Paris Saint-Germain Football Club

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="mg">
  <siteinfo>
    <sitename>Wikipedia</sitename>
    <dbname>mgwiki</dbname>
    <base>https://mg.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Fandraisana</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.6</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">Rakitra</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">Manokana</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">Dinika</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">Mpikambana</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">Dinika amin'ny mpikambana</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">Wikipedia</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">Dinika amin'ny Wikipedia</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">Sary</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">Dinika amin'ny sary</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">MediaWiki</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">Dinika amin'ny MediaWiki</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">Endrika</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">Dinika amin'ny endrika</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">Fanoroana</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">Dinika amin'ny fanoroana</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">Sokajy</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">Dinika amin'ny sokajy</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">Module</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">Discussion module</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>Paris Saint-Germain Football Club</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5929</id>
    <redirect title="Paris Saint-Germain" />
    <revision>
      <id>1143013</id>
      <parentid>1126698</parentid>
      <timestamp>2026-06-14T06:23:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HarryWurst</username>
        <id>36292</id>
      </contributor>
      <comment>Pejy fihodinana mankany [[Paris Saint-Germain]]</comment>
      <origin>1143013</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="529" sha1="1y3p9fwgxkbtslbh5zfteb9gvqbmkab" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Paris Saint-Germain]]
{{vangovango}}{{Infobox Wikimania (spéciale)|anarana=Paris Saint Germain|sary=20121209 PSG-Juvisy - Team of Paris Saint-Germain FC Ladies.jpg}}
Ny '''Football Club ny Paris Saint-Germain''' ('''Paris SG''' na '''PSG''') dia club-na [[baolina]] [[frantsa]]y noforonina tamin'ny [[1904]], ary [[Stade Saint-Germain]] ny anarany tamin'io fotoana io. I [[Antoine Kombouaré]] no mpitarika an'io club io hatramin'ny [[1 Jiona]] [[2009]]. Any amin'ny [[Ligue 1]] ny Paris Saint-Germain FC no milalao.</text>
      <sha1>1y3p9fwgxkbtslbh5zfteb9gvqbmkab</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Fianakaviana (kolontsaina malagasy)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>6878</id>
    <revision>
      <id>1142944</id>
      <parentid>1096741</parentid>
      <timestamp>2026-06-13T12:21:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Graciellah55</username>
        <id>39992</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Ny tokantrano */ tam-po</comment>
      <origin>1142944</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1219" sha1="tvpyg104d8e19upatni27ynlq51q4s2" xml:space="preserve">Ny '''fianakaviana''' amin' ny [[kolontsaina malagasy]] dia ny fitambaran' ny [[ray]] sy ny [[reny]] ary ny [[zanaka]].

Ny anambadian-kiterahana, hoy ny [[Ntaolo malagasy|Ntaolo]], ka ny zanaka no mamy indrindra amin' ny [[Malagasy (vahoaka)|Malagasy]] ary antsoina hoe &quot;sombin' ny aina&quot;. Ny zokiny indrindra amin' ny zanaka dia atao hoe &quot;matoa&quot;, ary ny zandriny indrindra dia atao hoe, &quot;fara&quot;; ary ny eo antenatenany, na firy na firy isany, atao hoe &quot;aivo&quot;; koa ny zanaka lahy teraka voalohany indrindra dia atao hoe &quot;lahimatoa&quot;; ny farany indrindra atao hoe &quot;faralahy&quot; na &quot;faravavy&quot; raha vehivavy, ary ny eo anelanelan' ireo dia atao hoe &quot;lahiaivo&quot; avokoa na firy na firy, ka ny fiantsoana na fonononana azy dia atao hoe &quot;Andrianaivo&quot;.

== Ny tokantrano ==

Rehefa lehibe ny zanaka lahy dia lasa mivoaka [[Fanambadiana|hanambady]], ny zanaka vavy kosa avoaka hanambady, ka manorin-tokantrano hafa. Mitombo isa amin' izay ny fianakaviana: ny ray aman-drenin' ny zanaka manambady dia miantso ny vadin-janany hoe &quot;vinanto&quot; ary ireo kosa manao azy ireo hoe &quot;rafozana&quot;, ny iray tam-po amin'ny vady dia &quot;zaodahy&quot; ary antsoina hoe &quot;ranaotra&quot;.

== Jereo koa ==

* [[Fianakaviana]]
* [[Ankohonana]]

[[Sokajy:fomba malagasy]]</text>
      <sha1>tvpyg104d8e19upatni27ynlq51q4s2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Nato (Vohipeno)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>9273</id>
    <revision>
      <id>1143044</id>
      <parentid>1067093</parentid>
      <timestamp>2026-06-14T09:32:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HarryWurst</username>
        <id>36292</id>
      </contributor>
      <origin>1143044</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="775" sha1="pzf67wcipmp3unk558nigdh3xv9vsya" xml:space="preserve">{{coord|-21.466670|48.300000}}
{{infobox tanàna
|anarana=Nato (Vohipeno)
|faritany=[[Faritanin'i Fianarantsoa|Fianarantsoa]]
|faritra=[[Faritra Fitovinany]]
|isam-ponina=9000
|velarantany= 
|firenena={{Madagasikara}}
|sary = 
}}
I '''Nato (Vohipeno)''' dia [[Kaominina ao Madagasikara|kaominina malagasy]] ao amin' ny [[distrikan'i Vohipeno|distrikan' i Vohipeno]], [[Faritra Fitovinany]], [[Faritanin' i Fianarantsoa]]. Ny isan' ny mponina ao aminy dia 9000 araka ny faminavinana natao tamin' ny taona 2000.


==Jereo koa==

*[[Madagasikara]]
**[[Kaominina any Madagasikara]]
***Nato (Vohipeno)

==Rohy ivelany ==

{{Fitovinany}}
﻿[[Sokajy:Kaominina any Faritra Fitovinany]]
[[sokajy:Kaominina any Madagasikara]]
[[en:Nato, Madagascar]]
[[Sokajy:Tanàna ao Madagasikara]]</text>
      <sha1>pzf67wcipmp3unk558nigdh3xv9vsya</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Vazimba</title>
    <ns>0</ns>
    <id>9466</id>
    <revision>
      <id>1143053</id>
      <parentid>1122377</parentid>
      <timestamp>2026-06-14T11:48:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hariniaina14</username>
        <id>34924</id>
      </contributor>
      <comment>Nanampy fitenanana sy rohy</comment>
      <origin>1143053</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19774" sha1="tgamzlph1avw6e60j7ak5t9cgj4ad47" xml:space="preserve">Ny '''Vazimba''' dia heverina ho mponina voalohany teto [[Madagasikara]], talohan' ny nahatongavan' ny [[Aostrôneziana (vahoaka)|Austrôneziana]] izay fototry ny [[Malagasy (vahoaka)|Malagasy]] ankehitriny, izay nonina indrindra tany amin' ny faritra nentim-paharazana onenan' ny [[Merina]] sy ny [[Betsileo]] sy ny [[Bara]], ary tany [[Anjozorobe]],  talohan' ny nanjakan-d[[Rabiby]] sy [[Andriamanelo]] (taonjato faha-16). Feno zava-miafina sy angano ny tantaran' izy ireo, izay nampitaina am-bava teo amin' ny taranaka nifandimby. 

Mbola tsy fantatra mazava ny tena fiavian' ny Vazimba. Misy petra-kevitra milaza fa mety ho avy amin' ny onjam-pifindra-monina talohan' ny Aostrôneziana izy ireo, angamba avy atsy [[Afrika]] na avy any [[Azia]]. Milaza ny lovantsofina fa niaina tany anaty ala tany amin' ny faritra afovoan' i [[Madagasikara]] izy ireo, niaina tamin' ny fiotazana zavamaniry sy ny fihazana. Nalaza tamin' ny fahalalany ny zavaboahary sy ny fanaony ara-panahy izy ireo. Matetika nolazaina fa keliray ny Vazimba, na dia misy aza ny angano sasany izay milaza fa nisy amin' izy ireo ny lavabe dia lavavabe, toa an-d[[Rapeto]]. 

Teo amin' ny [[Tantaran' i Madagasikara|tantaran' ny Malagasy]] dia manondro ny fotoana mialoha ny fisian' ny fanjakana voalamina sy ny fahatongavan' ny tarana-mpanjaka samihafa ny vanim-potoana faha-Vazimba, indrindra ny any amin' ny faritr' Imerina. Nifarana tamin' ny fipoiran' ny fanjakan' i [[Alasora]], teo ambany fitondran' ny mpanjaka [[Andriamanelo]] tamin' ny fiandohan' ny taonjato faha-16, io vanim-potoana io. Mbola zava-miafina hatrany ny fomba nanjavonan' ny Vazimba na nifangaroany tao amin' ny vahoaka aostrôneziana. Milaza ny lovantsofina sasany fa nilentika lalina kokoa tany anaty ala izy ireo, fa ny hafa kosa miresaka momba ny firaisan' izy ireo tsikelikely amin' ny vahoaka vao tonga taty aoriana.

Matetika ny Vazimba no heverina ho manana hery miafina, izay ahafahany mifandray amin' ny fanahy eny amin' ny zavaboahary sy mahatonga azy ho afaka manasitrana ary ny maminavina ny tsy hita sy ny hoavy. Mbola toeram-pivavahana sy naovana fombafomba ny fasan' izy ireo sy ny toerana manan-kasina mifandray amin' izy ireo ankehitriny. Na dia mifangaro [[fedrà]] na [[angano]] aza ny tantaran' ny Vazimba dia manana toerana lehibe eo amin' ny fisainana sy ny [[kolontsaina malagasy]]. Heverina ho razamben' ny Malagasy tonga voaloha teto Madagasikara izy ireo, ary miampita amin' ny alalan' ny angano sy lovantsofina ary fanao ara-pivavahana samihafa ny fahatsiarovana azy.

== Ny fiaviana sy ny hevitry ny teny hoe ''vazimba''==

Ny teny hoe ''vazimba'' dia mety ho avy amin'ny teny daiaka sy maley hoe ''wa-yimba'' izay midika hoe na &quot;vahoakan'ny ala&quot;. Ireo vahoaka tany amorontsiraka kosa dia nantsoina hoe ''vezo'' na ''bejo'' avy amin'ny teny maley hoe ''bajao''. Ny teny hoe ''wa'' na ''va'' dia midika &quot;andian'olona&quot; na &quot;vahoaka madinika&quot;. Niaraka tonga ny Vazimba sy ny Vezo saingy rehefa nahita ny Vazimba fa tsy azo ambolena ny morontsiraka dia niakatra ampovoantany izireo.

== Ny nipoiran' ny Vazimba ==

Mizara ny hevitra raha ny amin'ny toerana niavian'ny Vazimba no resahina, nefa ny fiaviana aostrôneziana no tazomin'ny ankamaroan'ny mpikaroka.

=== Manam-piaviana afrikana? ===
Efa niadian-kevitra hatry ny ela ny flazana fa avy atsy [[Afrika]] ny Vazimba. Nandritra ny fotoana ela, ny fiheverana momba ny fiaviana afrikana dia be mpanohana, saingy ny fikarohana vao haingana, indrindra ny nataon' ny [[mpahay teny]] sy ny [[Arkeôlôjia|arkeôlôga]] ary ny mpandalina ny [[fototarazo]], dia mitodika mankany amin'ny fiaviana aostrôneziana indrindra.

=== Manam-piaviana aostrôneziana ===
Mampiseho ny fisian'ny olombelona teto [[Madagasikara]] nanomboka tamin' ny 2000 taona lasa teo ho eo ny fikarohana arkeôlôjika, mifanojo amin' ny fielezan' ny [[Aostrôneziana (vahoaka)|Aôstrôneziana]] tao amin' ny [[Ranomasimbe Indiana|Ranomasimbe Indianina]] izany. Mampiseho zavatra ara-kolontsaina sy ara-pitaovana mifandray amin' i [[Azia Atsimo-Atsinanana]] ny toerana arkeôlôjika tranainy indrindra. Noho izany dia taranaky ny mpiondrana an-tsambo aostrôneziana izay tonga tany amin' ny 2000 taona lasa ny Vazimba, amin' ny maha mponina voalohany teto Madagasikara azy ireo.

Ny Vazimba dia ny [[Maley (foko)|Maley]] sy ny [[Indôneziana (vahoaka)|Indôneziana]] ary ny [[Pôlineziana]], izany hoe [[Aostrôneziana (vahoaka)|Aostrôneaziana]], tonga voalohany taty Madagasikara talohan' ny taonjato faha-3 na fah-4 (fa hatramin' ny taonjato faha-14 dia mbola nisy Maley tonga foana teto izay razana nipoiran' [[Andriamanelo]] sy ny mpanjaka [[sakalava]] teo [[Alasora]]).

Tsy nety tamin' ny Vazimba anefa ny nonina tany anindrana noho ny antony maro. Misy [[lovantsofina]] milaza fa narendriky ny ranomasina ny lakana nitondra an' ireo Maley sy Indôneziana ireo ka nanozona izy ireo fa tsy hanitsaka sy tsy hihinana [[sira]] intsony ka hany nataony nandao tanteraka ny moron-dranomasin' i Madagasikara, satria ny ranomasina dia misy sira, ary niditra taty afovoantany. Manaporofo izany, ny Vazimba dia saika fady sira. Misy kosa anefa milaza fa ireo Maley sy Indôneziana ireo dia mpamboly [[vary]] ka taty afovoantany no mety tsara amin' izany fambolena izany ka antony nahatonga azy niakatra taty anivon' ny Madagasikara izany.
== Ny fombafomban' ny Vazimba ==

Olona toa antsika ihany ny Vazimba satria isika Malagasy dia tarana-bazimba avokoa afa-tsy ny taranaky ny [[Andevo (teto Madagasikara)|andevo]] avy any Afrika tamin' ny andron-d[[Ranavalona I]].

=== Toe-batana ===
Misy lava tokoa ny Vazimba satria i [[Rapeto]] izay &quot;nilalao volana&quot; dia voalaza fa Vazimba ka ny dian-tongony dia mbola lehibe tokoa araka ny hita amin' ny vatolampy ao Ambohidrapeto. Misy fohy koa ny Vazimba toa an-d[[Rafohy]] renin' [[Andriamanelo]] izany fa ny anarany aza dia Rafohy satria tratra antitra izy fa tsy sanatria fohy kely akory. Fa maro amin' ny Vazimba kosa no antonony tsy lava tsy fohy. Manaporofo izany, ny fikarohana arkeôlôjika tamin' ny fasam-bazimba maro dia mampiseho fa ny taolambalon' ny Vazimba rehetra voakaroka dia mampiseho fa olona mirefy manodidina ny 1m 65 ny Vazimba ary raha lava dia 1m 80. Ny Vazimba koa dia tsy olona mainty fihodirana, satria tamin' ny andron-dRabiby sy [[Ralambo]] dia &quot;angaralahy&quot; no fiantso ny olo-mainty fa tsy mba Vazimba akory. Manamporofo indray fa ny Vazimba dia Maley sy Indôneziana izay fotsy fihodirana na mavo na somary mangamanga fa tsy mainty akory.

=== Toerana onenany ===
Ny Vazimba dia matetika monina amin' ny tampon-kavoana ary tsy mba manao [[hadivory]] izy fa vato no alahadahany sy ataony mifanongoa ho fefin-tanàna. Araka izany, tsy ny mpanjaka arabo na maley akory no nanana ny kolontsaina mitoetra amin' ny tampon-tendrombohitra fa fahendrena nolovainy tamin' ny Vazimba izany. Manaporofo izany, Ankotrokotroka (Ambohidrabiby) dia fonenan' Andriampirokana tany am-boalohany vao nitoeran-dRabiby ary Analamanga dia toeran' ny Vazimba vao nitoeran' Andrianjaka. Araka izany, ny razan' ny andriana merina dia saika nanao izay hipetrahana tamin' ireny toerana efa nisy Vazimba ireny.

Tena tia mampiasa vato ny Vazimba ka amin' ny tanàna na amin' ny fasany dia saika ahitana ireny vato mifanongoa ireny, izay mbola hita ao an-tampon' [[Ankaratra]] sy ao Lohavohitra, ary mbola ny Vazimba koa no nahitana ireny [[vatolahy]] na vatomasina ireny mba hanaovana [[joro]] sy hataka amin' ny [[Zanahary (finoan-drazana malagasy)|zanahary]] ka maro ireny vato ireny no atao hoe &quot;vatom-bazimba&quot;. Araka izany, ny fomba fanaon' ny andriana merina mahakasika ny vato dia saika nolovainy tamin' ny fomba sy fahendrena vazimba avokoa.

=== Fiarahamonin' ny Vazimba ===
Ny Vazimba dia olona mpandala fihavanana sy tsy tia ady, ka izany no naharesen'ireo Maley sy Arabo azy mora foana. Aleony hono mitsoaka toy izay misy rà latsaka satria masina aminy ny ràn' olona latsaka. Nanomboka tamin' ny vanimpotoana nidiran' ny Maley tonga farany sy ny Arabo ary ny Vazaha mantsy hono no nanomboka nikorontana i Madagasikara sy niadiady ny foko maro tao aminy fa tamin' ny Vazimba dia to ny [[fihavanana]] ary ny Vazimba no nandovan' ny Malagasy ny fihavanana. Tia fifanajana koa ny Vazimba ka izany hono no mahatonga ireny olona manazimbazimba ireny fasam-bazimba ireny hiolan-tenda na harary satria hataon' ny fanahin' ireny Vazimba ireny ho tsy manaja ilay fasany ilay olona.

Mitsitokotoko ho zana-poko maro ny Vazimba ary manana ny mpanjakany izy izay ifandovana raha nofidiana izany tany amboalohany. Tsy mba nisy kosa ny mpanompo na [[hova]] tamin' ny androny.

=== Finoan' ny Vazimba ===
Mivavaka amin' i [[Zanahary (finoan-drazana malagasy)|Zanahary]] ny Vazimba. I Zanahary mantsy dia andriamanitra saika niraisan' ny Vazimba niely eran' ny Nosy. Avy amin' ny teny maley tranainy hoe ''zan'ahary'' ny hoe ''zanahary''. Ary anaran' andriamanitry ny Maley tranainy io ''Zan Ahary'' io izay midika hoe &quot;andriamanitra masoandro&quot;. Ny hoe ''ahary'' mantsy dia [[fototeny]] amin' ny hoe ''johary'' ary amin' ny Ntaolo, ny tara-masoandro no antsoiny hoe &quot;andriamanitra tonga an-trano&quot;.

Ny Vazimba no nandovan' ny Malagasy ny finoana ny [[Hasina (hery tsy hita maso)|hasina]] ary ny Vazimba dia mihevitra ny tenany ho &quot;taranaky ny manan-kasina&quot; ka amin' ny toerana misy azy dia saika namboleny [[Hasina (zavamaniry)|hasina]]. Ny Arabo sy Maley (vao tonga tamin' ny taonjato faha-16), izay nivady tamin' ny Vazimba vavy dia nandova avy hatrany ny finoana ny hasina tamin' ny Vazimba ka ny taranany dia nataony ho tompon-kasina ary ny vohitra nisy azy dia namboleny hasina hatrany mba hanehoany izany hasina ao aminy sy ny taniny izany. Porofon' izany, ny hazon' andriana toy ny [[aviavy]] sy [[amontana]] dia tsy misaraka amin' ny hasina ary matetika ny hasina no tsy maintsy mijoro amin' ny vohitr' andriana fa ny aviavy sy amontana azo leferina ihany ny tsy fisiany. Araka izany, ny hasina dia tsy hazom-bazimba fotsiny fa indrindra hazom-panandratana amin' ny [[Zanahary (finoan-drazana malagasy)|zanahary]] ary hazon' andriana.

Mandevina ny Vazimba ary fasana tokana isan' olona ny azy. Matetika koa dia tsy mba tia alevina anaty tany izy fa ambony vato satria tsy tiany hohanin' ny kankana ny vatany, raha tsy izany dia alevina anaty hazo izy ka atao toy ny lakana mifanarona ny hazo. Misy milevina amin' ny tany ihany anefa ny Vazimba. Matetika ireny fasam-bazimba ireny dia eny an-tampon-kavoana no anaovany azy. Mino ny [[Fivavahana amin' ny razana|razana]] ny Vazimba, ary ny finoan' ny Malagasy ny razana dia nolovainy tamin' ny Vazimba.

Na dia mpilalao [[ody]] aza ny Vazimba, ireny ody ireny dia tsy mba nentiny nanaovana ratsy na namosaviana fa nampandrosoana sy nanasoa hatrany ny fiarahamonina. 

=== Ny fitenin' ny Vazimba ===
Tsy ny Arabo na ny Maley vao tonga tamin' ny taonjato faha-11 akory no nitondra ny fototry ny teny malagasy fa ny Vazimba tonga teto [[Madagasikara]] talohan' ny taonjato faha-4. Ny Vazimba no niely patrana eran' i Madagasikara ka nifanambady tamin' ny Afrikana vao tonga ka nanome ny [[Fiteny antandroy|fiteny atandroy]], [[Fiteny bara (malagasy)|fiteny bara]], [[fiteny sakalava]], [[fiteny antankarana]] sns. Ny Vazimba koa no nivady tamin' ny Arabo sy Maley vao tonga taty anivon' ny riaka nanomboka tamin' ny taonjato faha-11 ka nahazoana ny [[fiteny betsileo]], [[fiteny merina]], [[fiteny sihanaka]], [[fiteny bezanozano]], [[Fiteny bara (malagasy)|fiteny bara]], sns...

=== Fiharian-karena vazimba ===
Ny [[vary]] sy ny [[saonjo]] no foto-tsakafon' ny Vazimba ary tsy mba mihinana [[omby]] izy fa ny [[ronono]] no nosotroiny. Ny [[akoho dia]] kosa no fihinany. Ankoatra izay dia mioty sy mihaza no ataony. Efa nahandro tamin' ny [[afo]] koa izy ary efa nanao ny [[fanandroana]] koa. Tsy mba nitafy [[Lamba (malagasy)|lamba]] izy ary tsy mbola nahay nanenona [[landy]] fa ny andriambavy arabo izay nahay nanenona no nitondra izany taty anivontany. Ravin-kazo norariana kosa no fitafiny ary ravin-kazo norariana koa no anamboarany ny tranony ka izany no tsy nahitana tranom-bazimba mandraka ankehitrio.

== Ny toerana nahitana sy ahitana ny Vazimba ==

=== Tao afovoan-tany ===
Araka ny [[lovantsofina]] dia saika amin' ny faritra afovoan' ny Nosy no niely patrana ny Maley sy ny Indôneziana. Tamin' ny taonjato faha-16 dia mbola saika ny Vazimba no nonina tao Ankova sy tao Ibetsileo. Nifanambady tamin' ny taranaka maley vaovao vao tonga taty anivon' ny Nosy tamin' ny taonjato faha-16 ny sasany tamin' ny Vazimba, koa izany no ilazan' ny lovantsofina fa [[Andriamanelo]] dia Maley nefa ny renibeny dia Vazimba. Toy izany koa Rabiby izay voalaza fa [[Arabo]] nefa ny vadiny, [[Ramaintsoakanjo]], dia Vazimba.

Fa ity mpanjaka arabo atao hoe [[Rabiby]] ity anefa, angamba noho ny maha mpino [[silamo]] azy izay tsy tia ny fanaovana ody, no tezitra tamin' ny Vazimba sy nandroaka azy, ary nanomboka teo dia nataon' ny tarana-dRabiby lao monina ny Vazimba tao Imerina ka hany hery nitsoaka niakandrefana. Hoy mantsy ny filazan' ny lovantsofina tamin' izany: Rabiby no nandroaka an' Andriampirokana teo Ankotrokotroka, ary Andriampirokana nitsoaka tamin' ny zohy atsimo amin' Ankotrokotroka ka namonjy an' Analamanga (atao hoe Antananarivo tamin' Andrianjaka); ary Andrianjaka nandresy sy nandroaka ny Vazimba teo atsinanan' Ambohidrabiby sy teo Ambohimanaga sy teo Analamanga; ary ny Vazimba tamin' ireny toerana ireny dia lasa niankandrefana nankeo Antehiroka, Babay, Lohavohitra sy any Imamo, eny hatrany amin' ny faritra sakalava.

==== Taloha ====
[[Rabiby]] sy [[Andriamanelo]] no mpanjaka merina voalohandohany (sady jiosy no maley hoy ny lovantsofina sasany), ny olomainty mpanompony no angaralahy, fa ny sisa efa nonina taty anivontany tamin' izany dia Vazimba. Rabiby no nanenjika voalohany ny Vazimba sy nanosika azy handositra. 

Araka ny tantara, ny mpitondra fanjakana &lt;u&gt;jiosy&lt;/u&gt; tonga taty anivon' i Madagasikara (taty amin' ny tanin' ny [[Merina]] sy ny an' ny [[Betsileo]]) nanomboka tamin' ny taonjato faha-15, no nampiasa voalohany ny teny hoe ''vazimba'' mba hiantsoany ny mponina efa tompontany taty anivon' ny riaka tamin' ny fahatongavany teto. Ohatra amin' izany, [[Rangita]] sy [[Rafohy]] renibeny dia voalazan' ny lovantsofina fa Vazimba. Toy izany koa, Rabiby raha nandao an' Ambohitsitakatra [[Anjozorobe]], dia tonga teo Ankotrokotroka (tato aoriana lasa [[Ambohidrabiby]]), ka nandroaka ny mponina teo izay Vazimba no nahafantarany azy . 

Arak' izany, ny hoe ''vazimba'' dia tsy teny hiantsoana firazanan' olona na [[Fivavahana amin'ny razana|fanahin' ny maty]] akory (araka ny filazan' ny sasany hoe rehefa maty ny olona sasany dia lasa vazimba) fa anarana iantsoan' ireo mpiavy ny tompontany taty anivon' ny Nosy raha tonga taty anivontany tamin' ny taonjato faha-16. Izany dia manaporofo fa tena olona tokoa ny Vazimba toa an-d[[Rapeto]] sy [[Rasoalao]], ary indrindra ny [[Antehiroka]] izay Vazimba avokoa.

