.ilo.org/fr/resource/article/combattre-lexploitation-sexuelle-commerciale-des-enfants-madagascar Combattre l’exploitation sexuelle commerciale des enfants à Madagascar]&quot;,  30 Avrily 2014, ''www.ilo.org''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;.

==== Herisetra ====
Matetika mitranga ny herisetra: ny vehivavy sasany dia mitatitra fa nodarohan' ny mpanjifa tsy mety mandoa vola, ary ny pôlisy, izay tokony hiaro azy ireo, indraindray dia tafiditra amin' ireny fanararaotana ireny&lt;ref name=&quot;:20&quot;&gt;&lt;small&gt;&quot;[https://loeildusahara.com/madagascar-quand-la-prostitution-devient-une-question-de-survie/ Madagascar : Quand la prostitution devient une question de survie]&quot;, ''loeildusahara.com''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;.

==== Tsy fahampian' ny vola azo ====
Tena ambany dia ambany ny vola miditra, indrindra amin' ny mpanjifa eto an-toerana. Ohatra, any [[Nosy Be]], ny firaisana ara-nofo amin' ny lehilahy malagasy iray dia ahazoana 5&amp;nbsp;000 Ariary hatramin' ny 10&amp;nbsp;000 Ariary (manodidina ny 1 ka hatramin' ny 2 [[euro]]), ny vahiny kosa dia ahazoana hatramin' ny 60&amp;nbsp;000 Ariary (12 euro eo ho eo)&lt;ref name=&quot;:20&quot; /&gt;&lt;ref&gt;&lt;small&gt;&quot;[https://labalisemadagascar.wordpress.com/2022/09/27/tourisme-sexuel-une-pratique-devenue-un-peu-trop-courante-a-madagascar/ Tourisme sexuel : Une pratique devenue un peu trop courante à Madagascar]&quot;, ''labalisemadagascar.wordpress.com''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&lt;small&gt;&quot;[https://www.lemonde.fr/afrique/article/2020/09/14/je-n-ai-pas-vraiment-le-choix-a-madagascar-le-covid-19-entraine-une-hausse-de-la-prostitution_6052166_3212.html? « Je n’ai pas vraiment le choix » : à Madagascar, le Covid-19 entraîne une hausse de la prostitution]&quot;, ''www.lemonde.fr''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;.

==== Aretina ====
Ny fihanaky ny aretina azo avy amin' ny firaisana ara-nofo dia ambony ao amin' ny mpivaro-tena. Ohatra, ny 12&amp;nbsp;% amin' izy ireo dia voan' ny tety (na sifilisy). Voafetra anefa ny fahazoana fitsaboana, ary matetika tsy ampy ny hetsika fisorohana&lt;ref name=&quot;:21&quot;&gt;&lt;small&gt;&quot;[https://www.thenewhumanitarian.org/fr/report/96195/madagascar-du-sexe-pour-survivre Du sexe pour survivre]&quot;, ''www.thenewhumanitarian.org''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;.

==== Hetsika fisorohana ====
Nanatanteraka fandaharan' asa hiadiana amin' ny fanararaotana ara-nofo tao amin' ny ankizy, indrindra eo amin' ny sehatry ny fizahan-tany, ny fitondram-panjakana malagasy miaraka amin' ny fikambanana tsy miankina amin' ny fitondram-panjakana toa ny ''End Child Prostitution, Child Pornography and Trafficking of Children for Sexual Purposes'' (''End Child Prostitution in Asian Tourism'' na ECPAT teo aloha)&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;&lt;ref&gt;&lt;small&gt;&quot;[https://information.tv5monde.com/terriennes/lutter-contre-la-prostitution-de-mineures-madagascar-23203 Lutter contre la prostitution de mineures à Madagascar]&quot;, ''information.tv5monde.com''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;. Nandray fitsipi-pitondran-tena ny mpisehatra amin' ny fizahan-tany mba hisorohana ny fanararaotana ara-nofo atao amin' ny ankizy&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:4&quot;&gt;&lt;small&gt;&quot;[https://www.linfo.re/ocean-indien/madagascar/687972-exploitation-sexuelle-des-enfants-un-phenomene-inquietant-a-madagascar Exploitation sexuelle des enfants : un phénomène inquiétant à Madagascar]&quot;, ''www.linfo.re''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;. Izany hetsika izany dia mikendry ny hampiditra indray ny tovovavy iharan' ny fanararaotana ara-nofo amin' ny fianarana sy hanome azy ireo fiofanana amin' ny asa&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:4&quot; /&gt;.

==== Fanampiana ====
Ny hetsika toy ny fandaharana &quot;Espoir 2.0 Bootcamp&quot; natomboky ny ''Alternatives Madagascar'' dia mikendry ny hanolotra safidy ara-toekarena ho an' ny mpivaro-tena amin' ny alalan' ny fanomezana azy ireo fiofanana amin' ny fitantanana orinasa bitika sy amin' ny fahasalaman' ny fananahana&lt;ref&gt;&lt;small&gt;&quot;[https://newsmada.com/2022/11/22/prostitution-la-moitie-des-travailleuses-du-sexe-sont-des-mineures Prostitution : la moitié des travailleuses du sexe sont des mineures]&quot;, ''newsmada.com''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;.

Ny fikambanana toa ny FIVEMITO sy ny AFSA dia miasa ho fankatoavana sy fiarovana ny mpivaro-tena. Manao hetsika fanentanana izy ireo sady mizara kapaoty ary manolotra fiofanana amin' ny asa hanampiana ireo vehivavy ireo hiala amin' ny fivarotan-tena&lt;ref name=&quot;:20&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:21&quot; /&gt;&lt;ref&gt;&lt;small&gt;&quot;[https://educationsante.be/madagascar-les-prostituees-font-de-la-prevention/ Madagascar, les prostituées font de la prévention]&quot;, ''educationsante.be''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:22&quot; /&gt;.

Any amin' ny faritra sasany dia misy ny karatra manokana natao mba hanamora ny fidirana amin' ny fikarakarana ara-pahasalamana sy hanomezana fiarovan' ny lalàna. Voafetra ihany anefa ny fahombiazan’ izy ireny, ary mety hampiasain' ny manam-pahefana indraindray mba hanorisorenany ny mpivaro-tena&lt;ref name=&quot;:21&quot; /&gt;.

=== Karazam-pivarotan-tena ===

==== Fivarotan-tenan' ny zaza tsy ampy taona ====
Lafiny iray mampanahy indrindra ny fidiran' ny zaza tsy ampy taona amin' ny [[fivarotan-tena]]. Araka ny fanadihadiana nataon' ny fikambanana ''Alternatives Madagascar'' dia zaza tsy ampy taona ny 50 % amin' ny mpivaro-tena. Vao mainka miharatsy izany toe-javatra izany noho ny [[Fahantrana eto Madagasikara|fahantrana lalina]] sy ny tsy fahampian' ny [[fanabeazana]], izay mahatonga ireto tovovavy ireto tsy hanan-tsafidy firy&lt;ref name=&quot;:7&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:16&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:10&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:11&quot; /&gt;&lt;ref&gt;&lt;small&gt;&quot;[https://newsmada.com/2022/11/22/prostitution-la-moitie-des-travailleuses-du-sexe-sont-des-mineures Prostitution : la moitié des travailleuses du sexe sont des mineures]&quot;, ''newsmada.com''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;. Amin' ny toe-javatra sasany, ny fianakaviana na ny fiarahamonina dia mamporisika na farafaharatsiny mandefitra amin' ny fanararaotana ara-nofo atao amin' ny ankizy noho ny tombony ara-bola azon' ny tokantrano mahantra&lt;ref name=&quot;:12&quot;&gt;&lt;small&gt;&quot;[https://upr-info.org/sites/default/files/documents/2019-10/ecpat_international_upr34_mdg_f_main.pdf L'exploitation sexuelle des enfants à Madagascar » pour l'Examen Périodique Universel de la situation des droits de l'homme au Madagascar]&quot; (PDF), ''upr-info.org''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;.

==== Fivarotan-tenan' ny lehilahy ====
Amin' ny ankapobeny dia tsy dia hita fa miafina ny fivarotan-tenan' ny lehilahy izay ailikiliky ny fiarahamonina malagasy kokoa&lt;ref name=&quot;:17&quot;&gt;&lt;small&gt;&quot;[https://www.medecinsdumonde.org/app/uploads/2024/05/Etude-Resume-VLG-TDS-Madagascar-FR.pdf Violence basée sur le genre envers les professionnel.les du sexte à Madagascar]&quot;, ''www .medecinsdumonde .org''&lt;/small&gt; &lt;/ref&gt;. Manao izany indrindra ireo lehilahy ireo noho ny fahantrana&lt;ref&gt;&lt;small&gt;&quot;[https://afriquinfos.com/madagascar-proliferation-prostitution-mineurs-220617/ Madagascar : Prolifération de la prostitution des mineurs]&quot;, ''afriquinfos.com''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;. Ny tanàn-dehibe tena ahitana fivarotanan' ny lehilahy dia [[Antananarivo]] (ao amin' ny vakin-tanàna sasany toa an' [[Analakely]], Ampefiloha, Isoraka)&lt;ref name=&quot;:14&quot;&gt;&lt;small&gt;&quot;[https://www.linfo.re/ocean-indien/madagascar/719262-madagascar-les-lyceens-plongent-dans-la-prostitution Madagascar : les lycéens plongent dans la prostitution]&quot;, ''www.linfo.re''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;, i [[Toamasina]], i [[Nosy Be]], i [[Mahajanga]], i [[Toliara]]&lt;ref&gt;&lt;small&gt;&quot;[https://www.researchgate.net/publication/345286378_ECPAT_-_Etude_sur_les_violences_sexuelles_dans_les_6_villes_Nosy_Be_Antsiranana_Mahajanga_Antananarivo_Fianarantsoa_Toliara Etude sur les violences sexuelles dans les 6 villes: Nosy Be, Antsiranana, Mahajanga, Antananarivo, Fianarantsoa, Toliara]&quot; (PDF), ''www.researchgate.net''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;: ireo dia toerana misy fizahan-tany izay anaovan' ny tovolahy fivarotan-tena amin' ny mpanjifa vahiny, na lahy na vavy. Ambatoloaka (any Nosy Be) dia toerana iray ivarotan' ny &quot;beach boys&quot; (na &quot;gasy gigolos&quot;) ny tenany amin' ny vehivavy eorôpeana (indrindra ny frantsay sy ny italiana).

Amin' ny ankapobeny dia eo anelanelan' ny 15 sy 30 taona ny lehilahy mpivaro-tena ary avy amin' ny fianakaviana mahantra sady manana olana ara-pianakaviana indraindray, ary tsy nahita fianarana firy&lt;ref name=&quot;:14&quot; /&gt;. Ny sasany dia milaza fa manao firaisana ara-nofo amin' ny lehilahy mba hahazoana karama fa tsy safidy, ny sasany misafidy izany (LGBT)&lt;ref&gt;&lt;small&gt;''[https://2009-2017.state.gov/documents/organization/186425.pdf 2011 Country Reports on Human Rights Practices: Madagascar]'', Bureau of Democracy, Human Rights and Labor, U.S. Department of State, p 26,&lt;/small&gt; &lt;/ref&gt;, ny hafa dia tsy manao afa-tsy amin' ny vehivavy. Ny tanjona amin' izany rehetra izany moa dia ny mba hahazo vola haingana na ny hanambady vahiny.

==== Fivarotan-tena an-tserasera ====
Noho ny fahatongavan' ny teknôlôjia nomerika dia nifindra an-tserasera ihany koa ny [[fivarotan-tena]]&lt;ref&gt;&lt;small&gt;&quot;[https://midi-madagasikara.mg/fivarotan-tena-lasa-feno-izany-ny-facebook/ Fivarotan-tena : Lasa feno izany ny facebook]&quot;, ''midi-madagasikara.mg''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&lt;small&gt;&quot;[https://newsmada.com/2022/11/24/fivarotan-tena-ana-habaka-vehivavy-telo-nalefa-eny-am-ponja/ Fivarotan-tena ana habaka: vehivavy telo nalefa eny am-ponja]&quot;, , ''newsmada.com''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&lt;small&gt;&quot;[https://www.freenews.mg/fivarotan-tena-anaty-tambazotra-sarona-ny-vehivavy-iray-tomponantoka/ Fivarotan-tena anaty tambazotra: sarina ny vehivavy iray tompon' antoka]&quot;, ''www.freenews.mg''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;. Mampiasa tambajotran-tserasera ny tambajotran' ny fivarotan-tena mba hanome tolotra firisana ara-nofo, ka mahatonga ny fisavana sy ny fanasaziana ho sarotra tanterahina kokoa. Tamin' ny taona 2023 dia ravan' ny pôlisy ny tambajotram-pivarotan-tena an-tserasera tao Mahajanga, izany dia mampiseho ny fampifanarahana ny fivarotan-tena amin' ny teknôlôjia vaovao&lt;ref&gt;&lt;small&gt;&quot;[https://la1ere.franceinfo.fr/mayotte/madagascar-coup-de-filet-contre-la-prostitution-en-ligne-1369498.html Madagascar : Coup de filet contre la prostitution en ligne]&quot;, ''la1ere.franceinfo.fr''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;.

== Lalàna ==

=== Fifehezan' ny lalàna ===

==== Ara-dalàna amin' ny fepetra sasany ====
Tsy voarara ny fivarotan-tena amin' ny maha fivarotan-tena azy eto [[Madagasikara]] dia ara-dalàna, fa ny fivelomana amin' ny fampivarotan-tena ny hafa sy ny fanondranana olona an-tsokosoko ary ny fivarotan-tenan' ny zaza dia tsy ara-dalàna&lt;ref&gt;&lt;small&gt;&quot;[https://www.dcn-pac.mg/uploads/loi/09c7c5cd99c7e43213ef7f5389fdc3bf.pdf Loi n°2014-040 du 20 janvier 2015 sur la lutte contre la Traite des Etres Humains] {{Wayback|url=https://www.dcn-pac.mg/uploads/loi/09c7c5cd99c7e43213ef7f5389fdc3bf.pdf |date=20250325055921 }}&quot;, ''www.dcn-pac.mg''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;.

==== Heloka amin' ny tranga sasany ====
Ny fehezan-dalàna famaizana malagasy dia manome sazy henjana ny fivarotan-tena, indrindra fa raha ao anatin' izany ny zaza tsy ampy taona. Manasazy higadra hatramin' ny 10 taona an-tranomaizina sy handoa onitra vokatry ny fandikan-dalàna mifandray amin' ny fivarotan-tenan' ny zaza tsy ampy taona ny lalàna famaizana malagasy&lt;ref&gt;&lt;small&gt;&quot;[https://mg.ambafrance.org/Avertissement-contre-le-tourisme Avertissement contre le tourisme sexuel]&quot;, ''mg.ambafrance.org''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;. Na dia misy aza ny lalàna dia voafetra ihany ny fampiharana azy noho ny [[Kolikoly eto Madagasikara|kolikoly]], ny tsy fahampian' ny olona sy ny fitaovana ho enti-miasy amin' izany ary ny fandeferan' ny fiarahamonina amin' ny fivarotan-tena&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;&lt;small&gt;&quot;[https://www.humanium.org/fr/madagascar Enfants de Madagascar]&quot;, ''www.humanium.org''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;.

==== Mankany amin' ny fankatoavana sy fiarovana bebe kokoa ====
Misy ny mampaka-peo hitakiana ny fiarovana tsara kokoa sy fankatoavana ny zon' ny mpivaro-tena, izay lasa nantsoina hoe &quot;mpampanofa tena&quot;. Mitaky lalàna hiaro azy ireo sy fahazoana tolotra ara-pahasalamana ary fampihenana ny fanilikilihan' ny fiarahamonina izy ireo. Manana anjara toerana lehibe amin' ity ady ity ny fikambanana mpiaro ny zon' olombelona sy ny feminista, izay manaitra ny sain' ny daholobe sy ny mpanao pôlitika momba ny tsy rariny iainan' ireo vehivavy ireo&lt;ref name=&quot;:8&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:22&quot;&gt;&lt;small&gt;&quot;[https://africapresse.com/madagascar-quand-la-prostitution-devient-un-dernier-recours-pour-des-femmes-en-souffrance Madagascar : quand la prostitution devient un dernier recours pour des femmes en souffrance]&quot;, ''africapresse.com''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;.

== Rohy ivelany ==

* Tisseau, ''[https://www.karthala.com/accueil/3155-etre-metis-en-imerina-madagascar-aux-xixe-xxe-siecles-9782811118556.html Être métis en Imerina (Madagascar) aux XIXe-XXe siècles]'', Karthala, 2017
* Fabien Brial, &quot;[https://shs.cairn.info/revue-annales-de-geographie-2011-3-page-334?lang=fr Tourisme international et prostitution féminine : le cas de Nosy-Bé (Madagascar)]&quot;, ''shs.cairn.info''
* &quot;[https://popups.uliege.be/1370-2262/index.php?id=625 De la caserne aux maisons closes : la réglementation de la prostitution au profit de l’institution militaire (1900-1939)]&quot;, ''popups.uliege.be''
* &quot;[https://www.dcn-pac.mg/uploads/loi/09c7c5cd99c7e43213ef7f5389fdc3bf.pdf Loi n°2014-040 du 20 janvier 2015 sur la lutte contre la Traite des Etres Humains] {{Wayback|url=https://www.dcn-pac.mg/uploads/loi/09c7c5cd99c7e43213ef7f5389fdc3bf.pdf |date=20250325055921 }}&quot;, ''www.dcn-pac.mg''
* &quot;[https://textes.lexxika.com/lois-malagasy/loi-modifiant-completant-certaines-dispositions-code-penal-lutte-contre-traite-personnes-tourisme-sexuel/ Loi modifiant et complétant certaines dispositions du Code Pénal sur la lutte contre la traite des personnes et le tourisme sexuel] [https://textes.lexxika.com/lois-malagasy/loi-modifiant-completant-certaines-dispositions-code-penal-lutte-contre-traite-personnes-tourisme-sexuel/ - Droit malgachel]&quot;, ''textes.lexxika.com''
* &quot;[https://www.matin.mg/?p=22833 Mpivarotena !]&quot;, ''www.matin.mg''
* &quot;[https://midi-madagasikara.mg/fivarotan-tena-lasa-feno-izany-ny-facebook/ Fivarotan-tena : Lasa feno izany ny facebook] {{Wayback|url=https://midi-madagasikara.mg/fivarotan-tena-lasa-feno-izany-ny-facebook/ |date=20250129071802 }}&quot;, ''midi-madagasikara.mg''
* &quot;[https://www.moov.mg/article/79222-terre-rouge-maorisy-vehivavy-malagasy-roa-tratra-teo-am-pivarotan-tena Terre-Rouge Maorisy : Vehivavy malagasy roa tratra teo am-pivarotan-tena]&quot;, ''www.moov.mg''

== Loharano sy fanamarihana ==</text>
      <sha1>4jxzru3n192lzn23oxo6swrrwhj9crh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pasteur Rahajason</title>
    <ns>0</ns>
    <id>293219</id>
    <revision>
      <id>1142853</id>
      <parentid>1105023</parentid>
      <timestamp>2026-06-13T09:41:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hariniaina14</username>
        <id>34924</id>
      </contributor>
      <comment>Nanampy fitenanana sy rohy</comment>
      <origin>1142853</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3649" sha1="q85swysfkwkoc99tazl6cx1mrjwryji" xml:space="preserve">
Pastera Rahajason 

Pastera Rahajason dia Malagasy teraka tamin’ny 1897 ary nodimandry tamin’ny 1971. Fantatra indrindra izy ho mpitondra fiangonana (pastera) sady mpanoratra nanampy betsaka tamin’ny sehatry ny literatiora sy ny fivavahana teto Madagasikara.

Mombamomba azy:

Teraka ny 1897

Maty ny 1971

Teratany Malagasy 

Asa mpanoratra sy mitondra fiangonana


{{infobox biographie2|charte=écrivain}}'''pastor Rahajason''' ( [[1897]] - [[1971]] ) dia mpanoratra [[Malagasy (vahoaka)|malagasy]] .

Nanoratra ny [[Hiram-pirenena|hiram-pirenen'i]] [[Madagasikara]] ''[[Ry Tanindrazanay malala ô|Ry Tanindraza nay malala ô]]'' ( ''O Tany malalan' ny razantsika'' ) tamin'ny [[1958]] . Norbert Raharisoa, mpianatry ny Conservatory Nationale de Mozika any Paris teo aloha, no namorona ny mozika ho an'ny hiram-pirenena ho fahatsiarovana ny hiram-piainan'ny Mpanjakavavy Ranavalona I  .

== tantaram-piainany ==
Rahajason (teraka tamin'ny 1897 ary maty tamin'ny 1971) dia mpanoratra, mpitandrina malagasy. Malaza indrindra amin'ny fanoratana ny hiram-pirenena malagasy  izy. Na dia eo aza izany fandraisana anjara lehibe izany, dia mbola tsy fantatra ihany Rahajason ao amin'ny fireneny  .

Mahagaga fa io pasitera io, izay nampiofanin’ireo misionera mpanjanaka, dia tokony nampiditra tao amin’ny asany ny toetra mampiavaka [[Andriamanitra (tokana)|an’Andriamanitra]] . Io hevitra momba ny maha tokana an'Andriamanitra io tokoa no mampifandray ny vondrom-piarahamonina sy foko samihafa eto [[Madagasikara]] .

Marihina fa na dia eo aza ny [[razana]] eo amin’ny hiram-pirenena dia tsy misy teny na andian-teny milaza fanajana ny razana ataon’ny Malagasy.

Ny fifandraisan’ny [[Malagasy (vahoaka)|Malagasy]] amin’ny razambeny, hoy ity pasitera ity dia mitovitovy amin’ny fanajana fa tsy ny fanajana.

Ny asan’ity mpitandrina ity dia mampiseho ny fahendren’ny loholona sy ny maha Malagasy azy. Vitsy ny Malagasy ankehitriny no mahalala ny tantaran’ity hiram-pirenena ity. Sahala amin'ny vitsy ny Frantsay mahafantatra ny tantaran'i Rouget de Lisle sy ''La Marseillaise'' . Latsaka tao anatin’ny fanadinoana ny tantara malagasy noho izany ny mpitandrina Rahajason na dia eo aza ny maha zava-dehibe ny asany.

==Asa sy andraikitra==

1. Mpitondra fiangonana
Niasa ho [[pastera]] izy tamin’ny fiangonana kristiana.
Nampiely ny fampianarana ara-pivavahana sy ny soatoavina kristiana.
Nandray anjara tamin’ny fanabeazana ara-panahy sy ara-pitondran-tena.

2. Mpanoratra
Nanoratra lahatsoratra sy asa soratra mifandraika amin’ny:
*finoana sy teolojia
*fanabeazana ara-panahy
*fiainam-piarahamonina
==Ny asa sorany==
 dia nanampy tamin’ny fampivelarana ny literatiora ara-pivavahana Malagasy.
Anjara birikiny amin’ny fiaraha-monina
Nampiroborobo ny fampianarana kristiana amin’ny teny Malagasy.
Nampitombo ny fahalalana ara-panahy teo amin’ny fiaraha-monina.
Nandray anjara tamin’ny fanabeazana [[ara-moraly sy sosialy.
]]

==Zava-dehibe momba azy==
Izy dia isan’ireo olo-manan-danja tamin’ny tantaran’ny [[Fiangonana sy literatiora kristiana Malagasy]] tamin’ny taonjato faha-20.
Ny asany dia mifantoka amin’ny fanandratana ny finoana sy ny kolontsaina Malagasy amin’ny alalan’ny soratra.

==Mampiavaka azy==

[[Pastera Rahajason]] dia olona nanana anjara toerana lehibe teo amin’ny:
fivavahana
literatiora
fanabeazana ara-panahy
namorona ny hiram-pirenena Malagasy


== Fanamarihana sy references ==
&lt;references responsive=&quot;1&quot;&gt;&lt;/references&gt;
{{liens}}

== Rohy ivelany ==
{{liens}}{{Portail|Littérature|Madagascar}}
[[Sokajy:Maty tamin'ny taona 1971]]
[[Sokajy:Teraka tamin'ny taona 1897]]</text>
      <sha1>q85swysfkwkoc99tazl6cx1mrjwryji</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Mpanoratra</title>
    <ns>0</ns>
    <id>293316</id>
    <revision>
      <id>1142751</id>
      <parentid>1108759</parentid>
      <timestamp>2026-06-13T07:17:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Anai171</username>
        <id>30270</id>
      </contributor>
      <comment>Fanitsiana endrika</comment>
      <origin>1142751</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1161" sha1="gp0mvu3k8r4bk04p8g6o6t4vvomicjv" xml:space="preserve">== Famaritana ==
-Jean Nalisoa RAVALITERA:&quot;[[Zanahary (finoan-drazana malagasy)|Zanahary]] tapany ny mpanoratra satria hainy ny mamorona ny tsy misy mba hisy... Raha zohiana anefa dia toa mpandrafitra ihany izy fa tsy mpamorona akory satria ny zava-misy eo amin'ny manodidina ihany no hatambany&quot;.

-[[Clarisse RATSIFANDRIHAMANANA]]:&quot;Azo isaina ho isan'ny zava-mahagagan'ny fisiana ny mpanoratra&quot;.

Fehiny: Ny mpanoratra izany dia [[Olombelona|olona]] toy ny olona rehetra ihany, saingy nomena [[Fahasoavana (finoana)|fahasoavana]] manokana handinika akaiky sy lalina kokoa ny zava-misy ka mitatitra izany ho an'ny hafa.

== NY ANJARA TOERANY, ANDRAIKINY, LANJANY ==
- Milaza ny zava-misy,

- Miaro ny hevitry ny olona, miaro ny [[soatoavina]],

- Mitaiza sy manabe ny mpiara-belona,

- Manome [[Hasina (hery tsy hita maso)|hasina]] ny tenin-drazana,

- Manefy ny toe-tsain'ny tsirairay...

== MAMPIAVAKA AZY ==

- Ny fahaizany: hoy i Randza ZANAMIHOATRA ao amin'ny [[gazety]] Aingam-pivoarana, lah46:&quot; Tsy maintsy manana [[Fahalalana ny zava-drehetra|fahalalana]] be dia be mihitsy ny mpanoratra&quot;.

- Ny talentany,

-Ny aingam-panahiny


[[Sokajy:Fampianarana]]</text>
      <sha1>gp0mvu3k8r4bk04p8g6o6t4vvomicjv</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1142752</id>
      <parentid>1142751</parentid>
      <timestamp>2026-06-13T07:18:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Anai171</username>
        <id>30270</id>
      </contributor>
      <comment>/* Famaritana */ Fanamboarana ny endrika</comment>
      <origin>1142752</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1162" sha1="rgupxakwiip5tciy9dg4vy7gykjsgcp" xml:space="preserve">== Famaritana ==
-Jean Nalisoa RAVALITERA: &quot;[[Zanahary (finoan-drazana malagasy)|Zanahary]] tapany ny mpanoratra satria hainy ny mamorona ny tsy misy mba hisy... Raha zohiana anefa dia toa mpandrafitra ihany izy fa tsy mpamorona akory satria ny zava-misy eo amin'ny manodidina ihany no hatambany&quot;.

-[[Clarisse RATSIFANDRIHAMANANA]]:&quot;Azo isaina ho isan'ny zava-mahagagan'ny fisiana ny mpanoratra&quot;.

Fehiny: Ny mpanoratra izany dia [[Olombelona|olona]] toy ny olona rehetra ihany, saingy nomena [[Fahasoavana (finoana)|fahasoavana]] manokana handinika akaiky sy lalina kokoa ny zava-misy ka mitatitra izany ho an'ny hafa.

== NY ANJARA TOERANY, ANDRAIKINY, LANJANY ==
- Milaza ny zava-misy,

- Miaro ny hevitry ny olona, miaro ny [[soatoavina]],

- Mitaiza sy manabe ny mpiara-belona,

- Manome [[Hasina (hery tsy hita maso)|hasina]] ny tenin-drazana,

- Manefy ny toe-tsain'ny tsirairay...

== MAMPIAVAKA AZY ==

- Ny fahaizany: hoy i Randza ZANAMIHOATRA ao amin'ny [[gazety]] Aingam-pivoarana, lah46:&quot; Tsy maintsy manana [[Fahalalana ny zava-drehetra|fahalalana]] be dia be mihitsy ny mpanoratra&quot;.

- Ny talentany,

-Ny aingam-panahiny


[[Sokajy:Fampianarana]]</text>
      <sha1>rgupxakwiip5tciy9dg4vy7gykjsgcp</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1142753</id>
      <parentid>1142752</parentid>
      <timestamp>2026-06-13T07:19:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Anai171</username>
        <id>30270</id>
      </contributor>
      <comment>/* Famaritana */ Fanamboarana ny endrika</comment>
      <origin>1142753</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1159" sha1="me2lsirgxsaxqxwdxe7q3x21c00kbte" xml:space="preserve">== Famaritana ==
-Jean Nalisoa RAVALITERA: &quot;[[Zanahary (finoan-drazana malagasy)|Zanahary]] tapany ny mpanoratra satria hainy ny mamorona ny tsy misy mba hisy... Raha zohiana anefa dia toa mpandrafitra ihany izy fa tsy mpamorona akory satria ny zava-misy eo amin'ny manodidina ihany no hatambany&quot;.

-Clarisse Ratsifandrihamanana: &quot;Azo isaina ho isan'ny zava-mahagagan'ny fisiana ny mpanoratra&quot;.

Fehiny: Ny mpanoratra izany dia [[Olombelona|olona]] toy ny olona rehetra ihany, saingy nomena [[Fahasoavana (finoana)|fahasoavana]] manokana handinika akaiky sy lalina kokoa ny zava-misy ka mitatitra izany ho an'ny hafa.

== NY ANJARA TOERANY, ANDRAIKINY, LANJANY ==
- Milaza ny zava-misy,

- Miaro ny hevitry ny olona, miaro ny [[soatoavina]],

- Mitaiza sy manabe ny mpiara-belona,

- Manome [[Hasina (hery tsy hita maso)|hasina]] ny tenin-drazana,

- Manefy ny toe-tsain'ny tsirairay...

== MAMPIAVAKA AZY ==

- Ny fahaizany: hoy i Randza ZANAMIHOATRA ao amin'ny [[gazety]] Aingam-pivoarana, lah46:&quot; Tsy maintsy manana [[Fahalalana ny zava-drehetra|fahalalana]] be dia be mihitsy ny mpanoratra&quot;.

- Ny talentany,

-Ny aingam-panahiny


[[Sokajy:Fampianarana]]</text>
      <sha1>me2lsirgxsaxqxwdxe7q3x21c00kbte</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1142754</id>
      <parentid>1142753</parentid>
      <timestamp>2026-06-13T07:20:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Anai171</username>
        <id>30270</id>
      </contributor>
      <comment>/* NY ANJARA TOERANY, ANDRAIKINY, LANJANY */ Fanamboarana ny endrika</comment>
      <origin>1142754</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1159" sha1="6q5kpnnpa3mj7yuykq3j0gu0p1k0dwu" xml:space="preserve">== Famaritana ==
-Jean Nalisoa RAVALITERA: &quot;[[Zanahary (finoan-drazana malagasy)|Zanahary]] tapany ny mpanoratra satria hainy ny mamorona ny tsy misy mba hisy... Raha zohiana anefa dia toa mpandrafitra ihany izy fa tsy mpamorona akory satria ny zava-misy eo amin'ny manodidina ihany no hatambany&quot;.

-Clarisse Ratsifandrihamanana: &quot;Azo isaina ho isan'ny zava-mahagagan'ny fisiana ny mpanoratra&quot;.

Fehiny: Ny mpanoratra izany dia [[Olombelona|olona]] toy ny olona rehetra ihany, saingy nomena [[Fahasoavana (finoana)|fahasoavana]] manokana handinika akaiky sy lalina kokoa ny zava-misy ka mitatitra izany ho an'ny hafa.

== Ny anjara toerany, andraikiny, lanjany ==
- Milaza ny zava-misy,

- Miaro ny hevitry ny olona, miaro ny [[soatoavina]],

- Mitaiza sy manabe ny mpiara-belona,

- Manome [[Hasina (hery tsy hita maso)|hasina]] ny tenin-drazana,

- Manefy ny toe-tsain'ny tsirairay...

== MAMPIAVAKA AZY ==

- Ny fahaizany: hoy i Randza ZANAMIHOATRA ao amin'ny [[gazety]] Aingam-pivoarana, lah46:&quot; Tsy maintsy manana [[Fahalalana ny zava-drehetra|fahalalana]] be dia be mihitsy ny mpanoratra&quot;.

- Ny talentany,

-Ny aingam-panahiny


[[Sokajy:Fampianarana]]</text>
      <sha1>6q5kpnnpa3mj7yuykq3j0gu0p1k0dwu</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1142755</id>
      <parentid>1142754</parentid>
      <timestamp>2026-06-13T07:20:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Anai171</username>
        <id>30270</id>
      </contributor>
      <comment>/* Famaritana */ Fanamboarana ny endrika</comment>
      <origin>1142755</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1159" sha1="1zq8ppulwa0jkw34xmpcyzr6hslpit5" xml:space="preserve">== Famaritana ==
-Jean Nalisoa Ravalitera: &quot;[[Zanahary (finoan-drazana malagasy)|Zanahary]] tapany ny mpanoratra satria hainy ny mamorona ny tsy misy mba hisy... Raha zohiana anefa dia toa mpandrafitra ihany izy fa tsy mpamorona akory satria ny zava-misy eo amin'ny manodidina ihany no hatambany&quot;.

-Clarisse Ratsifandrihamanana: &quot;Azo isaina ho isan'ny zava-mahagagan'ny fisiana ny mpanoratra&quot;.

Fehiny: Ny mpanoratra izany dia [[Olombelona|olona]] toy ny olona rehetra ihany, saingy nomena [[Fahasoavana (finoana)|fahasoavana]] manokana handinika akaiky sy lalina kokoa ny zava-misy ka mitatitra izany ho an'ny hafa.

== Ny anjara toerany, andraikiny, lanjany ==
- Milaza ny zava-misy,

- Miaro ny hevitry ny olona, miaro ny [[soatoavina]],

- Mitaiza sy manabe ny mpiara-belona,

- Manome [[Hasina (hery tsy hita maso)|hasina]] ny tenin-drazana,

- Manefy ny toe-tsain'ny tsirairay...

== MAMPIAVAKA AZY ==

- Ny fahaizany: hoy i Randza ZANAMIHOATRA ao amin'ny [[gazety]] Aingam-pivoarana, lah46:&quot; Tsy maintsy manana [[Fahalalana ny zava-drehetra|fahalalana]] be dia be mihitsy ny mpanoratra&quot;.

- Ny talentany,

-Ny aingam-panahiny


[[Sokajy:Fampianarana]]</text>
      <sha1>1zq8ppulwa0jkw34xmpcyzr6hslpit5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1142756</id>
      <parentid>1142755</parentid>
      <timestamp>2026-06-13T07:20:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Anai171</username>
        <id>30270</id>
      </contributor>
      <comment>/* MAMPIAVAKA AZY */ Fanamboarana ny endrika</comment>
      <origin>1142756</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1159" sha1="2spoep2m9mj8zsg1biw3g5ounmfsclx" xml:space="preserve">== Famaritana ==
-Jean Nalisoa Ravalitera: &quot;[[Zanahary (finoan-drazana malagasy)|Zanahary]] tapany ny mpanoratra satria hainy ny mamorona ny tsy misy mba hisy... Raha zohiana anefa dia toa mpandrafitra ihany izy fa tsy mpamorona akory satria ny zava-misy eo amin'ny manodidina ihany no hatambany&quot;.

-Clarisse Ratsifandrihamanana: &quot;Azo isaina ho isan'ny zava-mahagagan'ny fisiana ny mpanoratra&quot;.

Fehiny: Ny mpanoratra izany dia [[Olombelona|olona]] toy ny olona rehetra ihany, saingy nomena [[Fahasoavana (finoana)|fahasoavana]] manokana handinika akaiky sy lalina kokoa ny zava-misy ka mitatitra izany ho an'ny hafa.

== Ny anjara toerany, andraikiny, lanjany ==
- Milaza ny zava-misy,

- Miaro ny hevitry ny olona, miaro ny [[soatoavina]],

- Mitaiza sy manabe ny mpiara-belona,

- Manome [[Hasina (hery tsy hita maso)|hasina]] ny tenin-drazana,

- Manefy ny toe-tsain'ny tsirairay...

== Mampiavaka azy ==

- Ny fahaizany: hoy i Randza ZANAMIHOATRA ao amin'ny [[gazety]] Aingam-pivoarana, lah46:&quot; Tsy maintsy manana [[Fahalalana ny zava-drehetra|fahalalana]] be dia be mihitsy ny mpanoratra&quot;.

- Ny talentany,

-Ny aingam-panahiny


[[Sokajy:Fampianarana]]</text>
      <sha1>2spoep2m9mj8zsg1biw3g5ounmfsclx</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1142758</id>
      <parentid>1142756</parentid>
      <timestamp>2026-06-13T07:22:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Anai171</username>
        <id>30270</id>
      </contributor>
      <comment>/* Mampiavaka azy */ Fanamboarana ny endrika</comment>
      <origin>1142758</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1159" sha1="nyh0nkbjng5zbvine0wsba60oe9t3tz" xml:space="preserve">== Famaritana ==
-Jean Nalisoa Ravalitera: &quot;[[Zanahary (finoan-drazana malagasy)|Zanahary]] tapany ny mpanoratra satria hainy ny mamorona ny tsy misy mba hisy... Raha zohiana anefa dia toa mpandrafitra ihany izy fa tsy mpamorona akory satria ny zava-misy eo amin'ny manodidina ihany no hatambany&quot;.

-Clarisse Ratsifandrihamanana: &quot;Azo isaina ho isan'ny zava-mahagagan'ny fisiana ny mpanoratra&quot;.

Fehiny: Ny mpanoratra izany dia [[Olombelona|olona]] toy ny olona rehetra ihany, saingy nomena [[Fahasoavana (finoana)|fahasoavana]] manokana handinika akaiky sy lalina kokoa ny zava-misy ka mitatitra izany ho an'ny hafa.

== Ny anjara toerany, andraikiny, lanjany ==
- Milaza ny zava-misy,

- Miaro ny hevitry ny olona, miaro ny [[soatoavina]],

- Mitaiza sy manabe ny mpiara-belona,

- Manome [[Hasina (hery tsy hita maso)|hasina]] ny tenin-drazana,

- Manefy ny toe-tsain'ny tsirairay...

== Mampiavaka azy ==

- Ny fahaizany: hoy i Randza Zanamihoatra ao amin'ny [[gazety]] Aingam-pivoarana, lah46:&quot; Tsy maintsy manana [[Fahalalana ny zava-drehetra|fahalalana]] be dia be mihitsy ny mpanoratra&quot;.

- Ny talentany,

-Ny aingam-panahiny


[[Sokajy:Fampianarana]]</text>
      <sha1>nyh0nkbjng5zbvine0wsba60oe9t3tz</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1142765</id>
      <parentid>1142758</parentid>
      <timestamp>2026-06-13T07:28:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Anai171</username>
        <id>30270</id>
      </contributor>
      <comment>Fanampiana rohy</comment>
      <origin>1142765</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1165" sha1="g34kdz092irmlklb90pb5enp3p4v1dm" xml:space="preserve">== Famaritana ==
- [[Jean Nalisoa Ravalitera]]: &quot;[[Zanahary (finoan-drazana malagasy)|Zanahary]] tapany ny mpanoratra satria hainy ny mamorona ny tsy misy mba hisy... Raha zohiana anefa dia toa mpandrafitra ihany izy fa tsy mpamorona akory satria ny zava-misy eo amin'ny manodidina ihany no hatambany&quot;.

- Clarisse Ratsifandrihamanana: &quot;Azo isaina ho isan'ny zava-mahagagan'ny fisiana ny mpanoratra&quot;.

Fehiny: Ny mpanoratra izany dia [[Olombelona|olona]] toy ny olona rehetra ihany, saingy nomena [[Fahasoavana (finoana)|fahasoavana]] manokana handinika akaiky sy lalina kokoa ny zava-misy ka mitatitra izany ho an'ny hafa.

== Ny anjara toerany, andraikiny, lanjany ==
- Milaza ny zava-misy,

- Miaro ny hevitry ny olona, miaro ny [[soatoavina]],

- Mitaiza sy manabe ny mpiara-belona,

- Manome [[Hasina (hery tsy hita maso)|hasina]] ny tenin-drazana,

- Manefy ny toe-tsain'ny tsirairay...

== Mampiavaka azy ==

- Ny fahaizany: hoy i Randza Zanamihoatra ao amin'ny [[gazety]] Aingam-pivoarana, lah46:&quot; Tsy maintsy manana [[Fahalalana ny zava-drehetra|fahalalana]] be dia be mihitsy ny mpanoratra&quot;.

- Ny talentany,

-Ny aingam-panahiny


[[Sokajy:Fampianarana]]</text>
      <sha1>g34kdz092irmlklb90pb5enp3p4v1dm</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1142766</id>
      <parentid>1142765</parentid>
      <timestamp>2026-06-13T07:28:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Anai171</username>
        <id>30270</id>
      </contributor>
      <comment>/* Famaritana */ Fanampiana rohy</comment>
      <origin>1142766</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1169" sha1="9ghy4hgijkfpbltm953901zq6gtnqp9" xml:space="preserve">== Famaritana ==
- [[Jean Nalisoa Ravalitera]]: &quot;[[Zanahary (finoan-drazana malagasy)|Zanahary]] tapany ny mpanoratra satria hainy ny mamorona ny tsy misy mba hisy... Raha zohiana anefa dia toa mpandrafitra ihany izy fa tsy mpamorona akory satria ny zava-misy eo amin'ny manodidina ihany no hatambany&quot;.

- [[Clarisse Ratsifandrihamanana]]: &quot;Azo isaina ho isan'ny zava-mahagagan'ny fisiana ny mpanoratra&quot;.

Fehiny: Ny mpanoratra izany dia [[Olombelona|olona]] toy ny olona rehetra ihany, saingy nomena [[Fahasoavana (finoana)|fahasoavana]] manokana handinika akaiky sy lalina kokoa ny zava-misy ka mitatitra izany ho an'ny hafa.

== Ny anjara toerany, andraikiny, lanjany ==
- Milaza ny zava-misy,

- Miaro ny hevitry ny olona, miaro ny [[soatoavina]],

- Mitaiza sy manabe ny mpiara-belona,

- Manome [[Hasina (hery tsy hita maso)|hasina]] ny tenin-drazana,

- Manefy ny toe-tsain'ny tsirairay...

== Mampiavaka azy ==

- Ny fahaizany: hoy i Randza Zanamihoatra ao amin'ny [[gazety]] Aingam-pivoarana, lah46:&quot; Tsy maintsy manana [[Fahalalana ny zava-drehetra|fahalalana]] be dia be mihitsy ny mpanoratra&quot;.

- Ny talentany,

-Ny aingam-panahiny


[[Sokajy:Fampianarana]]</text>
      <sha1>9ghy4hgijkfpbltm953901zq6gtnqp9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1142767</id>
      <parentid>1142766</parentid>
      <timestamp>2026-06-13T07:29:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Anai171</username>
        <id>30270</id>
      </contributor>
      <comment>/* Mampiavaka azy */ Fanampiana rohy</comment>
      <origin>1142767</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1173" sha1="ox6bqe55tn97k35ftal58bqd12t310a" xml:space="preserve">== Famaritana ==
- [[Jean Nalisoa Ravalitera]]: &quot;[[Zanahary (finoan-drazana malagasy)|Zanahary]] tapany ny mpanoratra satria hainy ny mamorona ny tsy misy mba hisy... Raha zohiana anefa dia toa mpandrafitra ihany izy fa tsy mpamorona akory satria ny zava-misy eo amin'ny manodidina ihany no hatambany&quot;.

- [[Clarisse Ratsifandrihamanana]]: &quot;Azo isaina ho isan'ny zava-mahagagan'ny fisiana ny mpanoratra&quot;.

Fehiny: Ny mpanoratra izany dia [[Olombelona|olona]] toy ny olona rehetra ihany, saingy nomena [[Fahasoavana (finoana)|fahasoavana]] manokana handinika akaiky sy lalina kokoa ny zava-misy ka mitatitra izany ho an'ny hafa.

== Ny anjara toerany, andraikiny, lanjany ==
- Milaza ny zava-misy,

- Miaro ny hevitry ny olona, miaro ny [[soatoavina]],

- Mitaiza sy manabe ny mpiara-belona,

- Manome [[Hasina (hery tsy hita maso)|hasina]] ny tenin-drazana,

- Manefy ny toe-tsain'ny tsirairay...

== Mampiavaka azy ==

- Ny fahaizany: hoy i [[Randza Zanamihoatra]] ao amin'ny [[gazety]] Aingam-pivoarana, lah46:&quot; Tsy maintsy manana [[Fahalalana ny zava-drehetra|fahalalana]] be dia be mihitsy ny mpanoratra&quot;.

- Ny talentany,

-Ny aingam-panahiny


[[Sokajy:Fampianarana]]</text>
      <sha1>ox6bqe55tn97k35ftal58bqd12t310a</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1142787</id>
      <parentid>1142767</parentid>
      <timestamp>2026-06-13T08:06:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hariniaina14</username>
        <id>34924</id>
      </contributor>
      <comment>Nanampy fitenanana</comment>
      <origin>1142787</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1660" sha1="qwnlizp43ftk2sesbew9v2dw0oe21ux" xml:space="preserve">Ny mpanoratra malagasy dia ireo olona avy eto Madagasikara na manana fifandraisana amin’ny kolontsaina malagasy izay mamorona asa soratra toy ny tononkalo, tantara, tantara foronina, lahatsoratra ara-pomba fijery, ary boky ho an’ny ankizy. Ireo mpanoratra ireo dia mitana anjara toerana lehibe amin’ny fampandrosoana sy fitehirizana ny literatiora malagasy, sady manampy amin’ny fampitana ny soatoavina, ny tantara, ary ny kolontsaina malagasy amin’ny taranaka mifandimby.


== Famaritana ==
- [[Jean Nalisoa Ravalitera]]: &quot;[[Zanahary (finoan-drazana malagasy)|Zanahary]] tapany ny mpanoratra satria hainy ny mamorona ny tsy misy mba hisy... Raha zohiana anefa dia toa mpandrafitra ihany izy fa tsy mpamorona akory satria ny zava-misy eo amin'ny manodidina ihany no hatambany&quot;.

- [[Clarisse Ratsifandrihamanana]]: &quot;Azo isaina ho isan'ny zava-mahagagan'ny fisiana ny mpanoratra&quot;.

Fehiny: Ny mpanoratra izany dia [[Olombelona|olona]] toy ny olona rehetra ihany, saingy nomena [[Fahasoavana (finoana)|fahasoavana]] manokana handinika akaiky sy lalina kokoa ny zava-misy ka mitatitra izany ho an'ny hafa.

== Ny anjara toerany, andraikiny, lanjany ==
- Milaza ny zava-misy,

- Miaro ny hevitry ny olona, miaro ny [[soatoavina]],

- Mitaiza sy manabe ny mpiara-belona,

- Manome [[Hasina (hery tsy hita maso)|hasina]] ny tenin-drazana,

- Manefy ny toe-tsain'ny tsirairay...

== Mampiavaka azy ==

- Ny fahaizany: hoy i [[Randza Zanamihoatra]] ao amin'ny [[gazety]] Aingam-pivoarana, lah46:&quot; Tsy maintsy manana [[Fahalalana ny zava-drehetra|fahalalana]] be dia be mihitsy ny mpanoratra&quot;.

- Ny talentany,

-Ny aingam-panahiny


[[Sokajy:Fampianarana]]</text>
      <sha1>qwnlizp43ftk2sesbew9v2dw0oe21ux</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1142788</id>
      <parentid>1142787</parentid>
      <timestamp>2026-06-13T08:08:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hariniaina14</username>
        <id>34924</id>
      </contributor>
      <comment>Nanitsy hadisoam-pitendrena</comment>
      <origin>1142788</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1664" sha1="gm90kdkzjzhhdiw9kh8y1ym27r3v1kl" xml:space="preserve">Ny mpanoratra malagasy dia ireo olona avy eto Madagasikara na manana fifandraisana amin’ny kolontsaina malagasy izay mamorona asa soratra toy ny tononkalo, tantara, tantara foronina, lahatsoratra ara-pomba fijery, ary boky ho an’ny ankizy. Ireo mpanoratra ireo dia mitana anjara toerana lehibe amin’ny fampandrosoana sy fitehirizana ny literatiora malagasy, sady manampy amin’ny fampitana ny soatoavina, ny tantara, ary ny kolontsaina malagasy amin’ny taranaka mifandimby.


== Famaritana ==
- [[[[Jean Nalisoa Ravalitera]]:]] &quot;[[Zanahary (finoan-drazana malagasy)|Zanahary]] tapany ny mpanoratra satria hainy ny mamorona ny tsy misy mba hisy... Raha zohiana anefa dia toa mpandrafitra ihany izy fa tsy mpamorona akory satria ny zava-misy eo amin'ny manodidina ihany no hatambany&quot;.

- [[Clarisse Ratsifandrihamanana]]: &quot;Azo isaina ho isan'ny zava-mahagagan'ny fisiana ny mpanoratra&quot;.

Fehiny: Ny mpanoratra izany dia [[Olombelona|olona]] toy ny olona rehetra ihany, saingy nomena [[Fahasoavana (finoana)|fahasoavana]] manokana handinika akaiky sy lalina kokoa ny zava-misy ka mitatitra izany ho an'ny hafa.

== Ny anjara toerany, andraikiny, lanjany ==
- Milaza ny zava-misy,

- Miaro ny hevitry ny olona, miaro ny [[soatoavina]],

- Mitaiza sy manabe ny mpiara-belona,

- Manome [[Hasina (hery tsy hita maso)|hasina]] ny tenin-drazana,

- Manefy ny toe-tsain'ny tsirairay...

== Mampiavaka azy ==

- Ny fahaizany: hoy i [[Randza Zanamihoatra]] ao amin'ny [[gazety]] Aingam-pivoarana, lah46:&quot; Tsy maintsy manana [[Fahalalana ny zava-drehetra|fahalalana]] be dia be mihitsy ny mpanoratra&quot;.

- Ny talentany,

-Ny aingam-panahiny


[[Sokajy:Fampianarana]]</text>
      <sha1>gm90kdkzjzhhdiw9kh8y1ym27r3v1kl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Antoine de Padoue Rahajarizafy</title>
    <ns>0</ns>
    <id>293345</id>
    <revision>
      <id>1142833</id>
      <parentid>1115110</parentid>
      <timestamp>2026-06-13T08:55:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Quinze2001</username>
        <id>34461</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>1142833</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13686" sha1="h4clctgskkjetf61t38nhtbi6a0l5bd" xml:space="preserve">{{Infobox olona|anarana=Antoine de Padoue Rahajarizafy|teraka=7 Avrily 1911|toerana=tao Antananarivo|maty=2 Marsa 1974|firenena=Madagasikara|karazana=Mpanoratra malagasy|asa=pretra zezoita katôlika malagasy|asa hafa=Mpikambana sy mpiara-miasa tao amin'ny Akademia Malagasy
Lehiben'ny Faritany voalohany tao amin’ny Fikambanan'i Jesoa teto Madagasikara|taona niasana=tamin'ny taona 1969|image=[[File:Antoine de padoue Rahajarizafy.jpg|Antoine_de_padoue_Rahajarizafy]]|sary=[[File:Antoine de padoue Rahajarizafy.jpg|Antoine_de_padoue_Rahajarizafy]]}}

I '''Antoine de Padoue Rahajarizafy''' dia [[pretra]] [[zezoita]] katôlika malagasy, manam-pahaizana [[Malagasy (vahoaka)|malagasy]] ary anisan' ny filôzôfa sy mpanoratra malaza tamin' ny taonjato faha-20. Teraka tamin' ny 7 Avrily 1911 tao [[Antananarivo]] ary maty ny 2 Marsa 1974 teo amin' ny faha 62 taonany tao Antananarivo. Nandritra ny androm-piainany dia nitana andraikitra maro izy: mpampianatra (indrindra ny teny malagasy), mpampiofana tanora, mpiandraikitra ny fampianarana katôlika tao Antananarivo, lehiben' ny Petit Séminaire, ary pretram-paroasy tao Ambatonilita. Mpikambana sy mpiara-miasa tao amin'ny [[Akademia Malagasy]] izy ary Lehiben'ny Faritany voalohany tao amin’ny [[Zezoita|Fikambanan'i Jesoa]] teto Madagasikara tamin'ny taona 1969. Be dia be ny zavatra nosoratan' i Antoine de Padoue Rahajarizafy ary namela asa lehibe natokany ho an' ny tantaran' ny [[Fanjakan' Imerina|Fanjakana Merina]], ho an' ny [[môraly]] netim-paharazana malagasy ary koa ny ho an' ny [[fiteny malagasy]], izay nandraisany anjara tamin' ny fampiroboroboana sy ny fampitana ny vakoka ara-kolontsaina malagasy amin' ny fomba fijery kristiana voahazava.

== Fiainany manokana ==

=== Fahazazany sy fahatanorany ===
Teraka tao [[Antananarivo]] tamin' ny ny 7 Avrily 1911 izy, ary zanak' i J.-B. Rahajarizafy. Nahazo fiofanana voalohany avy amin' ny Frères des Écoles Chrétiennes teny Andohalo (1918–1920), avy eo tao amin' ny Collège Saint-Michel (1921–1923), talohan' ny nidirany tao amin' ny Petit Séminaire d'Ambohipo. Avy eo izy dia nanaraka fiofanana ara-pivavahana maharitra izay nitarika azy ho amin' ny [[Ôrdinasiôna|fanokanana]] ho [[pretra]] tamin' ny taona 1941. Nitombo tao anatin' ny tontolon' ny kolontsaina sy ny fanoloran-tena ara-tsaina izy sady mpanoratra nalaza tamin' ny androny.

Ny fisainany dia novolavolain' ny famakiany ny asa soratry ny olo-malaza amin' ny sehatra ara-panahy sy ara-pilôzôfia toa an' i [[Mohandas Karamchand Gandhi|Gandhi]], i [[Debendranath Tagore|Tagore]], i [[Kônfosiosy|Kǒng Fūzǐ]] (na Kônfosiosy), i [[René Descartes|Descartes]] ary i [[Henri Bergson|Bergson]], izay namoha ny fahasarotam-piarony momba ny [[fahendrena]] malagasy sy ny maha-izy azy ny [[Malagasy (vahoaka)|Malagasy]] ary ny fifanakalozana eo amin' ny samy [[kolontsaina]].

=== Fianakaviana ===
Iray amin’ireo valo mianadahy i Dada Rahajarizafy, ary fahenina izy. Izy dia avy amin'ny ray aman-dreniny, avy amin'ny olona manakaja [[merina]] lehibe. 

==== Ny rainy ====
Tamin’ny alalan’i Jean-Baptiste Rahajarizafy rainy no niaingany avy any [[Ambohimandrosohasina]], havoana kely iray atsinanan’ny havoanan’ny mpanjaka [[Ambohimanga]], ka avy amin’ny fianakavian’[[Andriamasinavalona (foko)|Andriamasinavalona]] tao [[Avaradrano]], izay akaiky ny fahefan’ny mpanjaka hatrany ary nanome azy manamboninahitra maro[[Andriamasinavalona|.]] Ity farany, taorian'ny fianarana nahomby tao amin'ny kolejy Saint-Michel tao Ambohipo izay nanehoany ny fahavitrihan'ny saina sy ny fahazotoana hianatra, dia natolotra an'i Lyautey taty aoriana, komandy, lehiben'ny mpiasan'i [[Joseph Simon Gallieni|Gallieni]] ary tompon'andraikitra amin'ny fampitoniana ny Nosy, ho sekretera manokana sy mpandika teny. Notendren’i Lyautey ho governoran’i Fianarantsoa izy ary nomeny voninahitra ho rain’ny lahimatoany, Gabriel Hubert Marie Rahajarizafy, teraka ny taona 1897 (izay nomeny ny anarany faharoa hoe Hubert), zokin’i Mompera Rahajarizafy. Jean-Baptiste Rahajarizafy dia mpanao gazety ihany koa tamin'ny solon'anarana hoe &quot;Juvenis&quot; mandra-pahafatiny tampoka tamin’ny 1915.

==== Ny reniny ====
Ny reniny, Véronique Razafimbero, sy ny rainy Rahajarizafy avy ao [[Ambohidrapeto]], iray amin'ny [[Tendrombohitra roa ambin' ny folon' Imerina]], sy ao anatiny [[zazamarolahy]], anisan'ny olona manankaja tao amin'ny [[Merina]] anisan'ny zanaka mpanjaka taranak'  [[Andrianampoinimerina]] sy [[Ramanantenasoa]], iray amin'ny vadiny ara-dalana. Ny fianakaviany angamba no nanome azy ny firaiketam-pony tamin’ny fahendren’ny razambeny, ka Andrianampoinimerina no isan’ireo mpiahy lehibe indrindra, ka noho izany dia nanome aingam-panahy azy hanoratra ireo boky dimy amin’ny Ombalahibemaso, ary koa ny hafanam-pon’ny finoany kristiana, izay nolovainy tamin’ny raibeny, mpitoriteny [[Prôtestantisma eto Madagasikara|protestanta]] malaza. Niova ho Katolika ny reniny, rehefa nanambady ny rainy.

== Lalam piainany ==

=== Fanoloran-tena amin'ny fivavahana kristiana ===
Vao maraina be dia nandao ny faribolan’ny fianakaviana i Antoine ary niditra tao amin’ny seminera, nanery tsikelikely ny tenany ho amin’ny fiainana henjana kokoa araka ny filazany hoe: &quot;mba hanakaiky kokoa an'Andriamanitra&quot;. Niditra tao amin' ny fikambanana izy tamin’ny 20 novambra 1935 ary lasa pretra tamin’ny 21 jona 1941.

=== Fanandratana ny fahendren'ny razana ===
Torak’izany ihany koa, izy izay niaiky ny tenany ho nostalgia ho an’ny fahendren’ny razamben’ny Malagasy, dia nanomboka nandray an-tsoratra ny tantara sy tantara an-tsary manokana momba ny fomban-drazana malagasy izy tamin’izy 19 taona mba hitahiry azy ireo ary avy eo nampita izany tamin’ny taranaka liana loatra tamin’ny [[Tontolo Tandrefana|tandrefana]] sy ny môderina. Tamin’izany fotoana izany, fony izy regent (mopera vaovao nandalina ny [[Filôzôfia|filozofia]]) sy mpampianatra tao Amparibe, no nanombohany nanoratra ''Ny Ombalahibemaso'', izay asa mitantara ny fiainan’[[Andrianampoinimerina]] sy ny fahendrena ary ny zava-bitany (indrindra fa ny fananganana ny &quot;[[Fokonolona]]&quot;, ny &quot;Imerina enin-toko&quot; na koa ny fandrindrana ny tsena isan-karazany na ny fiaraha-monina amin'ny ankapobeny, …). Ezaka mafy sy nafana fo ny fanoratana ireo boky dimy, ka nidina tany am-piasana ilay raim-pianakaviana raha vantany vao nanam-potoana malalaka, ka nifandimby ny fanaovana naoty sy ny fikarohana.

=== Fanabeazana ny tanora ===
Teo amin’ny famelomana ny hasin’ny razana efa hadino dia niasa manokana tamin’ny fanabeazana ny tanora i Mompera Rahajarizafy. Amin’ny maha-tia tanindrazana resy lahatra azy dia nanentana mafy ny mpianatra malagasy ny tenany mba tsy ho voafitaka amin’ny zava-bita isan-karazany ambaran’ny fihoaram-pefy amin’ny andro môderina izay, araka ny nambarany, dia mampita hevitra manokana ho an’ny vahiny ihany ary tsy misy ifandraisany amin’ny fisainana malagasy. Izany indrindra no nanentanany ny tanora hifantoka bebe kokoa amin’ny fanatanjahantena.

=== Fisondrotana ===
Ny fisondrotan’i Mompera Antoine de Padoue teo anivon’ireo [[Zezoita]] [[Madagasikara|malagasy]] mitovy taona aminy dia niavaka:

* izy no rektora malagasy voalohany tao amin’ny Collège Saint-Michel izay eny Ambohidahy;
* izy no Malagasy voalohany niditra tao amin’ilay sekoly nanome fampianarana teny [[Fiteny malagasy|malagasy]] ho an’ireo misionera vahiny tao [[Ambositra]];
* izy koa no rektora malagasy voalohany tao amin'ny Petit Séminaire (ao Faliarivo) ao amin'ny [[Antananarivo|diosezin'Antananarivo]];
* izy no Lehiben’ny Faritany Malagasy voalohany teto Madagasikara;
* izy ihany koa no tompon'ny Malagasy voalohany amin'ny zezoita vaovao.

Na dia teo aza izany fisondrotana toa milamina izany, dia imbetsaka i Mompera Rahajarizafy no niharan’ny fananarana mivantana sy ankolaka avy amin'ny lehibeny ara-pivavahana ary hatramin’ny fitondrana mpanjanaka. Anisan’ny niampangana azy ny foheverana azy ho manamaivana ny lanjan’ny hafatra kristiana ho fanoherana ny soatoavina ara-piarahamonin' ny razana, ka izay no tsy nahazoany alalana amin'ny famoahana ny iray amin’ny sanganasany, ''Hanitra nentin-dRazana'' ''.''

=== Fanandratana ny soatoavina malagasy ===
Tsapan-dRahajarizafy ny tsy firaharahana ny [[Fiteny malagasy|fiteny]] sy ny [[Kolontsaina malagasy|kolontsaina]] [[Kolontsaina malagasy|malagasy]] ary ny [[tantaran' i Madagasikara]] sy zavatra maro hafa momba an' i [[Madagasikara]] sy ny [[Malagasy (vahoaka)|Malagasy]]. Hitany fa tsy manome lanja ny haren' ny vakoka malagasy ny fampianarana nisy. Niteraka faharesen-dahatra lalina tao aminy izany fahatsapany izany: tena ilaina ny fampidirana ny [[kristianisma]] eo amin' ny [[fiarahamonina malagasy]]. Araka ny filazany dia tsy afaka hiroborobo ny finoana kristiana raha tsy ampitaina amin' ny alalan' ny fiteny sy ny soatoavin' ny vahoaka malagasy.

Mompera Rahajarizafy no namirapiratra tamin’ny alalan’ny bokiny sy ny lahatsorany. Mampiavaka azy ny fomba fanoratra tononkalo mibaribary, izay sarotra adika amin’ny teny hafa satria avy amin’ny eritreritra malagasy ihany no aingam-panahy. Izy no niara-nanangana ny Akademia Andrianampoinimerina niaraka tamin’ny Mpitandrina Rakotobe-Andriamaharo.

Namorona fikambanana miompana amin’ny fanabeazana ny tanora izy, niaraka tamin’ny namany Mompera Vincent de Paul Rabarison, ny hetsika Fon-dehilahy, ka nandray azy ireo avy amin’ny sehatra samihafa, toy ny Cœurs vaillants ny [[Frantsa|France]].

=== Asa soratra lehibe ===

* ''Ny Ombalahibemaso''
* ''Ny Hanitra Nentin-Drazana''
* ''Filozofia Malagasy: ny fanahy no olona''
* ''Kabary malagasy vaovao''
* ''Ny Ohabolana Malagasy''
* ''Lahatsoratra momba ny fitsipi-pitenenana malagasy''

Izy ihany koa no nanoratra hira maromaro natao hanentanana ny tanora hamboly ny finoany sy ny fitiavany ny tanindrazany ary koa hisaintsainana ny tena dikan’ny fiainana.

== Ny fitiavan-tanindrazana ==
Feno fatokisan-tena tamin’ny toetra manokana nananan’ny fireneny izy, nihevitra fa tsy misy tokony hitsiriritana amin’ny sivilizasiona hafa (indrindra fa ny [[Tontolo Tandrefana|tandrefana]]), eo amin’ny fomba fisainana, amin’ny fisainana, amin’ny fihetsika manoloana toe-javatra iray, amin’ny fiainana eo amin’ny fiarahamonina, amin’ny fandanjalanjana izay tokony hatao na tsia, amin’ny fikarakarana ny sahirana na amin’ny fahalalana an’[[Andriamanitra (tokana)|Andriamanitra]] mihitsy aza.

Lahatsoratra mirakitra ny fitiavan-tanindrazana nosoratan’i Mompera Rahajarizafy tao amin’ny gazety ''Gazety Pitik’afo'', famerenana ny [[Zezoita|Fikambanan'i Jesoa]] eto [[Madagasikara|Madagasikara,]] no nahazoany sy ny namany Rabarison, lehiben’ny tonian-dahatsoratra tamin’izany fotoana izany, tamin’ny andron’i Mompera De Meritens, SJ. Naverin’i Mompera Tiersonnier, SJ indray izy ireo tatỳ aoriana

Tao anatin’ny taratasy malaza nalefa tany amin’ny Filankevitry ny [[Eveka]], dia nangataka tamin’ny fitondrana frantsay tamin’ny 1953 i Mompera Rahajarizafy mba hamerina amin’ny laoniny ny fiandrianan’ny Nosy Lehibe. Ny hatezerana teo amin’ny andaniny sy ny ankilany [[Fiteny frantsay|frantsay]] dia tena nahery vaika ka tamin’ny taona 1960 vao tratra ny fahaleovantena.

Nieken-tena ho tia tanindrazana nandritra ny am-polony taona maro ary tena nostalgia ho an’ny fifandanjana ara-tsosialy nentin-drazana, dia faly izy rehefa tafatsangana tamin’ny taona 1973 ny rafitra [[Fokonolona]] manokana ho an’ny fiarahamonina malagasy. &quot;Antsika io, hoy izy, manokana ho an’ny kolontsainantsika ary tsy misy fitsiriritana amin’ny an’ny hafa, aoka ho azo antoka fa hahomby !&quot;. Indrisy fa tsy teo intsony ny Ray tamin’ny fiavian’ny Kolonely [[Ratsimandrava Richard|Richard Ratsimandrava]] tamin’ny taona 1975, izay nanao ny Fokonolona ho ambony indrindra.

== Fahafatesany sy fahatsiarovana azy ==
Tamin’ny taona 1969 ka hatramin’ny 1973, izy no faritanin’ny [[Zezoita]] teto Madagasikara ary lasa  mitarika ny zazavao nandra-pahafatiny tamin’ny 2 mars 1974 teo amin’ny faha-63 taonany.

Tamin' ny 7 avrily 2011 no nankalazana ny faha-100 taonan’ny nahaterahany, izay nanamarika ny hetsika isan-karazany toy ny fitokanana lalana amin’ny anarany, ny fihaonambe isan-karazany, indrindra ny eny amin’ny [[Oniversiten' Antananarivo|Oniversiten’Antananarivo]] sy ny [[Akademia Malagasy]], ary koa ny fandraisana ny 8 Fampiroboroboana ny Foibem-pianarana diplômatika sy stratejika (CEDS) - Madagasikara nomena ny anaran’i Mompera Rahajarizafy ho anarana fisondrotana.

Nandritra ny lahateniny teny amin’ny lapan’ny filoham-pirenena teny Iavoloha ny 7 septembra 2019 tao anatin’ny fitsidihany tamin’ny fomba ofisialy teto Madagasikara, dia tsy diso anjara ny [[Fransoà (papa)|Papa François]] nilaza ny tenin’i Mompera Rahajarizafy tamin’izao teny izao:&lt;blockquote&gt;&quot;Raha tsy maintsy manaiky sy manome lanja ary ankasitrahantsika ity tany voatahy ity noho ny hatsarany sy ny harena voajanahary tsy hita lany ao aminy, dia tsy latsa-danja amin’izany koa ny fanaovana izany ho an’ity &quot;fanahinao manontolo&quot; izay manome hery anao hifikitra amin'ny aina (izany hoe amin'ny fiainana) araka ny nampahatsiahivin'i Mompera Antoine de Padoue Rahajarizafy SJ antsika.&quot;&lt;ref&gt;{{Cite journal|url=https://www.vaticannews.va/en/pope/news/2019-09/anthony-rahajarizafy-madagascar-in-pope-francis-speech.html|date=2019-09-07}}&lt;/ref&gt; .&lt;/blockquote&gt;

== Jereo koa ==

* [[Lisitry ny mpanoratra malagasy]]

== Loharano ==
&lt;references responsive=&quot;1&quot;&gt;&lt;/references&gt;
[[Sokajy:Pages avec des traductions non relues]]</text>
      <sha1>h4clctgskkjetf61t38nhtbi6a0l5bd</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1142837</id>
      <parentid>1142833</parentid>
      <timestamp>2026-06-13T08:57:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Quinze2001</username>
        <id>34461</id>
      </contributor>
      <origin>1142837</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13762" sha1="kl0sz5n0qy6b2mazfbf1txr9jyq6zzh" xml:space="preserve">{{Infobox olona|anarana=Antoine de Padoue Rahajarizafy|teraka=7 Avrily 1911|toerana=tao Antananarivo|maty=2 Marsa 1974|firenena=Madagasikara|karazana=Mpanoratra malagasy|asa=pretra zezoita katôlika malagasy|asa hafa=Mpikambana sy mpiara-miasa tao amin'ny Akademia Malagasy
Lehiben'ny Faritany voalohany tao amin’ny Fikambanan'i Jesoa teto Madagasikara|taona niasana=tamin'ny taona 1969|image=[[File:Antoine de padoue Rahajarizafy.jpg|Antoine_de_padoue_Rahajarizafy]]|sary=[[File:Antoine de padoue Rahajarizafy.jpg|Antoine_de_padoue_Rahajarizafy]]}}

I '''Antoine de Padoue Rahajarizafy''' dia [[pretra]] [[zezoita]] katôlika malagasy, manam-pahaizana [[Malagasy (vahoaka)|malagasy]] ary anisan' ny filôzôfa sy mpanoratra malaza tamin' ny taonjato faha-20. Teraka tamin' ny 7 Avrily 1911 tao [[Antananarivo]] ary maty ny 2 Marsa 1974 teo amin' ny faha 62 taonany tao Antananarivo. Nandritra ny androm-piainany dia nitana andraikitra maro izy: mpampianatra (indrindra ny teny malagasy), mpampiofana tanora, mpiandraikitra ny fampianarana katôlika tao Antananarivo, lehiben' ny Petit Séminaire, ary pretram-paroasy tao Ambatonilita. Mpikambana sy mpiara-miasa tao amin'ny [[Akademia Malagasy]] izy ary Lehiben'ny Faritany voalohany tao amin’ny [[Zezoita|Fikambanan'i Jesoa]] teto Madagasikara tamin'ny taona 1969. Be dia be ny zavatra nosoratan' i Antoine de Padoue Rahajarizafy ary namela asa lehibe natokany ho an' ny tantaran' ny [[Fanjakan' Imerina|Fanjakana Merina]], ho an' ny [[môraly]] netim-paharazana malagasy ary koa ny ho an' ny [[fiteny malagasy]], izay nandraisany anjara tamin' ny fampiroboroboana sy ny fampitana ny vakoka ara-kolontsaina malagasy amin' ny fomba fijery kristiana voahazava.

== Fiainany manokana ==

=== Fahazazany sy fahatanorany ===
Teraka tao [[Antananarivo]] tamin' ny ny 7 Avrily 1911 izy, ary zanak' i J.-B. Rahajarizafy. Nahazo fiofanana voalohany avy amin' ny Frères des Écoles Chrétiennes teny Andohalo (1918–1920), avy eo tao amin' ny Collège Saint-Michel (1921–1923), talohan' ny nidirany tao amin' ny Petit Séminaire d'Ambohipo. Avy eo izy dia nanaraka fiofanana ara-pivavahana maharitra izay nitarika azy ho amin' ny [[Ôrdinasiôna|fanokanana]] ho [[pretra]] tamin' ny taona 1941. Nitombo tao anatin' ny tontolon' ny kolontsaina sy ny fanoloran-tena ara-tsaina izy sady mpanoratra nalaza tamin' ny androny.

Ny fisainany dia novolavolain' ny famakiany ny asa soratry ny olo-malaza amin' ny sehatra ara-panahy sy ara-pilôzôfia toa an' i [[Mohandas Karamchand Gandhi|Gandhi]], i [[Debendranath Tagore|Tagore]], i [[Kônfosiosy|Kǒng Fūzǐ]] (na Kônfosiosy), i [[René Descartes|Descartes]] ary i [[Henri Bergson|Bergson]], izay namoha ny fahasarotam-piarony momba ny [[fahendrena]] malagasy sy ny maha-izy azy ny [[Malagasy (vahoaka)|Malagasy]] ary ny fifanakalozana eo amin' ny samy [[kolontsaina]].

=== Fianakaviana ===
Iray amin’ireo valo mianadahy i Dada Rahajarizafy, ary fahenina izy. Izy dia avy amin'ny ray aman-dreniny, avy amin'ny olona manakaja [[merina]] lehibe. 

==== Ny rainy ====
Tamin’ny alalan’i Jean-Baptiste Rahajarizafy rainy no niaingany avy any [[Ambohimandrosohasina]], havoana kely iray atsinanan’ny havoanan’ny mpanjaka [[Ambohimanga]], ka avy amin’ny fianakavian’[[Andriamasinavalona (foko)|Andriamasinavalona]] tao [[Avaradrano]], izay akaiky ny fahefan’ny mpanjaka hatrany ary nanome azy manamboninahitra maro[[Andriamasinavalona|.]] Ity farany, taorian'ny fianarana nahomby tao amin'ny kolejy Saint-Michel tao Ambohipo izay nanehoany ny fahavitrihan'ny saina sy ny fahazotoana hianatra, dia natolotra an'i Lyautey taty aoriana, komandy, lehiben'ny mpiasan'i [[Joseph Simon Gallieni|Gallieni]] ary tompon'andraikitra amin'ny fampitoniana ny Nosy, ho sekretera manokana sy mpandika teny. Notendren’i Lyautey ho governoran’i Fianarantsoa izy ary nomeny voninahitra ho rain’ny lahimatoany, Gabriel Hubert Marie Rahajarizafy, teraka ny taona 1897 (izay nomeny ny anarany faharoa hoe Hubert), zokin’i Mompera Rahajarizafy. Jean-Baptiste Rahajarizafy dia mpanao gazety ihany koa tamin'ny solon'anarana hoe &quot;Juvenis&quot; mandra-pahafatiny tampoka tamin’ny 1915.

==== Ny reniny ====
Ny reniny, Véronique Razafimbero, sy ny rainy Rahajarizafy avy ao [[Ambohidrapeto]], iray amin'ny [[Tendrombohitra roa ambin' ny folon' Imerina]], sy ao anatiny [[zazamarolahy]], anisan'ny olona manankaja tao amin'ny [[Merina]] anisan'ny zanaka mpanjaka taranak'  [[Andrianampoinimerina]] sy [[Ramanantenasoa]], iray amin'ny vadiny ara-dalana. Ny fianakaviany angamba no nanome azy ny firaiketam-pony tamin’ny fahendren’ny razambeny, ka Andrianampoinimerina no isan’ireo mpiahy lehibe indrindra, ka noho izany dia nanome aingam-panahy azy hanoratra ireo boky dimy amin’ny Ombalahibemaso, ary koa ny hafanam-pon’ny finoany kristiana, izay nolovainy tamin’ny raibeny, mpitoriteny [[Prôtestantisma eto Madagasikara|protestanta]] malaza. Niova ho Katolika ny reniny, rehefa nanambady ny rainy.

[[Sary:Antoine_de_padoue_Rahajarizafy.jpg|Antoine_de_padoue_Rahajarizafy]]

== Lalam piainany ==

=== Fanoloran-tena amin'ny fivavahana kristiana ===
Vao maraina be dia nandao ny faribolan’ny fianakaviana i Antoine ary niditra tao amin’ny seminera, nanery tsikelikely ny tenany ho amin’ny fiainana henjana kokoa araka ny filazany hoe: &quot;mba hanakaiky kokoa an'Andriamanitra&quot;. Niditra tao amin' ny fikambanana izy tamin’ny 20 novambra 1935 ary lasa pretra tamin’ny 21 jona 1941.

=== Fanandratana ny fahendren'ny razana ===
Torak’izany ihany koa, izy izay niaiky ny tenany ho nostalgia ho an’ny fahendren’ny razamben’ny Malagasy, dia nanomboka nandray an-tsoratra ny tantara sy tantara an-tsary manokana momba ny fomban-drazana malagasy izy tamin’izy 19 taona mba hitahiry azy ireo ary avy eo nampita izany tamin’ny taranaka liana loatra tamin’ny [[Tontolo Tandrefana|tandrefana]] sy ny môderina. Tamin’izany fotoana izany, fony izy regent (mopera vaovao nandalina ny [[Filôzôfia|filozofia]]) sy mpampianatra tao Amparibe, no nanombohany nanoratra ''Ny Ombalahibemaso'', izay asa mitantara ny fiainan’[[Andrianampoinimerina]] sy ny fahendrena ary ny zava-bitany (indrindra fa ny fananganana ny &quot;[[Fokonolona]]&quot;, ny &quot;Imerina enin-toko&quot; na koa ny fandrindrana ny tsena isan-karazany na ny fiaraha-monina amin'ny ankapobeny, …). Ezaka mafy sy nafana fo ny fanoratana ireo boky dimy, ka nidina tany am-piasana ilay raim-pianakaviana raha vantany vao nanam-potoana malalaka, ka nifandimby ny fanaovana naoty sy ny fikarohana.

=== Fanabeazana ny tanora ===
Teo amin’ny famelomana ny hasin’ny razana efa hadino dia niasa manokana tamin’ny fanabeazana ny tanora i Mompera Rahajarizafy. Amin’ny maha-tia tanindrazana resy lahatra azy dia nanentana mafy ny mpianatra malagasy ny tenany mba tsy ho voafitaka amin’ny zava-bita isan-karazany ambaran’ny fihoaram-pefy amin’ny andro môderina izay, araka ny nambarany, dia mampita hevitra manokana ho an’ny vahiny ihany ary tsy misy ifandraisany amin’ny fisainana malagasy. Izany indrindra no nanentanany ny tanora hifantoka bebe kokoa amin’ny fanatanjahantena.

=== Fisondrotana ===
Ny fisondrotan’i Mompera Antoine de Padoue teo anivon’ireo [[Zezoita]] [[Madagasikara|malagasy]] mitovy taona aminy dia niavaka:

* izy no rektora malagasy voalohany tao amin’ny Collège Saint-Michel izay eny Ambohidahy;
* izy no Malagasy voalohany niditra tao amin’ilay sekoly nanome fampianarana teny [[Fiteny malagasy|malagasy]] ho an’ireo misionera vahiny tao [[Ambositra]];
* izy koa no rektora malagasy voalohany tao amin'ny Petit Séminaire (ao Faliarivo) ao amin'ny [[Antananarivo|diosezin'Antananarivo]];
* izy no Lehiben’ny Faritany Malagasy voalohany teto Madagasikara;
* izy ihany koa no tompon'ny Malagasy voalohany amin'ny zezoita vaovao.

Na dia teo aza izany fisondrotana toa milamina izany, dia imbetsaka i Mompera Rahajarizafy no niharan’ny fananarana mivantana sy ankolaka avy amin'ny lehibeny ara-pivavahana ary hatramin’ny fitondrana mpanjanaka. Anisan’ny niampangana azy ny foheverana azy ho manamaivana ny lanjan’ny hafatra kristiana ho fanoherana ny soatoavina ara-piarahamonin' ny razana, ka izay no tsy nahazoany alalana amin'ny famoahana ny iray amin’ny sanganasany, ''Hanitra nentin-dRazana'' ''.''

=== Fanandratana ny soatoavina malagasy ===
Tsapan-dRahajarizafy ny tsy firaharahana ny [[Fiteny malagasy|fiteny]] sy ny [[Kolontsaina malagasy|kolontsaina]] [[Kolontsaina malagasy|malagasy]] ary ny [[tantaran' i Madagasikara]] sy zavatra maro hafa momba an' i [[Madagasikara]] sy ny [[Malagasy (vahoaka)|Malagasy]]. Hitany fa tsy manome lanja ny haren' ny vakoka malagasy ny fampianarana nisy. Niteraka faharesen-dahatra lalina tao aminy izany fahatsapany izany: tena ilaina ny fampidirana ny [[kristianisma]] eo amin' ny [[fiarahamonina malagasy]]. Araka ny filazany dia tsy afaka hiroborobo ny finoana kristiana raha tsy ampitaina amin' ny alalan' ny fiteny sy ny soatoavin' ny vahoaka malagasy.

Mompera Rahajarizafy no namirapiratra tamin’ny alalan’ny bokiny sy ny lahatsorany. Mampiavaka azy ny fomba fanoratra tononkalo mibaribary, izay sarotra adika amin’ny teny hafa satria avy amin’ny eritreritra malagasy ihany no aingam-panahy. Izy no niara-nanangana ny Akademia Andrianampoinimerina niaraka tamin’ny Mpitandrina Rakotobe-Andriamaharo.

Namorona fikambanana miompana amin’ny fanabeazana ny tanora izy, niaraka tamin’ny namany Mompera Vincent de Paul Rabarison, ny hetsika Fon-dehilahy, ka nandray azy ireo avy amin’ny sehatra samihafa, toy ny Cœurs vaillants ny [[Frantsa|France]].

=== Asa soratra lehibe ===

* ''Ny Ombalahibemaso''
* ''Ny Hanitra Nentin-Drazana''
* ''Filozofia Malagasy: ny fanahy no olona''
* ''Kabary malagasy vaovao''
* ''Ny Ohabolana Malagasy''
* ''Lahatsoratra momba ny fitsipi-pitenenana malagasy''

Izy ihany koa no nanoratra hira maromaro natao hanentanana ny tanora hamboly ny finoany sy ny fitiavany ny tanindrazany ary koa hisaintsainana ny tena dikan’ny fiainana.

== Ny fitiavan-tanindrazana ==
Feno fatokisan-tena tamin’ny toetra manokana nananan’ny fireneny izy, nihevitra fa tsy misy tokony hitsiriritana amin’ny sivilizasiona hafa (indrindra fa ny [[Tontolo Tandrefana|tandrefana]]), eo amin’ny fomba fisainana, amin’ny fisainana, amin’ny fihetsika manoloana toe-javatra iray, amin’ny fiainana eo amin’ny fiarahamonina, amin’ny fandanjalanjana izay tokony hatao na tsia, amin’ny fikarakarana ny sahirana na amin’ny fahalalana an’[[Andriamanitra (tokana)|Andriamanitra]] mihitsy aza.

Lahatsoratra mirakitra ny fitiavan-tanindrazana nosoratan’i Mompera Rahajarizafy tao amin’ny gazety ''Gazety Pitik’afo'', famerenana ny [[Zezoita|Fikambanan'i Jesoa]] eto [[Madagasikara|Madagasikara,]] no nahazoany sy ny namany Rabarison, lehiben’ny tonian-dahatsoratra tamin’izany fotoana izany, tamin’ny andron’i Mompera De Meritens, SJ. Naverin’i Mompera Tiersonnier, SJ indray izy ireo tatỳ aoriana

Tao anatin’ny taratasy malaza nalefa tany amin’ny Filankevitry ny [[Eveka]], dia nangataka tamin’ny fitondrana frantsay tamin’ny 1953 i Mompera Rahajarizafy mba hamerina amin’ny laoniny ny fiandrianan’ny Nosy Lehibe. Ny hatezerana teo amin’ny andaniny sy ny ankilany [[Fiteny frantsay|frantsay]] dia tena nahery vaika ka tamin’ny taona 1960 vao tratra ny fahaleovantena.

Nieken-tena ho tia tanindrazana nandritra ny am-polony taona maro ary tena nostalgia ho an’ny fifandanjana ara-tsosialy nentin-drazana, dia faly izy rehefa tafatsangana tamin’ny taona 1973 ny rafitra [[Fokonolona]] manokana ho an’ny fiarahamonina malagasy. &quot;Antsika io, hoy izy, manokana ho an’ny kolontsainantsika ary tsy misy fitsiriritana amin’ny an’ny hafa, aoka ho azo antoka fa hahomby !&quot;. Indrisy fa tsy teo intsony ny Ray tamin’ny fiavian’ny Kolonely [[Ratsimandrava Richard|Richard Ratsimandrava]] tamin’ny taona 1975, izay nanao ny Fokonolona ho ambony indrindra.

== Fahafatesany sy fahatsiarovana azy ==
Tamin’ny taona 1969 ka hatramin’ny 1973, izy no faritanin’ny [[Zezoita]] teto Madagasikara ary lasa  mitarika ny zazavao nandra-pahafatiny tamin’ny 2 mars 1974 teo amin’ny faha-63 taonany.

Tamin' ny 7 avrily 2011 no nankalazana ny faha-100 taonan’ny nahaterahany, izay nanamarika ny hetsika isan-karazany toy ny fitokanana lalana amin’ny anarany, ny fihaonambe isan-karazany, indrindra ny eny amin’ny [[Oniversiten' Antananarivo|Oniversiten’Antananarivo]] sy ny [[Akademia Malagasy]], ary koa ny fandraisana ny 8 Fampiroboroboana ny Foibem-pianarana diplômatika sy stratejika (CEDS) - Madagasikara nomena ny anaran’i Mompera Rahajarizafy ho anarana fisondrotana.

Nandritra ny lahateniny teny amin’ny lapan’ny filoham-pirenena teny Iavoloha ny 7 septembra 2019 tao anatin’ny fitsidihany tamin’ny fomba ofisialy teto Madagasikara, dia tsy diso anjara ny [[Fransoà (papa)|Papa François]] nilaza ny tenin’i Mompera Rahajarizafy tamin’izao teny izao:&lt;blockquote&gt;&quot;Raha tsy maintsy manaiky sy manome lanja ary ankasitrahantsika ity tany voatahy ity noho ny hatsarany sy ny harena voajanahary tsy hita lany ao aminy, dia tsy latsa-danja amin’izany koa ny fanaovana izany ho an’ity &quot;fanahinao manontolo&quot; izay manome hery anao hifikitra amin'ny aina (izany hoe amin'ny fiainana) araka ny nampahatsiahivin'i Mompera Antoine de Padoue Rahajarizafy SJ antsika.&quot;&lt;ref&gt;{{Cite journal|url=https://www.vaticannews.va/en/pope/news/2019-09/anthony-rahajarizafy-madagascar-in-pope-francis-speech.html|date=2019-09-07}}&lt;/ref&gt; .&lt;/blockquote&gt;

== Jereo koa ==

* [[Lisitry ny mpanoratra malagasy]]

== Loharano ==
&lt;references responsive=&quot;1&quot;&gt;&lt;/references&gt;
[[Sokajy:Pages avec des traductions non relues]]</text>
      <sha1>kl0sz5n0qy6b2mazfbf1txr9jyq6zzh</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1142838</id>
      <parentid>1142837</parentid>
      <timestamp>2026-06-13T09:01:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Quinze2001</username>
        <id>34461</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Fahazazany sy fahatanorany */</comment>
      <origin>1142838</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13761" sha1="pt3a3f2w6vhwb62zmo3ygdg5kkbqjjo" xml:space="preserve">[[Sary:Antoine_de_padoue_Rahajarizafy.jpg|Antoine_de_padoue_Rahajarizafy]]
{{Infobox olona|anarana=Antoine de Padoue Rahajarizafy|teraka=7 Avrily 1911|toerana=tao Antananarivo|maty=2 Marsa 1974|firenena=Madagasikara|karazana=Mpanoratra malagasy|asa=pretra zezoita katôlika malagasy|asa hafa=Mpikambana sy mpiara-miasa tao amin'ny Akademia Malagasy
Lehiben'ny Faritany voalohany tao amin’ny Fikambanan'i Jesoa teto Madagasikara|taona niasana=tamin'ny taona 1969|image=[[File:Antoine de padoue Rahajarizafy.jpg|Antoine_de_padoue_Rahajarizafy]]|sary=[[File:Antoine de padoue Rahajarizafy.jpg|Antoine_de_padoue_Rahajarizafy]]}}

I '''Antoine de Padoue Rahajarizafy''' dia [[pretra]] [[zezoita]] katôlika malagasy, manam-pahaizana [[Malagasy (vahoaka)|malagasy]] ary anisan' ny filôzôfa sy mpanoratra malaza tamin' ny taonjato faha-20. Teraka tamin' ny 7 Avrily 1911 tao [[Antananarivo]] ary maty ny 2 Marsa 1974 teo amin' ny faha 62 taonany tao Antananarivo. Nandritra ny androm-piainany dia nitana andraikitra maro izy: mpampianatra (indrindra ny teny malagasy), mpampiofana tanora, mpiandraikitra ny fampianarana katôlika tao Antananarivo, lehiben' ny Petit Séminaire, ary pretram-paroasy tao Ambatonilita. Mpikambana sy mpiara-miasa tao amin'ny [[Akademia Malagasy]] izy ary Lehiben'ny Faritany voalohany tao amin’ny [[Zezoita|Fikambanan'i Jesoa]] teto Madagasikara tamin'ny taona 1969. Be dia be ny zavatra nosoratan' i Antoine de Padoue Rahajarizafy ary namela asa lehibe natokany ho an' ny tantaran' ny [[Fanjakan' Imerina|Fanjakana Merina]], ho an' ny [[môraly]] netim-paharazana malagasy ary koa ny ho an' ny [[fiteny malagasy]], izay nandraisany anjara tamin' ny fampiroboroboana sy ny fampitana ny vakoka ara-kolontsaina malagasy amin' ny fomba fijery kristiana voahazava.

== Fiainany manokana ==

=== Fahazazany sy fahatanorany ===
Teraka tao [[Antananarivo]] tamin' ny ny 7 Avrily 1911 izy, ary zanak' i J.-B. Rahajarizafy. Nahazo fiofanana voalohany avy amin' ny Frères des Écoles Chrétiennes teny Andohalo (1918–1920), avy eo tao amin' ny Collège Saint-Michel (1921–1923), talohan' ny nidirany tao amin' ny Petit Séminaire d'Ambohipo. Avy eo izy dia nanaraka fiofanana ara-pivavahana maharitra izay nitarika azy ho amin' ny [[Ôrdinasiôna|fanokanana]] ho [[pretra]] tamin' ny taona 1941. Nitombo tao anatin' ny tontolon' ny kolontsaina sy ny fanoloran-tena ara-tsaina izy sady mpanoratra nalaza tamin' ny androny.

Ny fisainany dia novolavolain' ny famakiany ny asa soratry ny olo-malaza amin' ny sehatra ara-panahy sy ara-pilôzôfia toa an' i [[Mohandas Karamchand Gandhi|Gandhi]], i [[Debendranath Tagore|Tagore]], i [[Kônfosiosy|Kǒng Fūzǐ]] (na Kônfosiosy), i [[René Descartes|Descartes]] ary i [[Henri Bergson|Bergson]], izay namoha ny fahasarotam-piarony momba ny [[fahendrena]] malagasy sy ny maha-izy azy ny [[Malagasy (vahoaka)|Malagasy]] ary ny fifanakalozana eo amin' ny samy [[kolontsaina]].

=== Fianakaviana ===
Iray amin’ireo valo mianadahy i Dada Rahajarizafy, ary fahenina izy. Izy dia avy amin'ny ray aman-dreniny, avy amin'ny olona manakaja [[merina]] lehibe. 

==== Ny rainy ====
Tamin’ny alalan’i Jean-Baptiste Rahajarizafy rainy no niaingany avy any [[Ambohimandrosohasina]], havoana kely iray atsinanan’ny havoanan’ny mpanjaka [[Ambohimanga]], ka avy amin’ny fianakavian’[[Andriamasinavalona (foko)|Andriamasinavalona]] tao [[Avaradrano]], izay akaiky ny fahefan’ny mpanjaka hatrany ary nanome azy manamboninahitra maro[[Andriamasinavalona|.]] Ity farany, taorian'ny fianarana nahomby tao amin'ny kolejy Saint-Michel tao Ambohipo izay nanehoany ny fahavitrihan'ny saina sy ny fahazotoana hianatra, dia natolotra an'i Lyautey taty aoriana, komandy, lehiben'ny mpiasan'i [[Joseph Simon Gallieni|Gallieni]] ary tompon'andraikitra amin'ny fampitoniana ny Nosy, ho sekretera manokana sy mpandika teny. Notendren’i Lyautey ho governoran’i Fianarantsoa izy ary nomeny voninahitra ho rain’ny lahimatoany, Gabriel Hubert Marie Rahajarizafy, teraka ny taona 1897 (izay nomeny ny anarany faharoa hoe Hubert), zokin’i Mompera Rahajarizafy. Jean-Baptiste Rahajarizafy dia mpanao gazety ihany koa tamin'ny solon'anarana hoe &quot;Juvenis&quot; mandra-pahafatiny tampoka tamin’ny 1915.

==== Ny reniny ====
Ny reniny, Véronique Razafimbero, sy ny rainy Rahajarizafy avy ao [[Ambohidrapeto]], iray amin'ny [[Tendrombohitra roa ambin' ny folon' Imerina]], sy ao anatiny [[zazamarolahy]], anisan'ny olona manankaja tao amin'ny [[Merina]] anisan'ny zanaka mpanjaka taranak'  [[Andrianampoinimerina]] sy [[Ramanantenasoa]], iray amin'ny vadiny ara-dalana. Ny fianakaviany angamba no nanome azy ny firaiketam-pony tamin’ny fahendren’ny razambeny, ka Andrianampoinimerina no isan’ireo mpiahy lehibe indrindra, ka noho izany dia nanome aingam-panahy azy hanoratra ireo boky dimy amin’ny Ombalahibemaso, ary koa ny hafanam-pon’ny finoany kristiana, izay nolovainy tamin’ny raibeny, mpitoriteny [[Prôtestantisma eto Madagasikara|protestanta]] malaza. Niova ho Katolika ny reniny, rehefa nanambady ny rainy.

== Lalam piainany ==

=== Fanoloran-tena amin'ny fivavahana kristiana ===
Vao maraina be dia nandao ny faribolan’ny fianakaviana i Antoine ary niditra tao amin’ny seminera, nanery tsikelikely ny tenany ho amin’ny fiainana henjana kokoa araka ny filazany hoe: &quot;mba hanakaiky kokoa an'Andriamanitra&quot;. Niditra tao amin' ny fikambanana izy tamin’ny 20 novambra 1935 ary lasa pretra tamin’ny 21 jona 1941.

=== Fanandratana ny fahendren'ny razana ===
Torak’izany ihany koa, izy izay niaiky ny tenany ho nostalgia ho an’ny fahendren’ny razamben’ny Malagasy, dia nanomboka nandray an-tsoratra ny tantara sy tantara an-tsary manokana momba ny fomban-drazana malagasy izy tamin’izy 19 taona mba hitahiry azy ireo ary avy eo nampita izany tamin’ny taranaka liana loatra tamin’ny [[Tontolo Tandrefana|tandrefana]] sy ny môderina. Tamin’izany fotoana izany, fony izy regent (mopera vaovao nandalina ny [[Filôzôfia|filozofia]]) sy mpampianatra tao Amparibe, no nanombohany nanoratra ''Ny Ombalahibemaso'', izay asa mitantara ny fiainan’[[Andrianampoinimerina]] sy ny fahendrena ary ny zava-bitany (indrindra fa ny fananganana ny &quot;[[Fokonolona]]&quot;, ny &quot;Imerina enin-toko&quot; na koa ny fandrindrana ny tsena isan-karazany na ny fiaraha-monina amin'ny ankapobeny, …). Ezaka mafy sy nafana fo ny fanoratana ireo boky dimy, ka nidina tany am-piasana ilay raim-pianakaviana raha vantany vao nanam-potoana malalaka, ka nifandimby ny fanaovana naoty sy ny fikarohana.

=== Fanabeazana ny tanora ===
Teo amin’ny famelomana ny hasin’ny razana efa hadino dia niasa manokana tamin’ny fanabeazana ny tanora i Mompera Rahajarizafy. Amin’ny maha-tia tanindrazana resy lahatra azy dia nanentana mafy ny mpianatra malagasy ny tenany mba tsy ho voafitaka amin’ny zava-bita isan-karazany ambaran’ny fihoaram-pefy amin’ny andro môderina izay, araka ny nambarany, dia mampita hevitra manokana ho an’ny vahiny ihany ary tsy misy ifandraisany amin’ny fisainana malagasy. Izany indrindra no nanentanany ny tanora hifantoka bebe kokoa amin’ny fanatanjahantena.

=== Fisondrotana ===
Ny fisondrotan’i Mompera Antoine de Padoue teo anivon’ireo [[Zezoita]] [[Madagasikara|malagasy]] mitovy taona aminy dia niavaka:

* izy no rektora malagasy voalohany tao amin’ny Collège Saint-Michel izay eny Ambohidahy;
* izy no Malagasy voalohany niditra tao amin’ilay sekoly nanome fampianarana teny [[Fiteny malagasy|malagasy]] ho an’ireo misionera vahiny tao [[Ambositra]];
* izy koa no rektora malagasy voalohany tao amin'ny Petit Séminaire (ao Faliarivo) ao amin'ny [[Antananarivo|diosezin'Antananarivo]];
* izy no Lehiben’ny Faritany Malagasy voalohany teto Madagasikara;
* izy ihany koa no tompon'ny Malagasy voalohany amin'ny zezoita vaovao.

Na dia teo aza izany fisondrotana toa milamina izany, dia imbetsaka i Mompera Rahajarizafy no niharan’ny fananarana mivantana sy ankolaka avy amin'ny lehibeny ara-pivavahana ary hatramin’ny fitondrana mpanjanaka. Anisan’ny niampangana azy ny foheverana azy ho manamaivana ny lanjan’ny hafatra kristiana ho fanoherana ny soatoavina ara-piarahamonin' ny razana, ka izay no tsy nahazoany alalana amin'ny famoahana ny iray amin’ny sanganasany, ''Hanitra nentin-dRazana'' ''.''

=== Fanandratana ny soatoavina malagasy ===
Tsapan-dRahajarizafy ny tsy firaharahana ny [[Fiteny malagasy|fiteny]] sy ny [[Kolontsaina malagasy|kolontsaina]] [[Kolontsaina malagasy|malagasy]] ary ny [[tantaran' i Madagasikara]] sy zavatra maro hafa momba an' i [[Madagasikara]] sy ny [[Malagasy (vahoaka)|Malagasy]]. Hitany fa tsy manome lanja ny haren' ny vakoka malagasy ny fampianarana nisy. Niteraka faharesen-dahatra lalina tao aminy izany fahatsapany izany: tena ilaina ny fampidirana ny [[kristianisma]] eo amin' ny [[fiarahamonina malagasy]]. Araka ny filazany dia tsy afaka hiroborobo ny finoana kristiana raha tsy ampitaina amin' ny alalan' ny fiteny sy ny soatoavin' ny vahoaka malagasy.

Mompera Rahajarizafy no namirapiratra tamin’ny alalan’ny bokiny sy ny lahatsorany. Mampiavaka azy ny fomba fanoratra tononkalo mibaribary, izay sarotra adika amin’ny teny hafa satria avy amin’ny eritreritra malagasy ihany no aingam-panahy. Izy no niara-nanangana ny Akademia Andrianampoinimerina niaraka tamin’ny Mpitandrina Rakotobe-Andriamaharo.

Namorona fikambanana miompana amin’ny fanabeazana ny tanora izy, niaraka tamin’ny namany Mompera Vincent de Paul Rabarison, ny hetsika Fon-dehilahy, ka nandray azy ireo avy amin’ny sehatra samihafa, toy ny Cœurs vaillants ny [[Frantsa|France]].

=== Asa soratra lehibe ===

* ''Ny Ombalahibemaso''
* ''Ny Hanitra Nentin-Drazana''
* ''Filozofia Malagasy: ny fanahy no olona''
* ''Kabary malagasy vaovao''
* ''Ny Ohabolana Malagasy''
* ''Lahatsoratra momba ny fitsipi-pitenenana malagasy''

Izy ihany koa no nanoratra hira maromaro natao hanentanana ny tanora hamboly ny finoany sy ny fitiavany ny tanindrazany ary koa hisaintsainana ny tena dikan’ny fiainana.

== Ny fitiavan-tanindrazana ==
Feno fatokisan-tena tamin’ny toetra manokana nananan’ny fireneny izy, nihevitra fa tsy misy tokony hitsiriritana amin’ny sivilizasiona hafa (indrindra fa ny [[Tontolo Tandrefana|tandrefana]]), eo amin’ny fomba fisainana, amin’ny fisainana, amin’ny fihetsika manoloana toe-javatra iray, amin’ny fiainana eo amin’ny fiarahamonina, amin’ny fandanjalanjana izay tokony hatao na tsia, amin’ny fikarakarana ny sahirana na amin’ny fahalalana an’[[Andriamanitra (tokana)|Andriamanitra]] mihitsy aza.

Lahatsoratra mirakitra ny fitiavan-tanindrazana nosoratan’i Mompera Rahajarizafy tao amin’ny gazety ''Gazety Pitik’afo'', famerenana ny [[Zezoita|Fikambanan'i Jesoa]] eto [[Madagasikara|Madagasikara,]] no nahazoany sy ny namany Rabarison, lehiben’ny tonian-dahatsoratra tamin’izany fotoana izany, tamin’ny andron’i Mompera De Meritens, SJ. Naverin’i Mompera Tiersonnier, SJ indray izy ireo tatỳ aoriana

Tao anatin’ny taratasy malaza nalefa tany amin’ny Filankevitry ny [[Eveka]], dia nangataka tamin’ny fitondrana frantsay tamin’ny 1953 i Mompera Rahajarizafy mba hamerina amin’ny laoniny ny fiandrianan’ny Nosy Lehibe. Ny hatezerana teo amin’ny andaniny sy ny ankilany [[Fiteny frantsay|frantsay]] dia tena nahery vaika ka tamin’ny taona 1960 vao tratra ny fahaleovantena.

Nieken-tena ho tia tanindrazana nandritra ny am-polony taona maro ary tena nostalgia ho an’ny fifandanjana ara-tsosialy nentin-drazana, dia faly izy rehefa tafatsangana tamin’ny taona 1973 ny rafitra [[Fokonolona]] manokana ho an’ny fiarahamonina malagasy. &quot;Antsika io, hoy izy, manokana ho an’ny kolontsainantsika ary tsy misy fitsiriritana amin’ny an’ny hafa, aoka ho azo antoka fa hahomby !&quot;. Indrisy fa tsy teo intsony ny Ray tamin’ny fiavian’ny Kolonely [[Ratsimandrava Richard|Richard Ratsimandrava]] tamin’ny taona 1975, izay nanao ny Fokonolona ho ambony indrindra.

== Fahafatesany sy fahatsiarovana azy ==
Tamin’ny taona 1969 ka hatramin’ny 1973, izy no faritanin’ny [[Zezoita]] teto Madagasikara ary lasa  mitarika ny zazavao nandra-pahafatiny tamin’ny 2 mars 1974 teo amin’ny faha-63 taonany.

Tamin' ny 7 avrily 2011 no nankalazana ny faha-100 taonan’ny nahaterahany, izay nanamarika ny hetsika isan-karazany toy ny fitokanana lalana amin’ny anarany, ny fihaonambe isan-karazany, indrindra ny eny amin’ny [[Oniversiten' Antananarivo|Oniversiten’Antananarivo]] sy ny [[Akademia Malagasy]], ary koa ny fandraisana ny 8 Fampiroboroboana ny Foibem-pianarana diplômatika sy stratejika (CEDS) - Madagasikara nomena ny anaran’i Mompera Rahajarizafy ho anarana fisondrotana.

Nandritra ny lahateniny teny amin’ny lapan’ny filoham-pirenena teny Iavoloha ny 7 septembra 2019 tao anatin’ny fitsidihany tamin’ny fomba ofisialy teto Madagasikara, dia tsy diso anjara ny [[Fransoà (papa)|Papa François]] nilaza ny tenin’i Mompera Rahajarizafy tamin’izao teny izao:&lt;blockquote&gt;&quot;Raha tsy maintsy manaiky sy manome lanja ary ankasitrahantsika ity tany voatahy ity noho ny hatsarany sy ny harena voajanahary tsy hita lany ao aminy, dia tsy latsa-danja amin’izany koa ny fanaovana izany ho an’ity &quot;fanahinao manontolo&quot; izay manome hery anao hifikitra amin'ny aina (izany hoe amin'ny fiainana) araka ny nampahatsiahivin'i Mompera Antoine de Padoue Rahajarizafy SJ antsika.&quot;&lt;ref&gt;{{Cite journal|url=https://www.vaticannews.va/en/pope/news/2019-09/anthony-rahajarizafy-madagascar-in-pope-francis-speech.html|date=2019-09-07}}&lt;/ref&gt; .&lt;/blockquote&gt;

== Jereo koa ==

* [[Lisitry ny mpanoratra malagasy]]

== Loharano ==
&lt;references responsive=&quot;1&quot;&gt;&lt;/references&gt;
[[Sokajy:Pages avec des traductions non relues]]</text>
      <sha1>pt3a3f2w6vhwb62zmo3ygdg5kkbqjjo</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1142840</id>
      <parentid>1142838</parentid>
      <timestamp>2026-06-13T09:01:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Quinze2001</username>
        <id>34461</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>1142840</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13687" sha1="rt27b25k00czlghztvtm5lxcb0ip4bh" xml:space="preserve">
{{Infobox olona|anarana=Antoine de Padoue Rahajarizafy|teraka=7 Avrily 1911|toerana=tao Antananarivo|maty=2 Marsa 1974|firenena=Madagasikara|karazana=Mpanoratra malagasy|asa=pretra zezoita katôlika malagasy|asa hafa=Mpikambana sy mpiara-miasa tao amin'ny Akademia Malagasy
Lehiben'ny Faritany voalohany tao amin’ny Fikambanan'i Jesoa teto Madagasikara|taona niasana=tamin'ny taona 1969|image=[[File:Antoine de padoue Rahajarizafy.jpg|Antoine_de_padoue_Rahajarizafy]]|sary=[[File:Antoine de padoue Rahajarizafy.jpg|Antoine_de_padoue_Rahajarizafy]]}}

I '''Antoine de Padoue Rahajarizafy''' dia [[pretra]] [[zezoita]] katôlika malagasy, manam-pahaizana [[Malagasy (vahoaka)|malagasy]] ary anisan' ny filôzôfa sy mpanoratra malaza tamin' ny taonjato faha-20. Teraka tamin' ny 7 Avrily 1911 tao [[Antananarivo]] ary maty ny 2 Marsa 1974 teo amin' ny faha 62 taonany tao Antananarivo. Nandritra ny androm-piainany dia nitana andraikitra maro izy: mpampianatra (indrindra ny teny malagasy), mpampiofana tanora, mpiandraikitra ny fampianarana katôlika tao Antananarivo, lehiben' ny Petit Séminaire, ary pretram-paroasy tao Ambatonilita. Mpikambana sy mpiara-miasa tao amin'ny [[Akademia Malagasy]] izy ary Lehiben'ny Faritany voalohany tao amin’ny [[Zezoita|Fikambanan'i Jesoa]] teto Madagasikara tamin'ny taona 1969. Be dia be ny zavatra nosoratan' i Antoine de Padoue Rahajarizafy ary namela asa lehibe natokany ho an' ny tantaran' ny [[Fanjakan' Imerina|Fanjakana Merina]], ho an' ny [[môraly]] netim-paharazana malagasy ary koa ny ho an' ny [[fiteny malagasy]], izay nandraisany anjara tamin' ny fampiroboroboana sy ny fampitana ny vakoka ara-kolontsaina malagasy amin' ny fomba fijery kristiana voahazava.

== Fiainany manokana ==

=== Fahazazany sy fahatanorany ===
Teraka tao [[Antananarivo]] tamin' ny ny 7 Avrily 1911 izy, ary zanak' i J.-B. Rahajarizafy. Nahazo fiofanana voalohany avy amin' ny Frères des Écoles Chrétiennes teny Andohalo (1918–1920), avy eo tao amin' ny Collège Saint-Michel (1921–1923), talohan' ny nidirany tao amin' ny Petit Séminaire d'Ambohipo. Avy eo izy dia nanaraka fiofanana ara-pivavahana maharitra izay nitarika azy ho amin' ny [[Ôrdinasiôna|fanokanana]] ho [[pretra]] tamin' ny taona 1941. Nitombo tao anatin' ny tontolon' ny kolontsaina sy ny fanoloran-tena ara-tsaina izy sady mpanoratra nalaza tamin' ny androny.

Ny fisainany dia novolavolain' ny famakiany ny asa soratry ny olo-malaza amin' ny sehatra ara-panahy sy ara-pilôzôfia toa an' i [[Mohandas Karamchand Gandhi|Gandhi]], i [[Debendranath Tagore|Tagore]], i [[Kônfosiosy|Kǒng Fūzǐ]] (na Kônfosiosy), i [[René Descartes|Descartes]] ary i [[Henri Bergson|Bergson]], izay namoha ny fahasarotam-piarony momba ny [[fahendrena]] malagasy sy ny maha-izy azy ny [[Malagasy (vahoaka)|Malagasy]] ary ny fifanakalozana eo amin' ny samy [[kolontsaina]].

=== Fianakaviana ===
Iray amin’ireo valo mianadahy i Dada Rahajarizafy, ary fahenina izy. Izy dia avy amin'ny ray aman-dreniny, avy amin'ny olona manakaja [[merina]] lehibe. 

==== Ny rainy ====
Tamin’ny alalan’i Jean-Baptiste Rahajarizafy rainy no niaingany avy any [[Ambohimandrosohasina]], havoana kely iray atsinanan’ny havoanan’ny mpanjaka [[Ambohimanga]], ka avy amin’ny fianakavian’[[Andriamasinavalona (foko)|Andriamasinavalona]] tao [[Avaradrano]], izay akaiky ny fahefan’ny mpanjaka hatrany ary nanome azy manamboninahitra maro[[Andriamasinavalona|.]] Ity farany, taorian'ny fianarana nahomby tao amin'ny kolejy Saint-Michel tao Ambohipo izay nanehoany ny fahavitrihan'ny saina sy ny fahazotoana hianatra, dia natolotra an'i Lyautey taty aoriana, komandy, lehiben'ny mpiasan'i [[Joseph Simon Gallieni|Gallieni]] ary tompon'andraikitra amin'ny fampitoniana ny Nosy, ho sekretera manokana sy mpandika teny. Notendren’i Lyautey ho governoran’i Fianarantsoa izy ary nomeny voninahitra ho rain’ny lahimatoany, Gabriel Hubert Marie Rahajarizafy, teraka ny taona 1897 (izay nomeny ny anarany faharoa hoe Hubert), zokin’i Mompera Rahajarizafy. Jean-Baptiste Rahajarizafy dia mpanao gazety ihany koa tamin'ny solon'anarana hoe &quot;Juvenis&quot; mandra-pahafatiny tampoka tamin’ny 1915.

==== Ny reniny ====
Ny reniny, Véronique Razafimbero, sy ny rainy Rahajarizafy avy ao [[Ambohidrapeto]], iray amin'ny [[Tendrombohitra roa ambin' ny folon' Imerina]], sy ao anatiny [[zazamarolahy]], anisan'ny olona manankaja tao amin'ny [[Merina]] anisan'ny zanaka mpanjaka taranak'  [[Andrianampoinimerina]] sy [[Ramanantenasoa]], iray amin'ny vadiny ara-dalana. Ny fianakaviany angamba no nanome azy ny firaiketam-pony tamin’ny fahendren’ny razambeny, ka Andrianampoinimerina no isan’ireo mpiahy lehibe indrindra, ka noho izany dia nanome aingam-panahy azy hanoratra ireo boky dimy amin’ny Ombalahibemaso, ary koa ny hafanam-pon’ny finoany kristiana, izay nolovainy tamin’ny raibeny, mpitoriteny [[Prôtestantisma eto Madagasikara|protestanta]] malaza. Niova ho Katolika ny reniny, rehefa nanambady ny rainy.

== Lalam piainany ==

=== Fanoloran-tena amin'ny fivavahana kristiana ===
Vao maraina be dia nandao ny faribolan’ny fianakaviana i Antoine ary niditra tao amin’ny seminera, nanery tsikelikely ny tenany ho amin’ny fiainana henjana kokoa araka ny filazany hoe: &quot;mba hanakaiky kokoa an'Andriamanitra&quot;. Niditra tao amin' ny fikambanana izy tamin’ny 20 novambra 1935 ary lasa pretra tamin’ny 21 jona 1941.

=== Fanandratana ny fahendren'ny razana ===
Torak’izany ihany koa, izy izay niaiky ny tenany ho nostalgia ho an’ny fahendren’ny razamben’ny Malagasy, dia nanomboka nandray an-tsoratra ny tantara sy tantara an-tsary manokana momba ny fomban-drazana malagasy izy tamin’izy 19 taona mba hitahiry azy ireo ary avy eo nampita izany tamin’ny taranaka liana loatra tamin’ny [[Tontolo Tandrefana|tandrefana]] sy ny môderina. Tamin’izany fotoana izany, fony izy regent (mopera vaovao nandalina ny [[Filôzôfia|filozofia]]) sy mpampianatra tao Amparibe, no nanombohany nanoratra ''Ny Ombalahibemaso'', izay asa mitantara ny fiainan’[[Andrianampoinimerina]] sy ny fahendrena ary ny zava-bitany (indrindra fa ny fananganana ny &quot;[[Fokonolona]]&quot;, ny &quot;Imerina enin-toko&quot; na koa ny fandrindrana ny tsena isan-karazany na ny fiaraha-monina amin'ny ankapobeny, …). Ezaka mafy sy nafana fo ny fanoratana ireo boky dimy, ka nidina tany am-piasana ilay raim-pianakaviana raha vantany vao nanam-potoana malalaka, ka nifandimby ny fanaovana naoty sy ny fikarohana.

=== Fanabeazana ny tanora ===
Teo amin’ny famelomana ny hasin’ny razana efa hadino dia niasa manokana tamin’ny fanabeazana ny tanora i Mompera Rahajarizafy. Amin’ny maha-tia tanindrazana resy lahatra azy dia nanentana mafy ny mpianatra malagasy ny tenany mba tsy ho voafitaka amin’ny zava-bita isan-karazany ambaran’ny fihoaram-pefy amin’ny andro môderina izay, araka ny nambarany, dia mampita hevitra manokana ho an’ny vahiny ihany ary tsy misy ifandraisany amin’ny fisainana malagasy. Izany indrindra no nanentanany ny tanora hifantoka bebe kokoa amin’ny fanatanjahantena.

=== Fisondrotana ===
Ny fisondrotan’i Mompera Antoine de Padoue teo anivon’ireo [[Zezoita]] [[Madagasikara|malagasy]] mitovy taona aminy dia niavaka:

* izy no rektora malagasy voalohany tao amin’ny Collège Saint-Michel izay eny Ambohidahy;
* izy no Malagasy voalohany niditra tao amin’ilay sekoly nanome fampianarana teny [[Fiteny malagasy|malagasy]] ho an’ireo misionera vahiny tao [[Ambositra]];
* izy koa no rektora malagasy voalohany tao amin'ny Petit Séminaire (ao Faliarivo) ao amin'ny [[Antananarivo|diosezin'Antananarivo]];
* izy no Lehiben’ny Faritany Malagasy voalohany teto Madagasikara;
* izy ihany koa no tompon'ny Malagasy voalohany amin'ny zezoita vaovao.

Na dia teo aza izany fisondrotana toa milamina izany, dia imbetsaka i Mompera Rahajarizafy no niharan’ny fananarana mivantana sy ankolaka avy amin'ny lehibeny ara-pivavahana ary hatramin’ny fitondrana mpanjanaka. Anisan’ny niampangana azy ny foheverana azy ho manamaivana ny lanjan’ny hafatra kristiana ho fanoherana ny soatoavina ara-piarahamonin' ny razana, ka izay no tsy nahazoany alalana amin'ny famoahana ny iray amin’ny sanganasany, ''Hanitra nentin-dRazana'' ''.''

=== Fanandratana ny soatoavina malagasy ===
Tsapan-dRahajarizafy ny tsy firaharahana ny [[Fiteny malagasy|fiteny]] sy ny [[Kolontsaina malagasy|kolontsaina]] [[Kolontsaina malagasy|malagasy]] ary ny [[tantaran' i Madagasikara]] sy zavatra maro hafa momba an' i [[Madagasikara]] sy ny [[Malagasy (vahoaka)|Malagasy]]. Hitany fa tsy manome lanja ny haren' ny vakoka malagasy ny fampianarana nisy. Niteraka faharesen-dahatra lalina tao aminy izany fahatsapany izany: tena ilaina ny fampidirana ny [[kristianisma]] eo amin' ny [[fiarahamonina malagasy]]. Araka ny filazany dia tsy afaka hiroborobo ny finoana kristiana raha tsy ampitaina amin' ny alalan' ny fiteny sy ny soatoavin' ny vahoaka malagasy.

Mompera Rahajarizafy no namirapiratra tamin’ny alalan’ny bokiny sy ny lahatsorany. Mampiavaka azy ny fomba fanoratra tononkalo mibaribary, izay sarotra adika amin’ny teny hafa satria avy amin’ny eritreritra malagasy ihany no aingam-panahy. Izy no niara-nanangana ny Akademia Andrianampoinimerina niaraka tamin’ny Mpitandrina Rakotobe-Andriamaharo.

Namorona fikambanana miompana amin’ny fanabeazana ny tanora izy, niaraka tamin’ny namany Mompera Vincent de Paul Rabarison, ny hetsika Fon-dehilahy, ka nandray azy ireo avy amin’ny sehatra samihafa, toy ny Cœurs vaillants ny [[Frantsa|France]].

=== Asa soratra lehibe ===

* ''Ny Ombalahibemaso''
* ''Ny Hanitra Nentin-Drazana''
* ''Filozofia Malagasy: ny fanahy no olona''
* ''Kabary malagasy vaovao''
* ''Ny Ohabolana Malagasy''
* ''Lahatsoratra momba ny fitsipi-pitenenana malagasy''

Izy ihany koa no nanoratra hira maromaro natao hanentanana ny tanora hamboly ny finoany sy ny fitiavany ny tanindrazany ary koa hisaintsainana ny tena dikan’ny fiainana.

== Ny fitiavan-tanindrazana ==
Feno fatokisan-tena tamin’ny toetra manokana nananan’ny fireneny izy, nihevitra fa tsy misy tokony hitsiriritana amin’ny sivilizasiona hafa (indrindra fa ny [[Tontolo Tandrefana|tandrefana]]), eo amin’ny fomba fisainana, amin’ny fisainana, amin’ny fihetsika manoloana toe-javatra iray, amin’ny fiainana eo amin’ny fiarahamonina, amin’ny fandanjalanjana izay tokony hatao na tsia, amin’ny fikarakarana ny sahirana na amin’ny fahalalana an’[[Andriamanitra (tokana)|Andriamanitra]] mihitsy aza.

Lahatsoratra mirakitra ny fitiavan-tanindrazana nosoratan’i Mompera Rahajarizafy tao amin’ny gazety ''Gazety Pitik’afo'', famerenana ny [[Zezoita|Fikambanan'i Jesoa]] eto [[Madagasikara|Madagasikara,]] no nahazoany sy ny namany Rabarison, lehiben’ny tonian-dahatsoratra tamin’izany fotoana izany, tamin’ny andron’i Mompera De Meritens, SJ. Naverin’i Mompera Tiersonnier, SJ indray izy ireo tatỳ aoriana

Tao anatin’ny taratasy malaza nalefa tany amin’ny Filankevitry ny [[Eveka]], dia nangataka tamin’ny fitondrana frantsay tamin’ny 1953 i Mompera Rahajarizafy mba hamerina amin’ny laoniny ny fiandrianan’ny Nosy Lehibe. Ny hatezerana teo amin’ny andaniny sy ny ankilany [[Fiteny frantsay|frantsay]] dia tena nahery vaika ka tamin’ny taona 1960 vao tratra ny fahaleovantena.

Nieken-tena ho tia tanindrazana nandritra ny am-polony taona maro ary tena nostalgia ho an’ny fifandanjana ara-tsosialy nentin-drazana, dia faly izy rehefa tafatsangana tamin’ny taona 1973 ny rafitra [[Fokonolona]] manokana ho an’ny fiarahamonina malagasy. &quot;Antsika io, hoy izy, manokana ho an’ny kolontsainantsika ary tsy misy fitsiriritana amin’ny an’ny hafa, aoka ho azo antoka fa hahomby !&quot;. Indrisy fa tsy teo intsony ny Ray tamin’ny fiavian’ny Kolonely [[Ratsimandrava Richard|Richard Ratsimandrava]] tamin’ny taona 1975, izay nanao ny Fokonolona ho ambony indrindra.

== Fahafatesany sy fahatsiarovana azy ==
Tamin’ny taona 1969 ka hatramin’ny 1973, izy no faritanin’ny [[Zezoita]] teto Madagasikara ary lasa  mitarika ny zazavao nandra-pahafatiny tamin’ny 2 mars 1974 teo amin’ny faha-63 taonany.

Tamin' ny 7 avrily 2011 no nankalazana ny faha-100 taonan’ny nahaterahany, izay nanamarika ny hetsika isan-karazany toy ny fitokanana lalana amin’ny anarany, ny fihaonambe isan-karazany, indrindra ny eny amin’ny [[Oniversiten' Antananarivo|Oniversiten’Antananarivo]] sy ny [[Akademia Malagasy]], ary koa ny fandraisana ny 8 Fampiroboroboana ny Foibem-pianarana diplômatika sy stratejika (CEDS) - Madagasikara nomena ny anaran’i Mompera Rahajarizafy ho anarana fisondrotana.

Nandritra ny lahateniny teny amin’ny lapan’ny filoham-pirenena teny Iavoloha ny 7 septembra 2019 tao anatin’ny fitsidihany tamin’ny fomba ofisialy teto Madagasikara, dia tsy diso anjara ny [[Fransoà (papa)|Papa François]] nilaza ny tenin’i Mompera Rahajarizafy tamin’izao teny izao:&lt;blockquote&gt;&quot;Raha tsy maintsy manaiky sy manome lanja ary ankasitrahantsika ity tany voatahy ity noho ny hatsarany sy ny harena voajanahary tsy hita lany ao aminy, dia tsy latsa-danja amin’izany koa ny fanaovana izany ho an’ity &quot;fanahinao manontolo&quot; izay manome hery anao hifikitra amin'ny aina (izany hoe amin'ny fiainana) araka ny nampahatsiahivin'i Mompera Antoine de Padoue Rahajarizafy SJ antsika.&quot;&lt;ref&gt;{{Cite journal|url=https://www.vaticannews.va/en/pope/news/2019-09/anthony-rahajarizafy-madagascar-in-pope-francis-speech.html|date=2019-09-07}}&lt;/ref&gt; .&lt;/blockquote&gt;

== Jereo koa ==

* [[Lisitry ny mpanoratra malagasy]]

== Loharano ==
&lt;references responsive=&quot;1&quot;&gt;&lt;/references&gt;
[[Sokajy:Pages avec des traductions non relues]]</text>
      <sha1>rt27b25k00czlghztvtm5lxcb0ip4bh</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1142850</id>
      <parentid>1142840</parentid>
      <timestamp>2026-06-13T09:35:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Quinze2001</username>
        <id>34461</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>1142850</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13566" sha1="na8dr4e8ino79tpb6jx5baa6u26tftc" xml:space="preserve">
{{Infobox olona|anarana=Antoine de Padoue Rahajarizafy|teraka=7 Avrily 1911|toerana=tao Antananarivo|maty=2 Marsa 1974|firenena=Madagasikara|karazana=Mpanoratra malagasy|asa=pretra zezoita katôlika malagasy|asa hafa=Mpikambana sy mpiara-miasa tao amin'ny Akademia Malagasy
Lehiben'ny Faritany voalohany tao amin’ny Fikambanan'i Jesoa teto Madagasikara|taona niasana=tamin'ny taona 1969|sary=Antoine de padoue Rahajarizafy.jpg}}

I '''Antoine de Padoue Rahajarizafy''' dia [[pretra]] [[zezoita]] katôlika malagasy, manam-pahaizana [[Malagasy (vahoaka)|malagasy]] ary anisan' ny filôzôfa sy mpanoratra malaza tamin' ny taonjato faha-20. Teraka tamin' ny 7 Avrily 1911 tao [[Antananarivo]] ary maty ny 2 Marsa 1974 teo amin' ny faha 62 taonany tao Antananarivo. Nandritra ny androm-piainany dia nitana andraikitra maro izy: mpampianatra (indrindra ny teny malagasy), mpampiofana tanora, mpiandraikitra ny fampianarana katôlika tao Antananarivo, lehiben' ny Petit Séminaire, ary pretram-paroasy tao Ambatonilita. Mpikambana sy mpiara-miasa tao amin'ny [[Akademia Malagasy]] izy ary Lehiben'ny Faritany voalohany tao amin’ny [[Zezoita|Fikambanan'i Jesoa]] teto Madagasikara tamin'ny taona 1969. Be dia be ny zavatra nosoratan' i Antoine de Padoue Rahajarizafy ary namela asa lehibe natokany ho an' ny tantaran' ny [[Fanjakan' Imerina|Fanjakana Merina]], ho an' ny [[môraly]] netim-paharazana malagasy ary koa ny ho an' ny [[fiteny malagasy]], izay nandraisany anjara tamin' ny fampiroboroboana sy ny fampitana ny vakoka ara-kolontsaina malagasy amin' ny fomba fijery kristiana voahazava.

== Fiainany manokana ==

=== Fahazazany sy fahatanorany ===
Teraka tao [[Antananarivo]] tamin' ny ny 7 Avrily 1911 izy, ary zanak' i J.-B. Rahajarizafy. Nahazo fiofanana voalohany avy amin' ny Frères des Écoles Chrétiennes teny Andohalo (1918–1920), avy eo tao amin' ny Collège Saint-Michel (1921–1923), talohan' ny nidirany tao amin' ny Petit Séminaire d'Ambohipo. Avy eo izy dia nanaraka fiofanana ara-pivavahana maharitra izay nitarika azy ho amin' ny [[Ôrdinasiôna|fanokanana]] ho [[pretra]] tamin' ny taona 1941. Nitombo tao anatin' ny tontolon' ny kolontsaina sy ny fanoloran-tena ara-tsaina izy sady mpanoratra nalaza tamin' ny androny.

Ny fisainany dia novolavolain' ny famakiany ny asa soratry ny olo-malaza amin' ny sehatra ara-panahy sy ara-pilôzôfia toa an' i [[Mohandas Karamchand Gandhi|Gandhi]], i [[Debendranath Tagore|Tagore]], i [[Kônfosiosy|Kǒng Fūzǐ]] (na Kônfosiosy), i [[René Descartes|Descartes]] ary i [[Henri Bergson|Bergson]], izay namoha ny fahasarotam-piarony momba ny [[fahendrena]] malagasy sy ny maha-izy azy ny [[Malagasy (vahoaka)|Malagasy]] ary ny fifanakalozana eo amin' ny samy [[kolontsaina]].

=== Fianakaviana ===
Iray amin’ireo valo mianadahy i Dada Rahajarizafy, ary fahenina izy. Izy dia avy amin'ny ray aman-dreniny, avy amin'ny olona manakaja [[merina]] lehibe. 

==== Ny rainy ====
Tamin’ny alalan’i Jean-Baptiste Rahajarizafy rainy no niaingany avy any [[Ambohimandrosohasina]], havoana kely iray atsinanan’ny havoanan’ny mpanjaka [[Ambohimanga]], ka avy amin’ny fianakavian’[[Andriamasinavalona (foko)|Andriamasinavalona]] tao [[Avaradrano]], izay akaiky ny fahefan’ny mpanjaka hatrany ary nanome azy manamboninahitra maro[[Andriamasinavalona|.]] Ity farany, taorian'ny fianarana nahomby tao amin'ny kolejy Saint-Michel tao Ambohipo izay nanehoany ny fahavitrihan'ny saina sy ny fahazotoana hianatra, dia natolotra an'i Lyautey taty aoriana, komandy, lehiben'ny mpiasan'i [[Joseph Simon Gallieni|Gallieni]] ary tompon'andraikitra amin'ny fampitoniana ny Nosy, ho sekretera manokana sy mpandika teny. Notendren’i Lyautey ho governoran’i Fianarantsoa izy ary nomeny voninahitra ho rain’ny lahimatoany, Gabriel Hubert Marie Rahajarizafy, teraka ny taona 1897 (izay nomeny ny anarany faharoa hoe Hubert), zokin’i Mompera Rahajarizafy. Jean-Baptiste Rahajarizafy dia mpanao gazety ihany koa tamin'ny solon'anarana hoe &quot;Juvenis&quot; mandra-pahafatiny tampoka tamin’ny 1915.

==== Ny reniny ====
Ny reniny, Véronique Razafimbero, sy ny rainy Rahajarizafy avy ao [[Ambohidrapeto]], iray amin'ny [[Tendrombohitra roa ambin' ny folon' Imerina]], sy ao anatiny [[zazamarolahy]], anisan'ny olona manankaja tao amin'ny [[Merina]] anisan'ny zanaka mpanjaka taranak'  [[Andrianampoinimerina]] sy [[Ramanantenasoa]], iray amin'ny vadiny ara-dalana. Ny fianakaviany angamba no nanome azy ny firaiketam-pony tamin’ny fahendren’ny razambeny, ka Andrianampoinimerina no isan’ireo mpiahy lehibe indrindra, ka noho izany dia nanome aingam-panahy azy hanoratra ireo boky dimy amin’ny Ombalahibemaso, ary koa ny hafanam-pon’ny finoany kristiana, izay nolovainy tamin’ny raibeny, mpitoriteny [[Prôtestantisma eto Madagasikara|protestanta]] malaza. Niova ho Katolika ny reniny, rehefa nanambady ny rainy.

== Lalam piainany ==

=== Fanoloran-tena amin'ny fivavahana kristiana ===
Vao maraina be dia nandao ny faribolan’ny fianakaviana i Antoine ary niditra tao amin’ny seminera, nanery tsikelikely ny tenany ho amin’ny fiainana henjana kokoa araka ny filazany hoe: &quot;mba hanakaiky kokoa an'Andriamanitra&quot;. Niditra tao amin' ny fikambanana izy tamin’ny 20 novambra 1935 ary lasa pretra tamin’ny 21 jona 1941.

=== Fanandratana ny fahendren'ny razana ===
Torak’izany ihany koa, izy izay niaiky ny tenany ho nostalgia ho an’ny fahendren’ny razamben’ny Malagasy, dia nanomboka nandray an-tsoratra ny tantara sy tantara an-tsary manokana momba ny fomban-drazana malagasy izy tamin’izy 19 taona mba hitahiry azy ireo ary avy eo nampita izany tamin’ny taranaka liana loatra tamin’ny [[Tontolo Tandrefana|tandrefana]] sy ny môderina. Tamin’izany fotoana izany, fony izy regent (mopera vaovao nandalina ny [[Filôzôfia|filozofia]]) sy mpampianatra tao Amparibe, no nanombohany nanoratra ''Ny Ombalahibemaso'', izay asa mitantara ny fiainan’[[Andrianampoinimerina]] sy ny fahendrena ary ny zava-bitany (indrindra fa ny fananganana ny &quot;[[Fokonolona]]&quot;, ny &quot;Imerina enin-toko&quot; na koa ny fandrindrana ny tsena isan-karazany na ny fiaraha-monina amin'ny ankapobeny, …). Ezaka mafy sy nafana fo ny fanoratana ireo boky dimy, ka nidina tany am-piasana ilay raim-pianakaviana raha vantany vao nanam-potoana malalaka, ka nifandimby ny fanaovana naoty sy ny fikarohana.

=== Fanabeazana ny tanora ===
Teo amin’ny famelomana ny hasin’ny razana efa hadino dia niasa manokana tamin’ny fanabeazana ny tanora i Mompera Rahajarizafy. Amin’ny maha-tia tanindrazana resy lahatra azy dia nanentana mafy ny mpianatra malagasy ny tenany mba tsy ho voafitaka amin’ny zava-bita isan-karazany ambaran’ny fihoaram-pefy amin’ny andro môderina izay, araka ny nambarany, dia mampita hevitra manokana ho an’ny vahiny ihany ary tsy misy ifandraisany amin’ny fisainana malagasy. Izany indrindra no nanentanany ny tanora hifantoka bebe kokoa amin’ny fanatanjahantena.

=== Fisondrotana ===
Ny fisondrotan’i Mompera Antoine de Padoue teo anivon’ireo [[Zezoita]] [[Madagasikara|malagasy]] mitovy taona aminy dia niavaka:

* izy no rektora malagasy voalohany tao amin’ny Collège Saint-Michel izay eny Ambohidahy;
* izy no Malagasy voalohany niditra tao amin’ilay sekoly nanome fampianarana teny [[Fiteny malagasy|malagasy]] ho an’ireo misionera vahiny tao [[Ambositra]];
* izy koa no rektora malagasy voalohany tao amin'ny Petit Séminaire (ao Faliarivo) ao amin'ny [[Antananarivo|diosezin'Antananarivo]];
* izy no Lehiben’ny Faritany Malagasy voalohany teto Madagasikara;
* izy ihany koa no tompon'ny Malagasy voalohany amin'ny zezoita vaovao.

Na dia teo aza izany fisondrotana toa milamina izany, dia imbetsaka i Mompera Rahajarizafy no niharan’ny fananarana mivantana sy ankolaka avy amin'ny lehibeny ara-pivavahana ary hatramin’ny fitondrana mpanjanaka. Anisan’ny niampangana azy ny foheverana azy ho manamaivana ny lanjan’ny hafatra kristiana ho fanoherana ny soatoavina ara-piarahamonin' ny razana, ka izay no tsy nahazoany alalana amin'ny famoahana ny iray amin’ny sanganasany, ''Hanitra nentin-dRazana'' ''.''

=== Fanandratana ny soatoavina malagasy ===
Tsapan-dRahajarizafy ny tsy firaharahana ny [[Fiteny malagasy|fiteny]] sy ny [[Kolontsaina malagasy|kolontsaina]] [[Kolontsaina malagasy|malagasy]] ary ny [[tantaran' i Madagasikara]] sy zavatra maro hafa momba an' i [[Madagasikara]] sy ny [[Malagasy (vahoaka)|Malagasy]]. Hitany fa tsy manome lanja ny haren' ny vakoka malagasy ny fampianarana nisy. Niteraka faharesen-dahatra lalina tao aminy izany fahatsapany izany: tena ilaina ny fampidirana ny [[kristianisma]] eo amin' ny [[fiarahamonina malagasy]]. Araka ny filazany dia tsy afaka hiroborobo ny finoana kristiana raha tsy ampitaina amin' ny alalan' ny fiteny sy ny soatoavin' ny vahoaka malagasy.

Mompera Rahajarizafy no namirapiratra tamin’ny alalan’ny bokiny sy ny lahatsorany. Mampiavaka azy ny fomba fanoratra tononkalo mibaribary, izay sarotra adika amin’ny teny hafa satria avy amin’ny eritreritra malagasy ihany no aingam-panahy. Izy no niara-nanangana ny Akademia Andrianampoinimerina niaraka tamin’ny Mpitandrina Rakotobe-Andriamaharo.

Namorona fikambanana miompana amin’ny fanabeazana ny tanora izy, niaraka tamin’ny namany Mompera Vincent de Paul Rabarison, ny hetsika Fon-dehilahy, ka nandray azy ireo avy amin’ny sehatra samihafa, toy ny Cœurs vaillants ny [[Frantsa|France]].

=== Asa soratra lehibe ===

* ''Ny Ombalahibemaso''
* ''Ny Hanitra Nentin-Drazana''
* ''Filozofia Malagasy: ny fanahy no olona''
* ''Kabary malagasy vaovao''
* ''Ny Ohabolana Malagasy''
* ''Lahatsoratra momba ny fitsipi-pitenenana malagasy''

Izy ihany koa no nanoratra hira maromaro natao hanentanana ny tanora hamboly ny finoany sy ny fitiavany ny tanindrazany ary koa hisaintsainana ny tena dikan’ny fiainana.

== Ny fitiavan-tanindrazana ==
Feno fatokisan-tena tamin’ny toetra manokana nananan’ny fireneny izy, nihevitra fa tsy misy tokony hitsiriritana amin’ny sivilizasiona hafa (indrindra fa ny [[Tontolo Tandrefana|tandrefana]]), eo amin’ny fomba fisainana, amin’ny fisainana, amin’ny fihetsika manoloana toe-javatra iray, amin’ny fiainana eo amin’ny fiarahamonina, amin’ny fandanjalanjana izay tokony hatao na tsia, amin’ny fikarakarana ny sahirana na amin’ny fahalalana an’[[Andriamanitra (tokana)|Andriamanitra]] mihitsy aza.

Lahatsoratra mirakitra ny fitiavan-tanindrazana nosoratan’i Mompera Rahajarizafy tao amin’ny gazety ''Gazety Pitik’afo'', famerenana ny [[Zezoita|Fikambanan'i Jesoa]] eto [[Madagasikara|Madagasikara,]] no nahazoany sy ny namany Rabarison, lehiben’ny tonian-dahatsoratra tamin’izany fotoana izany, tamin’ny andron’i Mompera De Meritens, SJ. Naverin’i Mompera Tiersonnier, SJ indray izy ireo tatỳ aoriana

Tao anatin’ny taratasy malaza nalefa tany amin’ny Filankevitry ny [[Eveka]], dia nangataka tamin’ny fitondrana frantsay tamin’ny 1953 i Mompera Rahajarizafy mba hamerina amin’ny laoniny ny fiandrianan’ny Nosy Lehibe. Ny hatezerana teo amin’ny andaniny sy ny ankilany [[Fiteny frantsay|frantsay]] dia tena nahery vaika ka tamin’ny taona 1960 vao tratra ny fahaleovantena.

Nieken-tena ho tia tanindrazana nandritra ny am-polony taona maro ary tena nostalgia ho an’ny fifandanjana ara-tsosialy nentin-drazana, dia faly izy rehefa tafatsangana tamin’ny taona 1973 ny rafitra [[Fokonolona]] manokana ho an’ny fiarahamonina malagasy. &quot;Antsika io, hoy izy, manokana ho an’ny kolontsainantsika ary tsy misy fitsiriritana amin’ny an’ny hafa, aoka ho azo antoka fa hahomby !&quot;. Indrisy fa tsy teo intsony ny Ray tamin’ny fiavian’ny Kolonely [[Ratsimandrava Richard|Richard Ratsimandrava]] tamin’ny taona 1975, izay nanao ny Fokonolona ho ambony indrindra.

== Fahafatesany sy fahatsiarovana azy ==
Tamin’ny taona 1969 ka hatramin’ny 1973, izy no faritanin’ny [[Zezoita]] teto Madagasikara ary lasa  mitarika ny zazavao nandra-pahafatiny tamin’ny 2 mars 1974 teo amin’ny faha-63 taonany.

Tamin' ny 7 avrily 2011 no nankalazana ny faha-100 taonan’ny nahaterahany, izay nanamarika ny hetsika isan-karazany toy ny fitokanana lalana amin’ny anarany, ny fihaonambe isan-karazany, indrindra ny eny amin’ny [[Oniversiten' Antananarivo|Oniversiten’Antananarivo]] sy ny [[Akademia Malagasy]], ary koa ny fandraisana ny 8 Fampiroboroboana ny Foibem-pianarana diplômatika sy stratejika (CEDS) - Madagasikara nomena ny anaran’i Mompera Rahajarizafy ho anarana fisondrotana.

Nandritra ny lahateniny teny amin’ny lapan’ny filoham-pirenena teny Iavoloha ny 7 septembra 2019 tao anatin’ny fitsidihany tamin’ny fomba ofisialy teto Madagasikara, dia tsy diso anjara ny [[Fransoà (papa)|Papa François]] nilaza ny tenin’i Mompera Rahajarizafy tamin’izao teny izao:&lt;blockquote&gt;&quot;Raha tsy maintsy manaiky sy manome lanja ary ankasitrahantsika ity tany voatahy ity noho ny hatsarany sy ny harena voajanahary tsy hita lany ao aminy, dia tsy latsa-danja amin’izany koa ny fanaovana izany ho an’ity &quot;fanahinao manontolo&quot; izay manome hery anao hifikitra amin'ny aina (izany hoe amin'ny fiainana) araka ny nampahatsiahivin'i Mompera Antoine de Padoue Rahajarizafy SJ antsika.&quot;&lt;ref&gt;{{Cite journal|url=https://www.vaticannews.va/en/pope/news/2019-09/anthony-rahajarizafy-madagascar-in-pope-francis-speech.html|date=2019-09-07}}&lt;/ref&gt; .&lt;/blockquote&gt;

== Jereo koa ==

* [[Lisitry ny mpanoratra malagasy]]

== Loharano ==
&lt;references responsive=&quot;1&quot;&gt;&lt;/references&gt;
[[Sokajy:Pages avec des traductions non relues]]</text>
      <sha1>na8dr4e8ino79tpb6jx5baa6u26tftc</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1142878</id>
      <parentid>1142850</parentid>
      <timestamp>2026-06-13T10:59:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Quinze2001</username>
        <id>34461</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>1142878</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13567" sha1="osabaf5h4vt5nh8o2242ht6pbrzfhrn" xml:space="preserve">
{{Infobox olona|anarana=Antoine de Padoue Rahajarizafy|teraka=7 Avrily 1911|toerana=tao Antananarivo|maty=2 Marsa 1974|firenena=Madagasikara|karazana=Mpanoratra malagasy|asa=pretra zezoita katôlika malagasy|asa hafa=Mpikambana sy mpiara-miasa tao amin'ny Akademia Malagasy
Lehiben'ny Faritany voalohany tao amin’ny Fikambanan'i Jesoa teto Madagasikara|taona niasana=tamin'ny taona 1969|image=Antoine de padoue Rahajarizafy.jpg}}

I '''Antoine de Padoue Rahajarizafy''' dia [[pretra]] [[zezoita]] katôlika malagasy, manam-pahaizana [[Malagasy (vahoaka)|malagasy]] ary anisan' ny filôzôfa sy mpanoratra malaza tamin' ny taonjato faha-20. Teraka tamin' ny 7 Avrily 1911 tao [[Antananarivo]] ary maty ny 2 Marsa 1974 teo amin' ny faha 62 taonany tao Antananarivo. Nandritra ny androm-piainany dia nitana andraikitra maro izy: mpampianatra (indrindra ny teny malagasy), mpampiofana tanora, mpiandraikitra ny fampianarana katôlika tao Antananarivo, lehiben' ny Petit Séminaire, ary pretram-paroasy tao Ambatonilita. Mpikambana sy mpiara-miasa tao amin'ny [[Akademia Malagasy]] izy ary Lehiben'ny Faritany voalohany tao amin’ny [[Zezoita|Fikambanan'i Jesoa]] teto Madagasikara tamin'ny taona 1969. Be dia be ny zavatra nosoratan' i Antoine de Padoue Rahajarizafy ary namela asa lehibe natokany ho an' ny tantaran' ny [[Fanjakan' Imerina|Fanjakana Merina]], ho an' ny [[môraly]] netim-paharazana malagasy ary koa ny ho an' ny [[fiteny malagasy]], izay nandraisany anjara tamin' ny fampiroboroboana sy ny fampitana ny vakoka ara-kolontsaina malagasy amin' ny fomba fijery kristiana voahazava.

== Fiainany manokana ==

=== Fahazazany sy fahatanorany ===
Teraka tao [[Antananarivo]] tamin' ny ny 7 Avrily 1911 izy, ary zanak' i J.-B. Rahajarizafy. Nahazo fiofanana voalohany avy amin' ny Frères des Écoles Chrétiennes teny Andohalo (1918–1920), avy eo tao amin' ny Collège Saint-Michel (1921–1923), talohan' ny nidirany tao amin' ny Petit Séminaire d'Ambohipo. Avy eo izy dia nanaraka fiofanana ara-pivavahana maharitra izay nitarika azy ho amin' ny [[Ôrdinasiôna|fanokanana]] ho [[pretra]] tamin' ny taona 1941. Nitombo tao anatin' ny tontolon' ny kolontsaina sy ny fanoloran-tena ara-tsaina izy sady mpanoratra nalaza tamin' ny androny.

Ny fisainany dia novolavolain' ny famakiany ny asa soratry ny olo-malaza amin' ny sehatra ara-panahy sy ara-pilôzôfia toa an' i [[Mohandas Karamchand Gandhi|Gandhi]], i [[Debendranath Tagore|Tagore]], i [[Kônfosiosy|Kǒng Fūzǐ]] (na Kônfosiosy), i [[René Descartes|Descartes]] ary i [[Henri Bergson|Bergson]], izay namoha ny fahasarotam-piarony momba ny [[fahendrena]] malagasy sy ny maha-izy azy ny [[Malagasy (vahoaka)|Malagasy]] ary ny fifanakalozana eo amin' ny samy [[kolontsaina]].

=== Fianakaviana ===
Iray amin’ireo valo mianadahy i Dada Rahajarizafy, ary fahenina izy. Izy dia avy amin'ny ray aman-dreniny, avy amin'ny olona manakaja [[merina]] lehibe. 

==== Ny rainy ====
Tamin’ny alalan’i Jean-Baptiste Rahajarizafy rainy no niaingany avy any [[Ambohimandrosohasina]], havoana kely iray atsinanan’ny havoanan’ny mpanjaka [[Ambohimanga]], ka avy amin’ny fianakavian’[[Andriamasinavalona (foko)|Andriamasinavalona]] tao [[Avaradrano]], izay akaiky ny fahefan’ny mpanjaka hatrany ary nanome azy manamboninahitra maro[[Andriamasinavalona|.]] Ity farany, taorian'ny fianarana nahomby tao amin'ny kolejy Saint-Michel tao Ambohipo izay nanehoany ny fahavitrihan'ny saina sy ny fahazotoana hianatra, dia natolotra an'i Lyautey taty aoriana, komandy, lehiben'ny mpiasan'i [[Joseph Simon Gallieni|Gallieni]] ary tompon'andraikitra amin'ny fampitoniana ny Nosy, ho sekretera manokana sy mpandika teny. Notendren’i Lyautey ho governoran’i Fianarantsoa izy ary nomeny voninahitra ho rain’ny lahimatoany, Gabriel Hubert Marie Rahajarizafy, teraka ny taona 1897 (izay nomeny ny anarany faharoa hoe Hubert), zokin’i Mompera Rahajarizafy. Jean-Baptiste Rahajarizafy dia mpanao gazety ihany koa tamin'ny solon'anarana hoe &quot;Juvenis&quot; mandra-pahafatiny tampoka tamin’ny 1915.

==== Ny reniny ====
Ny reniny, Véronique Razafimbero, sy ny rainy Rahajarizafy avy ao [[Ambohidrapeto]], iray amin'ny [[Tendrombohitra roa ambin' ny folon' Imerina]], sy ao anatiny [[zazamarolahy]], anisan'ny olona manankaja tao amin'ny [[Merina]] anisan'ny zanaka mpanjaka taranak'  [[Andrianampoinimerina]] sy [[Ramanantenasoa]], iray amin'ny vadiny ara-dalana. Ny fianakaviany angamba no nanome azy ny firaiketam-pony tamin’ny fahendren’ny razambeny, ka Andrianampoinimerina no isan’ireo mpiahy lehibe indrindra, ka noho izany dia nanome aingam-panahy azy hanoratra ireo boky dimy amin’ny Ombalahibemaso, ary koa ny hafanam-pon’ny finoany kristiana, izay nolovainy tamin’ny raibeny, mpitoriteny [[Prôtestantisma eto Madagasikara|protestanta]] malaza. Niova ho Katolika ny reniny, rehefa nanambady ny rainy.

== Lalam piainany ==

=== Fanoloran-tena amin'ny fivavahana kristiana ===
Vao maraina be dia nandao ny faribolan’ny fianakaviana i Antoine ary niditra tao amin’ny seminera, nanery tsikelikely ny tenany ho amin’ny fiainana henjana kokoa araka ny filazany hoe: &quot;mba hanakaiky kokoa an'Andriamanitra&quot;. Niditra tao amin' ny fikambanana izy tamin’ny 20 novambra 1935 ary lasa pretra tamin’ny 21 jona 1941.

=== Fanandratana ny fahendren'ny razana ===
Torak’izany ihany koa, izy izay niaiky ny tenany ho nostalgia ho an’ny fahendren’ny razamben’ny Malagasy, dia nanomboka nandray an-tsoratra ny tantara sy tantara an-tsary manokana momba ny fomban-drazana malagasy izy tamin’izy 19 taona mba hitahiry azy ireo ary avy eo nampita izany tamin’ny taranaka liana loatra tamin’ny [[Tontolo Tandrefana|tandrefana]] sy ny môderina. Tamin’izany fotoana izany, fony izy regent (mopera vaovao nandalina ny [[Filôzôfia|filozofia]]) sy mpampianatra tao Amparibe, no nanombohany nanoratra ''Ny Ombalahibemaso'', izay asa mitantara ny fiainan’[[Andrianampoinimerina]] sy ny fahendrena ary ny zava-bitany (indrindra fa ny fananganana ny &quot;[[Fokonolona]]&quot;, ny &quot;Imerina enin-toko&quot; na koa ny fandrindrana ny tsena isan-karazany na ny fiaraha-monina amin'ny ankapobeny, …). Ezaka mafy sy nafana fo ny fanoratana ireo boky dimy, ka nidina tany am-piasana ilay raim-pianakaviana raha vantany vao nanam-potoana malalaka, ka nifandimby ny fanaovana naoty sy ny fikarohana.

=== Fanabeazana ny tanora ===
Teo amin’ny famelomana ny hasin’ny razana efa hadino dia niasa manokana tamin’ny fanabeazana ny tanora i Mompera Rahajarizafy. Amin’ny maha-tia tanindrazana resy lahatra azy dia nanentana mafy ny mpianatra malagasy ny tenany mba tsy ho voafitaka amin’ny zava-bita isan-karazany ambaran’ny fihoaram-pefy amin’ny andro môderina izay, araka ny nambarany, dia mampita hevitra manokana ho an’ny vahiny ihany ary tsy misy ifandraisany amin’ny fisainana malagasy. Izany indrindra no nanentanany ny tanora hifantoka bebe kokoa amin’ny fanatanjahantena.

=== Fisondrotana ===
Ny fisondrotan’i Mompera Antoine de Padoue teo anivon’ireo [[Zezoita]] [[Madagasikara|malagasy]] mitovy taona aminy dia niavaka:

* izy no rektora malagasy voalohany tao amin’ny Collège Saint-Michel izay eny Ambohidahy;
* izy no Malagasy voalohany niditra tao amin’ilay sekoly nanome fampianarana teny [[Fiteny malagasy|malagasy]] ho an’ireo misionera vahiny tao [[Ambositra]];
* izy koa no rektora malagasy voalohany tao amin'ny Petit Séminaire (ao Faliarivo) ao amin'ny [[Antananarivo|diosezin'Antananarivo]];
* izy no Lehiben’ny Faritany Malagasy voalohany teto Madagasikara;
* izy ihany koa no tompon'ny Malagasy voalohany amin'ny zezoita vaovao.

Na dia teo aza izany fisondrotana toa milamina izany, dia imbetsaka i Mompera Rahajarizafy no niharan’ny fananarana mivantana sy ankolaka avy amin'ny lehibeny ara-pivavahana ary hatramin’ny fitondrana mpanjanaka. Anisan’ny niampangana azy ny foheverana azy ho manamaivana ny lanjan’ny hafatra kristiana ho fanoherana ny soatoavina ara-piarahamonin' ny razana, ka izay no tsy nahazoany alalana amin'ny famoahana ny iray amin’ny sanganasany, ''Hanitra nentin-dRazana'' ''.''

=== Fanandratana ny soatoavina malagasy ===
Tsapan-dRahajarizafy ny tsy firaharahana ny [[Fiteny malagasy|fiteny]] sy ny [[Kolontsaina malagasy|kolontsaina]] [[Kolontsaina malagasy|malagasy]] ary ny [[tantaran' i Madagasikara]] sy zavatra maro hafa momba an' i [[Madagasikara]] sy ny [[Malagasy (vahoaka)|Malagasy]]. Hitany fa tsy manome lanja ny haren' ny vakoka malagasy ny fampianarana nisy. Niteraka faharesen-dahatra lalina tao aminy izany fahatsapany izany: tena ilaina ny fampidirana ny [[kristianisma]] eo amin' ny [[fiarahamonina malagasy]]. Araka ny filazany dia tsy afaka hiroborobo ny finoana kristiana raha tsy ampitaina amin' ny alalan' ny fiteny sy ny soatoavin' ny vahoaka malagasy.

Mompera Rahajarizafy no namirapiratra tamin’ny alalan’ny bokiny sy ny lahatsorany. Mampiavaka azy ny fomba fanoratra tononkalo mibaribary, izay sarotra adika amin’ny teny hafa satria avy amin’ny eritreritra malagasy ihany no aingam-panahy. Izy no niara-nanangana ny Akademia Andrianampoinimerina niaraka tamin’ny Mpitandrina Rakotobe-Andriamaharo.

Namorona fikambanana miompana amin’ny fanabeazana ny tanora izy, niaraka tamin’ny namany Mompera Vincent de Paul Rabarison, ny hetsika Fon-dehilahy, ka nandray azy ireo avy amin’ny sehatra samihafa, toy ny Cœurs vaillants ny [[Frantsa|France]].

=== Asa soratra lehibe ===

* ''Ny Ombalahibemaso''
* ''Ny Hanitra Nentin-Drazana''
* ''Filozofia Malagasy: ny fanahy no olona''
* ''Kabary malagasy vaovao''
* ''Ny Ohabolana Malagasy''
* ''Lahatsoratra momba ny fitsipi-pitenenana malagasy''

Izy ihany koa no nanoratra hira maromaro natao hanentanana ny tanora hamboly ny finoany sy ny fitiavany ny tanindrazany ary koa hisaintsainana ny tena dikan’ny fiainana.

== Ny fitiavan-tanindrazana ==
Feno fatokisan-tena tamin’ny toetra manokana nananan’ny fireneny izy, nihevitra fa tsy misy tokony hitsiriritana amin’ny sivilizasiona hafa (indrindra fa ny [[Tontolo Tandrefana|tandrefana]]), eo amin’ny fomba fisainana, amin’ny fisainana, amin’ny fihetsika manoloana toe-javatra iray, amin’ny fiainana eo amin’ny fiarahamonina, amin’ny fandanjalanjana izay tokony hatao na tsia, amin’ny fikarakarana ny sahirana na amin’ny fahalalana an’[[Andriamanitra (tokana)|Andriamanitra]] mihitsy aza.

Lahatsoratra mirakitra ny fitiavan-tanindrazana nosoratan’i Mompera Rahajarizafy tao amin’ny gazety ''Gazety Pitik’afo'', famerenana ny [[Zezoita|Fikambanan'i Jesoa]] eto [[Madagasikara|Madagasikara,]] no nahazoany sy ny namany Rabarison, lehiben’ny tonian-dahatsoratra tamin’izany fotoana izany, tamin’ny andron’i Mompera De Meritens, SJ. Naverin’i Mompera Tiersonnier, SJ indray izy ireo tatỳ aoriana

Tao anatin’ny taratasy malaza nalefa tany amin’ny Filankevitry ny [[Eveka]], dia nangataka tamin’ny fitondrana frantsay tamin’ny 1953 i Mompera Rahajarizafy mba hamerina amin’ny laoniny ny fiandrianan’ny Nosy Lehibe. Ny hatezerana teo amin’ny andaniny sy ny ankilany [[Fiteny frantsay|frantsay]] dia tena nahery vaika ka tamin’ny taona 1960 vao tratra ny fahaleovantena.

Nieken-tena ho tia tanindrazana nandritra ny am-polony taona maro ary tena nostalgia ho an’ny fifandanjana ara-tsosialy nentin-drazana, dia faly izy rehefa tafatsangana tamin’ny taona 1973 ny rafitra [[Fokonolona]] manokana ho an’ny fiarahamonina malagasy. &quot;Antsika io, hoy izy, manokana ho an’ny kolontsainantsika ary tsy misy fitsiriritana amin’ny an’ny hafa, aoka ho azo antoka fa hahomby !&quot;. Indrisy fa tsy teo intsony ny Ray tamin’ny fiavian’ny Kolonely [[Ratsimandrava Richard|Richard Ratsimandrava]] tamin’ny taona 1975, izay nanao ny Fokonolona ho ambony indrindra.

== Fahafatesany sy fahatsiarovana azy ==
Tamin’ny taona 1969 ka hatramin’ny 1973, izy no faritanin’ny [[Zezoita]] teto Madagasikara ary lasa  mitarika ny zazavao nandra-pahafatiny tamin’ny 2 mars 1974 teo amin’ny faha-63 taonany.

Tamin' ny 7 avrily 2011 no nankalazana ny faha-100 taonan’ny nahaterahany, izay nanamarika ny hetsika isan-karazany toy ny fitokanana lalana amin’ny anarany, ny fihaonambe isan-karazany, indrindra ny eny amin’ny [[Oniversiten' Antananarivo|Oniversiten’Antananarivo]] sy ny [[Akademia Malagasy]], ary koa ny fandraisana ny 8 Fampiroboroboana ny Foibem-pianarana diplômatika sy stratejika (CEDS) - Madagasikara nomena ny anaran’i Mompera Rahajarizafy ho anarana fisondrotana.