Araka izany, ny teny hoe ''vazimba'' dia saika nampiasaina manerana ny faritra anivon' i Madagasikara ary amin' ny sisintany andrefan' i Madagasikara satria ny  mpiavy sendra azy ireo dia saika nampiasa io anarana io avokoa hiantsoana ny  mponina efa teo taloha.

==== Ankehitriny ====
Nisy tamin' ny Vazimba no tonga vadin' ny Arabo sy Maley vao tonga ka lasa loharano nipoiran' ny andriana merina sy betsileo. Taty Imerina, ny mpanjaka [[Ralambo]] teo [[Ambohidrabiby]] ohatra dia tarana-bazimba avy amin' ny rainy izay tera-d[[Rafohy]] vazimba sy avy amin' ny reniny izay zana-d[[Ramaintsoakanjo]] vazimba. Araka izany, ny [[andriana]] merina dia saika tarana-bazimba.

Ny Vazimba izay tsy nandositra tamin' ny ady nataon' ny Maley tonga farany sy ny Arabo nefa tsy novadian'ireo Arabo sy Maley vao tonga dia tonga &quot;[[hova]]&quot; na &quot;vohitra&quot; fa tsy mba natao ho mpanompo akory. Araka izany, ny taranaka Hova na &quot;Folovohitra&quot; taty Imerina sy Ibetsileo dia saika tarana-bazimba. 

Misy kosa anefa ny Vazimba izay tonga olona akaikin' ny taranak' Arabo izay nanorina fanjakana ka nomen' ireo taranak' Arabo ireo anjara asa sy nosokajiany ho &quot;havan' andriana&quot;, anisan' izany ny zanak' [[Antehiroka]].

=== Ny Vazimba any amin' ny ilany andrefan' i Madagasikara ===
Any andrefana moa no nitsoahan' ny Vazimba satria mbola malalaka ny tany any no koa tsy te hiantsinanana izy satria tany amorontsiraka atsinanana hono ny razambeny no vaky sambo. Araka izany, ny Vazimba taty Imerina dia niakandrefana ka tonga hatrany amin' ny faritra [[Sakalava]] ny sasany tamin' izy ireo.

Ary ny Vazimba nandositra niakandrefana dia mbola maro ny taranany ankehitrio ka nifanambady tamin' ny vondrona isan-karazany faritra andrefan' i Madagasikara ka namorona ny foko toy ny [[Sakalava]], ny [[Antankarana|Antakarana]], ny [[Tsimihety]], ny [[Sihanaka]], sns.

== Lova avy amin' ny Vazimba ==
Saika nihomehezan' ny Arabo sy Maley vao tonga moa ny Vazimba noho izy ireo katahotra sy [[Finoanoam-poana|mpinompino foana]] hono ka raha misy olona ambanimbany hono na voatohintohina ny zony na ny fadiny dia ataon' ny olona hoe &quot;voazimbazimba&quot; ny fiteny izany olona izany.

Ankehitrio dia mbola raiki-tampisaka amin' ny Malagasy maro ny finoana ny Vazimba, ka mivavaka aminy. Mbola maro koa anefa ny Malagasy no menatra ny atao hoe &quot;tarana-bazimba&quot; anefa anie ka raha fantany fa ny Vazimba, na dia mpilalao ody aza, dia tsy mba nanao izany ho famosaviana fa nanasoavany hatrany ny tontolony mba ho masina hatrany izy sy ny taranany ary i Madagasikara tanidrazany.

Koa isaky ny maheno ianao hoe &quot;Masina ny Tanindrazana&quot; na koa &quot;fihavanana, soatoavina malagasy&quot; dia tsiahivo fa avy amin' ny Vazimba no nolovaintsika izany fomba fihevitra izany .

==Iza no atao hoe Vazimba?==

Heverina ho mponina tranainy indrindra teto Madagasikara izy ireo araka ny lovantsofina malagasy.
Ao amin'ny fikarohana ara-tantara sy arkeolojika dia mbola misy adihevitra momba ny tena niaviany.

== Anarana==
Dikan'ny teny hoe [[&quot;Vazimba&quot;.]]
Anarana hafa iantsoana azy any amin'ny faritra sasany raha misy.

== Fiaviana==
Ny hevitra samihafa momba ny niavian'ny [[Vazimba.]]
Ny fomba fijerin'ny lovantsofina sy ny an'ny mpahay tantara.

==Toerana nonenany==
Faritra lazaina fa nonenan'ny Vazimba (toy ny afovoan-tany, ala, heniheny, amoron-drano, sns.).

== Fomba fiainany=

Trano fonenana.
Fivelomana (fihazana, fanjonoana, fanangonana sakafo, fambolena tsotra).
Fikambanan'ny fiaraha-monina.

==Kolontsaina sy finoana==
Ny anjara toeran'ny Vazimba ao amin'ny angano sy ny lovantsofina.
Ny fifandraisany amin'ny razana sy ny toerana masina.

==. Ao amin'ny tantaran'i Madagasikara==

Ny fifandraisan'izy ireo tamin'ireo mpanjaka voalohany.
Ohatra ny fitantarana momba an-dRamatoa Vazimba sy ny fanjakan'Andriamanelo.

==Ao amin'ny lovantsofina==
Ny fomba amaritana azy amin'ny angano (olona madinika, miafina any anaty ala, mpiambina toerana masina, sns.).
Hazavao fa lovantsofina ireo fa tsy zava-misy voaporofo ara-tsiansa.

== Vakoka sy lova==
Toerana sy fombafomba mbola ampifandraisina amin'ny Vazimba amin'izao fotoana izao.

==Jereo koa==
*[[Madagasikara]]
*[[Lovantsofina malagasy]]
*[[Tantaran'i Madagasikara
*Merina]]

==Loharano==

Ampiasao boky sy fikarohana azo itokisana, ohatra:
Grandidier
Callet [[(Tantara ny Andriana eto Madagasikara)]]
Ramilison ([[momba ny angano sy ny lovantsofina malagasy)]]
Lahatsoratra akademika momba ny [[tantaran'i Madagasikara sy ny arkeolojia.
]]


== Jereo koa ==

*[[Beosy]] - [[Mikea]]

* [[Papoa (vahoaka)]] - [[Abôrijinan' i Aostralia|Tompon-tanin' i Aostralia]] - [[Melaneziana (vahoaka)|Melaneziana]] - [[Veda (vahoaka)]] - [[Negritô]] - [[Pigmea]]
* [[Aostrôneziana (vahoaka)|Aostrôneziana]] - [[Maley (foko)|Maley]]
* [[Indôneziana (vahoaka)|Indôneziana]] - [[Maleziana (vahoaka)|Maleziana]]

[[sokajy:Kolontsaina malagasy]]</text>
      <sha1>tgamzlph1avw6e60j7ak5t9cgj4ad47</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>São Gonçalo do Rio Abaixo</title>
    <ns>0</ns>
    <id>73468</id>
    <revision>
      <id>1142978</id>
      <parentid>938212</parentid>
      <timestamp>2026-06-14T03:07:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HarryWurst</username>
        <id>36292</id>
      </contributor>
      <origin>1142978</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="874" sha1="oz59ko4sl03rgq8rmhr3vq863731m6w" xml:space="preserve">{{infobox tanàna
|anarana       =São Gonçalo do Rio Abaixo
|velarantany   = 363,81
|isam-ponina   = 11.850
|haavo         = 627
|firenena      ={{BRA}}
|fanjakana     = {{Minas Gerais}}
|ben'ny tanàna = 
|sary          =São Gonçalo do Rio Abaixo - State of Minas Gerais, Brazil - panoramio (15).jpg
|saina         =Bandeira-saogonçalodorioabaixo-mg.JPG
}}
[[File:MinasGerais Municip SaoGoncalodoRioAbaixo.svg|thumb|left|Sao Goncalo do Rio Abaixo]]
I '''São Gonçalo do Rio Abaixo''' dia kaominina ao [[Brazila]], ao amin'i {{Minas Gerais}}, ao amin'i  [[Mesoregione Metropolitana di Belo Horizonte|Metropolitana de Belo Horizonte]],  [[Zana-paritan'i Itabira|Itabira]].

==Jeografia==
Ny velarantanin'ilay tanàna dia  363.81 km² kilometatra toradroa. Ny isam-ponina dia 11.850 tamin'ny taona 2022.

== Jereo koa ==
{{commonscat}}
[[sokajy:Tanàna ao Minas Gerais]]</text>
      <sha1>oz59ko4sl03rgq8rmhr3vq863731m6w</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1142979</id>
      <parentid>1142978</parentid>
      <timestamp>2026-06-14T03:08:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HarryWurst</username>
        <id>36292</id>
      </contributor>
      <origin>1142979</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="874" sha1="bygsydo3k3d7knicge20t10zyfzvn35" xml:space="preserve">{{infobox tanàna
|anarana       =São Gonçalo do Rio Abaixo
|velarantany   = 363,81
|isam-ponina   = 11.850
|haavo         = 627
|firenena      ={{BRA}}
|fanjakana     = {{Minas Gerais}}
|ben'ny tanàna = 
|sary          =São Gonçalo do Rio Abaixo - State of Minas Gerais, Brazil - panoramio (14).jpg
|saina         =Bandeira-saogonçalodorioabaixo-mg.JPG
}}
[[File:MinasGerais Municip SaoGoncalodoRioAbaixo.svg|thumb|left|Sao Goncalo do Rio Abaixo]]
I '''São Gonçalo do Rio Abaixo''' dia kaominina ao [[Brazila]], ao amin'i {{Minas Gerais}}, ao amin'i  [[Mesoregione Metropolitana di Belo Horizonte|Metropolitana de Belo Horizonte]],  [[Zana-paritan'i Itabira|Itabira]].

==Jeografia==
Ny velarantanin'ilay tanàna dia  363.81 km² kilometatra toradroa. Ny isam-ponina dia 11.850 tamin'ny taona 2022.

== Jereo koa ==
{{commonscat}}
[[sokajy:Tanàna ao Minas Gerais]]</text>
      <sha1>bygsydo3k3d7knicge20t10zyfzvn35</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1142980</id>
      <parentid>1142979</parentid>
      <timestamp>2026-06-14T03:10:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HarryWurst</username>
        <id>36292</id>
      </contributor>
      <origin>1142980</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="943" sha1="5i4u9xkgus6ejmsupc7k11je1txat66" xml:space="preserve">{{infobox tanàna
|anarana       =São Gonçalo do Rio Abaixo
|velarantany   = 363,81
|isam-ponina   = 11.850
|haavo         = 627
|firenena      ={{BRA}}
|fanjakana     = {{Minas Gerais}}
|ben'ny tanàna = 
|sary          =São Gonçalo do Rio Abaixo - State of Minas Gerais, Brazil - panoramio (14).jpg
|saina         =Bandeira-saogonçalodorioabaixo-mg.JPG
}}
[[File:MinasGerais Municip SaoGoncalodoRioAbaixo.svg|thumb|left|Sao Goncalo do Rio Abaixo]]
I '''São Gonçalo do Rio Abaixo''' dia kaominina ao [[Brazila]], ao amin'i {{Minas Gerais}}, ao amin'i  [[Mesoregione Metropolitana di Belo Horizonte|Metropolitana de Belo Horizonte]],  [[Zana-paritan'i Itabira|Itabira]].

==Jeografia==
Ny velarantanin'ilay tanàna dia  363.81 km² kilometatra toradroa. Ny isam-ponina dia 11.850 tamin'ny taona 2022.
São Gonçalo do Rio Abaixo dia 89 km miala an'i [[Belo Horizonte]].

== Jereo koa ==
{{commonscat}}
[[sokajy:Tanàna ao Minas Gerais]]</text>
      <sha1>5i4u9xkgus6ejmsupc7k11je1txat66</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1142981</id>
      <parentid>1142980</parentid>
      <timestamp>2026-06-14T03:11:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HarryWurst</username>
        <id>36292</id>
      </contributor>
      <origin>1142981</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="944" sha1="kk4bjn06ndc1w5mjmp6hjjsiy2x5knb" xml:space="preserve">{{infobox tanàna
|anarana       =São Gonçalo do Rio Abaixo
|velarantany   = 363,81
|isam-ponina   = 11.850
|haavo         = 627
|firenena      ={{BRA}}
|fanjakana     = {{Minas Gerais}}
|ben'ny tanàna = 
|sary          =São Gonçalo do Rio Abaixo - State of Minas Gerais, Brazil - panoramio (14).jpg
|saina         =Bandeira-saogonçalodorioabaixo-mg.JPG
}}
[[File:MinasGerais Municip SaoGoncalodoRioAbaixo.svg|thumb|left|Sao Goncalo do Rio Abaixo]]
I '''São Gonçalo do Rio Abaixo''' dia kaominina ao [[Brazila]], ao amin'i {{Minas Gerais}}, ao amin'i  [[Mesoregione Metropolitana di Belo Horizonte|Metropolitana de Belo Horizonte]],  [[Zana-paritan'i Itabira|Itabira]].

==Jeografia==
Ny velarantanin'ilay tanàna dia  363.81 km² kilometatra toradroa. Ny isam-ponina dia 11.850 tamin'ny taona 2022.

São Gonçalo do Rio Abaixo dia 89 km miala an'i [[Belo Horizonte]].

== Jereo koa ==
{{commonscat}}
[[sokajy:Tanàna ao Minas Gerais]]</text>
      <sha1>kk4bjn06ndc1w5mjmp6hjjsiy2x5knb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>São João do Paraíso (Minas Gerais)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>73535</id>
    <revision>
      <id>1142982</id>
      <parentid>1090691</parentid>
      <timestamp>2026-06-14T03:13:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HarryWurst</username>
        <id>36292</id>
      </contributor>
      <origin>1142982</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="778" sha1="npq6pp9599utb9583740rzrnpy41ylr" xml:space="preserve">{{coord|-15.313610|-42.014440}}
{{infobox tanàna
|anarana       =São João do Paraíso (Minas Gerais)
|velarantany   = 1.921,172
|isam-ponina   = 21.839
|firenena      ={{BRA}}
|faritra=[[Minas Gerais]]
|ben'ny tanàna = 
|sary          =}}

I '''São João do Paraíso (Minas Gerais)''' dia kaominina ao [[Brazila]], ao amin'i  [[sary:Bandeira de Minas Gerais.svg|20px]] [[Minas Gerais]], ao amin'i  [[Norte de Minas]],  [[Zana-paritan'i Salinas|Salinas]].

==Jeografia==
{{...}}
Ny velarantanin'ilay tanàna dia  1.921,172 kilometatra toradroa. Ny isam-ponina dia  21.839 tamin'ny taona   ; manome ny hakitroka  11 3.
Ny laharam-pehintaniny dia  15 ° 18 ' 50 S  ary ny laharan-jarahasiny dia  15 ° 18 ' 50 W .

{{reflist}}
{{commonscat}}
[[Sokajy:Tanàna ao Minas Gerais]]</text>
      <sha1>npq6pp9599utb9583740rzrnpy41ylr</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1142984</id>
      <parentid>1142982</parentid>
      <timestamp>2026-06-14T03:21:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HarryWurst</username>
        <id>36292</id>
      </contributor>
      <origin>1142984</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="868" sha1="dbf2rgbx37xn75mrr9ju1rdiqtnif5z" xml:space="preserve">{{coord|-15.313610|-42.014440}}
{{infobox tanàna
|anarana       =São João do Paraíso (Minas Gerais)
|velarantany   = 1.925,57
|isam-ponina   = 23.910
|haavo         = 1073
|firenena      ={{BRA}}
|fanjakana=     {{Minas Gerais}}
|ben'ny tanàna = 
|sary          =
|saina =Bandeira de São João do Paraíso mg.png
}}[[File:MinasGerais Municip SaoJoaodoParaiso.svg|thumb|left| Sao Joao do Paraiso]]

I '''São João do Paraíso (Minas Gerais)''' dia kaominina ao [[Brazila]], ao amin'i {{Minas Gerais}}, ao amin'i  [[Norte de Minas]],  [[Zana-paritan'i Salinas|Salinas]].

==Jeografia==
Ny velarantanin'ilay tanàna dia 1.925,57 kilometatra toradroa. Ny isam-ponina dia 23.910 tamin'ny taona 2022.
São João do Paraíso dia eo amin'ny sisin-tanin'i [[Bahia]] ary 785 km miala an'i [[Belo Horizonte]].

{{reflist}}
{{commonscat}}
[[Sokajy:Tanàna ao Minas Gerais]]</text>
      <sha1>dbf2rgbx37xn75mrr9ju1rdiqtnif5z</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1142985</id>
      <parentid>1142984</parentid>
      <timestamp>2026-06-14T03:21:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HarryWurst</username>
        <id>36292</id>
      </contributor>
      <origin>1142985</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="869" sha1="fuidp02zyzmx7zq93c2bu3tti9qjsnp" xml:space="preserve">{{coord|-15.313610|-42.014440}}
{{infobox tanàna
|anarana       =São João do Paraíso (Minas Gerais)
|velarantany   = 1.925,57
|isam-ponina   = 23.910
|haavo         = 1073
|firenena      ={{BRA}}
|fanjakana=     {{Minas Gerais}}
|ben'ny tanàna = 
|sary          =
|saina =Bandeira de São João do Paraíso mg.png
}}[[File:MinasGerais Municip SaoJoaodoParaiso.svg|thumb|left| Sao Joao do Paraiso]]

I '''São João do Paraíso (Minas Gerais)''' dia kaominina ao [[Brazila]], ao amin'i {{Minas Gerais}}, ao amin'i  [[Norte de Minas]],  [[Zana-paritan'i Salinas|Salinas]].

==Jeografia==
Ny velarantanin'ilay tanàna dia 1.925,57 kilometatra toradroa. Ny isam-ponina dia 23.910 tamin'ny taona 2022.

São João do Paraíso dia eo amin'ny sisin-tanin'i [[Bahia]] ary 785 km miala an'i [[Belo Horizonte]].

{{reflist}}
{{commonscat}}
[[Sokajy:Tanàna ao Minas Gerais]]</text>
      <sha1>fuidp02zyzmx7zq93c2bu3tti9qjsnp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pontalina</title>
    <ns>0</ns>
    <id>99720</id>
    <revision>
      <id>1142974</id>
      <parentid>953710</parentid>
      <timestamp>2026-06-13T20:40:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HarryWurst</username>
        <id>36292</id>
      </contributor>
      <origin>1142974</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="673" sha1="mge4pop35ij70exqarmbs4cttdhuvtg" xml:space="preserve">{{coord|-17.525000|-49.447220}}
{{infobox tanàna
|anarana       =Pontalina
|velarantany   = 1.436,95
|isam-ponina   =18.843
|haavo        = 610
|firenena      ={{BRA}}
|fanjakana     = {{Goiás}}
|ben'ny tanàna = 
|sary          =Praça Alfredo Nasser.jpg
|saina         =Pontalina-Bandeira-1.jpg
}}
[[File:Goias Municip Pontalina.svg|thumb|left| Pontalina]]
I '''Pontalina''' dia kaominina ao [[Brazila]], ao amin'i  {{Goiás}}, ao amin'i  [[Sul Goiano]],  [[Zana-paritan'i Meia Ponte|Meia Ponte]].

==Jeografia==
Ny velarantanin'ilay tanàna dia  1.436,95 kilometatra toradroa. Ny isam-ponina dia 18.843 tamin'ny taona 2022.

{{commonscat}}
[[sokajy:Tanàna ao Goiás]]</text>
      <sha1>mge4pop35ij70exqarmbs4cttdhuvtg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Christian Michelsen</title>
    <ns>0</ns>
    <id>189446</id>
    <revision>
      <id>1143048</id>
      <parentid>1115064</parentid>
      <timestamp>2026-06-14T09:48:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HarryWurst</username>
        <id>36292</id>
      </contributor>
      <origin>1143048</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="750" sha1="ag7qjx3hlr1icul2daxufkjyiw5zbdt" xml:space="preserve">{{infobox olona
|sary= Christian Michelsen portrait.jpg
|anarana=Christian Michelsen
|teraka=15 Martsa 1857
|maty=29 Jiona 1925
|firenena={{Norvezy}}
|mpiaraka=
|asa=

* [[mpanao politika]]
|taona niasàna=
}}
'''Christian Michelsen''' dia mpanao politika mizaka ny zom-pirenen'i [[Norvezy]] teraka ny 15 Martsa 1857 ary maty ny 29 Jiona 1925

Praiminisitra izy nanomboka ny 11 Martsa 1905 ka hatramin'ny 28 Oktobra 1907, ary noho izany dia izy no Praiminisitra voalohany an'i {{Norvezy}} mahaleo tena.
== Jereo koa ==

[[sokajy:Tompon-tsambo norveziana]]
{{commonscat}}
{{CLEFDETRI:Michelsen, Christian}}
[[sokajy:mpanao politika norveziana]]
[[sokajy:Teraka tamin'ny taona 1857]]
[[sokajy:Maty tamin'ny taona 1925]]
[[sokajy:Praiminisitra Norvezy]]</text>
      <sha1>ag7qjx3hlr1icul2daxufkjyiw5zbdt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Lena Goeßling</title>
    <ns>0</ns>
    <id>199314</id>
    <revision>
      <id>1143018</id>
      <parentid>1085935</parentid>
      <timestamp>2026-06-14T06:31:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HarryWurst</username>
        <id>36292</id>
      </contributor>
      <origin>1143018</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="623" sha1="1enoqv0xknx73d4mja6ik5kilyha906" xml:space="preserve">{{infobox olona
|sary=Lena Goeßling 2012 1.jpg
|anarana=Lena Goeßling
|teraka=8 Martsa 1986
|toerana = [[Bielefeld]]
|maty= 
|firenena={{Alemaina}}
|mpiaraka=
|asa=
* [[mpilalao baolina kitra]]

|taona niasàna=
}}
'''Lena Goeßling''' na '''Lena Goessling''' dia mpilalao baolina kitra mizaka ny zom-pirenen'i [[Alemaina]] teraka ny 8 Martsa 1986 tao [[Bielefeld]], {{Alemaina}}.

Nilalao ho an'ny SC 07 Bad Neuenahr sy [[VfL Wolfsburg]] tao amin'ny Bundesliga izy ary mpilalao nasionalin'i Alemaina nanomboka tamin'ny 2008 ka hatramin'ny 2019.

== Jereo koa ==

{{commonscat}}
[[sokajy:mpilalao baolina kitra alemainy]]</text>
      <sha1>1enoqv0xknx73d4mja6ik5kilyha906</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1143019</id>
      <parentid>1143018</parentid>
      <timestamp>2026-06-14T06:32:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HarryWurst</username>
        <id>36292</id>
      </contributor>
      <origin>1143019</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="623" sha1="iqjwvf2dvo4alrp4p6s8aim7hkczagl" xml:space="preserve">{{infobox olona
|sary=Lena Goeßling 2013 1.jpg
|anarana=Lena Goeßling
|teraka=8 Martsa 1986
|toerana = [[Bielefeld]]
|maty= 
|firenena={{Alemaina}}
|mpiaraka=
|asa=
* [[mpilalao baolina kitra]]

|taona niasàna=
}}
'''Lena Goeßling''' na '''Lena Goessling''' dia mpilalao baolina kitra mizaka ny zom-pirenen'i [[Alemaina]] teraka ny 8 Martsa 1986 tao [[Bielefeld]], {{Alemaina}}.

Nilalao ho an'ny SC 07 Bad Neuenahr sy [[VfL Wolfsburg]] tao amin'ny Bundesliga izy ary mpilalao nasionalin'i Alemaina nanomboka tamin'ny 2008 ka hatramin'ny 2019.