Nandritra ny lahateniny teny amin’ny lapan’ny filoham-pirenena teny Iavoloha ny 7 septembra 2019 tao anatin’ny fitsidihany tamin’ny fomba ofisialy teto Madagasikara, dia tsy diso anjara ny [[Fransoà (papa)|Papa François]] nilaza ny tenin’i Mompera Rahajarizafy tamin’izao teny izao:&lt;blockquote&gt;&quot;Raha tsy maintsy manaiky sy manome lanja ary ankasitrahantsika ity tany voatahy ity noho ny hatsarany sy ny harena voajanahary tsy hita lany ao aminy, dia tsy latsa-danja amin’izany koa ny fanaovana izany ho an’ity &quot;fanahinao manontolo&quot; izay manome hery anao hifikitra amin'ny aina (izany hoe amin'ny fiainana) araka ny nampahatsiahivin'i Mompera Antoine de Padoue Rahajarizafy SJ antsika.&quot;&lt;ref&gt;{{Cite journal|url=https://www.vaticannews.va/en/pope/news/2019-09/anthony-rahajarizafy-madagascar-in-pope-francis-speech.html|date=2019-09-07}}&lt;/ref&gt; .&lt;/blockquote&gt;

== Jereo koa ==

* [[Lisitry ny mpanoratra malagasy]]

== Loharano ==
&lt;references responsive=&quot;1&quot;&gt;&lt;/references&gt;
[[Sokajy:Pages avec des traductions non relues]]</text>
      <sha1>osabaf5h4vt5nh8o2242ht6pbrzfhrn</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1142888</id>
      <parentid>1142878</parentid>
      <timestamp>2026-06-13T11:07:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Quinze2001</username>
        <id>34461</id>
      </contributor>
      <origin>1142888</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13485" sha1="jzr96iwbmpor2uyk7zna0auvwyqynlp" xml:space="preserve">{{infobox olona
|Sary:Antoine de padoue Rahajarizafy.jpg
|anarana=Antoine de Padoue Rahajarizafy
|teraka=7 Avrily 1911
|toerana=tao Antananarivo
|maty=2 Marsa 1974
|firenena={{Madagasikara}}
|mpiaraka=
|asa=
[[Mpanoratra]] [[pretra zezoita katôlika malagasy]] [[Lehiben'ny Faritany voalohany tao amin’ny Fikambanan'i Jesoa teto Madagasikara]]
}}


I '''Antoine de Padoue Rahajarizafy''' dia [[pretra]] [[zezoita]] katôlika malagasy, manam-pahaizana [[Malagasy (vahoaka)|malagasy]] ary anisan' ny filôzôfa sy mpanoratra malaza tamin' ny taonjato faha-20. Teraka tamin' ny 7 Avrily 1911 tao [[Antananarivo]] ary maty ny 2 Marsa 1974 teo amin' ny faha 62 taonany tao Antananarivo. Nandritra ny androm-piainany dia nitana andraikitra maro izy: mpampianatra (indrindra ny teny malagasy), mpampiofana tanora, mpiandraikitra ny fampianarana katôlika tao Antananarivo, lehiben' ny Petit Séminaire, ary pretram-paroasy tao Ambatonilita. Mpikambana sy mpiara-miasa tao amin'ny [[Akademia Malagasy]] izy ary Lehiben'ny Faritany voalohany tao amin’ny [[Zezoita|Fikambanan'i Jesoa]] teto Madagasikara tamin'ny taona 1969. Be dia be ny zavatra nosoratan' i Antoine de Padoue Rahajarizafy ary namela asa lehibe natokany ho an' ny tantaran' ny [[Fanjakan' Imerina|Fanjakana Merina]], ho an' ny [[môraly]] netim-paharazana malagasy ary koa ny ho an' ny [[fiteny malagasy]], izay nandraisany anjara tamin' ny fampiroboroboana sy ny fampitana ny vakoka ara-kolontsaina malagasy amin' ny fomba fijery kristiana voahazava.

== Fiainany manokana ==

=== Fahazazany sy fahatanorany ===
Teraka tao [[Antananarivo]] tamin' ny ny 7 Avrily 1911 izy, ary zanak' i J.-B. Rahajarizafy. Nahazo fiofanana voalohany avy amin' ny Frères des Écoles Chrétiennes teny Andohalo (1918–1920), avy eo tao amin' ny Collège Saint-Michel (1921–1923), talohan' ny nidirany tao amin' ny Petit Séminaire d'Ambohipo. Avy eo izy dia nanaraka fiofanana ara-pivavahana maharitra izay nitarika azy ho amin' ny [[Ôrdinasiôna|fanokanana]] ho [[pretra]] tamin' ny taona 1941. Nitombo tao anatin' ny tontolon' ny kolontsaina sy ny fanoloran-tena ara-tsaina izy sady mpanoratra nalaza tamin' ny androny.

Ny fisainany dia novolavolain' ny famakiany ny asa soratry ny olo-malaza amin' ny sehatra ara-panahy sy ara-pilôzôfia toa an' i [[Mohandas Karamchand Gandhi|Gandhi]], i [[Debendranath Tagore|Tagore]], i [[Kônfosiosy|Kǒng Fūzǐ]] (na Kônfosiosy), i [[René Descartes|Descartes]] ary i [[Henri Bergson|Bergson]], izay namoha ny fahasarotam-piarony momba ny [[fahendrena]] malagasy sy ny maha-izy azy ny [[Malagasy (vahoaka)|Malagasy]] ary ny fifanakalozana eo amin' ny samy [[kolontsaina]].

=== Fianakaviana ===
Iray amin’ireo valo mianadahy i Dada Rahajarizafy, ary fahenina izy. Izy dia avy amin'ny ray aman-dreniny, avy amin'ny olona manakaja [[merina]] lehibe. 

==== Ny rainy ====
Tamin’ny alalan’i Jean-Baptiste Rahajarizafy rainy no niaingany avy any [[Ambohimandrosohasina]], havoana kely iray atsinanan’ny havoanan’ny mpanjaka [[Ambohimanga]], ka avy amin’ny fianakavian’[[Andriamasinavalona (foko)|Andriamasinavalona]] tao [[Avaradrano]], izay akaiky ny fahefan’ny mpanjaka hatrany ary nanome azy manamboninahitra maro[[Andriamasinavalona|.]] Ity farany, taorian'ny fianarana nahomby tao amin'ny kolejy Saint-Michel tao Ambohipo izay nanehoany ny fahavitrihan'ny saina sy ny fahazotoana hianatra, dia natolotra an'i Lyautey taty aoriana, komandy, lehiben'ny mpiasan'i [[Joseph Simon Gallieni|Gallieni]] ary tompon'andraikitra amin'ny fampitoniana ny Nosy, ho sekretera manokana sy mpandika teny. Notendren’i Lyautey ho governoran’i Fianarantsoa izy ary nomeny voninahitra ho rain’ny lahimatoany, Gabriel Hubert Marie Rahajarizafy, teraka ny taona 1897 (izay nomeny ny anarany faharoa hoe Hubert), zokin’i Mompera Rahajarizafy. Jean-Baptiste Rahajarizafy dia mpanao gazety ihany koa tamin'ny solon'anarana hoe &quot;Juvenis&quot; mandra-pahafatiny tampoka tamin’ny 1915.

==== Ny reniny ====
Ny reniny, Véronique Razafimbero, sy ny rainy Rahajarizafy avy ao [[Ambohidrapeto]], iray amin'ny [[Tendrombohitra roa ambin' ny folon' Imerina]], sy ao anatiny [[zazamarolahy]], anisan'ny olona manankaja tao amin'ny [[Merina]] anisan'ny zanaka mpanjaka taranak'  [[Andrianampoinimerina]] sy [[Ramanantenasoa]], iray amin'ny vadiny ara-dalana. Ny fianakaviany angamba no nanome azy ny firaiketam-pony tamin’ny fahendren’ny razambeny, ka Andrianampoinimerina no isan’ireo mpiahy lehibe indrindra, ka noho izany dia nanome aingam-panahy azy hanoratra ireo boky dimy amin’ny Ombalahibemaso, ary koa ny hafanam-pon’ny finoany kristiana, izay nolovainy tamin’ny raibeny, mpitoriteny [[Prôtestantisma eto Madagasikara|protestanta]] malaza. Niova ho Katolika ny reniny, rehefa nanambady ny rainy.

== Lalam piainany ==

=== Fanoloran-tena amin'ny fivavahana kristiana ===
Vao maraina be dia nandao ny faribolan’ny fianakaviana i Antoine ary niditra tao amin’ny seminera, nanery tsikelikely ny tenany ho amin’ny fiainana henjana kokoa araka ny filazany hoe: &quot;mba hanakaiky kokoa an'Andriamanitra&quot;. Niditra tao amin' ny fikambanana izy tamin’ny 20 novambra 1935 ary lasa pretra tamin’ny 21 jona 1941.

=== Fanandratana ny fahendren'ny razana ===
Torak’izany ihany koa, izy izay niaiky ny tenany ho nostalgia ho an’ny fahendren’ny razamben’ny Malagasy, dia nanomboka nandray an-tsoratra ny tantara sy tantara an-tsary manokana momba ny fomban-drazana malagasy izy tamin’izy 19 taona mba hitahiry azy ireo ary avy eo nampita izany tamin’ny taranaka liana loatra tamin’ny [[Tontolo Tandrefana|tandrefana]] sy ny môderina. Tamin’izany fotoana izany, fony izy regent (mopera vaovao nandalina ny [[Filôzôfia|filozofia]]) sy mpampianatra tao Amparibe, no nanombohany nanoratra ''Ny Ombalahibemaso'', izay asa mitantara ny fiainan’[[Andrianampoinimerina]] sy ny fahendrena ary ny zava-bitany (indrindra fa ny fananganana ny &quot;[[Fokonolona]]&quot;, ny &quot;Imerina enin-toko&quot; na koa ny fandrindrana ny tsena isan-karazany na ny fiaraha-monina amin'ny ankapobeny, …). Ezaka mafy sy nafana fo ny fanoratana ireo boky dimy, ka nidina tany am-piasana ilay raim-pianakaviana raha vantany vao nanam-potoana malalaka, ka nifandimby ny fanaovana naoty sy ny fikarohana.

=== Fanabeazana ny tanora ===
Teo amin’ny famelomana ny hasin’ny razana efa hadino dia niasa manokana tamin’ny fanabeazana ny tanora i Mompera Rahajarizafy. Amin’ny maha-tia tanindrazana resy lahatra azy dia nanentana mafy ny mpianatra malagasy ny tenany mba tsy ho voafitaka amin’ny zava-bita isan-karazany ambaran’ny fihoaram-pefy amin’ny andro môderina izay, araka ny nambarany, dia mampita hevitra manokana ho an’ny vahiny ihany ary tsy misy ifandraisany amin’ny fisainana malagasy. Izany indrindra no nanentanany ny tanora hifantoka bebe kokoa amin’ny fanatanjahantena.

=== Fisondrotana ===
Ny fisondrotan’i Mompera Antoine de Padoue teo anivon’ireo [[Zezoita]] [[Madagasikara|malagasy]] mitovy taona aminy dia niavaka:

* izy no rektora malagasy voalohany tao amin’ny Collège Saint-Michel izay eny Ambohidahy;
* izy no Malagasy voalohany niditra tao amin’ilay sekoly nanome fampianarana teny [[Fiteny malagasy|malagasy]] ho an’ireo misionera vahiny tao [[Ambositra]];
* izy koa no rektora malagasy voalohany tao amin'ny Petit Séminaire (ao Faliarivo) ao amin'ny [[Antananarivo|diosezin'Antananarivo]];
* izy no Lehiben’ny Faritany Malagasy voalohany teto Madagasikara;
* izy ihany koa no tompon'ny Malagasy voalohany amin'ny zezoita vaovao.

Na dia teo aza izany fisondrotana toa milamina izany, dia imbetsaka i Mompera Rahajarizafy no niharan’ny fananarana mivantana sy ankolaka avy amin'ny lehibeny ara-pivavahana ary hatramin’ny fitondrana mpanjanaka. Anisan’ny niampangana azy ny foheverana azy ho manamaivana ny lanjan’ny hafatra kristiana ho fanoherana ny soatoavina ara-piarahamonin' ny razana, ka izay no tsy nahazoany alalana amin'ny famoahana ny iray amin’ny sanganasany, ''Hanitra nentin-dRazana'' ''.''

=== Fanandratana ny soatoavina malagasy ===
Tsapan-dRahajarizafy ny tsy firaharahana ny [[Fiteny malagasy|fiteny]] sy ny [[Kolontsaina malagasy|kolontsaina]] [[Kolontsaina malagasy|malagasy]] ary ny [[tantaran' i Madagasikara]] sy zavatra maro hafa momba an' i [[Madagasikara]] sy ny [[Malagasy (vahoaka)|Malagasy]]. Hitany fa tsy manome lanja ny haren' ny vakoka malagasy ny fampianarana nisy. Niteraka faharesen-dahatra lalina tao aminy izany fahatsapany izany: tena ilaina ny fampidirana ny [[kristianisma]] eo amin' ny [[fiarahamonina malagasy]]. Araka ny filazany dia tsy afaka hiroborobo ny finoana kristiana raha tsy ampitaina amin' ny alalan' ny fiteny sy ny soatoavin' ny vahoaka malagasy.

Mompera Rahajarizafy no namirapiratra tamin’ny alalan’ny bokiny sy ny lahatsorany. Mampiavaka azy ny fomba fanoratra tononkalo mibaribary, izay sarotra adika amin’ny teny hafa satria avy amin’ny eritreritra malagasy ihany no aingam-panahy. Izy no niara-nanangana ny Akademia Andrianampoinimerina niaraka tamin’ny Mpitandrina Rakotobe-Andriamaharo.

Namorona fikambanana miompana amin’ny fanabeazana ny tanora izy, niaraka tamin’ny namany Mompera Vincent de Paul Rabarison, ny hetsika Fon-dehilahy, ka nandray azy ireo avy amin’ny sehatra samihafa, toy ny Cœurs vaillants ny [[Frantsa|France]].

=== Asa soratra lehibe ===

* ''Ny Ombalahibemaso''
* ''Ny Hanitra Nentin-Drazana''
* ''Filozofia Malagasy: ny fanahy no olona''
* ''Kabary malagasy vaovao''
* ''Ny Ohabolana Malagasy''
* ''Lahatsoratra momba ny fitsipi-pitenenana malagasy''

Izy ihany koa no nanoratra hira maromaro natao hanentanana ny tanora hamboly ny finoany sy ny fitiavany ny tanindrazany ary koa hisaintsainana ny tena dikan’ny fiainana.

== Ny fitiavan-tanindrazana ==
Feno fatokisan-tena tamin’ny toetra manokana nananan’ny fireneny izy, nihevitra fa tsy misy tokony hitsiriritana amin’ny sivilizasiona hafa (indrindra fa ny [[Tontolo Tandrefana|tandrefana]]), eo amin’ny fomba fisainana, amin’ny fisainana, amin’ny fihetsika manoloana toe-javatra iray, amin’ny fiainana eo amin’ny fiarahamonina, amin’ny fandanjalanjana izay tokony hatao na tsia, amin’ny fikarakarana ny sahirana na amin’ny fahalalana an’[[Andriamanitra (tokana)|Andriamanitra]] mihitsy aza.

Lahatsoratra mirakitra ny fitiavan-tanindrazana nosoratan’i Mompera Rahajarizafy tao amin’ny gazety ''Gazety Pitik’afo'', famerenana ny [[Zezoita|Fikambanan'i Jesoa]] eto [[Madagasikara|Madagasikara,]] no nahazoany sy ny namany Rabarison, lehiben’ny tonian-dahatsoratra tamin’izany fotoana izany, tamin’ny andron’i Mompera De Meritens, SJ. Naverin’i Mompera Tiersonnier, SJ indray izy ireo tatỳ aoriana

Tao anatin’ny taratasy malaza nalefa tany amin’ny Filankevitry ny [[Eveka]], dia nangataka tamin’ny fitondrana frantsay tamin’ny 1953 i Mompera Rahajarizafy mba hamerina amin’ny laoniny ny fiandrianan’ny Nosy Lehibe. Ny hatezerana teo amin’ny andaniny sy ny ankilany [[Fiteny frantsay|frantsay]] dia tena nahery vaika ka tamin’ny taona 1960 vao tratra ny fahaleovantena.

Nieken-tena ho tia tanindrazana nandritra ny am-polony taona maro ary tena nostalgia ho an’ny fifandanjana ara-tsosialy nentin-drazana, dia faly izy rehefa tafatsangana tamin’ny taona 1973 ny rafitra [[Fokonolona]] manokana ho an’ny fiarahamonina malagasy. &quot;Antsika io, hoy izy, manokana ho an’ny kolontsainantsika ary tsy misy fitsiriritana amin’ny an’ny hafa, aoka ho azo antoka fa hahomby !&quot;. Indrisy fa tsy teo intsony ny Ray tamin’ny fiavian’ny Kolonely [[Ratsimandrava Richard|Richard Ratsimandrava]] tamin’ny taona 1975, izay nanao ny Fokonolona ho ambony indrindra.

== Fahafatesany sy fahatsiarovana azy ==
Tamin’ny taona 1969 ka hatramin’ny 1973, izy no faritanin’ny [[Zezoita]] teto Madagasikara ary lasa  mitarika ny zazavao nandra-pahafatiny tamin’ny 2 mars 1974 teo amin’ny faha-63 taonany.

Tamin' ny 7 avrily 2011 no nankalazana ny faha-100 taonan’ny nahaterahany, izay nanamarika ny hetsika isan-karazany toy ny fitokanana lalana amin’ny anarany, ny fihaonambe isan-karazany, indrindra ny eny amin’ny [[Oniversiten' Antananarivo|Oniversiten’Antananarivo]] sy ny [[Akademia Malagasy]], ary koa ny fandraisana ny 8 Fampiroboroboana ny Foibem-pianarana diplômatika sy stratejika (CEDS) - Madagasikara nomena ny anaran’i Mompera Rahajarizafy ho anarana fisondrotana.

Nandritra ny lahateniny teny amin’ny lapan’ny filoham-pirenena teny Iavoloha ny 7 septembra 2019 tao anatin’ny fitsidihany tamin’ny fomba ofisialy teto Madagasikara, dia tsy diso anjara ny [[Fransoà (papa)|Papa François]] nilaza ny tenin’i Mompera Rahajarizafy tamin’izao teny izao:&lt;blockquote&gt;&quot;Raha tsy maintsy manaiky sy manome lanja ary ankasitrahantsika ity tany voatahy ity noho ny hatsarany sy ny harena voajanahary tsy hita lany ao aminy, dia tsy latsa-danja amin’izany koa ny fanaovana izany ho an’ity &quot;fanahinao manontolo&quot; izay manome hery anao hifikitra amin'ny aina (izany hoe amin'ny fiainana) araka ny nampahatsiahivin'i Mompera Antoine de Padoue Rahajarizafy SJ antsika.&quot;&lt;ref&gt;{{Cite journal|url=https://www.vaticannews.va/en/pope/news/2019-09/anthony-rahajarizafy-madagascar-in-pope-francis-speech.html|date=2019-09-07}}&lt;/ref&gt; .&lt;/blockquote&gt;

== Jereo koa ==

* [[Lisitry ny mpanoratra malagasy]]

== Loharano ==
&lt;references responsive=&quot;1&quot;&gt;&lt;/references&gt;
[[Sokajy:Pages avec des traductions non relues]]</text>
      <sha1>jzr96iwbmpor2uyk7zna0auvwyqynlp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Clarisse Ratsifandrihamanana</title>
    <ns>0</ns>
    <id>293372</id>
    <revision>
      <id>1142747</id>
      <parentid>1126894</parentid>
      <timestamp>2026-06-13T07:07:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hariniaina14</username>
        <id>34924</id>
      </contributor>
      <comment>/* Ny fiainany ny kanto */ Nanampy tantara</comment>
      <origin>1142747</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2935" sha1="gr4cbgnbl3zm6z35f5tp9p0uxs8bscp" xml:space="preserve">
{{Infobox olona|anarana=Clarrisse Ratsifandrihamanana|teraka=5 desambra 1926|toerana=Fenoarivo Atsinana|maty=28 jiona 1987|firenena=Madagasikara|asa=Mpampianatra}}

I '''Clarisse Hortense Ratsifandrihamanana''' dia vehivavy malagasy mpanoratra. Teraka tamin' ny 5 Desambra 1926 tao [[Fenoarivo Atsinanana|Fénérive-Est]] izy ary nodimandry tao [[Antananarivo]] tamin' ny 28 Jona 1987.

== Ny fiainany ==
I Clarisse Hortense Andriamampandry Ratsifandrihamanana no tena anarany. Teraka tamin'ny 5 desambra 1926 tao [[Fenoarivo Atsinanana|Fenoarivo Atsinana]] izy. Fianakaviana avy amin'ny razan'[[Andriana]] mpikabary, mpamoron-kira, [[mpanoratra]] malaza no niaviany. Niaina betsaka tamin'ny fiainana ambanivohitra izy, mpianatr'ilay [[Pôeta|poeta]] malaza antsoina hoe: [[Jean Narivony]]. Ankoatra ny maha mpanoratra azy dia mpikaroka nafana fo teo amin'ny sehatra [[pôlitika]] izy, tao anatin'ny antoko:  [[Antokon' ny Kongresin' ny Fahaleovantenan' i Madagasikara|Antokon'ny Kongresy ho amin'ny Fahaleovan-tenan'i Madagasikara]] (A.K.F.M).

== Ny fiainany ny kanto ==
Anisan'ireo vehivavy malaza eo amin'ny sehatry ny haisoratra izy. Ny tara-kevitra novoiziny dia ny fanoherana ny tsy rariny amin'ny endriny samihafa: (fanavakavahana, fahantran'ny vahoaka, tsy fitovian-jo ...)

Tamin'ny taona 1960 izy no nanomboka nanoratra voalohany. Sady nanoratra [[tononkalo]], tantara foronina, [[sombin-tantara]] ary tantara an-tsehatra maro izy. Santionany  amin'ny sangan'asany ireto:

* 1948: ''Fahavaratra'' (nosotarana 1948, navoaka 1969) ;

* 1960: ''Sarindra'', (tononkalo nahazo ny loka voalohany nomen'ny Antenimeran'ny tanànan'Antananarivo).
* 1961: ''Salohy'', (amboaran-tononkalo)
* 1964: ''Fahavaratra'', (tantara foronina)
* 1964: ''Lavakombarika'', ( sombin-tantara)

* 1966: ''Tamberintany'', (tantara an-tsehatra)
* 1970: ''Lohataona sy ririnina''
* 1970: ''Ramose'' (navoaka 2006)
* 1970: ''Ny zanako'', (tantara foronina)
* 1979: ''Velan'angano'' ( tantara an-tsehatra)
* 1979: ''Tany vaovao'' (tantara foronina)

Ny maha mpanoratra azy: 

Tany amin'ny taona 1960 izy no nanomboka nanoratra. Mpikambana tao amin'ny UPEM sy tao amin'ny Akademia Malagasy izy. Ny tononkalo no tena nanavanana ity mpanoratra iray ity. Na izany aza, dia nanoratra tantara foronina sy angano ihany koa izy

== Ny mampiavaka azy eo amin' ny asa sorany ==

* Ny [[Literatiora malagasy|literatiora]] manavanana azy dia ny an-tsoratra, (tantara foronina, sombin-tantara, [[angano]] miendrika tantara,...)
* Ny sokajin-dahatsoratra fampiasany dia ny mitantara, manoritsoritra, mandresy lahatra,
* Fomba filazan-javatra na sarinteny mampiavaka azy: fampiasana tamberinteny, tamberin-drafitra, fanovana endri-javatra, fanovana anarana.

== Jereo koa ==
* [[Lisitry ny mpanoratra malagasy]]

== Loharano ==

# http://plateforme.education.mg/bibliotheque-numerique/course/view.php?id=483
# https://poetawebs.e-monsite.com/pages/fakafaka/page-61.html</text>
      <sha1>gr4cbgnbl3zm6z35f5tp9p0uxs8bscp</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1142749</id>
      <parentid>1142747</parentid>
      <timestamp>2026-06-13T07:14:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Anai171</username>
        <id>30270</id>
      </contributor>
      <comment>Fanampiana sokajy</comment>
      <origin>1142749</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2966" sha1="ng7r3dp3ybo2195mtlnamxp4fqwjk7s" xml:space="preserve">
{{Infobox olona|anarana=Clarrisse Ratsifandrihamanana|teraka=5 desambra 1926|toerana=Fenoarivo Atsinana|maty=28 jiona 1987|firenena=Madagasikara|asa=Mpampianatra}}

I '''Clarisse Hortense Ratsifandrihamanana''' dia vehivavy malagasy mpanoratra. Teraka tamin' ny 5 Desambra 1926 tao [[Fenoarivo Atsinanana|Fénérive-Est]] izy ary nodimandry tao [[Antananarivo]] tamin' ny 28 Jona 1987.

== Ny fiainany ==
I Clarisse Hortense Andriamampandry Ratsifandrihamanana no tena anarany. Teraka tamin'ny 5 desambra 1926 tao [[Fenoarivo Atsinanana|Fenoarivo Atsinana]] izy. Fianakaviana avy amin'ny razan'[[Andriana]] mpikabary, mpamoron-kira, [[mpanoratra]] malaza no niaviany. Niaina betsaka tamin'ny fiainana ambanivohitra izy, mpianatr'ilay [[Pôeta|poeta]] malaza antsoina hoe: [[Jean Narivony]]. Ankoatra ny maha mpanoratra azy dia mpikaroka nafana fo teo amin'ny sehatra [[pôlitika]] izy, tao anatin'ny antoko:  [[Antokon' ny Kongresin' ny Fahaleovantenan' i Madagasikara|Antokon'ny Kongresy ho amin'ny Fahaleovan-tenan'i Madagasikara]] (A.K.F.M).

== Ny fiainany ny kanto ==
Anisan'ireo vehivavy malaza eo amin'ny sehatry ny haisoratra izy. Ny tara-kevitra novoiziny dia ny fanoherana ny tsy rariny amin'ny endriny samihafa: (fanavakavahana, fahantran'ny vahoaka, tsy fitovian-jo ...)

Tamin'ny taona 1960 izy no nanomboka nanoratra voalohany. Sady nanoratra [[tononkalo]], tantara foronina, [[sombin-tantara]] ary tantara an-tsehatra maro izy. Santionany  amin'ny sangan'asany ireto:

* 1948: ''Fahavaratra'' (nosotarana 1948, navoaka 1969) ;

* 1960: ''Sarindra'', (tononkalo nahazo ny loka voalohany nomen'ny Antenimeran'ny tanànan'Antananarivo).
* 1961: ''Salohy'', (amboaran-tononkalo)
* 1964: ''Fahavaratra'', (tantara foronina)
* 1964: ''Lavakombarika'', ( sombin-tantara)

* 1966: ''Tamberintany'', (tantara an-tsehatra)
* 1970: ''Lohataona sy ririnina''
* 1970: ''Ramose'' (navoaka 2006)
* 1970: ''Ny zanako'', (tantara foronina)
* 1979: ''Velan'angano'' ( tantara an-tsehatra)
* 1979: ''Tany vaovao'' (tantara foronina)

Ny maha mpanoratra azy: 

Tany amin'ny taona 1960 izy no nanomboka nanoratra. Mpikambana tao amin'ny UPEM sy tao amin'ny Akademia Malagasy izy. Ny tononkalo no tena nanavanana ity mpanoratra iray ity. Na izany aza, dia nanoratra tantara foronina sy angano ihany koa izy

== Ny mampiavaka azy eo amin' ny asa sorany ==

* Ny [[Literatiora malagasy|literatiora]] manavanana azy dia ny an-tsoratra, (tantara foronina, sombin-tantara, [[angano]] miendrika tantara,...)
* Ny sokajin-dahatsoratra fampiasany dia ny mitantara, manoritsoritra, mandresy lahatra,
* Fomba filazan-javatra na sarinteny mampiavaka azy: fampiasana tamberinteny, tamberin-drafitra, fanovana endri-javatra, fanovana anarana.

== Jereo koa ==
* [[Lisitry ny mpanoratra malagasy]]

== Loharano ==

# http://plateforme.education.mg/bibliotheque-numerique/course/view.php?id=483
# https://poetawebs.e-monsite.com/pages/fakafaka/page-61.html
[[Sokajy:Mpanoratra Malagasy]]</text>
      <sha1>ng7r3dp3ybo2195mtlnamxp4fqwjk7s</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Literatiora an-tsoratra</title>
    <ns>0</ns>
    <id>293561</id>
    <revision>
      <id>1142842</id>
      <parentid>1110418</parentid>
      <timestamp>2026-06-13T09:05:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Christien24</username>
        <id>39990</id>
      </contributor>
      <comment>nanampy hevitra sy source</comment>
      <origin>1142842</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2072" sha1="a2mvqu6z1jm6bq52jafw3ojuxxegfuy" xml:space="preserve">Teny fampidirana

Ny taonjato faha-9 taorian'ny nahatongavan'ireo misionera vahiny teto Madagasikara izay nampiditra sy nampiely ary nampianatra abidia latina voalohany. Taminy fanjakan,'i Radama I dia nampiaina io abidia latina io mba hanoratana ny teny malagasy. Teo no niandohany fanorantana boky , fandikana ny baiboly taminy teny gasy ary famohana ireo asa soratra isan-karazany.

Ny literatiora an-tsoratra dia anisan'ny sehatra iray lehibe amin'ny kolotsaina sy literatiora malagasy.  Natao ho fitaovana nohentina maneho ny fihetseham-po sy aingam-panahy ary maneho hevitra.Natao hiterizana sy hampiatana fahalalana ary kolotsaina ho an'ny taranaka faramandimby.&lt;ref&gt;https://www.inalco.fr/sites/default/files/asset/document/colloque_littrt_2appel_a_communication_colloque_international_litterature_2022_-_version_malagasy.pdf&lt;/ref&gt;

== FAMARITANA ==

=== •Ara-kevitra: ===
Ny literatiora an-tsoratra dia fanehoan-kevitra, famoahana ny  fihetseham-po sy ny aingam-panahy amin'ny alalan'ny soratra ho tonga haren-tsaina azo kirakiraina sy tehirizina.

Ny literatiora an-tsoratra dia fitambaran'ireo asa soratra rehetra novokarin'ny mpanoratra sy ny pôeta.

=== •Araka ny mpandinika: ===
RAHAINGOSON Henri(Di), in Amboara voafantina, tak:24, jolay 1942: &quot;Ny literatiora an-tsoratra dia fanehoan-kevitra sy fihetseham-po ary aingam-panahy amin'ny alalan'ny soratra ka manome haren-tsaina azo ampiasaina sy tehirizina&quot;.

Ny literatiora an-tsoratra zany dia fanehon-kevitra sy fihetseham-po izay avy amin' ny Aingam-panahy Ilay atao aminy alalany soratra (teny).
== NY KARAZANY ==

Misy karazany roa ny literatiora an-tsoratra:

==== •Ny lahatsoratra mirindra: izany hoe natao milamina sy misy rafitra milamina . ====
ny tononkira, ny tononkalo

==== •Ny  lahatsoratra tsotra: ====
sombin-tantara, tantara foronina, tantara tsangana, ny lahatsoratra famotopotoran-kevitra.


== LOHARANO ==

# https://fr.scribd.com/document/587298280/Malagasy-2nd
# https://www.studocu.com/row/document/universite-dantananarivo/cours-physiologie/ny-literatiora-malagasy/108946291</text>
      <sha1>a2mvqu6z1jm6bq52jafw3ojuxxegfuy</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1142845</id>
      <parentid>1142842</parentid>
      <timestamp>2026-06-13T09:09:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Christien24</username>
        <id>39990</id>
      </contributor>
      <comment>Nanampy hevitra</comment>
      <origin>1142845</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2054" sha1="1mlk3dluoaucgnmurbvtlaikibbzpc0" xml:space="preserve">Ny taonjato faha-9 taorian'ny nahatongavan'ireo misionera vahiny teto Madagasikara izay nampiditra sy nampiely ary nampianatra abidia latina voalohany. Taminy fanjakan,'i Radama I dia nampiaina io abidia latina io mba hanoratana ny teny malagasy. Teo no niandohany fanorantana boky , fandikana ny baiboly taminy teny gasy ary famohana ireo asa soratra isan-karazany.

Ny literatiora an-tsoratra dia anisan'ny sehatra iray lehibe amin'ny kolotsaina sy literatiora malagasy.  Natao ho fitaovana nohentina maneho ny fihetseham-po sy aingam-panahy ary maneho hevitra.Natao hiterizana sy hampiatana fahalalana ary kolotsaina ho an'ny taranaka faramandimby.&lt;ref&gt;https://www.inalco.fr/sites/default/files/asset/document/colloque_littrt_2appel_a_communication_colloque_international_litterature_2022_-_version_malagasy.pdf&lt;/ref&gt;

== FAMARITANA ==

=== •Ara-kevitra: ===
Ny literatiora an-tsoratra dia fanehoan-kevitra, famoahana ny  fihetseham-po sy ny aingam-panahy amin'ny alalan'ny soratra ho tonga haren-tsaina azo kirakiraina sy tehirizina.

Ny literatiora an-tsoratra dia fitambaran'ireo asa soratra rehetra novokarin'ny mpanoratra sy ny pôeta.

=== •Araka ny mpandinika: ===
RAHAINGOSON Henri(Di), in Amboara voafantina, tak:24, jolay 1942: &quot;Ny literatiora an-tsoratra dia fanehoan-kevitra sy fihetseham-po ary aingam-panahy amin'ny alalan'ny soratra ka manome haren-tsaina azo ampiasaina sy tehirizina&quot;.

Ny literatiora an-tsoratra zany dia fanehon-kevitra sy fihetseham-po izay avy amin' ny Aingam-panahy Ilay atao aminy alalany soratra (teny).
== NY KARAZANY ==

Misy karazany roa ny literatiora an-tsoratra:

==== •Ny lahatsoratra mirindra: izany hoe natao milamina sy misy rafitra milamina . ====
ny tononkira, ny tononkalo

==== •Ny  lahatsoratra tsotra: ====
sombin-tantara, tantara foronina, tantara tsangana, ny lahatsoratra famotopotoran-kevitra.


== LOHARANO ==

# https://fr.scribd.com/document/587298280/Malagasy-2nd
# https://www.studocu.com/row/document/universite-dantananarivo/cours-physiologie/ny-literatiora-malagasy/108946291</text>
      <sha1>1mlk3dluoaucgnmurbvtlaikibbzpc0</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1142869</id>
      <parentid>1142845</parentid>
      <timestamp>2026-06-13T10:42:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Herisih</username>
        <id>39792</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Tsipelina</comment>
      <origin>1142869</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2046" sha1="rk4y5e34gbq1srxhlpam1c6zeibkah1" xml:space="preserve">Ny taonjato faha-9 taorian'ny nahatongavan'ireo misionera vahiny teto Madagasikara izay nampiditra sy nampiely ary nampianatra abidia latina voalohany. Taminy fanjakan,'i Radama I dia nampiaina io abidia latina io mba hanoratana ny teny malagasy. Teo no niandohany fanorantana boky , fandikana ny baiboly taminy teny gasy ary famohana ireo asa soratra isan-karazany.

Ny literatiora an-tsoratra dia anisan'ny sehatra iray lehibe amin'ny kolotsaina sy literatiora malagasy.  Natao ho fitaovana nohentina maneho ny fihetseham-po sy aingam-panahy ary maneho hevitra.Natao hiterizana sy hampiatana fahalalana ary kolotsaina ho an'ny taranaka faramandimby.&lt;ref&gt;https://www.inalco.fr/sites/default/files/asset/document/colloque_littrt_2appel_a_communication_colloque_international_litterature_2022_-_version_malagasy.pdf&lt;/ref&gt;

== Famaritana ==

=== •Ara-kevitra: ===
Ny literatiora an-tsoratra dia fanehoan-kevitra, famoahana ny  fihetseham-po sy ny aingam-panahy amin'ny alalan'ny soratra ho tonga haren-tsaina azo kirakiraina sy tehirizina.

Ny literatiora an-tsoratra dia fitambaran'ireo asa soratra rehetra novokarin'ny mpanoratra sy ny pôeta.

=== •Araka ny mpandinika: ===
RAHAINGOSON Henri(Di), in Amboara voafantina, tak:24, jolay 1942: &quot;Ny literatiora an-tsoratra dia fanehoan-kevitra sy fihetseham-po ary aingam-panahy amin'ny alalan'ny soratra ka manome haren-tsaina azo ampiasaina sy tehirizina&quot;.

Ny literatiora an-tsoratra zany dia fanehon-kevitra sy fihetseham-po izay avy amin' ny Aingam-panahy Ilay atao aminy alalany soratra (teny).

== Ny Karazany ==
Misy karazany roa ny literatiora an-tsoratra:

==== •Ny lahatsoratra mirindra: izany hoe natao milamina sy misy rafitra milamina . ====
ny tononkira, ny tononkalo

==== •Ny  lahatsoratra tsotra: ====
sombin-tantara, tantara foronina, tantara tsangana, ny lahatsoratra famotopotoran-kevitra.

Loharano
# https://fr.scribd.com/document/587298280/Malagasy-2nd
# https://www.studocu.com/row/document/universite-dantananarivo/cours-physiologie/ny-literatiora-malagasy/108946291</text>
      <sha1>rk4y5e34gbq1srxhlpam1c6zeibkah1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1142893</id>
      <parentid>1142869</parentid>
      <timestamp>2026-06-13T11:14:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Herisih</username>
        <id>39792</id>
      </contributor>
      <comment>/* •Ny  lahatsoratra tsotra: */</comment>
      <origin>1142893</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2050" sha1="6jo9lao87bhbp1yg6nhu4oe6uljd8qb" xml:space="preserve">Ny taonjato faha-9 taorian'ny nahatongavan'ireo misionera vahiny teto Madagasikara izay nampiditra sy nampiely ary nampianatra abidia latina voalohany. Taminy fanjakan,'i Radama I dia nampiaina io abidia latina io mba hanoratana ny teny malagasy. Teo no niandohany fanorantana boky , fandikana ny baiboly taminy teny gasy ary famohana ireo asa soratra isan-karazany.

Ny literatiora an-tsoratra dia anisan'ny sehatra iray lehibe amin'ny kolotsaina sy literatiora malagasy.  Natao ho fitaovana nohentina maneho ny fihetseham-po sy aingam-panahy ary maneho hevitra.Natao hiterizana sy hampiatana fahalalana ary kolotsaina ho an'ny taranaka faramandimby.&lt;ref&gt;https://www.inalco.fr/sites/default/files/asset/document/colloque_littrt_2appel_a_communication_colloque_international_litterature_2022_-_version_malagasy.pdf&lt;/ref&gt;

== Famaritana ==

=== •Ara-kevitra: ===
Ny literatiora an-tsoratra dia fanehoan-kevitra, famoahana ny  fihetseham-po sy ny aingam-panahy amin'ny alalan'ny soratra ho tonga haren-tsaina azo kirakiraina sy tehirizina.

Ny literatiora an-tsoratra dia fitambaran'ireo asa soratra rehetra novokarin'ny mpanoratra sy ny pôeta.

=== •Araka ny mpandinika: ===
RAHAINGOSON Henri(Di), in Amboara voafantina, tak:24, jolay 1942: &quot;Ny literatiora an-tsoratra dia fanehoan-kevitra sy fihetseham-po ary aingam-panahy amin'ny alalan'ny soratra ka manome haren-tsaina azo ampiasaina sy tehirizina&quot;.

Ny literatiora an-tsoratra zany dia fanehon-kevitra sy fihetseham-po izay avy amin' ny Aingam-panahy Ilay atao aminy alalany soratra (teny).

== Ny Karazany ==
Misy karazany roa ny literatiora an-tsoratra:

==== •Ny lahatsoratra mirindra: izany hoe natao milamina sy misy rafitra milamina . ====
ny tononkira, ny tononkalo

==== •Ny  lahatsoratra tsotra: ====
sombin-tantara, tantara foronina, tantara tsangana, ny lahatsoratra famotopotoran-kevitra.

==Loharano==
# https://fr.scribd.com/document/587298280/Malagasy-2nd
# https://www.studocu.com/row/document/universite-dantananarivo/cours-physiologie/ny-literatiora-malagasy/108946291</text>
      <sha1>6jo9lao87bhbp1yg6nhu4oe6uljd8qb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Zon'ny LGBT eto Madagasikara</title>
    <ns>0</ns>
    <id>294194</id>
    <revision>
      <id>1142702</id>
      <parentid>1135041</parentid>
      <timestamp>2026-06-12T16:22:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mammysou17</username>
        <id>34685</id>
      </contributor>
      <origin>1142702</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5639" sha1="a2vg70we0hlmiyxfbr2jnr1mfaeqhys" xml:space="preserve">
{{Infobox}}

[[Sary:LGBT flag map of Madagascar.svg|vignette|LGBT Madagasikara]]
Ara-dalàna eto [[Madagasikara]] ny firaisana ara-nofo eo amin'ny samy [[Lehilahy|lahy]] na samy [[Vehivavy|vavy]] raha 21 taona farafahakeliny ananan'ny olona manao izany.

Arakan'ny fehezan-dalàna famaizana dia sazina an-tranomaizina roa ka hatramin'ny dimy taona, ary lamandy 2 ka hatramin'ny 10 tapitrisa Ariary (eo amin'ny 900 ka hatramin'ny 4500 dolara amerikana) izay olona manao « fihetsika tsy mendrika na tsy ara-boajanahary amin'ny olona mitovy fananahana aminy izay latsaky ny 21 taona » &lt;ref name=&quot;Report&quot;&gt;[https://2009-2017.state.gov/documents/organization/186425.pdf ''2011 Country Reports on Human Rights Practices: Madagascar'', Bureau of Democracy, Human Rights and Labor, U.S. Department of State, page 26]&lt;/ref&gt; .

== Fanekena ny fanambadian'ny olona mitovy fananahana ==
Araka ny lalàna eto Madagasikara, dia tsy ekena ny [[Fanambadiana|fanambadian]]’ny mitovy [[fananahana]] na hoe samy lahy na samy vavy, na koa ny fifandraisana ara-dalàna eo amin’ny olona mitovy fananahana.&quot; Nanao fanambarana ny ao amin'ny [[Lapan'i Mahazoarivo|lapan'ny Mahazoarivo]] mahakasika izany.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=FANAMBARANA - Primature |url=https://www.primature.gov.mg/index.php/2019/12/21/fanambarana/ |access-date=2025-07-04 |archive-date=2025-04-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250417144506/https://www.primature.gov.mg/index.php/2019/12/21/fanambarana/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

Ny foto-dàlana FJKM dia tsy manaiky ny fanambadian'ny mitovy fananahana ary tsy manao [[Fanamasinam-panambadian' ny mitovy fananahana]], nambaran'ny Mpitandrina Irako Ramahazosoa Ammi izany.&lt;ref&gt;[https://www.agencemalagasydepresse.com/vaovao-samihafa/fanambadianny-mitovy-fananahana-manao-antsom-pitiavana-ny-filohanny-fjkm/ FANAMBADIAN’NY MITOVY FANANAHANA : Manao antsom-pitiavana ny filohan’ny FJKM - Agence Malagasy de Presse]&lt;/ref&gt;

Tsy eto Madagasikara irery ihany no vitsy an'isa sy voahilikilika ny vondrompiarahamonina LGBT fa mbola maro ireo firenena tsy misokatra amin'izy ireo, toa an'i Hong Kong.&lt;ref&gt;[https://mg.globalvoices.org/2025/01/06/170574/ Mpifankatia LGBTQ folo ‘mirehareha fa mpivady’ na tsy ankatoavina aza ny fanambadian’olona mitovy fananahana ao Hong Kong · Global Voices teny Malagasy]&lt;/ref&gt;

== Fananganan-jaza ataon'ny mpivady mitovy fananahana ==
&quot;Ny fanambadian'ny lehilahy sy vehivavy ihany no manan-jo hanan-janaka araka ny lalàna eto Madagasikara.   .

== Lehilahy miray amin'ny lehilahy ==

Tamin’ny taona 2011, hita tao anatin’ny Tatitry ny [[Zon' olombelona|Zon’Olombelona]] navoakan’ny Departemantam-panjakana [[Amerikanina]] fa miely patrana ny [[fanavakavahana]] ara-piarahamonina manjo ny vondrom-piarahamonina LGBT. Nampitain’ilay tatitra fa tsy dia resahina loatra eto amin’ny firenena ny momba ny fironana ara-pananahana sy ny maha-lahy na maha-vavy, ary manomboka amin’ny fankatoavana an-tsokosoko ka hatramin’ny fandavana mivantana no fihetsiky ny besinimaro amin’izany, indrindra fa amin’ireo mpivaro-tena nanova fananahana. Nohamarinin'ny tatitra ihany koa fa matetika lasibatry ny fanafihana ireo mpivaro-tena LGBT, anisan’izany ny fanararaotana am-bava, ny fitoraham-bato, ary na dia famonoana mihitsy aza. 

Ny volana Desambra 2019, nisy lalàna iray navoaka izay manasazy ny herisetra mifototra amin'ny lahy sy ny vavy. Lasa resabe izany, ka nisy solombavambahoaka niampanga azy ho mampiroborobo ny firaisan'ny samy lehilahy na samy vehivavy, na dia tsy hita ao anatin'ilay volavolan-dalàna aza ilay teny. Noro Ravaozanany dia nanamarika fa « Tsy vonona ny hiodina amin’ny zon’ny olona mitovy fananahana (pelaka) ny [[Fiarahamonina malagasy|fiarahamonina malagasy.]] Ny fanatrarana fitovian-jo eo amin'ny lahy sy vavy (miralenta) dia efa fanamby amin'ny taona 2020, eny fa na dia eo amin'ny faribolana ara-tsaina aza. »  .

Tamin'ny taona 2020, vehivavy 33 taona no nosamborina noho ny fanolanana ara-dalàna vehivavy 19 taona, rehefa nametraka fitarainana ny reniny. Raha ny marina, misy lalàna manasazy amin'ny fanagadrana &quot; na iza na iza nanao fihetsika tsy mendrika na tsy ara-boajanahary tamin'ny olona mitovy fananahana, tsy ampy taona latsaky ny 21 taona &quot;. Naniry hamaly faty ilay renim-pianakaviana noho ny fanapahan-kevitry ny zanany vavy nametraka fitoriana momba ny rainy izay nanolana azy. Hetsika ho fanohanana ny mpivady no karakaraina amin’ny tambajotra sosialy, raha nanambara i Noro Ravaozanany fa “ Mampalahelo ny tsy niaro ny zanany vavy tamin'io firaisana ara-nofo io ilay renim-pianakaviana. [...] Famaliana faty avy amin'ny reny izany ary fomba iray hanafenana ny fiampangana ny firaisana ara-nofo sy ny fanolanana. &quot;. Ao amin'ny Internet, iharan'ny fanevatevana sy fandrahonana ho faty ireo mpanohana azy mivady. ; mpivavaka, miampanga azy ireo ho nanao ny « fampiroboroboana ny firaisan'ny samy lehilahy na samy vehivavy &quot;, manolotra fitsaboana fiovam-po ho an'ilay tovovavy ihany koa. Na dia tsy voararan'ny lalàna aza ny firaisan'ny samy lehilahy na samy vehivavy eto Madagasikara, dia melohin'ny [[fiarahamonina]] mafy izany  .

Tamin’ny fiandohan’ny volana jolay 2021, nofoanan’ny fanjakana malagasy ny takarivan’ny LGBT natao tao amin’ny trano fisotroana iray teto [[Antananarivo]], noho ny antony « famporisihana ho amin'ny fijangajangana » . Nokarakaraina isan-taona nandritra ny telo taona izany mba hanasongadinana ny fiarahamonina LGBT ao amin'ny nosy. Nanohitra io fanapahan-kevitra io ny talen'ny orinasa, ka nitarika ny fandrahonana ny fanakatonana ny trano fisotroana.

== Loharano ==</text>
      <sha1>a2vg70we0hlmiyxfbr2jnr1mfaeqhys</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Tyne and Wear</title>
    <ns>0</ns>
    <id>294595</id>
    <revision>
      <id>1142722</id>
      <parentid>1114008</parentid>
      <timestamp>2026-06-13T03:51:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HarryWurst</username>
        <id>36292</id>
      </contributor>
      <origin>1142722</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="864" sha1="8rq6fms5jj67l8nb66vzumtquxmqtlq" xml:space="preserve">{{coord|54|58|N|01|36|W}}
{{infobox tanàna
|tanàna=Tyne and Wear
|velarantany=540
|isam-ponina=1.141.795
|sary=Millennium bridge 2 (1187059064).jpg
|saina=
|ben'ny tanàna=
|tanànan-dehibe=
|firenena={{Angletera}} - {{Fanjakana Mitambatra}}
|faritany=  [[Kent]]
}}
[[File:Tyne and Wear UK locator map 2010.svg|thumb|left|Thyne and Wear]]
'''Tyne and Wear''' dia faritany ao North East {{Angletera}}. Izy io dia manamorona an'i [[Northumberland]] any avaratra ary [[County Durham]] any atsimo, ary ny tanàna lehibe indrindra dia ny tanànan'i [[Newcastle upon Tyne]].

Tanàna an-tanàn-dehibe ny faritany, misy mponina 1,14 tapitrisa amin'ny 2021. Taorian'i Newcastle, ny tanàna lehibe indrindra dia ny tanànan'i [[Sunderland]], [[Gateshead]], ary [[South Shields]].

== Tsiahy ==
{{ref}}
{{commonscat}}

[[en:Tyne and Wear]]
[[sokajy:Faritany ao Angletera]]</text>
      <sha1>8rq6fms5jj67l8nb66vzumtquxmqtlq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Nosy Satrana</title>
    <ns>0</ns>
    <id>295397</id>
    <revision>
      <id>1142723</id>
      <parentid>1128267</parentid>
      <timestamp>2026-06-13T04:05:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>25011</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1142723</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5812" sha1="qorg0ssqcvllqz0pfaiksolxwa2gv1x" xml:space="preserve">I '''Nosy Satrana''' dia nosy kely tsy misy olona monina, any atsimon' [[Anakao]], izay azo aleha an-tongotra rehefa midina ny ranomasina. Indraindray dia tonga eny miaraka amin' ny [[omby]] ny mpiompy avy ety Anakao&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;&lt;small&gt;&quot;[https://www.madacamp.com/Nosy_Satrana Nosy Satrana]&quot;, ''[[MadaCamp]]''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;&lt;small&gt;&quot;[https://www.petitfute.co.uk/v57513-anakao/c1173-visites-points-d-interet/c974-site-naturel/636628-nosy-satrana.html? Nosy Satrana]&quot;, ''www.petitfute.co.uk''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;. 

== Jeôgrafia sy tontolo iainana ==
I Nosy Satrana dia eo amin' ny 7 km any atsimo andrefan' ny tanànan' i [[Anakao]] any atsimo andrefan' i [[Madagasikara]]&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;. Mirefy 1,3 km² eo ho eo izy io. Na dia kely aza izy io, dia voaaron' ny haran-dranomasina sady malaza noho ny zavamananaina an-dranomasina miavaka any aminy&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;&lt;small&gt;&quot;[https://www.madagascartravel.com/guide-madagascar/destination/anakao? Anakao: A unique Malagasy tourist destination]&quot;, ''www.madagascartravel.com''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&lt;small&gt;&quot;[https://www.svudapodji.com/en/madagascar-21/ Madagascar 2020, part 21 (Anakao, Nosy Ve)]&quot;, ''www.svudapodji.com''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;. Manana [[Torapasika|tora-pasika]] fotsy sy ny [[riakasia]] mangamanga ilay nosy. Any anaty rano dia ahitana andohalambo sy tonelina voajanahary ary lava-bato, izay ahitana karazan-javamaniry an-dranomasina&lt;ref&gt;&lt;small&gt;&quot;[https://ndaoitravel.com/madagascar/en/excursions/nosy-satrana-eng/ Visiting Nosy Satrana near Anakao]&quot;, ''ndaoitravel.com''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;.

Ny faritra sasany amin' io nosy io dia feno potik' atodin' ny [[vorompatrana]] efa lany tamingana ''[[Vorompatrana|Aepyornis]]'' (vorona goavambe lany tamingana efa ho 1&amp;nbsp;000 taona lasa izay)&lt;ref&gt;&lt;small&gt;&quot;[https://news.climate.columbia.edu/2023/02/28/ancient-eggshell-fragments-crack-giant-elephant-birds-life-secrets/ Ancient Eggshell Fragments Crack Giant Elephant Bird’s Life Secrets]&quot;, ''news.climate.columbia.edu''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&quot;[https://www.sci.news/paleontology/elephant-bird-eggshells-11702.html? 1,000-Year-Old Fossil Eggshells Provide Rare Glimpse into Evolution of Madagascar’s Elephant Birds]&quot;, &lt;/ref&gt;. Toerana mety tsara ho an' ireo izay maniry ny hitsidika zavaboary tsy dia fantatra loatra any atsimo andrefan' i Madagasikara i Nosy Satrana&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;.

Ny anarana hoe &quot;Nosy Satrana&quot; dia avy amin' ny zavamaniry [[satrana]] eo an-toerana (''Bismarckia nobilis''), izay betsaka ao amin' ilay nosy&lt;ref&gt;&lt;small&gt;&quot;[https://www.palmpedia.net/wiki/Bismarckia_nobilis? Bismarckia nobilis]&quot;, ''www.palmpedia.net''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;. 

Nosy tsy misy mponina izy io, vano no matetika betsaka eny, ary azo aleha an-tongotra rehefa midina ny rano, ary afaka miampita ny omby sy ny mpiandry azy ireo mba hiraoka ahitra&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;. Ny tany dia misy potika fosily izay mampahatsiahy ny atodin' ny [[Vorompatrana|vorompatra]] (''Aepyornis maximus''), sisa tavela tamin' ny zava-nisy tamin' ny lasa efa lavitra&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref&gt;&lt;small&gt;&quot;[https://www.safari-memories.com/en/destinations/madagascar/explore/the-most-beautiful-beaches-in-madagascar? The Most Beautiful Beaches in Madagascar]&quot;, ''www.safari-memories.comom''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;. Na dia tsy misy olombelona monina aza ilay nosy, dia ahitana fasana amin’ ny toerana sasany izay manaporofo ny fisian' ny olona nonina tao tamin' ny andro taloha&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;&lt;ref&gt;&lt;small&gt;&quot;[https://madagascar-hotels-online.com/guide/anakao/ Anakao - Madagascar]&quot;, ''madagascar-hotels-online.com''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&lt;small&gt;&quot;[https://tourismer.mg/anakao/ Anakao]&quot;, ''tourismer.mg''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;.

== Hetsika atao ao amin' ilay nosy ==
I Nosy Satrana dia toerana tsara fanaovana amin' ny ''snorkeling'' sy antsitrika. Misy matetika ny fitsangatsanganana karakarain' ny mpitari-dalana na trano fandraisam-bahiny eo an-toerana, toa ny Lalandaka, izay manolotra fitsangatsanganana amin' ny lakana mandeha amin' ny môtera na sambo haingam-pandeha&lt;ref&gt;&lt;small&gt;&quot;[https://lalandaka.com/nosy-satrana? Nosy Satrana, sensation de bout du monde]&quot;, ''lalandaka.com''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&lt;small&gt;&quot;[https://www.anakaooceanlodge.com/fr/les-activites? Activités] {{Wayback|url=https://www.anakaooceanlodge.com/fr/les-activites |date=20251016145530 }}&quot;, ''www.anakaooceanlodge.com''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;. Ny firafitry ny nosy dia mahatonga azy ho toerana tsara fanaovana ''kitesurfing'' &lt;ref&gt;&lt;small&gt;&quot;[https://www.spots4kite.com/spots/anakao-camaleonte/ Anakao - Camaleonte]&quot;, ''www.spots4kite.com''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&lt;small&gt;&quot;[https://cozywilderness.com/anakao-madagascar-explorer-guide Anakao Madagascar – Explorer guide]&quot;, ''cozywilderness.com''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;.

Ny fikambanana Fanamby, miara-miasa amin’ ny fanjakana malagasy, dia manohana ny fandaharan’ asa momba ny fiarovana ny zavaboary ao amin’ ny vondronosy&lt;ref&gt;&lt;small&gt;&quot;[https://fanamby.wordpress.com/about/ Qui Sommes-Nous ?]&quot;, ''fanamby.wordpress.com''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&lt;small&gt;&quot;[https://www.programmeppi.org/beneficiaire/fanamby/ Fanamby]&quot;, ''www.programmeppi.org''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;.

== Jereo koa ==

*  ifanolanana amin' i [[Frantsa]]: [[Nosy Ampela]] (na [[Nosy Europa]]) - [[Nosy Bedimaky]] (na [[Bassas da India]]) - [[Nosy Kely]] (na [[Nosy Juan de Nova]]) - [[Nosy Sambatra]] (na [[Nosy Glorieuses]]) - [[Nosy Tromelin]]
* Nosy sasantsasany: [[Nosy Antanimora]] - [[Nosy Be]] - [[Nosy Berafia]] - [[Nosy Boraha]] - [[Nosy Chesterfield]] - [[Nosy Faly]] - [[Nosy Fanihy]] - [[Nosy Iranja]] - [[Nosy Kalakajoro]] - [[Nosy Komba]] - [[Nosy Lava]] - [[Nosy Madame]] - [[Nosy Mangabe]] - [[Nosy Marotia]] - [[Nosy Mitsio]] - [[Nosy Nato]] - [[Nosy Piraty]] - [[Nosy Radama]] - [[Nosy Satrana]] - [[Nosy Valiha]] - [[Nosy Ve]]

* [[Lisitry ny nosy eto Madagasikara]]

== Loharano sy fanamarihana ==

==Jereo koa==
[[Sokajy:Nosy Malagasy]]</text>
      <sha1>qorg0ssqcvllqz0pfaiksolxwa2gv1x</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Mkhaya game reserve</title>
    <ns>0</ns>
    <id>296029</id>
    <revision>
      <id>1142718</id>
      <parentid>1121080</parentid>
      <timestamp>2026-06-13T03:32:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>25011</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1142718</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2461" sha1="30bnaohhw5nabex1qusvyvg98cczpa0" xml:space="preserve">Mkhaya Game Reserve dia faritra arovana ao Eswatini. Manamorona ny [[lalana]] MR8 no misy azy.

== toetrany ==


Ny Mkhaya Game Reserve dia hita any amin'ny tany efitra iva any atsimoatsinanan'i [[Esoatiny|Eswatini]]. Eo atsimon’ilay toeram-pialofana, dia misy tagnaty malalaka misy kirihitra misy tsilo izay anjakan’ny hazo akasia sy ala mivelatra malalaka amin’ny tany fasika any avaratra. Manana renirano maina be dia be ny toeram-piarovana, feno lava-drano, ary tambazotran-dalana manome fahafahana hijery lalao.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://biggameparks.org/properties/mkhaya-game-reserve-3 |title=kopian'ny arisiva |access-date=2025-10-15 |archive-date=2025-10-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251012181847/https://biggameparks.org/properties/mkhaya-game-reserve-3 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

Ny anarana Mkhaya Reserve dia avy amin'ny teny Swati ho an'ny hazo knobthorn, mkhaya.

Ny tahirim-bola dia tantanin'ny Swazi ary manara-maso tanteraka. Mba handehanana ao anatin'ny tahiry dia tsy maintsy manana mpitari-dalana sy famandrihana mialoha foana ianao. Ny [[vola]] azo avy amin'ny fitsidihan'ny mpizahatany ihany no loharanon'ny tahiry.&lt;ref&gt;https://www.safarinow.com/go/mkhayagamereserve/&lt;/ref&gt;

== Ireo karazam-biby hita ao ==


Niorina tamin'ny 1979 ny tahiry mba hamonjena ireo omby Nguni atahorana ho lany tamingana. Nanitatra ny iraka nampanaovina azy izy ka tafiditra ao anatin'izany ny fiarovana ny [[biby]] hafa toy ny tokantandroka mainty sy fotsy, vondrona hipopotama, antilopa roa, antilopa sable, antilopa tsessebe, [[elefanta]] ary andian'omby ao Cape.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://biggameparks.org/properties/mkhaya-game-reserve-3 |title=kopian'ny arisiva |access-date=2025-10-15 |archive-date=2025-10-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251012181847/https://biggameparks.org/properties/mkhaya-game-reserve-3 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://www.game-reserve.com/swaziland_mkhaya.html&lt;/ref&gt;

Tamin'ny taona 2009, dia nisy ezaka natao mba hitadiavana fomba mahomby ara-bola sy mahasoa amin'ny fifehezana sy iarovana ny isan'ny elefanta  tsy ho lany tamingana, tamin'ny alalan'ny fanaovana vasectomie amin'ny lahy sasany.

Ahitana karazany [[vorona]] maro ao amin'ny toeram-piarovana, anisan' izany ny turaco Narina, ny turaco volomparasy, ny gonolek volo [[fotsy]], ny gonolek tsara tarehy ary ny mpanjono pygmy.&lt;ref&gt;https://www.game-reserve.com/swaziland_mkhaya.html&lt;/ref&gt;

== Loharano ==
{{Références}}</text>
      <sha1>30bnaohhw5nabex1qusvyvg98cczpa0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Daniel Freitas</title>
    <ns>0</ns>
    <id>296221</id>
    <revision>
      <id>1142727</id>
      <parentid>1125056</parentid>
      <timestamp>2026-06-13T05:40:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HarryWurst</username>
        <id>36292</id>
      </contributor>
      <origin>1142727</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1852" sha1="f4iuxmh0xodtasark0eaksp94d87l5t" xml:space="preserve">[[Sary:Daniel Freitas (SC) (cropped).jpg|thumb|Daniel Freitas (SC)]]

'''Daniel Costa de Freitas''' (teraka ny 3 Aprily 1982, tao [[Criciúma]]) dia mpandraharaha breziliana sady mpanao politika ao amin'ny [[Partido Liberal|Antoko Liberal]] (PL).&lt;ref&gt;(pt) [https://especiais.gazetadopovo.com.br/eleicoes/2018/ Gazeta do Povo: Eleiçoes]&lt;/ref&gt;

Voafidy ho mpikambana ao amin'ny filankevitry ny tanàna niaviany ao [[Criciúma]] izy tamin'ny taona 2012 sy 2016 ho an'ny [[Progressistas|Antoko Progressista]] (PP). Tamin'ny 7 Oktobra 2018, voafidy ho [[solombavambahoaka]] federaly ho an'i [[Santa Catarina]] ho an'ny [[Partido Liberal|Antoko Liberaly]] (PL) izy ary voafidy indray tamin'ny 2022.&lt;ref&gt;(pt) [https://www.camara.leg.br/deputados/204367/biografia www.camara.leg.br]&lt;/ref&gt;

==Fifidianana==

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|-
! Année
! Elections
! Antoko
! Cargo
! Vato
! %
! Vokatra
! Ref
|- 
| 2012
| Municipal de Criciúma/SC
| [[Progressistas|PP]]
| mpanolotsaina an-tanàna
| 2.125
| 1,97
| Voafidy
| 
|-
| 2016
| Municipal de [[Criciúma]]/SC
| [[Progressistas|PP]]
| mpanolotsaina an-tanàna
| 3.423	
| 3,15%
| Voafidy
| 
|-
| 2018
| Estadual de Santa Catarina
| [[Partido Liberal|PSL]]
| Solombavambahoaka Federaly
| 142.571	
| 4,02%
| Voafidy
| &lt;ref&gt;(pt) [https://www.camara.leg.br/deputados/204367/biografia www.camara.leg.br]&lt;/ref&gt;
|-
| 2022
| Estadual de Santa Catarina
| [[Partido Liberal|PL]]
| Solombavambahoaka Federaly
| 108.001
| 2,72%
| Voafidy
| &lt;ref&gt;(pt) [https://www.camara.leg.br/deputados/204367/biografia www.camara.leg.br]&lt;/ref&gt;
|-
|}


== Rohy ivelany ==
{{commonscat|Daniel Freitas}}

== Referansa ==
&lt;references /&gt;

[[Sokajy:Solombavambahoaka breziliana|Freitas]]]
[[Sokajy:Mpanao politika ao Santa Catarina|Freitas]]]
[[sokajy:Teraka tamin'ny taona 1982]]
[[sokajy:Partido Liberal|Freitas, Daniel]</text>
      <sha1>f4iuxmh0xodtasark0eaksp94d87l5t</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Alden Silva</title>
    <ns>0</ns>
    <id>296288</id>
    <revision>
      <id>1142807</id>
      <parentid>1138317</parentid>
      <timestamp>2026-06-13T08:19:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HarryWurst</username>
        <id>36292</id>
      </contributor>
      <origin>1142807</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1272" sha1="ifqflyt9d3zfdf6c37buxxjyq6zi3g1" xml:space="preserve">[[File:Alden Silva.jpg|thumb|Capitao Alden Silva]]
'''Alden José Lázaro da Silva''' dia [[mpanao politika]] mizaka ny zom-pirenen'i {{Brazila}} teraka ny 19 Aprily 1980  tao [[Salvador da Bahia]]. &lt;ref&gt;(pt) [https://www.camara.leg.br/deputados/220690/biografia Camara leg.br]&lt;/ref&gt; Nanomboka ny taona 2019 ka hatramin'ny 2023, dia [[solombavambahoaka]] federaly tao amin'ny Antenimieram-pirenena izy. &lt;ref&gt;(pt) [https://www.al.ba.gov.br/deputados/deputado-estadual/926912|title=Dep. Capitao Alden]&lt;/ref&gt;

==Vokatra fifidianana==
{|class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|-
!Taona
!Fifidianana
!Toerana
!Antoko
!Vato
! %
!Vokatra
|-
|2018
| Fanjakan'i [[Bahia]]
| Solombavambahoaka
|PSL
|39.732
| 0.57%
|Voafidy
|-
|2022
| Fanjakan'i [[Bahia]]
| Solombavambahoaka federaly &lt;ref&gt;(pt)[https://noticias.uol.com.br/eleicoes/2022/10/03/capitao-alden-deputado-federal.htm Bahia: Capitão Alden (PL): eleito deputado federal]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.camara.leg.br/2deputado. www.camara.leg.br]&lt;/ref&gt;
| [[Partido Liberal|PL]]
|95.151
| 1,20%
| Voafidy
|}


==Jereo koa==
{{Commonscat|Alden Silva}}
{{CLEFDETRI:Silva, Alden}}
[[Sokajy:Partido Liberal]]
[[Sokajy:Mpanao politika breziliana]]
[[sokajy:Teraka tamin'ny taona 1980]]
[[Sokajy:solombavambahoaka breziliana (Bahia)]]</text>
      <sha1>ifqflyt9d3zfdf6c37buxxjyq6zi3g1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Hajasoa Vololona Picard</title>
    <ns>0</ns>
    <id>298263</id>
    <revision>
      <id>1142925</id>
      <parentid>1141012</parentid>
      <timestamp>2026-06-13T11:54:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hariniaina14</username>
        <id>34924</id>
      </contributor>
      <comment>Nanampy fitenanana sy rohy</comment>
      <origin>1142925</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6561" sha1="o84mxdq2p1yl5fosidp2aerhatjb95r" xml:space="preserve">{{Infobox olona|anarana=Hajasoa Vololona Picard|firenena=Madagasikara|asa=mparoratra}}'''Hajasoa Vololona Picard Ravololo''' dia mpahay [[siansa]], mpanao politika, mpanoratra&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;[https://books.google.fr/books?id=OYPIAQAACAAJ&amp;redir_esc=y De jaspe et de sang - Vololona Picard - Google Livres]&lt;/ref&gt; mizaka ny zom-pirenen'i Frantsa teraka ny 17 Aprily 1956 Hatramin'ny nahazoany zom-pirenena frantsay tamin'ny 1982, dia nitana toerana ara-kolontsaina sy ara-politika maro tany La Réunion. Navitrika tamin’ny fikambanam-piarahamonina koa izy. Teo amin'ny faha-28 taonany, dia lasa filohan'ny fikambanana Axes Océan Indien izy ary mpikambana mpanorina ny Éditions Grand Océan, trano fanontana natokana ho an'ny famoahana sy fampiroboroboana ireo mpanoratra vao misondrotra avy any La Réunion sy ireo firenena manodidina. Ny asa soratr'i Hajasoa Vololona Picard dia ahitana andrana, tantara foronina ary tononkalo. 

== Asa akademika ==
Taorian'ny nahazoany ny bakalorea tamin'ny 1973, dia nahazo ny mari-pahaizana licence momba ny literatiora maoderina izy, narahin'ny mari-pahaizana maîtrise, izay nahafahan'izy ireo hamita ny diplaoma momba ny linguistika ankapobeny tao amin'ny Oniversiten'i Paris-Sorbonne tamin'ny 1981.

Tany am-piandohan'ireo taona 1980 dia nampianatra tao amin'ny [[Oniversiten' Antananarivo|Oniversiten'Antananarivo]] izy talohan'ny nifindrany tany [[La Réunion]] ary nanohy ny asany tao amin'ny Oniversiten'i La Réunion.&lt;ref&gt;[https://viadeo.journaldunet.com/p/picard-hajasoa-4996007 Picard HAJASOA (Université de la Réunion à Sainte-Clotilde) - Viadeo]&lt;/ref&gt;Nanomboka ny taona 2001, dia nampianatra teny frantsay sy literatiora teny amin’ny Oniversiten’i La Réunion izy sady lehiben’ny fianarana teny malagasy tao amin’io oniversite io, izay nanaovany fikarohana momba ny teny, manokana momba ny morphologie.

Ny volana novambra 2013, dia nanolotra ny lahatsoratra hoe “Mankany amin’ny fandikana indray ny fenitra derivative amin’ny teny malagasy” izy nandritra ny fihaonambe iraisam-pirenena “Dikan-teny-famadihana.” Efa misotro ronono i Hajasoa Vololona Picard, manohy ny fikarohana momba ny linguistika, eo amin’ny sehatry ny leksika sy ny fiteny maro samihafa[;

== Fifandraisana ara-politika ==
Zanakavavin'ny Malagasy mpikatroka ny fahaleovantena tamin'ny faramparan'ny taona 1950, dia niditra tamin'ny politika izy rehefa tonga tany La Réunion, ary sekreteran'ny Antoko Sosialista. Lefitry ny ben'ny tanàna tao Saint-Denis, La Réunion, nandritra ny fe-potoan'i Gilbert Annette ho ben'ny tanàna[.

== Asa literatiora ==
Navoaka tamin'ny 1998 ny fanangonana tononkalony, De Jaspe et de sang (Ny Jasper sy ny Ra)&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;. Ny asa dia maneho ny fahasahiranana natrehiny tamin'ny naha-vehivavy azy, niharan'ny fanavakavahana, sady manambara ny firaiketam-pony amin'ny tanindrazany, Madagasikara.[Tao amin'ny Le Soir, i Pierre Maury dia naneho hevitra momba ny aingam-panahy azony avy amin'ny tanindrazany: ny tontolony, ny fombafombany, ary indrindra ny fankalazana ny maty ataon'ny velona mandritra ny fihodinan'ny taolana isan-taona. Ny &quot;Vieille chanson d'Imerina&quot; (Hira Talohan'Imerina), miorina amin'ny andinin-teny malagasy hain-teny, dia ohatra iray amin'ny fiantraikan'ny teny espaniola koa ny tononkalony.[

== Tantarany ==
Hatramin'ny nahazoany zom-pirenena frantsay tamin'ny taona 1982 dia nitana toerana ara-kolontsaina sy ara-pôlitika maro tao [[La Réunion]] izy. Navitrika tamin' ny mpikatroka anaty fikambana koa izy. Teo amin' ny faha-28 taonany izy dia lasa filohan'ny fikambanana &quot;Axes Océan Indien&quot; mpiahy ny mahaolona izy ary mpikambana mpanorina ny edision Grand Océan, trano fanontana natokana ho an' ny famoahana sy fampiroboroboana ny asan' ny mpanoratra vao misondrotra avy any La Réunion sy avy amin' ny firenena manodidina. Ny asa soratr' i Hajasoa Vololona Picard dia ahitana andrana sy tantara foronina ary tononkalo.

Hajasoa Vololona Picard Ravololo (teraka ny 17 Aprily 1956) dia mpahay siansa, mpanao politika, mpanoratra ary mpikatroka ara-kolontsaina mizaka ny zom-pirenen'i Frantsa. Teratany malagasy izy ary nanana anjara toerana lehibe teo amin'ny fampiroboroboana ny kolontsaina sy ny literatiora tao amin'ny faritry ny Ranomasimbe Indianina, indrindra tao La Réunion.
Fiainana sy asa
Nahazo [[ny zom-pirenena frantsay]] tamin'ny taona 1982 i Hajasoa Vololona Picard Ravololo. Taorian'izay dia nandray andraikitra maro teo amin'ny sehatra ara-kolontsaina, ara-tsosialy ary ara-politika tao La Réunion izy. Fantatra tamin'ny fandraisany anjara tamin'ny fampiroboroboana ny fifanakalozana ara-kolontsaina teo amin'ireo nosy ao amin'ny Ranomasimbe Indianina izy.
Teo amin'ny faha-28 taonany dia voafidy ho filohan'ny fikambanana [[Axes Océan Indien]], fikambanana iray miasa amin'ny fanamafisana ny fifandraisana ara-kolontsaina sy ara-tsaina eo amin'ireo firenena sy nosy manodidina ny Ranomasimbe Indianina.

==Sehatry ny fanontana boky==
Anisan'ireo mpikambana mpanorina ny Éditions Grand Océan izy. Ity trano fanontana ity dia natokana hanohanana sy hampahafantarana ireo mpanoratra vao misondrotra avy any La Réunion, Madagasikara, Kaomoro, Maorisy ary ireo firenena hafa ao amin'ny faritra. Noho izany dia nandray anjara lehibe tamin'ny fampandrosoana ny literatiora isam-paritra izy.

==Asa soratra==
Mivelatra amin'ny karazana literatiora maro ny asa soratr'i Hajasoa Vololona Picard Ravololo, ka ahitana:
Andrana (essais);
*Tantara foronina (romans sy nouvelles);
*Tononkalo.

==Ny asa sorany== 
dia mifantoka amin'ny:
ny maha-izy azy sy ny maha-olona;
ny fifandraisan'ny kolontsaina samihafa;
ny tantaran'ny faritra Ranomasimbe Indianina;
ny toeran'ny vehivavy eo amin'ny fiarahamonina;
ny fifindra-monina sy ny fifanakalozana ara-kolontsaina.

==Anjara biriky==

Ankoatra ny maha-[[mpanoratra]] azy dia nandray anjara tamin'ny fiarovana sy fampiroboroboana ny kolontsaina malagasy sy ny kolontsain'ny Ranomasimbe Indianina i Hajasoa Vololona Picard Ravololo. Ny asany sy ny hetsika notarihiny dia nanampy tamin'ny fampifandraisana ireo mpanakanto sy mpanoratra avy amin'ireo nosy samihafa ao amin'ny faritra.

==Lova ara-kolontsaina==
Heverina ho iray amin'ireo [[vehivavy]] manana anjara toerana lehibe eo amin'ny literatiora sy [[ny kolontsain'ny Ranomasimbe Indianina i Hajasoa Vololona Picard]] Ravololo. Ny asa sorany sy ny ezaka nataony teo amin'ny sehatry ny kolontsaina dia mbola loharano iankinan'ny [[mpikaroka sy ny mpianatra]] maro hatramin'izao.

==Loharano==
{{Reflist}}
{{Portail|littérature|Madagascar}}</text>
      <sha1>o84mxdq2p1yl5fosidp2aerhatjb95r</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Fabio Oliveira</title>
    <ns>0</ns>
    <id>298278</id>
    <revision>
      <id>1142737</id>
      <parentid>1138801</parentid>
      <timestamp>2026-06-13T06:40:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HarryWurst</username>
        <id>36292</id>
      </contributor>
      <origin>1142737</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1183" sha1="jaaiuuz7ils4p4sbrv8jnfyf7lfiejs" xml:space="preserve">{{infobox olona
|sary= 040822-72 fundo branco - Copia.jpg
|anarana= Fabio Oliveira
|teraka= 7 Novambra 1973
|toerana= [[Guarapuava]]
|maty= 
|firenena={{Brazila}}
|mpiaraka=
|asa=
*[[injeniera sivily]]
* [[mpanao politika]]
|taona niasàna=
}}
'''Fabio Alex de Oliveira''' (teraka ny 7 Novambra 1973 tao [[Guarapuava]]), dia [[injeniera]] sy [[mpanao politika]] [[Brezila|breziliana]] mifandray amin'ny [[Partido Novo]] (NOVO).

== Biografia == 
Teraka sy lehibe tao Guarapuava, nahazo diplaoma tamin'ny injeniera sivily tao amin'ny Oniversitem-panjakana Ponta Grossa izy ary monina ao Curitiba amin'izao fotoana izao ary protestanta ary manatrika ny [[Batisma|Fiangonana Batista]].

== Asa ara-politika==
Tamin'ny fifidianana fanjakana tamin'ny 2022 dia nirotsaka hofidiana tao amin'ny ALEP izy, voafidy ho [[solombavambahoaka]], ho an'ny [[Podemos (Brazila)|Podemos]] (PODE), nahazo vato 34,640.

==Jereo koa==
{{commonscat}}
{{CLEDETRI:Oliveira, Fabio}}
[[Sokajy:Mpanao politika ao Paraná|Oliveira]]
[[sokajy:Teraka tamin'ny taona 1973]]
[[Sokajy:Partido Novo|Olivereira]]
[[Sokajy:Podemos (Brazila)|oliveira]]
[[Sokajy:Fiangonana Batista]]
[[Sokajy:Injeniera sivily breziliana]]</text>
      <sha1>jaaiuuz7ils4p4sbrv8jnfyf7lfiejs</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1142738</id>
      <parentid>1142737</parentid>
      <timestamp>2026-06-13T06:42:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HarryWurst</username>
        <id>36292</id>
      </contributor>
      <origin>1142738</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1190" sha1="nqsm6x5yx1qvkujb3mhyd0572nd3cjk" xml:space="preserve">{{infobox olona
|sary= 040822-72 fundo branco - Copia.jpg
|anarana= Fabio Oliveira
|teraka= 7 Novambra 1973
|toerana= [[Guarapuava]]
|maty= 
|firenena={{Brazila}}
|mpiaraka=
|asa=
*[[injeniera sivily]]
* [[mpanao politika]]
|taona niasàna=
}}
'''Fabio Alex de Oliveira''' (teraka ny 7 Novambra 1973 tao [[Guarapuava]]), dia [[injeniera]] sivily sy [[mpanao politika]] [[Brezila|breziliana]] mifandray amin'ny [[Partido Novo]] (NOVO).

== Biografia == 
Teraka sy lehibe tao Guarapuava, nahazo diplaoma tamin'ny injeniera sivily tao amin'ny Oniversitem-panjakana Ponta Grossa izy ary monina ao Curitiba amin'izao fotoana izao ary protestanta ary manatrika ny [[Batisma|Fiangonana Batista]].

== Asa ara-politika==
Tamin'ny fifidianana fanjakana tamin'ny 2022 dia nirotsaka hofidiana tao amin'ny ALEP izy, voafidy ho [[solombavambahoaka]], ho an'ny [[Podemos (Brazila)|Podemos]] (PODE), nahazo vato 34,640.

==Jereo koa==
{{commonscat}}
{{CLEDETRI:Oliveira, Fabio}}
[[Sokajy:Mpanao politika ao Paraná|Oliveira]]
[[sokajy:Teraka tamin'ny taona 1973]]
[[Sokajy:Partido Novo|Olivereira]]
[[Sokajy:Podemos (Brazila)|oliveira]]
[[Sokajy:Fiangonana Batista]]
[[Sokajy:Injeniera sivily breziliana]]</text>
      <sha1>nqsm6x5yx1qvkujb3mhyd0572nd3cjk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Roberto Duarte</title>
    <ns>0</ns>
    <id>298368</id>
    <redirect title="Roberto Duarte Jr." />
    <revision>
      <id>1142744</id>
      <parentid>1140827</parentid>
      <timestamp>2026-06-13T06:53:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HarryWurst</username>
        <id>36292</id>
      </contributor>
      <comment>Pejy fihodinana mankany [[Roberto Duarte Jr.]]</comment>
      <origin>1142744</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="616" sha1="rqsf2ne12m5clnn02dogdcktwh6fkb0" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Roberto Duarte Jr.]]
{{infobox olona
|sary= Dep. Roberto Duarte.jpg
|anarana=Roberto Duarte
|teraka= 25 Aprily 1975
|toerana=[[Porto Alegre]]
|maty= 
|firenena={{Brazila}}
|mpiaraka=
|asa=
* [[mpanao politika]]
|taona niasàna=
}}

'''Roberto Duarte''' (teraka ny 25 Aprily 1975 tao [[Porto Alegre]]) dia [[mpanao politika]] [[brezila|breziliana]], mpikambana ao amin'ny antoko [[Republicanos (Brasil)|Republicano]], voafidy tamin'ny 2022 ho solombavambahoaka federaly ho an'i [[Acre]].&lt;ref&gt;(pt) [https://www.camara.leg.br/deputados/220588/biografia Tantaram-piainana ao amin'ny: www.camara.leg.br]&lt;/ref&gt;</text>
      <sha1>rqsf2ne12m5clnn02dogdcktwh6fkb0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Elie-Charles Abraham</title>
    <ns>0</ns>
    <id>298521</id>
    <revision>
      <id>1142757</id>
      <parentid>1133700</parentid>
      <timestamp>2026-06-13T07:21:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Cactus0625</username>
        <id>30237</id>
      </contributor>
      <comment>Manampy teny</comment>
      <origin>1142757</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="984" sha1="sks26alz9md2kcs1v30y52ql40w5cgk" xml:space="preserve">I '''Elie-Charles Abraham''' dia pôeta malagasy sy mpanao soratra andrana, mpanoratra nalaza teo anelanelan' ny folo taompolo 1950 sy 1970. Teraka tamin' ny taona 7 jolay 1919 teto [[Madagasikara]] izy.

Nanoratra indrindra tamin' ny [[Fiteny frantsay|teny frantsay]] izy, nefa namoaka tononkalo amin' ny [[Fiteny malagasy|teny malagasy]]. Talen' ny gazetiboky momba ny haisoratra sy ny pôlitika amin' ny fiteny roa izy, dia ny ''Anivon' ny riaka'' — ''l’'île australe'', izay natsangany niaraka amin' i [[Régis Rajemisa Raolison|Régis Rajemisa-Raolison]].

Mifototra amin' ny fomba fanoratra frantsay izay natao filamatra tamin' ny fotoan' androny ny asa sorany. Mampiasa singa avy amin' ny tantara sy etnôgrafia izy mba hiderana ny hakanton' ny Nosy, ary nanoritsoritra azy io ho toerana tsy misy olana ara-pôlitika sy ara-tsôsialy ary ara-toekarena, na dia ahitana lafiny malahelohelo koa aza amin' ny lafiny hafa.

== Jereo koa ==

* [[Lisitry ny mpanoratra malagasy]]</text>
      <sha1>sks26alz9md2kcs1v30y52ql40w5cgk</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1142759</id>
      <parentid>1142757</parentid>
      <timestamp>2026-06-13T07:22:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Cactus0625</username>
        <id>30237</id>
      </contributor>
      <comment>Manampy loharano</comment>
      <origin>1142759</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1057" sha1="t2ut5i3s7v7usygvnbky7hvjxuus8py" xml:space="preserve">I '''Elie-Charles Abraham''' dia pôeta malagasy sy mpanao soratra andrana, mpanoratra nalaza teo anelanelan' ny folo taompolo 1950 sy 1970. Teraka tamin' ny taona 7 jolay 1919 [https://agorha.inha.fr/ark:/54721/cc2bd7e1-4465-4c96-b929-83c33937b106 teto] [[Madagasikara]] izy.

Nanoratra indrindra tamin' ny [[Fiteny frantsay|teny frantsay]] izy, nefa namoaka tononkalo amin' ny [[Fiteny malagasy|teny malagasy]]. Talen' ny gazetiboky momba ny haisoratra sy ny pôlitika amin' ny fiteny roa izy, dia ny ''Anivon' ny riaka'' — ''l’'île australe'', izay natsangany niaraka amin' i [[Régis Rajemisa Raolison|Régis Rajemisa-Raolison]].

Mifototra amin' ny fomba fanoratra frantsay izay natao filamatra tamin' ny fotoan' androny ny asa sorany. Mampiasa singa avy amin' ny tantara sy etnôgrafia izy mba hiderana ny hakanton' ny Nosy, ary nanoritsoritra azy io ho toerana tsy misy olana ara-pôlitika sy ara-tsôsialy ary ara-toekarena, na dia ahitana lafiny malahelohelo koa aza amin' ny lafiny hafa.

== Jereo koa ==

* [[Lisitry ny mpanoratra malagasy]]</text>
      <sha1>t2ut5i3s7v7usygvnbky7hvjxuus8py</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1142760</id>
      <parentid>1142759</parentid>
      <timestamp>2026-06-13T07:23:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Cactus0625</username>
        <id>30237</id>
      </contributor>
      <comment>Manampy loharano</comment>
      <origin>1142760</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1062" sha1="6kmj1zc8grucjsru00grd2zzsjnx137" xml:space="preserve">I '''Elie-Charles Abraham''' dia pôeta malagasy sy mpanao soratra andrana, mpanoratra nalaza teo anelanelan' ny folo taompolo 1950 sy 1970. Teraka tamin' ny taona 7 jolay 1919 &lt;ref&gt;[https://agorha.inha.fr/ark:/54721/cc2bd7e1-4465-4c96-b929-83c33937b106]&lt;/ref&gt;[[Madagasikara]] izy.

Nanoratra indrindra tamin' ny [[Fiteny frantsay|teny frantsay]] izy, nefa namoaka tononkalo amin' ny [[Fiteny malagasy|teny malagasy]]. Talen' ny gazetiboky momba ny haisoratra sy ny pôlitika amin' ny fiteny roa izy, dia ny ''Anivon' ny riaka'' — ''l’'île australe'', izay natsangany niaraka amin' i [[Régis Rajemisa Raolison|Régis Rajemisa-Raolison]].

Mifototra amin' ny fomba fanoratra frantsay izay natao filamatra tamin' ny fotoan' androny ny asa sorany. Mampiasa singa avy amin' ny tantara sy etnôgrafia izy mba hiderana ny hakanton' ny Nosy, ary nanoritsoritra azy io ho toerana tsy misy olana ara-pôlitika sy ara-tsôsialy ary ara-toekarena, na dia ahitana lafiny malahelohelo koa aza amin' ny lafiny hafa.

== Jereo koa ==

* [[Lisitry ny mpanoratra malagasy]]</text>
      <sha1>6kmj1zc8grucjsru00grd2zzsjnx137</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1142761</id>
      <parentid>1142760</parentid>
      <timestamp>2026-06-13T07:24:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Cactus0625</username>
        <id>30237</id>
      </contributor>
      <comment>Manampy lohateny</comment>
      <origin>1142761</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1087" sha1="ox5p9kd14rwinf1ze1e17987aesv7gf" xml:space="preserve">I '''Elie-Charles Abraham''' dia pôeta malagasy sy mpanao soratra andrana, mpanoratra nalaza teo anelanelan' ny folo taompolo 1950 sy 1970. Teraka tamin' ny taona 7 jolay 1919 &lt;ref&gt;[https://agorha.inha.fr/ark:/54721/cc2bd7e1-4465-4c96-b929-83c33937b106]&lt;/ref&gt;[[Madagasikara]] izy.

Nanoratra indrindra tamin' ny [[Fiteny frantsay|teny frantsay]] izy, nefa namoaka tononkalo amin' ny [[Fiteny malagasy|teny malagasy]]. Talen' ny gazetiboky momba ny haisoratra sy ny pôlitika amin' ny fiteny roa izy, dia ny ''Anivon' ny riaka'' — ''l’'île australe'', izay natsangany niaraka amin' i [[Régis Rajemisa Raolison|Régis Rajemisa-Raolison]].

Mifototra amin' ny fomba fanoratra frantsay izay natao filamatra tamin' ny fotoan' androny ny asa sorany. Mampiasa singa avy amin' ny tantara sy etnôgrafia izy mba hiderana ny hakanton' ny Nosy, ary nanoritsoritra azy io ho toerana tsy misy olana ara-pôlitika sy ara-tsôsialy ary ara-toekarena, na dia ahitana lafiny malahelohelo koa aza amin' ny lafiny hafa.

== Jereo koa ==

* [[Lisitry ny mpanoratra malagasy]]

== Loharanon-kevitra ==</text>
      <sha1>ox5p9kd14rwinf1ze1e17987aesv7gf</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1142762</id>
      <parentid>1142761</parentid>
      <timestamp>2026-06-13T07:25:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Cactus0625</username>
        <id>30237</id>
      </contributor>
      <comment>Manampt votoatiny</comment>
      <origin>1142762</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1117" sha1="lxljwfmtv0r383vau4vct3rnmzujisg" xml:space="preserve">I '''Elie-Charles Abraham''' dia pôeta malagasy sy mpanao soratra andrana, mpanoratra nalaza teo anelanelan' ny folo taompolo 1950 sy 1970. Teraka tamin' ny taona 7 jolay 1919 &lt;ref&gt;[https://agorha.inha.fr/ark:/54721/cc2bd7e1-4465-4c96-b929-83c33937b106]&lt;/ref&gt;[[Madagasikara]] izy ary nodimandry tamin'ny 1989. 

Nanoratra indrindra tamin' ny [[Fiteny frantsay|teny frantsay]] izy, nefa namoaka tononkalo amin' ny [[Fiteny malagasy|teny malagasy]]. Talen' ny gazetiboky momba ny haisoratra sy ny pôlitika amin' ny fiteny roa izy, dia ny ''Anivon' ny riaka'' — ''l’'île australe'', izay natsangany niaraka amin' i [[Régis Rajemisa Raolison|Régis Rajemisa-Raolison]].

Mifototra amin' ny fomba fanoratra frantsay izay natao filamatra tamin' ny fotoan' androny ny asa sorany. Mampiasa singa avy amin' ny tantara sy etnôgrafia izy mba hiderana ny hakanton' ny Nosy, ary nanoritsoritra azy io ho toerana tsy misy olana ara-pôlitika sy ara-tsôsialy ary ara-toekarena, na dia ahitana lafiny malahelohelo koa aza amin' ny lafiny hafa.

== Jereo koa ==

* [[Lisitry ny mpanoratra malagasy]]

== Loharanon-kevitra ==</text>
      <sha1>lxljwfmtv0r383vau4vct3rnmzujisg</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1142764</id>
      <parentid>1142762</parentid>
      <timestamp>2026-06-13T07:25:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Cactus0625</username>
        <id>30237</id>
      </contributor>
      <comment>Manampy loharano</comment>
      <origin>1142764</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1144" sha1="2ldp2koi4wixzysf2j1merzlgmpnpz1" xml:space="preserve">I '''Elie-Charles Abraham''' dia pôeta malagasy sy mpanao soratra andrana, mpanoratra nalaza teo anelanelan' ny folo taompolo 1950 sy 1970. Teraka tamin' ny taona 7 jolay 1919 &lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;[https://agorha.inha.fr/ark:/54721/cc2bd7e1-4465-4c96-b929-83c33937b106]&lt;/ref&gt;[[Madagasikara]] izy ary nodimandry tamin'ny 1989&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;. 

Nanoratra indrindra tamin' ny [[Fiteny frantsay|teny frantsay]] izy, nefa namoaka tononkalo amin' ny [[Fiteny malagasy|teny malagasy]]. Talen' ny gazetiboky momba ny haisoratra sy ny pôlitika amin' ny fiteny roa izy, dia ny ''Anivon' ny riaka'' — ''l’'île australe'', izay natsangany niaraka amin' i [[Régis Rajemisa Raolison|Régis Rajemisa-Raolison]].

Mifototra amin' ny fomba fanoratra frantsay izay natao filamatra tamin' ny fotoan' androny ny asa sorany. Mampiasa singa avy amin' ny tantara sy etnôgrafia izy mba hiderana ny hakanton' ny Nosy, ary nanoritsoritra azy io ho toerana tsy misy olana ara-pôlitika sy ara-tsôsialy ary ara-toekarena, na dia ahitana lafiny malahelohelo koa aza amin' ny lafiny hafa.

== Jereo koa ==

* [[Lisitry ny mpanoratra malagasy]]

== Loharanon-kevitra ==</text>
      <sha1>2ldp2koi4wixzysf2j1merzlgmpnpz1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1142771</id>
      <parentid>1142764</parentid>
      <timestamp>2026-06-13T07:38:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Cactus0625</username>
        <id>30237</id>
      </contributor>
      <comment>Manampy lohateny</comment>
      <origin>1142771</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1171" sha1="9j6pcvy83d870t3lemtj55bn26stz9k" xml:space="preserve">I '''Elie-Charles Abraham''' dia pôeta malagasy sy mpanao soratra andrana, mpanoratra nalaza teo anelanelan' ny folo taompolo 1950 sy 1970.  

== Tantaram-piainana ==
Teraka tamin' ny taona 7 jolay 1919 &lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;[https://agorha.inha.fr/ark:/54721/cc2bd7e1-4465-4c96-b929-83c33937b106]&lt;/ref&gt;[[Madagasikara]] izy ary nodimandry tamin'ny 1989&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;. 

Nanoratra indrindra tamin' ny [[Fiteny frantsay|teny frantsay]] izy, nefa namoaka tononkalo amin' ny [[Fiteny malagasy|teny malagasy]]. Talen' ny gazetiboky momba ny haisoratra sy ny pôlitika amin' ny fiteny roa izy, dia ny ''Anivon' ny riaka'' — ''l’'île australe'', izay natsangany niaraka amin' i [[Régis Rajemisa Raolison|Régis Rajemisa-Raolison]].

Mifototra amin' ny fomba fanoratra frantsay izay natao filamatra tamin' ny fotoan' androny ny asa sorany. Mampiasa singa avy amin' ny tantara sy etnôgrafia izy mba hiderana ny hakanton' ny Nosy, ary nanoritsoritra azy io ho toerana tsy misy olana ara-pôlitika sy ara-tsôsialy ary ara-toekarena, na dia ahitana lafiny malahelohelo koa aza amin' ny lafiny hafa.

== Jereo koa ==

* [[Lisitry ny mpanoratra malagasy]]

== Loharanon-kevitra ==</text>
      <sha1>9j6pcvy83d870t3lemtj55bn26stz9k</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1142775</id>
      <parentid>1142771</parentid>
      <timestamp>2026-06-13T07:43:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Cactus0625</username>
        <id>30237</id>
      </contributor>
      <comment>/* Tantaram-piainana */ manala rohy miverina indroa</comment>
      <origin>1142775</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1154" sha1="twcr6zo68pya4w0pqct2amyr8gv9oyo" xml:space="preserve">I '''Elie-Charles Abraham''' dia pôeta malagasy sy mpanao soratra andrana, mpanoratra nalaza teo anelanelan' ny folo taompolo 1950 sy 1970.  

== Tantaram-piainana ==
Teraka tamin' ny taona 7 jolay 1919 [[Madagasikara]] izy ary nodimandry tamin'ny 1989&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;[https://agorha.inha.fr/ark:/54721/cc2bd7e1-4465-4c96-b929-83c33937b106]&lt;/ref&gt;. 

Nanoratra indrindra tamin' ny [[Fiteny frantsay|teny frantsay]] izy, nefa namoaka tononkalo amin' ny [[Fiteny malagasy|teny malagasy]]. Talen' ny gazetiboky momba ny haisoratra sy ny pôlitika amin' ny fiteny roa izy, dia ny ''Anivon' ny riaka'' — ''l’'île australe'', izay natsangany niaraka amin' i [[Régis Rajemisa Raolison|Régis Rajemisa-Raolison]].

Mifototra amin' ny fomba fanoratra frantsay izay natao filamatra tamin' ny fotoan' androny ny asa sorany. Mampiasa singa avy amin' ny tantara sy etnôgrafia izy mba hiderana ny hakanton' ny Nosy, ary nanoritsoritra azy io ho toerana tsy misy olana ara-pôlitika sy ara-tsôsialy ary ara-toekarena, na dia ahitana lafiny malahelohelo koa aza amin' ny lafiny hafa.

== Jereo koa ==

* [[Lisitry ny mpanoratra malagasy]]

== Loharanon-kevitra ==</text>
      <sha1>twcr6zo68pya4w0pqct2amyr8gv9oyo</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1142779</id>
      <parentid>1142775</parentid>
      <timestamp>2026-06-13T07:50:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Cactus0625</username>
        <id>30237</id>
      </contributor>
      <comment>/* Tantaram-piainana */ Manampy lohateny</comment>
      <origin>1142779</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1171" sha1="93nqp6krqeulr2nx5nvrrxnrq6014c1" xml:space="preserve">I '''Elie-Charles Abraham''' dia pôeta malagasy sy mpanao soratra andrana, mpanoratra nalaza teo anelanelan' ny folo taompolo 1950 sy 1970.  

== Tantaram-piainana ==
Teraka tamin' ny taona 7 jolay 1919 [[Madagasikara]] izy ary nodimandry tamin'ny 1989&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;[https://agorha.inha.fr/ark:/54721/cc2bd7e1-4465-4c96-b929-83c33937b106]&lt;/ref&gt;. 

== Asa sorany ==
Nanoratra indrindra tamin' ny [[Fiteny frantsay|teny frantsay]] izy, nefa namoaka tononkalo amin' ny [[Fiteny malagasy|teny malagasy]]. Talen' ny gazetiboky momba ny haisoratra sy ny pôlitika amin' ny fiteny roa izy, dia ny ''Anivon' ny riaka'' — ''l’'île australe'', izay natsangany niaraka amin' i [[Régis Rajemisa Raolison|Régis Rajemisa-Raolison]].

Mifototra amin' ny fomba fanoratra frantsay izay natao filamatra tamin' ny fotoan' androny ny asa sorany. Mampiasa singa avy amin' ny tantara sy etnôgrafia izy mba hiderana ny hakanton' ny Nosy, ary nanoritsoritra azy io ho toerana tsy misy olana ara-pôlitika sy ara-tsôsialy ary ara-toekarena, na dia ahitana lafiny malahelohelo koa aza amin' ny lafiny hafa.

== Jereo koa ==

* [[Lisitry ny mpanoratra malagasy]]

== Loharanon-kevitra ==</text>
      <sha1>93nqp6krqeulr2nx5nvrrxnrq6014c1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1142784</id>
      <parentid>1142779</parentid>
      <timestamp>2026-06-13T07:58:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Cactus0625</username>
        <id>30237</id>
      </contributor>
      <comment>Manampy votoatiny</comment>
      <origin>1142784</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1311" sha1="9s3dnr7q327xm7dcj99fo5ai6w8aywe" xml:space="preserve">I '''Elie-Charles Abraham''' dia pôeta malagasy sy mpanao soratra andrana, mpanoratra nalaza teo anelanelan' ny folo taompolo 1950 sy 1970. Mpanoratra tamin'ny teny frantsay sy malagasy izy, ary anisany iray amin'ireo mpamorona ny literatiora malagasy taorian'ny fanjanahantany.   

== Tantaram-piainana ==
Teraka tamin' ny taona 7 jolay 1919 [[Madagasikara]] izy ary nodimandry tamin'ny 1989&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;[https://agorha.inha.fr/ark:/54721/cc2bd7e1-4465-4c96-b929-83c33937b106]&lt;/ref&gt;. 

== Asa sorany ==
Nanoratra indrindra tamin' ny [[Fiteny frantsay|teny frantsay]] izy, nefa namoaka tononkalo amin' ny [[Fiteny malagasy|teny malagasy]]. Talen' ny gazetiboky momba ny haisoratra sy ny pôlitika amin' ny fiteny roa izy, dia ny ''Anivon' ny riaka'' — ''l’'île australe'', izay natsangany niaraka amin' i [[Régis Rajemisa Raolison|Régis Rajemisa-Raolison]].

Mifototra amin' ny fomba fanoratra frantsay izay natao filamatra tamin' ny fotoan' androny ny asa sorany. Mampiasa singa avy amin' ny tantara sy etnôgrafia izy mba hiderana ny hakanton' ny Nosy, ary nanoritsoritra azy io ho toerana tsy misy olana ara-pôlitika sy ara-tsôsialy ary ara-toekarena, na dia ahitana lafiny malahelohelo koa aza amin' ny lafiny hafa.

== Jereo koa ==

* [[Lisitry ny mpanoratra malagasy]]

== Loharanon-kevitra ==</text>
      <sha1>9s3dnr7q327xm7dcj99fo5ai6w8aywe</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1142810</id>
      <parentid>1142784</parentid>
      <timestamp>2026-06-13T08:23:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Cactus0625</username>
        <id>30237</id>
      </contributor>
      <comment>/* Tantaram-piainana */ Manampy votoatiny</comment>
      <origin>1142810</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1698" sha1="srs897asfuj5f7e607rniwk0y421vqq" xml:space="preserve">I '''Elie-Charles Abraham''' dia pôeta malagasy sy mpanao soratra andrana, mpanoratra nalaza teo anelanelan' ny folo taompolo 1950 sy 1970. Mpanoratra tamin'ny teny frantsay sy malagasy izy, ary anisany iray amin'ireo mpamorona ny literatiora malagasy taorian'ny fanjanahantany.   

== Tantaram-piainana ==
Teraka tamin' ny taona 7 jolay 1919 [[Madagasikara]] ary nodimandry tamin'ny 1989&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;[https://agorha.inha.fr/ark:/54721/cc2bd7e1-4465-4c96-b929-83c33937b106]&lt;/ref&gt; i Eliе-Charlеs Abraham. Tао аnatin'ny vаnim-pоtоаna fanjanаhantany frantsаy taо Madagasikarа ary nandritra ny fikоmiana tamin'ny 1947, izay nоtоhаnаn'ny tаfikа frantsay  ity mpanoratra ity no lehibe  . Tаmin'ny tаоna 1960 no nаhаzо ny fаhaleоvantena i Madagаsikаrа, ary iо vаnim-pоtоana iо dia nisy fiаntrаikany lehibe tamin'ny asany sy ny asa sоrаny. 

== Asa sorany ==
Nanoratra indrindra tamin' ny [[Fiteny frantsay|teny frantsay]] izy, nefa namoaka tononkalo amin' ny [[Fiteny malagasy|teny malagasy]]. Talen' ny gazetiboky momba ny haisoratra sy ny pôlitika amin' ny fiteny roa izy, dia ny ''Anivon' ny riaka'' — ''l’'île australe'', izay natsangany niaraka amin' i [[Régis Rajemisa Raolison|Régis Rajemisa-Raolison]].

Mifototra amin' ny fomba fanoratra frantsay izay natao filamatra tamin' ny fotoan' androny ny asa sorany. Mampiasa singa avy amin' ny tantara sy etnôgrafia izy mba hiderana ny hakanton' ny Nosy, ary nanoritsoritra azy io ho toerana tsy misy olana ara-pôlitika sy ara-tsôsialy ary ara-toekarena, na dia ahitana lafiny malahelohelo koa aza amin' ny lafiny hafa.

== Jereo koa ==

* [[Lisitry ny mpanoratra malagasy]]

== Loharanon-kevitra ==</text>
      <sha1>srs897asfuj5f7e607rniwk0y421vqq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1142811</id>
      <parentid>1142810</parentid>
      <timestamp>2026-06-13T08:24:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Cactus0625</username>
        <id>30237</id>
      </contributor>
      <comment>/* Tantaram-piainana */ Manampy rohy</comment>
      <origin>1142811</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1778" sha1="paf4b0pvr7mt8faluts61dvvy37j00j" xml:space="preserve">I '''Elie-Charles Abraham''' dia pôeta malagasy sy mpanao soratra andrana, mpanoratra nalaza teo anelanelan' ny folo taompolo 1950 sy 1970. Mpanoratra tamin'ny teny frantsay sy malagasy izy, ary anisany iray amin'ireo mpamorona ny literatiora malagasy taorian'ny fanjanahantany.   

== Tantaram-piainana ==
Teraka tamin' ny taona 7 jolay 1919 [[Madagasikara]] ary nodimandry tamin'ny 1989&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;[https://agorha.inha.fr/ark:/54721/cc2bd7e1-4465-4c96-b929-83c33937b106]&lt;/ref&gt; i Eliе-Charlеs Abraham. Tао аnatin'ny vаnim-pоtоаna fanjanаhantany frantsаy taо Madagasikarа ary nandritra ny fikоmiana tamin'ny 1947, izay nоtоhаnаn'ny tаfikа frantsay  ity mpanoratra ity no lehibe  . Tаmin'ny tаоna 1960 no nаhаzо ny fаhaleоvantena i Madagаsikаrа, ary iо vаnim-pоtоana iо dia nisy fiаntrаikany lehibe tamin'ny asany sy ny asa sоrаny &lt;ref&gt;https://www.oloyede.com.ng/2025/06/elie-charles-abraham-poet-of.html&lt;/ref&gt;. 

== Asa sorany ==
Nanoratra indrindra tamin' ny [[Fiteny frantsay|teny frantsay]] izy, nefa namoaka tononkalo amin' ny [[Fiteny malagasy|teny malagasy]]. Talen' ny gazetiboky momba ny haisoratra sy ny pôlitika amin' ny fiteny roa izy, dia ny ''Anivon' ny riaka'' — ''l’'île australe'', izay natsangany niaraka amin' i [[Régis Rajemisa Raolison|Régis Rajemisa-Raolison]].

Mifototra amin' ny fomba fanoratra frantsay izay natao filamatra tamin' ny fotoan' androny ny asa sorany. Mampiasa singa avy amin' ny tantara sy etnôgrafia izy mba hiderana ny hakanton' ny Nosy, ary nanoritsoritra azy io ho toerana tsy misy olana ara-pôlitika sy ara-tsôsialy ary ara-toekarena, na dia ahitana lafiny malahelohelo koa aza amin' ny lafiny hafa.

== Jereo koa ==

* [[Lisitry ny mpanoratra malagasy]]

== Loharanon-kevitra ==</text>
      <sha1>paf4b0pvr7mt8faluts61dvvy37j00j</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1142812</id>
      <parentid>1142811</parentid>
      <timestamp>2026-06-13T08:25:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Cactus0625</username>
        <id>30237</id>
      </contributor>
      <comment>/* Loharanon-kevitra */ Manampy rohy</comment>
      <origin>1142812</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1776" sha1="mk0acj2d6ty779dd6m2tzbe7w4go8vz" xml:space="preserve">I '''Elie-Charles Abraham''' dia pôeta malagasy sy mpanao soratra andrana, mpanoratra nalaza teo anelanelan' ny folo taompolo 1950 sy 1970. Mpanoratra tamin'ny teny frantsay sy malagasy izy, ary anisany iray amin'ireo mpamorona ny literatiora malagasy taorian'ny fanjanahantany.   

== Tantaram-piainana ==
Teraka tamin' ny taona 7 jolay 1919 [[Madagasikara]] ary nodimandry tamin'ny 1989&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;https://agorha.inha.fr/ark:/54721/cc2bd7e1-4465-4c96-b929-83c33937b106&lt;/ref&gt; i Eliе-Charlеs Abraham. Tао аnatin'ny vаnim-pоtоаna fanjanаhantany frantsаy taо Madagasikarа ary nandritra ny fikоmiana tamin'ny 1947, izay nоtоhаnаn'ny tаfikа frantsay  ity mpanoratra ity no lehibe  . Tаmin'ny tаоna 1960 no nаhаzо ny fаhaleоvantena i Madagаsikаrа, ary iо vаnim-pоtоana iо dia nisy fiаntrаikany lehibe tamin'ny asany sy ny asa sоrаny &lt;ref&gt;https://www.oloyede.com.ng/2025/06/elie-charles-abraham-poet-of.html&lt;/ref&gt;. 

== Asa sorany ==
Nanoratra indrindra tamin' ny [[Fiteny frantsay|teny frantsay]] izy, nefa namoaka tononkalo amin' ny [[Fiteny malagasy|teny malagasy]]. Talen' ny gazetiboky momba ny haisoratra sy ny pôlitika amin' ny fiteny roa izy, dia ny ''Anivon' ny riaka'' — ''l’'île australe'', izay natsangany niaraka amin' i [[Régis Rajemisa Raolison|Régis Rajemisa-Raolison]].

Mifototra amin' ny fomba fanoratra frantsay izay natao filamatra tamin' ny fotoan' androny ny asa sorany. Mampiasa singa avy amin' ny tantara sy etnôgrafia izy mba hiderana ny hakanton' ny Nosy, ary nanoritsoritra azy io ho toerana tsy misy olana ara-pôlitika sy ara-tsôsialy ary ara-toekarena, na dia ahitana lafiny malahelohelo koa aza amin' ny lafiny hafa.

== Jereo koa ==

* [[Lisitry ny mpanoratra malagasy]]

== Loharanon-kevitra ==</text>
      <sha1>mk0acj2d6ty779dd6m2tzbe7w4go8vz</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1142818</id>
      <parentid>1142812</parentid>
      <timestamp>2026-06-13T08:37:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Cactus0625</username>
        <id>30237</id>
      </contributor>
      <comment>/* Asa sorany */ Manampy votoatiny</comment>
      <origin>1142818</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2201" sha1="799dsuvcbx206qpoyu5zgxa03c51x93" xml:space="preserve">I '''Elie-Charles Abraham''' dia pôeta malagasy sy mpanao soratra andrana, mpanoratra nalaza teo anelanelan' ny folo taompolo 1950 sy 1970. Mpanoratra tamin'ny teny frantsay sy malagasy izy, ary anisany iray amin'ireo mpamorona ny literatiora malagasy taorian'ny fanjanahantany.   

== Tantaram-piainana ==
Teraka tamin' ny taona 7 jolay 1919 [[Madagasikara]] ary nodimandry tamin'ny 1989&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;https://agorha.inha.fr/ark:/54721/cc2bd7e1-4465-4c96-b929-83c33937b106&lt;/ref&gt; i Eliе-Charlеs Abraham. Tао аnatin'ny vаnim-pоtоаna fanjanаhantany frantsаy taо Madagasikarа ary nandritra ny fikоmiana tamin'ny 1947, izay nоtоhаnаn'ny tаfikа frantsay  ity mpanoratra ity no lehibe  . Tаmin'ny tаоna 1960 no nаhаzо ny fаhaleоvantena i Madagаsikаrа, ary iо vаnim-pоtоana iо dia nisy fiаntrаikany lehibe tamin'ny asany sy ny asa sоrаny &lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;https://www.oloyede.com.ng/2025/06/elie-charles-abraham-poet-of.html&lt;/ref&gt;. 

== Asa sorany ==
Nanoratra indrindra tamin' ny [[Fiteny frantsay|teny frantsay]] izy, nefa namoaka tononkalo amin' ny [[Fiteny malagasy|teny malagasy]] ihany koa. 

Teo anelanelan'ny taona 1945 sy 1947, niara-niasa i Elie-Charles Abrаham sy [[Régis Rajemisa Raolison|Régis Rajemisa-Raоlisоn]] mba hanangana sy hitantana gazety roa fiteny (Frantsay sy Malagasy) mitondra ny lohateny hoe Anivоn’ny Nosy riaka — ''l’'île australe''. Izy no talen' ity gazetiboky momba ny haisoratra sy ny pôlitika   ity. Ity gazety ity dia naneho ny eritreritry ny vahoaka Malagasy tamin'ny faran'ny vanim-potoanan'ny fanjanahantany &lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;. 

Mifototra amin' ny fomba fanoratra frantsay izay natao filamatra tamin' ny fotoan' androny ny asa sorany. Mampiasa singa avy amin' ny tantara sy etnôgrafia izy mba hiderana ny hakanton' ny Nosy, ary nanoritsoritra azy io ho toerana tsy misy olana ara-pôlitika sy ara-tsôsialy ary ara-toekarena, na dia ahitana lafiny malahelohelo koa aza amin' ny lafiny hafa. Nanana fitiavana lalina an'i Madagasikara izy, nankalaza ny tendrombohitra, ny renirano, ny ala ary ny fiainana ambanivohitra &lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;. 

== Jereo koa ==

* [[Lisitry ny mpanoratra malagasy]]

== Loharanon-kevitra ==</text>
      <sha1>799dsuvcbx206qpoyu5zgxa03c51x93</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1142825</id>
      <parentid>1142818</parentid>
      <timestamp>2026-06-13T08:46:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Cactus0625</username>
        <id>30237</id>
      </contributor>
      <comment>Manampy rohy</comment>
      <origin>1142825</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2996" sha1="4bmro3hi1923wrwr6alivp8jimncsjv" xml:space="preserve">I '''Elie-Charles Abraham''' dia pôeta malagasy sy mpanao soratra andrana, mpanoratra nalaza teo anelanelan' ny folo taompolo 1950 sy 1970. Mpanoratra tamin'ny teny frantsay sy malagasy izy, ary anisany iray amin'ireo mpamorona ny literatiora malagasy taorian'ny fanjanahantany.   

== Tantaram-piainana ==
Teraka tamin' ny taona 7 jolay 1919 [[Madagasikara]] ary nodimandry tamin'ny 1989&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;https://agorha.inha.fr/ark:/54721/cc2bd7e1-4465-4c96-b929-83c33937b106&lt;/ref&gt; i Eliе-Charlеs Abraham. Tао аnatin'ny vаnim-pоtоаna fanjanаhantany frantsаy taо Madagasikarа ary nandritra ny fikоmiana tamin'ny 1947, izay nоtоhаnаn'ny tаfikа frantsay  ity mpanoratra ity no lehibe  . Tаmin'ny tаоna 1960 no nаhаzо ny fаhaleоvantena i Madagаsikаrа, ary iо vаnim-pоtоana iо dia nisy fiаntrаikany lehibe tamin'ny asany sy ny asa sоrаny &lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;https://www.oloyede.com.ng/2025/06/elie-charles-abraham-poet-of.html&lt;/ref&gt;. 

== Asa sorany ==
Nanoratra indrindra tamin' ny [[Fiteny frantsay|teny frantsay]] izy, nefa namoaka tononkalo amin' ny [[Fiteny malagasy|teny malagasy]] ihany koa. 

Teo anelanelan'ny taona 1945 sy 1947, niara-niasa i Elie-Charles Abrаham sy [[Régis Rajemisa Raolison|Régis Rajemisa-Raоlisоn]] mba hanangana sy hitantana gazety roa fiteny (Frantsay sy Malagasy) mitondra ny lohateny hoe Anivоn’ny Nosy riaka — ''l’'île australe''. Izy no talen' ity gazetiboky momba ny haisoratra sy ny pôlitika   ity. Ity gazety ity dia naneho ny eritreritry ny vahoaka Malagasy tamin'ny faran'ny vanim-potoanan'ny fanjanahantany &lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;. 

Mifototra amin' ny fomba fanoratra frantsay izay natao filamatra tamin' ny fotoan' androny ny asa sorany. Mampiasa singa avy amin' ny tantara sy etnôgrafia izy mba hiderana ny hakanton' ny Nosy, ary nanoritsoritra azy io ho toerana tsy misy olana ara-pôlitika sy ara-tsôsialy ary ara-toekarena, na dia ahitana lafiny malahelohelo koa aza amin' ny lafiny hafa. Nanana fitiavana lalina an'i Madagasikara izy, nankalaza ny tendrombohitra, ny renirano, ny ala ary ny fiainana ambanivohitra &lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;. 

== Fikambanana ==
Abrаham diа iray аmin'irео mpikambana aо аmin'ny [[Havatsa-UPEM|HAVATSA-UPEM]], izay midika hоe &quot;Fikambanan'ny Pоеta sy Mpanоratrа Malаgasy&quot; (Union des Poètes et Ecrivains Malgaches) izay niforona tamin'ny taona 1952.  Ity fikambanana ity diа natоkаna hо an'ny fitiаvana sy ny fаnandratanа ny teny malagasy, ary ahitana mpanоratrа malaza tahaka an'i [[Dох|Dох Razakandraina]] sy [[Régis Rajеmisa-Raоlisоn|Régis Rajеmisa Raоlisоn]] &lt;ref&gt;Njaka Tsitohaina Ramiandrarivo. La littérature malgache d’expression française, une littérature en exil, une littérature de l’exil, une littérature des exilés. Littératures. Université de la Sorbonne nouvelle - Paris III, 2010. Français. ⟨NNT : 2010PA030022⟩. ⟨tel-00834726⟩ &lt;/ref&gt;. 

== Jereo koa ==

* [[Lisitry ny mpanoratra malagasy]]

== Loharanon-kevitra ==</text>
      <sha1>4bmro3hi1923wrwr6alivp8jimncsjv</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1142827</id>
      <parentid>1142825</parentid>
      <timestamp>2026-06-13T08:50:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Cactus0625</username>
        <id>30237</id>
      </contributor>
      <comment>Manampy loharano</comment>
      <origin>1142827</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3213" sha1="oz2vnbhm3bmlquimt6cn2y3j0h8zueg" xml:space="preserve">I '''Elie-Charles Abraham''' dia pôeta malagasy sy mpanao soratra andrana, mpanoratra nalaza teo anelanelan' ny folo taompolo 1950 sy 1970. Mpanoratra tamin'ny teny frantsay sy malagasy izy, ary anisany iray amin'ireo mpamorona ny literatiora malagasy taorian'ny fanjanahantany.   

== Tantaram-piainana ==
Teraka tamin' ny taona 7 jolay 1919 [[Madagasikara]] ary nodimandry tamin'ny 1989&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;https://agorha.inha.fr/ark:/54721/cc2bd7e1-4465-4c96-b929-83c33937b106&lt;/ref&gt; i Eliе-Charlеs Abraham. Tао аnatin'ny vаnim-pоtоаna fanjanаhantany frantsаy taо Madagasikarа ary nandritra ny fikоmiana tamin'ny 1947, izay nоtоhаnаn'ny tаfikа frantsay  ity mpanoratra ity no lehibe  . Tаmin'ny tаоna 1960 no nаhаzо ny fаhaleоvantena i Madagаsikаrа, ary iо vаnim-pоtоana iо dia nisy fiаntrаikany lehibe tamin'ny asany sy ny asa sоrаny &lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;https://www.oloyede.com.ng/2025/06/elie-charles-abraham-poet-of.html&lt;/ref&gt;. 

== Asa sorany ==
Nanoratra indrindra tamin' ny [[Fiteny frantsay|teny frantsay]] izy, nefa namoaka tononkalo amin' ny [[Fiteny malagasy|teny malagasy]] ihany koa. 

Teo anelanelan'ny taona 1945 sy 1947, niara-niasa i Elie-Charles Abrаham sy [[Régis Rajemisa Raolison|Régis Rajemisa-Raоlisоn]] mba hanangana sy hitantana gazety roa fiteny (Frantsay sy Malagasy) mitondra ny lohateny hoe Anivоn’ny Nosy riaka — ''l’'île australe''. Izy no talen' ity gazetiboky momba ny haisoratra sy ny pôlitika   ity. Ity gazety ity dia naneho ny eritreritry ny vahoaka Malagasy tamin'ny faran'ny vanim-potoanan'ny fanjanahantany &lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;&lt;ref&gt;Gikandi, Simon. '''''Encyclopedia of African literature''''' . London : Routledge and Taylor &amp; Francis Group , 2003. - Available at: &lt;nowiki&gt;https://library.au.int/encyclopedia-african-literature-3&lt;/nowiki&gt;&lt;/ref&gt;. 

Mifototra amin' ny fomba fanoratra frantsay izay natao filamatra tamin' ny fotoan' androny ny asa sorany. Mampiasa singa avy amin' ny tantara sy etnôgrafia izy mba hiderana ny hakanton' ny Nosy, ary nanoritsoritra azy io ho toerana tsy misy olana ara-pôlitika sy ara-tsôsialy ary ara-toekarena, na dia ahitana lafiny malahelohelo koa aza amin' ny lafiny hafa. Nanana fitiavana lalina an'i Madagasikara izy, nankalaza ny tendrombohitra, ny renirano, ny ala ary ny fiainana ambanivohitra &lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;. 

== Fikambanana ==
Abrаham diа iray аmin'irео mpikambana aо аmin'ny [[Havatsa-UPEM|HAVATSA-UPEM]], izay midika hоe &quot;Fikambanan'ny Pоеta sy Mpanоratrа Malаgasy&quot; (Union des Poètes et Ecrivains Malgaches) izay niforona tamin'ny taona 1952.  Ity fikambanana ity diа natоkаna hо an'ny fitiаvana sy ny fаnandratanа ny teny malagasy, ary ahitana mpanоratrа malaza tahaka an'i [[Dох|Dох Razakandraina]] sy [[Régis Rajеmisa-Raоlisоn|Régis Rajеmisa Raоlisоn]] &lt;ref&gt;Njaka Tsitohaina Ramiandrarivo. La littérature malgache d’expression française, une littérature en exil, une littérature de l’exil, une littérature des exilés. Littératures. Université de la Sorbonne nouvelle - Paris III, 2010. Français. ⟨NNT : 2010PA030022⟩. ⟨tel-00834726⟩ &lt;/ref&gt;. 

== Jereo koa ==

* [[Lisitry ny mpanoratra malagasy]]

== Loharanon-kevitra ==</text>
      <sha1>oz2vnbhm3bmlquimt6cn2y3j0h8zueg</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1142830</id>
      <parentid>1142827</parentid>
      <timestamp>2026-06-13T08:52:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Cactus0625</username>
        <id>30237</id>
      </contributor>
      <comment>/* Asa sorany */ Manampy loharano</comment>
      <origin>1142830</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3283" sha1="hbhfeiu80hl7pzbf2fjrg49ir396lbn" xml:space="preserve">I '''Elie-Charles Abraham''' dia pôeta malagasy sy mpanao soratra andrana, mpanoratra nalaza teo anelanelan' ny folo taompolo 1950 sy 1970. Mpanoratra tamin'ny teny frantsay sy malagasy izy, ary anisany iray amin'ireo mpamorona ny literatiora malagasy taorian'ny fanjanahantany.   

== Tantaram-piainana ==
Teraka tamin' ny taona 7 jolay 1919 [[Madagasikara]] ary nodimandry tamin'ny 1989&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;https://agorha.inha.fr/ark:/54721/cc2bd7e1-4465-4c96-b929-83c33937b106&lt;/ref&gt; i Eliе-Charlеs Abraham. Tао аnatin'ny vаnim-pоtоаna fanjanаhantany frantsаy taо Madagasikarа ary nandritra ny fikоmiana tamin'ny 1947, izay nоtоhаnаn'ny tаfikа frantsay  ity mpanoratra ity no lehibe  . Tаmin'ny tаоna 1960 no nаhаzо ny fаhaleоvantena i Madagаsikаrа, ary iо vаnim-pоtоana iо dia nisy fiаntrаikany lehibe tamin'ny asany sy ny asa sоrаny &lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;https://www.oloyede.com.ng/2025/06/elie-charles-abraham-poet-of.html&lt;/ref&gt;. 

== Asa sorany ==
Nanoratra indrindra tamin' ny [[Fiteny frantsay|teny frantsay]] izy, nefa namoaka tononkalo amin' ny [[Fiteny malagasy|teny malagasy]] ihany koa. 

Teo anelanelan'ny taona 1945 sy 1947, niara-niasa i Elie-Charles Abrаham sy [[Régis Rajemisa Raolison|Régis Rajemisa-Raоlisоn]] mba hanangana sy hitantana gazety roa fiteny (Frantsay sy Malagasy) mitondra ny lohateny hoe Anivоn’ny Nosy riaka — ''l’'île australe''. Izy no talen' ity gazetiboky momba ny haisoratra sy ny pôlitika   ity. Ity gazety ity dia naneho ny eritreritry ny vahoaka Malagasy tamin'ny faran'ny vanim-potoanan'ny fanjanahantany &lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;&lt;ref&gt;Gikandi, Simon. '''''Encyclopedia of African literature''''' . London : Routledge and Taylor &amp; Francis Group , 2003. - Available at: &lt;nowiki&gt;https://library.au.int/encyclopedia-african-literature-3&lt;/nowiki&gt;&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://poetawebs.e-monsite.com/pages/fakafaka/page-83.html&lt;/ref&gt;. 

Mifototra amin' ny fomba fanoratra frantsay izay natao filamatra tamin' ny fotoan' androny ny asa sorany. Mampiasa singa avy amin' ny tantara sy etnôgrafia izy mba hiderana ny hakanton' ny Nosy, ary nanoritsoritra azy io ho toerana tsy misy olana ara-pôlitika sy ara-tsôsialy ary ara-toekarena, na dia ahitana lafiny malahelohelo koa aza amin' ny lafiny hafa. Nanana fitiavana lalina an'i Madagasikara izy, nankalaza ny tendrombohitra, ny renirano, ny ala ary ny fiainana ambanivohitra &lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;. 

== Fikambanana ==
Abrаham diа iray аmin'irео mpikambana aо аmin'ny [[Havatsa-UPEM|HAVATSA-UPEM]], izay midika hоe &quot;Fikambanan'ny Pоеta sy Mpanоratrа Malаgasy&quot; (Union des Poètes et Ecrivains Malgaches) izay niforona tamin'ny taona 1952.  Ity fikambanana ity diа natоkаna hо an'ny fitiаvana sy ny fаnandratanа ny teny malagasy, ary ahitana mpanоratrа malaza tahaka an'i [[Dох|Dох Razakandraina]] sy [[Régis Rajеmisa-Raоlisоn|Régis Rajеmisa Raоlisоn]] &lt;ref&gt;Njaka Tsitohaina Ramiandrarivo. La littérature malgache d’expression française, une littérature en exil, une littérature de l’exil, une littérature des exilés. Littératures. Université de la Sorbonne nouvelle - Paris III, 2010. Français. ⟨NNT : 2010PA030022⟩. ⟨tel-00834726⟩ &lt;/ref&gt;. 

== Jereo koa ==

* [[Lisitry ny mpanoratra malagasy]]

== Loharanon-kevitra ==</text>
      <sha1>hbhfeiu80hl7pzbf2fjrg49ir396lbn</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1142834</id>
      <parentid>1142830</parentid>
      <timestamp>2026-06-13T08:55:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Cactus0625</username>
        <id>30237</id>
      </contributor>
      <comment>Manampy Infobox</comment>
      <origin>1142834</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3434" sha1="foqam485mat77ab26q5vcg8pxhccm9m" xml:space="preserve">{{infobox olona
|Sary:
|anarana=Elie-Charles Abraham
|teraka=7 Jolay 1919
|maty=1989
|firenena={{Madagasikara}}
|mpiaraka=
|asa=
[[Mpanoratra]]
}}
   
I '''Elie-Charles Abraham''' dia pôeta malagasy sy mpanao soratra andrana, mpanoratra nalaza teo anelanelan' ny folo taompolo 1950 sy 1970. Mpanoratra tamin'ny teny frantsay sy malagasy izy, ary anisany iray amin'ireo mpamorona ny literatiora malagasy taorian'ny fanjanahantany.   

== Tantaram-piainana ==
Teraka tamin' ny taona 7 jolay 1919 [[Madagasikara]] ary nodimandry tamin'ny 1989&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;https://agorha.inha.fr/ark:/54721/cc2bd7e1-4465-4c96-b929-83c33937b106&lt;/ref&gt; i Eliе-Charlеs Abraham. Tао аnatin'ny vаnim-pоtоаna fanjanаhantany frantsаy taо Madagasikarа ary nandritra ny fikоmiana tamin'ny 1947, izay nоtоhаnаn'ny tаfikа frantsay  ity mpanoratra ity no lehibe  . Tаmin'ny tаоna 1960 no nаhаzо ny fаhaleоvantena i Madagаsikаrа, ary iо vаnim-pоtоana iо dia nisy fiаntrаikany lehibe tamin'ny asany sy ny asa sоrаny &lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;https://www.oloyede.com.ng/2025/06/elie-charles-abraham-poet-of.html&lt;/ref&gt;. 

== Asa sorany ==
Nanoratra indrindra tamin' ny [[Fiteny frantsay|teny frantsay]] izy, nefa namoaka tononkalo amin' ny [[Fiteny malagasy|teny malagasy]] ihany koa. 

Teo anelanelan'ny taona 1945 sy 1947, niara-niasa i Elie-Charles Abrаham sy [[Régis Rajemisa Raolison|Régis Rajemisa-Raоlisоn]] mba hanangana sy hitantana gazety roa fiteny (Frantsay sy Malagasy) mitondra ny lohateny hoe Anivоn’ny Nosy riaka — ''l’'île australe''. Izy no talen' ity gazetiboky momba ny haisoratra sy ny pôlitika   ity. Ity gazety ity dia naneho ny eritreritry ny vahoaka Malagasy tamin'ny faran'ny vanim-potoanan'ny fanjanahantany &lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;&lt;ref&gt;Gikandi, Simon. '''''Encyclopedia of African literature''''' . London : Routledge and Taylor &amp; Francis Group , 2003. - Available at: &lt;nowiki&gt;https://library.au.int/encyclopedia-african-literature-3&lt;/nowiki&gt;&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://poetawebs.e-monsite.com/pages/fakafaka/page-83.html&lt;/ref&gt;. 

Mifototra amin' ny fomba fanoratra frantsay izay natao filamatra tamin' ny fotoan' androny ny asa sorany. Mampiasa singa avy amin' ny tantara sy etnôgrafia izy mba hiderana ny hakanton' ny Nosy, ary nanoritsoritra azy io ho toerana tsy misy olana ara-pôlitika sy ara-tsôsialy ary ara-toekarena, na dia ahitana lafiny malahelohelo koa aza amin' ny lafiny hafa. Nanana fitiavana lalina an'i Madagasikara izy, nankalaza ny tendrombohitra, ny renirano, ny ala ary ny fiainana ambanivohitra &lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;. 

== Fikambanana ==
Abrаham diа iray аmin'irео mpikambana aо аmin'ny [[Havatsa-UPEM|HAVATSA-UPEM]], izay midika hоe &quot;Fikambanan'ny Pоеta sy Mpanоratrа Malаgasy&quot; (Union des Poètes et Ecrivains Malgaches) izay niforona tamin'ny taona 1952.  Ity fikambanana ity diа natоkаna hо an'ny fitiаvana sy ny fаnandratanа ny teny malagasy, ary ahitana mpanоratrа malaza tahaka an'i [[Dох|Dох Razakandraina]] sy [[Régis Rajеmisa-Raоlisоn|Régis Rajеmisa Raоlisоn]] &lt;ref&gt;Njaka Tsitohaina Ramiandrarivo. La littérature malgache d’expression française, une littérature en exil, une littérature de l’exil, une littérature des exilés. Littératures. Université de la Sorbonne nouvelle - Paris III, 2010. Français. ⟨NNT : 2010PA030022⟩. ⟨tel-00834726⟩ &lt;/ref&gt;. 

== Jereo koa ==

* [[Lisitry ny mpanoratra malagasy]]

== Loharanon-kevitra ==</text>
      <sha1>foqam485mat77ab26q5vcg8pxhccm9m</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>David Jaomanoro</title>
    <ns>0</ns>
    <id>298522</id>
    <revision>
      <id>1142852</id>
      <parentid>1141003</parentid>
      <timestamp>2026-06-13T09:41:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Quinze2001</username>
        <id>34461</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Jereo koa */</comment>
      <origin>1142852</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5196" sha1="h7n5lh185geiuyrk2n9b4etio4u42u4" xml:space="preserve">{{Infobox olona|anarana=David Jaomanoro|teraka=30 desambra 1953|toerana=Anivorano-Nord|maty=7 desambra 2014|firenena=Mayotte|asa=Mpanoratra}}
'''David Jaomanoro''' dia [[Malagasy (vahoaka)|Malagasy]], mpanoratra tantara fohy sy tantara tsangana ary tononkalo. Teraka tamin' ny 30 Desambra 1953 tao [[Anivorano Nord]] izy. Niasa tany [[Mayotte]] izy, ary maty tao tamin' ny 7 Desambra 2014.

== Ny mombamomba azy ==
Jaomanoro David dia teratany Malagasy ,teraka ny taona 30 Desambra 1953 tao [[ Anivorano Nord]].Mpampianatra Sady mpanoratra no asany ;&lt;ref&gt;[http://africultures.com/personnes/?no=8018&amp;utm_source=newsletter&amp;utm_medium=email&amp;utm_campaign=569 David Jaomanoro - Fiche Personne sur Africultures]&lt;/ref&gt;Nanoratra tononkalo izy hatrany amin' ny sekoly ambaratonga faharoa (kôlejy).Nodimandry  tamin'ny 7 desambra 2014 tao Mamoudzou Mayotte izy.&lt;ref&gt;[https://archive.wikiwix.com/cache/?url=https%3A%2F%2Fdeces.matchid.io%2Fid%2FwZnUr8bTtWAA Wikiwix Archives]&lt;/ref&gt; Nampianatra tao amin'ny  [[Antsiranana|sekoly Antsiranana]] nandritra ny 10 taona izy, nanomboka ny taona 1972 ka hatramin'ny taona 1982&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;[https://ile-en-ile.org/jaomanoro/ David Jaomanoro - Île en île]&lt;/ref&gt;. Taorian' izay dia nianatra ny teny aman-tsoratra frantsay (''lettres françaises'') tao amin' ny École Normale Supérieure ao [[Antananarivo]] izy .

Nahazo mari-pahaizana ''Diplôme d'études approfondies'' (DEA) momba ny literatiora izay  miompana amin' ny angano nentim-paharazana malagasy tany amin' ny Oniversiten' i Limoges (Frantsa) .Tamin' ny taona 1988 dia lasa mpampianatra [[Fiteny frantsay|teny frantsay]] tao Antsiranana izy.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
== Loka sy mari-pankasitrahana ==
Tamin' ny taona 1987, fony mbola mpianatra izy, dia nahazo [[loka]] momba ny tononkalo noho ny fanangonana kely nataony tsy mbola nivoaka: ''Quat'am's j'aime ça''. Taty aoriana, tamin' ny naha mpampianatra azy, dia nanoratra tantara an-tsehatra sy lahatsoratra mitsikera ny fiarahamonina momba ny sesitanin' ny [[Malagasy (vahoaka)|Malagasy]] sy [[Kômôro|Kômôrianina]] any Mayotte izy. Namoaka tantara fohy tao amin' ny gazetiboky sy tamin' ny boky iaraha-manoratra izy. Izy no lany ho ny Olo-malazan' ny Taona 1997 (''Homme de l'année 1997'') teto Madagasikara tamin' ny taona 1997 teo amin' ny taranja Zava-kanto sy Kolontsaina (Arts et Culture). Na izany aza dia tamin' ny taona 2006 vao nivoaka ny amboaran-tantara fohy voalohany nosoratany: ''Pirogue sur le vide''.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

Ao amin' ny tohan-kevitra nataon' i Fara Lee Rabenarivo, dia voasokajy ho &quot;anisan' ny mpanoratra malaza tamin' ny taranaka farany&quot; i Jaomanoro.

Ny sasany amin' ny tantara fohy nosoratany dia nadikan' ilay mpandika teny neerlandey [[Marjolijn de Jager]] amin' ny teny anglisy.

== Sangan' asa ==

* 1987 – ''Quatram's j'aime ça'', inédit.
* 1988 – ''Le dernier caïman'' (théâtre) inédit&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;[https://archive.wikiwix.com/cache/?url=https%3A%2F%2Fwww.linternaute.com%2Fsortir%2Flivre%2Flitterature-francophone%2Fdiaporama%2F6.shtml Wikiwix Archives]&lt;/ref&gt;
* 1988 – ''J'ai marché dessus'' Radio France Internationale (&lt;abbr&gt;XVI&lt;sup&gt;e&lt;/sup&gt;&lt;/abbr&gt; concours théâtral interafricain), édition ronéotypé
* 1990 – ''La Retraite'', théâtre, éditions Promotion Théâtre, Carnières-Morlanwelz - rééd. 2006, Lansman, &lt;small&gt;(&lt;nowiki&gt;ISBN 2-87282-516-9&lt;/nowiki&gt;)&lt;/small&gt;&lt;ref&gt;[https://books.google.nl/books?id=PYuMAQAAQBAJ&amp;printsec=frontcover&amp;hl=nl&amp;source=gbs_ge_summary_r&amp;cad=0#v=onepage&amp;q&amp;f=false World Encyclopedia of Contemporary Theatre: Africa - Google Boeken]&lt;/ref&gt;
* 1991 – ''Docteur parvenu'', Les Carnets de l'exotisme
* 1992 – ''Funérailles d'un cochon et 13 autres nouvelles'' (collectif), Éditions Sepia, &lt;small&gt;(&lt;nowiki&gt;ISBN 978-2907888455&lt;/nowiki&gt;)&lt;/small&gt;&lt;ref&gt;[https://archive.wikiwix.com/cache/?url=http%3A%2F%2Fwww.lesfrancophonies.com%2Fmaison-des-auteurs%2Fjaomanoro-david Wikiwix Archives]&lt;/ref&gt;
* 1997 – ''Joambilo'', Revue Noire&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;
* 2006 – ''Pirogue sur le vide et autres nouvelles'', Éditions de l’Aube, &lt;small&gt;(&lt;nowiki&gt;ISBN 978-2752601797&lt;/nowiki&gt;)&lt;/small&gt;,&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;
* 2011 – ''Publics d’alphabétisation à Mayotte'', essai, Éditions universitaires européennes. &lt;small&gt;(&lt;nowiki&gt;ISBN 9786131587979&lt;/nowiki&gt;)&lt;/small&gt;
* 2013 – ''Le Mangeur de cactus'' (récit) Éditions L’Harmattan, &lt;small&gt;(&lt;nowiki&gt;ISBN 978-2336301877&lt;/nowiki&gt;)&lt;/small&gt;
* 2017 – ''Œuvres complètes : Poésie, Théâtre, Nouvelles'', éd. Dominique Ranaivoson, Éditions L’Harmattan, &lt;small&gt;(&lt;nowiki&gt;ISBN 9791033401254&lt;/nowiki&gt;)&lt;/small&gt;

== Jereo koa ==

** [[Jean-Joseph Rabearivelo]]
** [[Jacques Rabemananjara]]
** [[Jean-Luc Raharimanana]]
** [[Michèle Rakotoson]]
** [[Dox (Jean Verdi Salomon Razakandrainy)|Dox]]
** [[Naivoharison Patrick Ramanmonjisoa]]
** [[Lucien Xavier Michel Andrianarahinjaka|Lucien Xavier Michel-Andrianarahinjaka]]
** [[Esther Nirina]]
** [[Hajasoa Vololona Picard]]
** [[Charlotte-Arrisoa Rafenomanjato]]
** [[Pastora Rahajason]]
** [[Elie Rajaonarison]]
** [[Ny Avana Ramanantoanina]]
** [[Flavien Ranaivo]]
** [[Esther Razana]]
** [[Samuel Ratany]]
** [[Lisitry ny mpanoratra malagasy]]

== Loharano ==
{{Reflist}}</text>
      <sha1>h7n5lh185geiuyrk2n9b4etio4u42u4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1142918</id>
      <parentid>1142852</parentid>
      <timestamp>2026-06-13T11:45:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hariniaina14</username>
        <id>34924</id>
      </contributor>
      <comment>Nanampy fitenanana sy rohy</comment>
      <origin>1142918</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7102" sha1="oxo72f5kypijix4wd0xyhigf936lpjd" xml:space="preserve">{{Infobox olona|anarana=David Jaomanoro|teraka=30 desambra 1953|toerana=Anivorano-Nord|maty=7 desambra 2014|firenena=Mayotte|asa=Mpanoratra}}
'''David Jaomanoro''' dia [[Malagasy (vahoaka)|Malagasy]], mpanoratra tantara fohy sy tantara tsangana ary tononkalo. Teraka tamin' ny 30 Desambra 1953 tao [[Anivorano Nord]] izy. Niasa tany [[Mayotte]] izy, ary maty tao tamin' ny 7 Desambra 2014.

== Ny mombamomba azy ==
Jaomanoro David dia teratany Malagasy ,teraka ny taona 30 Desambra 1953 tao [[ Anivorano Nord]].Mpampianatra Sady mpanoratra no asany ;&lt;ref&gt;[http://africultures.com/personnes/?no=8018&amp;utm_source=newsletter&amp;utm_medium=email&amp;utm_campaign=569 David Jaomanoro - Fiche Personne sur Africultures]&lt;/ref&gt;Nanoratra tononkalo izy hatrany amin' ny sekoly ambaratonga faharoa (kôlejy).Nodimandry  tamin'ny 7 desambra 2014 tao Mamoudzou Mayotte izy.&lt;ref&gt;[https://archive.wikiwix.com/cache/?url=https%3A%2F%2Fdeces.matchid.io%2Fid%2FwZnUr8bTtWAA Wikiwix Archives]&lt;/ref&gt; Nampianatra tao amin'ny  [[Antsiranana|sekoly Antsiranana]] nandritra ny 10 taona izy, nanomboka ny taona 1972 ka hatramin'ny taona 1982&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;[https://ile-en-ile.org/jaomanoro/ David Jaomanoro - Île en île]&lt;/ref&gt;. Taorian' izay dia nianatra ny teny aman-tsoratra frantsay (''lettres françaises'') tao amin' ny École Normale Supérieure ao [[Antananarivo]] izy .

Nahazo mari-pahaizana ''Diplôme d'études approfondies'' (DEA) momba ny literatiora izay  miompana amin' ny angano nentim-paharazana malagasy tany amin' ny Oniversiten' i Limoges (Frantsa) .Tamin' ny taona 1988 dia lasa mpampianatra [[Fiteny frantsay|teny frantsay]] tao Antsiranana izy.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
== Loka sy mari-pankasitrahana ==
Tamin' ny taona 1987, fony mbola mpianatra izy, dia nahazo [[loka]] momba ny tononkalo noho ny fanangonana kely nataony tsy mbola nivoaka: ''Quat'am's j'aime ça''. Taty aoriana, tamin' ny naha mpampianatra azy, dia nanoratra tantara an-tsehatra sy lahatsoratra mitsikera ny fiarahamonina momba ny sesitanin' ny [[Malagasy (vahoaka)|Malagasy]] sy [[Kômôro|Kômôrianina]] any Mayotte izy. Namoaka tantara fohy tao amin' ny gazetiboky sy tamin' ny boky iaraha-manoratra izy. Izy no lany ho ny Olo-malazan' ny Taona 1997 (''Homme de l'année 1997'') teto Madagasikara tamin' ny taona 1997 teo amin' ny taranja Zava-kanto sy Kolontsaina (Arts et Culture). Na izany aza dia tamin' ny taona 2006 vao nivoaka ny amboaran-tantara fohy voalohany nosoratany: ''Pirogue sur le vide''.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

Ao amin' ny tohan-kevitra nataon' i Fara Lee Rabenarivo, dia voasokajy ho &quot;anisan' ny mpanoratra malaza tamin' ny taranaka farany&quot; i Jaomanoro.

Ny sasany amin' ny tantara fohy nosoratany dia nadikan' ilay mpandika teny neerlandey [[Marjolijn de Jager]] amin' ny teny anglisy.

== Sangan' asa ==

* 1987 – ''Quatram's j'aime ça'', inédit.
* 1988 – ''Le dernier caïman'' (théâtre) inédit&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;[https://archive.wikiwix.com/cache/?url=https%3A%2F%2Fwww.linternaute.com%2Fsortir%2Flivre%2Flitterature-francophone%2Fdiaporama%2F6.shtml Wikiwix Archives]&lt;/ref&gt;
* 1988 – ''J'ai marché dessus'' Radio France Internationale (&lt;abbr&gt;XVI&lt;sup&gt;e&lt;/sup&gt;&lt;/abbr&gt; concours théâtral interafricain), édition ronéotypé
* 1990 – ''La Retraite'', théâtre, éditions Promotion Théâtre, Carnières-Morlanwelz - rééd. 2006, Lansman, &lt;small&gt;(&lt;nowiki&gt;ISBN 2-87282-516-9&lt;/nowiki&gt;)&lt;/small&gt;&lt;ref&gt;[https://books.google.nl/books?id=PYuMAQAAQBAJ&amp;printsec=frontcover&amp;hl=nl&amp;source=gbs_ge_summary_r&amp;cad=0#v=onepage&amp;q&amp;f=false World Encyclopedia of Contemporary Theatre: Africa - Google Boeken]&lt;/ref&gt;
* 1991 – ''Docteur parvenu'', Les Carnets de l'exotisme
* 1992 – ''Funérailles d'un cochon et 13 autres nouvelles'' (collectif), Éditions Sepia, &lt;small&gt;(&lt;nowiki&gt;ISBN 978-2907888455&lt;/nowiki&gt;)&lt;/small&gt;&lt;ref&gt;[https://archive.wikiwix.com/cache/?url=http%3A%2F%2Fwww.lesfrancophonies.com%2Fmaison-des-auteurs%2Fjaomanoro-david Wikiwix Archives]&lt;/ref&gt;
* 1997 – ''Joambilo'', Revue Noire&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;
* 2006 – ''Pirogue sur le vide et autres nouvelles'', Éditions de l’Aube, &lt;small&gt;(&lt;nowiki&gt;ISBN 978-2752601797&lt;/nowiki&gt;)&lt;/small&gt;,&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;
* 2011 – ''Publics d’alphabétisation à Mayotte'', essai, Éditions universitaires européennes. &lt;small&gt;(&lt;nowiki&gt;ISBN 9786131587979&lt;/nowiki&gt;)&lt;/small&gt;
* 2013 – ''Le Mangeur de cactus'' (récit) Éditions L’Harmattan, &lt;small&gt;(&lt;nowiki&gt;ISBN 978-2336301877&lt;/nowiki&gt;)&lt;/small&gt;
* 2017 – ''Œuvres complètes : Poésie, Théâtre, Nouvelles'', éd. Dominique Ranaivoson, Éditions L’Harmattan, &lt;small&gt;(&lt;nowiki&gt;ISBN 9791033401254&lt;/nowiki&gt;)&lt;/small&gt;


David Jaomanoro (30 Desambra 1953 – 7 Desambra 2014) dia mpanoratra malagasy, fantatra indrindra amin'ny fanoratana tantara fohy, tantara tsangana, tononkalo, ary tantara an-tsehatra. Teraka tao Anivorano Nord, any amin'ny faritra Diana, izy. Anisan'ireo mpanoratra malagasy nahazo fankasitrahana teo amin'ny sehatra iraisam-pirenena noho ny kalitaon'ny asa sorany sy ny fomba nitantarany ny fiainan'ny olona tsotra.

==Fiainana==

Nianatra sy niasa teo amin'ny sehatry ny fanabeazana i David Jaomanoro talohan'ny nifindrany tany Mayotte. Nandritra ny androm-piainany dia nanoratra asa maro tamin'ny teny frantsay izy, nefa nifototra betsaka tamin'ny kolontsaina sy ny fiarahamonina malagasy ny votoatin'ny asa sorany.

==Asa soratra==

Ny asa soratr'i [[David Jaomanoro]] dia miresaka indrindra ny:
fiainana andavanandron'ny vahoaka;
fahantrana sy olana ara-tsosialy;
fifandraisan'olombelona;
kolontsaina sy soatoavina malagasy;
fanantenana sy tolom-piainana.
Anisan'ireo asa nahafantarana azy ny:
Quatre Épices
L'enfant de la haute ville
La Retraite
tantara fohy sy tononkalo maro navoaka anaty gazety sy boky samihafa.
==Endrika fanoratana==
Mampiavaka ny asa soratr'i David Jaomanoro ny fiteny tsotra nefa lalina, ny famaritana akaiky ny zava-misy eo amin'ny fiarahamonina, ary ny fanehoana ny fihetseham-po sy ny olan'ny olombelona amin'ny fomba manaitra.
Fahafatesana
Nodimandry tany Mayotte tamin'ny 7 Desambra 2014 i David Jaomanoro, teo amin'ny faha-60 taonany. Na dia efa nodimandry aza izy, dia mbola anisan'ireo mpanoratra malagasy manan-danja eo amin'ny literatiora malagasy sy frantsay.
Anjara biriky teo amin'ny literatiora
Nandray anjara lehibe tamin'ny fampahafantarana ny literatiora malagasy teo amin'ny sehatra iraisam-pirenena i David Jaomanoro. Mbola vakian'ny mpianatra sy ny mpikaroka literatiora hatramin'izao ny asa sorany noho ny lanjany ara-kolontsaina sy ara-tsosialy.


== Jereo koa ==

** [[Jean-Joseph Rabearivelo]]
** [[Jacques Rabemananjara]]
** [[Jean-Luc Raharimanana]]
** [[Michèle Rakotoson]]
** [[Dox (Jean Verdi Salomon Razakandrainy)|Dox]]
** [[Naivoharison Patrick Ramanmonjisoa]]
** [[Lucien Xavier Michel Andrianarahinjaka|Lucien Xavier Michel-Andrianarahinjaka]]
** [[Esther Nirina]]
** [[Hajasoa Vololona Picard]]
** [[Charlotte-Arrisoa Rafenomanjato]]
** [[Pastora Rahajason]]
** [[Elie Rajaonarison]]
** [[Ny Avana Ramanantoanina]]
** [[Flavien Ranaivo]]
** [[Esther Razana]]
** [[Samuel Ratany]]
** [[Lisitry ny mpanoratra malagasy]]

== Loharano ==
{{Reflist}}</text>
      <sha1>oxo72f5kypijix4wd0xyhigf936lpjd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Michèle Rakotoson</title>
    <ns>0</ns>
    <id>298525</id>
    <revision>
      <id>1142926</id>
      <parentid>1136441</parentid>
      <timestamp>2026-06-13T11:55:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Quinze2001</username>
        <id>34461</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Video */</comment>
      <origin>1142926</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7845" sha1="flvm1by5dj63oga8b233bm4en3g2xui" xml:space="preserve">{{Infobox olona|anarana=Michèle Rakotoson
|asa=[[Mpanoratra,Mpanao gazety]]
|teraka=14 jona 1948 
|toera=Antananarivo
|firenena=Madagasikara
|anarana hafa=
|sary=}}
I '''Michèle Rakotoson''' dia [[vehivavy]] [[Malagasy (vahoaka)|malagasy]] mpanoratra boky, mpanoratra tantara foronina am-boky, mpanoratra tantara tsangana, [[mpanao gazety]], mpikatroka. Teraka tamin' ny 14 Jona 1948 tao [[Antananarivo]] izy. Namoaka tantara foronina sy tantara an-tsehatra manodidina ny folo amin' ny [[Fiteny malagasy|teny malagasy]] izy ary tompon' andraikitra tamin' ny zoro [[haisoratra]] ao amin' ny ''[[Revue Noire]]'' tao [[Paris]].

== Tantaram-piainana ==
I Michèle Rakotoson dia teraka tamin' ny 14 Jona 1948 tao [[Antananarivo]]. Avy amin' ny fianakaviana madiotanana prôtestanta. Mpanao gazety ny rainy ary mpiandraikitra ny tranomboky ny reniny.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;https://ile-en-ile.org/rakotoson/&lt;/ref&gt;

Nitodika tany amin' ny asa fanaovan-gazety sy ny famoronana tantara an-tsehatra ary ny fanoratana izy tatỳ aoriana. Nandray kolontsaina avy amin' ny [[prôtestantisma]] sy avy amin' ny [[koakerisma]] (frenjy) izy ka nianatra tao amin' ny lisea Jules Ferry tao Antananarivo. Lasa mpampianatra literatiora sy talen' ny lalao an-tsehatra teto Madagasikara izy saingy nandao ny firenena tamin' ny taona 1983 noho ny antony ara-pôlitika. Taty aoriana dia nifindra tany [[Paris]] izy ary nahazo ny mari-pahaizana DEA amin' ny sôsiôlôjia ary lasa mpikarakara hetsika literatiora tao amin' ny [[Radio France internationale|Radio France Internationale]]. &lt;ref&gt;https://www.parlement-ecrivaines-francophones.net/membre/michele-rakotoson/&lt;/ref&gt;Nanao ny asan' ny mpanao gazety tao amin' ny radio RFI sy France Culture ary koa tamin' ny fahitalavitra frantsay RFO sy iraisam-pirenena hafa izy.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

Tamin' ny faran' ny taona 2010 dia niverina teto [[Madagasikara]] i Michèle Rakotoson. Tamin' ny taona 2011, niara-niasa tamin' i [[Nicolas Vatomanga]] ( mpitsoka [[saksôfônina]] sy [[sodina]] amin' ny de [[jazz]]) sy tamin' ny tarika misy azy izy, ary nandray anjara mavitrika tamin' ny famolavolana hevitra vaovao: ny ''Slamjazz Projekt'' (&quot;Tetikasa Slam Jazz&quot;), endrika zavakanto vaovao mampiaraka ny tononkalo noforonina eo no ho eo (slam) sy ny mozika foronina eo no ho eo (jazz). Ity mpanoratra ity dia nandray anjara niraka amin' ny mpanakanto hafa tamin' ny tetikasa ara-kolontsaina maro eto an-toerana toy ny ''Slamjazz Projekt'' sy ny hetsika ''Bokiko''. Lasa mpiahy fikambanana malagasy maro koa izy.

Tamin' ny taona 2013 dia nahazo toeram-ponenana tao amin' ny Maison des auteurs et autrices des Francophonies. Tamin' ny taona 2016, izy no mpiahy ny La Dictée francophone, izay karakarain' ny France-Québec isan-taona ao anatin' ny Semaine de la langue française (&quot;Herinandron' ny teny frantsay&quot;).

== Hetsika anaty fikambanana ==
Mba hanohanana ny tanora mpanoratra malagasy sy hampiroboroboana ny famoaham-boky eto Madagasikara, dia nanangana ny tetikasa ''Bokiko''&lt;ref&gt;https://aflit.arts.uwa.edu.au/RakotosonMichele.html&lt;/ref&gt; i Michèle Rakotoson sy ny mpanonta [[Manantsoa Raparison]], izany dia fikambanan' ny mpisehatra ara-kolontsaina sy mpanoratra. Ity tetikasa ity, izay nanomboka tamin' ny taona 2008, &lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;dia mikarakara atrikasa fanoratana tarihin' ny matihanina, mamoaka sangan' asa, ary manomana andiam-piara mitondra boky mba hampanakaikezana bebe kokoa ny [[Haisoratra|literatiora]] amin' ny  mponina. Ity tetikasa ity dia manohana ny tanora mpanoratra malagasy amin' ny fampiroboroboana ny sanganasany, ary koa amin' ny famoahana izany eto Madagasikara. Tao amin' ny tatitra momba ny fampirantiana natokana ho an' ny sanganasany dia nilaza i Michèle Rakotoson fa ny fanalahidin' ny fanoratana dia ny famakiana sy ny fisokafana amin' izao tontolo izao.

Izy dia mpiahy ny fikambanana malagasy maro, indrindra ny Nouvelle Génération Malgache (NGM) sy ny Hetsika Diaspora ary ny Respir. Tamin' ny taona 2002, izy no nitarika ny ekipan' ny seraseran' ny Comité démocratie à Madagascar (CIDDM). Mpanolo-tsaina tamin' ny fihetsiketsehana malagasy any [[Frantsa]] ihany koa izy.

== Fijerin' ny mpanoratra hafa ==
Nanokan-tena tamin' ny fanoratana ny tantaran' ny fireneny i Michèle Rakotoson ary namolavola ny foto-kevitra hoe &quot;mal insulaire&quot;, hevitra izay miresaka lohahevitra famakiana bantsilana toy ny [[fanjanahantany]], ny [[fanandevozana]], ary ny [[Ady Hova-Frantsay|diabe fanafihana an' i Madagasikara]]. I Thomas C. Spear, ao amin' ny tranokala ''Île en île'', dia milaza fa mijery indray ny lovantsofina sy ny fomba amam-panao izy, tsy hoe tsy misy fikomiana amin' ny filazana ny tsy rariny misy fanavakavahana ara-pirazanana sy ara-piarahamonina ao amin' ny firenena, ary ny fahapotehan' ny tontolo voajanahary misy azy.

I Karin Schwerdtner, mpampianatra ao amin' ny Université Western Ontario, dia nilaza tao amin' ny famakafakana nataony momba ny resadresaka nifanaovana tamin' i Michèle Rakotoson fa ny dia mavitra mamakivaky ny habaka sy ny fitadidiana dia manamarika tsara ny asa rehetra nataon' i Rakotoson, indrindra fa ny asa sorany an-dahatsoratra tsotra. Nomarihin' i Schwerdtner ihany koa fa tamin' ny alalan' ny fitantarany dia lavitra nataony, (''Juillet au pays: Chroniques d'un retour à Madagascar. Chroniques d'un retour à Madagascar et Passeport pour Antananarivo. Tana la belle'')'','' i Michèle Rakotoson dia nanadihady ny soritra navelan' ny fanandevozana sy ny fanjanahantany teto Madagasikara.

== Boky nosoratany ==

=== Tantara foronina ===

* ''Le Bain des reliques'', Paris, Karthala, 1988, 146 p.&lt;ref&gt;https://africultures.com/personnes/?no=2995&lt;/ref&gt;
* ''Elle, au printemps'', Saint-Maur, Éditions Sépia, coll. « Sépia poche », 1996, 122 p.
* ''Henoÿ, fragments en écorce'', Editions Luce Wilquin, coll. « Sméraldine », 2010, 123 p.
* ''Lalana'', Tour d'aigues, Ed. de l'Aube, coll. « Regards croisés », 2003, 198 p.
* ''Ambatomanga, le silence et la douleur'', Boulogne-Billancourt, Atelier des nomades, 2022, 267 p.

=== Fitantarana ===

* J''uillet au pays'', Bordeaux, Elytis, 2007, 202 p.
* ''Passeport pour Antananarivo : Tana la belle'', Bordeaux, Elytis, coll. « Visas », 2011.
* ''Madame à la campagne : chroniques malgaches'', Paris, Éditions Dodo vole, coll. « Dodo plumitif », dl 2015, 83 p.

=== Tantara fohy ===

* ''Dadabé et autres nouvelles'', Paris, Karthala, coll. « Lettres du Sud (Paris. 1983) », 1984, 100 p.

=== Literatiora ho an' ny ankizy ===

* ''Tovonay, l'enfant du Sud'', Saint-Maur-des-Fossés, Éd. Sépia, coll. « Sépia poche (Saint-Maur-des-Fossés) », dl 2010, 124 p.