== Jereo koa ==

{{commonscat}}
[[sokajy:mpilalao baolina kitra alemainy]]</text>
      <sha1>iqjwvf2dvo4alrp4p6s8aim7hkczagl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Jens Nowotny</title>
    <ns>0</ns>
    <id>200370</id>
    <revision>
      <id>1143042</id>
      <parentid>1071580</parentid>
      <timestamp>2026-06-14T08:57:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HarryWurst</username>
        <id>36292</id>
      </contributor>
      <origin>1143042</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="505" sha1="crcrud6yyk7l8n2yrda62v3t33kyx30" xml:space="preserve">{{infobox olona
|sary=Dorint Charity Sports Night 2018-1676-crop.jpg
|anarana=Jens Nowotny
|teraka=11 Janoary 1974
|maty= 
|firenena= {{Alemaina}}
|mpiaraka=
|asa=
* [[mpilalao baolina kitra]]

|taona niasàna=
}}
'''Jens Nowotny''' dia mpilalao baolina kitra mizaka ny zom-pirenen'i [[Alemaina]] teraka ny 11 Janoary 1974

==Klioba==
*[[Karlsruher SC]] (1992-1994) sy [[Bayer 04 Leverkusen]]

== Jereo koa ==
{{commonscat}}
[[sokajy:mpilalao baolina kitra alemainy]]
[[sokajy:Teraka tamin'ny taona 1974]]</text>
      <sha1>crcrud6yyk7l8n2yrda62v3t33kyx30</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Adílson Warken</title>
    <ns>0</ns>
    <id>206254</id>
    <revision>
      <id>1142975</id>
      <parentid>1083831</parentid>
      <timestamp>2026-06-14T02:53:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HarryWurst</username>
        <id>36292</id>
      </contributor>
      <origin>1142975</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="439" sha1="2mxr4qhszdom2nj187024tllmypxnfh" xml:space="preserve">{{infobox olona
|sary=Adílson Warken 2012.jpg
|anarana=Adílson Warken
|teraka=16 Janoary 1987
|maty= 
|firenena={{Brazila}}
|mpiaraka=
|asa=
* [[mpilalao baolina kitra]]

|taona niasàna=
}}
'''Adílson Warken''' dia mpilalao baolina kitra mizaka ny zom-pirenen'i [[Brazila]] teraka ny 16 Janoary 1987 tao [[Bom Princípio]]

== Jereo koa ==

{{commonscat}}
[[sokajy:mpilalao baolina kitra Brazila]]
[[Sokajy:Teraka tamin'ny taona 1987]]</text>
      <sha1>2mxr4qhszdom2nj187024tllmypxnfh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Carsten Ramelow</title>
    <ns>0</ns>
    <id>206982</id>
    <revision>
      <id>1143041</id>
      <parentid>1072557</parentid>
      <timestamp>2026-06-14T08:56:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HarryWurst</username>
        <id>36292</id>
      </contributor>
      <origin>1143041</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="605" sha1="itu36holvqhw8m6jj2cmtcbiq73myq4" xml:space="preserve">{{infobox olona
|sary=Carsten Ramelow in 2014.jpg
|anarana=Carsten Ramelow
|teraka=20 Martsa 1974
|maty= 
|firenena= {{Alemaina}}
|mpiaraka=
|asa=
* [[mpilalao baolina kitra]]

|taona niasàna=
}}
'''Carsten Ramelow''' dia mpilalao baolina kitra mizaka ny zom-pirenen'i [[Alemaina]] teraka ny 20 Martsa 1974

==Klioba==
*1992–1995	[[Hertha BSC]]
*1992–1994	[[Hertha BSC]] Amat.	
*1995–2008	[[Bayer 04 Leverkusen]]
*2008	[[Bayer 04 Leverkusen]] II

== Jereo koa ==
* [[Biôgrafia]]

[[sokajy:Biôgrafia]]
{{vangovango}}
[[sokajy:mpilalao baolina kitra alemainy]]
[[sokajy:Teraka tamin'ny taona 1974]]</text>
      <sha1>itu36holvqhw8m6jj2cmtcbiq73myq4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Nicolas Cage</title>
    <ns>0</ns>
    <id>215498</id>
    <revision>
      <id>1142963</id>
      <parentid>1124095</parentid>
      <timestamp>2026-06-13T18:42:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HarryWurst</username>
        <id>36292</id>
      </contributor>
      <origin>1142963</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1198" sha1="g9ohdbhv9lxks8wqcjri5202q56rt7u" xml:space="preserve">{{infobox olona
|sary= 
|anarana=Nicolas Cage
|teraka=7 Janoary 1964
|maty= 
|firenena={{Etazonia}}
|mpiaraka=
|asa=

* [[mpilalao]]
* [[mpilalao amin'ny horonantsary]]
* [[talen-koronantsary]]
* [[mpamoaka horonantsary]]
* [[mpampindrana ny feony]]
|taona niasàna=
}}
[[File:Nicolas_Cage_2011_CC.jpg|thumb|left|Nicolas Cage (2011)]]

'''Nicolas Cage''', raha ny marina dia ''Nicolas Kim Coppola'' dia mpilalao, mpilalao amin'ny horonantsary, talen-koronantsary, mpamoaka horonantsary, mpampindrana ny feony mizaka ny zom-pirenen'i [[Etazonia]] teraka ny 7 Janoary 1964 tao [[Long Beach, Kalifornia]]
==Ny fiainany manokana==
I August Coppola no rainy. Ny vadiny dia Patricia Arquette, Lisa Marie Presley. Ny rahalahiny sy/na ny rahavaviny dia Christopher Coppola, Marc Coppola. 
== Jereo koa ==
* [[Biôgrafia]]

===Rohy ivelany===
* Ao amin'i Freebase: [https://www.freebase.com/m/01vvb4m] {{Wayback|url=https://www.freebase.com/m/01vvb4m |date=20150517014605 }}

[[sokajy:Biôgrafia]]
{{commonscat}}
[[sokajy:mpilalao]]
[[sokajy:mpilalao amin'ny horonantsary]]
[[sokajy:talen-koronantsary]]
[[sokajy:mpamoaka horonantsary]]
[[sokajy:mpampindrana ny feony]]
[[sokajy:Teraka tamin'ny taona 1964]]</text>
      <sha1>g9ohdbhv9lxks8wqcjri5202q56rt7u</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Solofo José</title>
    <ns>0</ns>
    <id>230030</id>
    <revision>
      <id>1142929</id>
      <parentid>1142923</parentid>
      <timestamp>2026-06-13T12:01:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Anai171</username>
        <id>30270</id>
      </contributor>
      <comment>/* Asa soratra sy haisoratra */ fanampiana hevitra</comment>
      <origin>1142929</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4470" sha1="a29orupko61huy17kbl3p073ae4zsdw" xml:space="preserve">{{infobox olona
|Sary:
|anarana=Solofo José
|teraka=9 Aprily 1947
|toerana=Antomadinika atsimo
|maty=13 febroary 2014
|firenena={{Madagasikara}}
|mpiaraka=
|asa=
[[Mpilalao tantara]] [[Poeta]] [[Mpanoratra]] [[Mpampianatra]] 
}}
'''Solofo José'''  na  Rakotosolofo Joseph no tena anarany. Izy dia mpanoratra, poeta, mpampianatra sy mpilalao tantara malagasy. Nisongadina tamin'ny filalaovana tantara amin'ny onjam-peo. Anisan'ireo nanana anjara toerana lehibe teo amin'ny tontolon'ny haisoratra sy ny kolontsaina malagasy izy nanomboka tamin'ny taona 1967&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;https://www.tiatanindrazana.mg/actualites/lasa-i-solofo-jose-br-lavo-ny-andrarezina-12439.php&lt;/ref&gt;. Anisan'ireo namorona ny fikambanana poeta sy mpanoratra [[Faribolana Sandratra]]&lt;ref&gt;https://www.nocomment.mg/index.php/faribolana-sandratra-ou-va-la-litterature-malgache&lt;/ref&gt;. Ankoatra ny asa sorany, dia tia fanatanjahantena sy zavakanto izy, indrindra ny baolina kitra, ny baolina lavalava, ny sarimihetsika, ny teatra ary ny hiragasy&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;.

== Ny mombamomba azy ==
I Rakotosolofo Joseph dia teraka ny 9 aprily 1947 tao Antohomadinika atsimo ary maty ny 13 Febroary 2014&lt;ref&gt;https://midi-madagasikara.mg/solofo-jose-nest-plus-disparition-dune-legende-de-la-radio-de-la-litterature/&lt;/ref&gt;. Izy dia zanak'i Rakotoson sy Ravaonirina. Tamin' ny 09 desambra 1972 izy dia Nanambady an'i Razaiarimanana Marie Lydia izay poeta fantatra amin'ny solon'anarana hoe [[Lydiary]] izy. Manan-janaka efatra izy : Rakotosolofo Tsiry Hasimbola, Rakotosolofo Mialy Seheno, Rakotosolofo Saroy, Rakotosolofo Ranto&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;.

== Fianarana ==
Nianatra tao amin'ny Sekolin'ny Frera Mariste Isotry, [[Saint-Joseph Andohalo]] ary [[Institut Sainte Famille]] i Solofo José nandritra ny fahazazany. Teny amin'ny [[Oniversiten' Antananarivo|Anjerimanontolon'Antananarivo]] kosa no nanatanterahany ny fianarana ambony, ka nahazoany diplaoma momba ny literatiora maoderina sy ny filozofia&lt;ref&gt;https://poetawebs.e-monsite.com/pages/fakafaka/fantaro-i-solofo-jose.html&lt;/ref&gt;. 

== Asa soratra sy haisoratra ==
Nanomboka nanoratra tamin'ny taona 1967 i Solofo José. Nivelatra tamin'ny karazana asa maro ny sorany, toy ny tononkalo, sombin-tantara, tantara an'onjam-peo ary lahatsoratra famakafakana.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;https://www.tiatanindrazana.mg/actualites/lasa-i-solofo-jose-br-lavo-ny-andrarezina-12439.php&lt;/ref&gt;

Anisan'ireo nanangana ny Faribolana Sandratra izy, fikambanan'ny mpanoratra malagasy izay nisy fiantraikany teo amin'ny fampiroboroboana ny haisoratra malagasy maoderina. Izy ihany koa no filoha faharoan'ny fikambanana taorian'i [[Elie Rajaonarison]]&lt;ref&gt;https://www.erudit.org/fr/revues/ela/2007-n23-ela02396/1035449ar.pdf&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;.

Nandray anjara tamin'ny famoahana amboaran-tononkalo sy boky iombonana maro niaraka tamin'ny Faribolana Sandratra izy. Ireto ny anisan'ny sangan'asany

* ''Amboaran-tononkalo I'' (1988), 
* ''Tontolo Isainana'' (1991), 
* ''Sandra-kalo'' (1994), 
* ''Sombintantara voafantina'' (1999)
* ''Sandratr'Antsa'' (2008).

== Teatra sy tantara an'onjam-peo ==
Ankoatra ny maha-mpanoratra azy dia fantatra ihany koa i Solofo José noho ny fandraisany anjara teo amin'ny tontolon'ny teatra sy ny tantara an'onjam-peo. Nisehatra tamin'ny filalaovana sy fanatontosana tantara izy, indrindra tao amin'ny Radio Madagasikara, ary tatỳ aoriana tao amin'ny ACEEM Radio sy haino aman-jery hafa.

Anisan'ireo tantara an'onjam-peo nahafantarana azy ny ''Tantara Marina'', ''Mpanakorontana ve ?'', ''Miverena rahampitso'', ''Ambohitrananona'' ary ''Ilay zavatra''.

Nanao fiofanana momba ny teatra tany Abidjan, Côte d'Ivoire, ihany koa izy. Nandray anjara tamin'ny famokarana tantara an-tsehatra sy horonantsary ary tamin'ny fanatontosana tsangan-tononkalo nandritra ny asany ara-kolontsaina.

== Asa hafa ==
Niasa ho talen'ny gazety ''Ambioka'' i Solofo José ary mpikambana tao amin'ny OMDA. Fantatra ihany koa izy amin'ny maha-mpampianatra filozofia sy mpikaroka azy.

== Voninahitra ==
Noho ny fandraisany anjara tamin'ny fampandrosoana ny kolontsaina sy ny haisoratra malagasy dia nahazo mari-boninahitra maro izy, anisan'izany ny Grand Officier de l'Ordre National Malagasy, Commandeur de l'Ordre National Malagasy, Officier de l'Ordre National Malagasy ary Chevalier de l'Ordre National Malagasy.

== Loharano ==
{{Reflist}}

[[Sokajy:Mpanoratra malagasy]]
[[Sokajy:Teraka tamin'ny taona 1947]]
[[Sokajy:Maty tamin'ny taona 2014]]
[[Sokajy:Mpanoratra]]</text>
      <sha1>a29orupko61huy17kbl3p073ae4zsdw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1142930</id>
      <parentid>1142929</parentid>
      <timestamp>2026-06-13T12:06:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Anai171</username>
        <id>30270</id>
      </contributor>
      <comment>/* Asa soratra sy haisoratra */ fanampiana hevitra</comment>
      <origin>1142930</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4566" sha1="g3al7i991ylgk72ogp3dalas6k9skni" xml:space="preserve">{{infobox olona
|Sary:
|anarana=Solofo José
|teraka=9 Aprily 1947
|toerana=Antomadinika atsimo
|maty=13 febroary 2014
|firenena={{Madagasikara}}
|mpiaraka=
|asa=
[[Mpilalao tantara]] [[Poeta]] [[Mpanoratra]] [[Mpampianatra]] 
}}
'''Solofo José'''  na  Rakotosolofo Joseph no tena anarany. Izy dia mpanoratra, poeta, mpampianatra sy mpilalao tantara malagasy. Nisongadina tamin'ny filalaovana tantara amin'ny onjam-peo. Anisan'ireo nanana anjara toerana lehibe teo amin'ny tontolon'ny haisoratra sy ny kolontsaina malagasy izy nanomboka tamin'ny taona 1967&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;https://www.tiatanindrazana.mg/actualites/lasa-i-solofo-jose-br-lavo-ny-andrarezina-12439.php&lt;/ref&gt;. Anisan'ireo namorona ny fikambanana poeta sy mpanoratra [[Faribolana Sandratra]]&lt;ref&gt;https://www.nocomment.mg/index.php/faribolana-sandratra-ou-va-la-litterature-malgache&lt;/ref&gt;. Ankoatra ny asa sorany, dia tia fanatanjahantena sy zavakanto izy, indrindra ny baolina kitra, ny baolina lavalava, ny sarimihetsika, ny teatra ary ny hiragasy&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;.

== Ny mombamomba azy ==
I Rakotosolofo Joseph dia teraka ny 9 aprily 1947 tao Antohomadinika atsimo ary maty ny 13 Febroary 2014&lt;ref&gt;https://midi-madagasikara.mg/solofo-jose-nest-plus-disparition-dune-legende-de-la-radio-de-la-litterature/&lt;/ref&gt;. Izy dia zanak'i Rakotoson sy Ravaonirina. Tamin' ny 09 desambra 1972 izy dia Nanambady an'i Razaiarimanana Marie Lydia izay poeta fantatra amin'ny solon'anarana hoe [[Lydiary]] izy. Manan-janaka efatra izy : Rakotosolofo Tsiry Hasimbola, Rakotosolofo Mialy Seheno, Rakotosolofo Saroy, Rakotosolofo Ranto&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;.

== Fianarana ==
Nianatra tao amin'ny Sekolin'ny Frera Mariste Isotry, [[Saint-Joseph Andohalo]] ary [[Institut Sainte Famille]] i Solofo José nandritra ny fahazazany. Teny amin'ny [[Oniversiten' Antananarivo|Anjerimanontolon'Antananarivo]] kosa no nanatanterahany ny fianarana ambony, ka nahazoany diplaoma momba ny literatiora maoderina sy ny filozofia&lt;ref&gt;https://poetawebs.e-monsite.com/pages/fakafaka/fantaro-i-solofo-jose.html&lt;/ref&gt;. 

== Asa soratra sy haisoratra ==
Nanomboka nanoratra tamin'ny taona 1967 i Solofo José. Nivelatra tamin'ny karazana asa maro ny sorany, toy ny tononkalo, sombin-tantara, tantara an'onjam-peo ary lahatsoratra famakafakana.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;https://www.tiatanindrazana.mg/actualites/lasa-i-solofo-jose-br-lavo-ny-andrarezina-12439.php&lt;/ref&gt;

Anisan'ireo nanangana ny Faribolana Sandratra izy, fikambanan'ny mpanoratra malagasy izay nisy fiantraikany teo amin'ny fampiroboroboana ny haisoratra malagasy maoderina. Izy ihany koa no filoha faharoan'ny fikambanana taorian'i [[Elie Rajaonarison]]&lt;ref&gt;https://www.erudit.org/fr/revues/ela/2007-n23-ela02396/1035449ar.pdf&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;.

Nandray anjara tamin'ny famoahana amboaran-tononkalo sy boky iombonana maro niaraka tamin'ny Faribolana Sandratra izy. Ireto ny anisan'ny sangan'asany

* ''Amboaran-tononkalo I'' (1988), 
* ''Tontolo Isainana'' (1991), 
* ''Sandra-kalo'' (1994), 
* ''Sombintantara voafantina'' (1999)
* ''Sandratr'Antsa'' (2008).

== Teatra sy tantara an'onjam-peo ==
Ankoatra ny maha-mpanoratra azy dia fantatra ihany koa i Solofo José noho ny fandraisany anjara teo amin'ny tontolon'ny teatra sy ny tantara an'onjam-peo. Nisehatra tamin'ny filalaovana sy fanatontosana tantara izy, indrindra tao amin'ny Radio Madagasikara, ary tatỳ aoriana tao amin'ny ACEEM Radio sy haino aman-jery hafa. Anisan'ireo tantara an'onjam-peo nahafantarana azy:

* ''Alan-drain'ialahy sa alan-drenin'ialahy ?''
* ''Miverena rahampitso''
* ''Tantara marina''
* ''Ilay moday fony kely''
* ''Mpanakorontana ve ?''
* ''Ambohitrananona''
* ''Ilay zavatra''
* ''Ho fefika ve ?''

Nanao fiofanana momba ny teatra tany Abidjan, Côte d'Ivoire, ihany koa izy. Nandray anjara tamin'ny famokarana tantara an-tsehatra sy horonantsary ary tamin'ny fanatontosana tsangan-tononkalo nandritra ny asany ara-kolontsaina.

== Asa hafa ==
Niasa ho talen'ny gazety ''Ambioka'' i Solofo José ary mpikambana tao amin'ny OMDA. Fantatra ihany koa izy amin'ny maha-mpampianatra filozofia sy mpikaroka azy.

== Voninahitra ==
Noho ny fandraisany anjara tamin'ny fampandrosoana ny kolontsaina sy ny haisoratra malagasy dia nahazo mari-boninahitra maro izy, anisan'izany ny Grand Officier de l'Ordre National Malagasy, Commandeur de l'Ordre National Malagasy, Officier de l'Ordre National Malagasy ary Chevalier de l'Ordre National Malagasy.

== Loharano ==
{{Reflist}}

[[Sokajy:Mpanoratra malagasy]]
[[Sokajy:Teraka tamin'ny taona 1947]]
[[Sokajy:Maty tamin'ny taona 2014]]
[[Sokajy:Mpanoratra]]</text>
      <sha1>g3al7i991ylgk72ogp3dalas6k9skni</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1142933</id>
      <parentid>1142930</parentid>
      <timestamp>2026-06-13T12:09:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Anai171</username>
        <id>30270</id>
      </contributor>
      <comment>/* Teatra sy tantara an'onjam-peo */ fanampiana hevitra</comment>
      <origin>1142933</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4587" sha1="qjc0ry7bxvz1euyuzg8k2jwim839edx" xml:space="preserve">{{infobox olona
|Sary:
|anarana=Solofo José
|teraka=9 Aprily 1947
|toerana=Antomadinika atsimo
|maty=13 febroary 2014
|firenena={{Madagasikara}}
|mpiaraka=
|asa=
[[Mpilalao tantara]] [[Poeta]] [[Mpanoratra]] [[Mpampianatra]] 
}}
'''Solofo José'''  na  Rakotosolofo Joseph no tena anarany. Izy dia mpanoratra, poeta, mpampianatra sy mpilalao tantara malagasy. Nisongadina tamin'ny filalaovana tantara amin'ny onjam-peo. Anisan'ireo nanana anjara toerana lehibe teo amin'ny tontolon'ny haisoratra sy ny kolontsaina malagasy izy nanomboka tamin'ny taona 1967&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;https://www.tiatanindrazana.mg/actualites/lasa-i-solofo-jose-br-lavo-ny-andrarezina-12439.php&lt;/ref&gt;. Anisan'ireo namorona ny fikambanana poeta sy mpanoratra [[Faribolana Sandratra]]&lt;ref&gt;https://www.nocomment.mg/index.php/faribolana-sandratra-ou-va-la-litterature-malgache&lt;/ref&gt;. Ankoatra ny asa sorany, dia tia fanatanjahantena sy zavakanto izy, indrindra ny baolina kitra, ny baolina lavalava, ny sarimihetsika, ny teatra ary ny hiragasy&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;.

== Ny mombamomba azy ==
I Rakotosolofo Joseph dia teraka ny 9 aprily 1947 tao Antohomadinika atsimo ary maty ny 13 Febroary 2014&lt;ref&gt;https://midi-madagasikara.mg/solofo-jose-nest-plus-disparition-dune-legende-de-la-radio-de-la-litterature/&lt;/ref&gt;. Izy dia zanak'i Rakotoson sy Ravaonirina. Tamin' ny 09 desambra 1972 izy dia Nanambady an'i Razaiarimanana Marie Lydia izay poeta fantatra amin'ny solon'anarana hoe [[Lydiary]] izy. Manan-janaka efatra izy : Rakotosolofo Tsiry Hasimbola, Rakotosolofo Mialy Seheno, Rakotosolofo Saroy, Rakotosolofo Ranto&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;.

== Fianarana ==
Nianatra tao amin'ny Sekolin'ny Frera Mariste Isotry, [[Saint-Joseph Andohalo]] ary [[Institut Sainte Famille]] i Solofo José nandritra ny fahazazany. Teny amin'ny [[Oniversiten' Antananarivo|Anjerimanontolon'Antananarivo]] kosa no nanatanterahany ny fianarana ambony, ka nahazoany diplaoma momba ny literatiora maoderina sy ny filozofia&lt;ref&gt;https://poetawebs.e-monsite.com/pages/fakafaka/fantaro-i-solofo-jose.html&lt;/ref&gt;. 

== Asa soratra sy haisoratra ==
Nanomboka nanoratra tamin'ny taona 1967 i Solofo José. Nivelatra tamin'ny karazana asa maro ny sorany, toy ny tononkalo, sombin-tantara, tantara an'onjam-peo ary lahatsoratra famakafakana.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;https://www.tiatanindrazana.mg/actualites/lasa-i-solofo-jose-br-lavo-ny-andrarezina-12439.php&lt;/ref&gt;

Anisan'ireo nanangana ny Faribolana Sandratra izy, fikambanan'ny mpanoratra malagasy izay nisy fiantraikany teo amin'ny fampiroboroboana ny haisoratra malagasy maoderina. Izy ihany koa no filoha faharoan'ny fikambanana taorian'i [[Elie Rajaonarison]]&lt;ref&gt;https://www.erudit.org/fr/revues/ela/2007-n23-ela02396/1035449ar.pdf&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;.

Nandray anjara tamin'ny famoahana amboaran-tononkalo sy boky iombonana maro niaraka tamin'ny Faribolana Sandratra izy. Ireto ny anisan'ny sangan'asany

* ''Amboaran-tononkalo I'' (1988), 
* ''Tontolo Isainana'' (1991), 
* ''Sandra-kalo'' (1994), 
* ''Sombintantara voafantina'' (1999)
* ''Sandratr'Antsa'' (2008).

== Teatra sy tantara an'onjam-peo ==
Ankoatra ny maha-mpanoratra azy dia fantatra ihany koa i Solofo José noho ny fandraisany anjara teo amin'ny tontolon'ny teatra sy ny tantara an'onjam-peo. Nisehatra tamin'ny filalaovana sy fanatontosana tantara izy, indrindra tao amin'ny Radio Madagasikara, ary tatỳ aoriana tao amin'ny ACEEM Radio sy haino aman-jery hafa. Anisan'ireo tantara an'onjam-peo nahafantarana azy:

* ''Alan-drain'ialahy sa alan-drenin'ialahy ?''
* ''Miverena rahampitso''
* ''Tantara marina''
* ''Ilay moday fony kely''
* ''Mpanakorontana ve ?''
* ''Ambohitrananona''
* ''Ilay zavatra''
* ''Ho fefika ve ?''

Nanao fiofanana momba ny teatra tany [[Abidjan]], [[Kôtidivoara|Côte d'Ivoire]], ihany koa izy. Nandray anjara tamin'ny famokarana tantara an-tsehatra sy horonantsary ary tamin'ny fanatontosana tsangan-tononkalo nandritra ny asany ara-kolontsaina.

== Asa hafa ==
Niasa ho talen'ny gazety ''Ambioka'' i Solofo José ary mpikambana tao amin'ny OMDA. Fantatra ihany koa izy amin'ny maha-mpampianatra filozofia sy mpikaroka azy.

== Voninahitra ==
Noho ny fandraisany anjara tamin'ny fampandrosoana ny kolontsaina sy ny haisoratra malagasy dia nahazo mari-boninahitra maro izy, anisan'izany ny Grand Officier de l'Ordre National Malagasy, Commandeur de l'Ordre National Malagasy, Officier de l'Ordre National Malagasy ary Chevalier de l'Ordre National Malagasy.

== Loharano ==
{{Reflist}}

[[Sokajy:Mpanoratra malagasy]]
[[Sokajy:Teraka tamin'ny taona 1947]]
[[Sokajy:Maty tamin'ny taona 2014]]
[[Sokajy:Mpanoratra]]</text>
      <sha1>qjc0ry7bxvz1euyuzg8k2jwim839edx</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1142935</id>
      <parentid>1142933</parentid>
      <timestamp>2026-06-13T12:11:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Anai171</username>
        <id>30270</id>
      </contributor>
      <comment>/* Voninahitra */ Fanamboarana ny endrika</comment>
      <origin>1142935</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4579" sha1="icaf4f5roec8qzquug6qec3q3dg0yij" xml:space="preserve">{{infobox olona
|Sary:
|anarana=Solofo José
|teraka=9 Aprily 1947
|toerana=Antomadinika atsimo
|maty=13 febroary 2014
|firenena={{Madagasikara}}
|mpiaraka=
|asa=
[[Mpilalao tantara]] [[Poeta]] [[Mpanoratra]] [[Mpampianatra]] 
}}
'''Solofo José'''  na  Rakotosolofo Joseph no tena anarany. Izy dia mpanoratra, poeta, mpampianatra sy mpilalao tantara malagasy. Nisongadina tamin'ny filalaovana tantara amin'ny onjam-peo. Anisan'ireo nanana anjara toerana lehibe teo amin'ny tontolon'ny haisoratra sy ny kolontsaina malagasy izy nanomboka tamin'ny taona 1967&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;https://www.tiatanindrazana.mg/actualites/lasa-i-solofo-jose-br-lavo-ny-andrarezina-12439.php&lt;/ref&gt;. Anisan'ireo namorona ny fikambanana poeta sy mpanoratra [[Faribolana Sandratra]]&lt;ref&gt;https://www.nocomment.mg/index.php/faribolana-sandratra-ou-va-la-litterature-malgache&lt;/ref&gt;. Ankoatra ny asa sorany, dia tia fanatanjahantena sy zavakanto izy, indrindra ny baolina kitra, ny baolina lavalava, ny sarimihetsika, ny teatra ary ny hiragasy&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;.

== Ny mombamomba azy ==
I Rakotosolofo Joseph dia teraka ny 9 aprily 1947 tao Antohomadinika atsimo ary maty ny 13 Febroary 2014&lt;ref&gt;https://midi-madagasikara.mg/solofo-jose-nest-plus-disparition-dune-legende-de-la-radio-de-la-litterature/&lt;/ref&gt;. Izy dia zanak'i Rakotoson sy Ravaonirina. Tamin' ny 09 desambra 1972 izy dia Nanambady an'i Razaiarimanana Marie Lydia izay poeta fantatra amin'ny solon'anarana hoe [[Lydiary]] izy. Manan-janaka efatra izy : Rakotosolofo Tsiry Hasimbola, Rakotosolofo Mialy Seheno, Rakotosolofo Saroy, Rakotosolofo Ranto&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;.