=== Sary mihetsika ===

* ''Dolorosa'', Revue Noire (no 19)

=== Tantara an-tsehatra ===

* ''Sambany'', Paris, Radio-France internationale, 1979
* Raha ho very aho sy lery, 1981
* Honahona, 1982
* L'histoire de Koto, 1983
* Un jour ma mémoire, 1988&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;https://lesarchivesduspectacle.net/p/32370-Michele-Rakotoson&lt;/ref&gt;
* ''La maison morte et Un jour, ma mémoire'', Paris, Harmattan, coll. « Théâtre sud », 1991, 174 p.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;
* Parole en labyrinthe, 1998&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

* ''Le fripon de l'Océan Indien'', 2005&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

== Mari-boninahitra ==

* 2012: Grande médaille de la francophonie avy amin' ny Académie française;
* 2012 : Commandeur des Arts et des Lettres malgaches;
* 2023: Prix Orange du livre en Afrique noho ny fanoratany ny  ''Ambatomanga, Le silence et la douleur''.&lt;ref&gt;https://actualitte.com/article/111703/prix-litteraires/michele-rakotoson-recoit-le-5e-prix-orange-du-livre-en-afrique&lt;/ref&gt;
* 2026: Chevalier de l’Ordre des Arts et des Lettres.&lt;ref&gt;https://newsmada.com/2026/01/29/ordre-des-arts-et-des-lettres-michele-rakotoson-faite-chevaliere-par-la-france/&lt;/ref&gt;

== Jereo koa ==

* [[Lisitry ny mpanoratra malagasy]]

== Loharano ==
{{Reflist}}</text>
      <sha1>flvm1by5dj63oga8b233bm4en3g2xui</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Melaleuca quinquenervia</title>
    <ns>0</ns>
    <id>299011</id>
    <revision>
      <id>1142717</id>
      <parentid>1139784</parentid>
      <timestamp>2026-06-13T03:12:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>25011</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1142717</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14067" sha1="morarce9y8fotlci6r6ltko9rwndg85" xml:space="preserve">[[Sary:Melaleuca quinquenervia Tree 1.jpg|vignette|465x465px|''Melaleuca quinquenervia'']]
Ny '''''Melaleuca quinquenervia''''' dia karazana [[Angiospermae|zavamaniry mamony]] ao amin' ny fianakaviana ''[[Myrtaceae]]''. Hazo teratany any amin' ny morontsiraka atsinanan' i [[Aostralia]] sy any [[Kaledônia-Vaovao|Nouvelle-Calédonie]] izy io. Fantatra amin' ny anarana hoe '''niaouli''' izay nohagasina hoe '''niaoly''' na ny hoe '''kininindrano''' izy io. Nambolena any amin' ny faritra trôpikaly maro io karazana io noho ny hazony, sy ny voniny hamokarana tantely, ary ny raviny hamokarana menakamanitra. Ampiasaina ho zavamaniry fanao haingo ihany koa izy io any amin' ny firenena maro, saingy indraindray dia lasa zavamaniry manafika, indrindra noho izy manimba ny tontolo iainana misy honahona toy ny any Everglades ([[Florida]]). Ny ravin' ny ''Melaleuca quinquenervia'', izay be [[menakamanitra]] misy [[eokaliptôla]] indrindraindrindra, no ampahany tena ampiasaina amin' ny fitsaboana.

== Famariparitana ==
[[Sary:Paperbark.jpg|ankavia|vignette|259x259px|Hoditry ny ''Melaleuca quinquenervia'']]
Amin' ny ankapobeny dia hazo salantsalany (4 ka hatramin' ny 12 m) ny ''Melaleuca quinquenervia'' nefa mety hahatratra 25 m. Matetika izy io dia manana bika mivilambilana, zara raha mahitsy. Ny vatany dia rakotra hodi-kazo fotsy, maherin' ny iray santimetatra ny hateviny, kaboaka, izay fitambarana takelaka mifanosona maro, hita miofakofaka. Malandilandy ny rantsana tanora.

=== Ravina ===
[[Sary:Melaleuca quinquenervia (leaves).JPG|vignette|259x259px|Ravin' ny ''Melaleuca quinquenervia'']]
Toy ny ankamaroan' ny karazana ao amin' ny ''Melaleuca'', dia miavaka noho ny fananany ravina tsy mora mihintsana sy mamerovero ary mitsangana ny ''Melaleuca quinquenervia''dia. Miendrika lela lefona ny raviny henjana, izay manana halavany 5 hatramin' ny 9 sm ary sakany 0,6 hatramin' ny 2,4 sm. Manana kirana 5 mira zotra ireo ravina ireo. Fotsy sy misy volovolo ary manjelanjelatra ny ravina tanora.

=== Vony ===
[[Sary:Melaleuca quinquenervia.jpg|ankavia|vignette|284x284px|Vonin' ny ''Melaleuca quinquenervia'']]
Manana lavany 4 ka hatramin' ny 8 sm sy sakany 3 sm eo ho eo ny [[vondrombony]] izay mipoitra eny amin' ny tendron' ny rantsana. Amin' ny ankapobeny dia fotsy na fotsy manopy mavo (mahalana ny tena mavo) ary mivondrona tsitelotelo ny voniny. Manana [[ravimbony]] 5 tsy mitambatra, [[felambony]] 5 ary [[lahimbony]] maro (30 hatramin' ny 40, mivondrona ho amboara 6 ka hatramin' ny 9) ny ravina tsirairay. Ny [[tantely]] sy ny [[vorona]] (indrindra ny [[kararôka]] na [[kitrioky]]) ary ny [[fanihy]] no miantoka ny famindrana [[vovobony]].

=== Voa ===
[[Sary:Starr 020803-0116 Melaleuca quinquenervia.jpg|vignette|253x253px|Voan' ny ''Melaleuca quinquenervia'']]
Kapsiola kely, miendrika kaopy, tsy misy volovolo, ary misy [[vihim-boa]] an' arivony ny voany.

== Tsinjara toerana ==
[[Sary:Melaleuca quinquenervia forest.jpg|ankavia|vignette|261x261px|Ala ''Melaleuca quinquenervia'']]
Ny ''Melaleuca quinquenervia'' dia teratany any amin' ny morontsiraka atsimo-atsinanan' i [[Aostralia]], hatrany Sydney, any [[Kaledônia-Vaovao|Nouvelle-Calédonie]], ary any [[Ginea Vaovao]]. Ity zavamairy ity dia nampidirina any [[Goiana Frantsay|Guyane française]], any [[Afrika Atsinanana]] ([[Oganda]], [[Kenià]], [[Tanzania]]), any [[Ejipta]], ao [[Kamerona]], ao [[Benino]], any [[Malezia]], any [[Filipina]], any [[Vietnamy]], any [[Indônezia]], ary eto [[Madagasikara]].

== Fampiasana ==

=== Fampiasana amin' ny fitsaboana ===

==== Fitsaboana ny taovam-pisefoana ====
Ampiasaina amin' ny [[sery]], ny [[gripa]], ny [[Sita (aretina)|sita]], ny [[sinozita]], ny [[kohaka]], ary ny fahatsentseman' ny [[taovam-pisefoana]] ny fisotroana ny rano nitanehana na nandomana anaty ny raviny vaovao, na ny fifohana ny etona avy amin' izany&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;&lt;small&gt;&quot;[https://www.wikiphyto.org/wiki/niaouli Niaouli]&quot;, ''www.wikiphyto.org''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&lt;small&gt;&quot;[https://fr.puressentiel.com/pages/herbier/niaouli Niaouli]&quot;, ''fr.puressentiel.com''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;&lt;small&gt;&quot;[https://www.pharmacie-homeopathie.com/blog/huile-essentielle-de-niaouli/ Le large spectre de l’huile essentielle de Niaouli]&quot;, ''www.pharmacie-homeopathie.com''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;. Araka ny [[fitsaboana nentim-paharazana]] dia manana toetra mampandrehoka sy mampihena ny fiangonan-dranoka anaty [[havokavoka]] ny fampiasana ny kininindrano satria manadio ny [[traoka]] sy ny sinosy&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;&lt;small&gt;&quot;[https://pranarom.fr/pages/guides-des-huiles-essentielles/niaouli Niaouli]&quot;, ''pranarom.fr''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&lt;small&gt;&quot;[https://www.aroma-zone.com/info/fiche-technique/huile-essentielle-niaouli-aroma-zone?page=library Huile essentielle de Niaouli]&quot;, ''www.aroma-zone.com''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;. Any amin' ny faritra maro dia sotroina mba hanamaivanana ny soritr' aretin' ny gripa sy hanamafisana ny fiarovan' ny vatana ny [[tantely]] nandomana ny raviny&lt;ref&gt;&lt;small&gt;&quot;[https://www.naturactive.fr/plantes-actifs/niaouli Niaouli : Les bienfaits]&quot;, ''www.naturactive.fr''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;&lt;small&gt;&quot;[https://miloa.eu/glossaire/plantes/niaouli/ Niaouli]&quot;, ''miloa.eu''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;.

==== Fitsaboana ny areti-mihanaka ====
Mamono [[bakteria]] sy [[virosy]] ary [[holatra]] bitika ny menakamanitra avy amin' ny ravin' ny kininindrano&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:4&quot;&gt;&lt;small&gt;&quot;[https://aromaetcie.com/content/173-huile-essentielle-de-niaouli Huile essentielle de niaouli]&quot;, ''aromaetcie.com''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;. Ampiasaina amin' ny [[aretin-koditra]] isan-karazany sy hamonoana ny [[bakteria]] sasany toy ny ''[[Staphylococcus aureus]]''&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt;, ary koa hitsaboana ny areti-mihanaka vokatry ny [[virosy]] toy ny [[herpesy]] amolotra, ny [[zôna]] ary ny [[nendram-boalavo]] ny menakamanitra&lt;ref&gt;&lt;small&gt;&quot;[https://hitton.fr/fr/huiles-essentielles/115-huile-essentielle-de-niaouli-bio-10-ml.html Huile essentielle de niaouli bio 10 ml]&quot;, ''hitton.fr''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:4&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt;. Ampiasaina mba hanadiovana ny efitrano itoeran' ny marary ny rano nitanehana ny ravin' ilay zavamaniry amin' ny fomban-drazana sasany&lt;ref&gt;&lt;small&gt;&quot;[https://www.docteurvalnet.com/plantes-aromatiques/niaouli/ Niaouli]&quot;, ''www.docteurvalnet.com''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;.

==== Fitsaboana ny hoditra ====
Apetaka amin' ny ratra ivelambelany, fahamaizana madinika, fanindroman' ny [[bibikely]], ny [[Mony (aretina)|mony]], ny [[vay]], ny ekzema ary psôriasisy ny ravin' ny kininindrano&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:5&quot;&gt;&lt;small&gt;&quot;[https://archipelparfums.com/guide-des-huiles-essentielles/item/niaouli Niaouli]&quot;, ''archipelparfums.com''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;. Manasongadina ny fahafahany manasitrana fery sy ny fanarenany ny [[tambatsela]] ny fanadihadiana ara-pitsaboana maro&lt;ref name=&quot;:5&quot; /&gt;&lt;ref&gt;&lt;small&gt;&quot;[https://www.oleassence.com/products/huile-essentielle-de-niaouli-biologique Huile Essentielle de Niaouli bio]&quot;, ''www.oleassence.com''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:6&quot;&gt;&lt;small&gt;&quot;[https://www.nutripure.fr/fr/blog/huile-essentielle-niaouli-n981 Huile essentielle de Niaouli : à quoi sert-elle et comment bien l’utiliser ?]&quot;, ''www.nutripure.fr''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;. Nampiseho ny herin' ny menakamanitra izay afaka miarova ny hoditra mandritra ny fitsaboana amin' ny alalan' ny [[radiôterapia]] koa aza ny fikarohana sasany&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:7&quot;&gt;&lt;small&gt;&quot;[https://www.compagnie-des-sens.fr/huile-essentielle-niaouli/ Huile essentielle de Niaouli : comment l'utiliser correctement ?] {{Wayback|url=https://www.compagnie-des-sens.fr/huile-essentielle-niaouli/ |date=20260525065028 }}&quot;, ''www.compagnie-des-sens.fr''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;.

==== Fitsaboana ny fikorianan' ny ra ====
Ampiasaina mba hampihenana ny edema (fiangonan-dranoka ambany hoditra), hampitony ny fanaintainan' ny [[hozatra]], hanamaivanana ny [[rohana]] ary hanatsara ny [[fikorianan' ny ra]] ao amin' ny [[Mpamerin-dra|lalandra miverina]] any amin' ny [[fo]], indrindra amin' ny tongotra mibontsina, ny ravin' ny kininindrano nopotehina sy/na nafangaro menaka&lt;ref name=&quot;:8&quot;&gt;&lt;small&gt;&quot;[https://www.phyto-soins.com/blog-phytoth%C3%A9rapie-aromath%C3%A9rapie/les-huiles-essentielles/l-huile-essentielle-de-niaouli-proprietes-et-bienfaits L'huile essentielle de Niaouli : proprietes et bienfaits]&quot;, ''www.phyto-soins.com''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:9&quot;&gt;&lt;small&gt;&quot;[https://www.kazidomi.com/fr/blog/blog-sante-conseils/huile-essentielle-niaouli Huile essentielle de Niaouli : propriétés, bienfaits et utilisations]&quot;, ''www.kazidomi.com''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&lt;small&gt;&quot;[https://www.mycosmetik.fr/blog/proprietes-huile-essentielle-niaouli-n145 Comment utiliser l'huile essentielle de Niaouli ?]&quot;, ''www.mycosmetik.fr''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;. Mampihena ny [[tazo]] ny fandroana amin' ny rano misy ravina vaovao&lt;ref name=&quot;:8&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:9&quot; /&gt;.

==== Fitsaboana ny aretin' ny tatavia sy ny fandevonan-kanina ====
Amin' ny fomba fitsaboana nentim-paharazana sasany eto [[Madagasikara]] sy any amin' ny faritr' i [[Ranomasimbe Pasifika|Pasifika]], dia voalaza ihany koa ny kininindrano fa fitsaboana ny areti-mihanaka ao amin' ny [[amany]], ny aretina sasany mahazo ny [[tatavia]], ary ny olana momba ny [[fandevonan-kanina]]&lt;ref&gt;&lt;small&gt;&quot;[https://www.lestresorsdusud.net/produit/huile-essentielle-niaouli/ Huile Essentielle Niaouli]&quot;, ''www.lestresorsdusud.net''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&lt;small&gt;&quot;[https://moramoravenue.com/products/huile-essentielle-de-niaouli-de-madagascar-vaniala-flacon-10-ml Huile essentielle de Niaouli de Madagascar - Vaniala - Flacon 10 ml]&quot;, ''moramoravenue.com''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;. Izany rehetra izany dia heverina fa mifandray amin' ny firafitra simikan' ilay zavamaniry izay ahitana [[terpenina]], [[flavônôida]], [[taninina]], [[viridiflôrôla]], [[nerôlidôla]], ary [[linalôla]]&lt;ref&gt;&lt;small&gt;&quot;[https://www.la-vie-naturelle.com/plantes-13/niaouli-13-173.html Niaouli] {{Wayback|url=https://www.la-vie-naturelle.com/plantes-13/niaouli-13-173.html |date=20250318040407 }}&quot;, ''www.la-vie-naturelle.com''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&lt;small&gt;&quot;[https://theses.fr/1992AIX30032 Etude de la variation de la composition chimique de l'huile essentielle de Niaouli (Melaleuca Viridiflora Sol. Ex Gaertn. ) de Madagascar]&quot;, ''theses.fr''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;.

==== Fikarohana ====
Manamafy ny toetra maro ara-pitsaboana sy ara-pahasalamana ananan' ny ''Melaleuca quinquenervia'': ny fikarohana momba ny [[farmakôlôjia]]: mamono [[Zavamananaina bitika|mikrôba]], manohitra ny [[famaivay]], manasitrana [[fery]] ary manadio ny vatana (mampihena ny fiangonan-dra sy ranoka)&lt;ref&gt;&lt;small&gt;&quot;[https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0515370019302058 Huile essentielle de Niaouli]&quot;, ''www.sciencedirect.com''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&lt;small&gt;&quot;[https://www.myrtea-formations.com/index.php?mod=aromatheque&amp;act=fiche&amp;ind=17 Monographie huile essentielle - Melaleuca quinquenervia]&quot;, ''www.myrtea-formations.com''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;. Nahita akora ao amin' ny voan' ny kininindrano izay mamono sela ihany koa ny fandinihana vao haingana dia ka nihevitra fa mety azo iadiana amin' ny [[homamiadana]] io zavamaniry io, na dia mijanona eo amin' ny sehatry ny laboratoara aza izany ary tsy anisan' ny fitsaboana nentim-paharazana&lt;ref&gt;&lt;small&gt;&quot;[https://univ-bejaia.dz/xmlui/handle/123456789/18925 Le potentiel cytotoxique des extraits de quelques plantes médicinales algériennes]&quot;, ''univ-bejaia.dz''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;.

==== Fitandremana ====
Raha ampiasaina tsy misy fangarony na amin' ny fatra ambony ny [[menakamanitra]] avy amin' ny kininindrano dia mety hahasosotra na [[Fanapoizinana|hanapoizina]]&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;. Tsy tokony hatao ny fihinanana azy io mivantana raha tsy misy ny fanaraha-mason' ny mpitsabo, ary amin' ny ankapobeny dia tsy tokony hatao ny fanaparitahana azy tsy misy fangarony ao amin' ny rivotra&lt;ref name=&quot;:5&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:6&quot; /&gt;&lt;ref&gt;&lt;small&gt;&quot;[https://leparticulier.lefigaro.fr/article/gare-aux-huiles-essentielles-d-arbre-a-the-de-niaouli-et-de-cajeput Gare aux huiles essentielles d’arbre à thé, de niaouli et de cajeput]&quot;, ''leparticulier.lefigaro.fr''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&lt;small&gt;&quot;[https://www.quechoisir.org/actualite-complements-alimentaires-attention-aux-huiles-essentielles-d-arbre-a-the-de-niaouli-et-de-cajeput-n86703/ Attention aux huiles essentielles d’arbre à thé, de niaouli et de cajeput]&quot;, ''www.quechoisir.org''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;. Tandremana ny fampiasana azy amin' ny vehivavy bevohoka sy amin' ny olona tsy mahazaka zanamaniry ao amin' ny ''[[Myrtaceae]]'' ary amin' ireo izay sarotiny amin' ny akora sasany toy ny [[viridiflôrôla]]&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:5&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:7&quot; /&gt;.
== Jereo koa ==

* ''[[Melaleuca]]''
* ''[[Melaleuca leucadendra]]''

* [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara]]

== Fanovozan-kevitra ==

* Maiden, J.H., ''The Forest Flora of New South Wales'', vol. 1, Government Printer, Sydney, 1904.
* Blake, S.T., ''Contributions from the Queensland Herbarium'', No.1, 1968.
* Cribb, A.B. &amp; J.W., ''Useful Wild Plants in Australia'', Collins 1982, &lt;abbr&gt;p.&lt;/abbr&gt; 23, &lt;small&gt;(&lt;nowiki&gt;ISBN 0-006363-97-0&lt;/nowiki&gt;)&lt;/small&gt;
* Halliday, Ivan (1989). ''A Field Guide to Australian Trees''. Melbourne: Hamlyn Australia. &lt;abbr&gt;p.&lt;/abbr&gt; 262. &lt;small&gt;(&lt;nowiki&gt;ISBN 0-947334-08-4&lt;/nowiki&gt;)&lt;/small&gt;.
* Halliday, Ivan (2004). ''Melaleucas: A Field and Garden Guide''. Sydney: New Holland Press. &lt;abbr&gt;p.&lt;/abbr&gt; 238. &lt;small&gt;(&lt;nowiki&gt;ISBN 1-876334-98-3&lt;/nowiki&gt;)&lt;/small&gt;.
* Laroche FB, Ferriter AP (1992). &quot;The rate of expansion of Melaleuca in South Florida&quot;. ''Journal of Aquatic Plant Management'' 30: 62–65.
* Mazzotti, FJ, Center TD, Dray FA, Thayer D (1997). &quot;Ecological consequences of invasion by Melaleuca quinquenervia in south Florida wetlands: Paradise damaged, not lost&quot;. ''University of Florida'', Institute of Food and Agricultural Sciences, Cooperative Extension Service Bulletin (SS-WEC-123): 1–5.
* Van, T. K., Rayachhetry, M. B., Center, T. D., and Pratt, P. D. 2002. &quot;Litter dynamics and phenology of Melaleuca quinquenervia in South Florida&quot;. ''Journal of Aquatic Plant Management'', 40: 22–27.

== Loharano ==</text>
      <sha1>morarce9y8fotlci6r6ltko9rwndg85</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Centella asiatica</title>
    <ns>0</ns>
    <id>299016</id>
    <revision>
      <id>1142707</id>
      <parentid>1140271</parentid>
      <timestamp>2026-06-12T20:36:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>25011</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1142707</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11809" sha1="8s20mavttw1sup9n9z31ghqctew72wu" xml:space="preserve">[[Sary:Starr 020803-0094 Centella asiatica.jpg|vignette|406x406px|Talapetraka (''Centella asiatica'')]]
Ny '''''Centella asiatica''''' dia karazana [[Angiospermae|zavamaniry mamony]] ao amin' ny vondron-karazana ''[[Centella]]'', ao amin' ny fianakaviana ''[[Apiaceae]]''. Fantatra ihany koa amin' ny anarana siantifika hoe '''''Hydrocotyle asiatica''''' L. izy io. Amin' ny [[Fiteny malagasy|teny malagasy]] izy dia atao hoe '''anamanitra''', '''anampetraka''', '''anantahalaka''', '''anantalapetraka''', '''kiladitahalaka''', '''korokorona''', '''loviantsahonantanety''', '''raivolesoka''', '''silabola''', '''talapetraka''', '''viliantsahonantanety'''. Teratany any amin' ny faritra trôpikaly aty [[Afrika]], ny [[Azia]], any [[Aostralia]] ary any amin' ny nosin' i [[Ranomasimbe Pasifika|Pasifika]] andrefana izy io, ary ampiasaina amin' ny [[fitsaboana nentim-paharazana]] maro (fitsaboana Ayurveda sy fitsaboana nentim-paharazana sinoa, sns).

== Famariparitana ==
[[Sary:Centella asiatica (থানকুনি) (3).jpg|ankavia|vignette|''Centella asiatica'']]
Maniry any amin' ny faritra manana toetany trôpikaly sy amin' ny faritra manana toetany antonony any amin' ny faritra maro manerana izao tontolo izao ny ''Centella asiatica''. Tonga amin' ny fahatoizany ilay zavamaniry ao anatin' ny telo volana, ary ny zavamaniry manontolo, anisan' izany ny fakany, dia alaina amin' ny tanana. Ny raviny ihany no tokony halaina mba hitandrovana ilay zavamaniry tsy ho faty.

=== Taho ===
[[Sary:Centella asiatica Muthil.jpg|vignette|284x284px|''Centella asiatica'']]
Manify, mandady, maitso hatramin' ny maitso manopy mena, sady mampifandray foto-javamaniry maro ny tahony. Maitso na mavokely sy mipaka amin' ny tany ka afaka mamaka sy maniry indray ny rantsan' ny talapetraka.

=== Ravina ===
[[Sary:Centella asiatica in Karnataka.jpg|ankavia|vignette|210x210px|Ravin' ny talapetraka]]
Mibikan-kabaro sy manana [[Tangozan-dravina|tangozany]] mirefy 20 sm izay mivelatra eo am-potony ka lasa toy ny fono ary maitso ny ravin' ny talapetraka Malefaka sy manana tendrony boribory ary kirany misandrahaka toa rantsan-tanana ny ravina tsirairay.

=== Vony ===
[[Sary:Centella asiatica - Flickr - Kevin Thiele.jpg|vignette|214x214px|Voniny vao mipoitra]]
Fotsy, mena volomparasy, mavokely sy maitso, ary mipoitra toa fehezam-boninkazo kely eo akaikin' ny tany, ny vony kelin' ny talapetraka izay latsaky ny 3 mm. Voasaron' ny ravina misarim-bony maitso roa amin' ny ampahany ny vony tsirairay. Manana lela ravina dimy ka hatramin' ny enina isaky ny [[vondrom-pelambony]] ny vony tsirairay ary manana [[lahimbony]] dimy sy tahom-pandray vovobony roa.

=== Voa ===
[[Sary:Gotu-kola-seeds-ethnoplants.jpg|ankavia|vignette|210x210px|Vihim-boan' ny ''Centella asiatica'']]
Voarary matevina ny voany, ka izany dia mampiavaka azy amin' ny karazana ''[[Hydrocotyle]]'' izay misy voany malama na tehezany mivohitra na votrovotro.

=== Faka ===
Misy taranja izay mitombo mijidina ny rafi-pakany. Miloko mavo volom-boasary izy ireo ary rakotra volovolo mpitroka rano sy otrikaina.

== Fampiasana ==

=== Fitsaboana sy fahasalamana ===
Voalaza fa mampihena ny [[Fiakaran' ny tosi-dra|fiakaran']] [[Fiakaran' ny tosi-dra|ny tosi-dra]] ny fisotroana ny rano nitanehana ny ravin' ny ''Centella asiatica'' sy ny an' ny dingadingambazaha (''[[Justicia gendarussa]]'') ary ny an' ny antsoro na tenina (''[[Imperata cylindrica]]'')&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;&lt;small&gt;Erna Sulistyowati, Jong-Hau Hsu, Yuan-Bin Cheng et Fang-Rong Chang, &quot;[https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/29156835 Indonesian herbal medicine prevents hypertension-induced left ventricular hypertrophy by diminishing NADPH oxidase-dependent oxidative stress]&quot;, ''Oncotarget'', vol. 8, no 49,‎ 17 octobre 2017, p. 86784–86798 (ISSN 1949-2553, &lt;nowiki&gt;PMID 29156835&lt;/nowiki&gt;, PMCID 5689725, DOI 10.18632/oncotarget.21424, [[https://archive.wikiwix.com/cache/?url=https%3A%2F%2Fpubmed.ncbi.nlm.nih.gov%2F29156835 arsiva]])&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;&lt;small&gt;Erna Sulistyowati, Ren-Long Jan, Shu-Fen Liou et Ying-Fu Chen, &quot;[https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/32695655 Vasculoprotective effects of Centella asiatica, Justicia gendarussa and Imperata cylindrica decoction via the NOXs-ROS-NF-κB pathway in spontaneously hypertensive rats]&quot;, ''Journal of Traditional and Complementary Medicin''e, vol. 10, no 4,‎ juillet 2020, p. 378–388 (ISSN 2225-4110, &lt;nowiki&gt;PMID 32695655&lt;/nowiki&gt;, PMCID 7365787, DOI 10.1016/j.jtcme.2019.06.003 [[https://archive.wikiwix.com/cache/?url=https%3A%2F%2Fpubmed.ncbi.nlm.nih.gov%2F29156835 arsiva]])&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;. Tamin' ny taona 2001 dia nisy ekipa mpikaroka britanika naneho ny fahombiazan' ny ''Centella asiatica'' amin' ny fitsaboana ny [[jobonona]] na varisy&lt;ref&gt;&lt;small&gt;M. R. Cesarone, L. Incandela, M. T. De Sanctis et G. Belcaro, &quot;[https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/11666121 Flight microangiopathy in medium- to long-distance flights: prevention of edema and microcirculation alterations with total triterpenic fraction of Centella asiatica]&quot;, ''Angiology'', vol. 52 Suppl 2,‎ October 2001, S33–37 (ISSN 0003-3197, &lt;nowiki&gt;PMID 11666121&lt;/nowiki&gt; [[https://archive.wikiwix.com/cache/?url=https%3A%2F%2Fpubmed.ncbi.nlm.nih.gov%2F11666121 arsiva]])&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;&lt;small&gt;Farshad Abedi Torbati, Mahin Ramezani, Reza Dehghan et Mohammad Sadegh Amiri, &quot;[https://link.springer.com/chapter/10.1007/978-3-030-64872-5_25 Ethnobotany, Phytochemistry and Pharmacological Features of Centella asiatica: A Comprehensive Review]&quot;, ''Pharmacological Properties of Plant-Derived Natural Products and Implications for Human Health'', vol. 1308, Springer International Publishing, 2021 (&lt;nowiki&gt;ISBN 978-3-030-64871-8&lt;/nowiki&gt;, DOI 10.1007/978-3-030-64872-5_25, [[https://archive.wikiwix.com/cache/?url=https%3A%2F%2Flink.springer.com%2F10.1007%2F978-3-030-64872-5_25 arsiva]]), p. 451–499&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;. Heverina ihany koa fa manamaivana ny tsy fahombazan' ny lalan-dra mitaiza (izay mahatonga ny fivangongon' ny [[ra]] any amin' ny [[ranjo]]) ny fampiasana azy&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;. Mety hanatsara ny fahamarin-toeran' ny takela-doto amin' ny [[fanely ra]] noho ny fisian' ny taninina matevina ao amin' ny ''Centella'' ''asiatica''&lt;ref&gt;&lt;small&gt;Gianni Belcaro et Umberto Cornelli, &quot;[https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/28566935/ Variations in Echogenicity in Carotid and Femoral Atherosclerotic Plaques with Pycnogenol + Centella Asiatica Supplementation]&quot;, ''The International Journal of Angiology'': Official Publication of the International College of Angiology, Inc, vol. 26, no 2,‎ juin 2017, p. 95–101 (ISSN 1061-1711, &lt;nowiki&gt;PMID 28566935&lt;/nowiki&gt;, PMCID 5446256, DOI 10.1055/s-0036-1594292 [[https://archive.wikiwix.com/cache/?url=https%3A%2F%2Fpubmed.ncbi.nlm.nih.gov%2F28566935 arsiva]])&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;.

[[Antiôksida]] (miady amin' ny fahanteran' ny [[sela]]) koa izy&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;&lt;small&gt;Kashmira J. Gohil, Jagruti A. Patel et Anuradha K. Gajjar, &quot;[https://www.ijpsonline.com/abstract/pharmacological-review-on-centella-asiatica-a-potential-herbal-cureall-2893.html Pharmacological Review on Centella asiatica: A Potential Herbal Cure-all]&quot;, ''Indian Journal of Pharmaceutical Sciences'', vol. 72, no 5,‎ septembre 2010, p. 546–556 (ISSN 1998-3743, &lt;nowiki&gt;PMID 21694984&lt;/nowiki&gt;, PMCID 3116297, DOI 10.4103/0250-474X.78519,  [[https://archive.wikiwix.com/cache/?url=https%3A%2F%2Fwww.ijpsonline.com%2Fabstract%2Fpharmacological-review-on-centella-asiatica-a-potential-herbal-cureall-2893.html arsiva]])&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&lt;small&gt;Dhaneshree Bestinee Naidoo, Alisa Phulukdaree, Anand Krishnan et Anil Amichund Chuturgoon, &quot;[https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/35675643 Centella asiatica Modulates Nrf-2 Antioxidant Mechanisms and Enhances Reactive Oxygen Species-Mediated Apoptotic Cell Death in Leukemic (THP-1) Cells]&quot;, ''Journal of Medicinal Food'', vol. 25, no 7,‎ juillet 2022, p. 760–769 (ISSN 1557-7600, &lt;nowiki&gt;PMID 35675643&lt;/nowiki&gt;, DOI 10.1089/jmf.2021.0173, [[https://archive.wikiwix.com/cache/?url=https%3A%2F%2Fpubmed.ncbi.nlm.nih.gov%2F35675643 arsiva]])&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;''.'' Rehefa hanina manta atao salady ny ''Centella asiatica'' dia misy vokany mamelombelona&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;.

Raha ampiasaina ety ivelany (ahosotra na apetaka) ny [[sterôida]] ao aminy dia manamaivana ny [[habokana]]&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt;, mampitony ny [[hidihidy]], manalefaka ny ketrona amin' ny tarehy&lt;ref&gt;&lt;small&gt;Chuenjid Kongkaew, Peerapong Meesomperm, C. Norman Scholfield et Narttaya Chaiwiang, &quot;[https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/33413787 Efficacy and Safety of Centella Asiatica (L.) Urb. on Wrinkles: A Systematic Review of Published Data and Network Meta-Analysis]&quot; ''Journal of Cosmetic Science'', vol. 71, no 6,‎ 2020, p. 439–454 (ISSN 1525-7886, &lt;nowiki&gt;PMID 33413787&lt;/nowiki&gt;, [[https://archive.wikiwix.com/cache/?url=https%3A%2F%2Fpubmed.ncbi.nlm.nih.gov%2F33413787 arsiva]])&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;, ary manamora ny fahasitranan' ny [[may]] sy ny [[fery]] ary ny [[ratra]]&lt;ref&gt;&lt;small&gt;Elena Arribas-López, Nazanin Zand, Omorogieva Ojo et Martin John Snowden, &quot;[https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/35328954 A Systematic Review of the Effect of Centella asiatica on Wound Healing]&quot;, ''International Journal of Environmental Research and Public Health'', vol. 19, no 6,‎ 10 mars 2022, p. 3266 (ISSN 1660-4601, &lt;nowiki&gt;PMID 35328954&lt;/nowiki&gt;, PMCID 8956065, DOI 10.3390/ijerph19063266 [[https://archive.wikiwix.com/cache/?url=https%3A%2F%2Fpubmed.ncbi.nlm.nih.gov%2F35328954 arsiva]])&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;. 

Mety hanatsara ny fahamalinana sy hanamaivana ny hatezerana ny fampiasana ny ''Centella'' ''asiatica''&lt;ref&gt;&lt;small&gt;Panupong Puttarak, Piyameth Dilokthornsakul, Surasak Saokaew et Teerapon Dhippayom, &quot;[https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/28878245 Effects of Centella asiatica (L.) Urb. on cognitive function and mood related outcomes: A Systematic Review and Meta-analysis]&quot;, Scientific Reports, vol. 7, no 1,‎ 6 septembre 2017, p. 10646 (ISSN 2045-2322, &lt;nowiki&gt;PMID 28878245&lt;/nowiki&gt;, PMCID 5587720, DOI 10.1038/s41598-017-09823-9, [[https://archive.wikiwix.com/cache/?url=https%3A%2F%2Fpubmed.ncbi.nlm.nih.gov%2F28878245 arsiva]])&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;. Nampiseho ny fandinihana natao tamin' ny taona 2010 fa mety hampitony ny fanahiana ihany koa ny ''Centella asiatica''&lt;ref&gt;&lt;small&gt;U. Jana, T. K. Sur, L. N. Maity, P. K. Debnath et Bhattacharyya D, &quot;[https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/20677602/ A clinical study on the management of generalized anxiety disorder with Centella asiatica]&quot;, ''Nepal Med Coll J''., vol. 12, no 1,‎ mars 2010, p. 8–11 (ISSN 2676-1319, &lt;nowiki&gt;PMID 20677602&lt;/nowiki&gt;, [[https://archive.wikiwix.com/cache/?url=https%3A%2F%2Fpubmed.ncbi.nlm.nih.gov%2F20677602 arsiva]])&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;. Voalaza koa fa mampitombo ny filana firaisana ara-nofo ny fampiasana ny ''Centella asiatica''&lt;ref&gt;&lt;small&gt;Nuning Rahmawati et Awal Prichatin Kusuma Dewi, &quot;[https://publikasiilmiah.ums.ac.id/bitstream/handle/11617/2302/9_Aphrodisiac%20Effect%20of%20Lunasia%20amara%20Blanco,%20Centella%20asiatica%20and%20Curcuma%20domestica.pdf;sequence=1 Aphrodisiac Effect of Lunasia amara Blanco, Centella asiatica and Curcuma domestica Combination Infusion on Male Rat Libido] {{Wayback|url=https://publikasiilmiah.ums.ac.id/bitstream/handle/11617/2302/9_Aphrodisiac%20Effect%20of%20Lunasia%20amara%20Blanco,%20Centella%20asiatica%20and%20Curcuma%20domestica.pdf;sequence=1 |date=20230620150844 }}&quot; [[https://archive.wikiwix.com/cache/?url=https%3A%2F%2Fpublikasiilmiah.ums.ac.id%2Fbitstream%2Fhandle%2F11617%2F2302%2F9_Aphrodisiac%2520Effect%2520of%2520Lunasia%2520amara%2520Blanco%2C%2520Centella%2520asiatica%2520and%2520Curcuma%2520domestica.pdf%3Bsequence%3D1 arsiva]], 2012 (hdl 11617/2302)&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;.

== Jereo koa ==

* ''[[Centella]]''
* ''[[Hydrocotyle]]''
* [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara]]

== Loharano ==</text>
      <sha1>8s20mavttw1sup9n9z31ghqctew72wu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Esther Nirina</title>
    <ns>0</ns>
    <id>299628</id>
    <revision>
      <id>1142851</id>
      <parentid>1142298</parentid>
      <timestamp>2026-06-13T09:37:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Cactus0625</username>
        <id>30237</id>
      </contributor>
      <comment>/* Mombamomba Azy */ Manova votoatiny</comment>
      <origin>1142851</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4849" sha1="hwfdhf33s6czix7x24va7u5eoxti82o" xml:space="preserve">{{Infobox olona|anarana=Esther Nirina
|asa=[[Mpanoratra]]
|teraka=17 Novambra 1932
|toerana=Ambohimifangitra
|firenena=Madagasikara
|anarana hafa=Esther Ranirinaharitafika
|Sary=}}

== Mombamomba Azy == 
'''Esther Nirina''' dia teraka tamin'ny 17 Novambra 1932 tany amin'ny Faritanin'[[Antananarivo]] izy. Nandany 30 taona teo ho eo tany Frantsa (Orléans) izy, nanomboka tamin'ny 1953 ka hatramin'ny 1983, ary niasa tamin'ny fitantanana trano famakiam-boky. Tamin'ny taona 1990 dia niverina nipetraka teto Madagasikara izy, ary nodimandry tamin'ny 2004. 
Nantsoina hoe '''Esther Ranirinaharitafika''' tamin'izy mbola tanora, dia iray tamin'ireo '''mpanoratra sy poeta malagasy''' namirapiratra indrindra tamin'ny ''literatiora frankofona''. Na dia matetika tamin'ny teny frantsay aza no nosoratany, dia tsy mba niala tamin'ny kolontsaina sy ny toe-tsain'ny Malagasy ny aingam-panahiny.
https://ecritures.univ-lorraine.fr/publications/divers-editeurs/esther-nirina.-oeuvres-completes {{Wayback|url=https://ecritures.univ-lorraine.fr/publications/divers-editeurs/esther-nirina.-oeuvres-completes |date=20260519140230 }}


== Ny fototra fiaviany ==
Zanak'i Rabetafika sy reniny teratany frantsay izy, ary nanambady an'i Guy Rabemananjara tamin'ny 1952. Nanana zanaka telo izy mivady: Franck, Nicole, ary Josiane. Nandany 37 taona tany Frantsa izy ireo talohan'ny niverenany teto Madagasikara tamin'ny 1990. Tsy nionona tamin'ny fanoratana fotsiny anefa izy, fa nampandroso ny ambanivohitra koa, indrindra tao Ambohimifangitra, ny tanindrazany.https://poetawebs.e-monsite.com/pages/sorapiainana/page-10.html Nanangana sekoly, tranomboky, ary dispensaire tao izy. Mpikambana tao amin'ny Akademia Malagasy izy ary filoha mpanorina ny fikambanana mpanoratra S.E.R.O.I. (Société des Écrivains de la Région de l'Océan Indien) sampana Madagasikara. Nodimandry tamin'ny 19 jona 2004 teto Antananarivo izy, rehefa namela lova sarobidy ho an'ny haisoratra malgache.https://ile-en-ile.org/nirina/


== Ny asa soratra nataony == 
Ireo Boky Tononkalo (''Recueils de poèmes'')
Ny ankamaroan'ny asa sorany dia nosoratany tamin'ny teny frantsay, nefa tena feno toe-tsaina sy fomba fisainana malagasy. Indro ny sasany:

* ''Silencieuse respiration (1975)'' : Boky voalohany navoakany tany [[Frantsa]] tao [[Orléans]]. Tamin'io no nanombohan'ny olona nahafantatra ny fomba fanoratany fohy nefa lalina.
* ''Simple voyelle (1980)'' : Maneho ny fikarohany ny lanjan'ny feo sy ny teny ao anatin'ny tononkalo.
* ''L’arrêt du jour (1991)'' : Nosoratany tamin'ny fotoana niverenany teto Madagasikara, misy ny fahatsiarovany ny tanindrazany.
* ''Mivolana an-tsoratra / Le dire par écrit'' (2004) : Boky farany navoakany talohan'ny nahafatesany. 

===Ny Fomba Fanoratany===
*'''Fohy nefa lalina''': Tsy tia tononkalo lava izy. Ny teny iray na roa fotsiny dia efa mitondra hevitra lalina.
* '''Ny Teny''': Nilaza izy fa ''mpindrana ny teny frantsay fotsiny mba hanehoana ny maha-malagasy azy''.
* '''Ny Mangina''' fanehoanan ny fahanginana ao anaty lahatsoratra.

==Ireo loka sy fankasitrahana==
Nahazo ny Loka lehiben'ny literatiora tany amin'ny Faritry ny Ranomasimbe Indiana. Ny sanganasany dia nadika tamin'ny fiteny maro (Anglisy, Alemanina, sns) ary ampianarina any amin'ny Oniversite ho an'ireo mandalina ny literatiora frankofona.

== Ny Fianarana Nataony ==
Teraka tao Antsirabe izy tamin'ny 1932, ary io rahalahin-drainy mpitsabo io no nitaiza azy teto Antananarivo. Nianatra tany amin'ny sekoly frantsay izy tamin'ny fotoana nahazahoany azy, ka izany no nahatonga ny fianarany teto Madagasikara tamin'ny voalohany. Rehefa nifindra tany Frantsa izy tamin'ny 1953, dia nanohy nianatra ho mpitahiry boky. Niasa tao amin'ny tranombokim-panjakana tao Orléans izy nanomboka tamin'ny 1953 ka hatramin'ny 1983, ary tao no nifankahita tamin'ny tontolon'ny haisoratra sy ny boky, izay nanampy azy betsaka tamin'ny fahaizany manoratra.
https://poetawebs.e-monsite.com/pages/sorapiainana/page-10.html

== Mampiavaka Azy == 
Mpikambana tao amin'ny Académie Malgache izy ary filoha mpanorina ny sendikan'ny mpanoratra teto Madagasikara. Ny fomba fanoratany dia fohy nefa lalina, matetika mampifandray ny traikefa tany am-pielezana sy ny fakan-drazana malagasy.https://hal.science/hal-02968313/

== Loharano ==
{{Reflist}}
# https://ecritures.univ-lorraine.fr/publications/divers-editeurs/esther-nirina.-oeuvres-completes{{Wayback|1=url
# https://ecritures.univ-lorraine.fr/publications/divers-editeurs/esther-nirina.-oeuvres-completes |date=20260519140230 |url=https://ecritures.univ-lorraine.fr/publications/divers-editeurs/esther-nirina.-oeuvres-completes }}
# https://ile-en-ile.org/nirina/
# https://poetawebs.e-monsite.com/pages/sorapiainana/page-10.html
# https://hal.science/hal-02968313/


== Hijery ihany koa ==
[[Christine Razanamahasoa]]

[[Ranavalona I]]</text>
      <sha1>hwfdhf33s6czix7x24va7u5eoxti82o</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Faralalao Rakotoniaina</title>
    <ns>0</ns>
    <id>299897</id>
    <revision>
      <id>1142708</id>
      <parentid>1140737</parentid>
      <timestamp>2026-06-12T22:21:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>25011</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1142708</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2034" sha1="a2axbd86lov1ncy36hvjguv8srdpg1p" xml:space="preserve">== Anarany sy ny fiainany ==
'''Faralalao Razafindrakotohasina''' no tena anarany. Zanak’i Alphonse Razafindrakotohasina sy Razanadravao izy. Nanambady an’i Roger Rakotoniaina izy ary niteraka roa mianadahy, dia i Arinaly Rakotoniaina sy Hasinirina Rakotoniaina. Roa ambin’ny folo mianadahy izy ireo mpiray tampo ary izy no zaza fahasivy.&lt;ref&gt;https://gw.geneanet.org/taniko?lang=en&amp;n=razafindrakotohasina&amp;p=faralalao&lt;/ref&gt;

Nipetraka tany [[Frantsa]]&lt;ref&gt;https://www.idref.fr/254314414&lt;/ref&gt; izy,tao amin'ny 8, rue Dunant 94500 Champigny sur Marne.&lt;ref&gt;https://media.unesco.org/sites/default/files/webform/mow001/madagascar_archives_fr_0.pdf&lt;/ref&gt;

Ireto avy ireo mpiray tampo aminy:

* Razanakiniarivololona Zaïveline Razafindrakotohasina
* Andrianjakavololona Christian Razafindrakotohasina
* Rahantavololona Rasoarindranonirina Vénérée Razafindrakotohasina 
* Rabakonirina Razafindrakotohasina 
* Rahantavololona Razanamahandry Alphonsine Bao Razafindrakotohasina
* Pr Ravaoarivelo Voahangy Razafindrakotohasina
* Bakovelo Razafindrakotohasina
* Dr. Bakoly Vololona Razafindrakotohasina
* Faralalao Razafindrakotohasina 
* Andrianjakamidona Mahandrison Razafindrakotohasina 
* Christiane Faratantely Razafindrakotohasina
* Dr. Norovololona Razafindrakotohasina

== Ny asany ==
Faralalao Rakotoniaina dia mpanoratra sady manampahaizana amin’ny sehatry ny tahirin-kevitra sy sora-tanana taloha. Anisan’ireo nahavita ny “thèse d’École des Chartes” izy ka nahazo ny mari-pahaizana “archiviste-paléographe” tamin'ny 1968. Mpampianatra tao amin’ny [[Oniversiten' Antananarivo|Oniversiten'Antananarivo]] ihany koa izy.&lt;ref&gt;https://media.unesco.org/sites/default/files/webform/mow001/madagascar_archives_fr_0.pdf&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://bibnum.chartes.psl.eu/s/thenca/item/61095 |title=kopian'ny arisiva |access-date=2026-05-26 |archive-date=2021-12-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211216133838/https://bibnum.chartes.psl.eu/s/thenca/item/61095 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

== Loharano ==</text>
      <sha1>a2axbd86lov1ncy36hvjguv8srdpg1p</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Angelo Coronel</title>
    <ns>0</ns>
    <id>299999</id>
    <revision>
      <id>1142736</id>
      <parentid>1140731</parentid>
      <timestamp>2026-06-13T06:39:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HarryWurst</username>
        <id>36292</id>
      </contributor>
      <comment>{{CLEDETRI:Coutinho, Augusto}}</comment>
      <origin>1142736</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1109" sha1="igkwjsgjqzafgxkeyy2h0fyfbmms5ib" xml:space="preserve">{{infobox olona
|sary=Foto Oficial do Senador Bruno Bonetti.jpg
|anarana=Angelo Coronel
|teraka= 3 Mey 1958
|toerana =[[Coração de Maria]]
|maty= 
|firenena={{Brazila}}
|mpiaraka=
|asa=
* [[mpanao politika]]
|taona niasàna=
}}
[[File:Senadores da 56ª Legislatura - Angelo Coronel (46293125174).jpg|thumb|left|Angelo Coronel)]]
'''Angelo Mário Coronel de Azevedo Martins''' (teraka ny 3 Mey 1958 tao [[Coração de Maria]]), fantatra amin'ny anarana hoe '''Angelo Coronel''', dia [[injeniera]] sivily breziliana, mpandraharaha ary [[mpanao politika]] [[Brazila|breziliana]] mifandray amin'ny antoko [[Republicanos (Brasil)|Repoblikana]].

Senatera izy amin'izao fotoana izao. Filohan'ny Antenimieram-bahoaka tao amin'ny Fanjakan'i {{Bahia}} izy nandritra ny fe-potoam-piasana 2017–2018.

== Jereo koa ==

{{commonscat}}

[[pt:Angelo Coronel]]
{{CLEDETRI:Coronel, Angelo}}
[[Sokajy:injeniera sivily breziliana]]
[[sokajy:mpanao politika breziliana|Coronel]]
[[Sokajy:Republicanos (Brasil)|Coronel]]
[[Sokajy:Senatera breziliana|Coronel]]
[[Sokajy:Senatera ao Bahia]]
[[sokajy:Teraka tamin'ny taona 1958]]</text>
      <sha1>igkwjsgjqzafgxkeyy2h0fyfbmms5ib</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Sussex Andrefana</title>
    <ns>0</ns>
    <id>300046</id>
    <revision>
      <id>1142721</id>
      <parentid>1141030</parentid>
      <timestamp>2026-06-13T03:42:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HarryWurst</username>
        <id>36292</id>
      </contributor>
      <origin>1142721</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1025" sha1="2ti2xp4dq5m9q49eoowr9unytd2z9qr" xml:space="preserve">{{coord|50|57|N|00|25|W}}
{{infobox tanàna
|tanàna=Sussex Andrefana (West Sussex)
|velarantany= 1.991
|isam-ponina=858.825
|sary=Chichester Cathedral Exterior, West Sussex, UK - Diliff.jpg
|saina=Flag of West Sussex.svg
|ben'ny tanàna=
|tanànan-dehibe=
|firenena={{Angletera}} - {{Fanjakana Mitambatra}}
|faritany=  West Sussex
}}
[[File:West Sussex UK locator map 2010.svg|thumb|left|Sussex Andrefana]]
'''Sussex Andrefana''' ([[fiteny anglisy|anglisy]]: ''West Sussex'')  dia faritany ao atsimon'i {{Angletera}}.

Mifanitsy amin'i [[Sussex Atsinanana]] (anisan'izany i [[Brighton]] sy [[Hove]]), [[Hampshire]], ary [[Surrey]] izy. Nizara roa ny kaominina Sussex nentim-paharazana, samy nanana ny tanànany manokana, tamin'ny 1888. Nijanona ho kaominina manokana i Sussex hatramin'ny 1974.

Ny foibem-pitantanan'i West Sussex dia i [[Chichester]]. Ny tanàna lehibe indrindra dia [[Crawley]].


== Tsiahy ==
{{ref}}
{{commonscat|West Sussex}}
[[en:West Sussex]]
[[Sokajy:West Sussex]]
[[sokajy:Faritany ao Angletera]]</text>
      <sha1>2ti2xp4dq5m9q49eoowr9unytd2z9qr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Alain Rick</title>
    <ns>0</ns>
    <id>300399</id>
    <redirect title="Alan Rick" />
    <revision>
      <id>1142772</id>
      <parentid>1142111</parentid>
      <timestamp>2026-06-13T07:41:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HarryWurst</username>
        <id>36292</id>
      </contributor>
      <comment>Pejy fihodinana mankany [[Alan Rick]]</comment>
      <origin>1142772</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="850" sha1="90apb14o0ze8jsfcfqy0f9jl6dlr9rf" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Alan Rick]]
[[File:Alan Rick.jpg|thumb|Alan Rick]]
'''Alan Rick Miranda''' (teraka ny 23 Oktobra 1976 tao [[Rio Branco]]) dia mpanao politika avy any {{Acre}}, mpanao gazety, mpitantana orinasa ary mpanoratra. Tamin'ny fifidianana tamin'ny taona 2022, voafidy ho Senatera ao amin'ny Repoblika ho an'i Acre izy.

Talohan'izay, nisolo tena an'i [[Acre]] tao amin'ny Antenimieran'ny Solombavambahoakan'i {{Brazila}} izy, voafidy tamin'ny taona 2014 ary voafidy indray tamin'ny taona 2018.

Amin'izao fotoana izao dia mpikambana ao amin'ny antoko [[Republicanos (Brasil)|Republikana]] (REP) izy.


== Jereo koa ==

{{commonscat}}
{{CLEFDETRI:Rick, Alain}}
[[pt:Rick Alain]]

[[sokajy:mpanao politika breziliana]]
[[Sokajy:Republicanos (Brasil)]]
[[Sokajy:Senatera breziliana]]
[[Sokajy:Senatera ao Acre]]
[[sokajy:Teraka tamin'ny taona 1976]]</text>
      <sha1>90apb14o0ze8jsfcfqy0f9jl6dlr9rf</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1142773</id>
      <parentid>1142772</parentid>
      <timestamp>2026-06-13T07:41:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HarryWurst</username>
        <id>36292</id>
      </contributor>
      <origin>1142773</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="603" sha1="2tugdfg3zc18kt9dwsn6roxm0o10e3i" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Alan Rick]]
[[File:Alan Rick.jpg|thumb|Alan Rick]]
'''Alan Rick Miranda''' (teraka ny 23 Oktobra 1976 tao [[Rio Branco]]) dia mpanao politika avy any {{Acre}}, mpanao gazety, mpitantana orinasa ary mpanoratra. Tamin'ny fifidianana tamin'ny taona 2022, voafidy ho Senatera ao amin'ny Repoblika ho an'i Acre izy.

Talohan'izay, nisolo tena an'i [[Acre]] tao amin'ny Antenimieran'ny Solombavambahoakan'i {{Brazila}} izy, voafidy tamin'ny taona 2014 ary voafidy indray tamin'ny taona 2018.

Amin'izao fotoana izao dia mpikambana ao amin'ny antoko [[Republicanos (Brasil)|Republikana]] (REP) izy.</text>
      <sha1>2tugdfg3zc18kt9dwsn6roxm0o10e3i</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Fankahalana ny lesbiana</title>
    <ns>0</ns>
    <id>300451</id>
    <revision>
      <id>1142703</id>
      <parentid>1142427</parentid>
      <timestamp>2026-06-12T16:41:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mammysou17</username>
        <id>34685</id>
      </contributor>
      <comment>/* FANAVAKAVAHANA */</comment>
      <origin>1142703</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="28965" sha1="h3jbsm9tsbd4hbxj2ajo2apn5mtqn5q" xml:space="preserve">[[Sary:Lesbophobia.png|vignette|Ohatra iray amin'ny fankahalana ny lesbo amin'ny alalan'ny fanorisorenana eny an-dalambe atao amin'ny mpivady lesbiana]]
'''Ny fankalahalana pelaka na lesbophobia''' dia fanilikilihana ara-tsosialy ny lesbiana na ny vehivavy roa mifankatia.

Hevitra noforonin'ireo mpikatroka pelaka tamin'ny faramparan'ny taona 1990, ny endriky ny teny ampiasaina dia mbola faritana indray ho toy ny fanadihadiana samihafa momba ity fandrosoana ara-panavakavahana ity.

Mety ho amin'ny endrika maro izany, ny tranainy indrindra amin'izany dia ny famafana ara-tsosialy ny lesbiana sy ny fiheverana ny vehivavy ho heterosexualité (taova ara-pananahana araka ny tokony ho izy), fa eo koa ny fomba fanao ara-tsosialy sy ara-dalàna manavakavaka, ny fanehoana sariitatra na fanaovana sampy ary ny herisetra am-bava, ara-batana ary ara-nofo.

Ny fankahalana ny lesbiana dia mahatonga ny lesbiana ho sarotra kokoa amin'ny fiainana ny maha-lesbiana azy, ka misy ny miverina amin'ny fomba fiaina heterosexuelle mba handosirana ny [[herisetra]]. Ireo izay miaina ny maha-lesbiiana azy dia manao izany amin'ny ambaratonga samihafa amin'ny fanivanana tena sy ny fitokana-monina, ary ny fankahalana ny lesbiana dia misy fiantraikany amin'ny fahombiazany amin'ny asa ary koa amin'ny fahasalamany ara-tsaina sy ara-batana.

Taorian'ny asa nataon'ireo mpikatroka mba hanekena ny lesbophobia, dia nanomboka napetraka ireo fomba manokana hiadiana amin'ity fampahoriana ity.

== Fampiasana ny teny ==

=== Antony manosika sy ny teny manodidina ny fampiasana ny teny ===
Ao anatin'ny ezaka hanasongadinana ny fanavakavahana roa sosona (homophobia sy sexisma) izay mikendry mazava tsara ny lesbiana, ny teny hoe lesbophobia dia ampiasaina bebe kokoa fa tsy ny homophobia, indraindray miaraka amin'ny fanampiana ny mitovy aminy amin'ny lehilahy, gayphobia &lt;ref&gt;https://hal.archives-ouvertes.fr/hal-01232610&lt;/ref&gt;. Ny fampiasana ny teny manokana hoe lesbophobia dia indraindray miaraka amin'ny safidy ny teny hoe LGBTIphobia noho ny homophobia mba hanantitranterana ny endriny maro samihafa ary mba hisorohana ny fampihenana, izay matetika atao amin'ny fiteny andavanandro, ny homophobia amin'ny zava-misy iainan'ny lehilahy pelaka. Noho izany, ny homophobia dia azo raisina indray ho fitambaran'ny lesbophobia (fankahalana lesbiana) sy gayphobia (fankahalana pelaka).

=== Famaritana ===
Toy ny amin'ny homophobia, ny famaritana ny lesbophobia dia mety tsy hitovy, izay faritana ho [[fanavakavahana]] &lt;ref name=&quot;:11&quot;&gt;{{Cite book |last=Arc |first=Stéphanie |date=2015 |title=Identités lesbiennes : en finir avec les idées reçues |publisher=Le Cavalier bleu |isbn=978-2-84670-641-4 |oclc=907359653}}&lt;/ref&gt;, fampahoriana &lt;ref name=&quot;:11&quot; /&gt;, fanilikilihana ara-tsosialy &lt;ref name=&quot;:11&quot; /&gt;, fankahalana &lt;ref name=&quot;:12&quot;&gt;{{Cite book |last=Eribon |first=Didier |last2=Haboury |first2=Frédéric |last3=Lerch |first3=Arnaud |date=2003 |title=Dictionnaire des cultures gays et lesbiennes |publisher=Larousse |isbn=2-03-505164-9 |oclc=300482574}}&lt;/ref&gt;, famantarana ny fankahalana &lt;ref name=&quot;:13&quot;&gt;{{Cite book |last=France. SOS Homophobie |date=2008 |title=Rapport de l'enquête sur la lesbophobie |publisher=SOS homophobie |isbn=978-2-917010-02-0 |oclc=287993615}}&lt;/ref&gt;, na tsy fahampian'ny fankatoavana ara-tsosialy &lt;ref name=&quot;:12&quot; /&gt; . Ny teboka iray tsy ifanarahana eo amin'ny fikambanana LGBT dia ny hoe singa iray amin'ny homophobia ve ny lesbophobia sa endrika fanavakavahana misaraka &lt;ref name=&quot;:14&quot;&gt;{{Cite web |title=Histoire d'un concept : la Lesbophobie - C.L.F. |url=http://coordinationlesbienne.org/spip.php?article17 |access-date=2021-10-12 |website=coordinationlesbienne.org}}&lt;/ref&gt; .

Indrindra indrindra, ny Lesbian Coordination any Frantsa dia nanome ity famaritana manaraka ity tamin'ny 1998 « ny fankahalana ny lesbiana izay manavakavaka azy ireo amin'ny maha-olona ao amin'ny vondrom-piarahamonina misy vehivavy azy sy noho ny firaisan'izy ireo amin'ny maha-lahy na maha-vavy azy ireo » &lt;ref name=&quot;:14&quot;/&gt; Tamin'ny 2006, ny gazety ''Nouvelles Questions féministes'' dia namaritra ny lesbophobia ho « ny tsy fahitana ara-tsosialy ny lesbiana sy ny vokany, ny fiheverana ny maha-heterosexual ny vehivavy rehetra » &lt;ref name=&quot;:4&quot;&gt;{{Cite journal |last=Perrin |first=Céline |date=2006 |title=Isabelle Mimeault :Pour le dire. Rendre les services sociaux et les services de santé accessibles aux lesbiennes |url=https://doi.org/10.3917/nqf.252.0123 |journal=Nouvelles Questions Féministes |volume=25 |issue=2 |page=123 |doi=10.3917/nqf.252.0123 |issn=0248-4951 |access-date=2021-05-24}}&lt;/ref&gt; . Ao amin'ny fanadihadiana manokana voalohany momba ny lesbophobia, navoaka tamin'ny taona 2008, ny SOS homophobie dia mampiasa ity famaritana « fampisehoana manokana ny fankahalana ny vehivavy noho ny firaisan'ny samy lehilahy na samy vehivavy tena izy na heverina ho mitovy fananahana aminy » &lt;ref name=&quot;:13&quot;/&gt; avy eo, tao amin'ny fanadihadiana vaovao nataony tamin'ny 2014, « endrika fanavakavahana ara-tsosialy ny lesbiana na vehivavy heverina ho toy izany » &lt;ref name=&quot;:25&quot;/&gt; .

Ao amin'ny famaritana farany azy, ny SOS homophobia dia ahitana ireo vehivavy bisexual sy pansexual ho niharan'ny lesbophobia, izay asaina mazava tsara hamaly ny fanadihadiana nataon'izy ireo &lt;ref name=&quot;:25&quot;/&gt; .

=== Fampielezana amin'ny teny frantsay ===
Tany [[Frantsa]], io teny io dia noforonina sy nampiasaina voalohany tamin'ny alalan'ny Lesbian Coordination any Frantsa &lt;ref name=&quot;:6&quot;/&gt; , &lt;ref name=&quot;:5&quot;&gt;{{Cite web |date=2014-05-28 |title=«Lesbophobie» dans le dictionnaire, une «étape historique» pour l’Inter-LGBT |url=https://www.komitid.fr/2014/05/28/lesbophobie-dans-le-dictionnaire-une-etape-historique-pour-linter-lgbt/ |access-date=2021-10-12 |website=komitid.fr |language=fr}}&lt;/ref&gt; nandritra ny fanomanana ny Diabe Manerantany ho an'ny Vehivavy tany [[Montréal]] tamin'ny 1998 &lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Marie-Josèphe Devilliers |last2=Jocelyne Fildard |last3=Catherine Morin Lesech |date=juin 2017 |title=Rôle des lesbiennes dans les combats féministes |url=https://www.coredem.info/IMG/pdf/pass17_fr_web-2.pdf |journal=Passerelle |language=fr |page=89-95}}.&lt;/ref&gt; .

Misy hatramin'ny fiandohan'ny XXI faha-21 taonjato tao amin'ny diksionera manokana, toy ny ''Dictionary of Gay and Lesbian Cultures'' tamin'ny taona 2003 tao amin'ny lahatsoratra nosoratan'i Suzette Robichon &lt;ref name=&quot;:12&quot;/&gt; na ny ''Dictionary of Homophobia'', navoaka tamin'io taona io ihany, tao amin'ny lahatsoratra nosoratan'i [[Raymonde Gérard]] &lt;ref name=&quot;:6&quot;/&gt;, ny teny dia niditra tamin'ny taona 2015 tao amin'ny diksionera ankapobeny, ny Petit Robert &lt;ref name=&quot;:5&quot;/&gt;, noho ny fihetsiky ny mpikatroka lesbiana &lt;ref name=&quot;:11&quot;/&gt; .

=== Fampielezana amin'ny fiteny hafa ===
Efa ela kokoa noho ny teny frantsay no nampiasa ny teny hoe &quot;lesbophobia&quot; tamin'ny teny anglisy, satria ny Rakibolana Anglisy Oxford dia mampiasa azy voalohany an-tsoratra ao amin'ny The Erotic Life of the American Wife, nosoratan'i Natalie Gittelson tamin'ny 1972.

== Endriky ny lesbophobia ==
&quot;Ny fihanaky ny fihetsika manavakavaka ny vehivavy sy ny pelaka eo amin'ny [[fiarahamonina]] amin'ny ankapobeny dia miteraka rivo-piainana feno herisetra izay mampidi-doza indrindra ho an'ny lesbiana, na any amin'ny toeram-piasany na any an-tranony.&quot;

Ireo tanora lesbiana izay manambara ny [[Fironana ara-nofo|fironany ara-nofo]] dia indraindray teren'ny fianakaviany hanambady na hanao [[firaisana ara-nofo]] amin'ny lehilahy. Ireo fifandraisana na fanambadiana an-tery ireo, izay ahitana firaisana ara-nofo matetika tsy misy fanekena (fanolanana), dia tsy vitan'ny hoe manavakavaka fa azo heverina ho fampijaliana na fanandevozana ara-nofo. Amin'ny alàlan'ny fitsapana virjiny na ny fitondrana vohoka an-tery, ny lesbiana dia indraindray iharan'ny fampijaliana mihoatra noho izay iainan'ny lehilahy pelaka sy biseksuela. Satria mora kokoa ho an'ny [[fianakaviana]] sy ny mpikambana ao amin'ny fiarahamonina ny manara-maso ny firaisana ara-nofon'ny vehivavy, ny lesbiana dia miatrika sakana maro amin'ny fisorohana ny fampijaliana na ny fahazoana onitra. Ao amin'ny fiarahamonina izay iampangana azy ireo ho mitondra henatra ho an'ny fianakaviana na ny fiarahamonina, ny vehivavy izay voasarika amin'ny vehivavy hafa, na milaza ho lesbiana izy ireo na tsia, dia tena atahorana ho iharan'ny fampijaliana.

Nanomboka fanadihadiana lehibe momba ny lesbophobia tany Frantsa ny SOS Homophobie tamin'ny taona 2013, izay nandraisan'ny 7 126 femmes anjara. Araka ity fanadihadiana ity, 59% amin'ireo vehivavy lesbiana sy biseksual izay namaly no nilaza fa niharan'ny lesbophobia &lt;ref name=&quot;:25&quot;/&gt; .

Manasongadina ihany koa izany fa ny endrika mahazatra indrindra amin'ny lesbophobia dia ny herisetra eny amin'ny toerana ho an'ny daholobe, indrindra fa ataon'ny lehilahy latsaky ny {{Nowrap|35 ans}} izay tsy fantatry ny lesbiana ary mihetsika anaty vondrona, indrindra any amin'ireo tanàn-dehibe &lt;ref name=&quot;:25&quot;/&gt; .

=== Herisetra ara-batana ===
[[Sary:Justice_For_Sizakhele_&amp;_Salome_(8036300204).jpg|vignette|Sora-baventy mitaky ny rariny ho an'i Sizakhele sy Salomé, vehivavy lesbiana roa nampijaliana, nanolana ary novonoina tao [[Johannesburg]] tamin'ny taona 2007 nandritra ny diabe [[Soweto]] Pride tamin'ny taona 2012.]]
Amin'ny tranga faratampony indrindra, ny lesbiana dia mety ho niharan'ny kapoka, herisetra ara-nofo ary na dia &quot; fanolanana manasazy&quot; aza   Ao amin'ny bokiny ''hoe Féminin féminin'', ohatra, dia mitantara ny fomba niharan'ny fanolanana azy nandritra ny fahatanorany i [[Léa Duffy]], satria vehivavy pelaka izy &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Flory |first=Eli |date=2013-10-01 |title=Ces femmes qui aiment les femmes |url=https://books.google.ch/books?id=VLjLDwAAQBAJ&amp;pg=PT161&amp;dq=%22L%C3%A9a+Duffy%22+lesbienne&amp;hl=fr&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwja8uX56MTzAhV_gv0HHSLlC-QQ6AF6BAgGEAI#v=onepage&amp;q=%22L%C3%A9a%20Duffy%22%20lesbienne&amp;f=false |language=fr |publisher=L'Archipel |isbn=978-2-8098-1195-7 |access-date=2021-10-12}}&lt;/ref&gt; .

Misy tranga maro ahitana tanora lesbiana nokapohina, novetavetaina ary notafihin'ny mpianakavy izay te-hanasazy azy ireo, handrava ny fitondran-tenany, ary hampiseho mazava fa tsy afaka mifehy ny vatany sy ny sainy araka izay hitany fa mety izy ireo.” Tany Arzantina, ny raharaha Higui, vonoan'olona niaro tena taorian'ny fanolanana andian-jiolahy mpankahala pelaka natao tamin'ny taona 2016, dia niafara tamin'ny fanafahana an'i Eva Analía De Jesús tamin'ny taona 2022.

=== Herisetra ara-tsaina ===
Rehefa iharan'ny fanesoana, fanevatevana na fandrahonana ny lesbiana, dia matetika avy amin'ny ray aman-dreny izany (indraindray aza dia lavina tsy ho ao amin'ny fianakaviana izy ireo), mpiara-monina na mpiara-miasa (na mpiara-miasa amin'ny lisea ho an'ny zatovovavy) izay mankahala ny lesbiana &lt;ref name=&quot;:25&quot;&gt;{{Cite web |last=SOS Homophobie |date=2014 |title=Rapport sur la lesbophobie |url=https://www.sos-homophobie.org/sites/default/files/enquete_sur_la_visibilite_des_lesbiennes_et_la_lesbophobie_2015.pdf}}&lt;/ref&gt; .

Milaza ny tatitry ny SOS momba ny homophobia fa ny antsasaky ny namaly no niharan'ny herisetra tao anatin'ny fianakaviana: tsy fifankahazoana ho an'ny 35%, fandavana ho an'ny 21%, ary fanevatevana ho an'ny 13% &lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web |date=2012-07-05 |title=L'amour entre femmes choque encore |url=https://sante.lefigaro.fr/actualite/2012/07/05/18578-lamour-entre-femmes-choque-encore |access-date=2021-05-23 |website=sante.lefigaro.fr}}&lt;/ref&gt; .

=== Fampijaliana sy fampihenana ny lanjan'ny firaisana ara-nofo eo amin'ny vehivavy ===
Ny fanavakavahana ny vehivavy dia mametraka ny firaisana ara-nofo amin'ny toerana ambany kokoa, izay misy amin'ny alalan'ny fanirian'ny lehilahy sy noho ny faniriany ihany; ity fomba fijery ity dia mihevitra ny fifandraisana misy eo amin'ny vehivavy ho toy ny tantara tsy hita maso &lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;{{Cite book |last=Borrillo |first=Daniel |date=2014-04 |title=L'homophobie : mieux la définir pour mieux la combattre |url=https://hal.archives-ouvertes.fr/hal-01232610 |access-date=2021-05-23}}&lt;/ref&gt; , &lt;ref name=&quot;:10&quot;&gt;{{Cite book |last=Worthen |first=Meredith Gwynne Fair |date=2020 |title=Queers, bis, and, straight lies : an intersectional examination of LGBTQ stigma |language=en |isbn=978-1-315-28033-2 |oclc=1123187388}}&lt;/ref&gt; .

Ankoatra izany, ny lesbianisma dia ampiasaina amin'ny fomba reductive sy sariitatra amin'ny pôrnôgrafia ho toy ny zavatra foronina sy voyeurism &lt;ref name=&quot;:6&quot;/&gt; , &lt;ref name=&quot;:7&quot;&gt;{{Cite book |last=Stéphanie Arc |date=2010 |title=Les Lesbiennes: idées reçues sur les lesbiennes |language=fr |publisher=Le Cavalier Bleu Editions |pages=128 |isbn=9782846706940}}&lt;/ref&gt;, izay nomarihin'ny Lesbian Coordination any Frantsa tao amin'ny ''Tatitra momba ny lesbophobia any Frantsa'', izay nanasongadinana ny fampiasana ny firaisana ara-nofo lesbian ho toy ny zavatra foronina pôrnôgrafia ho an'ny lehilahy &lt;ref name=&quot;1999 - C.L.F.&quot;&gt;{{Cite web |title=1999 - C.L.F. |url=https://www.coordinationlesbienne.org/spip.php?article103 |access-date=2021-10-12 |website=coordinationlesbienne.org}}&lt;/ref&gt; , &lt;ref name=&quot;:7&quot; /&gt; , &lt;ref name=&quot;:8&quot;&gt;{{Cite journal |date=2018-06-30 |title=Marche des fiertés : « Les lesbiennes ne se retrouvent pas nécessairement dans les discours de nombreuses associations LGBT » |url=https://www.lemonde.fr/societe/article/2018/06/30/marche-des-fiertes-les-lesbiennes-ne-se-retrouvent-pas-necessairement-dans-les-discours-de-nombreuses-associations-lgbt_5323679_3224.html |journal=Le Monde.fr |language=fr |access-date=2021-10-12}}&lt;/ref&gt; .

Araka ny fanadihadiana natao tamin'ny taona 2020 momba ny fanilikilihana ny LGBTQI+, ny lesbiana dia miatrika fanilikilihana amin'ny ankapobeny momba ny fanaony ara-pananahana izay azo lazaina amin'ny fomba diso fa mivilivily, mivadika, saingy iharan'ny fanilikilihana manokana izay mifandray amin'ny fizotran'ny kolontsaina izay manaratsy sy manaratsy azy ireo, toy ny fanavakavahana sy fanavakavahana ny vehivavy. lesbiana.

=== Sariitatra momba ny lesbiana ===
[[Sary:L'Assiette_au_beurre_18_septembre_1909_1245.jpg|alt=Dessin d'une femme âgée à l'expression lubrique courant dans les bois pour rattraper une jeune fille femme qui s'enfuit|vignette|Sariitatra avy amin'ny ''L'Assiette au Beurre'' tamin'ny 18 Septambra 1909, izay mampifandray ny feminista amin'ny endrik'ilay lesbiana mpiremby.]]
Misy ihany koa ireo hevitra efa voahevitra mialoha, ohatra ilay hoe raha vehivavy lesbiana ny vehivavy iray dia satria &quot;diso fanantenana amin'ny lehilahy&quot; izy; ity toe-javatra ity dia mety ho vetivety ihany ary mety hovana amin'ny alalan'ny fidiran'ny lehilahy an-tsehatra  , &lt;ref name=&quot;:3&quot;/&gt; .

Ny fananganana sary maharikoriko momba ny lesbiana dia mifandray amin'ny sariitatra manohitra ny feminista : amin'ity lojika ity, ny vehivavy izay mizaka tena amin'ny lehilahy dia tsy maintsy ho lesbiana, ary ny lesbiana dia tsy maintsy ho ratsy fitondran-tena sy tsy voajanahary &lt;ref name=&quot;:3&quot;/&gt; .

=== Famafana ny lesbiana ===
Misy endrika roa ny famafana ny lesbiana Ny voalohany dia ny tsy fahitana azy ireo amin'ny sehatra sosialy sy manokana, izay mampangina ny fisian'ny lesbiana amin'ny fandalinana ara-tantara na sosialy. Ny faharoa dia ny famafana ny lesbianisma mihitsy, amin'ny fampihenana azy ho endrika iray amin'ny firaisan'ny samy lehilahy na samy vehivavy na ho fiovaovan'ny maha-bisexual ny vehivavy, ary mandà amin'ny tranga roa ireo ny mampiavaka azy.

=== Herisetra atao amin'ny orinasa pelaka ===
Miseho amin'ny toeram-piasana, fananana, ary ny tompony ihany koa ny fankahalana ny vehivavy, na amin'ny fomba ofisialy na amin'ny alalan'ny fandrobana tsy mitonona anarana. Ohatra, tamin'ny 1926, ''ny Eve's Hangout'', naorin'i Eva Kotchever, dia niharan'ny fanenjehana nataon'ny polisy avy amin'ny Departemantan'ny Polisin'i [[New York]] . Voatery nikatona ny klioba taorian'ny nisamborana ny tompony noho ny &quot;fitondran-tena vetaveta&quot; sy ny fandroahana azy avy any Etazonia. &lt;ref&gt;{{Cite web |last=Gattuso |first=Reina |date=2019-09-03 |title=The Founder of America's Earliest Lesbian Bar Was Deported for Obscenity |url=http://www.atlasobscura.com/articles/what-was-first-gay-bar |access-date=2020-03-18 |website=atlasobscura.com |language=en}}&lt;/ref&gt;

Tany Frantsa, i Marie-Thérèse Auffray, mpiady amin'ny fanoherana sady mpanao hosodoko, sy i Noëlle Guillou, vadiny, dia niharan'ny fankahalana ny vehivavy eo an-toerana rehefa nanokatra ny toeram-pivarotany ''Le Bateau Ivre'' &lt;ref&gt;{{Cite web |title=Sur les traces de Marie-Thérèse Auffray, une personnalité marquante d'Échauffour dans l'Orne |url=https://actu.fr/normandie/echauffour_61150/sur-traces-marie-therese-auffray-une-personnalite-marquante-dechauffour-dans-lorne_26358335.html |access-date=2022-10-21 |website=actu.fr |language=fr}}&lt;/ref&gt;, tao [[Normandia|Normandie]] &lt;ref&gt;{{Cite web |last=Julie Blouet - CPD Arts plastiques et Histoire des Arts de l’Orne |title=Marie-Thérèse Auffray |url=https://prim61.discip.ac-caen.fr/IMG/blogs/culture/photos_expos/Marie_Therese_Auffray_expo_CD.pdf |access-date=2026-06-09 |archive-date=2022-10-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221021180112/https://prim61.discip.ac-caen.fr/IMG/blogs/culture/photos_expos/Marie_Therese_Auffray_expo_CD.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; .

== Fanavakavahana ==
Mitranga eo amin'ny sehatry ny fitsaboana ny fanavakavahana ny lesbophobia, ka mandà ny fikarakarana ny marariny ny mpitsabo noho ny fironany ara-pananahana. Na dia tsy misy fanavakavahana amin'ny heviny hentitra aza, ny lesbophobia ara-pitsaboana dia manakana ny fikarakarana ny lesbiana: manimba ny fifandraisana ara-pahasalamana amin'ny marariny ny fanamarihan'ny mpitsabo, ka miteraka fikarakarana tsy mety sy famaritana diso momba ny fahasalamana ara-tsaina, tsy fahampian'ny fahafantarana ny aretina azo avy amin'ny firaisana ara-nofo izay misy fiantraikany amin'ny lesbiana, ary fizahana ara-pahasalamana tafahoatra. Ireo fomba fanao ratsy ireo dia mitarika ny lesbiana hisoroka ny matihanina amin'ny fahasalamana matetika kokoa noho ny vehivavy hafa. Mora iharan'ny tsindry ihany koa ny lesbiana transgender sy intersex mba handalo fitsaboana tsy araka ny sitrapony.

Indraindray koa izy ireo dia miatrika fanavakavahana rehefa mitady asa na trano fonenana[1]. Tao anatin'ny fanadihadiana natao tany Eoropa tamin'ny taona 2019 nataon'ny Fikambanana Iraisam-pirenena ho an'ny Lesbian, Gay, Bisexual, Trans ary Intersex (ILGA), ny fanavakavahana amin'ny fidirana amin'ny trano fonenana no endrika fanavakavahana matetika indrindra ho an'ny lesbiana. Ny lesbiana miloko, mpifindra monina, trans, intersex, na vehivavy manana fahasembanana dia iharan'ny fanavakavahana bebe kokoa noho ny lesbiana hafa, ary marina indrindra izany ho an'ireo izay sady trans no manana firazanana.

Ireo mpanorina ny fivarotam-boky ho an'ny vehivavy lesbiana any Paris, Violette and Co, dia manamarina ny fahasarotan'ny fahazoana fampindramam-bola any amin'ny banky &lt;ref name=&quot;:32&quot;&gt;{{Cite web |title=Violette &amp; Co, la seule librairie lesbienne de France |url=https://www.streetpress.com/sujet/1488901462-violette-co-la-seule-librairie-lesbienne-de-france |access-date=2022-01-09 |website=StreetPress |language=fr}}&lt;/ref&gt; .

Ireo fanavakavahana ireo dia tsy voalaza amin'ny fomba ofisialy afa-tsy amin'ny 10%-n'ny tranga &lt;ref name=&quot;:23&quot;&gt;{{Cite journal |last=Cianán B. Russell |last2=Ilaria Todde |date=2019 |title=Diving into the FRA LGBTI II Survey Data : Lesbians Briefing |url=https://www.ilga-europe.org/files/uploads/2022/09/FRA-Intersections-Report-2022-Lesbians.pdf |journal=ILGA Europe |language=en}}&lt;/ref&gt; .

=== Tsy fitoviana eo amin'ny zon'olombelona ===
Firenena vitsivitsy ihany no mamela ny fanambadiana sy ny fananganan-jaza eo amin'ny samy lahy na samy vavy, ary ''indrindra indrindra'' ny fanambadiana sy ny fananganan-jaza eo amin'ny samy lahy na samy vavy: [[Kanada]], [[Espaina]], [[Belzika]], [[Nederlandy|Holandy]]  . Firenena maro no mametra ny teknolojia fanampiana amin'ny fananahana ho an'ny mpivady heterosexual, ankoatra ny mpivady vehivavy &lt;ref&gt;{{Cite web |last=Geay |first=Juliette |date=2021-11-11 |title=PMA en Europe : quels pays l'autorisent et pour qui ? |url=https://www.franceinter.fr/societe/pma-en-europe-quels-pays-l-autorisent-et-pour-qui |access-date=2022-01-20 |website=franceinter.fr |language=fr}}&lt;/ref&gt; .

== Eo afovoany ==

=== Fianakaviana ===
Ao anatin'ny faribolan'ny fianakaviana, ireo mpanafika dia ray aman-dreny sy rafozana, ny ankamaroany dia reny sy rafozambavy, indraindray rahalahy sy anabavy na fianakaviana mivelatra &lt;ref name=&quot;:25&quot;/&gt; .

=== Arakasa ===
Any am-piasana, ireo mpanafika dia mpiara-miasa sy lehibeny miasa ao anaty vondrona. Amin'ity tontolo ity, ny lesbophobia sy ny homophobia dia samy ampitaina amin'ny endrika vazivazy ary, araka ny fanadihadiana natao tany Québec tamin'ny fiandohan'ny taona 2000, dia miely patrana indrindra amin'ny tontolo iainan'ny lehilahy. Ireo fanamarihana ireo dia mirona hanjavona eo anatrehan'ny lesbiana.

=== Haino aman-jery ===

=== Mpikatroka LGBT sy feminista ===
Na dia eo aza ny fifandraisana misy eo amin'ny fanavakavahana vehivavy sy ny lesbophobia, dia tsy afa-bela amin'ny fanao lesbophobia ireo fikambanana feminista  .

== Tetikady ho an'ny lesbophobia ==

=== Vazivazy ===
Toy ny amin'ny endrika fampahoriana hafa, ny fampiasana vazivazy, indrindra rehefa tsy misy ifandraisany amin'ny tena manokana, dia ahafahan'ireo mpanoratra fanamarihana mankahala ny lesbiana mandositra ampahany amin'ny vokatry ny teniny, satria ny fiampangana ho manimba ny fandriampahalemana ara-tsosialy dia tsy mikendry intsony ireo mpanoratra ny fanamarihana fa amin'ireo lesbiana izay mamaly azy ireo, izay avy eo dia ampangaina ho tsy manana vazivazy  .

== Ny voka-dratsin'ny lesbophobia amin'ny lesbiana sy ny bisexuel ==

=== Coming in ===
Mahatonga ny fizotran'ny fanambarana ho sarotra kokoa ny fisian'ny fankahalana ny vehivavy (lesbophobia) manjaka. « Tsy vehivavy manokana no kendren'ny Lesbophobia, fa ny sokajin'ny Lesbiana, izay faritana amin'ny fomba mampihena sy manimba izay tsy mampirisika ny famantarana azy. Eny tokoa, iza no te-hilaza fa anisan'ny vondrona esoina? »  .

=== Fanivanan-tena ===
Indraindray ny fanorisorenana eny an-dalana dia mitarika ny vehivavy lesbiana sy biseksuela hanalavitra toerana sasany na fampisehoana fitiavana amin'ny vadiny &lt;ref name=&quot;:25&quot;/&gt; .

Rehefa navoaka ny gazetiboky frantsay momba ny lesbiana Lesbia, dia nanontany tena ny mpamaky raha mety ny mampiditra sary sy sary somary manaitaitra ny filan'ny nofo. Indrindra indrindra, ireo lesbiana izay mpikambana ao amin'ny vondrona mpikatroka mahery fihetsika dia miampanga ny gazetiboky ho mampiroborobo endrika fijerena ny fijerin'ny lehilahy ny lesbiana &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Le Garrec |first=Evelyne |date=1984 |title=Des femmes qui s'aiment |publisher=Seuil |isbn=2-02-006972-5 |oclc=11848522}}&lt;/ref&gt; .

=== Fankahalana lesbiana anatiny ===
Ny &quot;lesbophobia&quot; anatiny dia manondro ireo fomba fanao &quot;lesbophobia&quot; avy amin'ny lesbiana ary mikendry ny tenany na ny lesbiana hafa, ary koa ny fampidirana anatiny ireo fanehoana ara-tsosialy manavakavaka momba azy ireo &lt;ref name=&quot;:4&quot;/&gt; .

=== Fitokana-monina ===
Ny fankahalana ny lesbo eo amin'ny fianakaviana sy ny tontolon'ny matihanina dia mitarika ho amin'ny fitokana-monina amin'ilay olona iharan'izany &lt;ref name=&quot;:25&quot;/&gt; .

=== Sakana amin'ny fahombiazana matihanina ===
Ny fankahalana ny lesbiôs ao amin'ny fianakaviana sy ny tontolon'ny asa dia manakana ny fahombiazan'ny lesbiôs amin'ny asany, amin'ny alàlan'ny fahasarotana amin'ny fanohizana ny fianarany, ny fandavana ny fisondrotana na ny fahaverezan'asa.

=== Fahasalamana ara-tsaina ===
&quot;Amin'ny ankapobeny, ny voka-dratsin'ny fampijaliana sy ny fitondrana ratsy eo amin'ny tanora sy ny fiantraikany eo amin'ny fivoarany ara-tsosialy sy ara-pihetseham-po dia tena goavana tokoa&quot;  .

Na dia tsy mitatitra voka-dratsy mivaingana avy amin'ny fanorisorenana eny an-dalambe aza ny ankamaroan'ny lesbiana, dia misy ihany koa ny vitsy an'isa mitatitra fahatsapana hatezerana, tsy fifampitokisana, alahelo, na tsy fahazoana aina[1]. Ny herisetra ao anatin'ny fianakaviana na ny sehatry ny asa no miteraka voka-dratsy lehibe indrindra: fahaketrahana, tebiteby, fitokana-monina, na fahatsapana ho meloka[1].

=== Miverina amin'ny firaisana ara-nofo mahazatra ===
Misy ireo lesbiana sasany, mba hisorohana izany fanavakavahana rehetra izany, manafina ny fironany ara-nofo amin'ny alalan'ny fanambadiana. Ny fanerena ny maha-lahy na maha-vavy dia iray amin'ireo fisehoan'ny herisetra ara-tsaina atao amin'ny lesbiana &lt;ref name=&quot;:6&quot;/&gt; , &lt;ref name=&quot;:7&quot;/&gt; .

== Famakafakana sy ady amin'ny lesbophobia ==
[[Sary:Caminhada_lésbica_2009_sp_37.jpg|vignette|Ny Diabe Lesbiana tamin'ny taona 2009 tao [[São Paulo]], izay nifantoka tamin'ny ady amin'ny lesbophobia ny fitakiany]]

=== Frantsa ===
Natolotra tamin'ny... ny volavolan-dalàna iray mifandraika amin'ny ady amin'ny homophobia, lesbophobia ary transphobia.26 mars 2003 Martine Billard, Yves Cochet ary Noël Mamère dia nilaza hoe:{{citation bloc|La question de la lesbophobie, à savoir la haine particulière rencontrée par les femmes homosexuelles, mérite une mention particulière dans cet exposé des motifs. En effet, le lesbianisme n'étant qu'une forme d'homosexualité, la condamnation de la lesbophobie découle de l'appareil juridique prévu pour la condamnation de l'homophobie. Toutefois, parce que ne répondant pas à l'image dominante, masculine, de l'homosexualité, et parce que réputées plus discrètes dans leur distanciation avec le modèle social hétérosexiste que les homosexuels, les lesbiennes sont absentes des représentations usuelles de l'homophobie. Elles sont néanmoins toutes autant victimes des injures et de la stigmatisation que les hommes homosexuels, même si les agressions verbales sont elles aussi souvent “plus discrètes”&lt;ref&gt;[http://www.assemblee-nationale.fr/12/propositions/pion0728.asp /Proposition de loi, relative à la lutte contre l’homophobie, la lesbophobie et la transphobie]&lt;/ref&gt;}}Ny vondrom-piarahamonina lesbiana mihitsy no mikarakara ny ady amin'ny lesbiana amin'izao fotoana izao, ary tafiditra indrindra amin'izany ny fikatrohana ataon'ireo fikambanana tsy mifangaro, toy ny Lesbian Coordination any Frantsa, fa koa ny fihetsiketsehana toy ny &quot; diabe fireharehan'ny lesbiana &quot; &lt;ref name=&quot;:22&quot;&gt;{{Cite journal |last=Marie-Josèphe Devilliers |last2=Jocelyne Fildard |last3=Catherine Morin Lesech |date=juin 2017 |title=Rôle des lesbiennes dans les combats féministes |url=https://www.coredem.info/IMG/pdf/pass17_fr_web-2.pdf |journal=Passerelle |language=fr |page=89-95}}&lt;/ref&gt; , &lt;ref&gt;{{Cite web |title=Lutte contre les propos sexistes ou homophobes |url=https://www.assemblee-nationale.fr/12/dossiers/lutte_discrimination.asp |access-date=2021-10-12 |website=assemblee-nationale.fr}}&lt;/ref&gt; , &lt;ref&gt;{{Cite web |title=Comptes rendus des réunions de la délégation aux droits des femmes : Mardi 23 novembre 2004(Séance&amp;nbsp;de&amp;nbsp;18&amp;nbsp;heures) |url=https://www.assemblee-nationale.fr/12/cr-delf/04-05/c0405006.asp |access-date=2021-10-12 |website=assemblee-nationale.fr}}&lt;/ref&gt; , &lt;ref&gt;{{Cite web |title=N°&amp;nbsp;728 - Proposition de loi de Mme Martine Billard relative à la lutte contre l'homophobie, la lesbophobie et la transphobie |url=https://www.assemblee-nationale.fr/12/propositions/pion0728.asp |access-date=2021-10-12 |website=assemblee-nationale.fr}}&lt;/ref&gt; , &lt;ref&gt;{{Cite web |title=État des lieux des luttes lesbiennes, de leurs enjeux aux niveaux national et international. - C.L.F. |url=http://coordinationlesbienne.org/spip.php?article373 |access-date=2021-10-12 |website=coordinationlesbienne.org}}&lt;/ref&gt; , &lt;ref name=&quot;:14&quot;/&gt; , &lt;ref name=&quot;1999 - C.L.F.&quot;/&gt; , &lt;ref name=&quot;:6&quot;&gt;{{Cite book |last=Tin |first=Louis-Georges |date=2003 |title=Dictionnaire de l'homophobie |publisher=Presses universitaires de France |isbn=2-13-053582-8 |oclc=53838661}}.&lt;/ref&gt; , &lt;ref name=&quot;:8&quot;/&gt; .

Saingy ny lesbophobia dia vokatry ny fanavakavahana roa sosona, etsy ankilany amin'ny maha-lesbiana (lesbophobia), anisan'izany ny avy amin'ny vehivavy sasany, ary etsy ankilany amin'ny maha-vehivavy (sexism), anisan'izany ny avy amin'ny pelaka sasany &lt;ref name=&quot;:9&quot;&gt;{{Cite web |date=2013-03-26 |title=Enquête : La double discrimination femme et homosexuelle au travail |url=https://www.autrecercle.org/page/enquete-la-double-discrimination-femme-et-homosexuelle-au-travail |access-date=2021-10-12 |website=autrecercle.org |language=fr |archive-date=2021-10-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211021142832/https://www.autrecercle.org/page/enquete-la-double-discrimination-femme-et-homosexuelle-au-travail |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; . Izany no antony, ho an'ny maro amin'izy ireo, ny feminisma sy ny ady amin'ny lesbophobia dia matetika mifamatotra akaiky.
&lt;references /&gt;
[[Sokajy:LGBT ao Madagasikara]]
[[Sokajy:Fankahalana pelaka]]</text>
      <sha1>h3jbsm9tsbd4hbxj2ajo2apn5mtqn5q</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Sokajy:Nosy ao amin'ny Hoala Persika</title>
    <ns>14</ns>
    <id>300511</id>
    <revision>
      <id>1142672</id>
      <timestamp>2026-06-12T13:29:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HarryWurst</username>
        <id>36292</id>
      </contributor>
      <comment>Pejy noforonina tamin'ny «  [[Sokajy:Nosy ao Ranomasimbe Indiana]] Sokajy:Hoala Persika]] »</comment>
      <origin>1142672</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="62" sha1="032h9bf121milqjaz1ye4jj32tmxlfy" xml:space="preserve">
[[Sokajy:Nosy ao Ranomasimbe Indiana]]
Sokajy:Hoala Persika]]</text>
      <sha1>032h9bf121milqjaz1ye4jj32tmxlfy</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1142673</id>
      <parentid>1142672</parentid>
      <timestamp>2026-06-12T13:29:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HarryWurst</username>
        <id>36292</id>
      </contributor>
      <origin>1142673</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="64" sha1="7x05ojm4br010nae10ubqifuwwe0jby" xml:space="preserve">
[[Sokajy:Nosy ao Ranomasimbe Indiana]]
[[Sokajy:Hoala Persika]]</text>
      <sha1>7x05ojm4br010nae10ubqifuwwe0jby</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1142674</id>
      <parentid>1142673</parentid>
      <timestamp>2026-06-12T13:30:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HarryWurst</username>
        <id>36292</id>
      </contributor>
      <origin>1142674</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="64" sha1="5aza5m1onm6i2532cxkznrfvxb2hoeq" xml:space="preserve">
[[Sokajy:Nosy ny ranomasimbe Indiana]]
[[Sokajy:Hoala Persika]]</text>
      <sha1>5aza5m1onm6i2532cxkznrfvxb2hoeq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Sokajy:Hoala Persika</title>
    <ns>14</ns>
    <id>300512</id>
    <revision>
      <id>1142675</id>
      <timestamp>2026-06-12T13:31:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HarryWurst</username>
        <id>36292</id>
      </contributor>
      <comment>Pejy noforonina tamin'ny « [[Sokajy:Ranomasimbe Indiana]] »</comment>
      <origin>1142675</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="30" sha1="a7e71x54687409peqou932k7mg7mqqu" xml:space="preserve">[[Sokajy:Ranomasimbe Indiana]]</text>
      <sha1>a7e71x54687409peqou932k7mg7mqqu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Sokajy:Nosy iràna</title>
    <ns>14</ns>
    <id>300513</id>
    <revision>
      <id>1142676</id>
      <timestamp>2026-06-12T13:32:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HarryWurst</username>
        <id>36292</id>
      </contributor>
      <comment>Pejy noforonina tamin'ny « [[Sokajy:Jeografian' Iràna]] [[Sokajy:Nosy]] »</comment>
      <origin>1142676</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="45" sha1="sv2x1scez4hi4vooxl8r298kkma27x6" xml:space="preserve">[[Sokajy:Jeografian' Iràna]]
[[Sokajy:Nosy]]</text>
      <sha1>sv2x1scez4hi4vooxl8r298kkma27x6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Rano miandrona</title>
    <ns>0</ns>
    <id>300514</id>
    <revision>
      <id>1142684</id>
      <timestamp>2026-06-12T15:11:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mammysou17</username>
        <id>34685</id>
      </contributor>
      <comment>lahatsoratra vaovao</comment>
      <origin>1142684</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="949" sha1="sztqjqetdl1zpmcd3tz9ewx7opulrng" xml:space="preserve">
Ny '''rano miandrona''' dia rano tsy mikoriana na tsy misy fivezivezena firy, ka mijanona amin'ny toerana iray mandritra ny fotoana maharitra. Ahitana rano miandrona ny dobo, farihy sasantsasany, heniheny, lavaka feno rano, ary fitahirizan-drano voajanahary na nataon'olombelona. Mifanohitra amin'ny rano mikoriana, toy ny renirano sy lakandrano, ny rano miandrona.

== Toetra ==
Ny rano miandrona dia miavaka amin'ny tsy fisian'ny fikorianan-drano mazava. Mety hiova ny kalitaon'ny rano arakaraka ny toetr'andro, ny halalin'ny rano, ary ny zavamananaina ao aminy. Raha tsy madio tsara ny rano dia mety hitombo ao anatiny ny ahidrano sy ny mikraoba sasany.

== Antony mahatonga azy ==
Misy antony maro mahatonga ny rano hiandrona, anisan'izany:

* Ny fisian'ny lavaka na lemaka ambany manangona rano.
* Ny tsy fisian'ny lalan-drano ivoahan'ny rano.
* Ny fananganana tohodrano na fitahirizan-drano.
* Ny rotsak'orana betsaka amin'ny faritra iray.

*</text>
      <sha1>sztqjqetdl1zpmcd3tz9ewx7opulrng</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1142685</id>
      <parentid>1142684</parentid>
      <timestamp>2026-06-12T15:26:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mammysou17</username>
        <id>34685</id>
      </contributor>
      <origin>1142685</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="961" sha1="98v17k9us7r7pvq6hei8vub30tljtzn" xml:space="preserve">
Ny '''rano miandrona''' dia rano tsy mikoriana na tsy misy fivezivezena firy, ka mijanona amin'ny toerana iray mandritra ny fotoana maharitra. Ahitana rano miandrona ny [[dobo]], [[farihy]] sasantsasany, [[heniheny]], lavaka feno rano, ary fitahirizan-drano voajanahary na nataon'olombelona. Mifanohitra amin'ny rano mikoriana, toy ny renirano sy lakandrano, ny rano miandrona.

== Toetra ==
Ny rano miandrona dia miavaka amin'ny tsy fisian'ny fikorianan-drano mazava. Mety hiova ny kalitaon'ny rano arakaraka ny toetr'andro, ny halalin'ny rano, ary ny zavamananaina ao aminy. Raha tsy madio tsara ny rano dia mety hitombo ao anatiny ny ahidrano sy ny mikraoba sasany.

== Antony mahatonga azy ==
Misy antony maro mahatonga ny rano hiandrona, anisan'izany:

* Ny fisian'ny lavaka na lemaka ambany manangona rano.
* Ny tsy fisian'ny lalan-drano ivoahan'ny rano.
* Ny fananganana tohodrano na fitahirizan-drano.
* Ny rotsak'orana betsaka amin'ny faritra iray.

*</text>
      <sha1>98v17k9us7r7pvq6hei8vub30tljtzn</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1142686</id>
      <parentid>1142685</parentid>
      <timestamp>2026-06-12T15:27:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mammysou17</username>
        <id>34685</id>
      </contributor>
      <origin>1142686</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="965" sha1="5ah2t8k7syjdzukdtv64dpz6kqkgeqe" xml:space="preserve">
Ny '''rano miandrona''' dia rano tsy mikoriana na tsy misy fivezivezena firy, ka mijanona amin'ny toerana iray mandritra ny fotoana maharitra. Ahitana rano miandrona ny [[dobo]], [[farihy]] sasantsasany, [[heniheny]], lavaka feno rano, ary fitahirizan-drano voajanahary na nataon'olombelona. Mifanohitra amin'ny rano mikoriana, toy ny [[renirano]] sy lakandrano, ny rano miandrona.

== Toetra ==
Ny rano miandrona dia miavaka amin'ny tsy fisian'ny fikorianan-drano mazava. Mety hiova ny kalitaon'ny rano arakaraka ny toetr'andro, ny halalin'ny rano, ary ny zavamananaina ao aminy. Raha tsy madio tsara ny rano dia mety hitombo ao anatiny ny ahidrano sy ny mikraoba sasany.

== Antony mahatonga azy ==
Misy antony maro mahatonga ny rano hiandrona, anisan'izany:

* Ny fisian'ny lavaka na lemaka ambany manangona rano.
* Ny tsy fisian'ny lalan-drano ivoahan'ny rano.
* Ny fananganana tohodrano na fitahirizan-drano.
* Ny rotsak'orana betsaka amin'ny faritra iray.

*</text>
      <sha1>5ah2t8k7syjdzukdtv64dpz6kqkgeqe</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1142687</id>
      <parentid>1142686</parentid>
      <timestamp>2026-06-12T15:27:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mammysou17</username>
        <id>34685</id>
      </contributor>
      <comment>/* Toetra */</comment>
      <origin>1142687</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="969" sha1="nxh7jrul6lcz22pjd6bodzqmwfkvd3e" xml:space="preserve">
Ny '''rano miandrona''' dia rano tsy mikoriana na tsy misy fivezivezena firy, ka mijanona amin'ny toerana iray mandritra ny fotoana maharitra. Ahitana rano miandrona ny [[dobo]], [[farihy]] sasantsasany, [[heniheny]], lavaka feno rano, ary fitahirizan-drano voajanahary na nataon'olombelona. Mifanohitra amin'ny rano mikoriana, toy ny [[renirano]] sy lakandrano, ny rano miandrona.

== Toetra ==
Ny rano miandrona dia miavaka amin'ny tsy fisian'ny fikorianan-drano mazava. Mety hiova ny kalitaon'ny rano arakaraka ny toetr'andro, ny halalin'ny rano, ary ny [[zavamananaina]] ao aminy. Raha tsy madio tsara ny rano dia mety hitombo ao anatiny ny ahidrano sy ny mikraoba sasany.

== Antony mahatonga azy ==
Misy antony maro mahatonga ny rano hiandrona, anisan'izany:

* Ny fisian'ny lavaka na lemaka ambany manangona rano.
* Ny tsy fisian'ny lalan-drano ivoahan'ny rano.
* Ny fananganana tohodrano na fitahirizan-drano.
* Ny rotsak'orana betsaka amin'ny faritra iray.

*</text>
      <sha1>nxh7jrul6lcz22pjd6bodzqmwfkvd3e</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1142688</id>
      <parentid>1142687</parentid>
      <timestamp>2026-06-12T15:44:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mammysou17</username>
        <id>34685</id>
      </contributor>
      <origin>1142688</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="985" sha1="6fx6n80v6sti9ua80ubw17gx8lgpv6b" xml:space="preserve">
Ny '''rano miandrona''' dia rano tsy mikoriana na tsy misy fivezivezena firy, ka mijanona amin'ny toerana iray mandritra ny fotoana maharitra. Ahitana rano miandrona ny [[dobo]], [[farihy]] sasantsasany, [[heniheny]], lavaka feno rano, ary fitahirizan-drano voajanahary na nataon'olombelona. Mifanohitra amin'ny rano mikoriana, toy ny [[renirano]] sy lakandrano, ny rano miandrona.

== Toetra ==
Ny rano miandrona dia miavaka amin'ny tsy fisian'ny fikorianan-drano mazava. Mety hiova ny kalitaon'ny rano arakaraka ny toetr'andro, ny halalin'ny rano, ary ny [[zavamananaina]] ao aminy. Raha tsy madio tsara ny rano dia mety hitombo ao anatiny ny ahidrano sy ny mikraoba sasany.

== Antony mahatonga azy ==
Misy antony maro mahatonga ny rano hiandrona, anisan'izany:

* Ny fisian'ny lavaka na [[Tany lemaka|lemaka]] ambany manangona rano.
* Ny tsy fisian'ny lalan-drano ivoahan'ny rano.
* Ny fananganana tohodrano na fitahirizan-drano.
* Ny rotsak'orana betsaka amin'ny faritra iray.

*</text>
      <sha1>6fx6n80v6sti9ua80ubw17gx8lgpv6b</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1142689</id>
      <parentid>1142688</parentid>
      <timestamp>2026-06-12T15:44:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mammysou17</username>
        <id>34685</id>
      </contributor>
      <comment>/* Antony mahatonga azy */</comment>
      <origin>1142689</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="989" sha1="gsah2w1jxhlt58ktt27piy94jp827mp" xml:space="preserve">
Ny '''rano miandrona''' dia rano tsy mikoriana na tsy misy fivezivezena firy, ka mijanona amin'ny toerana iray mandritra ny fotoana maharitra. Ahitana rano miandrona ny [[dobo]], [[farihy]] sasantsasany, [[heniheny]], lavaka feno rano, ary fitahirizan-drano voajanahary na nataon'olombelona. Mifanohitra amin'ny rano mikoriana, toy ny [[renirano]] sy lakandrano, ny rano miandrona.

== Toetra ==
Ny rano miandrona dia miavaka amin'ny tsy fisian'ny fikorianan-drano mazava. Mety hiova ny kalitaon'ny rano arakaraka ny toetr'andro, ny halalin'ny rano, ary ny [[zavamananaina]] ao aminy. Raha tsy madio tsara ny rano dia mety hitombo ao anatiny ny ahidrano sy ny mikraoba sasany.

== Antony mahatonga azy ==
Misy antony maro mahatonga ny rano hiandrona, anisan'izany:

* Ny fisian'ny lavaka na [[Tany lemaka|lemaka]] ambany manangona rano.
* Ny tsy fisian'ny lalan-drano ivoahan'ny rano.
* Ny fananganana [[tohodrano]] na fitahirizan-drano.
* Ny rotsak'orana betsaka amin'ny faritra iray.

*</text>
      <sha1>gsah2w1jxhlt58ktt27piy94jp827mp</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1142690</id>
      <parentid>1142689</parentid>
      <timestamp>2026-06-12T15:45:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mammysou17</username>
        <id>34685</id>
      </contributor>
      <origin>1142690</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1886" sha1="h1wpo89rulpd73q0o3uzl7a55tdp5fp" xml:space="preserve">
Ny '''rano miandrona''' dia rano tsy mikoriana na tsy misy fivezivezena firy, ka mijanona amin'ny toerana iray mandritra ny fotoana maharitra. Ahitana rano miandrona ny [[dobo]], [[farihy]] sasantsasany, [[heniheny]], lavaka feno rano, ary fitahirizan-drano voajanahary na nataon'olombelona. Mifanohitra amin'ny rano mikoriana, toy ny [[renirano]] sy lakandrano, ny rano miandrona.

== Toetra ==
Ny rano miandrona dia miavaka amin'ny tsy fisian'ny fikorianan-drano mazava. Mety hiova ny kalitaon'ny rano arakaraka ny toetr'andro, ny halalin'ny rano, ary ny [[zavamananaina]] ao aminy. Raha tsy madio tsara ny rano dia mety hitombo ao anatiny ny ahidrano sy ny mikraoba sasany.

== Antony mahatonga azy ==
Misy antony maro mahatonga ny rano hiandrona, anisan'izany:

* Ny fisian'ny lavaka na [[Tany lemaka|lemaka]] ambany manangona rano.
* Ny tsy fisian'ny lalan-drano ivoahan'ny rano.
* Ny fananganana [[tohodrano]] na fitahirizan-drano.
* Ny rotsak'orana betsaka amin'ny faritra iray.

== Tontolo iainana ==
Manan-danja amin'ny tontolo iainana ny rano miandrona satria fonenan'ny zavamananaina maro, toy ny trondro, sahona, bibikely anaty rano, ary zavamaniry an-drano. Izy io koa dia loharanon-drano ho an'ny biby sy ny olombelona amin'ny faritra sasany.

== Fiantraikany amin'ny fahasalamana ==
Raha tsy voakarakara tsara, ny rano miandrona dia mety ho toerana fiterahan'ny moka sy bibikely hafa mpitatitra aretina. Mety hiteraka olana ara-pahasalamana ihany koa ny fandotoana ny rano miandrona amin'ny fako na akora simika.

== Fiarovana sy fitantanana ==
Ny fitandroana ny fahadiovan'ny rano miandrona dia zava-dehibe amin'ny fiarovana ny tontolo iainana sy ny fahasalaman'ny mponina. Anisan'ny fepetra raisina ny fanadiovana ny manodidina, ny fisorohana ny fandotoana, ary ny fanaraha-maso ny kalitaon'ny rano.

== Jereo koa ==

* Renirano
* Farihy
* Heniheny
* Tsingerin'ny rano</text>
      <sha1>h1wpo89rulpd73q0o3uzl7a55tdp5fp</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1142691</id>
      <parentid>1142690</parentid>
      <timestamp>2026-06-12T15:46:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mammysou17</username>
        <id>34685</id>
      </contributor>
      <comment>/* Fiantraikany amin'ny fahasalamana */</comment>
      <origin>1142691</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1984" sha1="ltcb02k61sr8he7u5a4zra3i1nhzdmn" xml:space="preserve">
Ny '''rano miandrona''' dia rano tsy mikoriana na tsy misy fivezivezena firy, ka mijanona amin'ny toerana iray mandritra ny fotoana maharitra. Ahitana rano miandrona ny [[dobo]], [[farihy]] sasantsasany, [[heniheny]], lavaka feno rano, ary fitahirizan-drano voajanahary na nataon'olombelona. Mifanohitra amin'ny rano mikoriana, toy ny [[renirano]] sy lakandrano, ny rano miandrona.

== Toetra ==
Ny rano miandrona dia miavaka amin'ny tsy fisian'ny fikorianan-drano mazava. Mety hiova ny kalitaon'ny rano arakaraka ny toetr'andro, ny halalin'ny rano, ary ny [[zavamananaina]] ao aminy. Raha tsy madio tsara ny rano dia mety hitombo ao anatiny ny ahidrano sy ny mikraoba sasany.

== Antony mahatonga azy ==
Misy antony maro mahatonga ny rano hiandrona, anisan'izany:

* Ny fisian'ny lavaka na [[Tany lemaka|lemaka]] ambany manangona rano.
* Ny tsy fisian'ny lalan-drano ivoahan'ny rano.
* Ny fananganana [[tohodrano]] na fitahirizan-drano.
* Ny rotsak'orana betsaka amin'ny faritra iray.

== Tontolo iainana ==
Manan-danja amin'ny tontolo iainana ny rano miandrona satria fonenan'ny zavamananaina maro, toy ny trondro, sahona, bibikely anaty rano, ary zavamaniry an-drano. Izy io koa dia loharanon-drano ho an'ny biby sy ny olombelona amin'ny faritra sasany.

== Fiantraikany amin'ny fahasalamana ==
Raha tsy voakarakara tsara, ny rano miandrona dia mety ho toerana fiterahan'ny moka sy bibikely hafa mpitatitra aretina. Mety hiteraka olana ara-pahasalamana ihany koa ny fandotoana ny rano miandrona amin'ny fako na akora simika&lt;ref&gt;https://newsmada.com/2025/03/04/ampanihy-andrefana-mihandrona-ny-rano-miteraka-aretina/&lt;/ref&gt;.

== Fiarovana sy fitantanana ==
Ny fitandroana ny fahadiovan'ny rano miandrona dia zava-dehibe amin'ny fiarovana ny tontolo iainana sy ny fahasalaman'ny mponina. Anisan'ny fepetra raisina ny fanadiovana ny manodidina, ny fisorohana ny fandotoana, ary ny fanaraha-maso ny kalitaon'ny rano.

== Jereo koa ==

* Renirano
* Farihy
* Heniheny
* Tsingerin'ny rano</text>
      <sha1>ltcb02k61sr8he7u5a4zra3i1nhzdmn</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1142692</id>
      <parentid>1142691</parentid>
      <timestamp>2026-06-12T15:46:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mammysou17</username>
        <id>34685</id>
      </contributor>
      <comment>/* Jereo koa */</comment>
      <origin>1142692</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2001" sha1="31w644rnpwdmjrcu4b6vgomkv4glkd0" xml:space="preserve">
Ny '''rano miandrona''' dia rano tsy mikoriana na tsy misy fivezivezena firy, ka mijanona amin'ny toerana iray mandritra ny fotoana maharitra. Ahitana rano miandrona ny [[dobo]], [[farihy]] sasantsasany, [[heniheny]], lavaka feno rano, ary fitahirizan-drano voajanahary na nataon'olombelona. Mifanohitra amin'ny rano mikoriana, toy ny [[renirano]] sy lakandrano, ny rano miandrona.

== Toetra ==
Ny rano miandrona dia miavaka amin'ny tsy fisian'ny fikorianan-drano mazava. Mety hiova ny kalitaon'ny rano arakaraka ny toetr'andro, ny halalin'ny rano, ary ny [[zavamananaina]] ao aminy. Raha tsy madio tsara ny rano dia mety hitombo ao anatiny ny ahidrano sy ny mikraoba sasany.

== Antony mahatonga azy ==
Misy antony maro mahatonga ny rano hiandrona, anisan'izany:

* Ny fisian'ny lavaka na [[Tany lemaka|lemaka]] ambany manangona rano.
* Ny tsy fisian'ny lalan-drano ivoahan'ny rano.
* Ny fananganana [[tohodrano]] na fitahirizan-drano.
* Ny rotsak'orana betsaka amin'ny faritra iray.

== Tontolo iainana ==
Manan-danja amin'ny tontolo iainana ny rano miandrona satria fonenan'ny zavamananaina maro, toy ny trondro, sahona, bibikely anaty rano, ary zavamaniry an-drano. Izy io koa dia loharanon-drano ho an'ny biby sy ny olombelona amin'ny faritra sasany.

== Fiantraikany amin'ny fahasalamana ==
Raha tsy voakarakara tsara, ny rano miandrona dia mety ho toerana fiterahan'ny moka sy bibikely hafa mpitatitra aretina. Mety hiteraka olana ara-pahasalamana ihany koa ny fandotoana ny rano miandrona amin'ny fako na akora simika&lt;ref&gt;https://newsmada.com/2025/03/04/ampanihy-andrefana-mihandrona-ny-rano-miteraka-aretina/&lt;/ref&gt;.

== Fiarovana sy fitantanana ==
Ny fitandroana ny fahadiovan'ny rano miandrona dia zava-dehibe amin'ny fiarovana ny tontolo iainana sy ny fahasalaman'ny mponina. Anisan'ny fepetra raisina ny fanadiovana ny manodidina, ny fisorohana ny fandotoana, ary ny fanaraha-maso ny kalitaon'ny rano.

== Jereo koa ==

* Renirano
* Farihy
* Heniheny
* Tsingerin'ny rano

== Referansa ==</text>
      <sha1>31w644rnpwdmjrcu4b6vgomkv4glkd0</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1142693</id>
      <parentid>1142692</parentid>
      <timestamp>2026-06-12T15:51:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mammysou17</username>
        <id>34685</id>
      </contributor>
      <comment>/* Tontolo iainana */</comment>
      <origin>1142693</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2275" sha1="gccellb9ftj2tzoaw8s095hs88lrkaz" xml:space="preserve">
Ny '''rano miandrona''' dia rano tsy mikoriana na tsy misy fivezivezena firy, ka mijanona amin'ny toerana iray mandritra ny fotoana maharitra. Ahitana rano miandrona ny [[dobo]], [[farihy]] sasantsasany, [[heniheny]], lavaka feno rano, ary fitahirizan-drano voajanahary na nataon'olombelona. Mifanohitra amin'ny rano mikoriana, toy ny [[renirano]] sy lakandrano, ny rano miandrona.

== Toetra ==
Ny rano miandrona dia miavaka amin'ny tsy fisian'ny fikorianan-drano mazava. Mety hiova ny kalitaon'ny rano arakaraka ny toetr'andro, ny halalin'ny rano, ary ny [[zavamananaina]] ao aminy. Raha tsy madio tsara ny rano dia mety hitombo ao anatiny ny ahidrano sy ny mikraoba sasany.

== Antony mahatonga azy ==
Misy antony maro mahatonga ny rano hiandrona, anisan'izany:

* Ny fisian'ny lavaka na [[Tany lemaka|lemaka]] ambany manangona rano.
* Ny tsy fisian'ny lalan-drano ivoahan'ny rano.
* Ny fananganana [[tohodrano]] na fitahirizan-drano.
* Ny rotsak'orana betsaka amin'ny faritra iray.

== Tontolo iainana ==
Manan-danja amin'ny tontolo iainana ny rano miandrona satria fonenan'ny zavamananaina maro, toy ny trondro, sahona, bibikely anaty rano, ary zavamaniry an-drano. Izy io koa dia loharanon-drano ho an'ny biby sy ny olombelona amin'ny faritra sasany.

Etsy an-daniny kosa anefa dia manimba ny tontolo iainana ny rano miandrona indrindra anaty tatatra ka mila fanadiovana hisorohana ny aretina sy ny loto &lt;ref&gt;https://www.tiatanindrazana.mg/actualites/rano-miandrona-ilaina-diovina-ireo-tatatra-fivoahan-drano-16737.php&lt;/ref&gt;

== Fiantraikany amin'ny fahasalamana ==
Raha tsy voakarakara tsara, ny rano miandrona dia mety ho toerana fiterahan'ny moka sy bibikely hafa mpitatitra aretina. Mety hiteraka olana ara-pahasalamana ihany koa ny fandotoana ny rano miandrona amin'ny fako na akora simika&lt;ref&gt;https://newsmada.com/2025/03/04/ampanihy-andrefana-mihandrona-ny-rano-miteraka-aretina/&lt;/ref&gt;.

== Fiarovana sy fitantanana ==
Ny fitandroana ny fahadiovan'ny rano miandrona dia zava-dehibe amin'ny fiarovana ny tontolo iainana sy ny fahasalaman'ny mponina. Anisan'ny fepetra raisina ny fanadiovana ny manodidina, ny fisorohana ny fandotoana, ary ny fanaraha-maso ny kalitaon'ny rano.

== Jereo koa ==

* Renirano
* Farihy
* Heniheny
* Tsingerin'ny rano

== Referansa ==</text>
      <sha1>gccellb9ftj2tzoaw8s095hs88lrkaz</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1142694</id>
      <parentid>1142693</parentid>
      <timestamp>2026-06-12T15:52:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mammysou17</username>
        <id>34685</id>
      </contributor>
      <origin>1142694</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2287" sha1="16hp5zny5ufwvvy45d3kh46exp5av1q" xml:space="preserve">
Ny '''rano miandrona''' dia rano tsy mikoriana na tsy misy fivezivezena firy, ka mijanona amin'ny toerana iray mandritra ny fotoana maharitra. Ahitana rano miandrona ny [[dobo]], [[farihy]] sasantsasany, [[heniheny]], lavaka feno rano, ary fitahirizan-drano voajanahary na nataon'olombelona. Mifanohitra amin'ny rano mikoriana, toy ny [[renirano]] sy lakandrano, ny rano miandrona.

== Toetra ==
Ny rano miandrona dia miavaka amin'ny tsy fisian'ny fikorianan-drano mazava. Mety hiova ny kalitaon'ny rano arakaraka ny toetr'andro, ny halalin'ny rano, ary ny [[zavamananaina]] ao aminy. Raha tsy madio tsara ny rano dia mety hitombo ao anatiny ny ahidrano sy ny mikraoba sasany.

== Antony mahatonga azy ==
Misy antony maro mahatonga ny rano hiandrona, anisan'izany:

* Ny fisian'ny lavaka na [[Tany lemaka|lemaka]] ambany manangona rano.
* Ny tsy fisian'ny lalan-drano ivoahan'ny rano.
* Ny fananganana [[tohodrano]] na fitahirizan-drano.
* Ny rotsak'orana betsaka amin'ny faritra iray.

== Tontolo iainana ==
Manan-danja amin'ny tontolo iainana ny rano miandrona satria fonenan'ny zavamananaina maro, toy ny trondro, sahona, bibikely anaty rano, ary zavamaniry an-drano. Izy io koa dia loharanon-drano ho an'ny biby sy ny olombelona amin'ny faritra sasany.

Etsy an-daniny kosa anefa dia manimba ny tontolo iainana ny rano miandrona indrindra anaty tatatra ka mila fanadiovana hisorohana ny aretina sy ny loto &lt;ref&gt;https://www.tiatanindrazana.mg/actualites/rano-miandrona-ilaina-diovina-ireo-tatatra-fivoahan-drano-16737.php&lt;/ref&gt;

== Fiantraikany amin'ny fahasalamana ==
Raha tsy voakarakara tsara, ny rano miandrona dia mety ho toerana fiterahan'ny [[moka]] sy [[bibikely]] hafa mpitatitra aretina. Mety hiteraka olana ara-pahasalamana ihany koa ny fandotoana ny rano miandrona amin'ny fako na akora simika&lt;ref&gt;https://newsmada.com/2025/03/04/ampanihy-andrefana-mihandrona-ny-rano-miteraka-aretina/&lt;/ref&gt;.

== Fiarovana sy fitantanana ==
Ny fitandroana ny fahadiovan'ny rano miandrona dia zava-dehibe amin'ny fiarovana ny tontolo iainana sy ny fahasalaman'ny mponina. Anisan'ny fepetra raisina ny fanadiovana ny manodidina, ny fisorohana ny fandotoana, ary ny fanaraha-maso ny kalitaon'ny rano.

== Jereo koa ==

* [[Renirano]]
* Farihy
* Heniheny
* Tsingerin'ny rano

== Referansa ==</text>
      <sha1>16hp5zny5ufwvvy45d3kh46exp5av1q</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1142695</id>
      <parentid>1142694</parentid>
      <timestamp>2026-06-12T15:53:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mammysou17</username>
        <id>34685</id>
      </contributor>
      <comment>/* Jereo koa */</comment>
      <origin>1142695</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2295" sha1="tpu0wqc214c4fg7pr6guzpobffgbhsd" xml:space="preserve">
Ny '''rano miandrona''' dia rano tsy mikoriana na tsy misy fivezivezena firy, ka mijanona amin'ny toerana iray mandritra ny fotoana maharitra. Ahitana rano miandrona ny [[dobo]], [[farihy]] sasantsasany, [[heniheny]], lavaka feno rano, ary fitahirizan-drano voajanahary na nataon'olombelona. Mifanohitra amin'ny rano mikoriana, toy ny [[renirano]] sy lakandrano, ny rano miandrona.

== Toetra ==
Ny rano miandrona dia miavaka amin'ny tsy fisian'ny fikorianan-drano mazava. Mety hiova ny kalitaon'ny rano arakaraka ny toetr'andro, ny halalin'ny rano, ary ny [[zavamananaina]] ao aminy. Raha tsy madio tsara ny rano dia mety hitombo ao anatiny ny ahidrano sy ny mikraoba sasany.

== Antony mahatonga azy ==
Misy antony maro mahatonga ny rano hiandrona, anisan'izany:

* Ny fisian'ny lavaka na [[Tany lemaka|lemaka]] ambany manangona rano.
* Ny tsy fisian'ny lalan-drano ivoahan'ny rano.
* Ny fananganana [[tohodrano]] na fitahirizan-drano.
* Ny rotsak'orana betsaka amin'ny faritra iray.

== Tontolo iainana ==
Manan-danja amin'ny tontolo iainana ny rano miandrona satria fonenan'ny zavamananaina maro, toy ny trondro, sahona, bibikely anaty rano, ary zavamaniry an-drano. Izy io koa dia loharanon-drano ho an'ny biby sy ny olombelona amin'ny faritra sasany.

Etsy an-daniny kosa anefa dia manimba ny tontolo iainana ny rano miandrona indrindra anaty tatatra ka mila fanadiovana hisorohana ny aretina sy ny loto &lt;ref&gt;https://www.tiatanindrazana.mg/actualites/rano-miandrona-ilaina-diovina-ireo-tatatra-fivoahan-drano-16737.php&lt;/ref&gt;

== Fiantraikany amin'ny fahasalamana ==
Raha tsy voakarakara tsara, ny rano miandrona dia mety ho toerana fiterahan'ny [[moka]] sy [[bibikely]] hafa mpitatitra aretina. Mety hiteraka olana ara-pahasalamana ihany koa ny fandotoana ny rano miandrona amin'ny fako na akora simika&lt;ref&gt;https://newsmada.com/2025/03/04/ampanihy-andrefana-mihandrona-ny-rano-miteraka-aretina/&lt;/ref&gt;.

== Fiarovana sy fitantanana ==
Ny fitandroana ny fahadiovan'ny rano miandrona dia zava-dehibe amin'ny fiarovana ny tontolo iainana sy ny fahasalaman'ny mponina. Anisan'ny fepetra raisina ny fanadiovana ny manodidina, ny fisorohana ny fandotoana, ary ny fanaraha-maso ny kalitaon'ny rano.

== Jereo koa ==

* [[Renirano]]
* [[Farihy]]
* [[Heniheny]]
* Tsingerin'ny rano

== Referansa ==</text>
      <sha1>tpu0wqc214c4fg7pr6guzpobffgbhsd</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1142696</id>
      <parentid>1142695</parentid>
      <timestamp>2026-06-12T15:53:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mammysou17</username>
        <id>34685</id>
      </contributor>
      <comment>/* Fiarovana sy fitantanana */</comment>
      <origin>1142696</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2294" sha1="m77l1bg7roaf7nrf9zuthq8ql941ikr" xml:space="preserve">
Ny '''rano miandrona''' dia rano tsy mikoriana na tsy misy fivezivezena firy, ka mijanona amin'ny toerana iray mandritra ny fotoana maharitra. Ahitana rano miandrona ny [[dobo]], [[farihy]] sasantsasany, [[heniheny]], lavaka feno rano, ary fitahirizan-drano voajanahary na nataon'olombelona. Mifanohitra amin'ny rano mikoriana, toy ny [[renirano]] sy lakandrano, ny rano miandrona.

== Toetra ==
Ny rano miandrona dia miavaka amin'ny tsy fisian'ny fikorianan-drano mazava. Mety hiova ny kalitaon'ny rano arakaraka ny toetr'andro, ny halalin'ny rano, ary ny [[zavamananaina]] ao aminy. Raha tsy madio tsara ny rano dia mety hitombo ao anatiny ny ahidrano sy ny mikraoba sasany.

== Antony mahatonga azy ==
Misy antony maro mahatonga ny rano hiandrona, anisan'izany:

* Ny fisian'ny lavaka na [[Tany lemaka|lemaka]] ambany manangona rano.
* Ny tsy fisian'ny lalan-drano ivoahan'ny rano.
* Ny fananganana [[tohodrano]] na fitahirizan-drano.
* Ny rotsak'orana betsaka amin'ny faritra iray.

== Tontolo iainana ==
Manan-danja amin'ny tontolo iainana ny rano miandrona satria fonenan'ny zavamananaina maro, toy ny trondro, sahona, bibikely anaty rano, ary zavamaniry an-drano. Izy io koa dia loharanon-drano ho an'ny biby sy ny olombelona amin'ny faritra sasany.

Etsy an-daniny kosa anefa dia manimba ny tontolo iainana ny rano miandrona indrindra anaty tatatra ka mila fanadiovana hisorohana ny aretina sy ny loto &lt;ref&gt;https://www.tiatanindrazana.mg/actualites/rano-miandrona-ilaina-diovina-ireo-tatatra-fivoahan-drano-16737.php&lt;/ref&gt;

== Fiantraikany amin'ny fahasalamana ==
Raha tsy voakarakara tsara, ny rano miandrona dia mety ho toerana fiterahan'ny [[moka]] sy [[bibikely]] hafa mpitatitra aretina. Mety hiteraka olana ara-pahasalamana ihany koa ny fandotoana ny rano miandrona amin'ny fako na akora simika&lt;ref&gt;https://newsmada.com/2025/03/04/ampanihy-andrefana-mihandrona-ny-rano-miteraka-aretina/&lt;/ref&gt;.

== Fiarovana sy fitantanana ==
Ny fitandroana ny fahadiovan'ny rano miandrona dia zava-dehibe amin'ny fiarovana ny tontolo iainana sy ny fahasalaman'ny mponina. Anisan'ny fepetra raisina ny fanadiovana ny manodidina, ny fisorohana ny fandotoana, ary ny fanarahamaso ny kalitaon'ny rano.

== Jereo koa ==

* [[Renirano]]
* [[Farihy]]
* [[Heniheny]]
* Tsingerin'ny rano

== Referansa ==</text>
      <sha1>m77l1bg7roaf7nrf9zuthq8ql941ikr</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1142697</id>
      <parentid>1142696</parentid>
      <timestamp>2026-06-12T15:54:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mammysou17</username>
        <id>34685</id>
      </contributor>
      <comment>/* Toetra */</comment>
      <origin>1142697</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2309" sha1="qrxb48tj8b5qodicd314a8iczhq8eb8" xml:space="preserve">
Ny '''rano miandrona''' dia rano tsy mikoriana na tsy misy fivezivezena firy, ka mijanona amin'ny toerana iray mandritra ny fotoana maharitra. Ahitana rano miandrona ny [[dobo]], [[farihy]] sasantsasany, [[heniheny]], lavaka feno rano, ary fitahirizan-drano voajanahary na nataon'olombelona. Mifanohitra amin'ny rano mikoriana, toy ny [[renirano]] sy lakandrano, ny rano miandrona.

== Toetra ==
Ny rano miandrona dia miavaka amin'ny tsy fisian'ny fikorianan-drano mazava. Mety hiova ny kalitaon'ny rano arakaraka ny [[Toetrandro|toetr'andro]], ny halalin'ny rano, ary ny [[zavamananaina]] ao aminy. Raha tsy madio tsara ny rano dia mety hitombo ao anatiny ny ahidrano sy ny mikraoba sasany.

== Antony mahatonga azy ==
Misy antony maro mahatonga ny rano hiandrona, anisan'izany:

* Ny fisian'ny lavaka na [[Tany lemaka|lemaka]] ambany manangona rano.
* Ny tsy fisian'ny lalan-drano ivoahan'ny rano.
* Ny fananganana [[tohodrano]] na fitahirizan-drano.
* Ny rotsak'orana betsaka amin'ny faritra iray.

== Tontolo iainana ==
Manan-danja amin'ny tontolo iainana ny rano miandrona satria fonenan'ny zavamananaina maro, toy ny trondro, sahona, bibikely anaty rano, ary zavamaniry an-drano. Izy io koa dia loharanon-drano ho an'ny biby sy ny olombelona amin'ny faritra sasany.

Etsy an-daniny kosa anefa dia manimba ny tontolo iainana ny rano miandrona indrindra anaty tatatra ka mila fanadiovana hisorohana ny aretina sy ny loto &lt;ref&gt;https://www.tiatanindrazana.mg/actualites/rano-miandrona-ilaina-diovina-ireo-tatatra-fivoahan-drano-16737.php&lt;/ref&gt;

== Fiantraikany amin'ny fahasalamana ==
Raha tsy voakarakara tsara, ny rano miandrona dia mety ho toerana fiterahan'ny [[moka]] sy [[bibikely]] hafa mpitatitra aretina. Mety hiteraka olana ara-pahasalamana ihany koa ny fandotoana ny rano miandrona amin'ny fako na akora simika&lt;ref&gt;https://newsmada.com/2025/03/04/ampanihy-andrefana-mihandrona-ny-rano-miteraka-aretina/&lt;/ref&gt;.

== Fiarovana sy fitantanana ==
Ny fitandroana ny fahadiovan'ny rano miandrona dia zava-dehibe amin'ny fiarovana ny tontolo iainana sy ny fahasalaman'ny mponina. Anisan'ny fepetra raisina ny fanadiovana ny manodidina, ny fisorohana ny fandotoana, ary ny fanarahamaso ny kalitaon'ny rano.

== Jereo koa ==

* [[Renirano]]
* [[Farihy]]
* [[Heniheny]]
* Tsingerin'ny rano

== Referansa ==</text>
      <sha1>qrxb48tj8b5qodicd314a8iczhq8eb8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1142698</id>
      <parentid>1142697</parentid>
      <timestamp>2026-06-12T15:54:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mammysou17</username>
        <id>34685</id>
      </contributor>
      <comment>/* Tontolo iainana */</comment>
      <origin>1142698</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2313" sha1="4qsohgu3derz5v53sf5orzifjb3pb1n" xml:space="preserve">
Ny '''rano miandrona''' dia rano tsy mikoriana na tsy misy fivezivezena firy, ka mijanona amin'ny toerana iray mandritra ny fotoana maharitra. Ahitana rano miandrona ny [[dobo]], [[farihy]] sasantsasany, [[heniheny]], lavaka feno rano, ary fitahirizan-drano voajanahary na nataon'olombelona. Mifanohitra amin'ny rano mikoriana, toy ny [[renirano]] sy lakandrano, ny rano miandrona.

== Toetra ==
Ny rano miandrona dia miavaka amin'ny tsy fisian'ny fikorianan-drano mazava. Mety hiova ny kalitaon'ny rano arakaraka ny [[Toetrandro|toetr'andro]], ny halalin'ny rano, ary ny [[zavamananaina]] ao aminy. Raha tsy madio tsara ny rano dia mety hitombo ao anatiny ny ahidrano sy ny mikraoba sasany.

== Antony mahatonga azy ==
Misy antony maro mahatonga ny rano hiandrona, anisan'izany:

* Ny fisian'ny lavaka na [[Tany lemaka|lemaka]] ambany manangona rano.
* Ny tsy fisian'ny lalan-drano ivoahan'ny rano.
* Ny fananganana [[tohodrano]] na fitahirizan-drano.
* Ny rotsak'orana betsaka amin'ny faritra iray.

== Tontolo iainana ==
Manan-danja amin'ny tontolo iainana ny rano miandrona satria fonenan'ny zavamananaina maro, toy ny [[trondro]], sahona, bibikely anaty rano, ary zavamaniry an-drano. Izy io koa dia loharanon-drano ho an'ny biby sy ny olombelona amin'ny faritra sasany.

Etsy an-daniny kosa anefa dia manimba ny tontolo iainana ny rano miandrona indrindra anaty tatatra ka mila fanadiovana hisorohana ny aretina sy ny loto &lt;ref&gt;https://www.tiatanindrazana.mg/actualites/rano-miandrona-ilaina-diovina-ireo-tatatra-fivoahan-drano-16737.php&lt;/ref&gt;

== Fiantraikany amin'ny fahasalamana ==
Raha tsy voakarakara tsara, ny rano miandrona dia mety ho toerana fiterahan'ny [[moka]] sy [[bibikely]] hafa mpitatitra aretina. Mety hiteraka olana ara-pahasalamana ihany koa ny fandotoana ny rano miandrona amin'ny fako na akora simika&lt;ref&gt;https://newsmada.com/2025/03/04/ampanihy-andrefana-mihandrona-ny-rano-miteraka-aretina/&lt;/ref&gt;.

== Fiarovana sy fitantanana ==
Ny fitandroana ny fahadiovan'ny rano miandrona dia zava-dehibe amin'ny fiarovana ny tontolo iainana sy ny fahasalaman'ny mponina. Anisan'ny fepetra raisina ny fanadiovana ny manodidina, ny fisorohana ny fandotoana, ary ny fanarahamaso ny kalitaon'ny rano.

== Jereo koa ==

* [[Renirano]]
* [[Farihy]]
* [[Heniheny]]
* Tsingerin'ny rano

== Referansa ==</text>
      <sha1>4qsohgu3derz5v53sf5orzifjb3pb1n</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1142699</id>
      <parentid>1142698</parentid>
      <timestamp>2026-06-12T15:55:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mammysou17</username>
        <id>34685</id>
      </contributor>
      <comment>/* Tontolo iainana */</comment>
      <origin>1142699</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2317" sha1="tqz5nhb4o848j9nttwj7iappd8qkasq" xml:space="preserve">
Ny '''rano miandrona''' dia rano tsy mikoriana na tsy misy fivezivezena firy, ka mijanona amin'ny toerana iray mandritra ny fotoana maharitra. Ahitana rano miandrona ny [[dobo]], [[farihy]] sasantsasany, [[heniheny]], lavaka feno rano, ary fitahirizan-drano voajanahary na nataon'olombelona. Mifanohitra amin'ny rano mikoriana, toy ny [[renirano]] sy lakandrano, ny rano miandrona.

== Toetra ==
Ny rano miandrona dia miavaka amin'ny tsy fisian'ny fikorianan-drano mazava. Mety hiova ny kalitaon'ny rano arakaraka ny [[Toetrandro|toetr'andro]], ny halalin'ny rano, ary ny [[zavamananaina]] ao aminy. Raha tsy madio tsara ny rano dia mety hitombo ao anatiny ny ahidrano sy ny mikraoba sasany.

== Antony mahatonga azy ==
Misy antony maro mahatonga ny rano hiandrona, anisan'izany:

* Ny fisian'ny lavaka na [[Tany lemaka|lemaka]] ambany manangona rano.
* Ny tsy fisian'ny lalan-drano ivoahan'ny rano.
* Ny fananganana [[tohodrano]] na fitahirizan-drano.
* Ny rotsak'orana betsaka amin'ny faritra iray.

== Tontolo iainana ==
Manan-danja amin'ny tontolo iainana ny rano miandrona satria fonenan'ny zavamananaina maro, toy ny [[trondro]], [[sahona]], bibikely anaty rano, ary zavamaniry an-drano. Izy io koa dia loharanon-drano ho an'ny biby sy ny olombelona amin'ny faritra sasany.

Etsy an-daniny kosa anefa dia manimba ny tontolo iainana ny rano miandrona indrindra anaty tatatra ka mila fanadiovana hisorohana ny aretina sy ny loto &lt;ref&gt;https://www.tiatanindrazana.mg/actualites/rano-miandrona-ilaina-diovina-ireo-tatatra-fivoahan-drano-16737.php&lt;/ref&gt;

== Fiantraikany amin'ny fahasalamana ==
Raha tsy voakarakara tsara, ny rano miandrona dia mety ho toerana fiterahan'ny [[moka]] sy [[bibikely]] hafa mpitatitra aretina. Mety hiteraka olana ara-pahasalamana ihany koa ny fandotoana ny rano miandrona amin'ny fako na akora simika&lt;ref&gt;https://newsmada.com/2025/03/04/ampanihy-andrefana-mihandrona-ny-rano-miteraka-aretina/&lt;/ref&gt;.

== Fiarovana sy fitantanana ==
Ny fitandroana ny fahadiovan'ny rano miandrona dia zava-dehibe amin'ny fiarovana ny tontolo iainana sy ny fahasalaman'ny mponina. Anisan'ny fepetra raisina ny fanadiovana ny manodidina, ny fisorohana ny fandotoana, ary ny fanarahamaso ny kalitaon'ny rano.

== Jereo koa ==

* [[Renirano]]
* [[Farihy]]
* [[Heniheny]]
* Tsingerin'ny rano

== Referansa ==</text>
      <sha1>tqz5nhb4o848j9nttwj7iappd8qkasq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1142700</id>
      <parentid>1142699</parentid>
      <timestamp>2026-06-12T15:56:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mammysou17</username>
        <id>34685</id>
      </contributor>
      <comment>/* Tontolo iainana */</comment>
      <origin>1142700</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2339" sha1="jvbrcsqoiktolohwpn2aynpprueu49s" xml:space="preserve">
Ny '''rano miandrona''' dia rano tsy mikoriana na tsy misy fivezivezena firy, ka mijanona amin'ny toerana iray mandritra ny fotoana maharitra. Ahitana rano miandrona ny [[dobo]], [[farihy]] sasantsasany, [[heniheny]], lavaka feno rano, ary fitahirizan-drano voajanahary na nataon'olombelona. Mifanohitra amin'ny rano mikoriana, toy ny [[renirano]] sy lakandrano, ny rano miandrona.

== Toetra ==
Ny rano miandrona dia miavaka amin'ny tsy fisian'ny fikorianan-drano mazava. Mety hiova ny kalitaon'ny rano arakaraka ny [[Toetrandro|toetr'andro]], ny halalin'ny rano, ary ny [[zavamananaina]] ao aminy. Raha tsy madio tsara ny rano dia mety hitombo ao anatiny ny ahidrano sy ny mikraoba sasany.

== Antony mahatonga azy ==
Misy antony maro mahatonga ny rano hiandrona, anisan'izany:

* Ny fisian'ny lavaka na [[Tany lemaka|lemaka]] ambany manangona rano.
* Ny tsy fisian'ny lalan-drano ivoahan'ny rano.
* Ny fananganana [[tohodrano]] na fitahirizan-drano.
* Ny rotsak'orana betsaka amin'ny faritra iray.

== Tontolo iainana ==
Manan-danja amin'ny tontolo iainana ny rano miandrona satria fonenan'ny zavamananaina maro, toy ny [[trondro]], [[sahona]], bibikely anaty rano, ary zavamaniry an-drano. Izy io koa dia loharanon-drano ho an'ny biby sy ny olombelona amin'ny faritra sasany.

Etsy an-daniny kosa anefa dia manimba ny tontolo iainana ny rano miandrona indrindra anaty tatatra ka mila fanadiovana hisorohana ny [[aretina]] sy ny [[Loto (maloto)|loto]] &lt;ref&gt;https://www.tiatanindrazana.mg/actualites/rano-miandrona-ilaina-diovina-ireo-tatatra-fivoahan-drano-16737.php&lt;/ref&gt;

== Fiantraikany amin'ny fahasalamana ==
Raha tsy voakarakara tsara, ny rano miandrona dia mety ho toerana fiterahan'ny [[moka]] sy [[bibikely]] hafa mpitatitra aretina. Mety hiteraka olana ara-pahasalamana ihany koa ny fandotoana ny rano miandrona amin'ny fako na akora simika&lt;ref&gt;https://newsmada.com/2025/03/04/ampanihy-andrefana-mihandrona-ny-rano-miteraka-aretina/&lt;/ref&gt;.

== Fiarovana sy fitantanana ==
Ny fitandroana ny fahadiovan'ny rano miandrona dia zava-dehibe amin'ny fiarovana ny tontolo iainana sy ny fahasalaman'ny mponina. Anisan'ny fepetra raisina ny fanadiovana ny manodidina, ny fisorohana ny fandotoana, ary ny fanarahamaso ny kalitaon'ny rano.

== Jereo koa ==

* [[Renirano]]
* [[Farihy]]
* [[Heniheny]]
* Tsingerin'ny rano

== Referansa ==</text>
      <sha1>jvbrcsqoiktolohwpn2aynpprueu49s</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1142701</id>
      <parentid>1142700</parentid>
      <timestamp>2026-06-12T15:56:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mammysou17</username>
        <id>34685</id>
      </contributor>
      <comment>/* Tontolo iainana */</comment>
      <origin>1142701</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2343" sha1="avk8b123m5iqqn0an0aaxzeqb6rbh50" xml:space="preserve">
Ny '''rano miandrona''' dia rano tsy mikoriana na tsy misy fivezivezena firy, ka mijanona amin'ny toerana iray mandritra ny fotoana maharitra. Ahitana rano miandrona ny [[dobo]], [[farihy]] sasantsasany, [[heniheny]], lavaka feno rano, ary fitahirizan-drano voajanahary na nataon'olombelona. Mifanohitra amin'ny rano mikoriana, toy ny [[renirano]] sy lakandrano, ny rano miandrona.

== Toetra ==
Ny rano miandrona dia miavaka amin'ny tsy fisian'ny fikorianan-drano mazava. Mety hiova ny kalitaon'ny rano arakaraka ny [[Toetrandro|toetr'andro]], ny halalin'ny rano, ary ny [[zavamananaina]] ao aminy. Raha tsy madio tsara ny rano dia mety hitombo ao anatiny ny ahidrano sy ny mikraoba sasany.

== Antony mahatonga azy ==
Misy antony maro mahatonga ny rano hiandrona, anisan'izany:

* Ny fisian'ny lavaka na [[Tany lemaka|lemaka]] ambany manangona rano.
* Ny tsy fisian'ny lalan-drano ivoahan'ny rano.
* Ny fananganana [[tohodrano]] na fitahirizan-drano.
* Ny rotsak'orana betsaka amin'ny faritra iray.

== Tontolo iainana ==
Manan-danja amin'ny tontolo iainana ny rano miandrona satria fonenan'ny zavamananaina maro, toy ny [[trondro]], [[sahona]], bibikely anaty rano, ary [[zavamaniry]] an-drano. Izy io koa dia loharanon-drano ho an'ny biby sy ny olombelona amin'ny faritra sasany.

Etsy an-daniny kosa anefa dia manimba ny tontolo iainana ny rano miandrona indrindra anaty tatatra ka mila fanadiovana hisorohana ny [[aretina]] sy ny [[Loto (maloto)|loto]] &lt;ref&gt;https://www.tiatanindrazana.mg/actualites/rano-miandrona-ilaina-diovina-ireo-tatatra-fivoahan-drano-16737.php&lt;/ref&gt;

== Fiantraikany amin'ny fahasalamana ==
Raha tsy voakarakara tsara, ny rano miandrona dia mety ho toerana fiterahan'ny [[moka]] sy [[bibikely]] hafa mpitatitra aretina. Mety hiteraka olana ara-pahasalamana ihany koa ny fandotoana ny rano miandrona amin'ny fako na akora simika&lt;ref&gt;https://newsmada.com/2025/03/04/ampanihy-andrefana-mihandrona-ny-rano-miteraka-aretina/&lt;/ref&gt;.

== Fiarovana sy fitantanana ==
Ny fitandroana ny fahadiovan'ny rano miandrona dia zava-dehibe amin'ny fiarovana ny tontolo iainana sy ny fahasalaman'ny mponina. Anisan'ny fepetra raisina ny fanadiovana ny manodidina, ny fisorohana ny fandotoana, ary ny fanarahamaso ny kalitaon'ny rano.

== Jereo koa ==

* [[Renirano]]
* [[Farihy]]
* [[Heniheny]]
* Tsingerin'ny rano

== Referansa ==</text>
      <sha1>avk8b123m5iqqn0an0aaxzeqb6rbh50</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Fanavakavahana ny LGBTQ+ ao Madagasikara</title>
    <ns>0</ns>
    <id>300515</id>
    <revision>
      <id>1142704</id>
      <timestamp>2026-06-12T16:42:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mammysou17</username>
        <id>34685</id>
      </contributor>
      <comment>lahatsoratra vaovao</comment>
      <origin>1142704</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2385" sha1="gqdr5t198in0deoiss8sm80lnw73ad8" xml:space="preserve">Ny fanavakavahana ny olona LGBTQ+ (lesbiana, gay, bisexual, transgender ary queer) ao Madagasikara dia mbola olana ara-tsosialy lehibe. Na dia tsy voararan’ny lalàna aza ny firaisana ara-nofo eo amin’ny olon-dehibe mitovy fananahana, dia mbola misy fanilikilihana, herisetra ara-tsosialy ary tsy fahampian’ny fiarovana ara-dalàna.

== Toe-javatra ara-dalàna ==
Ao Madagasikara, tsy voararan’ny lalàna ny firaisana ara-nofo eo amin’ny olon-dehibe mitovy fananahana. Na izany aza, misy tsy fitoviana amin’ny taona fahazoan-dalana ara-nofo, izay 21 taona ho an’ny fifandraisana mitovy fananahana raha oharina amin’ny 14 taona ho an’ny heterosexualité. Tsy misy lalàna manokana miaro amin’ny fanavakavahana mifototra amin’ny orientation sexuelle na identité de genre, ary tsy ekena ara-dalàna ny fanambadian’ny olona mitovy fananahana.

== Fanavakavahana ara-tsosialy ==
Araka ny tatitra avy amin’ny fikambanana iraisam-pirenena sy ONG, ny olona LGBTQ+ dia mbola miatrika fanilikilihana eo amin’ny fiaraha-monina. Misy tranga fanesoana, fanorisorenana ary indraindray herisetra. Ny olona transgender sy ireo heverina ho tsy mifanaraka amin’ny fenitra ara-pananahana nentim-paharazana dia matetika tena voakasika mafy.

== Herisetra sy fiarovana ==
Misy tranga voatatitra momba ny fanafihana am-bava sy ara-batana, fanilikilihana ao amin’ny fianakaviana, ary fandavana asa. Noho izany, maro amin’ny olona LGBTQ+ no misafidy ny tsy maneho ampahibemaso ny maha-izy azy noho ny tahotra ny fanehoan-kevitra ratsy avy amin’ny fiaraha-monina.

== Antony ara-tsosialy sy kolontsaina ==
Ny fanavakavahana dia mifandray amin’ny kolontsaina, ny finoana ara-pivavahana, ary ny fomba fijery nentim-paharazana momba ny lahy sy vavy. Ireo antony ireo dia mahatonga ny resaka LGBTQ+ ho mbola saropady ao amin’ny fiaraha-monina Malagasy.

== Ezaka sy fivoarana ==
Na dia misy aza ny olana, dia misy ONG sy fikambanana miasa amin’ny fiarovana ny zon’olombelona. Misy ihany koa ny fitomboan’ny fahitana sy adihevitra amin’ny media, saingy mbola voafetra ny fandrosoana ara-dalàna sy ara-tsosialy.

== Famintinana ==
Amin’ny ankapobeny, ara-dalàna ny maha-LGBTQ+ ao Madagasikara saingy tsy misy fiarovana manokana. Mbola misy fanavakavahana ara-tsosialy sy ara-pihetseham-po, ary mbola ilaina ny fanabeazana sy fanentanana momba ny zon’olombelona.</text>
      <sha1>gqdr5t198in0deoiss8sm80lnw73ad8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1142705</id>
      <parentid>1142704</parentid>
      <timestamp>2026-06-12T16:54:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mammysou17</username>
        <id>34685</id>
      </contributor>
      <origin>1142705</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2391" sha1="n2jeo8y9nshl2z4t3lhsheapuuzi9h8" xml:space="preserve">'''Ny fanavakavahana ny olona LGBTQ+ (lesbiana, gay, bisexual, transgender ary queer) ao Madagasikara''' dia mbola olana ara-tsosialy lehibe. Na dia tsy voararan’ny lalàna aza ny firaisana ara-nofo eo amin’ny olon-dehibe mitovy fananahana, dia mbola misy fanilikilihana, herisetra ara-tsosialy ary tsy fahampian’ny fiarovana ara-dalàna.

== Toe-javatra ara-dalàna ==
Ao Madagasikara, tsy voararan’ny lalàna ny firaisana ara-nofo eo amin’ny olon-dehibe mitovy fananahana. Na izany aza, misy tsy fitoviana amin’ny taona fahazoan-dalana ara-nofo, izay 21 taona ho an’ny fifandraisana mitovy fananahana raha oharina amin’ny 14 taona ho an’ny heterosexualité. Tsy misy lalàna manokana miaro amin’ny fanavakavahana mifototra amin’ny orientation sexuelle na identité de genre, ary tsy ekena ara-dalàna ny fanambadian’ny olona mitovy fananahana.

== Fanavakavahana ara-tsosialy ==
Araka ny tatitra avy amin’ny fikambanana iraisam-pirenena sy ONG, ny olona LGBTQ+ dia mbola miatrika fanilikilihana eo amin’ny fiaraha-monina. Misy tranga fanesoana, fanorisorenana ary indraindray herisetra. Ny olona transgender sy ireo heverina ho tsy mifanaraka amin’ny fenitra ara-pananahana nentim-paharazana dia matetika tena voakasika mafy.

== Herisetra sy fiarovana ==
Misy tranga voatatitra momba ny fanafihana am-bava sy ara-batana, fanilikilihana ao amin’ny fianakaviana, ary fandavana asa. Noho izany, maro amin’ny olona LGBTQ+ no misafidy ny tsy maneho ampahibemaso ny maha-izy azy noho ny tahotra ny fanehoan-kevitra ratsy avy amin’ny fiaraha-monina.

== Antony ara-tsosialy sy kolontsaina ==
Ny fanavakavahana dia mifandray amin’ny kolontsaina, ny finoana ara-pivavahana, ary ny fomba fijery nentim-paharazana momba ny lahy sy vavy. Ireo antony ireo dia mahatonga ny resaka LGBTQ+ ho mbola saropady ao amin’ny fiaraha-monina Malagasy.

== Ezaka sy fivoarana ==
Na dia misy aza ny olana, dia misy ONG sy fikambanana miasa amin’ny fiarovana ny zon’olombelona. Misy ihany koa ny fitomboan’ny fahitana sy adihevitra amin’ny media, saingy mbola voafetra ny fandrosoana ara-dalàna sy ara-tsosialy.

== Famintinana ==
Amin’ny ankapobeny, ara-dalàna ny maha-LGBTQ+ ao Madagasikara saingy tsy misy fiarovana manokana. Mbola misy fanavakavahana ara-tsosialy sy ara-pihetseham-po, ary mbola ilaina ny fanabeazana sy fanentanana momba ny zon’olombelona.</text>
      <sha1>n2jeo8y9nshl2z4t3lhsheapuuzi9h8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1142819</id>
      <parentid>1142705</parentid>
      <timestamp>2026-06-13T08:43:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mammysou17</username>
        <id>34685</id>
      </contributor>
      <origin>1142819</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2404" sha1="75c3tvnqgs7wo5bdnjlstrchy8911kf" xml:space="preserve">'''Ny fanavakavahana ny olona LGBTQ+ (lesbiana, gay, bisexual, transgender ary queer) ao Madagasikara''' dia mbola olana [[Sôsialy|ara-tsosialy]] lehibe. Na dia tsy voararan’ny lalàna aza ny firaisana ara-nofo eo amin’ny olon-dehibe mitovy fananahana, dia mbola misy fanilikilihana, herisetra ara-tsosialy ary tsy fahampian’ny fiarovana ara-dalàna.

== Toe-javatra ara-dalàna ==
Ao Madagasikara, tsy voararan’ny lalàna ny firaisana ara-nofo eo amin’ny olon-dehibe mitovy fananahana. Na izany aza, misy tsy fitoviana amin’ny taona fahazoan-dalana ara-nofo, izay 21 taona ho an’ny fifandraisana mitovy fananahana raha oharina amin’ny 14 taona ho an’ny heterosexualité. Tsy misy lalàna manokana miaro amin’ny fanavakavahana mifototra amin’ny orientation sexuelle na identité de genre, ary tsy ekena ara-dalàna ny fanambadian’ny olona mitovy fananahana.

== Fanavakavahana ara-tsosialy ==
Araka ny tatitra avy amin’ny fikambanana iraisam-pirenena sy ONG, ny olona LGBTQ+ dia mbola miatrika fanilikilihana eo amin’ny fiaraha-monina. Misy tranga fanesoana, fanorisorenana ary indraindray herisetra. Ny olona transgender sy ireo heverina ho tsy mifanaraka amin’ny fenitra ara-pananahana nentim-paharazana dia matetika tena voakasika mafy.

== Herisetra sy fiarovana ==
Misy tranga voatatitra momba ny fanafihana am-bava sy ara-batana, fanilikilihana ao amin’ny fianakaviana, ary fandavana asa. Noho izany, maro amin’ny olona LGBTQ+ no misafidy ny tsy maneho ampahibemaso ny maha-izy azy noho ny tahotra ny fanehoan-kevitra ratsy avy amin’ny fiaraha-monina.

== Antony ara-tsosialy sy kolontsaina ==
Ny fanavakavahana dia mifandray amin’ny kolontsaina, ny finoana ara-pivavahana, ary ny fomba fijery nentim-paharazana momba ny lahy sy vavy. Ireo antony ireo dia mahatonga ny resaka LGBTQ+ ho mbola saropady ao amin’ny fiaraha-monina Malagasy.

== Ezaka sy fivoarana ==
Na dia misy aza ny olana, dia misy ONG sy fikambanana miasa amin’ny fiarovana ny zon’olombelona. Misy ihany koa ny fitomboan’ny fahitana sy adihevitra amin’ny media, saingy mbola voafetra ny fandrosoana ara-dalàna sy ara-tsosialy.

== Famintinana ==
Amin’ny ankapobeny, ara-dalàna ny maha-LGBTQ+ ao Madagasikara saingy tsy misy fiarovana manokana. Mbola misy fanavakavahana ara-tsosialy sy ara-pihetseham-po, ary mbola ilaina ny fanabeazana sy fanentanana momba ny zon’olombelona.</text>
      <sha1>75c3tvnqgs7wo5bdnjlstrchy8911kf</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1142820</id>
      <parentid>1142819</parentid>
      <timestamp>2026-06-13T08:43:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mammysou17</username>
        <id>34685</id>
      </contributor>
      <origin>1142820</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2412" sha1="1yxk8mkedp0ewxmztvisnl29ag6nr20" xml:space="preserve">'''Ny fanavakavahana ny olona LGBTQ+ (lesbiana, gay, bisexual, transgender ary queer) ao Madagasikara''' dia mbola olana [[Sôsialy|ara-tsosialy]] lehibe. Na dia tsy voararan’ny [[lalàna]] aza ny [[firaisana ara-nofo]] eo amin’ny olon-dehibe mitovy fananahana, dia mbola misy fanilikilihana, herisetra ara-tsosialy ary tsy fahampian’ny fiarovana ara-dalàna.

== Toe-javatra ara-dalàna ==
Ao Madagasikara, tsy voararan’ny lalàna ny firaisana ara-nofo eo amin’ny olon-dehibe mitovy fananahana. Na izany aza, misy tsy fitoviana amin’ny taona fahazoan-dalana ara-nofo, izay 21 taona ho an’ny fifandraisana mitovy fananahana raha oharina amin’ny 14 taona ho an’ny heterosexualité. Tsy misy lalàna manokana miaro amin’ny fanavakavahana mifototra amin’ny orientation sexuelle na identité de genre, ary tsy ekena ara-dalàna ny fanambadian’ny olona mitovy fananahana.

== Fanavakavahana ara-tsosialy ==
Araka ny tatitra avy amin’ny fikambanana iraisam-pirenena sy ONG, ny olona LGBTQ+ dia mbola miatrika fanilikilihana eo amin’ny fiaraha-monina. Misy tranga fanesoana, fanorisorenana ary indraindray herisetra. Ny olona transgender sy ireo heverina ho tsy mifanaraka amin’ny fenitra ara-pananahana nentim-paharazana dia matetika tena voakasika mafy.

== Herisetra sy fiarovana ==
Misy tranga voatatitra momba ny fanafihana am-bava sy ara-batana, fanilikilihana ao amin’ny fianakaviana, ary fandavana asa. Noho izany, maro amin’ny olona LGBTQ+ no misafidy ny tsy maneho ampahibemaso ny maha-izy azy noho ny tahotra ny fanehoan-kevitra ratsy avy amin’ny fiaraha-monina.

== Antony ara-tsosialy sy kolontsaina ==
Ny fanavakavahana dia mifandray amin’ny kolontsaina, ny finoana ara-pivavahana, ary ny fomba fijery nentim-paharazana momba ny lahy sy vavy. Ireo antony ireo dia mahatonga ny resaka LGBTQ+ ho mbola saropady ao amin’ny fiaraha-monina Malagasy.

== Ezaka sy fivoarana ==
Na dia misy aza ny olana, dia misy ONG sy fikambanana miasa amin’ny fiarovana ny zon’olombelona. Misy ihany koa ny fitomboan’ny fahitana sy adihevitra amin’ny media, saingy mbola voafetra ny fandrosoana ara-dalàna sy ara-tsosialy.