== Fianarana ==
Nianatra tao amin'ny Sekolin'ny Frera Mariste Isotry, [[Saint-Joseph Andohalo]] ary [[Institut Sainte Famille]] i Solofo José nandritra ny fahazazany. Teny amin'ny [[Oniversiten' Antananarivo|Anjerimanontolon'Antananarivo]] kosa no nanatanterahany ny fianarana ambony, ka nahazoany diplaoma momba ny literatiora maoderina sy ny filozofia&lt;ref&gt;https://poetawebs.e-monsite.com/pages/fakafaka/fantaro-i-solofo-jose.html&lt;/ref&gt;. 

== Asa soratra sy haisoratra ==
Nanomboka nanoratra tamin'ny taona 1967 i Solofo José. Nivelatra tamin'ny karazana asa maro ny sorany, toy ny tononkalo, sombin-tantara, tantara an'onjam-peo ary lahatsoratra famakafakana.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;https://www.tiatanindrazana.mg/actualites/lasa-i-solofo-jose-br-lavo-ny-andrarezina-12439.php&lt;/ref&gt;

Anisan'ireo nanangana ny Faribolana Sandratra izy, fikambanan'ny mpanoratra malagasy izay nisy fiantraikany teo amin'ny fampiroboroboana ny haisoratra malagasy maoderina. Izy ihany koa no filoha faharoan'ny fikambanana taorian'i [[Elie Rajaonarison]]&lt;ref&gt;https://www.erudit.org/fr/revues/ela/2007-n23-ela02396/1035449ar.pdf&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;.

Nandray anjara tamin'ny famoahana amboaran-tononkalo sy boky iombonana maro niaraka tamin'ny Faribolana Sandratra izy. Ireto ny anisan'ny sangan'asany

* ''Amboaran-tononkalo I'' (1988), 
* ''Tontolo Isainana'' (1991), 
* ''Sandra-kalo'' (1994), 
* ''Sombintantara voafantina'' (1999)
* ''Sandratr'Antsa'' (2008).

== Teatra sy tantara an'onjam-peo ==
Ankoatra ny maha-mpanoratra azy dia fantatra ihany koa i Solofo José noho ny fandraisany anjara teo amin'ny tontolon'ny teatra sy ny tantara an'onjam-peo. Nisehatra tamin'ny filalaovana sy fanatontosana tantara izy, indrindra tao amin'ny Radio Madagasikara, ary tatỳ aoriana tao amin'ny ACEEM Radio sy haino aman-jery hafa. Anisan'ireo tantara an'onjam-peo nahafantarana azy:

* ''Alan-drain'ialahy sa alan-drenin'ialahy ?''
* ''Miverena rahampitso''
* ''Tantara marina''
* ''Ilay moday fony kely''
* ''Mpanakorontana ve ?''
* ''Ambohitrananona''
* ''Ilay zavatra''
* ''Ho fefika ve ?''

Nanao fiofanana momba ny teatra tany [[Abidjan]], [[Kôtidivoara|Côte d'Ivoire]], ihany koa izy. Nandray anjara tamin'ny famokarana tantara an-tsehatra sy horonantsary ary tamin'ny fanatontosana tsangan-tononkalo nandritra ny asany ara-kolontsaina.

== Asa hafa ==
Niasa ho talen'ny gazety ''Ambioka'' i Solofo José ary mpikambana tao amin'ny OMDA. Fantatra ihany koa izy amin'ny maha-mpampianatra filozofia sy mpikaroka azy.

== Voninahitra ==
Noho ny fandraisany anjara tamin'ny fampandrosoana ny kolontsaina sy ny haisoratra malagasy dia nahazo mari-boninahitra maro izy:

* Grand Officier de l'Ordre National Malagasy, 
* Commandeur de l'Ordre National Malagasy, 
* Officier de l'Ordre National Malagasy,
* Chevalier de l'Ordre National Malagasy.

== Loharano ==
{{Reflist}}

[[Sokajy:Mpanoratra malagasy]]
[[Sokajy:Teraka tamin'ny taona 1947]]
[[Sokajy:Maty tamin'ny taona 2014]]
[[Sokajy:Mpanoratra]]</text>
      <sha1>icaf4f5roec8qzquug6qec3q3dg0yij</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Rajaona Edouard</title>
    <ns>0</ns>
    <id>230067</id>
    <revision>
      <id>1142955</id>
      <parentid>1123072</parentid>
      <timestamp>2026-06-13T13:28:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Christien24</username>
        <id>39990</id>
      </contributor>
      <comment>Nanampy hevitra sy source</comment>
      <origin>1142955</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1766" sha1="hyae9p5glxfcnbj0wy4mxc1lyha6svn" xml:space="preserve">

'''Rajaona Edouard''' dia Mpanao sary sokitra sy mpanao hosodoko malagasy ary isan'ireo olo-malaza indrindra teo amin'ny zavan-kanto plastika eto madagasikara manam-pahaizana manokana mobany impressionnisme zany hoe zava- kanto mifototra aminy fahitana sy fahatsapana teraka tamin'ny 30 Jolay 1950 tao [[Betroka]]. Nodimandry ny volana Janoary 2026 teo amin'ny faha-75 taonany, taorian'ny asa famoronana zavan-kanto naharitra 50 taona mahery.

=== Tantaram-piainana sy fianarana nataony ===

==== Fihaviny ====
Teraka :taminy 30 Jolay 1950 tao Betroka izay any aminy faritra atsimo Madagasikara.&lt;ref group=&quot;/&quot;&gt;https://midi-madagasikara.mg/peinture-le-rythme-universel-dedouard-rajaona/&lt;/ref&gt;

==== Fianarany ====
Ny taona 1968 : niditra nianatra tao amin'ny Atelier d'art appliqué de madagasikara ary ny 1973 izy nahazo diplaoma.

Nandriny fijanonana tany La Réunion ,Seychelles ary Italy dia nampivelatra io ny fomba famoronana io asa kantony io izy.

=== Endrika Kanto sy Asa sorany ===
Teo immressionnisme tropikaly dia isany mpanankanto lehibe izy ka ny loha hevitra nivohiziny tamin'izany dia mampiseho tontolo voajanahary , ny fiainana ambanivohitra ,ny natiora ary ireo vohitra nentim-paharazana misy tafo maranitra.&lt;ref&gt;https://midi-madagasikara.mg/peinture-le-rythme-universel-dedouard-rajaona/&lt;/ref&gt;

Anisany tena nampiavaka azy ny fikosena malalaka sy malefaka amin'ny fandokoana ny lanitra ary ny fampiasana loko matevina sy misongadina amin'ny tany sy ny antsipirihihan'ny tontolo.

==Jereo koa==
[http://www.macp.gov.mg/rajaona/ Rajaona Edouard ao amin'ny Tranonkalan'ny Ministeran'ny Kolontsaina] {{Wayback|url=http://www.macp.gov.mg/rajaona/ |date=20190514075258 }}
[[Sokajy:Mpanao sary sikotra malagasy]]
[[Sokajy:Mpanao sary hosodoko malagasy]]</text>
      <sha1>hyae9p5glxfcnbj0wy4mxc1lyha6svn</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1142956</id>
      <parentid>1142955</parentid>
      <timestamp>2026-06-13T13:34:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Christien24</username>
        <id>39990</id>
      </contributor>
      <comment>nampiditra infobox</comment>
      <origin>1142956</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1846" sha1="9e0080mn9n3guagt4ocmvph6fr318zx" xml:space="preserve">

'''Rajaona Edouard''' dia Mpanao sary sokitra sy mpanao hosodoko malagasy ary isan'ireo olo-malaza indrindra teo amin'ny zavan-kanto plastika eto madagasikara manam-pahaizana manokana mobany impressionnisme zany hoe zava- kanto mifototra aminy fahitana sy fahatsapana teraka tamin'ny 30 Jolay 1950 tao [[Betroka]]. Nodimandry ny volana Janoary 2026 teo amin'ny faha-75 taonany, taorian'ny asa famoronana zavan-kanto naharitra 50 taona mahery.

=== Tantaram-piainana sy fianarana nataony ===
{{Infobox olona|anarana=Édouard Rajaona|teraka=30 Jolay 1950|toerana=Betroka}}

==== Fihaviny ====
Teraka :taminy 30 Jolay 1950 tao Betroka izay any aminy faritra atsimo Madagasikara.&lt;ref group=&quot;/&quot;&gt;https://midi-madagasikara.mg/peinture-le-rythme-universel-dedouard-rajaona/&lt;/ref&gt;

==== Fianarany ====
Ny taona 1968 : niditra nianatra tao amin'ny Atelier d'art appliqué de madagasikara ary ny 1973 izy nahazo diplaoma.

Nandriny fijanonana tany La Réunion ,Seychelles ary Italy dia nampivelatra io ny fomba famoronana io asa kantony io izy.

=== Endrika Kanto sy Asa sorany ===
Teo immressionnisme tropikaly dia isany mpanankanto lehibe izy ka ny loha hevitra nivohiziny tamin'izany dia mampiseho tontolo voajanahary , ny fiainana ambanivohitra ,ny natiora ary ireo vohitra nentim-paharazana misy tafo maranitra.&lt;ref&gt;https://midi-madagasikara.mg/peinture-le-rythme-universel-dedouard-rajaona/&lt;/ref&gt;

Anisany tena nampiavaka azy ny fikosena malalaka sy malefaka amin'ny fandokoana ny lanitra ary ny fampiasana loko matevina sy misongadina amin'ny tany sy ny antsipirihihan'ny tontolo.

==Jereo koa==
[http://www.macp.gov.mg/rajaona/ Rajaona Edouard ao amin'ny Tranonkalan'ny Ministeran'ny Kolontsaina] {{Wayback|url=http://www.macp.gov.mg/rajaona/ |date=20190514075258 }}
[[Sokajy:Mpanao sary sikotra malagasy]]
[[Sokajy:Mpanao sary hosodoko malagasy]]</text>
      <sha1>9e0080mn9n3guagt4ocmvph6fr318zx</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1142957</id>
      <parentid>1142956</parentid>
      <timestamp>2026-06-13T13:35:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Christien24</username>
        <id>39990</id>
      </contributor>
      <comment>infobox</comment>
      <origin>1142957</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1864" sha1="i6gldiz6u98dj8pc8lgq4gvpy5tgwun" xml:space="preserve">

'''Rajaona Edouard''' dia Mpanao sary sokitra sy mpanao hosodoko malagasy ary isan'ireo olo-malaza indrindra teo amin'ny zavan-kanto plastika eto madagasikara manam-pahaizana manokana mobany impressionnisme zany hoe zava- kanto mifototra aminy fahitana sy fahatsapana teraka tamin'ny 30 Jolay 1950 tao [[Betroka]]. Nodimandry ny volana Janoary 2026 teo amin'ny faha-75 taonany, taorian'ny asa famoronana zavan-kanto naharitra 50 taona mahery.

=== Tantaram-piainana sy fianarana nataony ===
{{Infobox olona|anarana=Édouard Rajaona|teraka=30 Jolay 1950|toerana=Betroka|maty=Janoary 2026}}

==== Fihaviny ====
Teraka :taminy 30 Jolay 1950 tao Betroka izay any aminy faritra atsimo Madagasikara.&lt;ref group=&quot;/&quot;&gt;https://midi-madagasikara.mg/peinture-le-rythme-universel-dedouard-rajaona/&lt;/ref&gt;

==== Fianarany ====
Ny taona 1968 : niditra nianatra tao amin'ny Atelier d'art appliqué de madagasikara ary ny 1973 izy nahazo diplaoma.

Nandriny fijanonana tany La Réunion ,Seychelles ary Italy dia nampivelatra io ny fomba famoronana io asa kantony io izy.

=== Endrika Kanto sy Asa sorany ===
Teo immressionnisme tropikaly dia isany mpanankanto lehibe izy ka ny loha hevitra nivohiziny tamin'izany dia mampiseho tontolo voajanahary , ny fiainana ambanivohitra ,ny natiora ary ireo vohitra nentim-paharazana misy tafo maranitra.&lt;ref&gt;https://midi-madagasikara.mg/peinture-le-rythme-universel-dedouard-rajaona/&lt;/ref&gt;

Anisany tena nampiavaka azy ny fikosena malalaka sy malefaka amin'ny fandokoana ny lanitra ary ny fampiasana loko matevina sy misongadina amin'ny tany sy ny antsipirihihan'ny tontolo.

==Jereo koa==
[http://www.macp.gov.mg/rajaona/ Rajaona Edouard ao amin'ny Tranonkalan'ny Ministeran'ny Kolontsaina] {{Wayback|url=http://www.macp.gov.mg/rajaona/ |date=20190514075258 }}
[[Sokajy:Mpanao sary sikotra malagasy]]
[[Sokajy:Mpanao sary hosodoko malagasy]]</text>
      <sha1>i6gldiz6u98dj8pc8lgq4gvpy5tgwun</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1142958</id>
      <parentid>1142957</parentid>
      <timestamp>2026-06-13T13:37:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Christien24</username>
        <id>39990</id>
      </contributor>
      <comment>nampiditra infobox</comment>
      <origin>1142958</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1907" sha1="ncjtnxzw0iijvszvqy2i6frqqckaltk" xml:space="preserve">

'''Rajaona Edouard''' dia Mpanao sary sokitra sy mpanao hosodoko malagasy ary isan'ireo olo-malaza indrindra teo amin'ny zavan-kanto plastika eto madagasikara manam-pahaizana manokana mobany impressionnisme zany hoe zava- kanto mifototra aminy fahitana sy fahatsapana teraka tamin'ny 30 Jolay 1950 tao [[Betroka]]. Nodimandry ny volana Janoary 2026 teo amin'ny faha-75 taonany, taorian'ny asa famoronana zavan-kanto naharitra 50 taona mahery.

=== Tantaram-piainana sy fianarana nataony ===
{{Infobox olona|anarana=Édouard Rajaona|teraka=30 Jolay 1950|toerana=Betroka|maty=Janoary 2026|asa=mpanao sary sokitra sy mpanao hosodoko}}

==== Fihaviny ====
Teraka :taminy 30 Jolay 1950 tao Betroka izay any aminy faritra atsimo Madagasikara.&lt;ref group=&quot;/&quot;&gt;https://midi-madagasikara.mg/peinture-le-rythme-universel-dedouard-rajaona/&lt;/ref&gt;

==== Fianarany ====
Ny taona 1968 : niditra nianatra tao amin'ny Atelier d'art appliqué de madagasikara ary ny 1973 izy nahazo diplaoma.

Nandriny fijanonana tany La Réunion ,Seychelles ary Italy dia nampivelatra io ny fomba famoronana io asa kantony io izy.

=== Endrika Kanto sy Asa sorany ===
Teo immressionnisme tropikaly dia isany mpanankanto lehibe izy ka ny loha hevitra nivohiziny tamin'izany dia mampiseho tontolo voajanahary , ny fiainana ambanivohitra ,ny natiora ary ireo vohitra nentim-paharazana misy tafo maranitra.&lt;ref&gt;https://midi-madagasikara.mg/peinture-le-rythme-universel-dedouard-rajaona/&lt;/ref&gt;

Anisany tena nampiavaka azy ny fikosena malalaka sy malefaka amin'ny fandokoana ny lanitra ary ny fampiasana loko matevina sy misongadina amin'ny tany sy ny antsipirihihan'ny tontolo.

==Jereo koa==
[http://www.macp.gov.mg/rajaona/ Rajaona Edouard ao amin'ny Tranonkalan'ny Ministeran'ny Kolontsaina] {{Wayback|url=http://www.macp.gov.mg/rajaona/ |date=20190514075258 }}
[[Sokajy:Mpanao sary sikotra malagasy]]
[[Sokajy:Mpanao sary hosodoko malagasy]]</text>
      <sha1>ncjtnxzw0iijvszvqy2i6frqqckaltk</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1142959</id>
      <parentid>1142958</parentid>
      <timestamp>2026-06-13T13:40:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Christien24</username>
        <id>39990</id>
      </contributor>
      <comment>nampiditra loharano</comment>
      <origin>1142959</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2071" sha1="4y613fv4xcp65radqavlbt0xclkcx8r" xml:space="preserve">

'''Rajaona Edouard''' dia Mpanao sary sokitra sy mpanao hosodoko malagasy ary isan'ireo olo-malaza indrindra teo amin'ny zavan-kanto plastika eto madagasikara manam-pahaizana manokana mobany impressionnisme zany hoe zava- kanto mifototra aminy fahitana sy fahatsapana teraka tamin'ny 30 Jolay 1950 tao [[Betroka]]. Nodimandry ny volana Janoary 2026 teo amin'ny faha-75 taonany, taorian'ny asa famoronana zavan-kanto naharitra 50 taona mahery.&lt;ref&gt;https://www.google.com/search?q=Rajaona+Edouard&amp;sourceid=chrome&amp;ie=UTF-8&amp;amc=1&amp;udm=50&amp;aep=42&amp;cud=0&amp;qsubts=1781354898544&amp;source=chrome.crn.rb&amp;mstk=AUtExfA&lt;/ref&gt;

=== Tantaram-piainana sy fianarana nataony ===
{{Infobox olona|anarana=Édouard Rajaona|teraka=30 Jolay 1950|toerana=Betroka|maty=Janoary 2026|asa=mpanao sary sokitra sy mpanao hosodoko}}

==== Fihaviny ====
Teraka :taminy 30 Jolay 1950 tao Betroka izay any aminy faritra atsimo Madagasikara.&lt;ref group=&quot;/&quot;&gt;https://midi-madagasikara.mg/peinture-le-rythme-universel-dedouard-rajaona/&lt;/ref&gt;

==== Fianarany ====
Ny taona 1968 : niditra nianatra tao amin'ny Atelier d'art appliqué de madagasikara ary ny 1973 izy nahazo diplaoma.

Nandriny fijanonana tany La Réunion ,Seychelles ary Italy dia nampivelatra io ny fomba famoronana io asa kantony io izy.

=== Endrika Kanto sy Asa sorany ===
Teo impressionnisme tropikaly dia isany mpanankanto lehibe izy ka ny loha hevitra nivohiziny tamin'izany dia mampiseho tontolo voajanahary , ny fiainana ambanivohitra ,ny natiora ary ireo vohitra nentim-paharazana misy tafo maranitra.&lt;ref&gt;https://midi-madagasikara.mg/peinture-le-rythme-universel-dedouard-rajaona/&lt;/ref&gt;

Anisany tena nampiavaka azy ny fikosena malalaka sy malefaka amin'ny fandokoana ny lanitra ary ny fampiasana loko matevina sy misongadina amin'ny tany sy ny antsipirihihan'ny tontolo.

==Jereo koa==
[http://www.macp.gov.mg/rajaona/ Rajaona Edouard ao amin'ny Tranonkalan'ny Ministeran'ny Kolontsaina] {{Wayback|url=http://www.macp.gov.mg/rajaona/ |date=20190514075258 }}
[[Sokajy:Mpanao sary sikotra malagasy]]
[[Sokajy:Mpanao sary hosodoko malagasy]]</text>
      <sha1>4y613fv4xcp65radqavlbt0xclkcx8r</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1142960</id>
      <parentid>1142959</parentid>
      <timestamp>2026-06-13T13:41:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Christien24</username>
        <id>39990</id>
      </contributor>
      <comment>nanamboatra loharano</comment>
      <origin>1142960</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2086" sha1="5p791cbuzahnatktjn6t1xnau135kex" xml:space="preserve">

'''Rajaona Edouard''' dia Mpanao sary sokitra sy mpanao hosodoko malagasy ary isan'ireo olo-malaza indrindra teo amin'ny zavan-kanto plastika eto madagasikara manam-pahaizana manokana mobany impressionnisme zany hoe zava- kanto mifototra aminy fahitana sy fahatsapana teraka tamin'ny 30 Jolay 1950 tao [[Betroka]]. Nodimandry ny volana Janoary 2026 teo amin'ny faha-75 taonany, taorian'ny asa famoronana zavan-kanto naharitra 50 taona mahery.&lt;ref&gt;https://www.google.com/search?q=Rajaona+Edouard&amp;sourceid=chrome&amp;ie=UTF-8&amp;amc=1&amp;udm=50&amp;aep=42&amp;cud=0&amp;qsubts=1781354898544&amp;source=chrome.crn.rb&amp;mstk=AUtExfA&lt;/ref&gt;

=== Tantaram-piainana sy fianarana nataony ===
{{Infobox olona|anarana=Édouard Rajaona|teraka=30 Jolay 1950|toerana=Betroka|maty=Janoary 2026|asa=mpanao sary sokitra sy mpanao hosodoko}}

==== Fihaviny ====
Teraka :taminy 30 Jolay 1950 tao Betroka izay any aminy faritra atsimo Madagasikara.&lt;ref group=&quot;/&quot;&gt;https://midi-madagasikara.mg/peinture-le-rythme-universel-dedouard-rajaona/&lt;/ref&gt;

==== Fianarany ====
Ny taona 1968 : niditra nianatra tao amin'ny Atelier d'art appliqué de madagasikara ary ny 1973 izy nahazo diplaoma.

Nandriny fijanonana tany La Réunion ,Seychelles ary Italy dia nampivelatra io ny fomba famoronana io asa kantony io izy.

=== Endrika Kanto sy Asa sorany ===
Teo impressionnisme tropikaly dia isany mpanankanto lehibe izy ka ny loha hevitra nivohiziny tamin'izany dia mampiseho tontolo voajanahary , ny fiainana ambanivohitra ,ny natiora ary ireo vohitra nentim-paharazana misy tafo maranitra.&lt;ref&gt;https://midi-madagasikara.mg/peinture-le-rythme-universel-dedouard-rajaona/&lt;/ref&gt;

Anisany tena nampiavaka azy ny fikosena malalaka sy malefaka amin'ny fandokoana ny lanitra ary ny fampiasana loko matevina sy misongadina amin'ny tany sy ny antsipirihihan'ny tontolo.

==Jereo koa==
[http://www.macp.gov.mg/rajaona/ Rajaona Edouard ao amin'ny Tranonkalan'ny Ministeran'ny Kolontsaina] {{Wayback|url=http://www.macp.gov.mg/rajaona/ |date=20190514075258 }}
[[Sokajy:Mpanao sary sikotra malagasy]]
[[Sokajy:Mpanao sary hosodoko malagasy]]
&lt;references /&gt;</text>
      <sha1>5p791cbuzahnatktjn6t1xnau135kex</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Nato</title>
    <ns>0</ns>
    <id>230984</id>
    <redirect title="Nato (Vohipeno)" />
    <revision>
      <id>1143045</id>
      <parentid>952775</parentid>
      <timestamp>2026-06-14T09:33:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HarryWurst</username>
        <id>36292</id>
      </contributor>
      <comment>#REDIRECT [[Nato (Vohipeno)]]</comment>
      <origin>1143045</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2167" sha1="d54bqmc7kfpv76vsi96k0x7bht4tmhy" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Nato (Vohipeno)]]
{{coord|-21.466670|48.300000}}
{{infobox tanàna
|anarana=Nato
|faritany=Fianarantsoa
|isam-ponina=8570
|firenena={{Madagasikara}}
}}
'''Nato''' dia kaominina malagasy ao amin'ny [[distrikan'i Vohipeno]], [[Faritanin'i Fianarantsoa]]. Ny isam-poniny dia 8570 araka ny faminavinana natao tamin'ny taona 2000. Ny kaodin-kaominina dia 21213 ary ny kaodin-distrika dia 212

== Vokatry ny fambolena ==
Ny entana faharoa lafo vidy indrindra dia vary.
Ny zava-bolena lehibe indrindra amin'ny lafin'ny velarantany dia vary.
Ny entana fahatelo lafo vidy indrindra dia litchis.
Ny isan'omby dia 508.
Ny isan'ny taona nisiam-pesitry ny vorona teo anelanelan'ny taona 1999-2001 dia 3.
Ny zava-bolena faharoa lehibe indrindra amin'ny lafin'ny velarantany dia cafe.
Ny entana lafo vidy indrindra dia cafe.
98 ny mponina no miasa tany.
0 ny mponina no miasa amin'ny fanjonoana.
1 ny mponina no miasa amin'ny fiompiana.
0 ny mponina no miasa amin'ny sampandraharaha.

== Ara-tsosialy ==
Ahitana fikambanam-pampiasa rano ao.

== Fotodrafitrasa ==
Ahitana tobim-pahasalamana ao.
Ijanon'ny taksiborosy ilay kaominina.
Andalovan'ny lalam-pirenena ilay kaominina.
Ahitana sekoly ambaratonga fototra.

== Fitaterana ==
Ny fitaovam-pitaterana ampiasaina matetika indrindra dia fiara lehibe.
Ny faharetan'ny dia mankany amin'ny renivohi-paritany dia 21 ora.
Ahitana lalana godorô ao amin'ny kaominina.
Ny fotoam-pitaterana mankany amin'ny tanàn-dehibem-paritany amin'ny andro fahavaratra dia 25 ora.
Ny saran-dalan'ny olona tokana mankany amin'ny tanàn-dehibem-paritany amin'ny andro fahavaratra dia 76000 Fmg.
Ny saran-dalan'ny olona tokana mankany amin'ny tanàn-dehibem-paritany amin'ny haintany dia 76000 Fmg.

== Fahasoavana ==
20 isan-jaton'ny mponina no tena mahantra dia mahantra.
78 isan-jaton'ny mponina no atao hoe mahantra.
Ny halavan'ny vanim-potoana mety ahalanian'ny vokatry ny taon-dasa dia 5 volana.
1 isan-jaton'ny mponina no manana fari-piainana antonontonony.

== Endri-javatra ==
Misy masoivohon'ny ministeran'ny fanabeazana.
Misy masoivohon'ny ministeran'ny fanabeazana.