== Famintinana ==
Amin’ny ankapobeny, ara-dalàna ny maha-LGBTQ+ ao Madagasikara saingy tsy misy fiarovana manokana. Mbola misy fanavakavahana ara-tsosialy sy ara-pihetseham-po, ary mbola ilaina ny fanabeazana sy fanentanana momba ny zon’olombelona.</text>
      <sha1>1yxk8mkedp0ewxmztvisnl29ag6nr20</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1142822</id>
      <parentid>1142820</parentid>
      <timestamp>2026-06-13T08:44:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mammysou17</username>
        <id>34685</id>
      </contributor>
      <origin>1142822</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2416" sha1="pjlppqn6g6rckxonzxt3emw4munqxxg" xml:space="preserve">'''Ny fanavakavahana ny olona LGBTQ+ (lesbiana, gay, bisexual, transgender ary queer) ao Madagasikara''' dia mbola olana [[Sôsialy|ara-tsosialy]] lehibe. Na dia tsy voararan’ny [[lalàna]] aza ny [[firaisana ara-nofo]] eo amin’ny olon-dehibe mitovy [[fananahana]], dia mbola misy fanilikilihana, herisetra ara-tsosialy ary tsy fahampian’ny fiarovana ara-dalàna.

== Toe-javatra ara-dalàna ==
Ao Madagasikara, tsy voararan’ny lalàna ny firaisana ara-nofo eo amin’ny olon-dehibe mitovy fananahana. Na izany aza, misy tsy fitoviana amin’ny taona fahazoan-dalana ara-nofo, izay 21 taona ho an’ny fifandraisana mitovy fananahana raha oharina amin’ny 14 taona ho an’ny heterosexualité. Tsy misy lalàna manokana miaro amin’ny fanavakavahana mifototra amin’ny orientation sexuelle na identité de genre, ary tsy ekena ara-dalàna ny fanambadian’ny olona mitovy fananahana.

== Fanavakavahana ara-tsosialy ==
Araka ny tatitra avy amin’ny fikambanana iraisam-pirenena sy ONG, ny olona LGBTQ+ dia mbola miatrika fanilikilihana eo amin’ny fiaraha-monina. Misy tranga fanesoana, fanorisorenana ary indraindray herisetra. Ny olona transgender sy ireo heverina ho tsy mifanaraka amin’ny fenitra ara-pananahana nentim-paharazana dia matetika tena voakasika mafy.

== Herisetra sy fiarovana ==
Misy tranga voatatitra momba ny fanafihana am-bava sy ara-batana, fanilikilihana ao amin’ny fianakaviana, ary fandavana asa. Noho izany, maro amin’ny olona LGBTQ+ no misafidy ny tsy maneho ampahibemaso ny maha-izy azy noho ny tahotra ny fanehoan-kevitra ratsy avy amin’ny fiaraha-monina.

== Antony ara-tsosialy sy kolontsaina ==
Ny fanavakavahana dia mifandray amin’ny kolontsaina, ny finoana ara-pivavahana, ary ny fomba fijery nentim-paharazana momba ny lahy sy vavy. Ireo antony ireo dia mahatonga ny resaka LGBTQ+ ho mbola saropady ao amin’ny fiaraha-monina Malagasy.

== Ezaka sy fivoarana ==
Na dia misy aza ny olana, dia misy ONG sy fikambanana miasa amin’ny fiarovana ny zon’olombelona. Misy ihany koa ny fitomboan’ny fahitana sy adihevitra amin’ny media, saingy mbola voafetra ny fandrosoana ara-dalàna sy ara-tsosialy.

== Famintinana ==
Amin’ny ankapobeny, ara-dalàna ny maha-LGBTQ+ ao Madagasikara saingy tsy misy fiarovana manokana. Mbola misy fanavakavahana ara-tsosialy sy ara-pihetseham-po, ary mbola ilaina ny fanabeazana sy fanentanana momba ny zon’olombelona.</text>
      <sha1>pjlppqn6g6rckxonzxt3emw4munqxxg</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1142823</id>
      <parentid>1142822</parentid>
      <timestamp>2026-06-13T08:45:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mammysou17</username>
        <id>34685</id>
      </contributor>
      <comment>/* Toe-javatra ara-dalàna */</comment>
      <origin>1142823</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2465" sha1="0hndwi0w7dqqmmc487155yydeyeu7x7" xml:space="preserve">'''Ny fanavakavahana ny olona LGBTQ+ (lesbiana, gay, bisexual, transgender ary queer) ao Madagasikara''' dia mbola olana [[Sôsialy|ara-tsosialy]] lehibe. Na dia tsy voararan’ny [[lalàna]] aza ny [[firaisana ara-nofo]] eo amin’ny olon-dehibe mitovy [[fananahana]], dia mbola misy fanilikilihana, herisetra ara-tsosialy ary tsy fahampian’ny fiarovana ara-dalàna.

== Toe-javatra ara-dalàna ==
Ao [[Madagasikara]], tsy voararan’ny lalàna ny firaisana ara-nofo eo amin’ny olon-dehibe mitovy fananahana. Na izany aza, misy tsy fitoviana amin’ny taona fahazoan-dalana ara-nofo, izay 21 taona ho an’ny fifandraisana mitovy fananahana raha oharina amin’ny 14 taona ho an’ny heterosexualité na ny olona roa tsy mitovy taovam-pananahana. Tsy misy lalàna manokana miaro amin’ny fanavakavahana mifototra amin’ny orientation sexuelle na identité de genre, ary tsy ekena ara-dalàna ny fanambadian’ny olona mitovy fananahana.

== Fanavakavahana ara-tsosialy ==
Araka ny tatitra avy amin’ny fikambanana iraisam-pirenena sy ONG, ny olona LGBTQ+ dia mbola miatrika fanilikilihana eo amin’ny fiaraha-monina. Misy tranga fanesoana, fanorisorenana ary indraindray herisetra. Ny olona transgender sy ireo heverina ho tsy mifanaraka amin’ny fenitra ara-pananahana nentim-paharazana dia matetika tena voakasika mafy.

== Herisetra sy fiarovana ==
Misy tranga voatatitra momba ny fanafihana am-bava sy ara-batana, fanilikilihana ao amin’ny fianakaviana, ary fandavana asa. Noho izany, maro amin’ny olona LGBTQ+ no misafidy ny tsy maneho ampahibemaso ny maha-izy azy noho ny tahotra ny fanehoan-kevitra ratsy avy amin’ny fiaraha-monina.

== Antony ara-tsosialy sy kolontsaina ==
Ny fanavakavahana dia mifandray amin’ny kolontsaina, ny finoana ara-pivavahana, ary ny fomba fijery nentim-paharazana momba ny lahy sy vavy. Ireo antony ireo dia mahatonga ny resaka LGBTQ+ ho mbola saropady ao amin’ny fiaraha-monina Malagasy.

== Ezaka sy fivoarana ==
Na dia misy aza ny olana, dia misy ONG sy fikambanana miasa amin’ny fiarovana ny zon’olombelona. Misy ihany koa ny fitomboan’ny fahitana sy adihevitra amin’ny media, saingy mbola voafetra ny fandrosoana ara-dalàna sy ara-tsosialy.

== Famintinana ==
Amin’ny ankapobeny, ara-dalàna ny maha-LGBTQ+ ao Madagasikara saingy tsy misy fiarovana manokana. Mbola misy fanavakavahana ara-tsosialy sy ara-pihetseham-po, ary mbola ilaina ny fanabeazana sy fanentanana momba ny zon’olombelona.</text>
      <sha1>0hndwi0w7dqqmmc487155yydeyeu7x7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1142826</id>
      <parentid>1142823</parentid>
      <timestamp>2026-06-13T08:47:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mammysou17</username>
        <id>34685</id>
      </contributor>
      <comment>/* Toe-javatra ara-dalàna */</comment>
      <origin>1142826</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2467" sha1="dbfv3ajpxrl1s6p3ohxvxxrn4eu473b" xml:space="preserve">'''Ny fanavakavahana ny olona LGBTQ+ (lesbiana, gay, bisexual, transgender ary queer) ao Madagasikara''' dia mbola olana [[Sôsialy|ara-tsosialy]] lehibe. Na dia tsy voararan’ny [[lalàna]] aza ny [[firaisana ara-nofo]] eo amin’ny olon-dehibe mitovy [[fananahana]], dia mbola misy fanilikilihana, herisetra ara-tsosialy ary tsy fahampian’ny fiarovana ara-dalàna.

== Toe-javatra ara-dalàna ==
Ao [[Madagasikara]], tsy voararan’ny lalàna ny firaisana ara-nofo eo amin’ny olon-dehibe mitovy fananahana. Na izany aza, misy tsy fitoviana amin’ny taona fahazoan-dalana ara-nofo, izay 21 taona ho an’ny fifandraisana mitovy fananahana raha oharina amin’ny 14 taona ho an’ny heterosexualité na ny olona roa tsy mitovy taovam-pananahana. Tsy misy lalàna manokana miaro amin’ny fanavakavahana mifototra amin’ny fironana ara-nofo na ny maha lahy na vavy, ary tsy ekena ho ara-dalàna ny fanambadian’ny olona mitovy fananahana.

== Fanavakavahana ara-tsosialy ==
Araka ny tatitra avy amin’ny fikambanana iraisam-pirenena sy ONG, ny olona LGBTQ+ dia mbola miatrika fanilikilihana eo amin’ny fiaraha-monina. Misy tranga fanesoana, fanorisorenana ary indraindray herisetra. Ny olona transgender sy ireo heverina ho tsy mifanaraka amin’ny fenitra ara-pananahana nentim-paharazana dia matetika tena voakasika mafy.

== Herisetra sy fiarovana ==
Misy tranga voatatitra momba ny fanafihana am-bava sy ara-batana, fanilikilihana ao amin’ny fianakaviana, ary fandavana asa. Noho izany, maro amin’ny olona LGBTQ+ no misafidy ny tsy maneho ampahibemaso ny maha-izy azy noho ny tahotra ny fanehoan-kevitra ratsy avy amin’ny fiaraha-monina.

== Antony ara-tsosialy sy kolontsaina ==
Ny fanavakavahana dia mifandray amin’ny kolontsaina, ny finoana ara-pivavahana, ary ny fomba fijery nentim-paharazana momba ny lahy sy vavy. Ireo antony ireo dia mahatonga ny resaka LGBTQ+ ho mbola saropady ao amin’ny fiaraha-monina Malagasy.

== Ezaka sy fivoarana ==
Na dia misy aza ny olana, dia misy ONG sy fikambanana miasa amin’ny fiarovana ny zon’olombelona. Misy ihany koa ny fitomboan’ny fahitana sy adihevitra amin’ny media, saingy mbola voafetra ny fandrosoana ara-dalàna sy ara-tsosialy.

== Famintinana ==
Amin’ny ankapobeny, ara-dalàna ny maha-LGBTQ+ ao Madagasikara saingy tsy misy fiarovana manokana. Mbola misy fanavakavahana ara-tsosialy sy ara-pihetseham-po, ary mbola ilaina ny fanabeazana sy fanentanana momba ny zon’olombelona.</text>
      <sha1>dbfv3ajpxrl1s6p3ohxvxxrn4eu473b</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1142828</id>
      <parentid>1142826</parentid>
      <timestamp>2026-06-13T08:51:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mammysou17</username>
        <id>34685</id>
      </contributor>
      <comment>/* Toe-javatra ara-dalàna */</comment>
      <origin>1142828</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2451" sha1="5px2x9xwavfiqbkrtpw765r6u8nlfha" xml:space="preserve">'''Ny fanavakavahana ny olona LGBTQ+ (lesbiana, gay, bisexual, transgender ary queer) ao Madagasikara''' dia mbola olana [[Sôsialy|ara-tsosialy]] lehibe. Na dia tsy voararan’ny [[lalàna]] aza ny [[firaisana ara-nofo]] eo amin’ny olon-dehibe mitovy [[fananahana]], dia mbola misy fanilikilihana, herisetra ara-tsosialy ary tsy fahampian’ny fiarovana ara-dalàna.

== Lalàna ==
Ao [[Madagasikara]], tsy voararan’ny lalàna ny firaisana ara-nofo eo amin’ny olon-dehibe mitovy fananahana. Na izany aza, misy tsy fitoviana amin’ny taona fahazoan-dalana ara-nofo, izay 21 taona ho an’ny fifandraisana mitovy fananahana raha oharina amin’ny 14 taona ho an’ny heterosexualité na ny olona roa tsy mitovy taovam-pananahana. Tsy misy lalàna manokana miaro amin’ny fanavakavahana mifototra amin’ny fironana ara-nofo na ny maha lahy na vavy, ary tsy ekena ho ara-dalàna ny fanambadian’ny olona mitovy fananahana.

== Fanavakavahana ara-tsosialy ==
Araka ny tatitra avy amin’ny fikambanana iraisam-pirenena sy ONG, ny olona LGBTQ+ dia mbola miatrika fanilikilihana eo amin’ny fiaraha-monina. Misy tranga fanesoana, fanorisorenana ary indraindray herisetra. Ny olona transgender sy ireo heverina ho tsy mifanaraka amin’ny fenitra ara-pananahana nentim-paharazana dia matetika tena voakasika mafy.

== Herisetra sy fiarovana ==
Misy tranga voatatitra momba ny fanafihana am-bava sy ara-batana, fanilikilihana ao amin’ny fianakaviana, ary fandavana asa. Noho izany, maro amin’ny olona LGBTQ+ no misafidy ny tsy maneho ampahibemaso ny maha-izy azy noho ny tahotra ny fanehoan-kevitra ratsy avy amin’ny fiaraha-monina.

== Antony ara-tsosialy sy kolontsaina ==
Ny fanavakavahana dia mifandray amin’ny kolontsaina, ny finoana ara-pivavahana, ary ny fomba fijery nentim-paharazana momba ny lahy sy vavy. Ireo antony ireo dia mahatonga ny resaka LGBTQ+ ho mbola saropady ao amin’ny fiaraha-monina Malagasy.

== Ezaka sy fivoarana ==
Na dia misy aza ny olana, dia misy ONG sy fikambanana miasa amin’ny fiarovana ny zon’olombelona. Misy ihany koa ny fitomboan’ny fahitana sy adihevitra amin’ny media, saingy mbola voafetra ny fandrosoana ara-dalàna sy ara-tsosialy.

== Famintinana ==
Amin’ny ankapobeny, ara-dalàna ny maha-LGBTQ+ ao Madagasikara saingy tsy misy fiarovana manokana. Mbola misy fanavakavahana ara-tsosialy sy ara-pihetseham-po, ary mbola ilaina ny fanabeazana sy fanentanana momba ny zon’olombelona.</text>
      <sha1>5px2x9xwavfiqbkrtpw765r6u8nlfha</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1142829</id>
      <parentid>1142828</parentid>
      <timestamp>2026-06-13T08:51:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mammysou17</username>
        <id>34685</id>
      </contributor>
      <comment>/* Lalàna */ nampiditra referansa</comment>
      <origin>1142829</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2503" sha1="1x396fbqzticdkbmogalq9vsp9smiv4" xml:space="preserve">'''Ny fanavakavahana ny olona LGBTQ+ (lesbiana, gay, bisexual, transgender ary queer) ao Madagasikara''' dia mbola olana [[Sôsialy|ara-tsosialy]] lehibe. Na dia tsy voararan’ny [[lalàna]] aza ny [[firaisana ara-nofo]] eo amin’ny olon-dehibe mitovy [[fananahana]], dia mbola misy fanilikilihana, herisetra ara-tsosialy ary tsy fahampian’ny fiarovana ara-dalàna.

== Lalàna ==
Ao [[Madagasikara]], tsy voararan’ny lalàna ny firaisana ara-nofo eo amin’ny olon-dehibe mitovy fananahana. Na izany aza, misy tsy fitoviana amin’ny taona fahazoan-dalana ara-nofo, izay 21 taona ho an’ny fifandraisana mitovy fananahana raha oharina amin’ny 14 taona ho an’ny heterosexualité na ny olona roa tsy mitovy taovam-pananahana. Tsy misy lalàna manokana miaro amin’ny fanavakavahana mifototra amin’ny fironana ara-nofo na ny maha lahy na vavy, ary tsy ekena ho ara-dalàna ny fanambadian’ny olona mitovy fananahana &lt;ref&gt;https://www.bbc.com/pidgin/tori-53231922&lt;/ref&gt;.

== Fanavakavahana ara-tsosialy ==
Araka ny tatitra avy amin’ny fikambanana iraisam-pirenena sy ONG, ny olona LGBTQ+ dia mbola miatrika fanilikilihana eo amin’ny fiaraha-monina. Misy tranga fanesoana, fanorisorenana ary indraindray herisetra. Ny olona transgender sy ireo heverina ho tsy mifanaraka amin’ny fenitra ara-pananahana nentim-paharazana dia matetika tena voakasika mafy.

== Herisetra sy fiarovana ==
Misy tranga voatatitra momba ny fanafihana am-bava sy ara-batana, fanilikilihana ao amin’ny fianakaviana, ary fandavana asa. Noho izany, maro amin’ny olona LGBTQ+ no misafidy ny tsy maneho ampahibemaso ny maha-izy azy noho ny tahotra ny fanehoan-kevitra ratsy avy amin’ny fiaraha-monina.

== Antony ara-tsosialy sy kolontsaina ==
Ny fanavakavahana dia mifandray amin’ny kolontsaina, ny finoana ara-pivavahana, ary ny fomba fijery nentim-paharazana momba ny lahy sy vavy. Ireo antony ireo dia mahatonga ny resaka LGBTQ+ ho mbola saropady ao amin’ny fiaraha-monina Malagasy.

== Ezaka sy fivoarana ==
Na dia misy aza ny olana, dia misy ONG sy fikambanana miasa amin’ny fiarovana ny zon’olombelona. Misy ihany koa ny fitomboan’ny fahitana sy adihevitra amin’ny media, saingy mbola voafetra ny fandrosoana ara-dalàna sy ara-tsosialy.

== Famintinana ==
Amin’ny ankapobeny, ara-dalàna ny maha-LGBTQ+ ao Madagasikara saingy tsy misy fiarovana manokana. Mbola misy fanavakavahana ara-tsosialy sy ara-pihetseham-po, ary mbola ilaina ny fanabeazana sy fanentanana momba ny zon’olombelona.</text>
      <sha1>1x396fbqzticdkbmogalq9vsp9smiv4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1142846</id>
      <parentid>1142829</parentid>
      <timestamp>2026-06-13T09:10:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mammysou17</username>
        <id>34685</id>
      </contributor>
      <comment>/* Lalàna */</comment>
      <origin>1142846</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2505" sha1="2k99yfoq1ohgy3r78e8218iv6wq85uv" xml:space="preserve">'''Ny fanavakavahana ny olona LGBTQ+ (lesbiana, gay, bisexual, transgender ary queer) ao Madagasikara''' dia mbola olana [[Sôsialy|ara-tsosialy]] lehibe. Na dia tsy voararan’ny [[lalàna]] aza ny [[firaisana ara-nofo]] eo amin’ny olon-dehibe mitovy [[fananahana]], dia mbola misy fanilikilihana, herisetra ara-tsosialy ary tsy fahampian’ny fiarovana ara-dalàna.

== Lalàna ==
Ao [[Madagasikara]], tsy voararan’ny lalàna ny firaisana ara-nofo eo amin’ny olon-dehibe mitovy fananahana. Na izany aza, misy tsy fitoviana amin’ny taona fahazoan-dalana ara-nofo, izay 21 taona ho an’ny fifandraisana mitovy fananahana raha oharina amin’ny 14 taona ho an’ny &quot;heterosexualité&quot; na ny olona roa tsy mitovy taovam-pananahana. Tsy misy lalàna manokana miaro amin’ny fanavakavahana mifototra amin’ny fironana ara-nofo na ny maha lahy na vavy, ary tsy ekena ho ara-dalàna ny fanambadian’ny olona mitovy fananahana &lt;ref&gt;https://www.bbc.com/pidgin/tori-53231922&lt;/ref&gt;.

== Fanavakavahana ara-tsosialy ==
Araka ny tatitra avy amin’ny fikambanana iraisam-pirenena sy ONG, ny olona LGBTQ+ dia mbola miatrika fanilikilihana eo amin’ny fiaraha-monina. Misy tranga fanesoana, fanorisorenana ary indraindray herisetra. Ny olona transgender sy ireo heverina ho tsy mifanaraka amin’ny fenitra ara-pananahana nentim-paharazana dia matetika tena voakasika mafy.

== Herisetra sy fiarovana ==
Misy tranga voatatitra momba ny fanafihana am-bava sy ara-batana, fanilikilihana ao amin’ny fianakaviana, ary fandavana asa. Noho izany, maro amin’ny olona LGBTQ+ no misafidy ny tsy maneho ampahibemaso ny maha-izy azy noho ny tahotra ny fanehoan-kevitra ratsy avy amin’ny fiaraha-monina.

== Antony ara-tsosialy sy kolontsaina ==
Ny fanavakavahana dia mifandray amin’ny kolontsaina, ny finoana ara-pivavahana, ary ny fomba fijery nentim-paharazana momba ny lahy sy vavy. Ireo antony ireo dia mahatonga ny resaka LGBTQ+ ho mbola saropady ao amin’ny fiaraha-monina Malagasy.

== Ezaka sy fivoarana ==
Na dia misy aza ny olana, dia misy ONG sy fikambanana miasa amin’ny fiarovana ny zon’olombelona. Misy ihany koa ny fitomboan’ny fahitana sy adihevitra amin’ny media, saingy mbola voafetra ny fandrosoana ara-dalàna sy ara-tsosialy.

== Famintinana ==
Amin’ny ankapobeny, ara-dalàna ny maha-LGBTQ+ ao Madagasikara saingy tsy misy fiarovana manokana. Mbola misy fanavakavahana ara-tsosialy sy ara-pihetseham-po, ary mbola ilaina ny fanabeazana sy fanentanana momba ny zon’olombelona.</text>
      <sha1>2k99yfoq1ohgy3r78e8218iv6wq85uv</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1142847</id>
      <parentid>1142846</parentid>
      <timestamp>2026-06-13T09:17:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mammysou17</username>
        <id>34685</id>
      </contributor>
      <origin>1142847</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2568" sha1="32xu8uv5ggedn1ytlxr0eahycbnjlqj" xml:space="preserve">[[Sary:02020 0027 (2) LGBT sticker.jpg|vignette|LGBT sticker]]
'''Ny fanavakavahana ny olona LGBTQ+ (lesbiana, gay, bisexual, transgender ary queer) ao Madagasikara''' dia mbola olana [[Sôsialy|ara-tsosialy]] lehibe. Na dia tsy voararan’ny [[lalàna]] aza ny [[firaisana ara-nofo]] eo amin’ny olon-dehibe mitovy [[fananahana]], dia mbola misy fanilikilihana, herisetra ara-tsosialy ary tsy fahampian’ny fiarovana ara-dalàna.

== Lalàna ==
Ao [[Madagasikara]], tsy voararan’ny lalàna ny firaisana ara-nofo eo amin’ny olon-dehibe mitovy fananahana. Na izany aza, misy tsy fitoviana amin’ny taona fahazoan-dalana ara-nofo, izay 21 taona ho an’ny fifandraisana mitovy fananahana raha oharina amin’ny 14 taona ho an’ny &quot;heterosexualité&quot; na ny olona roa tsy mitovy taovam-pananahana. Tsy misy lalàna manokana miaro amin’ny fanavakavahana mifototra amin’ny fironana ara-nofo na ny maha lahy na vavy, ary tsy ekena ho ara-dalàna ny fanambadian’ny olona mitovy fananahana &lt;ref&gt;https://www.bbc.com/pidgin/tori-53231922&lt;/ref&gt;.

== Fanavakavahana ara-tsosialy ==
Araka ny tatitra avy amin’ny fikambanana iraisam-pirenena sy ONG, ny olona LGBTQ+ dia mbola miatrika fanilikilihana eo amin’ny fiaraha-monina. Misy tranga fanesoana, fanorisorenana ary indraindray herisetra. Ny olona transgender sy ireo heverina ho tsy mifanaraka amin’ny fenitra ara-pananahana nentim-paharazana dia matetika tena voakasika mafy.

== Herisetra sy fiarovana ==
Misy tranga voatatitra momba ny fanafihana am-bava sy ara-batana, fanilikilihana ao amin’ny fianakaviana, ary fandavana asa. Noho izany, maro amin’ny olona LGBTQ+ no misafidy ny tsy maneho ampahibemaso ny maha-izy azy noho ny tahotra ny fanehoan-kevitra ratsy avy amin’ny fiaraha-monina.

== Antony ara-tsosialy sy kolontsaina ==
Ny fanavakavahana dia mifandray amin’ny kolontsaina, ny finoana ara-pivavahana, ary ny fomba fijery nentim-paharazana momba ny lahy sy vavy. Ireo antony ireo dia mahatonga ny resaka LGBTQ+ ho mbola saropady ao amin’ny fiaraha-monina Malagasy.

== Ezaka sy fivoarana ==
Na dia misy aza ny olana, dia misy ONG sy fikambanana miasa amin’ny fiarovana ny zon’olombelona. Misy ihany koa ny fitomboan’ny fahitana sy adihevitra amin’ny media, saingy mbola voafetra ny fandrosoana ara-dalàna sy ara-tsosialy.

== Famintinana ==
Amin’ny ankapobeny, ara-dalàna ny maha-LGBTQ+ ao Madagasikara saingy tsy misy fiarovana manokana. Mbola misy fanavakavahana ara-tsosialy sy ara-pihetseham-po, ary mbola ilaina ny fanabeazana sy fanentanana momba ny zon’olombelona.</text>
      <sha1>32xu8uv5ggedn1ytlxr0eahycbnjlqj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1142848</id>
      <parentid>1142847</parentid>
      <timestamp>2026-06-13T09:18:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mammysou17</username>
        <id>34685</id>
      </contributor>
      <comment>/* Famintinana */</comment>
      <origin>1142848</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2585" sha1="sl8htwc8htlak626o30w3gdtzdg9463" xml:space="preserve">[[Sary:02020 0027 (2) LGBT sticker.jpg|vignette|LGBT sticker]]
'''Ny fanavakavahana ny olona LGBTQ+ (lesbiana, gay, bisexual, transgender ary queer) ao Madagasikara''' dia mbola olana [[Sôsialy|ara-tsosialy]] lehibe. Na dia tsy voararan’ny [[lalàna]] aza ny [[firaisana ara-nofo]] eo amin’ny olon-dehibe mitovy [[fananahana]], dia mbola misy fanilikilihana, herisetra ara-tsosialy ary tsy fahampian’ny fiarovana ara-dalàna.

== Lalàna ==
Ao [[Madagasikara]], tsy voararan’ny lalàna ny firaisana ara-nofo eo amin’ny olon-dehibe mitovy fananahana. Na izany aza, misy tsy fitoviana amin’ny taona fahazoan-dalana ara-nofo, izay 21 taona ho an’ny fifandraisana mitovy fananahana raha oharina amin’ny 14 taona ho an’ny &quot;heterosexualité&quot; na ny olona roa tsy mitovy taovam-pananahana. Tsy misy lalàna manokana miaro amin’ny fanavakavahana mifototra amin’ny fironana ara-nofo na ny maha lahy na vavy, ary tsy ekena ho ara-dalàna ny fanambadian’ny olona mitovy fananahana &lt;ref&gt;https://www.bbc.com/pidgin/tori-53231922&lt;/ref&gt;.

== Fanavakavahana ara-tsosialy ==
Araka ny tatitra avy amin’ny fikambanana iraisam-pirenena sy ONG, ny olona LGBTQ+ dia mbola miatrika fanilikilihana eo amin’ny fiaraha-monina. Misy tranga fanesoana, fanorisorenana ary indraindray herisetra. Ny olona transgender sy ireo heverina ho tsy mifanaraka amin’ny fenitra ara-pananahana nentim-paharazana dia matetika tena voakasika mafy.

== Herisetra sy fiarovana ==
Misy tranga voatatitra momba ny fanafihana am-bava sy ara-batana, fanilikilihana ao amin’ny fianakaviana, ary fandavana asa. Noho izany, maro amin’ny olona LGBTQ+ no misafidy ny tsy maneho ampahibemaso ny maha-izy azy noho ny tahotra ny fanehoan-kevitra ratsy avy amin’ny fiaraha-monina.

== Antony ara-tsosialy sy kolontsaina ==
Ny fanavakavahana dia mifandray amin’ny kolontsaina, ny finoana ara-pivavahana, ary ny fomba fijery nentim-paharazana momba ny lahy sy vavy. Ireo antony ireo dia mahatonga ny resaka LGBTQ+ ho mbola saropady ao amin’ny fiaraha-monina Malagasy.

== Ezaka sy fivoarana ==
Na dia misy aza ny olana, dia misy ONG sy fikambanana miasa amin’ny fiarovana ny zon’olombelona. Misy ihany koa ny fitomboan’ny fahitana sy adihevitra amin’ny media, saingy mbola voafetra ny fandrosoana ara-dalàna sy ara-tsosialy.

== Famintinana ==
Amin’ny ankapobeny, ara-dalàna ny maha-LGBTQ+ ao Madagasikara saingy tsy misy fiarovana manokana. Mbola misy fanavakavahana ara-tsosialy sy ara-pihetseham-po, ary mbola ilaina ny fanabeazana sy fanentanana momba ny zon’olombelona.

== Referansa ==</text>
      <sha1>sl8htwc8htlak626o30w3gdtzdg9463</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1142855</id>
      <parentid>1142848</parentid>
      <timestamp>2026-06-13T10:14:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mammysou17</username>
        <id>34685</id>
      </contributor>
      <origin>1142855</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2658" sha1="p39drll60q72lspknohlq6m8aonicd4" xml:space="preserve">[[Sary:02020 0027 (2) LGBT sticker.jpg|vignette|LGBT sticker]]
'''Ny fanavakavahana ny olona LGBTQ+ (lesbiana, gay, bisexual, transgender ary queer) ao Madagasikara''' dia mbola olana [[Sôsialy|ara-tsosialy]] lehibe. Na dia tsy voararan’ny [[lalàna]] aza ny [[firaisana ara-nofo]] eo amin’ny olon-dehibe mitovy [[fananahana]], dia mbola misy fanilikilihana, herisetra ara-tsosialy ary tsy fahampian’ny fiarovana ara-dalàna.

== Lalàna ==
Ao [[Madagasikara]], tsy voararan’ny lalàna ny firaisana ara-nofo eo amin’ny olon-dehibe mitovy fananahana. Na izany aza, misy tsy fitoviana amin’ny taona fahazoan-dalana ara-nofo, izay 21 taona ho an’ny fifandraisana mitovy fananahana raha oharina amin’ny 14 taona ho an’ny &quot;heterosexualité&quot; na ny olona roa tsy mitovy taovam-pananahana. Tsy misy lalàna manokana miaro amin’ny fanavakavahana mifototra amin’ny fironana ara-nofo na ny maha lahy na vavy, ary tsy ekena ho ara-dalàna ny fanambadian’ny olona mitovy fananahana &lt;ref&gt;https://www.bbc.com/pidgin/tori-53231922&lt;/ref&gt;.

== Fanavakavahana ara-tsosialy ==
Araka ny tatitra avy amin’ny fikambanana iraisam-pirenena sy ONG, ny olona LGBTQ+ dia mbola miatrika fanilikilihana eo amin’ny fiaraha-monina. Misy tranga fanesoana, fanorisorenana ary indraindray herisetra. Ny olona transgender sy ireo heverina ho tsy mifanaraka amin’ny fenitra ara-pananahana nentim-paharazana dia matetika tena voakasika mafy &lt;ref&gt;https://2009-2017.state.gov/documents/organization/186425.pdf&lt;/ref&gt;.

== Herisetra sy fiarovana ==
Misy tranga voatatitra momba ny fanafihana am-bava sy ara-batana, fanilikilihana ao amin’ny fianakaviana, ary fandavana asa. Noho izany, maro amin’ny olona LGBTQ+ no misafidy ny tsy maneho ampahibemaso ny maha-izy azy noho ny tahotra ny fanehoan-kevitra ratsy avy amin’ny fiaraha-monina.

== Antony ara-tsosialy sy kolontsaina ==
Ny fanavakavahana dia mifandray amin’ny kolontsaina, ny finoana ara-pivavahana, ary ny fomba fijery nentim-paharazana momba ny lahy sy vavy. Ireo antony ireo dia mahatonga ny resaka LGBTQ+ ho mbola saropady ao amin’ny fiaraha-monina Malagasy.

== Ezaka sy fivoarana ==
Na dia misy aza ny olana, dia misy ONG sy fikambanana miasa amin’ny fiarovana ny zon’olombelona. Misy ihany koa ny fitomboan’ny fahitana sy adihevitra amin’ny media, saingy mbola voafetra ny fandrosoana ara-dalàna sy ara-tsosialy.

== Famintinana ==
Amin’ny ankapobeny, ara-dalàna ny maha-LGBTQ+ ao Madagasikara saingy tsy misy fiarovana manokana. Mbola misy fanavakavahana ara-tsosialy sy ara-pihetseham-po, ary mbola ilaina ny fanabeazana sy fanentanana momba ny zon’olombelona.

== Referansa ==</text>
      <sha1>p39drll60q72lspknohlq6m8aonicd4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1142856</id>
      <parentid>1142855</parentid>
      <timestamp>2026-06-13T10:15:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mammysou17</username>
        <id>34685</id>
      </contributor>
      <comment>/* Fanavakavahana ara-tsosialy */</comment>
      <origin>1142856</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2661" sha1="7a3omh8b3ghcopjb0csml7plfi9mbv2" xml:space="preserve">[[Sary:02020 0027 (2) LGBT sticker.jpg|vignette|LGBT sticker]]
'''Ny fanavakavahana ny olona LGBTQ+ (lesbiana, gay, bisexual, transgender ary queer) ao Madagasikara''' dia mbola olana [[Sôsialy|ara-tsosialy]] lehibe. Na dia tsy voararan’ny [[lalàna]] aza ny [[firaisana ara-nofo]] eo amin’ny olon-dehibe mitovy [[fananahana]], dia mbola misy fanilikilihana, herisetra ara-tsosialy ary tsy fahampian’ny fiarovana ara-dalàna.

== Lalàna ==
Ao [[Madagasikara]], tsy voararan’ny lalàna ny firaisana ara-nofo eo amin’ny olon-dehibe mitovy fananahana. Na izany aza, misy tsy fitoviana amin’ny taona fahazoan-dalana ara-nofo, izay 21 taona ho an’ny fifandraisana mitovy fananahana raha oharina amin’ny 14 taona ho an’ny &quot;heterosexualité&quot; na ny olona roa tsy mitovy taovam-pananahana. Tsy misy lalàna manokana miaro amin’ny fanavakavahana mifototra amin’ny fironana ara-nofo na ny maha lahy na vavy, ary tsy ekena ho ara-dalàna ny fanambadian’ny olona mitovy fananahana &lt;ref&gt;https://www.bbc.com/pidgin/tori-53231922&lt;/ref&gt;.

== Fanavakavahana ara-tsosialy ==
Araka ny tatitra avy amin’ny fikambanana iraisam-pirenena sy ONG, ny olona LGBTQ+ dia mbola miatrika fanilikilihana eo amin’ny [[fiarahamonina]]. Misy tranga fanesoana, fanorisorenana ary indraindray herisetra. Ny olona transgender sy ireo heverina ho tsy mifanaraka amin’ny fenitra ara-pananahana nentim-paharazana dia matetika tena voakasika mafy &lt;ref&gt;https://2009-2017.state.gov/documents/organization/186425.pdf&lt;/ref&gt;.

== Herisetra sy fiarovana ==
Misy tranga voatatitra momba ny fanafihana am-bava sy ara-batana, fanilikilihana ao amin’ny fianakaviana, ary fandavana asa. Noho izany, maro amin’ny olona LGBTQ+ no misafidy ny tsy maneho ampahibemaso ny maha-izy azy noho ny tahotra ny fanehoan-kevitra ratsy avy amin’ny fiaraha-monina.

== Antony ara-tsosialy sy kolontsaina ==
Ny fanavakavahana dia mifandray amin’ny kolontsaina, ny finoana ara-pivavahana, ary ny fomba fijery nentim-paharazana momba ny lahy sy vavy. Ireo antony ireo dia mahatonga ny resaka LGBTQ+ ho mbola saropady ao amin’ny fiaraha-monina Malagasy.

== Ezaka sy fivoarana ==
Na dia misy aza ny olana, dia misy ONG sy fikambanana miasa amin’ny fiarovana ny zon’olombelona. Misy ihany koa ny fitomboan’ny fahitana sy adihevitra amin’ny media, saingy mbola voafetra ny fandrosoana ara-dalàna sy ara-tsosialy.

== Famintinana ==
Amin’ny ankapobeny, ara-dalàna ny maha-LGBTQ+ ao Madagasikara saingy tsy misy fiarovana manokana. Mbola misy fanavakavahana ara-tsosialy sy ara-pihetseham-po, ary mbola ilaina ny fanabeazana sy fanentanana momba ny zon’olombelona.

== Referansa ==</text>
      <sha1>7a3omh8b3ghcopjb0csml7plfi9mbv2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1142857</id>
      <parentid>1142856</parentid>
      <timestamp>2026-06-13T10:15:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mammysou17</username>
        <id>34685</id>
      </contributor>
      <comment>/* Antony ara-tsosialy sy kolontsaina */</comment>
      <origin>1142857</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2665" sha1="no9uwmrzjxyyrvipviz2yl1o381r333" xml:space="preserve">[[Sary:02020 0027 (2) LGBT sticker.jpg|vignette|LGBT sticker]]
'''Ny fanavakavahana ny olona LGBTQ+ (lesbiana, gay, bisexual, transgender ary queer) ao Madagasikara''' dia mbola olana [[Sôsialy|ara-tsosialy]] lehibe. Na dia tsy voararan’ny [[lalàna]] aza ny [[firaisana ara-nofo]] eo amin’ny olon-dehibe mitovy [[fananahana]], dia mbola misy fanilikilihana, herisetra ara-tsosialy ary tsy fahampian’ny fiarovana ara-dalàna.

== Lalàna ==
Ao [[Madagasikara]], tsy voararan’ny lalàna ny firaisana ara-nofo eo amin’ny olon-dehibe mitovy fananahana. Na izany aza, misy tsy fitoviana amin’ny taona fahazoan-dalana ara-nofo, izay 21 taona ho an’ny fifandraisana mitovy fananahana raha oharina amin’ny 14 taona ho an’ny &quot;heterosexualité&quot; na ny olona roa tsy mitovy taovam-pananahana. Tsy misy lalàna manokana miaro amin’ny fanavakavahana mifototra amin’ny fironana ara-nofo na ny maha lahy na vavy, ary tsy ekena ho ara-dalàna ny fanambadian’ny olona mitovy fananahana &lt;ref&gt;https://www.bbc.com/pidgin/tori-53231922&lt;/ref&gt;.

== Fanavakavahana ara-tsosialy ==
Araka ny tatitra avy amin’ny fikambanana iraisam-pirenena sy ONG, ny olona LGBTQ+ dia mbola miatrika fanilikilihana eo amin’ny [[fiarahamonina]]. Misy tranga fanesoana, fanorisorenana ary indraindray herisetra. Ny olona transgender sy ireo heverina ho tsy mifanaraka amin’ny fenitra ara-pananahana nentim-paharazana dia matetika tena voakasika mafy &lt;ref&gt;https://2009-2017.state.gov/documents/organization/186425.pdf&lt;/ref&gt;.

== Herisetra sy fiarovana ==
Misy tranga voatatitra momba ny fanafihana am-bava sy ara-batana, fanilikilihana ao amin’ny fianakaviana, ary fandavana asa. Noho izany, maro amin’ny olona LGBTQ+ no misafidy ny tsy maneho ampahibemaso ny maha-izy azy noho ny tahotra ny fanehoan-kevitra ratsy avy amin’ny fiaraha-monina.

== Antony ara-tsosialy sy kolontsaina ==
Ny fanavakavahana dia mifandray amin’ny [[kolontsaina]], ny finoana ara-pivavahana, ary ny fomba fijery nentim-paharazana momba ny lahy sy vavy. Ireo antony ireo dia mahatonga ny resaka LGBTQ+ ho mbola saropady ao amin’ny fiaraha-monina Malagasy.

== Ezaka sy fivoarana ==
Na dia misy aza ny olana, dia misy ONG sy fikambanana miasa amin’ny fiarovana ny zon’olombelona. Misy ihany koa ny fitomboan’ny fahitana sy adihevitra amin’ny media, saingy mbola voafetra ny fandrosoana ara-dalàna sy ara-tsosialy.

== Famintinana ==
Amin’ny ankapobeny, ara-dalàna ny maha-LGBTQ+ ao Madagasikara saingy tsy misy fiarovana manokana. Mbola misy fanavakavahana ara-tsosialy sy ara-pihetseham-po, ary mbola ilaina ny fanabeazana sy fanentanana momba ny zon’olombelona.

== Referansa ==</text>
      <sha1>no9uwmrzjxyyrvipviz2yl1o381r333</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Matthias Maurer</title>
    <ns>0</ns>
    <id>300516</id>
    <revision>
      <id>1142710</id>
      <timestamp>2026-06-12T22:50:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HarryWurst</username>
        <id>36292</id>
      </contributor>
      <comment>Pejy noforonina tamin'ny « {{infobox olona |sary= Matthias Maurer, official portrait (2020) (cropped).jpg |anarana=Matthias Maurer |teraka=18 Martsa 1970 |maty=  |firenena={{Alemaina}} |mpiaraka= |asa=  * [[mpanamory sambon-danitra]] * [[mpahay fizika]] |taona niasàna= }} '''Matthias Josef Maurer''' (teraka ny 18 Martsa 1970 tao St. Wendel, [[Alemaina]]) dia mpahay siansa momba ny akora ary mpanamory sambon-danitra alemà ao amin'ny ESA. Ny fandraisany anjara tamin'ny sidina SpaceX Cre... »</comment>
      <origin>1142710</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="675" sha1="4d90ji38ha0xdf8qmwi09tr1dnkyfla" xml:space="preserve">{{infobox olona
|sary= Matthias Maurer, official portrait (2020) (cropped).jpg
|anarana=Matthias Maurer
|teraka=18 Martsa 1970
|maty= 
|firenena={{Alemaina}}
|mpiaraka=
|asa=

* [[mpanamory sambon-danitra]]
* [[mpahay fizika]]
|taona niasàna=
}}
'''Matthias Josef Maurer''' (teraka ny 18 Martsa 1970 tao St. Wendel, [[Alemaina]]) dia mpahay siansa momba ny akora ary mpanamory sambon-danitra alemà ao amin'ny ESA. Ny fandraisany anjara tamin'ny sidina SpaceX Crew-3 tamin'ny taona 2021 no nahatonga azy ho Alemà faha-12 nandeha tany amin'ny habakabaka.

{{commonscat}}
[[de:Matthias Maurer]]
[[sokajy:mpanamory sambon-danitra alemà]]
[[sokajy:Teraka tamin'ny taona 1970]]</text>
      <sha1>4d90ji38ha0xdf8qmwi09tr1dnkyfla</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ESA</title>
    <ns>0</ns>
    <id>300517</id>
    <revision>
      <id>1142711</id>
      <timestamp>2026-06-12T23:02:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HarryWurst</username>
        <id>36292</id>
      </contributor>
      <comment>Pejy noforonina tamin'ny « [[File:ESA logo.svg|thumb|]] [[File:Views in the Main Control Room (12052189474).jpg|thumb|]] Ny '''ESA -  European Space Agency''' ([[Fiteny malagasy|malagasy]]: ''Masoivoho Eoropeana momba ny Habakabaka'' (ESA)) dia fikambanana iraisam-pirenena misy firenena Eoropeana 23 ho an'ny fandrindrana sy ny fampandehanana ny hetsika iraisana momba ny habakabaka. Niorina tamin'ny 1975 izy io mba hampihenana ny fiankinan'i [[Eoropa]] ara-teknika sy ara-politika amin'ir... »</comment>
      <origin>1142711</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="917" sha1="nit108u3l0itmudkeye1smwd716xuq2" xml:space="preserve">[[File:ESA logo.svg|thumb|]]
[[File:Views in the Main Control Room (12052189474).jpg|thumb|]]
Ny '''ESA -  European Space Agency''' ([[Fiteny malagasy|malagasy]]: ''Masoivoho Eoropeana momba ny Habakabaka'' (ESA)) dia fikambanana iraisam-pirenena misy firenena Eoropeana 23 ho an'ny fandrindrana sy ny fampandehanana ny hetsika iraisana momba ny habakabaka. Niorina tamin'ny 1975 izy io mba hampihenana ny fiankinan'i [[Eoropa]] ara-teknika sy ara-politika amin'ireo firenena mpivezivezy an'habakabaka ao amin'ny [[Firaisana Sovietika]] sy [[Etazonia]]. Ny foiben'ny ESA dia ao [[Paris]] ary manana mpiasa eo amin'ny 2.200 eo ho eo tamin'ny taona 2022.

Ny Tale Jeneralin'ny fikambanana nanomboka tamin'ny Martsa 2021 dia i Josef Aschbacher, [[Aotrisy|Aotrisianina]].

== Jereo koa ==
* [[Ariane 5]]
* [[Vega (balafomanga)]]

[[de:Europäische Weltraumorganisation]]
[[Sokajy:Masoivoho Eoropeana momba ny habakabaka]]</text>
      <sha1>nit108u3l0itmudkeye1smwd716xuq2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Sokajy:Masoivoho Eoropeana momba ny habakabaka</title>
    <ns>14</ns>
    <id>300518</id>
    <revision>
      <id>1142713</id>
      <timestamp>2026-06-12T23:03:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HarryWurst</username>
        <id>36292</id>
      </contributor>
      <comment>Pejy noforonina tamin'ny « [[Sokajy:Sampan-draharahan'ny habakabaka]] [[Sokajy:Eoropa]] »</comment>
      <origin>1142713</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="60" sha1="f97fnrtsfjrd041hoh3s7zny430x7g1" xml:space="preserve">[[Sokajy:Sampan-draharahan'ny habakabaka]]
[[Sokajy:Eoropa]]</text>
      <sha1>f97fnrtsfjrd041hoh3s7zny430x7g1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>European Space Agency</title>
    <ns>0</ns>
    <id>300519</id>
    <redirect title="ESA" />
    <revision>
      <id>1142714</id>
      <timestamp>2026-06-12T23:04:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HarryWurst</username>
        <id>36292</id>
      </contributor>
      <comment>Pejy fihodinana mankany [[ESA]]</comment>
      <origin>1142714</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17" sha1="33ou9avnb5kvova33hc9g485yzkblrs" xml:space="preserve">#REDIRECT [[ESA]]</text>
      <sha1>33ou9avnb5kvova33hc9g485yzkblrs</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>West Sussex</title>
    <ns>0</ns>
    <id>300520</id>
    <redirect title="Sussex Andrefana" />
    <revision>
      <id>1142719</id>
      <timestamp>2026-06-13T03:35:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HarryWurst</username>
        <id>36292</id>
      </contributor>
      <comment>Pejy fihodinana mankany [[Sussex Atsinanana]]</comment>
      <origin>1142719</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="31" sha1="4n5mwd6v2t7xznv08moarlioy9b0q2b" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Sussex Atsinanana]]</text>
      <sha1>4n5mwd6v2t7xznv08moarlioy9b0q2b</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1142720</id>
      <parentid>1142719</parentid>
      <timestamp>2026-06-13T03:36:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HarryWurst</username>
        <id>36292</id>
      </contributor>
      <comment>Destination de redirection modifiée de [[Sussex Atsinanana]] en [[Sussex Andrefana]]</comment>
      <origin>1142720</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="30" sha1="enu7ttz09hvzstnsrtt7vke5ywuo6z4" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Sussex Andrefana]]</text>
      <sha1>enu7ttz09hvzstnsrtt7vke5ywuo6z4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Maryanne Mattos</title>
    <ns>0</ns>
    <id>300521</id>
    <revision>
      <id>1142725</id>
      <timestamp>2026-06-13T05:35:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HarryWurst</username>
        <id>36292</id>
      </contributor>
      <comment>Pejy noforonina tamin'ny « [[File:2024 MARYANNE MATTOS CANDIDATO VICE-PREFEITO SC FLORIANOPOLIS TSE (240002028916).jpg|thumb|Maryanne Mattos]] '''Maryanne Terezinha Mattos''', teraka tamin'ny 15 Septambra 1976, tao [[Florianópolis]], dia [[polisy]] sady [[mpanao politika]] [[Brezila|breziliana]] avy amin'ny [[Partido Liberal|Antoko Liberaly]]. &lt;ref&gt;(pt) [https://www1.folha.uol.com.br/poder/eleicoes/candidatos/2022/sc/deputado-estadual/maryanne-mattos-240001645389.shtml Maryanne Mattos]... »</comment>
      <origin>1142725</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1490" sha1="lgkznf1k04rxrj6ud33az28cnoyl2xu" xml:space="preserve">[[File:2024 MARYANNE MATTOS CANDIDATO VICE-PREFEITO SC FLORIANOPOLIS TSE (240002028916).jpg|thumb|Maryanne Mattos]]
'''Maryanne Terezinha Mattos''', teraka tamin'ny 15 Septambra 1976, tao [[Florianópolis]], dia [[polisy]] sady [[mpanao politika]] [[Brezila|breziliana]] avy amin'ny [[Partido Liberal|Antoko Liberaly]]. &lt;ref&gt;(pt) [https://www1.folha.uol.com.br/poder/eleicoes/candidatos/2022/sc/deputado-estadual/maryanne-mattos-240001645389.shtml Maryanne Mattos]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;(pt) [https://www.jornalcomunidadesantacatarina.com/post/florian%C3%B3polis-ter%C3%A1-maryanne-mattos-como-prefeita-interina-at%C3%A9-junho Florianópolis terá Maryanne Mattos como prefeita interina]&lt;/ref&gt;
Efa Ben'ny tanàna lefitry ny Florianópolis izy nanomboka tamin'ny taona 2024.

Talohan'ny nifidianana azy ho Ben'ny tanàna lefitra, dia mpikambana tao amin'ny Filankevitry ny Tanànan'i Florianópolis izy nanomboka tamin'ny taona 2018 ka hatramin'ny taona 2022.&lt;ref&gt;(pt) [http://hackathon.ciasc.sc.gov.br/index.php/mentores/42-maryanne-mattos Secretária Municipal de Segurança Pública]&lt;/ref&gt;

Manambady izy ary manan-janaka vavy iray.&lt;ref&gt;(pt) [https://www.cmf.sc.gov.br/camara/membros/show/19 Camara Municipal de Florianopolis]&lt;/ref&gt;

Peji: [https://www.maryannemattos.com.br/ www.aryannemattos.com.br]
==Jereo koa==

{{CLEDETRI:Mattos, Maryanne}}
[[Sokajy:ben'ny tanànan'i Florianópolis]]
[[Sokajy:Mpanao politika ao Santa Catarina]]
[[Sokajy:Partido Liberal]]
[[Sokajy:Teraka tamin'ny taona 1976]]</text>
      <sha1>lgkznf1k04rxrj6ud33az28cnoyl2xu</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1142726</id>
      <parentid>1142725</parentid>
      <timestamp>2026-06-13T05:39:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HarryWurst</username>
        <id>36292</id>
      </contributor>
      <origin>1142726</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1548" sha1="4rbgp7b3w8vg0bf47ejx5ayh27dkdza" xml:space="preserve">[[File:2024 MARYANNE MATTOS CANDIDATO VICE-PREFEITO SC FLORIANOPOLIS TSE (240002028916).jpg|thumb|Maryanne Mattos]]
'''Maryanne Terezinha Mattos''', teraka tamin'ny 15 Septambra 1976, tao [[Florianópolis]], dia [[polisy]] sady [[mpanao politika]] [[Brezila|breziliana]] avy amin'ny [[Partido Liberal|Antoko Liberaly]]. &lt;ref&gt;(pt) [https://www1.folha.uol.com.br/poder/eleicoes/candidatos/2022/sc/deputado-estadual/maryanne-mattos-240001645389.shtml Maryanne Mattos]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;(pt) [https://www.jornalcomunidadesantacatarina.com/post/florian%C3%B3polis-ter%C3%A1-maryanne-mattos-como-prefeita-interina-at%C3%A9-junho Florianópolis terá Maryanne Mattos como prefeita interina]&lt;/ref&gt;
Efa Ben'ny tanàna lefitry ny Florianópolis izy nanomboka tamin'ny taona 2024.

Talohan'ny nifidianana azy ho Ben'ny tanàna lefitra, dia mpikambana tao amin'ny Filankevitry ny Tanànan'i Florianópolis izy nanomboka tamin'ny taona 2018 ka hatramin'ny taona 2022.&lt;ref&gt;(pt) [http://hackathon.ciasc.sc.gov.br/index.php/mentores/42-maryanne-mattos Secretária Municipal de Segurança Pública]&lt;/ref&gt; Izy no lehiben'ny mpiambina ny tanànan'i Florianópolis.

Manambady izy ary manan-janaka vavy iray.&lt;ref&gt;(pt) [https://www.cmf.sc.gov.br/camara/membros/show/19 Camara Municipal de Florianopolis]&lt;/ref&gt;

Peji: [https://www.maryannemattos.com.br/ www.aryannemattos.com.br]
==Jereo koa==

{{CLEDETRI:Mattos, Maryanne}}
[[Sokajy:ben'ny tanànan'i Florianópolis]]
[[Sokajy:Mpanao politika ao Santa Catarina]]
[[Sokajy:Partido Liberal]]
[[Sokajy:Teraka tamin'ny taona 1976]]</text>
      <sha1>4rbgp7b3w8vg0bf47ejx5ayh27dkdza</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Fort Canot</title>
    <ns>0</ns>
    <id>300522</id>
    <redirect title="Ikongo" />
    <revision>
      <id>1142728</id>
      <timestamp>2026-06-13T05:47:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HarryWurst</username>
        <id>36292</id>
      </contributor>
      <comment>Pejy fihodinana mankany [[Ikongo]]</comment>
      <origin>1142728</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20" sha1="4xpobw8zli1557grqbpsawqcv82m13t" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Ikongo]]</text>
      <sha1>4xpobw8zli1557grqbpsawqcv82m13t</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>André Ferreira</title>
    <ns>0</ns>
    <id>300523</id>
    <revision>
      <id>1142731</id>
      <timestamp>2026-06-13T06:25:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HarryWurst</username>
        <id>36292</id>
      </contributor>
      <comment>Pejy noforonina tamin'ny « [[File:André Ferreira.jpg|thumb|André Ferreira]] '''Andre Ferreira Rodrigues''' (teraka ny 10 Desambra 1972 tao [[Recife]]) dia manam-pahaizana manokana momba ny fizahantany sy [[mpanao politika]] [[Brezila|breziliana]], izay mpikambana ao amin'ny [[Partido Liberal|Antoko Liberaly]] (PL).&lt;ref&gt;(pt) [https://g1.globo.com/pe/pernambuco/eleicoes/2022/noticia/2022/10/03/quem-e-andre-ferreira-deputado-federal-que-teve-maior-numero-de-votos-em-pernambuco.ghtml Quem... »</comment>
      <origin>1142731</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="964" sha1="j4zpir4bli2wyj0k5v9zhvc2awu06s4" xml:space="preserve">[[File:André Ferreira.jpg|thumb|André Ferreira]]
'''Andre Ferreira Rodrigues''' (teraka ny 10 Desambra 1972 tao [[Recife]]) dia manam-pahaizana manokana momba ny fizahantany sy [[mpanao politika]] [[Brezila|breziliana]], izay mpikambana ao amin'ny [[Partido Liberal|Antoko Liberaly]] (PL).&lt;ref&gt;(pt) [https://g1.globo.com/pe/pernambuco/eleicoes/2022/noticia/2022/10/03/quem-e-andre-ferreira-deputado-federal-que-teve-maior-numero-de-votos-em-pernambuco.ghtml Quem é André Ferreira, deputado federal que teve maior número de votos em Pernambuco]&lt;/ref&gt;

Amin'izao fotoana izao dia miasa amin'ny fe-potoam-piasany faharoa amin'ny maha-[[solombavambahoaka]] federaly azy ao amin'ny fanjakan'i {{Pernambuco}} izy.
==Jereo koa==

[[pt:André Ferreira]]
[[en:André Ferreira]]
{{CLEDETRI:Ferreira, André}}
{{commonscat}}
[[Sokajy:Mpanao politika ao Pernambuco]]
[[Sokajy:Partido Liberal]]
[[Sokajy:Teraka tamin'ny taona 1972]]
[[Sokajy:solombavambahoaka breziliana]]</text>
      <sha1>j4zpir4bli2wyj0k5v9zhvc2awu06s4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Sokajy:Mpanao politika ao Pernambuco</title>
    <ns>14</ns>
    <id>300524</id>
    <revision>
      <id>1142732</id>
      <timestamp>2026-06-13T06:26:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HarryWurst</username>
        <id>36292</id>
      </contributor>
      <comment>Pejy noforonina tamin'ny « [[Sokajy:Mpanao politika breziliana]] [[Sokajy:Politika ao Pernambuco]] »</comment>
      <origin>1142732</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="71" sha1="jnu1kaguge0kgijpl52q7oxswanjdnj" xml:space="preserve">[[Sokajy:Mpanao politika breziliana]]
[[Sokajy:Politika ao Pernambuco]]</text>
      <sha1>jnu1kaguge0kgijpl52q7oxswanjdnj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Augusto Coutinho</title>
    <ns>0</ns>
    <id>300525</id>
    <revision>
      <id>1142733</id>
      <timestamp>2026-06-13T06:35:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HarryWurst</username>
        <id>36292</id>
      </contributor>
      <comment>vaovao</comment>
      <origin>1142733</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1200" sha1="4btx1u1ompk5iu5ebw40j2ivmi5l607" xml:space="preserve">[[File:Augusto Coutinho (cropped).png|thumb|Augusto Coutinho]]
'''Augusto Rodrigues Coutinho de Melo''' (teraka ny 22 Oktobra 1962 tao [[Recife]]) dia [[injeniera]] sivily sy [[mpanao politika]] [[Brezila|breziliana]], mpikambana ao amin'ny antoko [[Republicanos (Brasil)|Republikana]].

Voafidy ho [[solombavambahoaka]] izy tamin'ny 1998, voafidy indray tamin'ny 2002 tamin'ny vato 44.760, ary tamin'ny 2006, anisan'ireo voafidy betsaka indrindra foana.

Tamin'ny fifidianana tamin'ny 2010, voafidy ho solombavambahoaka federaly ho an'i {{Pernambuco}} izy tamin'ny vato 70.096, nandray ny toerany tamin'ny Febroary 2011. Tamin'ny 2014, nahazo vato 67.918 izy, ka lasa solombavambahoaka voalohany tao amin'ny fiaraha-mitantana, nandray ny toerany tamin'ny Febroary 2015.

Amin'izao fotoana izao, solombavambahoaka federaly ho an'i [[Pernambuco]] izy rehefa voafidy tamin'ny fifidianana tamin'ny 2018 (fe-potoam-piasana 2019-2022) sy tamin'ny 2022 (fe-potoam-piasana 2023-2026).

[[pt:Augusto Coutinho]]
{{CLEDETRI:Coutinho, Augusto}}
{{commonscat}}
[[Sokajy:Mpanao politika ao Pernambuco]]
[[Sokajy:Republicanos (Brasil)]]
[[Sokajy:Teraka tamin'ny taona 1962]]
[[Sokajy:solombavambahoaka breziliana]]</text>
      <sha1>4btx1u1ompk5iu5ebw40j2ivmi5l607</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1142734</id>
      <parentid>1142733</parentid>
      <timestamp>2026-06-13T06:37:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HarryWurst</username>
        <id>36292</id>
      </contributor>
      <origin>1142734</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1425" sha1="rpeqr9t23srr0r178wgjq0sxq6ryg93" xml:space="preserve">[[File:Augusto Coutinho (cropped).png|thumb|Augusto Coutinho]]
'''Augusto Rodrigues Coutinho de Melo''' (teraka ny 22 Oktobra 1962 tao [[Recife]]) dia [[injeniera]] sivily sy [[mpanao politika]] [[Brezila|breziliana]], mpikambana ao amin'ny antoko [[Republicanos (Brasil)|Republikana]].&lt;ref&gt;(pt) [https://g1.globo.com/politica/noticia/2022/04/01/20percent-dos-deputados-ja-trocaram-de-partido-na-janela-que-termina-nesta-sexta-veja-lista.ghtml QUEM TROCOU DE PARTIDO NA JANELA PARTIDÁRIA]&lt;/ref&gt;

Voafidy ho [[solombavambahoaka]] izy tamin'ny 1998, voafidy indray tamin'ny 2002 tamin'ny vato 44.760, ary tamin'ny 2006, anisan'ireo voafidy betsaka indrindra foana.

Tamin'ny fifidianana tamin'ny 2010, voafidy ho solombavambahoaka federaly ho an'i {{Pernambuco}} izy tamin'ny vato 70.096, nandray ny toerany tamin'ny Febroary 2011. Tamin'ny 2014, nahazo vato 67.918 izy, ka lasa solombavambahoaka voalohany tao amin'ny fiaraha-mitantana, nandray ny toerany tamin'ny Febroary 2015.

Amin'izao fotoana izao, solombavambahoaka federaly ho an'i [[Pernambuco]] izy rehefa voafidy tamin'ny fifidianana tamin'ny 2018 (fe-potoam-piasana 2019-2022) sy tamin'ny 2022 (fe-potoam-piasana 2023-2026).

== Jereo koa ==
[[pt:Augusto Coutinho]]
{{CLEDETRI:Coutinho, Augusto}}
{{commonscat}}
[[Sokajy:Mpanao politika ao Pernambuco]]
[[Sokajy:Republicanos (Brasil)]]
[[Sokajy:Teraka tamin'ny taona 1962]]
[[Sokajy:solombavambahoaka breziliana]]</text>
      <sha1>rpeqr9t23srr0r178wgjq0sxq6ryg93</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1142735</id>
      <parentid>1142734</parentid>
      <timestamp>2026-06-13T06:38:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HarryWurst</username>
        <id>36292</id>
      </contributor>
      <origin>1142735</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1464" sha1="i4iah4j55ogegjhlyjvmmxpyfto9rl8" xml:space="preserve">[[File:Augusto Coutinho (cropped).png|thumb|Augusto Coutinho]]
'''Augusto Rodrigues Coutinho de Melo''' (teraka ny 22 Oktobra 1962 tao [[Recife]]) dia [[injeniera]] sivily sy [[mpanao politika]] [[Brezila|breziliana]], mpikambana ao amin'ny antoko [[Republicanos (Brasil)|Republikana]].&lt;ref&gt;(pt) [https://g1.globo.com/politica/noticia/2022/04/01/20percent-dos-deputados-ja-trocaram-de-partido-na-janela-que-termina-nesta-sexta-veja-lista.ghtml QUEM TROCOU DE PARTIDO NA JANELA PARTIDÁRIA]&lt;/ref&gt;

Voafidy ho [[solombavambahoaka]] izy tamin'ny 1998, voafidy indray tamin'ny 2002 tamin'ny vato 44.760, ary tamin'ny 2006, anisan'ireo voafidy betsaka indrindra foana.

Tamin'ny fifidianana tamin'ny 2010, voafidy ho solombavambahoaka federaly ho an'i {{Pernambuco}} izy tamin'ny vato 70.096, nandray ny toerany tamin'ny Febroary 2011. Tamin'ny 2014, nahazo vato 67.918 izy, ka lasa solombavambahoaka voalohany tao amin'ny fiaraha-mitantana, nandray ny toerany tamin'ny Febroary 2015.

Amin'izao fotoana izao, solombavambahoaka federaly ho an'i [[Pernambuco]] izy rehefa voafidy tamin'ny fifidianana tamin'ny 2018 (fe-potoam-piasana 2019-2022) sy tamin'ny 2022 (fe-potoam-piasana 2023-2026).

== Jereo koa ==
[[pt:Augusto Coutinho]]
{{CLEDETRI:Coutinho, Augusto}}
{{commonscat}}
[[Sokajy:Mpanao politika ao Pernambuco]]
[[Sokajy:Republicanos (Brasil)]]
[[Sokajy:Teraka tamin'ny taona 1962]]
[[Sokajy:solombavambahoaka breziliana]]
[[Sokajy:injeniera sivily breziliana]]</text>
      <sha1>i4iah4j55ogegjhlyjvmmxpyfto9rl8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Roberto Duarte Jr.</title>
    <ns>0</ns>
    <id>300526</id>
    <revision>
      <id>1142740</id>
      <timestamp>2026-06-13T06:50:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HarryWurst</username>
        <id>36292</id>
      </contributor>
      <comment>Pejy noforonina tamin'ny « [[File:Dep. Roberto Duarte.jpg|thumb|Dep. Roberto Duarte]] '''Roberto Duarte Júnior''' (teraka ny 25 Aprily 1975, tao [[Porto Alegre]]) dia [[mpisolovava]] sady [[mpanao politika]] [[Brezila|breziliana]], mpikambana ao amin'ny antoko [[Republicanos (Brasil)|Repoblikana]].  Tamin'ny fifidianana isam-paritra tamin'ny taona 2022, voafidy ho mpikambana ao amin'ny Antenimieram-pirenena Federaly ho an'ny Antenimieram-pirenena faha-57 (2023–2027)&lt;ref&gt;(pt) [https:/... »</comment>
      <origin>1142740</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1009" sha1="cuqehsy06mli5sou6u5suzdakn0sjwi" xml:space="preserve">[[File:Dep. Roberto Duarte.jpg|thumb|Dep. Roberto Duarte]]
'''Roberto Duarte Júnior''' (teraka ny 25 Aprily 1975, tao [[Porto Alegre]]) dia [[mpisolovava]] sady [[mpanao politika]] [[Brezila|breziliana]], mpikambana ao amin'ny antoko [[Republicanos (Brasil)|Repoblikana]].

Tamin'ny fifidianana isam-paritra tamin'ny taona 2022, voafidy ho mpikambana ao amin'ny Antenimieram-pirenena Federaly ho an'ny Antenimieram-pirenena faha-57 (2023–2027)&lt;ref&gt;(pt) [https://www.camara.leg.br/deputados/220588 Biographie au site de la Chambre des Deputés]&lt;/ref&gt; sous l'étiquette du parti Republicanos, avec 14 522 voix&lt;ref&gt;(pt) [https://republicanos10.org.br/quem_e_quem/roberto-duarte/ Republicanos]&lt;/ref&gt;. teo ambany fanevan'ny antoko Repoblikana izy, nahazo vato 14.522.

== Jereo koa ==
[[pt:Roberto Duarte Jr.]]
{{CLEDETRI:Duarte, Roberto Jr}}
{{commonscat}}
[[Sokajy:Mpanao politika ao Acre]]
[[Sokajy:Republicanos (Brasil)]]
[[Sokajy:Teraka tamin'ny taona 1975]]
[[Sokajy:solombavambahoaka breziliana (Acre)]]</text>
      <sha1>cuqehsy06mli5sou6u5suzdakn0sjwi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Sokajy:Solombavambahoaka breziliana (Acre)</title>
    <ns>14</ns>
    <id>300527</id>
    <revision>
      <id>1142741</id>
      <timestamp>2026-06-13T06:51:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HarryWurst</username>
        <id>36292</id>
      </contributor>
      <comment>Pejy noforonina tamin'ny « [[Sokajy:Mpanao politika ao Acre]] [[Sokajy:solombavambahoaka breziliana]] »</comment>
      <origin>1142741</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="74" sha1="8snkaynve8htvz3xqtcfdq17xexdj0c" xml:space="preserve">[[Sokajy:Mpanao politika ao Acre]]
[[Sokajy:solombavambahoaka breziliana]]</text>
      <sha1>8snkaynve8htvz3xqtcfdq17xexdj0c</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Literatiora am-bava</title>
    <ns>0</ns>
    <id>300528</id>
    <revision>
      <id>1142742</id>
      <timestamp>2026-06-13T06:51:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Quinze2001</username>
        <id>34461</id>
      </contributor>
      <comment>Pejy noforonina tamin'ny «  Ny '''literatiora am-bava''', eo amin' ny [[kolontsaina malagasy]], dia [[zavakanto]] vita amin' ny teny izay tsy noraiketina an-tsoratra tamin' ny voalohany sy nolovaina avy amin' ny [[Ntaolo malagasy]] ary nampitampitaina am-bava tamin' ny alalan' ny fitantarana sady mbola misy mamorona hatramin' izao.  == Famaritana == Ny literatiora am-bava dia lahateny na lahabolana, nampiasain' ny [[Ntaolo malagasy|Ntaolo]] indrindraindrindra, mba nanehoany ny heviny, n... »</comment>
      <origin>1142742</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4367" sha1="3dsezwltwuvkslixwnslf74woqj0l5j" xml:space="preserve">
Ny '''literatiora am-bava''', eo amin' ny [[kolontsaina malagasy]], dia [[zavakanto]] vita amin' ny teny izay tsy noraiketina an-tsoratra tamin' ny voalohany sy nolovaina avy amin' ny [[Ntaolo malagasy]] ary nampitampitaina am-bava tamin' ny alalan' ny fitantarana sady mbola misy mamorona hatramin' izao.

== Famaritana ==
Ny literatiora am-bava dia lahateny na lahabolana, nampiasain' ny [[Ntaolo malagasy|Ntaolo]] indrindraindrindra, mba nanehoany ny heviny, ny fihetseham-pony,...talohan'ny nahatongavan'ny [[soratra]]. Literatiora tononina sy tanisaina fotsiny ny literatiora am-bava. Miampitampita amin'ny alalan'ny [[Lovantsofina am-bava|lovantsofina]] ny fomba fitantarana indrindra fa ny soatoavin'ny [[fiarahamonina]] sy ny [[Literatiora malagasy|literatiora]] izany hoe amin' ny alalan' ny vava no ampiasana azy.

Ny literatiora izany dia zavakanto nolovaina tamin' ny Ntaolo izay natao hampitana hafatra sy hoentina mananatra ka natao amin' ny alalan' ny vava &lt;ref&gt;https://plateforme.education.mg/bibliotheque-numerique/course/index.php?categoryid=65&amp;utm_source=chatgpt.com&lt;/ref&gt;. Samy manana ny mampiavaka azy ny faritra maro teto Madagasikara ka nisongadina tamin'izany ireto: [[Angano malagasy|angano]], [[ankamantatra]], [[kabary]], [[ankifidy]], [[hainteny]], [[sôva]], [[tôkatôka]], [[jijy]], [[beko]], [[takahontsy]], [[sokela]],...&lt;ref&gt;&lt;nowiki&gt;https://fr.scribd.com/document/528893667/Programme-2nde&lt;/nowiki&gt;&lt;/ref&gt;

== Mpandray anjara amin'ny literatiora am-bava ==
Ny mandray anjara amin'ny literatiora am-bava dia ny mpitantara, ny mpihaino, ny mpikabary, ny mpanao hainteny ary ny mpihira. Tsy literatiora ny literatiora am-bava raha toa ka tsy misy mpihaino sy mpandray anjara mivantana (mpitantara, mpikabary, ...)&lt;ref&gt;https://books.openbookpublishers.com/10.11647/obp.0034.pdf?utm_source=chatgpt.com&lt;/ref&gt;.

== Karazany ==
Misy karazany roa ny literatiora am-bava, dia ny lahabolana sy ny lahateny.

=== Lahabolana ===
Misy sokajy roa ny lahabolana, dia ny lahabolona mirindra izay ahitana ny sôva, ny tôkatôka, ny jijy, ny beko, ny horija, sns, sy ny lahabolana tsotra izay misy ny angano, ny ankamantatra, ny ohabolana, ny ankifidy, sns.

=== Lahateny ===
Ireto manaraka ireto no lahateny: ny kabary sy ny hainteny&lt;ref&gt;&lt;nowiki&gt;https://www.studocu.com/row/document/universite-dantananarivo/cours-physiologie/ny-literatiora-malagasy/108946291&lt;/nowiki&gt;&lt;/ref&gt;. Amin' ireo karazany ireo ihany koa dia misy ny natao hanabeazana sy hampitana vaovao sy soatoavina &lt;ref&gt;literatioara aminy ankampobeny&lt;/ref&gt;

== Fiavahan' ny literatiora am-bava ==
Ny literatiora am-bava dia miavaka noho izy:

* tsy manavaka sokajin'olona na saranga;
* iarahan'ny rehetra manatontosa, na mivantana na an-kolaka,
* foronina eo no ho eo,
* tsy misy tompony.

== Tara-kevitra hita ao amin'ny literatiora am-bava ==
Anisan' ny tara-kevitra hita ao amin' ny literatiora am-bava ireto tanisaina manaraka ireto:

* fifankatiavana,
* fihavanana,
* fanentanana hamokatra,
* fikaloana na fandokoana ny zavaboary.

== Toetran'ny literatiora am-bava ==
Tso-po ny fampitana ny literatiora am-bava izay ampitaina amin'ny alalan'ny fitantarana sy sarin-teny samihafa mampitolagaga sy milantolanto ary mapientana ny mpihaino.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;https://fr.scribd.com/document/587298280/Malagasy-2nd?utm_source=chatgpt.com&lt;/ref&gt;

== Anjara toeran'ny literatiora am-bava ==
Manana ny anjara toerany ny literatiora am-bava noho izy natao:

* hampitana vaovao;
* hampitana hafatra;
* hitahirizana tantara sy kolo-tsaina;
* ho fialam-boly. &lt;ref&gt;&lt;nowiki&gt;https://www.scribd.com/document/747910307/Lit-Literatiora-am-bava?utm_source=chatgpt.com&lt;/nowiki&gt;&lt;/ref&gt;

== Rohy ivelany ==

# &lt;nowiki&gt;https://fr.scribd.com/document/528893667/Programme-2nde&lt;/nowiki&gt;
# &lt;nowiki&gt;https://www.studocu.com/row/document/universite-dantananarivo/cours-physiologie/ny-literatiora-malagasy/108946291&lt;/nowiki&gt;
# &lt;nowiki&gt;https://www.studocu.com/row/document/universite-dantananarivo/cours-physiologie/ny-literatiora-malagasy/108946291https://www.studocu.com/row/document/universite-dantananarivo/cours-physiologie/ny-literatiora-malagasy/108946291&lt;/nowiki&gt;
# &lt;nowiki&gt;https://www.studocu.com/row/document/universite-dantananarivo/cours-physiologie/ny-literatiora-malagasy/108946291&lt;/nowiki&gt;

== Loharano ==
&lt;references /&gt;

== Jereo koa ==

* [[Literatiora]]
* [[Literatiora am-bava]]
* [[Kolontsaina malagasy]]</text>
      <sha1>3dsezwltwuvkslixwnslf74woqj0l5j</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1142743</id>
      <parentid>1142742</parentid>
      <timestamp>2026-06-13T06:52:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Quinze2001</username>
        <id>34461</id>
      </contributor>
      <origin>1142743</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4451" sha1="k699p6soncs4olniqu2s82w4skqz7f2" xml:space="preserve">[[Sary:Kodan japanese rhetoric oral art.jpg|vignette|Literatiora am-bava|357x357px]]
Ny '''literatiora am-bava''', eo amin' ny [[kolontsaina malagasy]], dia [[zavakanto]] vita amin' ny teny izay tsy noraiketina an-tsoratra tamin' ny voalohany sy nolovaina avy amin' ny [[Ntaolo malagasy]] ary nampitampitaina am-bava tamin' ny alalan' ny fitantarana sady mbola misy mamorona hatramin' izao.

== Famaritana ==
Ny literatiora am-bava dia lahateny na lahabolana, nampiasain' ny [[Ntaolo malagasy|Ntaolo]] indrindraindrindra, mba nanehoany ny heviny, ny fihetseham-pony,...talohan'ny nahatongavan'ny [[soratra]]. Literatiora tononina sy tanisaina fotsiny ny literatiora am-bava. Miampitampita amin'ny alalan'ny [[Lovantsofina am-bava|lovantsofina]] ny fomba fitantarana indrindra fa ny soatoavin'ny [[fiarahamonina]] sy ny [[Literatiora malagasy|literatiora]] izany hoe amin' ny alalan' ny vava no ampiasana azy.

Ny literatiora izany dia zavakanto nolovaina tamin' ny Ntaolo izay natao hampitana hafatra sy hoentina mananatra ka natao amin' ny alalan' ny vava &lt;ref&gt;https://plateforme.education.mg/bibliotheque-numerique/course/index.php?categoryid=65&amp;utm_source=chatgpt.com&lt;/ref&gt;. Samy manana ny mampiavaka azy ny faritra maro teto Madagasikara ka nisongadina tamin'izany ireto: [[Angano malagasy|angano]], [[ankamantatra]], [[kabary]], [[ankifidy]], [[hainteny]], [[sôva]], [[tôkatôka]], [[jijy]], [[beko]], [[takahontsy]], [[sokela]],...&lt;ref&gt;&lt;nowiki&gt;https://fr.scribd.com/document/528893667/Programme-2nde&lt;/nowiki&gt;&lt;/ref&gt;

== Mpandray anjara amin'ny literatiora am-bava ==
Ny mandray anjara amin'ny literatiora am-bava dia ny mpitantara, ny mpihaino, ny mpikabary, ny mpanao hainteny ary ny mpihira. Tsy literatiora ny literatiora am-bava raha toa ka tsy misy mpihaino sy mpandray anjara mivantana (mpitantara, mpikabary, ...)&lt;ref&gt;https://books.openbookpublishers.com/10.11647/obp.0034.pdf?utm_source=chatgpt.com&lt;/ref&gt;.

== Karazany ==
Misy karazany roa ny literatiora am-bava, dia ny lahabolana sy ny lahateny.

=== Lahabolana ===
Misy sokajy roa ny lahabolana, dia ny lahabolona mirindra izay ahitana ny sôva, ny tôkatôka, ny jijy, ny beko, ny horija, sns, sy ny lahabolana tsotra izay misy ny angano, ny ankamantatra, ny ohabolana, ny ankifidy, sns.

=== Lahateny ===
Ireto manaraka ireto no lahateny: ny kabary sy ny hainteny&lt;ref&gt;&lt;nowiki&gt;https://www.studocu.com/row/document/universite-dantananarivo/cours-physiologie/ny-literatiora-malagasy/108946291&lt;/nowiki&gt;&lt;/ref&gt;. Amin' ireo karazany ireo ihany koa dia misy ny natao hanabeazana sy hampitana vaovao sy soatoavina &lt;ref&gt;literatioara aminy ankampobeny&lt;/ref&gt;

== Fiavahan' ny literatiora am-bava ==
Ny literatiora am-bava dia miavaka noho izy:

* tsy manavaka sokajin'olona na saranga;
* iarahan'ny rehetra manatontosa, na mivantana na an-kolaka,
* foronina eo no ho eo,
* tsy misy tompony.

== Tara-kevitra hita ao amin'ny literatiora am-bava ==
Anisan' ny tara-kevitra hita ao amin' ny literatiora am-bava ireto tanisaina manaraka ireto:

* fifankatiavana,
* fihavanana,
* fanentanana hamokatra,
* fikaloana na fandokoana ny zavaboary.

== Toetran'ny literatiora am-bava ==
Tso-po ny fampitana ny literatiora am-bava izay ampitaina amin'ny alalan'ny fitantarana sy sarin-teny samihafa mampitolagaga sy milantolanto ary mapientana ny mpihaino.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;https://fr.scribd.com/document/587298280/Malagasy-2nd?utm_source=chatgpt.com&lt;/ref&gt;

== Anjara toeran'ny literatiora am-bava ==
Manana ny anjara toerany ny literatiora am-bava noho izy natao:

* hampitana vaovao;
* hampitana hafatra;
* hitahirizana tantara sy kolo-tsaina;
* ho fialam-boly. &lt;ref&gt;&lt;nowiki&gt;https://www.scribd.com/document/747910307/Lit-Literatiora-am-bava?utm_source=chatgpt.com&lt;/nowiki&gt;&lt;/ref&gt;

== Rohy ivelany ==

# &lt;nowiki&gt;https://fr.scribd.com/document/528893667/Programme-2nde&lt;/nowiki&gt;
# &lt;nowiki&gt;https://www.studocu.com/row/document/universite-dantananarivo/cours-physiologie/ny-literatiora-malagasy/108946291&lt;/nowiki&gt;
# &lt;nowiki&gt;https://www.studocu.com/row/document/universite-dantananarivo/cours-physiologie/ny-literatiora-malagasy/108946291https://www.studocu.com/row/document/universite-dantananarivo/cours-physiologie/ny-literatiora-malagasy/108946291&lt;/nowiki&gt;
# &lt;nowiki&gt;https://www.studocu.com/row/document/universite-dantananarivo/cours-physiologie/ny-literatiora-malagasy/108946291&lt;/nowiki&gt;

== Loharano ==
&lt;references /&gt;

== Jereo koa ==

* [[Literatiora]]
* [[Literatiora am-bava]]
* [[Kolontsaina malagasy]]</text>
      <sha1>k699p6soncs4olniqu2s82w4skqz7f2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Tia Eron</title>
    <ns>0</ns>
    <id>300529</id>
    <revision>
      <id>1142768</id>
      <timestamp>2026-06-13T07:32:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HarryWurst</username>
        <id>36292</id>
      </contributor>
      <comment>Pejy noforonina tamin'ny « [[File:Sessão Solene em homenagem à criação do Estado de Israel (27172377031).jpg|thumb|Tia Eron]] '''Eronildes Vasconcelos Carvalho''', fantatra kokoa amin'ny anarana hoe '''Tia Eron''' (teraka ny 2 Jona 1972 tao [[Salvador da Bahia]]), dia mpampianatra sy [[mpanao politika]] [[Brezila|breziliana]] mifandray amin'ny antoko [[Republicanos (Brasil)|Republikana]].  Nanomboka ny asany ara-politika tamin'ny fananganana hetsika ara-tsosialy tao amin'ny manodidi... »</comment>
      <origin>1142768</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1444" sha1="69jcyq88mkyxv73ulllsti6hko50t4q" xml:space="preserve">[[File:Sessão Solene em homenagem à criação do Estado de Israel (27172377031).jpg|thumb|Tia Eron]]
'''Eronildes Vasconcelos Carvalho''', fantatra kokoa amin'ny anarana hoe '''Tia Eron''' (teraka ny 2 Jona 1972 tao [[Salvador da Bahia]]), dia mpampianatra sy [[mpanao politika]] [[Brezila|breziliana]] mifandray amin'ny antoko [[Republicanos (Brasil)|Republikana]].

Nanomboka ny asany ara-politika tamin'ny fananganana hetsika ara-tsosialy tao amin'ny manodidina an'i Aquidabã, Dois Leões, Polêmica, ary Saramandaia tao amin'ny renivohitr'i {{Bahia}} izy. Ny asany tamin'ny ankizy dia nahazoany ny anaram-bosotra ary taty aoriana ny anarana ara-politika hoe ''Tia Eron'' ([[Fiteny malagasy|malagasy]]: ''Nenitoa Eron''

== Asa ara-politika ==
Tia Eron dia mpanolotsaina tao an-tanàna voalohany tao Salvador nanomboka tamin'ny 2001 ka hatramin'ny 2014, rehefa voafidy ho [[solombavambahoaka]] federaly ho an'ny fanjakan'i {{Bahia}} izy.

Tamin'ny fifidianana tamin'ny 2018, dia tsy voafidy ho solombavambahoaka federaly indray izy; na izany aza, rehefa voatendry ho Minisitry ny Zom-pirenena i [[João Roma]], dia nandray indray ny asany tamin'ny fiandohan'ny taona 2021 izy.

==Jereo koa==
{{commonscat|Tia Eron}}
{{CLEFDETRI:Tia Eron}}
[[pt:Tia Eron]]
[[Sokajy:Mpanao politika breziliana]]
[[Sokajy:Partido Liberal]]
[[sokajy:Teraka tamin'ny taona 1972]]
[[Sokajy:Solombavambahoaka breziliana (Bahia)]]
[[Sokajy:Republicanos (Brasil)]]</text>
      <sha1>69jcyq88mkyxv73ulllsti6hko50t4q</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1142776</id>
      <parentid>1142768</parentid>
      <timestamp>2026-06-13T07:44:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HarryWurst</username>
        <id>36292</id>
      </contributor>
      <origin>1142776</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1445" sha1="a1kag24fz5o6gdnwxth371qyjo3chb6" xml:space="preserve">[[File:Sessão Solene em homenagem à criação do Estado de Israel (27172377031).jpg|thumb|Tia Eron]]
'''Eronildes Vasconcelos Carvalho''', fantatra kokoa amin'ny anarana hoe '''Tia Eron''' (teraka ny 2 Jona 1972 tao [[Salvador da Bahia]]), dia mpampianatra sy [[mpanao politika]] [[Brezila|breziliana]] mifandray amin'ny antoko [[Republicanos (Brasil)|Republikana]].

Nanomboka ny asany ara-politika tamin'ny fananganana hetsika ara-tsosialy tao amin'ny manodidina an'i Aquidabã, Dois Leões, Polêmica, ary Saramandaia tao amin'ny renivohitr'i {{Bahia}} izy. Ny asany tamin'ny ankizy dia nahazoany ny anaram-bosotra ary taty aoriana ny anarana ara-politika hoe ''Tia Eron'' ([[Fiteny malagasy|malagasy]]: ''Nenitoa Eron'')

== Asa ara-politika ==
Tia Eron dia mpanolotsaina tao an-tanàna voalohany tao Salvador nanomboka tamin'ny 2001 ka hatramin'ny 2014, rehefa voafidy ho [[solombavambahoaka]] federaly ho an'ny fanjakan'i {{Bahia}} izy.

Tamin'ny fifidianana tamin'ny 2018, dia tsy voafidy ho solombavambahoaka federaly indray izy; na izany aza, rehefa voatendry ho Minisitry ny Zom-pirenena i [[João Roma]], dia nandray indray ny asany tamin'ny fiandohan'ny taona 2021 izy.

==Jereo koa==
{{commonscat|Tia Eron}}
{{CLEFDETRI:Tia Eron}}
[[pt:Tia Eron]]
[[Sokajy:Mpanao politika breziliana]]
[[Sokajy:Partido Liberal]]
[[sokajy:Teraka tamin'ny taona 1972]]
[[Sokajy:Solombavambahoaka breziliana (Bahia)]]
[[Sokajy:Republicanos (Brasil)]]</text>
      <sha1>a1kag24fz5o6gdnwxth371qyjo3chb6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1142777</id>
      <parentid>1142776</parentid>
      <timestamp>2026-06-13T07:45:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HarryWurst</username>
        <id>36292</id>
      </contributor>
      <origin>1142777</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1484" sha1="tegj3ryyurh89398pi87b8bk9ka31gw" xml:space="preserve">[[File:Sessão Solene em homenagem à criação do Estado de Israel (27172377031).jpg|thumb|Tia Eron]]
'''Eronildes Vasconcelos Carvalho''', fantatra kokoa amin'ny anarana hoe '''Tia Eron''' (teraka ny 2 Jona 1972 tao [[Salvador da Bahia]]), dia [[mpampianatra]] sy [[mpanao politika]] [[Brezila|breziliana]] mifandray amin'ny antoko [[Republicanos (Brasil)|Republikana]].

Nanomboka ny asany ara-politika tamin'ny fananganana hetsika ara-tsosialy tao amin'ny manodidina an'i Aquidabã, Dois Leões, Polêmica, ary Saramandaia tao amin'ny renivohitr'i {{Bahia}} izy. Ny asany tamin'ny ankizy dia nahazoany ny anaram-bosotra ary taty aoriana ny anarana ara-politika hoe ''Tia Eron'' ([[Fiteny malagasy|malagasy]]: ''Nenitoa Eron'')

== Asa ara-politika ==
Tia Eron dia mpanolotsaina tao an-tanàna voalohany tao Salvador nanomboka tamin'ny 2001 ka hatramin'ny 2014, rehefa voafidy ho [[solombavambahoaka]] federaly ho an'ny fanjakan'i {{Bahia}} izy.

Tamin'ny fifidianana tamin'ny 2018, dia tsy voafidy ho solombavambahoaka federaly indray izy; na izany aza, rehefa voatendry ho Minisitry ny Zom-pirenena i [[João Roma]], dia nandray indray ny asany tamin'ny fiandohan'ny taona 2021 izy.

==Jereo koa==
{{commonscat|Tia Eron}}
{{CLEFDETRI:Tia Eron}}
[[pt:Tia Eron]]
[[Sokajy:Mpanao politika breziliana]]
[[Sokajy:Partido Liberal]]
[[sokajy:Teraka tamin'ny taona 1972]]
[[Sokajy:Solombavambahoaka breziliana (Bahia)]]
[[Sokajy:Republicanos (Brasil)]]
[[Sokajy:mpampianatra breziliana]]</text>
      <sha1>tegj3ryyurh89398pi87b8bk9ka31gw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1142778</id>
      <parentid>1142777</parentid>
      <timestamp>2026-06-13T07:49:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HarryWurst</username>
        <id>36292</id>
      </contributor>
      <origin>1142778</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1610" sha1="pdtoibknay4xg9d11jf4s1fobtzn5mt" xml:space="preserve">[[File:Sessão Solene em homenagem à criação do Estado de Israel (27172377031).jpg|thumb|Tia Eron]]
'''Eronildes Vasconcelos Carvalho''', fantatra kokoa amin'ny anarana hoe '''Tia Eron''' (teraka ny 2 Jona 1972 tao [[Salvador da Bahia]]), dia [[mpampianatra]] sy [[mpanao politika]] [[Brezila|breziliana]] mifandray amin'ny antoko [[Republicanos (Brasil)|Republikana]].

Nanomboka ny asany ara-politika tamin'ny fananganana hetsika ara-tsosialy tao amin'ny manodidina an'i Aquidabã, Dois Leões, Polêmica, ary Saramandaia tao amin'ny renivohitr'i {{Bahia}} izy. Ny asany tamin'ny ankizy dia nahazoany ny anaram-bosotra ary taty aoriana ny anarana ara-politika hoe ''Tia Eron'' ([[Fiteny malagasy|malagasy]]: ''Nenitoa Eron'')

== Asa ara-politika ==
Tia Eron dia mpanolotsaina tao an-tanàna voalohany tao Salvador nanomboka tamin'ny 2001 ka hatramin'ny 2014, rehefa voafidy ho [[solombavambahoaka]] federaly ho an'ny fanjakan'i {{Bahia}} izy.

Tamin'ny fifidianana tamin'ny 2018, dia tsy voafidy ho solombavambahoaka federaly indray izy; na izany aza, rehefa voatendry ho Minisitry ny Zom-pirenena i [[João Roma]], dia nandray indray ny asany tamin'ny fiandohan'ny taona 2021 izy.&lt;ref&gt;(pt) [https://anotabahia.com/tia-eron-assume-cadeira-na-camara-federal/ Tia Eron assume cadeira na Câmara Federal]&lt;/ref&gt;

==Jereo koa==
{{commonscat|Tia Eron}}
{{CLEFDETRI:Tia Eron}}
[[pt:Tia Eron]]
[[Sokajy:Mpanao politika breziliana]]
[[Sokajy:Partido Liberal]]
[[sokajy:Teraka tamin'ny taona 1972]]
[[Sokajy:Solombavambahoaka breziliana (Bahia)]]
[[Sokajy:Republicanos (Brasil)]]
[[Sokajy:mpampianatra breziliana]]</text>
      <sha1>pdtoibknay4xg9d11jf4s1fobtzn5mt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Charlotte-Arrisoa Rafenomanjato</title>
    <ns>0</ns>
    <id>300530</id>
    <revision>
      <id>1142769</id>
      <timestamp>2026-06-13T07:33:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bluerose25</username>
        <id>31052</id>
      </contributor>
      <comment>Noforonina tamin'ny alalan'ny fandikana an'i &quot;[[:fr:Special:Redirect/revision/235583613|Charlotte-Arrisoa Rafenomanjato]]&quot;</comment>
      <origin>1142769</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="378" sha1="3k8onocq3vvr4jgblh9utx234shphpt" xml:space="preserve">'''Charlotte-Arrisoa Rafenomanjato''' dia mpanoratra [[Madagasikara|Malagasy]] teraka tao [[Antananarivo]] tamin'ny 1936 . Manoratra amin'ny teny frantsay sy malagasy izy. Mpanoratra tantara foronina, tononkalo, lahatsoratra fandinihana, tantara an-tsehatra izy. Mpandika teny ihany koa i CHarlotte-Arrisoa Rafenomananjato.

Nodimandry tamin'ny novembre 2008 ity mpanoratra ity.</text>
      <sha1>3k8onocq3vvr4jgblh9utx234shphpt</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1142816</id>
      <parentid>1142769</parentid>
      <timestamp>2026-06-13T08:33:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bluerose25</username>
        <id>31052</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>1142816</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="628" sha1="ts3gdiz2w1mr6stlaw8oz7h2fb1sql2" xml:space="preserve">'''Charlotte-Arrisoa Rafenomanjato''' dia mpanoratra [[Madagasikara|Malagasy]] teraka tao [[Antananarivo]] tamin'ny 1936 . Manoratra amin'ny teny frantsay sy malagasy izy. Mpanoratra tantara foronina, tononkalo, lahatsoratra fandinihana, tantara an-tsehatra izy. Mpandika teny ihany koa i Charlotte-Arrisoa Rafenomananjato.

Nodimandry tamin'ny novembre 2008 ity mpanoratra ity.

== Tantaram-piainany ==
Charlotte-Arrisoa Rafenomanjato dia mpanoratra fantan-daza amin'ny teny frantsay. Teraka ny taona 1936 tao Antananarivo izy. Dokotera ny rainy ary mpitendry zava-maneno (&quot;piano&quot;) ny reniny. Mbola kely izy dia maty ny reniny.</text>
      <sha1>ts3gdiz2w1mr6stlaw8oz7h2fb1sql2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1142824</id>
      <parentid>1142816</parentid>
      <timestamp>2026-06-13T08:46:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bluerose25</username>
        <id>31052</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>1142824</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="792" sha1="egxsb5z6cs4fniuyve1tedcuma9hf4a" xml:space="preserve">'''Charlotte-Arrisoa Rafenomanjato''' dia mpanoratra [[Madagasikara|Malagasy]] teraka tao [[Antananarivo]] tamin'ny 1936 . Manoratra amin'ny teny frantsay sy malagasy izy. Mpanoratra tantara foronina, tononkalo, lahatsoratra fandinihana, tantara an-tsehatra izy. Mpandika teny ihany koa i Charlotte-Arrisoa Rafenomananjato.

Nodimandry tamin'ny novembre 2008 ity mpanoratra ity.

== Tantaram-piainany ==
Charlotte-Arrisoa Rafenomanjato dia mpanoratra fantan-daza amin'ny teny frantsay. Teraka ny taona 1936 tao Antananarivo izy. Dokotera ny rainy ary mpitendry zava-maneno (&quot;piano&quot;) ny reniny. Mbola kely izy dia maty ny reniny. &quot;Diplomate&quot; ny vadiny ary niteraka telo izy ireo. Matin'ny fahasarotana ara-pisefoana, tao amin'ny &quot;Clinique des soeurs&quot; Ankadifotsy,  ny volana novambra 2008 izy.</text>
      <sha1>egxsb5z6cs4fniuyve1tedcuma9hf4a</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1142835</id>
      <parentid>1142824</parentid>
      <timestamp>2026-06-13T08:56:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bluerose25</username>
        <id>31052</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>1142835</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1196" sha1="3s9jr0bljnw7rz4iauti0uugk3f6b9k" xml:space="preserve">'''Charlotte-Arrisoa Rafenomanjato''' dia mpanoratra [[Madagasikara|Malagasy]] teraka tao [[Antananarivo]] tamin'ny 1936 . Manoratra amin'ny teny frantsay sy malagasy izy. Mpanoratra tantara foronina, tononkalo, lahatsoratra fandinihana, tantara an-tsehatra izy. Mpandika teny ihany koa i Charlotte-Arrisoa Rafenomananjato.

Nodimandry tamin'ny novembre 2008 ity mpanoratra ity.

== Tantaram-piainany ==
Charlotte-Arrisoa Rafenomanjato dia mpanoratra fantan-daza amin'ny teny frantsay. Teraka ny taona 1936 tao Antananarivo izy. Dokotera ny rainy ary mpitendry zava-maneno (&quot;piano&quot;) ny reniny. Mbola kely izy dia maty ny reniny. &quot;Diplomate&quot; ny vadiny ary niteraka telo izy ireo. Matin'ny fahasarotana ara-pisefoana, tao amin'ny &quot;Clinique des soeurs&quot; Ankadifotsy,  ny volana novambra 2008 izy.

== Sehatra arak'asa ==
Mpampivelona ny asany ary nahazo fiofanana manokana momba ny momba ny fitaizana sy fikarakarana zaza izy. Noho ny vadiny &quot;diplomate&quot; dia nipetraka maharitra tany an-dafy izy. Rehefa tafaverina teto Madagasikara izy, ny taona 1982, dia nimasoany ny asa soratra ary lasa mpanoratra angano, vaovao, tantara an-tsehatra sy tantara foronina izy, izay tamin'ny teny frantsay ny sasany.</text>
      <sha1>3s9jr0bljnw7rz4iauti0uugk3f6b9k</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1142839</id>
      <parentid>1142835</parentid>
      <timestamp>2026-06-13T09:01:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bluerose25</username>
        <id>31052</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>1142839</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1483" sha1="hjg7a6dthi3vy21jgq18oufgdaxkves" xml:space="preserve">'''Charlotte-Arrisoa Rafenomanjato''' dia mpanoratra [[Madagasikara|Malagasy]] teraka tao [[Antananarivo]] tamin'ny 1936 . Manoratra amin'ny teny frantsay sy malagasy izy. Mpanoratra tantara foronina, tononkalo, lahatsoratra fandinihana, tantara an-tsehatra izy. Mpandika teny ihany koa i Charlotte-Arrisoa Rafenomananjato.

Nodimandry tamin'ny novembre 2008 ity mpanoratra ity.

== Tantaram-piainany ==
Charlotte-Arrisoa Rafenomanjato dia mpanoratra fantan-daza amin'ny teny frantsay. Teraka ny taona 1936 tao Antananarivo izy. Dokotera ny rainy ary mpitendry zava-maneno (&quot;piano&quot;) ny reniny. Mbola kely izy dia maty ny reniny. &quot;Diplomate&quot; ny vadiny ary niteraka telo izy ireo. Matin'ny fahasarotana ara-pisefoana, tao amin'ny &quot;Clinique des soeurs&quot; Ankadifotsy,  ny volana novambra 2008 izy.

== Sehatra arak'asa ==
Mpampivelona ny asany ary nahazo fiofanana manokana momba ny momba ny fitaizana sy fikarakarana zaza izy. Noho ny vadiny &quot;diplomate&quot; dia nipetraka maharitra tany an-dafy izy. Rehefa tafaverina teto Madagasikara izy, ny taona 1982, dia nimasoany ny asa soratra ary lasa mpanoratra angano, vaovao, tantara an-tsehatra sy tantara foronina izy, izay tamin'ny teny frantsay ny sasany.

== Hetsika ara-pikambanana ==
Nanorina ny fikambanana &quot;Société des Écrivains de l'Océan Indien&quot; (SEROI) i Charlotte-Arrisoa Rafenomanjato. Sady mpikambana tao izy no sady filoham-boninahitra tao. Mpikambana tao amin'ny Rassemblement des forces nationales (RFN) ihany koa ny tenany.</text>
      <sha1>hjg7a6dthi3vy21jgq18oufgdaxkves</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1142843</id>
      <parentid>1142839</parentid>
      <timestamp>2026-06-13T09:05:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bluerose25</username>
        <id>31052</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>1142843</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1692" sha1="09vsdhfbxsl8qxs23f8pidxk3yvjzaa" xml:space="preserve">'''Charlotte-Arrisoa Rafenomanjato''' dia mpanoratra [[Madagasikara|Malagasy]] teraka tao [[Antananarivo]] tamin'ny 1936 . Manoratra amin'ny teny frantsay sy malagasy izy. Mpanoratra tantara foronina, tononkalo, lahatsoratra fandinihana, tantara an-tsehatra izy. Mpandika teny ihany koa i Charlotte-Arrisoa Rafenomananjato.

Nodimandry tamin'ny novembre 2008 ity mpanoratra ity.

== Tantaram-piainany ==
Charlotte-Arrisoa Rafenomanjato dia mpanoratra fantan-daza amin'ny teny frantsay. Teraka ny taona 1936 tao Antananarivo izy. Dokotera ny rainy ary mpitendry zava-maneno (&quot;piano&quot;) ny reniny. Mbola kely izy dia maty ny reniny. &quot;Diplomate&quot; ny vadiny ary niteraka telo izy ireo. Matin'ny fahasarotana ara-pisefoana, tao amin'ny &quot;Clinique des soeurs&quot; Ankadifotsy,  ny volana novambra 2008 izy.

== Sehatra arak'asa ==
Mpampivelona ny asany ary nahazo fiofanana manokana momba ny momba ny fitaizana sy fikarakarana zaza izy. Noho ny vadiny &quot;diplomate&quot; dia nipetraka maharitra tany an-dafy izy. Rehefa tafaverina teto Madagasikara izy, ny taona 1982, dia nimasoany ny asa soratra ary lasa mpanoratra angano, vaovao, tantara an-tsehatra sy tantara foronina izy, izay tamin'ny teny frantsay ny sasany.

== Hetsika ara-pikambanana ==
Nanorina ny fikambanana &quot;Société des Écrivains de l'Océan Indien&quot; (SEROI) i Charlotte-Arrisoa Rafenomanjato. Sady mpikambana tao izy no sady filoham-boninahitra tao. Mpikambana tao amin'ny Rassemblement des forces nationales (RFN) ihany koa ny tenany.

== Sanganasa ==
Ny asa soratr'i Charlotte-Arisoa Rafenomananjato dia ny tononkalo, ny tantara foronina, ny tantara fohy, ny lahatsoratra fandalinana ara-politika, ny tantara an-tsehatra ary ny fandikan-teny.</text>
      <sha1>09vsdhfbxsl8qxs23f8pidxk3yvjzaa</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1142849</id>
      <parentid>1142843</parentid>
      <timestamp>2026-06-13T09:31:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bluerose25</username>
        <id>31052</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>1142849</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1925" sha1="7yapjc987q0rmqwcuq8am0fg01mw2gq" xml:space="preserve">'''Charlotte-Arrisoa Rafenomanjato''' dia mpanoratra [[Madagasikara|Malagasy]] teraka tao [[Antananarivo]] tamin'ny 1936 . Manoratra amin'ny teny frantsay sy malagasy izy. Mpanoratra tantara foronina, tononkalo, lahatsoratra fandinihana, tantara an-tsehatra izy. Mpandika teny ihany koa i Charlotte-Arrisoa Rafenomananjato.

Nodimandry tamin'ny novembre 2008 ity mpanoratra ity.

== Tantaram-piainany ==
Charlotte-Arrisoa Rafenomanjato dia mpanoratra fantan-daza amin'ny teny frantsay. Teraka ny taona 1936 tao Antananarivo izy. Dokotera ny rainy ary mpitendry zava-maneno (&quot;piano&quot;) ny reniny. Mbola kely izy dia maty ny reniny. &quot;Diplomate&quot; ny vadiny ary niteraka telo izy ireo. Matin'ny fahasarotana ara-pisefoana, tao amin'ny &quot;Clinique des soeurs&quot; Ankadifotsy,  ny volana novambra 2008 izy.

== Sehatra arak'asa ==
Mpampivelona ny asany ary nahazo fiofanana manokana momba ny momba ny fitaizana sy fikarakarana zaza izy. Noho ny vadiny &quot;diplomate&quot; dia nipetraka maharitra tany an-dafy izy. Rehefa tafaverina teto Madagasikara izy, ny taona 1982, dia nimasoany ny asa soratra ary lasa mpanoratra angano, vaovao, tantara an-tsehatra sy tantara foronina izy, izay tamin'ny teny frantsay ny sasany.

== Hetsika ara-pikambanana ==
Nanorina ny fikambanana &quot;Société des Écrivains de l'Océan Indien&quot; (SEROI) i Charlotte Rafenomanjato. Sady mpikambana tao izy no sady filoham-boninahitra tao. Mpikambana tao amin'ny Rassemblement des forces nationales (RFN) ihany koa ny tenany.

== Sanganasa ==
Ny asa soratr'i Charlotte Rafenomananjato dia ny tononkalo, ny tantara foronina, ny tantara fohy, ny lahatsoratra fandalinana ara-politika, ny tantara an-tsehatra ary ny fandikan-teny.

== Mari-boninahitra ==
Ny taona 1986: nahazo ny laharana voalohany tamin'ny Fifaninanana teatra iraisan’ny firenena afrikanina izay nokarakarain'ny RFI. Ny tantara an-tsehatra &quot;''Le prix de la paix''&quot; no nahazoany izany laharana voalohany izany</text>
      <sha1>7yapjc987q0rmqwcuq8am0fg01mw2gq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1142861</id>
      <parentid>1142849</parentid>
      <timestamp>2026-06-13T10:33:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bluerose25</username>
        <id>31052</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>1142861</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2918" sha1="cqqrvbdsxaq5fa02cx83cw5tsi3vyyd" xml:space="preserve">'''Charlotte-Arrisoa Rafenomanjato''' dia mpanoratra [[Madagasikara|Malagasy]] teraka tao [[Antananarivo]] tamin'ny 1936 . Manoratra amin'ny teny frantsay sy malagasy izy. Mpanoratra tantara foronina, tononkalo, lahatsoratra fandinihana, tantara an-tsehatra izy. Mpandika teny ihany koa i Charlotte-Arrisoa Rafenomananjato.

Nodimandry tamin'ny novembre 2008 ity mpanoratra ity.

== Tantaram-piainany ==
Charlotte-Arrisoa Rafenomanjato dia mpanoratra fantan-daza amin'ny teny frantsay. Teraka ny taona 1936 tao Antananarivo izy. Dokotera ny rainy ary mpitendry zava-maneno (&quot;piano&quot;) ny reniny. Mbola kely izy dia maty ny reniny. &quot;Diplomate&quot; ny vadiny ary niteraka telo izy ireo. Matin'ny fahasarotana ara-pisefoana, tao amin'ny &quot;Clinique des soeurs&quot; Ankadifotsy,  ny volana novambra 2008 izy.

== Sehatra arak'asa ==
Mpampivelona ny asany ary nahazo fiofanana manokana momba ny momba ny fitaizana sy fikarakarana zaza izy. Noho ny vadiny &quot;diplomate&quot; dia nipetraka maharitra tany an-dafy izy. Rehefa tafaverina teto Madagasikara izy, ny taona 1982, dia nimasoany ny asa soratra ary lasa mpanoratra angano, vaovao, tantara an-tsehatra sy tantara foronina izy, izay tamin'ny teny frantsay ny sasany.

== Hetsika ara-pikambanana ==
Nanorina ny fikambanana &quot;Société des Écrivains de l'Océan Indien&quot; (SEROI) i Charlotte Rafenomanjato. Sady mpikambana tao izy no sady filoham-boninahitra tao. Mpikambana tao amin'ny Rassemblement des forces nationales (RFN) ihany koa ny tenany.

== Sanganasa ==
Ny asa soratr'i Charlotte Rafenomananjato dia ny tononkalo, ny tantara foronina, ny tantara fohy, ny lahatsoratra fandalinana ara-politika, ny tantara an-tsehatra ary ny fandikan-teny.

=== Tantara an-tsehatra ===

* ''Le prix de la paix'', nahazo ny &quot;prix RFI&quot; ny taona 1986, navadika ho sarimihetsika ary naseho nandritra ny &quot;Festival des films africains&quot; tany Montréal ny taona 1988
* ''La Pêcheresse'', nahazo ny &quot;prix RFI&quot; ny taona 1987
* ''Le Prince de l'étang'', naseho nandritra ny sy &quot;Festival francophone&quot;  tao Limoges ny taona 1988 ary nadika tamin'ny teny italianina ka naseho nandritra ny &quot;Festival de théâtre africain&quot; tany Italia 
* ''L'Oiseau de proie'', naseho nandritra ny &quot;Littérature franco-malgache&quot; tao Antananarivo ny taona 1991
* ''Le Troupeau'', nadika tamin'ny teny anglisy ary naseho nandritra ny &quot;Festival of Contemporary Theatre&quot; tao New York
* ''Le Pain des autres'', voatsonga tamin'ny RFI taona 1989
* ''La Paix du Purgatoire'', tsy mbola navoaka.
* ''Le Portrait et le Cresson'', tsy mbola navoaka.
* ''Boomerang'', tsy mbola navoaka.
* ''Plume et Plume'', tsy mbola navoaka.
* ''Le Cerveau'', tsy mbola navoaka.

=== Tantara foronina ===

== Mari-boninahitra ==
Ny taona 1986: nahazo ny laharana voalohany tamin'ny Fifaninanana teatra iraisan’ny firenena afrikanina izay nokarakarain'ny RFI. Ny tantara an-tsehatra &quot;''Le prix de la paix''&quot; no nahazoany izany laharana voalohany izany</text>
      <sha1>cqqrvbdsxaq5fa02cx83cw5tsi3vyyd</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1142865</id>
      <parentid>1142861</parentid>
      <timestamp>2026-06-13T10:38:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Quinze2001</username>
        <id>34461</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>1142865</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3510" sha1="l5ys5w4i8222i6nt6z0clfnjaex6ep1" xml:space="preserve">'''Charlotte-Arrisoa Rafenomanjato''' dia mpanoratra [[Madagasikara|Malagasy]] teraka tao [[Antananarivo]] tamin'ny 1936 . Manoratra amin'ny teny frantsay sy malagasy izy. Mpanoratra tantara foronina, tononkalo, lahatsoratra fandinihana, tantara an-tsehatra izy. Mpandika teny ihany koa i Charlotte-Arrisoa Rafenomananjato.

Nodimandry tamin'ny novembre 2008 ity mpanoratra ity.&lt;ref&gt;{{chapitre|langue=fr|auteur1=C. Riffard|titre chapitre=Rafenomanjato, Charlotte-Arrisoa  [Antananarivo 1936 - Tananarive 2008]|titre ouvrage=[[Dictionnaire universel des créatrices]]|auteurs ouvrage=[[Béatrice Didier]], [[Antoinette Fouque]] et [[Mireille Calle-Gruber]] (dir.)|éditeur=[[Éditions Des femmes]]|année=2013|passage=3584}}.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{article|langue=fr|titre=Charlotte-Arrisoa Rafenomanjato|url texte=https://aflit.arts.uwa.edu.au/Rafenomanjato.html|auteur1=Jean-Marie Volet|périodique=[[Université d'Australie-Occidentale]]|jour=16|mois=janvier|année=2009}}.&lt;/ref&gt;

== Tantaram-piainany ==
Charlotte-Arrisoa Rafenomanjato dia mpanoratra fantan-daza amin'ny teny frantsay. Teraka ny taona 1936 tao Antananarivo izy. Dokotera ny rainy ary mpitendry zava-maneno (&quot;piano&quot;) ny reniny. Mbola kely izy dia maty ny reniny. &quot;Diplomate&quot; ny vadiny ary niteraka telo izy ireo. Matin'ny fahasarotana ara-pisefoana, tao amin'ny &quot;Clinique des soeurs&quot; Ankadifotsy,  ny volana novambra 2008 izy.

== Sehatra arak'asa ==
Mpampivelona ny asany ary nahazo fiofanana manokana momba ny momba ny fitaizana sy fikarakarana zaza izy. Noho ny vadiny &quot;diplomate&quot; dia nipetraka maharitra tany an-dafy izy. Rehefa tafaverina teto Madagasikara izy, ny taona 1982, dia nimasoany ny asa soratra ary lasa mpanoratra angano, vaovao, tantara an-tsehatra sy tantara foronina izy, izay tamin'ny teny frantsay ny sasany.

== Hetsika ara-pikambanana ==
Nanorina ny fikambanana &quot;Société des Écrivains de l'Océan Indien&quot; (SEROI) i Charlotte Rafenomanjato. Sady mpikambana tao izy no sady filoham-boninahitra tao. Mpikambana tao amin'ny Rassemblement des forces nationales (RFN) ihany koa ny tenany.

== Sanganasa ==
Ny asa soratr'i Charlotte Rafenomananjato dia ny tononkalo, ny tantara foronina, ny tantara fohy, ny lahatsoratra fandalinana ara-politika, ny tantara an-tsehatra ary ny fandikan-teny.

=== Tantara an-tsehatra ===

* ''Le prix de la paix'', nahazo ny &quot;prix RFI&quot; ny taona 1986, navadika ho sarimihetsika ary naseho nandritra ny &quot;Festival des films africains&quot; tany Montréal ny taona 1988
* ''La Pêcheresse'', nahazo ny &quot;prix RFI&quot; ny taona 1987
* ''Le Prince de l'étang'', naseho nandritra ny sy &quot;Festival francophone&quot;  tao Limoges ny taona 1988 ary nadika tamin'ny teny italianina ka naseho nandritra ny &quot;Festival de théâtre africain&quot; tany Italia 
* ''L'Oiseau de proie'', naseho nandritra ny &quot;Littérature franco-malgache&quot; tao Antananarivo ny taona 1991
* ''Le Troupeau'', nadika tamin'ny teny anglisy ary naseho nandritra ny &quot;Festival of Contemporary Theatre&quot; tao New York
* ''Le Pain des autres'', voatsonga tamin'ny RFI taona 1989
* ''La Paix du Purgatoire'', tsy mbola navoaka.
* ''Le Portrait et le Cresson'', tsy mbola navoaka.
* ''Boomerang'', tsy mbola navoaka.
* ''Plume et Plume'', tsy mbola navoaka.
* ''Le Cerveau'', tsy mbola navoaka.

=== Tantara foronina ===

== Mari-boninahitra ==
Ny taona 1986: nahazo ny laharana voalohany tamin'ny Fifaninanana teatra iraisan’ny firenena afrikanina izay nokarakarain'ny RFI. Ny tantara an-tsehatra &quot;''Le prix de la paix''&quot; no nahazoany izany laharana voalohany izany</text>
      <sha1>l5ys5w4i8222i6nt6z0clfnjaex6ep1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1142871</id>
      <parentid>1142865</parentid>
      <timestamp>2026-06-13T10:44:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bluerose25</username>
        <id>31052</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>1142871</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4001" sha1="mjac96xpzfwjm61dnigjac2d5995x38" xml:space="preserve">'''Charlotte-Arrisoa Rafenomanjato''' dia mpanoratra [[Madagasikara|Malagasy]] teraka tao [[Antananarivo]] tamin'ny 1936 . Manoratra amin'ny teny frantsay sy malagasy izy. Mpanoratra tantara foronina, tononkalo, lahatsoratra fandinihana, tantara an-tsehatra izy. Mpandika teny ihany koa i Charlotte-Arrisoa Rafenomananjato.

Nodimandry tamin'ny novembre 2008 ity mpanoratra ity.&lt;ref&gt;{{chapitre|langue=fr|auteur1=C. Riffard|titre chapitre=Rafenomanjato, Charlotte-Arrisoa  [Antananarivo 1936 - Tananarive 2008]|titre ouvrage=[[Dictionnaire universel des créatrices]]|auteurs ouvrage=[[Béatrice Didier]], [[Antoinette Fouque]] et [[Mireille Calle-Gruber]] (dir.)|éditeur=[[Éditions Des femmes]]|année=2013|passage=3584}}.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{article|langue=fr|titre=Charlotte-Arrisoa Rafenomanjato|url texte=https://aflit.arts.uwa.edu.au/Rafenomanjato.html|auteur1=Jean-Marie Volet|périodique=[[Université d'Australie-Occidentale]]|jour=16|mois=janvier|année=2009}}.&lt;/ref&gt;

== Tantaram-piainany ==
Charlotte-Arrisoa Rafenomanjato dia mpanoratra fantan-daza amin'ny teny frantsay. Teraka ny taona 1936 tao Antananarivo izy. Dokotera ny rainy ary mpitendry zava-maneno (&quot;piano&quot;) ny reniny. Mbola kely izy dia maty ny reniny. &quot;Diplomate&quot; ny vadiny ary niteraka telo izy ireo. Matin'ny fahasarotana ara-pisefoana, tao amin'ny &quot;Clinique des soeurs&quot; Ankadifotsy,  ny volana novambra 2008 izy.

== Sehatra arak'asa ==
Mpampivelona ny asany ary nahazo fiofanana manokana momba ny momba ny fitaizana sy fikarakarana zaza izy. Noho ny vadiny &quot;diplomate&quot; dia nipetraka maharitra tany an-dafy izy. Rehefa tafaverina teto Madagasikara izy, ny taona 1982, dia nimasoany ny asa soratra ary lasa mpanoratra angano, vaovao, tantara an-tsehatra sy tantara foronina izy, izay tamin'ny teny frantsay ny sasany.

== Hetsika ara-pikambanana ==
Nanorina ny fikambanana &quot;Société des Écrivains de l'Océan Indien&quot; (SEROI) i Charlotte Rafenomanjato. Sady mpikambana tao izy no sady filoham-boninahitra tao. Mpikambana tao amin'ny Rassemblement des forces nationales (RFN) ihany koa ny tenany.

== Sanganasa ==
Ny asa soratr'i Charlotte Rafenomananjato dia ny tononkalo, ny tantara foronina, ny tantara fohy, ny lahatsoratra fandalinana ara-politika, ny tantara an-tsehatra ary ny fandikan-teny.

=== Tantara an-tsehatra ===

* ''Le prix de la paix'', nahazo ny &quot;prix RFI&quot; ny taona 1986, navadika ho sarimihetsika ary naseho nandritra ny &quot;Festival des films africains&quot; tany Montréal ny taona 1988
* ''La Pêcheresse'', nahazo ny &quot;prix RFI&quot; ny taona 1987
* ''Le Prince de l'étang'', naseho nandritra ny sy &quot;Festival francophone&quot;  tao Limoges ny taona 1988 ary nadika tamin'ny teny italianina ka naseho nandritra ny &quot;Festival de théâtre africain&quot; tany Italia 
* ''L'Oiseau de proie'', naseho nandritra ny &quot;Littérature franco-malgache&quot; tao Antananarivo ny taona 1991
* ''Le Troupeau'', nadika tamin'ny teny anglisy ary naseho nandritra ny &quot;Festival of Contemporary Theatre&quot; tao New York
* ''Le Pain des autres'', voatsonga tamin'ny RFI taona 1989
* ''La Paix du Purgatoire'', tsy mbola navoaka.
* ''Le Portrait et le Cresson'', tsy mbola navoaka.
* ''Boomerang'', tsy mbola navoaka.
* ''Plume et Plume'', tsy mbola navoaka.
* ''Le Cerveau'', tsy mbola navoaka.

=== Tantara foronina ===

* ''Malala,'' 1986, tsy mbola navoaka.
* ''Pétale Écarlate'', 1990, navoaka tany Frantsa aloha avy eo natao tantara mitohy tao anaty gazety mpivoaka isan'andro malagasy ''L'Express de Madagascar'' ny taona 2001
* ''Le Cinquième Sceau'', 1994
* ''Sang pour sang, vie pour vie, 2003''
* ''Pétale écarlate'' navoaka indray ary nampitondraina ny lohateny Felana, 2006
* ''Nanté'', fille du néant, tsy mbola navoaka
* ''Kirihitra'', tsy mbola navoaka
* ''La Fracture'', tsy mbola navoaka

== Mari-boninahitra ==
Ny taona 1986: nahazo ny laharana voalohany tamin'ny Fifaninanana teatra iraisan’ny firenena afrikanina izay nokarakarain'ny RFI. Ny tantara an-tsehatra &quot;''Le prix de la paix''&quot; no nahazoany izany laharana voalohany izany</text>
      <sha1>mjac96xpzfwjm61dnigjac2d5995x38</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1142873</id>
      <parentid>1142871</parentid>
      <timestamp>2026-06-13T10:49:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Quinze2001</username>
        <id>34461</id>
      </contributor>
      <comment>/* Tantaram-piainany */</comment>
      <origin>1142873</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4537" sha1="lincu3lumhxovlrcqvl9owaqcpn5jrp" xml:space="preserve">{{Infobox Biographie2
 | charte            = écrivain
 | image             = Charlotte-Arrisoa Rafenomanjato.jpg
}}
'''Charlotte-Arrisoa Rafenomanjato''' est une [[femme de lettres]] [[Madagascar|malgache]], née en {{date de naissance-|1936}} à [[Antananarivo]]. C'est un auteur bilingue franco-malgache, une [[Romancier|romancière]], [[poète]], [[Essai|essayiste]], [[Tractrice|traductrice]] mais également femme de théâtre. Elle meurt en {{date de mort-|novembre 2008}}&lt;ref name=&quot;dico2013&quot; /&gt;{{,}}&lt;ref name=&quot;Jmvolet2009&quot; /&gt;.

'''Charlotte-Arrisoa Rafenomanjato''' dia mpanoratra [[Madagasikara|Malagasy]] teraka tao [[Antananarivo]] tamin'ny 1936 . Manoratra amin'ny teny frantsay sy malagasy izy. Mpanoratra tantara foronina, tononkalo, lahatsoratra fandinihana, tantara an-tsehatra izy. Mpandika teny ihany koa i Charlotte-Arrisoa Rafenomananjato.

Nodimandry tamin'ny novembre 2008 ity mpanoratra ity.&lt;ref&gt;{{chapitre|langue=fr|auteur1=C. Riffard|titre chapitre=Rafenomanjato, Charlotte-Arrisoa  [Antananarivo 1936 - Tananarive 2008]|titre ouvrage=[[Dictionnaire universel des créatrices]]|auteurs ouvrage=[[Béatrice Didier]], [[Antoinette Fouque]] et [[Mireille Calle-Gruber]] (dir.)|éditeur=[[Éditions Des femmes]]|année=2013|passage=3584}}.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{article|langue=fr|titre=Charlotte-Arrisoa Rafenomanjato|url texte=https://aflit.arts.uwa.edu.au/Rafenomanjato.html|auteur1=Jean-Marie Volet|périodique=[[Université d'Australie-Occidentale]]|jour=16|mois=janvier|année=2009}}.&lt;/ref&gt;

== Tantaram-piainany ==
Charlotte-Arrisoa Rafenomanjato dia mpanoratra fantan-daza amin'ny teny frantsay. Teraka ny taona 1936 tao Antananarivo izy. Dokotera ny rainy ary mpitendry zava-maneno (&quot;piano&quot;) ny reniny. Mbola kely izy dia maty ny reniny. &quot;Diplomate&quot; ny vadiny ary niteraka telo izy ireo. Matin'ny fahasarotana ara-pisefoana, tao amin'ny &quot;Clinique des soeurs&quot; Ankadifotsy,  ny volana novambra 2008 izy.

== Sehatra arak'asa ==
Mpampivelona ny asany ary nahazo fiofanana manokana momba ny momba ny fitaizana sy fikarakarana zaza izy. Noho ny vadiny &quot;diplomate&quot; dia nipetraka maharitra tany an-dafy izy. Rehefa tafaverina teto Madagasikara izy, ny taona 1982, dia nimasoany ny asa soratra ary lasa mpanoratra angano, vaovao, tantara an-tsehatra sy tantara foronina izy, izay tamin'ny teny frantsay ny sasany.

== Hetsika ara-pikambanana ==
Nanorina ny fikambanana &quot;Société des Écrivains de l'Océan Indien&quot; (SEROI) i Charlotte Rafenomanjato. Sady mpikambana tao izy no sady filoham-boninahitra tao. Mpikambana tao amin'ny Rassemblement des forces nationales (RFN) ihany koa ny tenany.

== Sanganasa ==
Ny asa soratr'i Charlotte Rafenomananjato dia ny tononkalo, ny tantara foronina, ny tantara fohy, ny lahatsoratra fandalinana ara-politika, ny tantara an-tsehatra ary ny fandikan-teny.

=== Tantara an-tsehatra ===

* ''Le prix de la paix'', nahazo ny &quot;prix RFI&quot; ny taona 1986, navadika ho sarimihetsika ary naseho nandritra ny &quot;Festival des films africains&quot; tany Montréal ny taona 1988
* ''La Pêcheresse'', nahazo ny &quot;prix RFI&quot; ny taona 1987
* ''Le Prince de l'étang'', naseho nandritra ny sy &quot;Festival francophone&quot;  tao Limoges ny taona 1988 ary nadika tamin'ny teny italianina ka naseho nandritra ny &quot;Festival de théâtre africain&quot; tany Italia 
* ''L'Oiseau de proie'', naseho nandritra ny &quot;Littérature franco-malgache&quot; tao Antananarivo ny taona 1991
* ''Le Troupeau'', nadika tamin'ny teny anglisy ary naseho nandritra ny &quot;Festival of Contemporary Theatre&quot; tao New York
* ''Le Pain des autres'', voatsonga tamin'ny RFI taona 1989
* ''La Paix du Purgatoire'', tsy mbola navoaka.
* ''Le Portrait et le Cresson'', tsy mbola navoaka.
* ''Boomerang'', tsy mbola navoaka.
* ''Plume et Plume'', tsy mbola navoaka.
* ''Le Cerveau'', tsy mbola navoaka.

=== Tantara foronina ===

* ''Malala,'' 1986, tsy mbola navoaka.
* ''Pétale Écarlate'', 1990, navoaka tany Frantsa aloha avy eo natao tantara mitohy tao anaty gazety mpivoaka isan'andro malagasy ''L'Express de Madagascar'' ny taona 2001
* ''Le Cinquième Sceau'', 1994
* ''Sang pour sang, vie pour vie, 2003''
* ''Pétale écarlate'' navoaka indray ary nampitondraina ny lohateny Felana, 2006
* ''Nanté'', fille du néant, tsy mbola navoaka
* ''Kirihitra'', tsy mbola navoaka
* ''La Fracture'', tsy mbola navoaka

== Mari-boninahitra ==
Ny taona 1986: nahazo ny laharana voalohany tamin'ny Fifaninanana teatra iraisan’ny firenena afrikanina izay nokarakarain'ny RFI. Ny tantara an-tsehatra &quot;''Le prix de la paix''&quot; no nahazoany izany laharana voalohany izany</text>
      <sha1>lincu3lumhxovlrcqvl9owaqcpn5jrp</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1142881</id>
      <parentid>1142873</parentid>
      <timestamp>2026-06-13T11:00:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bluerose25</username>
        <id>31052</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>1142881</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5084" sha1="h0yvbb1e7uhki5gm2j05q7taz7sz7id" xml:space="preserve">{{Infobox Biographie2
 | charte            = écrivain
 | image             = Charlotte-Arrisoa Rafenomanjato.jpg
}}
'''Charlotte-Arrisoa Rafenomanjato''' est une [[femme de lettres]] [[Madagascar|malgache]], née en {{date de naissance-|1936}} à [[Antananarivo]]. C'est un auteur bilingue franco-malgache, une [[Romancier|romancière]], [[poète]], [[Essai|essayiste]], [[Tractrice|traductrice]] mais également femme de théâtre. Elle meurt en {{date de mort-|novembre 2008}}&lt;ref name=&quot;dico2013&quot; /&gt;{{,}}&lt;ref name=&quot;Jmvolet2009&quot; /&gt;.

'''Charlotte-Arrisoa Rafenomanjato''' dia mpanoratra [[Madagasikara|Malagasy]] teraka tao [[Antananarivo]] tamin'ny 1936 . Manoratra amin'ny teny frantsay sy malagasy izy. Mpanoratra tantara foronina, tononkalo, lahatsoratra fandinihana, tantara an-tsehatra izy. Mpandika teny ihany koa i Charlotte-Arrisoa Rafenomananjato.

Nodimandry tamin'ny novembre 2008 ity mpanoratra ity.&lt;ref&gt;{{chapitre|langue=fr|auteur1=C. Riffard|titre chapitre=Rafenomanjato, Charlotte-Arrisoa  [Antananarivo 1936 - Tananarive 2008]|titre ouvrage=[[Dictionnaire universel des créatrices]]|auteurs ouvrage=[[Béatrice Didier]], [[Antoinette Fouque]] et [[Mireille Calle-Gruber]] (dir.)|éditeur=[[Éditions Des femmes]]|année=2013|passage=3584}}.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{article|langue=fr|titre=Charlotte-Arrisoa Rafenomanjato|url texte=https://aflit.arts.uwa.edu.au/Rafenomanjato.html|auteur1=Jean-Marie Volet|périodique=[[Université d'Australie-Occidentale]]|jour=16|mois=janvier|année=2009}}.&lt;/ref&gt;

== Tantaram-piainany ==
Charlotte-Arrisoa Rafenomanjato dia mpanoratra fantan-daza amin'ny teny frantsay. Teraka ny taona 1936 tao Antananarivo izy. Dokotera ny rainy ary mpitendry zava-maneno (&quot;piano&quot;) ny reniny. Mbola kely izy dia maty ny reniny. &quot;Diplomate&quot; ny vadiny ary niteraka telo izy ireo. Matin'ny fahasarotana ara-pisefoana, tao amin'ny &quot;Clinique des soeurs&quot; Ankadifotsy,  ny volana novambra 2008 izy.

== Sehatra arak'asa ==
Mpampivelona ny asany ary nahazo fiofanana manokana momba ny momba ny fitaizana sy fikarakarana zaza izy. Noho ny vadiny &quot;diplomate&quot; dia nipetraka maharitra tany an-dafy izy. Rehefa tafaverina teto Madagasikara izy, ny taona 1982, dia nimasoany ny asa soratra ary lasa mpanoratra angano, tantara fohy, tantara an-tsehatra sy tantara foronina izy, izay tamin'ny teny frantsay ny sasany.

== Hetsika ara-pikambanana ==
Nanorina ny fikambanana &quot;Société des Écrivains de l'Océan Indien&quot; (SEROI) i Charlotte Rafenomanjato. Sady mpikambana tao izy no sady filoham-boninahitra tao. Mpikambana tao amin'ny Rassemblement des forces nationales (RFN) ihany koa ny tenany.

== Sanganasa ==
Ny asa soratr'i Charlotte Rafenomananjato dia ny tononkalo, ny tantara foronina, ny tantara fohy, ny lahatsoratra fandalinana ara-politika, ny tantara an-tsehatra ary ny fandikan-teny.

=== Tantara an-tsehatra ===

* ''Le prix de la paix'', nahazo ny &quot;prix RFI&quot; ny taona 1986, navadika ho sarimihetsika ary naseho nandritra ny &quot;Festival des films africains&quot; tany Montréal ny taona 1988
* ''La Pêcheresse'', nahazo ny &quot;prix RFI&quot; ny taona 1987
* ''Le Prince de l'étang'', naseho nandritra ny sy &quot;Festival francophone&quot;  tao Limoges ny taona 1988 ary nadika tamin'ny teny italianina ka naseho nandritra ny &quot;Festival de théâtre africain&quot; tany Italia 
* ''L'Oiseau de proie'', naseho nandritra ny &quot;Littérature franco-malgache&quot; tao Antananarivo ny taona 1991
* ''Le Troupeau'', nadika tamin'ny teny anglisy ary naseho nandritra ny &quot;Festival of Contemporary Theatre&quot; tao New York
* ''Le Pain des autres'', voatsonga tamin'ny RFI taona 1989
* ''La Paix du Purgatoire'', tsy mbola navoaka.
* ''Le Portrait et le Cresson'', tsy mbola navoaka.
* ''Boomerang'', tsy mbola navoaka.
* ''Plume et Plume'', tsy mbola navoaka.
* ''Le Cerveau'', tsy mbola navoaka.

=== Tantara foronina ===

* ''Malala,'' 1986, tsy mbola navoaka.
* ''Pétale Écarlate'', 1990, navoaka tany Frantsa aloha avy eo natao tantara mitohy tao anaty gazety mpivoaka isan'andro malagasy ''L'Express de Madagascar'' ny taona 2001
* ''Le Cinquième Sceau'', 1994
* ''Sang pour sang, vie pour vie, 2003''
* ''Pétale écarlate'' navoaka indray ary nampitondraina ny lohateny Felana, 2006
* ''Nanté'', fille du néant, tsy mbola navoaka
* ''Kirihitra'', tsy mbola navoaka
* ''La Fracture'', tsy mbola navoaka

=== Lahatsoratra fandalinana ===

* ''La Marche de la liberté,'' 1992
* ''La Femme et la guerre, 1993''
* ''Ravalomanana Marc : de président de la rue, à président du palais'', 2003

=== Tononkalo ===

* ''Amertumes'', 1980
* ''Bouquet d’espoirs'', 1985
* ''Sable blond et Latérite rouge, sols de mon pays : réminiscences en prose poétique'', 1947-1960, 1985
* ''Moïses de notre race'', 1986
* ''Moi, môme errant'', angon-tononkalo tsy mbola navoaka.
* ''Les Amants d’Iarivo, épopée / Mpifankatian Iarivo'', tononkalo, 2003.

== Mari-boninahitra ==
Ny taona 1986: nahazo ny laharana voalohany tamin'ny Fifaninanana teatra iraisan’ny firenena afrikanina izay nokarakarain'ny RFI. Ny tantara an-tsehatra &quot;''Le prix de la paix''&quot; no nahazoany izany laharana voalohany izany</text>
      <sha1>h0yvbb1e7uhki5gm2j05q7taz7sz7id</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1142882</id>
      <parentid>1142881</parentid>
      <timestamp>2026-06-13T11:01:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bluerose25</username>
        <id>31052</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>1142882</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4548" sha1="3tnn7qq3oeu257rtgc6rnd2v8l5sgug" xml:space="preserve">'''Charlotte-Arrisoa Rafenomanjato''' dia mpanoratra [[Madagasikara|Malagasy]] teraka tao [[Antananarivo]] tamin'ny 1936 . Manoratra amin'ny teny frantsay sy malagasy izy. Mpanoratra tantara foronina, tononkalo, lahatsoratra fandinihana, tantara an-tsehatra izy. Mpandika teny ihany koa i Charlotte-Arrisoa Rafenomananjato.

Nodimandry tamin'ny novembre 2008 ity mpanoratra ity.&lt;ref&gt;{{chapitre|langue=fr|auteur1=C. Riffard|titre chapitre=Rafenomanjato, Charlotte-Arrisoa  [Antananarivo 1936 - Tananarive 2008]|titre ouvrage=[[Dictionnaire universel des créatrices]]|auteurs ouvrage=[[Béatrice Didier]], [[Antoinette Fouque]] et [[Mireille Calle-Gruber]] (dir.)|éditeur=[[Éditions Des femmes]]|année=2013|passage=3584}}.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{article|langue=fr|titre=Charlotte-Arrisoa Rafenomanjato|url texte=https://aflit.arts.uwa.edu.au/Rafenomanjato.html|auteur1=Jean-Marie Volet|périodique=[[Université d'Australie-Occidentale]]|jour=16|mois=janvier|année=2009}}.&lt;/ref&gt;

== Tantaram-piainany ==
Charlotte-Arrisoa Rafenomanjato dia mpanoratra fantan-daza amin'ny teny frantsay. Teraka ny taona 1936 tao Antananarivo izy. Dokotera ny rainy ary mpitendry zava-maneno (&quot;piano&quot;) ny reniny. Mbola kely izy dia maty ny reniny. &quot;Diplomate&quot; ny vadiny ary niteraka telo izy ireo. Matin'ny fahasarotana ara-pisefoana, tao amin'ny &quot;Clinique des soeurs&quot; Ankadifotsy,  ny volana novambra 2008 izy.

== Sehatra arak'asa ==
Mpampivelona ny asany ary nahazo fiofanana manokana momba ny momba ny fitaizana sy fikarakarana zaza izy. Noho ny vadiny &quot;diplomate&quot; dia nipetraka maharitra tany an-dafy izy. Rehefa tafaverina teto Madagasikara izy, ny taona 1982, dia nimasoany ny asa soratra ary lasa mpanoratra angano, tantara fohy, tantara an-tsehatra sy tantara foronina izy, izay tamin'ny teny frantsay ny sasany.

== Hetsika ara-pikambanana ==
Nanorina ny fikambanana &quot;Société des Écrivains de l'Océan Indien&quot; (SEROI) i Charlotte Rafenomanjato. Sady mpikambana tao izy no sady filoham-boninahitra tao. Mpikambana tao amin'ny Rassemblement des forces nationales (RFN) ihany koa ny tenany.

== Sanganasa ==
Ny asa soratr'i Charlotte Rafenomananjato dia ny tononkalo, ny tantara foronina, ny tantara fohy, ny lahatsoratra fandalinana ara-politika, ny tantara an-tsehatra ary ny fandikan-teny.

=== Tantara an-tsehatra ===

* ''Le prix de la paix'', nahazo ny &quot;prix RFI&quot; ny taona 1986, navadika ho sarimihetsika ary naseho nandritra ny &quot;Festival des films africains&quot; tany Montréal ny taona 1988
* ''La Pêcheresse'', nahazo ny &quot;prix RFI&quot; ny taona 1987
* ''Le Prince de l'étang'', naseho nandritra ny sy &quot;Festival francophone&quot;  tao Limoges ny taona 1988 ary nadika tamin'ny teny italianina ka naseho nandritra ny &quot;Festival de théâtre africain&quot; tany Italia 
* ''L'Oiseau de proie'', naseho nandritra ny &quot;Littérature franco-malgache&quot; tao Antananarivo ny taona 1991
* ''Le Troupeau'', nadika tamin'ny teny anglisy ary naseho nandritra ny &quot;Festival of Contemporary Theatre&quot; tao New York
* ''Le Pain des autres'', voatsonga tamin'ny RFI taona 1989
* ''La Paix du Purgatoire'', tsy mbola navoaka.
* ''Le Portrait et le Cresson'', tsy mbola navoaka.
* ''Boomerang'', tsy mbola navoaka.
* ''Plume et Plume'', tsy mbola navoaka.
* ''Le Cerveau'', tsy mbola navoaka.

=== Tantara foronina ===

* ''Malala,'' 1986, tsy mbola navoaka.
* ''Pétale Écarlate'', 1990, navoaka tany Frantsa aloha avy eo natao tantara mitohy tao anaty gazety mpivoaka isan'andro malagasy ''L'Express de Madagascar'' ny taona 2001
* ''Le Cinquième Sceau'', 1994
* ''Sang pour sang, vie pour vie, 2003''
* ''Pétale écarlate'' navoaka indray ary nampitondraina ny lohateny Felana, 2006
* ''Nanté'', fille du néant, tsy mbola navoaka
* ''Kirihitra'', tsy mbola navoaka
* ''La Fracture'', tsy mbola navoaka

=== Lahatsoratra fandalinana ===

* ''La Marche de la liberté,'' 1992
* ''La Femme et la guerre, 1993''
* ''Ravalomanana Marc : de président de la rue, à président du palais'', 2003

=== Tononkalo ===

* ''Amertumes'', 1980
* ''Bouquet d’espoirs'', 1985
* ''Sable blond et Latérite rouge, sols de mon pays : réminiscences en prose poétique'', 1947-1960, 1985
* ''Moïses de notre race'', 1986
* ''Moi, môme errant'', angon-tononkalo tsy mbola navoaka.
* ''Les Amants d’Iarivo, épopée / Mpifankatian Iarivo'', tononkalo, 2003.

== Mari-boninahitra ==
Ny taona 1986: nahazo ny laharana voalohany tamin'ny Fifaninanana teatra iraisan’ny firenena afrikanina izay nokarakarain'ny RFI. Ny tantara an-tsehatra &quot;''Le prix de la paix''&quot; no nahazoany izany laharana voalohany izany</text>
      <sha1>3tnn7qq3oeu257rtgc6rnd2v8l5sgug</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Sokajy:Solombavambahoaka breziliana (Bahia)</title>
    <ns>14</ns>
    <id>300531</id>
    <revision>
      <id>1142770</id>
      <timestamp>2026-06-13T07:33:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HarryWurst</username>
        <id>36292</id>
      </contributor>
      <comment>Pejy noforonina tamin'ny « [[Sokajy:Solombavambahoaka breziliana]] [[Sokajy:Politika ao Bahia]] »</comment>
      <origin>1142770</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="68" sha1="b7ynaq0sr9yrq9yyojih94czm5o7t6j" xml:space="preserve">[[Sokajy:Solombavambahoaka breziliana]]
[[Sokajy:Politika ao Bahia]]</text>
      <sha1>b7ynaq0sr9yrq9yyojih94czm5o7t6j</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Sennen Andriamirado</title>
    <ns>0</ns>
    <id>300532</id>
    <revision>
      <id>1142790</id>
      <timestamp>2026-06-13T08:09:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Christien24</username>
        <id>39990</id>
      </contributor>
      <comment>Noforonina tamin'ny alalan'ny fandikana an'i &quot;[[:fr:Special:Redirect/revision/211021325|Sennen Andriamirado]]&quot;</comment>
      <origin>1142790</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="381" sha1="99wwgmn0qutelxehuwkw6w5wx9s4ekb" xml:space="preserve">
{{Infobox Biographie2}}Teraka tamin'ny [[1945|taona 1945]] tao [[Madagasikara]] '''i Sennen Andriamirado''' ary maty tamin'ny15 juillet 1997  Mpanao gazety sady mpanao gazety zokiolona izy, iray amin'ireo tonian-dahatsoratra efatra lehibe tao amin'ny vondrona Jeune Afrique . Ny tantaram-piainan'i [[Thomas Sankara]] no tena ahafantarana azy.
[[Sokajy:Teraka tamin'ny taona 1945]]</text>
      <sha1>99wwgmn0qutelxehuwkw6w5wx9s4ekb</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1142791</id>
      <parentid>1142790</parentid>
      <timestamp>2026-06-13T08:10:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Christien24</username>
        <id>39990</id>
      </contributor>
      <comment>Noforonina tamin'ny alalan'ny fandikana an'i &quot;[[:fr:Special:Redirect/revision/211021325|Sennen Andriamirado]]&quot;</comment>
      <origin>1142791</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="933" sha1="kf13weghql994mlwqtdphpfxcu20bto" xml:space="preserve">
{{Infobox Biographie2}}Teraka tamin'ny [[1945|taona 1945]] tao [[Madagasikara]] '''i Sennen Andriamirado''' ary maty tamin'ny15 juillet 1997  Mpanao gazety sady mpanao gazety zokiolona izy, iray amin'ireo tonian-dahatsoratra efatra lehibe tao amin'ny vondrona Jeune Afrique . Ny tantaram-piainan'i [[Thomas Sankara]] no tena ahafantarana azy.

== tantaram-piainany ==

* Niasa tao amin'ny ''Jeune Afrique'' nandritra ny 18 taona izy.
* Tamin'ny 1993, nanomboka niasa tamin'ny sehatry ny fifandraisana izy, ka namela ''ny Jeune Afrique'' tao anatin'ny rivo-piainana voalaza fa feno fifandirana 

== Bibliographie ==

* ''Sankara no anarany'', Jeune Afrique Livres, 1987
* ''Sankara, the rebel, 1987'', Jeune Afrique Livres, 1989
* ''Mali Today'', Jaguar, 1998, 2003
* ''Madagasikara'', Jaguar, 2004

== References ==
&lt;references /&gt;

== Rohy ivelany ==
{{liens}}{{Portail|journalisme|Madagascar}}
[[Sokajy:Teraka tamin'ny taona 1945]]</text>
      <sha1>kf13weghql994mlwqtdphpfxcu20bto</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1142792</id>
      <parentid>1142791</parentid>
      <timestamp>2026-06-13T08:10:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Quinlan83</username>
        <id>25991</id>
      </contributor>
      <comment>Fix</comment>
      <origin>1142792</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="932" sha1="gfdrvuy89ezg9fi2abqz4166k6dlksd" xml:space="preserve">{{Infobox Biographie2}}Teraka tamin'ny [[1945|taona 1945]] tao [[Madagasikara]] '''i Sennen Andriamirado''' ary maty tamin'ny15 juillet 1997  Mpanao gazety sady mpanao gazety zokiolona izy, iray amin'ireo tonian-dahatsoratra efatra lehibe tao amin'ny vondrona Jeune Afrique . Ny tantaram-piainan'i [[Thomas Sankara]] no tena ahafantarana azy.

== tantaram-piainany ==

* Niasa tao amin'ny ''Jeune Afrique'' nandritra ny 18 taona izy.
* Tamin'ny 1993, nanomboka niasa tamin'ny sehatry ny fifandraisana izy, ka namela ''ny Jeune Afrique'' tao anatin'ny rivo-piainana voalaza fa feno fifandirana 

== Bibliographie ==

* ''Sankara no anarany'', Jeune Afrique Livres, 1987
* ''Sankara, the rebel, 1987'', Jeune Afrique Livres, 1989
* ''Mali Today'', Jaguar, 1998, 2003
* ''Madagasikara'', Jaguar, 2004

== References ==
&lt;references /&gt;

== Rohy ivelany ==
{{liens}}{{Portail|journalisme|Madagascar}}
[[Sokajy:Teraka tamin'ny taona 1945]]</text>
      <sha1>gfdrvuy89ezg9fi2abqz4166k6dlksd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Leo Prates</title>
    <ns>0</ns>
    <id>300533</id>
    <revision>
      <id>1142799</id>
      <timestamp>2026-06-13T08:15:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HarryWurst</username>
        <id>36292</id>
      </contributor>
      <comment>Pejy noforonina tamin'ny « [[File:Leo Pates-2.jpg|thumb|Leo Pates]] '''Leonardo Silva Prates''' (teraka ny 5 Aprily 1978 tao [[Salvador da Bahia]]), fantatra kokoa amin'ny anarana hoe '''Leo Prates''', dia injeniera elektrika [[Brezila|breziliana]] sady [[mpanao politika]] mpikambana ao amin'ny antoko [[Republicanos (Brasil)|Repoblikana]].  Manana diplaoma momba ny Injeniera Elektrika sy diplaoma ambony momba ny Fitantanana avy amin'ny [[Oniversite]] Federaly ao Bahia izy. Manan-janaka... »</comment>
      <origin>1142799</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1467" sha1="q4lrl7avcmlx9jifmnwqegq9ofm8604" xml:space="preserve">[[File:Leo Pates-2.jpg|thumb|Leo Pates]]
'''Leonardo Silva Prates''' (teraka ny 5 Aprily 1978 tao [[Salvador da Bahia]]), fantatra kokoa amin'ny anarana hoe '''Leo Prates''', dia injeniera elektrika [[Brezila|breziliana]] sady [[mpanao politika]] mpikambana ao amin'ny antoko [[Republicanos (Brasil)|Repoblikana]].

Manana diplaoma momba ny Injeniera Elektrika sy diplaoma ambony momba ny Fitantanana avy amin'ny [[Oniversite]] Federaly ao Bahia izy. Manan-janaka roa izy ary manambady.

Mpanolotsaina ny tanàna tao [[Salvador da Bahia]] i Leo Prates. Mpikambana ao amin'ny antoko Democratas izy, ary nanompo ny fe-potoam-piasany faharoa misesy (2013-2016 sy 2017-2018), izay nitazonany ny toeran'ny filohan'ny Filankevitry ny Tanànan'i Salvador da Bahia tamin'ny 2017/2018.

Tamin'ny 2018 dia voafidy ho [[solombavambahoaka]] izy. Tamin'ny 2019 dia nandray ny toeran'ny Sekretera Monisipaly momba ny Fampiroboroboana ny Sosialy sy ny Fanalefahana ny Fahantrana ao Salvador (SEMPRE) izy, araka ny fanasan'ny Ben'ny tanàna [[Antônio Carlos Magalhães Neto]].

Tamin'ny fifidianana tamin'ny Oktobra 2022, dia voafidy ho solombavambahoaka federaly ho an'i {{Bahia}} izy tamin'ny vato 143,763.

==Jereo koa==
{{commonscat}}
{{CLEFDETRI:Prates, Leo}}
[[pt:Leo Prates]]
[[Sokajy:Mpanao politika breziliana]]

[[sokajy:Teraka tamin'ny taona 1978]]
[[Sokajy:Solombavambahoaka breziliana (Bahia)]]
[[Sokajy:Republicanos (Brasil)]]
[[Sokajy:injeniera elektrika breziliana]]</text>
      <sha1>q4lrl7avcmlx9jifmnwqegq9ofm8604</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Sokajy:Injeniera elektrika breziliana</title>
    <ns>14</ns>
    <id>300534</id>
    <revision>
      <id>1142801</id>
      <timestamp>2026-06-13T08:15:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HarryWurst</username>
        <id>36292</id>
      </contributor>
      <comment>Pejy noforonina tamin'ny « [[Sokajy:injeniera breziliana]] [[Sokajy:injeniera elektrika]] »</comment>
      <origin>1142801</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="62" sha1="dcaknj210d79ssn3cga80scq4l4mlvj" xml:space="preserve">[[Sokajy:injeniera breziliana]]
[[Sokajy:injeniera elektrika]]</text>
      <sha1>dcaknj210d79ssn3cga80scq4l4mlvj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Sokajy:Injeniera elektrika</title>
    <ns>14</ns>
    <id>300535</id>
    <revision>
      <id>1142802</id>
      <timestamp>2026-06-13T08:15:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HarryWurst</username>
        <id>36292</id>
      </contributor>
      <comment>Pejy noforonina tamin'ny « [[Sokajy:injeniera]] »</comment>
      <origin>1142802</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20" sha1="89q16f4dw9hdzl596lewkpg3urap5jm" xml:space="preserve">[[Sokajy:injeniera]]</text>
      <sha1>89q16f4dw9hdzl596lewkpg3urap5jm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ribeirão Cascalheira</title>
    <ns>0</ns>
    <id>300536</id>
    <revision>
      <id>1142879</id>
      <timestamp>2026-06-13T10:59:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HarryWurst</username>
        <id>36292</id>
      </contributor>
      <comment>Pejy noforonina tamin'ny « {{coord|14|56|S|51|49|W}} {{infobox tanàna |anarana       = Ribeirão Cascalheira |velarantany   =	11.356,47 |haavo         = 386 |fanjakana     = {{Mato Grosso}} |isam-ponina   = 10.089 |firenena      = {{Brazila}} |ben'ny tanàna = |sary          =Paróquia São João Batista - Ribeirão Cascalheira - MT 04.jpg |saina         =Bandeira Ribeirão Cascalheira MT.jpg }} [[File:MatoGrosso Municip RibeiraoCascalheira.svg|thumb|left| Ribeirao Cascalheira]]  Kaomi... »</comment>
      <origin>1142879</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="802" sha1="iknm7rbx6y851f96dxlz6jq4v0jitu2" xml:space="preserve">{{coord|14|56|S|51|49|W}}
{{infobox tanàna
|anarana       = Ribeirão Cascalheira
|velarantany   =	11.356,47
|haavo         = 386
|fanjakana     = {{Mato Grosso}}
|isam-ponina   = 10.089
|firenena      = {{Brazila}}
|ben'ny tanàna =
|sary          =Paróquia São João Batista - Ribeirão Cascalheira - MT 04.jpg
|saina         =Bandeira Ribeirão Cascalheira MT.jpg
}}
[[File:MatoGrosso Municip RibeiraoCascalheira.svg|thumb|left| Ribeirao Cascalheira]]

Kaominina breziliana ao amin'ny fanjakan'i {{Mato Grosso}} i '''Ribeirão Cascalheira'''.

Mirefy 11.356,47 km² ny velarantaniny. 
Any amin'ny 960 km atsimon'i [[Cuiabá]] no misy azy. 

== Jereo koa ==
* [[Brazila]]
** [[Mato Grosso]]

== Tsiahy ==
&lt;references/&gt;

{{commonscat}}
[[pt:Ribeirão Cascalheira]]
[[sokajy:Tanàna ao Mato Grosso]]</text>
      <sha1>iknm7rbx6y851f96dxlz6jq4v0jitu2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1142884</id>
      <parentid>1142879</parentid>
      <timestamp>2026-06-13T11:02:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HarryWurst</username>
        <id>36292</id>
      </contributor>
      <origin>1142884</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="920" sha1="gxp7px5he7jolfn54szlsk1vd1krnep" xml:space="preserve">{{coord|14|56|S|51|49|W}}
{{infobox tanàna
|anarana       = Ribeirão Cascalheira
|velarantany   =	11.356,47
|haavo         = 386
|fanjakana     = {{Mato Grosso}}
|isam-ponina   = 10.089
|firenena      = {{Brazila}}
|ben'ny tanàna =
|sary          =Paróquia São João Batista - Ribeirão Cascalheira - MT 04.jpg
|saina         =Bandeira Ribeirão Cascalheira MT.jpg
}}
[[File:MatoGrosso Municip RibeiraoCascalheira.svg|thumb|left| Ribeirao Cascalheira]]

Kaominina breziliana ao amin'ny fanjakan'i {{Mato Grosso}} i '''Ribeirão Cascalheira'''.

Mirefy 11.356,47 km² ny velarantaniny. 
Any amin'ny 960 km atsimon'i [[Cuiabá]] no misy azy. Kaominina manamorona: [[Novo Santo Antônio]], [[Serra Nova Dourada]], [[Querência]], [[Canarana]] ary [[Cocalinho]].

== Jereo koa ==
* [[Brazila]]
** [[Mato Grosso]]

== Tsiahy ==
&lt;references/&gt;

{{commonscat}}
[[pt:Ribeirão Cascalheira]]
[[sokajy:Tanàna ao Mato Grosso]]</text>
      <sha1>gxp7px5he7jolfn54szlsk1vd1krnep</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1142890</id>
      <parentid>1142884</parentid>
      <timestamp>2026-06-13T11:09:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HarryWurst</username>
        <id>36292</id>
      </contributor>
      <origin>1142890</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="934" sha1="h3tgk73pdomyrlktrw5gu5dakqz4jm3" xml:space="preserve">{{coord|14|56|S|51|49|W}}
{{infobox tanàna
|anarana       = Ribeirão Cascalheira
|velarantany   =	11.356,47
|haavo         = 386
|fanjakana     = {{Mato Grosso}}
|isam-ponina   = 10.089
|firenena      = {{Brazila}}
|ben'ny tanàna =
|sary          =Paróquia São João Batista - Ribeirão Cascalheira - MT 04.jpg
|saina         =Bandeira Ribeirão Cascalheira MT.jpg
}}
[[File:MatoGrosso Municip RibeiraoCascalheira.svg|thumb|left| Ribeirao Cascalheira]]

Kaominina breziliana ao amin'ny fanjakan'i {{Mato Grosso}} i '''Ribeirão Cascalheira'''.

Mirefy 11.356,47 km² ny velarantaniny. 
Any amin'ny 960 km atsimon'i [[Cuiabá]] no misy azy. Kaominina manamorona: [[Novo Santo Antônio]], [[Serra Nova Dourada]], [[Querência]], [[Canarana (Mato Grosso)]] ary [[Cocalinho]].

== Jereo koa ==
* [[Brazila]]
** [[Mato Grosso]]

== Tsiahy ==
&lt;references/&gt;

{{commonscat}}
[[pt:Ribeirão Cascalheira]]
[[sokajy:Tanàna ao Mato Grosso]]</text>
      <sha1>h3tgk73pdomyrlktrw5gu5dakqz4jm3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Serra Nova Dourada</title>
    <ns>0</ns>
    <id>300537</id>
    <revision>
      <id>1142887</id>
      <timestamp>2026-06-13T11:06:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HarryWurst</username>
        <id>36292</id>
      </contributor>
      <comment>Pejy noforonina tamin'ny « {{coord|14|56|S|51|49|W}} {{infobox tanàna |anarana       = Serra Nova Dourada |velarantany   = 1.490,79 |haavo         = 386 |fanjakana     = {{Mato Grosso}} |isam-ponina   = 1.800 |firenena      = {{Brazila}} |ben'ny tanàna = |sary          = |saina         = }} [[File:MatoGrosso Municip SerraNovaDourada.svg|thumb|left|Serra Nova Dourada]]  Kaominina breziliana ao amin'ny fanjakan'i {{Mato Grosso}} i '''Serra Nova Dourada'''.  Mirefy 1.490,79 km² ny velar... »</comment>
      <origin>1142887</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="683" sha1="2inip5bp4egeqh0mhitytbpt83rysct" xml:space="preserve">{{coord|14|56|S|51|49|W}}
{{infobox tanàna
|anarana       = Serra Nova Dourada
|velarantany   = 1.490,79
|haavo         = 386
|fanjakana     = {{Mato Grosso}}
|isam-ponina   = 1.800
|firenena      = {{Brazila}}
|ben'ny tanàna =
|sary          =
|saina         =
}}
[[File:MatoGrosso Municip SerraNovaDourada.svg|thumb|left|Serra Nova Dourada]]

Kaominina breziliana ao amin'ny fanjakan'i {{Mato Grosso}} i '''Serra Nova Dourada'''.

Mirefy 1.490,79 km² ny velarantaniny. 
Any amin'ny 862 km atsimon'i [[Cuiabá]] no misy azy. 

== Jereo koa ==
* [[Brazila]]
** [[Mato Grosso]]

== Tsiahy ==
&lt;references/&gt;

{{commonscat}}
[[pt:Serra Nova Dourada]]
[[sokajy:Tanàna ao Mato Grosso]]</text>
      <sha1>2inip5bp4egeqh0mhitytbpt83rysct</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1142889</id>
      <parentid>1142887</parentid>
      <timestamp>2026-06-13T11:08:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HarryWurst</username>
        <id>36292</id>
      </contributor>
      <origin>1142889</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="683" sha1="oh0uqkp3nuqjim4582zz0xhd4azqwfp" xml:space="preserve">{{coord|12|06|S|51|24|W}}
{{infobox tanàna
|anarana       = Serra Nova Dourada
|velarantany   = 1.490,79
|haavo         = 386
|fanjakana     = {{Mato Grosso}}
|isam-ponina   = 1.800
|firenena      = {{Brazila}}
|ben'ny tanàna =
|sary          =
|saina         =
}}
[[File:MatoGrosso Municip SerraNovaDourada.svg|thumb|left|Serra Nova Dourada]]

Kaominina breziliana ao amin'ny fanjakan'i {{Mato Grosso}} i '''Serra Nova Dourada'''.

Mirefy 1.490,79 km² ny velarantaniny. 
Any amin'ny 862 km atsimon'i [[Cuiabá]] no misy azy. 

== Jereo koa ==
* [[Brazila]]
** [[Mato Grosso]]

== Tsiahy ==
&lt;references/&gt;

{{commonscat}}
[[pt:Serra Nova Dourada]]
[[sokajy:Tanàna ao Mato Grosso]]</text>
      <sha1>oh0uqkp3nuqjim4582zz0xhd4azqwfp</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>