== Olana ==
Tapaka in-3 ny lalana tao anatin'ny taona 1999-2001.</text>
      <sha1>d54bqmc7kfpv76vsi96k0x7bht4tmhy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>São João do Paraíso</title>
    <ns>0</ns>
    <id>257302</id>
    <redirect title="São João do Paraíso (Minas Gerais)" />
    <revision>
      <id>1142983</id>
      <parentid>955950</parentid>
      <timestamp>2026-06-14T03:14:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HarryWurst</username>
        <id>36292</id>
      </contributor>
      <comment>Pejy fihodinana mankany [[São João do Paraíso (Minas Gerais)]]</comment>
      <origin>1142983</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="684" sha1="01wujihtfkuijlx954ilrukgyhb02gn" xml:space="preserve">#REDIRECT [[São João do Paraíso (Minas Gerais)]]
{{coord|-15.313610|-42.014440}}
{{infobox tanàna
|anarana       = São João do Paraíso
|velarantany   =
|faritany      = [[Minas Gerais]]
|isam-ponina   = 8859
|firenena      = {{Brazila}}
|ben'ny tanàna =
|sary          =
}}

'''São João do Paraíso''' dia tanàna ao amin'ny faritany mizaka tenan'i [[Minas Gerais]] ao amin'ny [[Brazila]].

== Jeografia ==
Ny isam-ponina dia 8859 mponina tamin'ny taona 2012.&lt;ref name='geocities'&gt;[http://download.geonames.org/export/ Brazila] ao amin'i geonames.org, novingiana ny 18/11/2018 &lt;/ref&gt;

=== Toe-tany ===
{{...}}

== Jereo koa ==
* [[Brazila]]
** [[Minas Gerais]]

== Tsiahy ==</text>
      <sha1>01wujihtfkuijlx954ilrukgyhb02gn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Nova Xavantina</title>
    <ns>0</ns>
    <id>257581</id>
    <revision>
      <id>1142943</id>
      <parentid>1125104</parentid>
      <timestamp>2026-06-13T12:21:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HarryWurst</username>
        <id>36292</id>
      </contributor>
      <origin>1142943</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="888" sha1="hjfltun09w0pph1lxmlv3ke6eltx344" xml:space="preserve">{{coord|-14.664630|-52.355580}}
{{infobox tanàna
|anarana       = Nova Xavantina
|velarantany   =
|fanjakana      = {{Mato Grosso}}
|isam-ponina   = 21.231
|firenena      = {{Brazila}}
|ben'ny tanàna =
|sary          =Orla de Nova Xavantina - MT 21.jpg
|saina = Bandeira de Nova Xavantina.svg
}}
[[File:MatoGrosso Municip NovaXavantina.svg|thumb|left|Nova Xavantina]]
'''Nova Xavantina''' dia tanàna ao amin'ny fanjakana federaly mizaka tenan'i [[Mato Grosso]] ao amin'ny [[Brazila]].

== Jeografia ==
Ny isam-ponina dia 21.231 mponina tamin'ny taona 2018. &lt;/ref&gt;
Kaominina manamorona: [[Barra do Garças]], [[Água Boa (Mato Grosso)|Agua Boa]], [[Campinápolis]], [[Cocalinho]], [[Novo São Joaquim]].
Halavany mankany an-drenivohitra ([[Cuiabá]]): 653 km
== Jereo koa ==
* [[Brazila]]
** [[Mato Grosso]]

== Tsiahy ==
&lt;references/&gt;

{{commonscat}}

[[sokajy:Tanàna ao Mato Grosso]]</text>
      <sha1>hjfltun09w0pph1lxmlv3ke6eltx344</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1142945</id>
      <parentid>1142943</parentid>
      <timestamp>2026-06-13T12:22:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HarryWurst</username>
        <id>36292</id>
      </contributor>
      <origin>1142945</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="908" sha1="pcojo3xr2w7hx9nddkywulpoaqj783g" xml:space="preserve">{{coord|-14.664630|-52.355580}}
{{infobox tanàna
|anarana       = Nova Xavantina
|velarantany   =
|fanjakana      = {{Mato Grosso}}
|isam-ponina   = 21.231
|haavo         =275
|firenena      = {{Brazila}}
|ben'ny tanàna =
|sary          =Orla de Nova Xavantina - MT 21.jpg
|saina = Bandeira de Nova Xavantina.svg
}}
[[File:MatoGrosso Municip NovaXavantina.svg|thumb|left|Nova Xavantina]]
'''Nova Xavantina''' dia tanàna ao amin'ny fanjakana federaly mizaka tenan'i [[Mato Grosso]] ao amin'ny [[Brazila]].

== Jeografia ==
Ny isam-ponina dia 21.231 mponina tamin'ny taona 2018. &lt;/ref&gt;
Kaominina manamorona: [[Barra do Garças]], [[Água Boa (Mato Grosso)|Agua Boa]], [[Campinápolis]], [[Cocalinho]], [[Novo São Joaquim]].
Halavany mankany an-drenivohitra ([[Cuiabá]]): 653 km
== Jereo koa ==
* [[Brazila]]
** [[Mato Grosso]]

== Tsiahy ==
&lt;references/&gt;

{{commonscat}}

[[sokajy:Tanàna ao Mato Grosso]]</text>
      <sha1>pcojo3xr2w7hx9nddkywulpoaqj783g</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1142950</id>
      <parentid>1142945</parentid>
      <timestamp>2026-06-13T12:34:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HarryWurst</username>
        <id>36292</id>
      </contributor>
      <origin>1142950</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="901" sha1="3zxdsrbixqczylk0woru1zl1lpynceb" xml:space="preserve">{{coord|-14.664630|-52.355580}}
{{infobox tanàna
|anarana       = Nova Xavantina
|velarantany   =
|fanjakana      = {{Mato Grosso}}
|isam-ponina   = 21.231
|haavo         =275
|firenena      = {{Brazila}}
|ben'ny tanàna =
|sary          =Orla de Nova Xavantina - MT 21.jpg
|saina = Bandeira de Nova Xavantina.svg
}}
[[File:MatoGrosso Municip NovaXavantina.svg|thumb|left|Nova Xavantina]]
'''Nova Xavantina''' dia tanàna ao amin'ny fanjakana federaly mizaka tenan'i [[Mato Grosso]] ao amin'ny [[Brazila]].

== Jeografia ==
Ny isam-ponina dia 21.231 mponina tamin'ny taona 2018.
Kaominina manamorona: [[Barra do Garças]], [[Água Boa (Mato Grosso)|Agua Boa]], [[Campinápolis]], [[Cocalinho]], [[Novo São Joaquim]].
Halavany mankany an-drenivohitra ([[Cuiabá]]): 653 km
== Jereo koa ==
* [[Brazila]]
** [[Mato Grosso]]

== Tsiahy ==
&lt;references/&gt;

{{commonscat}}

[[sokajy:Tanàna ao Mato Grosso]]</text>
      <sha1>3zxdsrbixqczylk0woru1zl1lpynceb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Andriamangarira</title>
    <ns>0</ns>
    <id>266261</id>
    <revision>
      <id>1143016</id>
      <parentid>1142018</parentid>
      <timestamp>2026-06-14T06:30:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hephaestus-Mrz36</username>
        <id>22223</id>
      </contributor>
      <comment>/* Ny loharano nipoiran'Andriamangarira */</comment>
      <origin>1143016</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="34752" sha1="eu6zygttxrenje3x6xaxxmkeou9u375" xml:space="preserve">[[Sary:Tranomasin' Andriamangarira Antsahadinta.jpg|vignette|323x323px|Fasan-dakan' Andriamangarira, miloloha &quot;Tranomasina&quot; ao anaty Rovan' Antsahadinta|alt=]]

'''Andriamangarira''' dia mpanjaka nanorina an'Antsahadinta tamin’ny taona 1725. Teraka tao Ambohitrontsy tamin’ny taona 1695 izy ary niamboho sy nafenina tao Antsahadinta tamin’ny taona 1775 teo amin’ny fahavalopolo taonany. Andriandambozozoro no rainy ary Rasohanamanjaka no reniny, izay samy Andriamasinavalona. Andriambolamena zanany lahiaivo no nandimby azy nanjaka tao Antsahadinta rehefa niamboho izy. Nanambady maro Andriamangarira fa Ratoeboahangy vady navelan' Andriamalama tao Isoanangano, izay maty tanora, sady vady loloha no niterahany 3 mianadahy: dia Ramakilahy sy Andriambolamena ary Rahanivofotsimanjaka.

== Ny loharano nipoiran'Andriamangarira ==
Ity fehezan-tantara ity dia mikasika ny zava-niseho nanomboka tamin'ny andro nanjakan' [[Andriamasinavalona]] (1675-1710) teto Ankibonimerina. 
Zanaka lahiaivon'ny mpanjaka Andriantsimitoviaminandriandehibe&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;&lt;small&gt;François Callet (1908), ''Tantara ny andriana eto Madagasikara (histoire des rois)'&lt;nowiki/&gt;''',''''' Antananarivo: Imprimerie catholique.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;(1650-1670) izy, ary nanana anabavy maro sy rahalahy iray ray sy reny aminy. Ny anabavy iray atao hoe Ravololondrenitrimo tao Ambohimiakoja dia niteraka telo (3) mianadahy: 

* Andriandambozozoro tao Malaza sy Ivatobe avaratra;
* Andrianjakatrimo tao Ivatobe atsimo;
* Razafindrahety tao Tangaina, samy amin'ny faritr'Ambodirano Imerinatsimo iny izany.

Araka ny tantara sy ny lovan-tsofina dia ity andriandahy atao hoe Andriandambozozoro, izay andriana nifehy an'Ivatobe, Androhibe, Ambohitrontsy, Malaza sy ny manodidina dia naka vady ny zanakavavin'Andriamasinavalona&lt;ref&gt;&lt;small&gt;Georges Rabemanana (2000), ''Ny Andriamasinavalona ao Miadanimerina'', Fanontana manokana - Antananarivo.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&lt;small&gt;Kaominina ambanivohitra Androhibe-Antsahadinta (2017), ''[https://fdl.mg/sites/default/myfiles/PCD/PCD/PCD%20ANTSAHADINTA/PCD_Antsahadinta.pdf Plan Communal de Developpement (PCD) de la Commune Rurale d’Androhibe Antsahadinta 2017-2021]  « La culture en tant que levier du développement ''», Ministeran'ny atitany sy ny fitsinjaram-pahefana - Repoblikan'i Madagasikara, Antananarivo.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&lt;small&gt;Rabarijaona (1938), ''Rakitry ny ela sy Généalogie mikasika ireo taranaka: Andriamasinavalona na: Andrianjakanavalondambo na: Razakalambonavalona mpanjakan'Imerina (1675-1710) sy Andriambahoakafovoanintany mpanjakan'Imamo'', Lovan-tsofina voarakitra an-tsoratra noraisina avy amin'ny Mpitandrina fiangonana kristianina iray tao Ambodirano Imerinatsimo, Ambohimahamanina.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt; izay napetrany ho andriantompombodivona, masoivoham-panjakana foibe tao Ambohimahamanina.

a) Rasohanamanjaka, zanakavavin'Andriamasinavalona, dia niteraka tamin'Andriandambozozoro an'i:

[[Sary:Plaque_ANDRIAMANGARIRA.jpg|vignette|349x349px|Takelaka fahatsiarovana ao amin'ny &lt;/Br&gt; Rovan' Antsahadinta|alt=]]

*Andriamangarira izay nanorina an'Antsahadinta ka nanjaka tao (1725-1775);
* Andriamalama tao Isoanangano;
* Ranosy (vavy) tao Androhibe;
* Rabiby tao Antalaho / Antanetibe;
*Andriamifonozozoro (Rafonozozoro, hoy i P. Callet) tao Ivatobe.

b) Rangorinimerina tao Ambohitrontsy &lt;/Br&gt; dia niteraka indray tamin'i Andriamifonozozoro an'i:

* Andriamohara, nanjaka tao Alasora;
* Rakotomavo na Andriambelomasina, nanjaka tao Ambohimanga (1730-1770);
* Andriantoarano tao Alasora;
* Ramisamanjaka nonina tao Anosiarivo;
* Andriampalimanana nonina tao Tsirangaina;
* Ary ny vavy Rahisatra sy Rahira tao Manandona, Randrianizara nanambady an' Andriamborosinandriana tao Ambohipoloalina ka niteraka an' Andrianarabo, Andriantsoanandriana, Andriankotonavalona.

[[Sary:Fasan' Andriamangarira.jpg|vignette|314x314px|Tranomasin' Andriamangarira ao avaratra indrindra, ao anaty Rovan' Antsahadinta|alt=]]

Teraka tao Ambohitrontsy tany amin'ny manodidina ny taona 1695 tany ho any Andriamangarira. Araka ny lovan-tsofina dia nisy vehivavy mpampivelona sy renin-jaza mahay sy malaza tao Ambohitrontsy, ka izany no nahatonga ny nahaterahan'ny zanaky ny mpanjaka sy nifanan'ny vadin'ny mpanjaka teo.

Raha zohina ny tetiarana dia samy Andriamasinavalona Andriandambozozoro rain' Andriamangarira sy Rasohanamanjaka reniny. Koa amin'izany dia Andriamasinavalona hiringiriny Andriamangarira&lt;ref&gt;&lt;small&gt;Rabenjamina (1950), ''Tantaran’Andriana: Andriamangarira, Mpanjaka fahagola teo Antsahadinta sy ny Zanamangarira taranany'', Imprimerie-Antananarivo 4 Bis, rue Gallieni.[https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/0/02/Couverture_du_livre_de_Pasteur_RABENJAMINA_%28Andravokely%29.jpg]&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&lt;small&gt;Lucien Paul Raharison (2012), [https://drive.google.com/file/d/122IPfYEmOpTyvE5-_igf_9HtXo-IwOtZ/view?usp=sharing ''Héritage foncier, évolution du paysage agraire et de la paysannerie en Imerina (Hautes Terres Centrales de Madagascar) de la fin du XIXé siècle aux années 1990''],  Thèse de Doctorat, Departemanta Tantara - Oniversiten'Antananarivo / Oniversite Paris Diderot - Paris VII. ([https://books.google.mg/books?id=S-87zAEACAAJ&amp;dq=inauthor:%22Lucien+Raharison%22&amp;hl=fr&amp;sa=X&amp;redir_esc=y ISBN 9781698427225])&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&lt;small&gt;Thomas Rakotoarivelo &amp; Solonavalona Andriamihaja (2014), ''Andriamasinavalona, Mpanjaka tokana teto Imerina (1675-1710)'', Fanontana manokana - Ny fikambanana « Taranak'Andriamasinavalona », Antananarivo.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&lt;small&gt;Jean Désiré Ranaivoson (2020), ''Ny Andriamaneforalambo Zanadralambo enin-toko amin'avaradrano'', Fanontana manokana - Antananarivo.[https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/8/88/Ny_Andriamaneforalambo.jpg]&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&lt;small&gt;Isabelle Ratsira &amp; Misa Rakotoariseheno (1993), ''Antsahadinta'', Livret de présentation de l'histoire d'Antsahadinta par le Syndicat d'Initiative d'Antsahadinta, SME-BP 659- DL N°058, Antananarivo.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;.

Nanorina sy nanjaka tao Antsahadinta tokony ho tamin'ny taona 1725 Andriamangarira, niamboho sy nafenina tao Antsahadinta tamin'ny taona 1775; heverina ho 80 taona ny andro niainany.

Nanambady maro Andriamangarira fa Ratoeboahangy vady navelan' Andriamalama tao Isoanangano, izay maty tanora, sady vady loloha no niterahany 3 mianadahy:

* Ramakilahy, lahimatoa nipetraka tao Ankadinanahary;
* Andriambolamena, lahiaivo, nandimby fanjakana an-drainy tao Antsahadinta;
* Rahanivofotsimanjaka izay nanambady an-dRabibilahy tao Ambohimahamanina.

Angamba mbola nisy koa zanak' Andriamangarira hafa reny any ho any saingy tsy voarain'ny tantara.

Andriamangarira no mpanjaka voalohany teo Antsahadinta, vodivona farany atsimo amin' Ivatobe, notapahan'ny hady ka lasa boribory; rakotry ny ala maitso izy satria tsy navelan' Andriamangarira ho tapahina na kapaina mihitsy ny hazo.   

Hoy ny tonon-kira ilazan'ny Ntaolo io tanànan' Andriamangarira io:  &lt;blockquote&gt;&quot;Mananjara samy vohitra Antsahadinta. &lt;/Br&gt; Ny ora-mirotsaka itoviana ihany, fa ny patrak’ ala vaventy tombondahiny ihany !&quot; &lt;/blockquote&gt;Nataony roa ny vavahady miditra amin'ny tanànany: dia eo amin'ny alahamadin'ny vohitra sy eo amin'ny adijadin'ny tanàna. Eo amin'ny asorontanin'ny vohitra dia nasiany hady fetsy misy zohy mivoaka any ivelan'ny tanàna na dia mihidy aza ny vavahady. Fahiny, fony mbola niady an-trano dia kodiaram-bato avo rindrina no mivoha maraina mirindrina hariva teo amin'ny vohitr' Andriamangarira&lt;ref&gt;&lt;small&gt;Josélyne Ramamonjisoa (2003), ''[https://books.google.mg/books?id=62twAAAAMAAJ&amp;q=andriamangarira&amp;dq=andriamangarira&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwi8jPrEgfnzAhUSQkEAHWpMAc8Q6AF6BAgKEAI Madagascar, des paysages proteiformes]'&lt;nowiki/&gt;''',''''' Association Malgache des Montagnes Africaines (AMMA), Antananarivo.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;.

== Ny nakan'Andrianampoinimerina an'Antsahadinta ==
Rehefa niamboho Andriamangarira, dia '''Andriambolamena''', zanany lahiaivo indray no nandimby azy nanjaka tao Antsahadinta. Andrianamboatsimarofy kosa no mpanjaka tao Antananarivo (1774-1796), nifehy an' Imerinatsimo, tamin'izany andro izany.

Efa andriana nanjaka nadritra ny 20 taona tao Antsahadinta i Andriambolamena vao resin' [[Andrianampoinimerina|Andrianampoinimerina]] i Andrianamboatsimarofy ka nanomboka nanjaka tao Antananarivo (taona 1794). Andrianamboatsimarofy kosa namaha sy nanorim-panjakana tao Anosizato nataony hoe ''Isoananjakana''. Niamboho tao Fenoarivo tamin'ny taona 1798 Andrianamboatsimarofy ary nodimbiasan'ny zanany Ramaromanompo.

Andriambolamena dia niandany mandrakariva tamin'i Andrianamboatsimarofy sy Ramaromanompo satria iray fileovana aminy ary iray fianakaviana satria Reniamboa, vavimatoan' Andriambolamena dia vadiben-dRamaromanompo ary anabavin-dRaboabe Andrianjakapingarivo. Ary izy dia nanao toeran-droa fonenany dia tao Antsahadinta nisy ny renibeny sy ny vadibeny sy Isoananjakana-Anosizato.

Misy lovan-tsofina&lt;ref&gt;&lt;small&gt;Ravelojaona (1937), ''Boky firaketana ny fiteny sy ny zavatra malagasy (Dictionnaire encyclopédique Malgache). Avoakan'ny Mpiadidy ny Fiainana '&lt;nowiki/&gt;''',''''' Imprimerie industrielle - Antananarivo.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt; milaza fa noroahin' Andrianampoinimerina hiala an' Antsahadinta Andriambolamena satria hono maditra, manambaka sy mihinam-bahoaka ary manodikodina ny hasina satria tendan-kanina ka nosaziana izy sy ny taranany. Toa resaka fisoketana ihany izany novoizin' Avaradrano izany satria tsy nifankahazo loatra ny foko roa tonta.

Toy izao kosa ny tantara niseho araka ny fahitan'ilay vazaha atao hoe Lebel&lt;ref&gt;&lt;small&gt;Jean Claude Hebert (1804), ''Les tribulations de Lebel'' «'' Negociant - voyageur ''»   ''sur les hauts-plateaux Malgaches (1800-1803) ''», ''In'' ''Omaly sy Anio (Hier et Aujourd’hui)'', ''Revue d’études historiques, Volume 10,'' Jolay - Desambra 1979, Oniversitean'i Madagasikara - Antananarivo''.''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;, mpividy andevo raha tonga taty Imerina izy tamin'ny taona 1803:&lt;blockquote&gt;«...Nantsoina hifampiraharaha amin'i Ramaromanompo tao Anosizato aho mba hanao vanja. Natao ny fifanarahana teo anatrehan'ny havan'ny mpanjaka dia ny vadibeny Reniamboa, ny zaodahiny Andriantomponimerina (ndrl na Rabehety), mpanjakan' Ambohidratrimo, afaka nandositra fa tsy novonoina akory, ny anabaviny Ravao (na Ravaonimerina) vadin' Andriantomponimerina sy Razafinamboa...».&lt;/blockquote&gt;Volana vitsivitsy tato aoriana (aogositra 1803) maty Reniamboa, vadiben-dRamaromanompo; nisaona ny olona; nohararaotin' Andrianampoinimerina izany hanafihana an' Anosizato. Lasa nitsoaka nankeny Antsahadinta Ramaromanompo sy ny fianankaviany fa mafy fiarovana io vohitra io (&quot;''Forteresse&quot;'' hoy i Lebel) sady misy ny havany marobe. Nataon' Andrianampoinimerina fahirano Antsahadinta ka 15 andro (tapa-bolana) vao afaka.

Mbola afaka nandositra indray Rabehety sy ny havany akaiky, lasa nankany andrefana any [[Imamo]], fa azo sambo-belona tao kosa Ramaromanompo sy Ravaonimerina anabaviny, izay nalahelo ny vadiny lasa nandositra; dia nalain' Andrianampoinimerina ho vady indray i Ravao, napetrany tao Antananarivo. Andriambolamena sy ny taranak' Andriamangarira, Ramaromanompo sy ny havany rehetra dia noroahiny hiala sy tsy handia ny vohitra intsony. Nanomboka tamin'izay dia napetrany hitondra sy hiandry fanjakana tao Antsahadinta Rabodozafimanjaka, isan'ny vadiny roa ambin'ny folo, zanak' Andriantsira avy eny Alasora.

{| align=&quot;center&quot;
|[[File:Ambodirano Imerinatsimo 2.png|thumb|Ampahany amin'ny faritanin'Ambodirano Imerinatsimo sy ireo vakoka tranainy|520x520px]]
|}

== Ny taranak'Andriambolamena sy ny Zanamangarira ==

Rehefa niala tao Antsahadinta Andriambolamena mianakavy dia tsy nandeha alavitra fa nanorim-ponenana teo atsimon'Antsahadinta izay nataony hoe ''Ambohitsoa''; tao izy no niamboho sy nafenina. Mbola hita ao Ambohitsoa ny fasany. Na teo aza izany dia mazava tsara fa tsy lasa menakely miankina amin' Antsahadinta mihitsy ny Zanamangarira fa fokon'Andriana mahaleotena tany Ambodirano toy ireo Andriamasinavalona tsy manana menakely. 

Maro ny zanak' Andriambolamena fa ny nandimby azy dia Ramboabe Andrianjakapingarivo zanany. Tsy nijanona tao Ambohitsoa izy fa nanorim-ponenana teo ambany andrefana natao hoe ''Ampahatelo''. Taty aoriana dia niala tao Ampahatelo indray Ramboabe ka nianatsimo nankany ''Miantsoarivo'' ary nanorim-bohitra nataony hoe ''Itsarahavana''.

Niteraka marobe tao Ampahatelo i Ramboabe ka ireo zanany nahazo tantara sy notolorana vohitra hipetrahana dia:

* Andriamontandraisoa: lahimatoa, tao Ampahatelo ihany, izay nanova ny anaram-bohitra hoe ''Miadanimerina''; ny taranany dia nanorim-ponenana vaovao koa tao ''Ambatomahabodo''. Izy no niteraka an'i Rainizakamanga, nipetraka tao ''Finaritra''. Lefitry ny Printsy Ramananolona;
* Andriampakatro&lt;ref&gt;&lt;small&gt;Thomas Rakotoarivelo (2016), ''Andriamangarira tao Antsahadinta sy ny Zanamangarira, Andriampakatro sy ny taranany,'' Fanontana manokana - Antananarivo.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;, napetrany tao ''Ankatsaka'', nifindra monina tany ''Isoavina - Ambohimandroso'' izy taty aoriana ary any ny taranany.

Ireo vohitra ireo sy ny manodidona azy (vodivona, tanety, lohasaha, tanimbary) no fonenan'ny &lt;/Br&gt; 
tarana-dRamboabe Andrianjakapingarivo izay namorina ny faritra naka anarana hoe: ''Anjanamangarira'' aty Ankibonimerina. 


{| align=&quot;center&quot;
|+Harem-bakoky ny taranak'Andriambolamena ao Ankibonimerina
|[[File:Vavahady Ambatomahabodo 4.jpg|thumb|Vavahady ao Ambatomahabodo / Ambodirano Imerinatsimo|265x265px]]
|[[File:Vatomasina Ambatomahabodo 3.jpg|thumb|Vatomasina (fanapahana) ao Ambatomahabodo / Ambodirano Imerinatsimo|190x190px]]
|[[File:Amontana à Ambatomahabodo.png|thumb|Amontana ao Ambatomahabodo / Ambodirano Imerinatsimo|365x365px]]
|}

== Andriampakatro ==

[[Sary:Takelaka_Andriampakatro.jpg|vignette|258x258px|Takelaka fahatsiarovana ny mpanorina an'Ambohimandroso-Gara|alt=|ankavia]]

'''Andriampakatro''' dia zanaka faralahin-dRamboabe Andrianjakapingarivo, nonina tao amin'ilay toerana atao hoe Ankatsaka. Taty aoriana anefa dia nifindra monina tao atsinanan'[[Ankaratra]] izy, atsimon'Ambatolampy ka ny tanàna lehibe ankehitriny eo dia [[Ambohimandroso|Ambohimandroso-Gara]].

Io faritany nisy an' Andriampakatro sy ireo zanany io dia voafaritra tsara: ny reniranon' Ikelilalina no mamaritra azy avy ato andrefana ka mihaona amin'ny reniranon' Ihazolava avy ato avaratra; ny reniranon' Ionive kosa no eo antsinanana ary ny reniranon'i Maromoka no farany atsimo. Io faritra io no atao hoe: ''Anjanamangarira;'' ny renivohiny fahiny dia ''Isoavina''. Tato aoriana Andriampakatro dia nifindra tao Ambatoharanana, vohitra avo misy fasana ilevenany, eo ambony andrefan'ny garan-damasinina ao Ambohimandroso.

==== Ambohimandroso-Gara ====
Ambohimandroso dia tanàna vaovao vao niforona tamin'ny fotoana namakiana ny lalamby mampitohy an' Antananarivo sy Antsirabe tamin'ny taona 1920. Eo andrefan'ilay vohitra kely atao hoe Antamboho, fonenan'ny taranaka Zanamangarira iray no nanorenan'ny vazaha Fiantsonan-dalamby (Gara) satria nisy sampanan-dàlana lehibe tao avaratra keliny: avy any Antananarivo (avaratra), Antsirabe (atsimo), Ambatotsipihina-Ankaratra (andrefana), Vakinisisaony-Antsiriribe (antsinanana) ka nomena anarana hoe Ambohimandroso. Teo no fanondranana an-dalamby ny [[manjarano]] (&quot;g''raphite&quot;'') avy any Anjamanga sy ny manodidina ka alefa any Toamasina ahondrana ho any am-pitan-dranomasina; teo koa no fandefasana ny kitay hazo sy ny vokatrin'ny tany samihafa amidy ao Antananarivo. Toeram-pivezivezena sy fihaonan'ny mpandraharaha maro Ambohimandroso ka nandroso vetivety tokoa araka ny anarany.

==== Ny fizaran-tany nataon' Andrianampoinimerina ====
Araka ny tantara voalazan'i P. Callet&lt;ref&gt;&lt;small&gt;François Callet (1908), ''Tantaran'ny Andriana'' -Tome IV,   Antananarivo: Imprimerie catholique.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;, dia toy izao no niseho:

Rehefa voavorin' Andrianampoinimerina Imerina 4-toko (Avaradrano, Vakinisisaony, Ambodirano, Marovatana) niampy an' Ivonizongo sy Imamo manontolo, dia niroso nianatsimo izy haka an'i Vakinankaratra. Ny olona nalainy hanampy azy tamin'ny hevitra sy ny tetika hanantateraka izany, ka nanao ny ainy tsy ho zavatra dia ireo ''Zanadrangorinimerina'', izay tsy iza fa havany ihany, zanak'olona iray tampo aminy.

Ireto avy izy ireo:

* Andriantsoanandriana sy Andriankotonavalona, zanak' anabavin' Andriambelomasina ao Ambohipoloalina;
* Andriamparana, zanak'i Ramisamanjakarivo tao Anosiarivo;
* Andriantsalama; zanak' Andriantoarano tao Mandrosoa;
* Andriandambovololona, Andriamahery ary Andriatsimandehairery, zanak' Andriampalimanana ao Tsirangaina.

Rehefa azo i Vakinankaratra, vita i Fisakana sy Betsileo ka tafapetraka ny rafitra fitantanana ireo faritra ireo dia nitodi-doha niverina nianavaratra Andrianampoinimerina sy ny tafika nentiny. Niakatra teo an-tampon' Ambohipeno izy, nanopy maso ny manodidina ka talanjona nahita izato tany midadasika tsy taka-maso, nefa foana tsy misy olona, na miantsinanana hatrany amoron'ala, na mianatsimo hatrany Betsileo na miankandrefana hatrany ambodin'Ankaratra; dia nantsoiny ireo andriana mpitaritafika rehetra niaraka taminy ka hoy izy: 

« Voriko ny tany sy ny fanjakana, ka izao no lazaiko aminareo: 

* ''Indro ianao Andriamaheritsialaintany sy Andriankotofanina, indry Hiaramalaza dia anareo iny miantsinanana ka ataovy tafapaka any amin'ny Ontaiva; koa ampifanambadio ny ankizy, ampiadio tandroka ny omby, ampiharoy volo ny akoho...;''
* ''Indro ianao Ratsimamangalahy sy Ramatoarasamoana: indro kosa Vakinilalantafika no miantsinanana, ataovy tafapaka any amin'ny Ontaiva; koa ampifanambadio ny ankizy, ampiadio tandroka ny omby, ampiharoy volo ny akoho...''»'';''
* Ary hoy Andrianampoinimerina tamin'ireo ''Zanadrangorinimerina'': « ''Kely foana no tsy nanam-boninahitra ialahy ! Fa izaho sy ianareo tsy iray ihany va ? Raha any Ambohimanga sy Antananarivo aho, manjaka; ary raha aty aho, isalahy aminareo ! Ka indro kosa ny anareo, fa voriko izaho sy ianareo ny fanjakana; hatreto Ihazolava no mianatsimo kosa, ka vakinilalantafika no miankandrefana, anareo Zanadrangorinimerina kosa izao, koa ampifanambadio ny ankizy, ampiadio tandroka ny omby, ampiharoy volo ny akoho...''»''.''

« ''Izao no didy omeko anareo, fa mandry ny fanjakana ary voriko ambanilanitra, ka izay olona miditra amin'ny taninareo voadidiko izao dia menakelinareo, fa ny tany no didiako ho anareo ! ''»

Ireo faritra rehetra nozarain' Andrianampoinimerina ireo, izay manelanelana an' Ankibonimerina sy Vakinankaratra dia mbola tany efitra tamin'izany fa vao ho voanjona olona avy aty Ankibonimerina sy Vakinankaratra. Vakinilalantafika no miankandrefana ka hatrany Ankaratra dia Menakely nofehezin'ny Zanadrangorinimerina&lt;ref&gt;&lt;small&gt;Foiben'ny Arsivam-pirenena - Seria D113 - 00012 (1898), « ''Rapport sur l'ethnologie de la région d'Ambatolampy ''», ''Cabinet civil'', Repoblikan'i Madagasikara, Tsaralalàna - Antananarivo.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;; nifankatia tokoa izy 7 lahy ka tsy nozarainy ny fanjakany na ny menakeliny. Ireo taranak'izy ireo dia nanorom-bohitra sy vodivona tany amin'iny faritra iny; tao Androndra atsinanan' Ionive dia nisy taranak' Andriatsimandehairery avy ao Tsirangaina; Andriamahandry zafikeliny no niorom-ponenana tao voalohany. Torak'izany koa ny tao Rangaina, Masoandro, Androndra (samy ao avaratr'Antanifotsy manamorona an' Ionive).

Ny faritra misy ny Zanamangarira atao hoe Anjanamangarira, noho izany, dia tafiditra ao anatin'ny zaratanin'ny Zanadrangorinimerina; anefa ny Zanamangarira dia tsy menakelin'izy ireo mihitsy.

''Ka ahoana ny fanazavana izany ?''

==== Andriampakatro sy ny Zanadrangorinimerina avy ao Tsirangaina ====
Andriampakatro, araka ny tantara, dia isan'ny miaramila mpitari-tafika nandray anjara tamin'ny fakana an'i Vakinankaratra. Isan'ireo niara-dia tamin' Andriandambovololona sy Andriamahery ary Andriatsimandehairery avy ao Tsirangaina izy: nifankahalala izy ireo satria nifanila sy nifanakaiky fonenana taty Ankibonimerina (Tsirangaina sy Miadanimerina) ary mpihavana rahateo.

Rehefa nandeha hifindra monina amin'ny menakeliny vaovao tao atsimon'Ihazolava ry zareo sasany avy ao Tsirangaina, dia Andriampakatro no olona azony antoka ka nantsoiny hamaky lay izany faritra izany hanao famorian-ketra, toy ny isam-pangady, ny hajia, ny ila-vodihena; hiandry vavatany ka nipetraka teo amin'ny toerana farany avaratra indrindra amin'ny faritry ny menakely mba hanara-maso ny fidiran'ny olona honina ao; satria malalaka ny tany ary mahavokatra ka betsaka ireo avy aty Ambodirano sy Vakinisisaony no tonga nitady ravinahitra. Natao hoe ''Isoavina'' na ''Isoavinandriana'' io vohitra fiandrasana vavan-tany io tato aoriana. 

Niditra ny hetra, voaara-maso ara-dalàna ny fahatongavan'ny olona hanorom-ponenana, ary nitombo fatratra ny isan'ny vahoaka menakely. Afa-po tamin'ny asa nataon' Andriampakatro ny fianakavian'i Tsirangaina. Ho fankasitrahana an' Andriampakatro tamin'ny asany dia nanome toky ry zareo Tsirangaina fa homena zara-tany honenany Andriampakatro, ho lovain-janaka aman-jafy.

Nihaona teo atsimon'ilay vohitra fonenany Andriampakatro sy ry zareo Tsirangaina niaraka namaritra ilay zaratany ho an'ny Zanamangarira. Tapaka tamin'izay fa ny renirano sy ony manodidina an'Isoavina no atao faritra mametra io zaratany io dia: ''Ionive'' no atsinanana, ''Imaromoka'' no ao atsimo, ''Ihazolava'' no ao avaratra, ary ''Ikelilalina'' no ao andrefana, izay no honenan' Andriampakatro sy ny taranany ka antsoina hoe ''Anjanamangarira faha-roa'', io faritra io, ka izay rehetra monina ivelan'io faritra io dia lasa menakelin'i Tsirangaina. Vita mazava tsara ny famaritana ka natao hoe ''Itsarafaritra'' ilay toerana nihaonana sy nizarana ny tany. Io valisoa nomena an' Andriampakatro io dia tsy azo natao menakelin'i Tsirangaina fa nahaleotena satria Andriana Andriampakatro sy ny taranany ka natao nitovy fitondrana amin' Anjanamangarira taty Ankibonimerina ihany.

Tsy maintsy nampahafantarina ny Andriamanjaka tao Antananarivo anefa izany fifanarahana fanomezana izany satria nanova ny didin' Andrianampoinimerina tamin'izy nanao ny fizaran-tany.

Niakatra tao Anatirova-Antananarivo ary izy roalahy Andriampakatro, miaramila mpitari-tafika sy Andriamahandry, tompomenakely hilazalaza ny antony sy hangataka tso-drano amin-dRadama Rainy; faly tokoa ny Andriamanjaka ka nitso-drano nanao hoe:

« ''Havako ianareo, nahafoy ny ainareo hamoriako izao fanjakako izao araka ny finari-bavan' Andrianampoinimerina ka tsofiko rano izao fangatahanareo izao, hitombo ny taranakao Andriampakatro, hihamaro ny isanareo, ka izao tany ipetrahanareo izao tsy azonareo hampidirana ny hafa, ary na iza zanaka nampanambadiana any ivelany, na iza manana fanjakana any ivelany, tsy azo enti-mandeha ny tany ary tsy omena ny hafa fa izay mitoetra mamelomaso no tompony !'' 

''Ary levenam-bola omeko anao, na iza hanjaka handimby ahy, na iza havako hanapaka, tsy misy mahazo mampanompo anareo tahaka ny ataon'ny Folovohitra (Hova), fa tenako ianareo ary ny taranakareo dia taranako, ka tsy manompo tena ianareo ! Ho soavin' Andriamanitra sy ho tahin'ny Roambin'ny folo manjaka anie izao fonenanao sy ny taranakao izao ! ''»

Rehefa avy nisaotra nanao tratrantitra Andriana sy nanasina Andriana tamin'ny volatsivaky izy roalahy dia nitodi-doha niverina nody tamin-kafaliana sy haravoana. Ary tonga soa tany an-toerana dia novoriana ny vahoaka nilazana ny vaovao sy hafatra ary nanome anarana hoe ''Isoavinandriana'' ilay vohitra niandohana. Nitohy izany fifampitondrana izany nandritra ny fanjakan-dRanavalona I sy ireo mpanjaka nandimby azy ary tsy niova hatramin'ny faran'ny fanjakan'Andriana na hatramin'izao fotoana izao aza.&lt;ref&gt;&lt;small&gt;Centre des Archives d’Outre Mer - Seria 2D5-2D6 (1895-1946), ''Rapport économique de la province de Tananarive'', Repoblika Frantsay, Aix-En-Provence.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;

Noho izany dia nodidin'i Radama I ho lasa Vodivona i « Anjanamangarira » ka i Andriampakatro, miaramila mpitari-tafika, no Andriana mpifehy izany valisoa azony izany.

==== Andriampakatro tao Isoavina, Anjanamangarira ====

[[Sary:Andriampakatro 2.png|vignette|397x397px|Fasan'Andriampakatro, miloloha &quot;Tranomanara&quot; ao Ambatoharanana / Ambohimandroso-Gara|alt=|ankavia]]

Raha tombanana fa tokony ho tany amin'ny fiantombohan'ny taonjato faha-19 tany ho any Andrianampoinimerina no nandeha nanafika tany Vakinankaratra sy Betsileo, dia azo heverina fa efa tovolahy afaka niady Andriampakatro; tokony ho teraka tamin'ny taona 1770 tany ho any izy.

Taoriana kelin'ny taona 1805, izay nanaovan' Andrianampoinimerina ny fizarana ny tany tao antsinanana sy atsimon'Ankaratra ho valisoa nomena ireo andriana nitari-tafika tany Vakinankaratra sy Betsileo, no nisy ilay fifanarahana nataon' Andriampakatro sy ry zareo Zanadrangorinimerina fa hiandry vavatany ao Isoavina Andriampakatro.

Raha vao niamboho Andrianampoinimerina dia nikomy tsy nety nisaona azy ny Betsileo sasany toy tao Ambositra sy ny tany atsimon'i Matsiatra. Niverina nampanaiky ny Betsileo indray Radama I tamin'ny taona 1811, ka mbola niaraka nanafika taminy hatrany Andriampakatro; rehefa naharesy dia niverina ka nitondra babo betsaka avy any Betsileo. Ny ankamaroan'izy ireto dia natao ankizy mpanampy ka niara-nonina tamin'ny Zanamangarira tao Anjanamangarira ihany ary nomena tany ivelomany rehefa rava ny fanandevozana.

Nijanona niandry vavatany tao Isoavina izy ka natao ''Amboninjato Dimy Voninahita'' sy nomena ny faritra Anjanamangarira ho lovain'ny zanaka aman-jafiny. Ny zana-drahalahiny kosa ''Rainizakamanga'', avy ao Finaritra, dia natao lefitry ny Printsy Ramananolona tany Faradofay tamin'ny taona 1825.

Tamin'ny taona 1831, efa nanjaka Ranavalona I, dia nisy andian-tafika lehibe nentin-dRainiharo sy Rainimanonja nampandry tany tany atsimo atsinanana, Vangaindrano sy Ikongo; mbola voasoratra ho isan'ny miaramila nanafika tany koa Andriampakatro nifehy miaramila 100 lahy, na dia somary efa lehibe taona aza.

Tato aoriana izy dia tsy nandeha miaramila intsony fa natao Loholona Borozano. Lasa nanorim-ponenana vaovao teo antampon-kavoana i Andriampakatro, nataony fitazanana ny faritra Anjanamangarira rehetra, izay vohitra nofeheziny; nataony hoe ''Ambatoharanana'', ilay toerana.

Nodimandry tao Isoavina tany amin'ny manodidina ny taona 1840 tany ho any Andriampakatro, rehefa feno 70 taona; nentina nalevina tao Ankatsaka Miadanimerina - Ambodirano Imerinatsimo izy tamin'izay. Taty aoriana anefa, tokony ho tany amin'ny taona 1870, dia nalain'ireo zanany Andriampakatro ka nafindrany hanokatra fasana vaovao izay vao naorina teo Ambatoharanana (Ambohimandroso-Gara) ary ao izy no milevina hatram'izao.

== Rainizakamanga ==
Tamin'ny volana Desambra 1816 no tonga namangy an-d[[Radama I]] teto Antananarivo ny Kapiteny Anglisy atao hoe: Lesage, narahi-miaramila telopolo sy dokotera ary mpandika teny. Tamin'ny 5 Febroary 1817 vao nody ny vahiny. Ny roa lahy tamin'ny lefitry Lesage dia Brady sy Carren, dia nohazonin-dRadama hampianatra ny miaramilany araka ny fomban'ny miaramila vazaha. Samy nanana toerana fianarana matso Imerina enin-toko, ka Benasandratra atsimon'i Fenoarivo no fianaran' Ambodirano.

Ny nataon-dRadama mpifehy ambony indrindra tamin'ny miaramilan' Ambodirano, dia ny Printsy Ramananolona, zanak'olom-pirahavavy amin' Ilaidama. Ny mpifehy roa lahy manaraka azy dia Andriandahy avy amin'ny Zanamangarira avy ao Finaritra atao hoe: '''Rainizakamanga''' sy ny hovalahy Ramanasina avy ao Ambohiborona.

==== Fanafihana be voninahitra ====
Tamin'ny taona 1825, dia nisy vahiny niorim-ponenana tao ''« Fort Dauphin »''. Dia hoy Radama: « ''An' Andrianampoinimerina ny Nosy Madagasikara, fa ny ranomasina no valamparihiny. Izaho Ilaidama no fanovan'ny Ombalahibemaso, ka tompon'ny rean-tany aman-danitra ''»''.''

Namory miaramila ho any [[Tolagnaro|Fort Dauphin]] Ilaidama, ka ny lehiben' Ambodirano dia ny Printsy Ramananolona avy ao Ambohiborona.

Nampifaninanany ny miaramilan' Imerina enin-toko, koa Ambodirano no tafakatra voalohany tao Fort Dauphin. Nankasitraka fatratra ny Printsy Ramananolona sy ny Andriana Rainizakamanga ary ny hovalahy Ramanasina Ilaidalma. Tsy azo atao ho''e'' Fort Dauphin ity tanàna ity hoy Ilaidama. Antomboka no farany avaratara amin'ny taniko ary ity farany atsimo ity dia atao hoe: Faradofay.

Apetrako eto Faradofay ireto mpiady mahery fo ireto dia ny Printsy Ramananolona, ny Andriana Rainizakamanga ary ny hovalahy Ramanasina. Nomen-dRadama sabatra tsara tarehy Rainizakamanga Zanamangarira avy eo Finaritra, noho izany fandresena be voninahitra tao Faradofay izany.

==== Ranavalona I sy ny Zanamangarira ====
Voalaza tamin'ny boky ''Radama I sy Ranavalona I'', boky nosoratan-dRabenjamina Androvakely eo amin'ny pejy faha-32 fa ny Printsy Rakotobe, zanak'anabavin' Ilaidama, no notendrena handimby azy, dia hampivadiana amin-dRaketadradama zanany vavy tokana. 

Hafatr' Andrianampoinimerina koa izany. Voalazan'ny bokin'ny Andriana Rabary Pastora amin'ny ''Tantaran'ny Martiora'' izany.

Imavo tonga [[Ranavalona I]], anankiray tamin'ireo vadin' Ilaidama, dia nanao izay hahafoana izany didin' Ilaidama izany. Nahazo mpiandany aminy Imavo ka nibosesehany ny Rova nony niamboho Ilaidama. Nosatrohan'ireo mpiandany aminy satroka fito rantsana Imavo, dia nomeny anaram-baovao hoe: Ranavalona I.

Rehefa nitana ny tehim-panjakana Ranavalona I dia novonoina Rakotobe, Rabodosahondra renin'i Printsy Rakotobe, Printsy Ratefinanahary, rain'i Printsy Rakotobe, Rambolamasoandro vadin' Andrianampoinimerina, reniben'i Printsy Rakotobe, Ratafika anadahin-drenin'i Printsy Rakotobe, Printsy [[Ramanetaka]], zanak'olom-pirahavavy amin' Ilaidama, nanirahan'i Ranavalona mpamono tany [[Mahajanga]]; anefa afa-nandositra tany [[Kômôro]] ka lasa mpanjaka tany. Nanirahany mpamono koa ny Printsy Ramananolona tao Faradofay, ka Rainizakamanga Zanamangarira sy Ramanasina no nasainy nanatanteraka izany. 

Niraiki-po tamin'ny Printsy Ramananolona ny Andriana Rainizakamanga sy Ramanasina hovalahy; ka izao no nataony: Nanatona ny Printsy izy ka niloa-bava hoe: &quot;''Ratsy loatra ity trano ipetrahanao ity ny Andriana, ka aoka Rainizakamanga hitondra ny miaramila haka hazo any an'ala&quot;'' hoy Ramanasina. Nanaiky Printsy Ramananolona: niditra maraina nitondra lefom-pohy tao an-tranon-dRamananolona, Ramanasina ka raha mbola nandry tao am-pandriana ny printsy dia nolefoniny ka maty. Faly Ranavalona I, ka nataony kômandy nisolo ny Printsy Ramananolona tao Faradofay Ramanasina. Rainizakamanga Zanamangarira izay tsy mba nahafaty ny Printsy Ramananolona, dia tonga lefitr' ilay mpandraraka rà marina.

==== Fandevenana manetriketrika ====
Rehefa nodimandry tao anatirovan' Antananarivo Rainizakamanga, dia nentina teo Fenoarivo Benasandratra aloha, ka nandry indray alina teo, ary narahi-miaramila nanao rere. Niainga ho any Finaritra, anefa rehefa nandalo teo Androhibe, dia hoy ireo Andriamasinavalona taranak' Andriandambozozoro: « ''Angatahinay handry eto indray alina ny vatamangatsiakan'ny Andriana Rainizakamanga, fa Andriamasinavalona havanay ''», ka dia nijanona teo indray alina ny vatamangatsiaka ary nanaovana rere. Rehefa izay, dia nandroso ho any Finaritra, narahi-miaramila sy tafondro roa ambiny folo vava izay napoaka tao Finaritra nandritry ny herinandro. Ary ilay sabatra nomen' Ilaidama an-dRainizakamanga tamin'ny fandresena be voninahitra tany Faradofay dia niara-nasitrika taminy tao Finaritra koa.

{| align=&quot;center&quot;
|+Harem-bakoka ao amin'ny Vohitra Finaritra 
|[[File:Vavahady Finaritra 4.jpg|thumb|Vavahady ao Finaritra / Ambodirano Imerinatsimo|385x385px]]
|[[File:Vatomasina Finaritra 3.jpg|thumb|Vatomasina (fitsofan-drano) ao Finaritra / Ambodirano Imerinatsimo|200x200px]]
|[[File:Amontana Aviavy Finaritra.jpg|thumb|Amontana sy Aviavy ao Finaritra / Ambodirano Imerinatsimo|325x325px]]
|}

== Ny fomban'ny Zanamangarira ==
Amin'ny maha Andriana firazanana ny Zanamangarira dia manana ny fombany manokana toy ny andriana rehetra teto Imerina izy ireo, toy izao izany:

1) Mifampiarahaba « ''Tsara và, tompoko ''» izy samy izy;

2) Tsy manao ny fanompoana fanaon'ny Hova, izany hoe: 

* Tsy manao hazo lava (tsy maka hazo any an'ala hanaovana tranon'andriana),
* Tsy mibaby na milanja andriana,
* Tsy mitondra entan'andriana,
* Tsy miambina;

3) Tsy manao horom-potsy (izany hoe tsy mitaona tany mena hanotorana fasan'andriana);

4) Tsy hani-maty momba sy tsy hanim-bodihena;

5) Ary nandritry ny fotoana ela dia izy samy Zanamangarira ihany no nifanambady na ny avy ao avaratra (Ankibonimerina) na ny avy ao atsimo (Vakinankaratra), mba hiarovana ilay hoe « ''Lova tsy mifindra ''» teo amin'ny firazanana sy teo amin'ny fananana.

== Ny toerana nielezan'ny Zanamangarira ==
Ny vohitra lehibe nonenan'ny taranak' Andriambolamena, zanaka lahiaivon' Andriamangarira, tamin'ny voalohany dia Miadanimerina, Ambatomahabodo ary Finaritra izay samy misy vatomasina sy kianja avokoa. Nanomboka ho tery io faritra nonenana io rehefa nitombo isa ny taranaka; ny tany koa tsy dia nahavokatra firy ka nanjary sarotra ny fivelomana. Betsaka noho izany ireo taranaka no nifindra monina, lasa nitady toerana malalaka sy mahavokatra kokoa.

Ramboabe Andrianjakapingarivo no nifindra monina voalohany nandeha nianatsimo tao akaikin'i Miantsoarivo ary nanorina vohitra vaovao nataony hoe: «'' Itsarahavana ''».

Nifindra monina koa tato aoriana Andriampakatro sy ny zananany, naka toerana tany amoron'ny reniranon' Ionive, any atsinanan'Ankaratra ka nahazo faritra iray vaovao mihitsy nonenan'ireo taranany izay nantsoina hoe: «'' Anjanamangarira ''»; ny vohitra voalohany nisy azy ireo dia Isoavina, Antetezambato, Itsarafaritra, Miadanimerina, Ambatoharanana, Ankotsaka, Antamika, ...

Nisy koa ireo lafin-kavan' Andriampakatro tonga nanorim-ponenana tao Anjanamangarira, toy ny tao Andohofarihy, Maromoka, ...

[[Antsirabe]] koa dia isan'ny vohitra nofidin'ny taranak' Andriamangarira honenana, ary nisy maromaro aza no lasa mihitsy hatrany Soanindrariny sy Sahanivotry. Tsy lazaina intsony ireo nifindra tao Antananarivo. Mbola betsaka koa anefa ireo taranaka no nijanona teo an-toerana ihany tao « Imerina », araka ny fomba fitenin'ny mpifindra monina, toy ny valala fiandry fasana nitandrina ny soatoavina sy ny nanabe voa ny tanindrazana. 


{| align=&quot;center&quot;
|+Harem-bakoky ny taranak' Andriamangarira avy amin' Andriampakatro
|[[File:Ambatoharanana_patrimoine.png|thumb|Vakoka ao Ambatoharanana / Ambohimandroso|350x350px]]
|[[File:Miadanimerina_patrimoine.png|thumb|Vakoka ao Miadanimerina / Ambohimandroso-Gara|350x350px]]
|}

== Rohy ivelany ==

* [http://aviavy.atspace.com/story/andriamangarira.html http://aviavy.likesyou.org/]
*[http://www.royalark.net/Madagascar/imerina2.htm http://www.royalark.net/]

== Loharano ==
&lt;references /&gt;

[[sokajy:Tantaran'i Madagasikara]]</text>
      <sha1>eu6zygttxrenje3x6xaxxmkeou9u375</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1143017</id>
      <parentid>1143016</parentid>
      <timestamp>2026-06-14T06:31:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hephaestus-Mrz36</username>
        <id>22223</id>
      </contributor>
      <comment>/* Ny loharano nipoiran'Andriamangarira */</comment>
      <origin>1143017</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="34738" sha1="7e4ptg1696ts2fwv5bvpm8fwvc5nisj" xml:space="preserve">[[Sary:Tranomasin' Andriamangarira Antsahadinta.jpg|vignette|323x323px|Fasan-dakan' Andriamangarira, miloloha &quot;Tranomasina&quot; ao anaty Rovan' Antsahadinta|alt=]]

'''Andriamangarira''' dia mpanjaka nanorina an'Antsahadinta tamin’ny taona 1725. Teraka tao Ambohitrontsy tamin’ny taona 1695 izy ary niamboho sy nafenina tao Antsahadinta tamin’ny taona 1775 teo amin’ny fahavalopolo taonany. Andriandambozozoro no rainy ary Rasohanamanjaka no reniny, izay samy Andriamasinavalona. Andriambolamena zanany lahiaivo no nandimby azy nanjaka tao Antsahadinta rehefa niamboho izy. Nanambady maro Andriamangarira fa Ratoeboahangy vady navelan' Andriamalama tao Isoanangano, izay maty tanora, sady vady loloha no niterahany 3 mianadahy: dia Ramakilahy sy Andriambolamena ary Rahanivofotsimanjaka.

== Ny loharano nipoiran'Andriamangarira ==
Ity fehezan-tantara ity dia mikasika ny zava-niseho nanomboka tamin'ny andro nanjakan' [[Andriamasinavalona]] (1675-1710) teto Ankibonimerina. 
Zanaka lahiaivon'ny mpanjaka Andriantsimitoviaminandriandehibe&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;&lt;small&gt;François Callet (1908), ''Tantara ny andriana eto Madagasikara (histoire des rois)'&lt;nowiki/&gt;''',''''' Antananarivo: Imprimerie catholique.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;(1650-1670) izy, ary nanana anabavy maro sy rahalahy iray ray sy reny aminy. Ny anabavy iray atao hoe Ravololondrenitrimo tao Ambohimiakoja dia niteraka telo (3) mianadahy: 

* Andriandambozozoro tao Malaza sy Ivatobe avaratra;
* Andrianjakatrimo tao Ivatobe atsimo;
* Razafindrahety tao Tangaina, samy amin'ny faritr'Ambodirano Imerinatsimo iny izany.

Araka ny tantara sy ny lovan-tsofina dia ity andriandahy atao hoe Andriandambozozoro, izay andriana nifehy an'Ivatobe, Androhibe, Ambohitrontsy, Malaza sy ny manodidina dia naka vady ny zanakavavin'Andriamasinavalona&lt;ref&gt;&lt;small&gt;Georges Rabemanana (2000), ''Ny Andriamasinavalona ao Miadanimerina'', Fanontana manokana - Antananarivo.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&lt;small&gt;Kaominina ambanivohitra Androhibe-Antsahadinta (2017), ''[https://fdl.mg/sites/default/myfiles/PCD/PCD/PCD%20ANTSAHADINTA/PCD_Antsahadinta.pdf Plan Communal de Developpement (PCD) de la Commune Rurale d’Androhibe Antsahadinta 2017-2021]  « La culture en tant que levier du développement ''», Ministeran'ny atitany sy ny fitsinjaram-pahefana - Repoblikan'i Madagasikara, Antananarivo.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&lt;small&gt;Rabarijaona (1938), ''Rakitry ny ela sy Généalogie mikasika ireo taranaka: Andriamasinavalona na: Andrianjakanavalondambo na: Razakalambonavalona mpanjakan'Imerina (1675-1710) sy Andriambahoakafovoanintany mpanjakan'Imamo'', Lovan-tsofina voarakitra an-tsoratra noraisina avy amin'ny Mpitandrina fiangonana kristianina iray tao Ambodirano Imerinatsimo, Ambohimahamanina.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt; izay napetrany ho andriantompombodivona, masoivoham-panjakana foibe tao Ambohimahamanina.

a) Rasohanamanjaka, zanakavavin'Andriamasinavalona, dia niteraka tamin'Andriandambozozoro an'i:

[[Sary:Plaque_ANDRIAMANGARIRA.jpg|vignette|349x349px|Takelaka fahatsiarovana ao amin'ny &lt;/Br&gt; Rovan' Antsahadinta|alt=]]

*Andriamangarira izay nanorina an'Antsahadinta ka nanjaka tao (1725-1775);
* Andriamalama tao Isoanangano;
* Ranosy (vavy) tao Androhibe;
* Rabiby tao Antalaho / Antanetibe;
*Andriamifonozozoro (Rafonozozoro, hoy i P. Callet) tao Ivatobe.

b) Rangorinimerina tao Ambohitrontsy &lt;/Br&gt; dia niteraka indray tamin'i Andriamifonozozoro an'i:

* Andriamohara, nanjaka tao Alasora;
* Andriambelomasina, nanjaka tao Ambohimanga (1730-1770);
* Andriantoarano tao Alasora;
* Ramisamanjaka nonina tao Anosiarivo;
* Andriampalimanana nonina tao Tsirangaina;
* Ary ny vavy Rahisatra sy Rahira tao Manandona, Randrianizara nanambady an' Andriamborosinandriana tao Ambohipoloalina ka niteraka an' Andrianarabo, Andriantsoanandriana, Andriankotonavalona.

[[Sary:Fasan' Andriamangarira.jpg|vignette|314x314px|Tranomasin' Andriamangarira ao avaratra indrindra, ao anaty Rovan' Antsahadinta|alt=]]

Teraka tao Ambohitrontsy tany amin'ny manodidina ny taona 1695 tany ho any Andriamangarira. Araka ny lovan-tsofina dia nisy vehivavy mpampivelona sy renin-jaza mahay sy malaza tao Ambohitrontsy, ka izany no nahatonga ny nahaterahan'ny zanaky ny mpanjaka sy nifanan'ny vadin'ny mpanjaka teo.

Raha zohina ny tetiarana dia samy Andriamasinavalona Andriandambozozoro rain' Andriamangarira sy Rasohanamanjaka reniny. Koa amin'izany dia Andriamasinavalona hiringiriny Andriamangarira&lt;ref&gt;&lt;small&gt;Rabenjamina (1950), ''Tantaran’Andriana: Andriamangarira, Mpanjaka fahagola teo Antsahadinta sy ny Zanamangarira taranany'', Imprimerie-Antananarivo 4 Bis, rue Gallieni.[https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/0/02/Couverture_du_livre_de_Pasteur_RABENJAMINA_%28Andravokely%29.jpg]&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&lt;small&gt;Lucien Paul Raharison (2012), [https://drive.google.com/file/d/122IPfYEmOpTyvE5-_igf_9HtXo-IwOtZ/view?usp=sharing ''Héritage foncier, évolution du paysage agraire et de la paysannerie en Imerina (Hautes Terres Centrales de Madagascar) de la fin du XIXé siècle aux années 1990''],  Thèse de Doctorat, Departemanta Tantara - Oniversiten'Antananarivo / Oniversite Paris Diderot - Paris VII. ([https://books.google.mg/books?id=S-87zAEACAAJ&amp;dq=inauthor:%22Lucien+Raharison%22&amp;hl=fr&amp;sa=X&amp;redir_esc=y ISBN 9781698427225])&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&lt;small&gt;Thomas Rakotoarivelo &amp; Solonavalona Andriamihaja (2014), ''Andriamasinavalona, Mpanjaka tokana teto Imerina (1675-1710)'', Fanontana manokana - Ny fikambanana « Taranak'Andriamasinavalona », Antananarivo.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&lt;small&gt;Jean Désiré Ranaivoson (2020), ''Ny Andriamaneforalambo Zanadralambo enin-toko amin'avaradrano'', Fanontana manokana - Antananarivo.[https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/8/88/Ny_Andriamaneforalambo.jpg]&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&lt;small&gt;Isabelle Ratsira &amp; Misa Rakotoariseheno (1993), ''Antsahadinta'', Livret de présentation de l'histoire d'Antsahadinta par le Syndicat d'Initiative d'Antsahadinta, SME-BP 659- DL N°058, Antananarivo.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;.

Nanorina sy nanjaka tao Antsahadinta tokony ho tamin'ny taona 1725 Andriamangarira, niamboho sy nafenina tao Antsahadinta tamin'ny taona 1775; heverina ho 80 taona ny andro niainany.

Nanambady maro Andriamangarira fa Ratoeboahangy vady navelan' Andriamalama tao Isoanangano, izay maty tanora, sady vady loloha no niterahany 3 mianadahy:

* Ramakilahy, lahimatoa nipetraka tao Ankadinanahary;
* Andriambolamena, lahiaivo, nandimby fanjakana an-drainy tao Antsahadinta;
* Rahanivofotsimanjaka izay nanambady an-dRabibilahy tao Ambohimahamanina.

Angamba mbola nisy koa zanak' Andriamangarira hafa reny any ho any saingy tsy voarain'ny tantara.

Andriamangarira no mpanjaka voalohany teo Antsahadinta, vodivona farany atsimo amin' Ivatobe, notapahan'ny hady ka lasa boribory; rakotry ny ala maitso izy satria tsy navelan' Andriamangarira ho tapahina na kapaina mihitsy ny hazo.   

Hoy ny tonon-kira ilazan'ny Ntaolo io tanànan' Andriamangarira io:  &lt;blockquote&gt;&quot;Mananjara samy vohitra Antsahadinta. &lt;/Br&gt; Ny ora-mirotsaka itoviana ihany, fa ny patrak’ ala vaventy tombondahiny ihany !&quot; &lt;/blockquote&gt;Nataony roa ny vavahady miditra amin'ny tanànany: dia eo amin'ny alahamadin'ny vohitra sy eo amin'ny adijadin'ny tanàna. Eo amin'ny asorontanin'ny vohitra dia nasiany hady fetsy misy zohy mivoaka any ivelan'ny tanàna na dia mihidy aza ny vavahady. Fahiny, fony mbola niady an-trano dia kodiaram-bato avo rindrina no mivoha maraina mirindrina hariva teo amin'ny vohitr' Andriamangarira&lt;ref&gt;&lt;small&gt;Josélyne Ramamonjisoa (2003), ''[https://books.google.mg/books?id=62twAAAAMAAJ&amp;q=andriamangarira&amp;dq=andriamangarira&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwi8jPrEgfnzAhUSQkEAHWpMAc8Q6AF6BAgKEAI Madagascar, des paysages proteiformes]'&lt;nowiki/&gt;''',''''' Association Malgache des Montagnes Africaines (AMMA), Antananarivo.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;.

== Ny nakan'Andrianampoinimerina an'Antsahadinta ==
Rehefa niamboho Andriamangarira, dia '''Andriambolamena''', zanany lahiaivo indray no nandimby azy nanjaka tao Antsahadinta. Andrianamboatsimarofy kosa no mpanjaka tao Antananarivo (1774-1796), nifehy an' Imerinatsimo, tamin'izany andro izany.

Efa andriana nanjaka nadritra ny 20 taona tao Antsahadinta i Andriambolamena vao resin' [[Andrianampoinimerina|Andrianampoinimerina]] i Andrianamboatsimarofy ka nanomboka nanjaka tao Antananarivo (taona 1794). Andrianamboatsimarofy kosa namaha sy nanorim-panjakana tao Anosizato nataony hoe ''Isoananjakana''. Niamboho tao Fenoarivo tamin'ny taona 1798 Andrianamboatsimarofy ary nodimbiasan'ny zanany Ramaromanompo.

Andriambolamena dia niandany mandrakariva tamin'i Andrianamboatsimarofy sy Ramaromanompo satria iray fileovana aminy ary iray fianakaviana satria Reniamboa, vavimatoan' Andriambolamena dia vadiben-dRamaromanompo ary anabavin-dRaboabe Andrianjakapingarivo. Ary izy dia nanao toeran-droa fonenany dia tao Antsahadinta nisy ny renibeny sy ny vadibeny sy Isoananjakana-Anosizato.

Misy lovan-tsofina&lt;ref&gt;&lt;small&gt;Ravelojaona (1937), ''Boky firaketana ny fiteny sy ny zavatra malagasy (Dictionnaire encyclopédique Malgache). Avoakan'ny Mpiadidy ny Fiainana '&lt;nowiki/&gt;''',''''' Imprimerie industrielle - Antananarivo.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt; milaza fa noroahin' Andrianampoinimerina hiala an' Antsahadinta Andriambolamena satria hono maditra, manambaka sy mihinam-bahoaka ary manodikodina ny hasina satria tendan-kanina ka nosaziana izy sy ny taranany. Toa resaka fisoketana ihany izany novoizin' Avaradrano izany satria tsy nifankahazo loatra ny foko roa tonta.

Toy izao kosa ny tantara niseho araka ny fahitan'ilay vazaha atao hoe Lebel&lt;ref&gt;&lt;small&gt;Jean Claude Hebert (1804), ''Les tribulations de Lebel'' «'' Negociant - voyageur ''»   ''sur les hauts-plateaux Malgaches (1800-1803) ''», ''In'' ''Omaly sy Anio (Hier et Aujourd’hui)'', ''Revue d’études historiques, Volume 10,'' Jolay - Desambra 1979, Oniversitean'i Madagasikara - Antananarivo''.''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;, mpividy andevo raha tonga taty Imerina izy tamin'ny taona 1803:&lt;blockquote&gt;«...Nantsoina hifampiraharaha amin'i Ramaromanompo tao Anosizato aho mba hanao vanja. Natao ny fifanarahana teo anatrehan'ny havan'ny mpanjaka dia ny vadibeny Reniamboa, ny zaodahiny Andriantomponimerina (ndrl na Rabehety), mpanjakan' Ambohidratrimo, afaka nandositra fa tsy novonoina akory, ny anabaviny Ravao (na Ravaonimerina) vadin' Andriantomponimerina sy Razafinamboa...».&lt;/blockquote&gt;Volana vitsivitsy tato aoriana (aogositra 1803) maty Reniamboa, vadiben-dRamaromanompo; nisaona ny olona; nohararaotin' Andrianampoinimerina izany hanafihana an' Anosizato. Lasa nitsoaka nankeny Antsahadinta Ramaromanompo sy ny fianankaviany fa mafy fiarovana io vohitra io (&quot;''Forteresse&quot;'' hoy i Lebel) sady misy ny havany marobe. Nataon' Andrianampoinimerina fahirano Antsahadinta ka 15 andro (tapa-bolana) vao afaka.

Mbola afaka nandositra indray Rabehety sy ny havany akaiky, lasa nankany andrefana any [[Imamo]], fa azo sambo-belona tao kosa Ramaromanompo sy Ravaonimerina anabaviny, izay nalahelo ny vadiny lasa nandositra; dia nalain' Andrianampoinimerina ho vady indray i Ravao, napetrany tao Antananarivo. Andriambolamena sy ny taranak' Andriamangarira, Ramaromanompo sy ny havany rehetra dia noroahiny hiala sy tsy handia ny vohitra intsony. Nanomboka tamin'izay dia napetrany hitondra sy hiandry fanjakana tao Antsahadinta Rabodozafimanjaka, isan'ny vadiny roa ambin'ny folo, zanak' Andriantsira avy eny Alasora.

{| align=&quot;center&quot;
|[[File:Ambodirano Imerinatsimo 2.png|thumb|Ampahany amin'ny faritanin'Ambodirano Imerinatsimo sy ireo vakoka tranainy|520x520px]]
|}

== Ny taranak'Andriambolamena sy ny Zanamangarira ==

Rehefa niala tao Antsahadinta Andriambolamena mianakavy dia tsy nandeha alavitra fa nanorim-ponenana teo atsimon'Antsahadinta izay nataony hoe ''Ambohitsoa''; tao izy no niamboho sy nafenina. Mbola hita ao Ambohitsoa ny fasany. Na teo aza izany dia mazava tsara fa tsy lasa menakely miankina amin' Antsahadinta mihitsy ny Zanamangarira fa fokon'Andriana mahaleotena tany Ambodirano toy ireo Andriamasinavalona tsy manana menakely. 

Maro ny zanak' Andriambolamena fa ny nandimby azy dia Ramboabe Andrianjakapingarivo zanany. Tsy nijanona tao Ambohitsoa izy fa nanorim-ponenana teo ambany andrefana natao hoe ''Ampahatelo''. Taty aoriana dia niala tao Ampahatelo indray Ramboabe ka nianatsimo nankany ''Miantsoarivo'' ary nanorim-bohitra nataony hoe ''Itsarahavana''.

Niteraka marobe tao Ampahatelo i Ramboabe ka ireo zanany nahazo tantara sy notolorana vohitra hipetrahana dia:

* Andriamontandraisoa: lahimatoa, tao Ampahatelo ihany, izay nanova ny anaram-bohitra hoe ''Miadanimerina''; ny taranany dia nanorim-ponenana vaovao koa tao ''Ambatomahabodo''. Izy no niteraka an'i Rainizakamanga, nipetraka tao ''Finaritra''. Lefitry ny Printsy Ramananolona;
* Andriampakatro&lt;ref&gt;&lt;small&gt;Thomas Rakotoarivelo (2016), ''Andriamangarira tao Antsahadinta sy ny Zanamangarira, Andriampakatro sy ny taranany,'' Fanontana manokana - Antananarivo.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;, napetrany tao ''Ankatsaka'', nifindra monina tany ''Isoavina - Ambohimandroso'' izy taty aoriana ary any ny taranany.

Ireo vohitra ireo sy ny manodidona azy (vodivona, tanety, lohasaha, tanimbary) no fonenan'ny &lt;/Br&gt; 
tarana-dRamboabe Andrianjakapingarivo izay namorina ny faritra naka anarana hoe: ''Anjanamangarira'' aty Ankibonimerina. 


{| align=&quot;center&quot;
|+Harem-bakoky ny taranak'Andriambolamena ao Ankibonimerina
|[[File:Vavahady Ambatomahabodo 4.jpg|thumb|Vavahady ao Ambatomahabodo / Ambodirano Imerinatsimo|265x265px]]
|[[File:Vatomasina Ambatomahabodo 3.jpg|thumb|Vatomasina (fanapahana) ao Ambatomahabodo / Ambodirano Imerinatsimo|190x190px]]
|[[File:Amontana à Ambatomahabodo.png|thumb|Amontana ao Ambatomahabodo / Ambodirano Imerinatsimo|365x365px]]
|}

== Andriampakatro ==

[[Sary:Takelaka_Andriampakatro.jpg|vignette|258x258px|Takelaka fahatsiarovana ny mpanorina an'Ambohimandroso-Gara|alt=|ankavia]]

'''Andriampakatro''' dia zanaka faralahin-dRamboabe Andrianjakapingarivo, nonina tao amin'ilay toerana atao hoe Ankatsaka. Taty aoriana anefa dia nifindra monina tao atsinanan'[[Ankaratra]] izy, atsimon'Ambatolampy ka ny tanàna lehibe ankehitriny eo dia [[Ambohimandroso|Ambohimandroso-Gara]].

Io faritany nisy an' Andriampakatro sy ireo zanany io dia voafaritra tsara: ny reniranon' Ikelilalina no mamaritra azy avy ato andrefana ka mihaona amin'ny reniranon' Ihazolava avy ato avaratra; ny reniranon' Ionive kosa no eo antsinanana ary ny reniranon'i Maromoka no farany atsimo. Io faritra io no atao hoe: ''Anjanamangarira;'' ny renivohiny fahiny dia ''Isoavina''. Tato aoriana Andriampakatro dia nifindra tao Ambatoharanana, vohitra avo misy fasana ilevenany, eo ambony andrefan'ny garan-damasinina ao Ambohimandroso.

==== Ambohimandroso-Gara ====
Ambohimandroso dia tanàna vaovao vao niforona tamin'ny fotoana namakiana ny lalamby mampitohy an' Antananarivo sy Antsirabe tamin'ny taona 1920. Eo andrefan'ilay vohitra kely atao hoe Antamboho, fonenan'ny taranaka Zanamangarira iray no nanorenan'ny vazaha Fiantsonan-dalamby (Gara) satria nisy sampanan-dàlana lehibe tao avaratra keliny: avy any Antananarivo (avaratra), Antsirabe (atsimo), Ambatotsipihina-Ankaratra (andrefana), Vakinisisaony-Antsiriribe (antsinanana) ka nomena anarana hoe Ambohimandroso. Teo no fanondranana an-dalamby ny [[manjarano]] (&quot;g''raphite&quot;'') avy any Anjamanga sy ny manodidina ka alefa any Toamasina ahondrana ho any am-pitan-dranomasina; teo koa no fandefasana ny kitay hazo sy ny vokatrin'ny tany samihafa amidy ao Antananarivo. Toeram-pivezivezena sy fihaonan'ny mpandraharaha maro Ambohimandroso ka nandroso vetivety tokoa araka ny anarany.

==== Ny fizaran-tany nataon' Andrianampoinimerina ====
Araka ny tantara voalazan'i P. Callet&lt;ref&gt;&lt;small&gt;François Callet (1908), ''Tantaran'ny Andriana'' -Tome IV,   Antananarivo: Imprimerie catholique.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;, dia toy izao no niseho:

Rehefa voavorin' Andrianampoinimerina Imerina 4-toko (Avaradrano, Vakinisisaony, Ambodirano, Marovatana) niampy an' Ivonizongo sy Imamo manontolo, dia niroso nianatsimo izy haka an'i Vakinankaratra. Ny olona nalainy hanampy azy tamin'ny hevitra sy ny tetika hanantateraka izany, ka nanao ny ainy tsy ho zavatra dia ireo ''Zanadrangorinimerina'', izay tsy iza fa havany ihany, zanak'olona iray tampo aminy.

Ireto avy izy ireo:

* Andriantsoanandriana sy Andriankotonavalona, zanak' anabavin' Andriambelomasina ao Ambohipoloalina;
* Andriamparana, zanak'i Ramisamanjakarivo tao Anosiarivo;
* Andriantsalama; zanak' Andriantoarano tao Mandrosoa;
* Andriandambovololona, Andriamahery ary Andriatsimandehairery, zanak' Andriampalimanana ao Tsirangaina.

Rehefa azo i Vakinankaratra, vita i Fisakana sy Betsileo ka tafapetraka ny rafitra fitantanana ireo faritra ireo dia nitodi-doha niverina nianavaratra Andrianampoinimerina sy ny tafika nentiny. Niakatra teo an-tampon' Ambohipeno izy, nanopy maso ny manodidina ka talanjona nahita izato tany midadasika tsy taka-maso, nefa foana tsy misy olona, na miantsinanana hatrany amoron'ala, na mianatsimo hatrany Betsileo na miankandrefana hatrany ambodin'Ankaratra; dia nantsoiny ireo andriana mpitaritafika rehetra niaraka taminy ka hoy izy: 

« Voriko ny tany sy ny fanjakana, ka izao no lazaiko aminareo: 

* ''Indro ianao Andriamaheritsialaintany sy Andriankotofanina, indry Hiaramalaza dia anareo iny miantsinanana ka ataovy tafapaka any amin'ny Ontaiva; koa ampifanambadio ny ankizy, ampiadio tandroka ny omby, ampiharoy volo ny akoho...;''
* ''Indro ianao Ratsimamangalahy sy Ramatoarasamoana: indro kosa Vakinilalantafika no miantsinanana, ataovy tafapaka any amin'ny Ontaiva; koa ampifanambadio ny ankizy, ampiadio tandroka ny omby, ampiharoy volo ny akoho...''»'';''
* Ary hoy Andrianampoinimerina tamin'ireo ''Zanadrangorinimerina'': « ''Kely foana no tsy nanam-boninahitra ialahy ! Fa izaho sy ianareo tsy iray ihany va ? Raha any Ambohimanga sy Antananarivo aho, manjaka; ary raha aty aho, isalahy aminareo ! Ka indro kosa ny anareo, fa voriko izaho sy ianareo ny fanjakana; hatreto Ihazolava no mianatsimo kosa, ka vakinilalantafika no miankandrefana, anareo Zanadrangorinimerina kosa izao, koa ampifanambadio ny ankizy, ampiadio tandroka ny omby, ampiharoy volo ny akoho...''»''.''

« ''Izao no didy omeko anareo, fa mandry ny fanjakana ary voriko ambanilanitra, ka izay olona miditra amin'ny taninareo voadidiko izao dia menakelinareo, fa ny tany no didiako ho anareo ! ''»

Ireo faritra rehetra nozarain' Andrianampoinimerina ireo, izay manelanelana an' Ankibonimerina sy Vakinankaratra dia mbola tany efitra tamin'izany fa vao ho voanjona olona avy aty Ankibonimerina sy Vakinankaratra. Vakinilalantafika no miankandrefana ka hatrany Ankaratra dia Menakely nofehezin'ny Zanadrangorinimerina&lt;ref&gt;&lt;small&gt;Foiben'ny Arsivam-pirenena - Seria D113 - 00012 (1898), « ''Rapport sur l'ethnologie de la région d'Ambatolampy ''», ''Cabinet civil'', Repoblikan'i Madagasikara, Tsaralalàna - Antananarivo.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;; nifankatia tokoa izy 7 lahy ka tsy nozarainy ny fanjakany na ny menakeliny. Ireo taranak'izy ireo dia nanorom-bohitra sy vodivona tany amin'iny faritra iny; tao Androndra atsinanan' Ionive dia nisy taranak' Andriatsimandehairery avy ao Tsirangaina; Andriamahandry zafikeliny no niorom-ponenana tao voalohany. Torak'izany koa ny tao Rangaina, Masoandro, Androndra (samy ao avaratr'Antanifotsy manamorona an' Ionive).

Ny faritra misy ny Zanamangarira atao hoe Anjanamangarira, noho izany, dia tafiditra ao anatin'ny zaratanin'ny Zanadrangorinimerina; anefa ny Zanamangarira dia tsy menakelin'izy ireo mihitsy.

''Ka ahoana ny fanazavana izany ?''

==== Andriampakatro sy ny Zanadrangorinimerina avy ao Tsirangaina ====
Andriampakatro, araka ny tantara, dia isan'ny miaramila mpitari-tafika nandray anjara tamin'ny fakana an'i Vakinankaratra. Isan'ireo niara-dia tamin' Andriandambovololona sy Andriamahery ary Andriatsimandehairery avy ao Tsirangaina izy: nifankahalala izy ireo satria nifanila sy nifanakaiky fonenana taty Ankibonimerina (Tsirangaina sy Miadanimerina) ary mpihavana rahateo.

Rehefa nandeha hifindra monina amin'ny menakeliny vaovao tao atsimon'Ihazolava ry zareo sasany avy ao Tsirangaina, dia Andriampakatro no olona azony antoka ka nantsoiny hamaky lay izany faritra izany hanao famorian-ketra, toy ny isam-pangady, ny hajia, ny ila-vodihena; hiandry vavatany ka nipetraka teo amin'ny toerana farany avaratra indrindra amin'ny faritry ny menakely mba hanara-maso ny fidiran'ny olona honina ao; satria malalaka ny tany ary mahavokatra ka betsaka ireo avy aty Ambodirano sy Vakinisisaony no tonga nitady ravinahitra. Natao hoe ''Isoavina'' na ''Isoavinandriana'' io vohitra fiandrasana vavan-tany io tato aoriana. 

Niditra ny hetra, voaara-maso ara-dalàna ny fahatongavan'ny olona hanorom-ponenana, ary nitombo fatratra ny isan'ny vahoaka menakely. Afa-po tamin'ny asa nataon' Andriampakatro ny fianakavian'i Tsirangaina. Ho fankasitrahana an' Andriampakatro tamin'ny asany dia nanome toky ry zareo Tsirangaina fa homena zara-tany honenany Andriampakatro, ho lovain-janaka aman-jafy.

Nihaona teo atsimon'ilay vohitra fonenany Andriampakatro sy ry zareo Tsirangaina niaraka namaritra ilay zaratany ho an'ny Zanamangarira. Tapaka tamin'izay fa ny renirano sy ony manodidina an'Isoavina no atao faritra mametra io zaratany io dia: ''Ionive'' no atsinanana, ''Imaromoka'' no ao atsimo, ''Ihazolava'' no ao avaratra, ary ''Ikelilalina'' no ao andrefana, izay no honenan' Andriampakatro sy ny taranany ka antsoina hoe ''Anjanamangarira faha-roa'', io faritra io, ka izay rehetra monina ivelan'io faritra io dia lasa menakelin'i Tsirangaina. Vita mazava tsara ny famaritana ka natao hoe ''Itsarafaritra'' ilay toerana nihaonana sy nizarana ny tany. Io valisoa nomena an' Andriampakatro io dia tsy azo natao menakelin'i Tsirangaina fa nahaleotena satria Andriana Andriampakatro sy ny taranany ka natao nitovy fitondrana amin' Anjanamangarira taty Ankibonimerina ihany.

Tsy maintsy nampahafantarina ny Andriamanjaka tao Antananarivo anefa izany fifanarahana fanomezana izany satria nanova ny didin' Andrianampoinimerina tamin'izy nanao ny fizaran-tany.

Niakatra tao Anatirova-Antananarivo ary izy roalahy Andriampakatro, miaramila mpitari-tafika sy Andriamahandry, tompomenakely hilazalaza ny antony sy hangataka tso-drano amin-dRadama Rainy; faly tokoa ny Andriamanjaka ka nitso-drano nanao hoe:

« ''Havako ianareo, nahafoy ny ainareo hamoriako izao fanjakako izao araka ny finari-bavan' Andrianampoinimerina ka tsofiko rano izao fangatahanareo izao, hitombo ny taranakao Andriampakatro, hihamaro ny isanareo, ka izao tany ipetrahanareo izao tsy azonareo hampidirana ny hafa, ary na iza zanaka nampanambadiana any ivelany, na iza manana fanjakana any ivelany, tsy azo enti-mandeha ny tany ary tsy omena ny hafa fa izay mitoetra mamelomaso no tompony !'' 

''Ary levenam-bola omeko anao, na iza hanjaka handimby ahy, na iza havako hanapaka, tsy misy mahazo mampanompo anareo tahaka ny ataon'ny Folovohitra (Hova), fa tenako ianareo ary ny taranakareo dia taranako, ka tsy manompo tena ianareo ! Ho soavin' Andriamanitra sy ho tahin'ny Roambin'ny folo manjaka anie izao fonenanao sy ny taranakao izao ! ''»

Rehefa avy nisaotra nanao tratrantitra Andriana sy nanasina Andriana tamin'ny volatsivaky izy roalahy dia nitodi-doha niverina nody tamin-kafaliana sy haravoana. Ary tonga soa tany an-toerana dia novoriana ny vahoaka nilazana ny vaovao sy hafatra ary nanome anarana hoe ''Isoavinandriana'' ilay vohitra niandohana. Nitohy izany fifampitondrana izany nandritra ny fanjakan-dRanavalona I sy ireo mpanjaka nandimby azy ary tsy niova hatramin'ny faran'ny fanjakan'Andriana na hatramin'izao fotoana izao aza.&lt;ref&gt;&lt;small&gt;Centre des Archives d’Outre Mer - Seria 2D5-2D6 (1895-1946), ''Rapport économique de la province de Tananarive'', Repoblika Frantsay, Aix-En-Provence.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;

Noho izany dia nodidin'i Radama I ho lasa Vodivona i « Anjanamangarira » ka i Andriampakatro, miaramila mpitari-tafika, no Andriana mpifehy izany valisoa azony izany.

==== Andriampakatro tao Isoavina, Anjanamangarira ====

[[Sary:Andriampakatro 2.png|vignette|397x397px|Fasan'Andriampakatro, miloloha &quot;Tranomanara&quot; ao Ambatoharanana / Ambohimandroso-Gara|alt=|ankavia]]

Raha tombanana fa tokony ho tany amin'ny fiantombohan'ny taonjato faha-19 tany ho any Andrianampoinimerina no nandeha nanafika tany Vakinankaratra sy Betsileo, dia azo heverina fa efa tovolahy afaka niady Andriampakatro; tokony ho teraka tamin'ny taona 1770 tany ho any izy.

Taoriana kelin'ny taona 1805, izay nanaovan' Andrianampoinimerina ny fizarana ny tany tao antsinanana sy atsimon'Ankaratra ho valisoa nomena ireo andriana nitari-tafika tany Vakinankaratra sy Betsileo, no nisy ilay fifanarahana nataon' Andriampakatro sy ry zareo Zanadrangorinimerina fa hiandry vavatany ao Isoavina Andriampakatro.

Raha vao niamboho Andrianampoinimerina dia nikomy tsy nety nisaona azy ny Betsileo sasany toy tao Ambositra sy ny tany atsimon'i Matsiatra. Niverina nampanaiky ny Betsileo indray Radama I tamin'ny taona 1811, ka mbola niaraka nanafika taminy hatrany Andriampakatro; rehefa naharesy dia niverina ka nitondra babo betsaka avy any Betsileo. Ny ankamaroan'izy ireto dia natao ankizy mpanampy ka niara-nonina tamin'ny Zanamangarira tao Anjanamangarira ihany ary nomena tany ivelomany rehefa rava ny fanandevozana.

Nijanona niandry vavatany tao Isoavina izy ka natao ''Amboninjato Dimy Voninahita'' sy nomena ny faritra Anjanamangarira ho lovain'ny zanaka aman-jafiny. Ny zana-drahalahiny kosa ''Rainizakamanga'', avy ao Finaritra, dia natao lefitry ny Printsy Ramananolona tany Faradofay tamin'ny taona 1825.

Tamin'ny taona 1831, efa nanjaka Ranavalona I, dia nisy andian-tafika lehibe nentin-dRainiharo sy Rainimanonja nampandry tany tany atsimo atsinanana, Vangaindrano sy Ikongo; mbola voasoratra ho isan'ny miaramila nanafika tany koa Andriampakatro nifehy miaramila 100 lahy, na dia somary efa lehibe taona aza.

Tato aoriana izy dia tsy nandeha miaramila intsony fa natao Loholona Borozano. Lasa nanorim-ponenana vaovao teo antampon-kavoana i Andriampakatro, nataony fitazanana ny faritra Anjanamangarira rehetra, izay vohitra nofeheziny; nataony hoe ''Ambatoharanana'', ilay toerana.

Nodimandry tao Isoavina tany amin'ny manodidina ny taona 1840 tany ho any Andriampakatro, rehefa feno 70 taona; nentina nalevina tao Ankatsaka Miadanimerina - Ambodirano Imerinatsimo izy tamin'izay. Taty aoriana anefa, tokony ho tany amin'ny taona 1870, dia nalain'ireo zanany Andriampakatro ka nafindrany hanokatra fasana vaovao izay vao naorina teo Ambatoharanana (Ambohimandroso-Gara) ary ao izy no milevina hatram'izao.

== Rainizakamanga ==
Tamin'ny volana Desambra 1816 no tonga namangy an-d[[Radama I]] teto Antananarivo ny Kapiteny Anglisy atao hoe: Lesage, narahi-miaramila telopolo sy dokotera ary mpandika teny. Tamin'ny 5 Febroary 1817 vao nody ny vahiny. Ny roa lahy tamin'ny lefitry Lesage dia Brady sy Carren, dia nohazonin-dRadama hampianatra ny miaramilany araka ny fomban'ny miaramila vazaha. Samy nanana toerana fianarana matso Imerina enin-toko, ka Benasandratra atsimon'i Fenoarivo no fianaran' Ambodirano.

Ny nataon-dRadama mpifehy ambony indrindra tamin'ny miaramilan' Ambodirano, dia ny Printsy Ramananolona, zanak'olom-pirahavavy amin' Ilaidama. Ny mpifehy roa lahy manaraka azy dia Andriandahy avy amin'ny Zanamangarira avy ao Finaritra atao hoe: '''Rainizakamanga''' sy ny hovalahy Ramanasina avy ao Ambohiborona.

==== Fanafihana be voninahitra ====
Tamin'ny taona 1825, dia nisy vahiny niorim-ponenana tao ''« Fort Dauphin »''. Dia hoy Radama: « ''An' Andrianampoinimerina ny Nosy Madagasikara, fa ny ranomasina no valamparihiny. Izaho Ilaidama no fanovan'ny Ombalahibemaso, ka tompon'ny rean-tany aman-danitra ''»''.''

Namory miaramila ho any [[Tolagnaro|Fort Dauphin]] Ilaidama, ka ny lehiben' Ambodirano dia ny Printsy Ramananolona avy ao Ambohiborona.

Nampifaninanany ny miaramilan' Imerina enin-toko, koa Ambodirano no tafakatra voalohany tao Fort Dauphin. Nankasitraka fatratra ny Printsy Ramananolona sy ny Andriana Rainizakamanga ary ny hovalahy Ramanasina Ilaidalma. Tsy azo atao ho''e'' Fort Dauphin ity tanàna ity hoy Ilaidama. Antomboka no farany avaratara amin'ny taniko ary ity farany atsimo ity dia atao hoe: Faradofay.

Apetrako eto Faradofay ireto mpiady mahery fo ireto dia ny Printsy Ramananolona, ny Andriana Rainizakamanga ary ny hovalahy Ramanasina. Nomen-dRadama sabatra tsara tarehy Rainizakamanga Zanamangarira avy eo Finaritra, noho izany fandresena be voninahitra tao Faradofay izany.

==== Ranavalona I sy ny Zanamangarira ====
Voalaza tamin'ny boky ''Radama I sy Ranavalona I'', boky nosoratan-dRabenjamina Androvakely eo amin'ny pejy faha-32 fa ny Printsy Rakotobe, zanak'anabavin' Ilaidama, no notendrena handimby azy, dia hampivadiana amin-dRaketadradama zanany vavy tokana. 

Hafatr' Andrianampoinimerina koa izany. Voalazan'ny bokin'ny Andriana Rabary Pastora amin'ny ''Tantaran'ny Martiora'' izany.

Imavo tonga [[Ranavalona I]], anankiray tamin'ireo vadin' Ilaidama, dia nanao izay hahafoana izany didin' Ilaidama izany. Nahazo mpiandany aminy Imavo ka nibosesehany ny Rova nony niamboho Ilaidama. Nosatrohan'ireo mpiandany aminy satroka fito rantsana Imavo, dia nomeny anaram-baovao hoe: Ranavalona I.

Rehefa nitana ny tehim-panjakana Ranavalona I dia novonoina Rakotobe, Rabodosahondra renin'i Printsy Rakotobe, Printsy Ratefinanahary, rain'i Printsy Rakotobe, Rambolamasoandro vadin' Andrianampoinimerina, reniben'i Printsy Rakotobe, Ratafika anadahin-drenin'i Printsy Rakotobe, Printsy [[Ramanetaka]], zanak'olom-pirahavavy amin' Ilaidama, nanirahan'i Ranavalona mpamono tany [[Mahajanga]]; anefa afa-nandositra tany [[Kômôro]] ka lasa mpanjaka tany. Nanirahany mpamono koa ny Printsy Ramananolona tao Faradofay, ka Rainizakamanga Zanamangarira sy Ramanasina no nasainy nanatanteraka izany. 

Niraiki-po tamin'ny Printsy Ramananolona ny Andriana Rainizakamanga sy Ramanasina hovalahy; ka izao no nataony: Nanatona ny Printsy izy ka niloa-bava hoe: &quot;''Ratsy loatra ity trano ipetrahanao ity ny Andriana, ka aoka Rainizakamanga hitondra ny miaramila haka hazo any an'ala&quot;'' hoy Ramanasina. Nanaiky Printsy Ramananolona: niditra maraina nitondra lefom-pohy tao an-tranon-dRamananolona, Ramanasina ka raha mbola nandry tao am-pandriana ny printsy dia nolefoniny ka maty. Faly Ranavalona I, ka nataony kômandy nisolo ny Printsy Ramananolona tao Faradofay Ramanasina. Rainizakamanga Zanamangarira izay tsy mba nahafaty ny Printsy Ramananolona, dia tonga lefitr' ilay mpandraraka rà marina.

==== Fandevenana manetriketrika ====
Rehefa nodimandry tao anatirovan' Antananarivo Rainizakamanga, dia nentina teo Fenoarivo Benasandratra aloha, ka nandry indray alina teo, ary narahi-miaramila nanao rere. Niainga ho any Finaritra, anefa rehefa nandalo teo Androhibe, dia hoy ireo Andriamasinavalona taranak' Andriandambozozoro: « ''Angatahinay handry eto indray alina ny vatamangatsiakan'ny Andriana Rainizakamanga, fa Andriamasinavalona havanay ''», ka dia nijanona teo indray alina ny vatamangatsiaka ary nanaovana rere. Rehefa izay, dia nandroso ho any Finaritra, narahi-miaramila sy tafondro roa ambiny folo vava izay napoaka tao Finaritra nandritry ny herinandro. Ary ilay sabatra nomen' Ilaidama an-dRainizakamanga tamin'ny fandresena be voninahitra tany Faradofay dia niara-nasitrika taminy tao Finaritra koa.

{| align=&quot;center&quot;
|+Harem-bakoka ao amin'ny Vohitra Finaritra 
|[[File:Vavahady Finaritra 4.jpg|thumb|Vavahady ao Finaritra / Ambodirano Imerinatsimo|385x385px]]
|[[File:Vatomasina Finaritra 3.jpg|thumb|Vatomasina (fitsofan-drano) ao Finaritra / Ambodirano Imerinatsimo|200x200px]]
|[[File:Amontana Aviavy Finaritra.jpg|thumb|Amontana sy Aviavy ao Finaritra / Ambodirano Imerinatsimo|325x325px]]
|}

== Ny fomban'ny Zanamangarira ==
Amin'ny maha Andriana firazanana ny Zanamangarira dia manana ny fombany manokana toy ny andriana rehetra teto Imerina izy ireo, toy izao izany:

1) Mifampiarahaba « ''Tsara và, tompoko ''» izy samy izy;

2) Tsy manao ny fanompoana fanaon'ny Hova, izany hoe: 

* Tsy manao hazo lava (tsy maka hazo any an'ala hanaovana tranon'andriana),
* Tsy mibaby na milanja andriana,
* Tsy mitondra entan'andriana,
* Tsy miambina;

3) Tsy manao horom-potsy (izany hoe tsy mitaona tany mena hanotorana fasan'andriana);

4) Tsy hani-maty momba sy tsy hanim-bodihena;

5) Ary nandritry ny fotoana ela dia izy samy Zanamangarira ihany no nifanambady na ny avy ao avaratra (Ankibonimerina) na ny avy ao atsimo (Vakinankaratra), mba hiarovana ilay hoe « ''Lova tsy mifindra ''» teo amin'ny firazanana sy teo amin'ny fananana.

== Ny toerana nielezan'ny Zanamangarira ==
Ny vohitra lehibe nonenan'ny taranak' Andriambolamena, zanaka lahiaivon' Andriamangarira, tamin'ny voalohany dia Miadanimerina, Ambatomahabodo ary Finaritra izay samy misy vatomasina sy kianja avokoa. Nanomboka ho tery io faritra nonenana io rehefa nitombo isa ny taranaka; ny tany koa tsy dia nahavokatra firy ka nanjary sarotra ny fivelomana. Betsaka noho izany ireo taranaka no nifindra monina, lasa nitady toerana malalaka sy mahavokatra kokoa.

Ramboabe Andrianjakapingarivo no nifindra monina voalohany nandeha nianatsimo tao akaikin'i Miantsoarivo ary nanorina vohitra vaovao nataony hoe: «'' Itsarahavana ''».

Nifindra monina koa tato aoriana Andriampakatro sy ny zananany, naka toerana tany amoron'ny reniranon' Ionive, any atsinanan'Ankaratra ka nahazo faritra iray vaovao mihitsy nonenan'ireo taranany izay nantsoina hoe: «'' Anjanamangarira ''»; ny vohitra voalohany nisy azy ireo dia Isoavina, Antetezambato, Itsarafaritra, Miadanimerina, Ambatoharanana, Ankotsaka, Antamika, ...

Nisy koa ireo lafin-kavan' Andriampakatro tonga nanorim-ponenana tao Anjanamangarira, toy ny tao Andohofarihy, Maromoka, ...

[[Antsirabe]] koa dia isan'ny vohitra nofidin'ny taranak' Andriamangarira honenana, ary nisy maromaro aza no lasa mihitsy hatrany Soanindrariny sy Sahanivotry. Tsy lazaina intsony ireo nifindra tao Antananarivo. Mbola betsaka koa anefa ireo taranaka no nijanona teo an-toerana ihany tao « Imerina », araka ny fomba fitenin'ny mpifindra monina, toy ny valala fiandry fasana nitandrina ny soatoavina sy ny nanabe voa ny tanindrazana. 


{| align=&quot;center&quot;
|+Harem-bakoky ny taranak' Andriamangarira avy amin' Andriampakatro
|[[File:Ambatoharanana_patrimoine.png|thumb|Vakoka ao Ambatoharanana / Ambohimandroso|350x350px]]
|[[File:Miadanimerina_patrimoine.png|thumb|Vakoka ao Miadanimerina / Ambohimandroso-Gara|350x350px]]
|}

== Rohy ivelany ==

* [http://aviavy.atspace.com/story/andriamangarira.html http://aviavy.likesyou.org/]
*[http://www.royalark.net/Madagascar/imerina2.htm http://www.royalark.net/]

== Loharano ==
&lt;references /&gt;

[[sokajy:Tantaran'i Madagasikara]]</text>
      <sha1>7e4ptg1696ts2fwv5bvpm8fwvc5nisj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1143020</id>
      <parentid>1143017</parentid>
      <timestamp>2026-06-14T06:32:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hephaestus-Mrz36</username>
        <id>22223</id>
      </contributor>
      <origin>1143020</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="34720" sha1="5t60scub7823n7makvr3nk3ivfuga2x" xml:space="preserve">[[Sary:Tranomasin' Andriamangarira Antsahadinta.jpg|vignette|323x323px|Fasan-dakan' Andriamangarira, miloloha &quot;Tranomasina&quot; ao anaty Rovan' Antsahadinta|alt=]]

'''Andriamangarira''' dia mpanjaka nanorina an'Antsahadinta tamin’ny taona 1725. Teraka tamin’ny taona 1695 izy ary niamboho sy nafenina tao Antsahadinta tamin’ny taona 1775 teo amin’ny fahavalopolo taonany. Andriandambozozoro no rainy ary Rasohanamanjaka no reniny, izay samy Andriamasinavalona. Andriambolamena zanany lahiaivo no nandimby azy nanjaka tao Antsahadinta rehefa niamboho izy. Nanambady maro Andriamangarira fa Ratoeboahangy vady navelan' Andriamalama tao Isoanangano, izay maty tanora, sady vady loloha no niterahany 3 mianadahy: dia Ramakilahy sy Andriambolamena ary Rahanivofotsimanjaka.

== Ny loharano nipoiran'Andriamangarira ==
Ity fehezan-tantara ity dia mikasika ny zava-niseho nanomboka tamin'ny andro nanjakan' [[Andriamasinavalona]] (1675-1710) teto Ankibonimerina. 
Zanaka lahiaivon'ny mpanjaka Andriantsimitoviaminandriandehibe&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;&lt;small&gt;François Callet (1908), ''Tantara ny andriana eto Madagasikara (histoire des rois)'&lt;nowiki/&gt;''',''''' Antananarivo: Imprimerie catholique.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;(1650-1670) izy, ary nanana anabavy maro sy rahalahy iray ray sy reny aminy. Ny anabavy iray atao hoe Ravololondrenitrimo tao Ambohimiakoja dia niteraka telo (3) mianadahy: 

* Andriandambozozoro tao Malaza sy Ivatobe avaratra;
* Andrianjakatrimo tao Ivatobe atsimo;
* Razafindrahety tao Tangaina, samy amin'ny faritr'Ambodirano Imerinatsimo iny izany.

Araka ny tantara sy ny lovan-tsofina dia ity andriandahy atao hoe Andriandambozozoro, izay andriana nifehy an'Ivatobe, Androhibe, Ambohitrontsy, Malaza sy ny manodidina dia naka vady ny zanakavavin'Andriamasinavalona&lt;ref&gt;&lt;small&gt;Georges Rabemanana (2000), ''Ny Andriamasinavalona ao Miadanimerina'', Fanontana manokana - Antananarivo.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&lt;small&gt;Kaominina ambanivohitra Androhibe-Antsahadinta (2017), ''[https://fdl.mg/sites/default/myfiles/PCD/PCD/PCD%20ANTSAHADINTA/PCD_Antsahadinta.pdf Plan Communal de Developpement (PCD) de la Commune Rurale d’Androhibe Antsahadinta 2017-2021]  « La culture en tant que levier du développement ''», Ministeran'ny atitany sy ny fitsinjaram-pahefana - Repoblikan'i Madagasikara, Antananarivo.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&lt;small&gt;Rabarijaona (1938), ''Rakitry ny ela sy Généalogie mikasika ireo taranaka: Andriamasinavalona na: Andrianjakanavalondambo na: Razakalambonavalona mpanjakan'Imerina (1675-1710) sy Andriambahoakafovoanintany mpanjakan'Imamo'', Lovan-tsofina voarakitra an-tsoratra noraisina avy amin'ny Mpitandrina fiangonana kristianina iray tao Ambodirano Imerinatsimo, Ambohimahamanina.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt; izay napetrany ho andriantompombodivona, masoivoham-panjakana foibe tao Ambohimahamanina.

a) Rasohanamanjaka, zanakavavin'Andriamasinavalona, dia niteraka tamin'Andriandambozozoro an'i:

[[Sary:Plaque_ANDRIAMANGARIRA.jpg|vignette|349x349px|Takelaka fahatsiarovana ao amin'ny &lt;/Br&gt; Rovan' Antsahadinta|alt=]]

*Andriamangarira izay nanorina an'Antsahadinta ka nanjaka tao (1725-1775);
* Andriamalama tao Isoanangano;
* Ranosy (vavy) tao Androhibe;
* Rabiby tao Antalaho / Antanetibe;
*Andriamifonozozoro (Rafonozozoro, hoy i P. Callet) tao Ivatobe.

b) Rangorinimerina tao Ambohitrontsy &lt;/Br&gt; dia niteraka indray tamin'i Andriamifonozozoro an'i:

* Andriamohara, nanjaka tao Alasora;
* Andriambelomasina, nanjaka tao Ambohimanga (1730-1770);
* Andriantoarano tao Alasora;
* Ramisamanjaka nonina tao Anosiarivo;
* Andriampalimanana nonina tao Tsirangaina;
* Ary ny vavy Rahisatra sy Rahira tao Manandona, Randrianizara nanambady an' Andriamborosinandriana tao Ambohipoloalina ka niteraka an' Andrianarabo, Andriantsoanandriana, Andriankotonavalona.

[[Sary:Fasan' Andriamangarira.jpg|vignette|314x314px|Tranomasin' Andriamangarira ao avaratra indrindra, ao anaty Rovan' Antsahadinta|alt=]]

Teraka tao Ambohitrontsy tany amin'ny manodidina ny taona 1695 tany ho any Andriamangarira. Araka ny lovan-tsofina dia nisy vehivavy mpampivelona sy renin-jaza mahay sy malaza tao Ambohitrontsy, ka izany no nahatonga ny nahaterahan'ny zanaky ny mpanjaka sy nifanan'ny vadin'ny mpanjaka teo.

Raha zohina ny tetiarana dia samy Andriamasinavalona Andriandambozozoro rain' Andriamangarira sy Rasohanamanjaka reniny. Koa amin'izany dia Andriamasinavalona hiringiriny Andriamangarira&lt;ref&gt;&lt;small&gt;Rabenjamina (1950), ''Tantaran’Andriana: Andriamangarira, Mpanjaka fahagola teo Antsahadinta sy ny Zanamangarira taranany'', Imprimerie-Antananarivo 4 Bis, rue Gallieni.[https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/0/02/Couverture_du_livre_de_Pasteur_RABENJAMINA_%28Andravokely%29.jpg]&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&lt;small&gt;Lucien Paul Raharison (2012), [https://drive.google.com/file/d/122IPfYEmOpTyvE5-_igf_9HtXo-IwOtZ/view?usp=sharing ''Héritage foncier, évolution du paysage agraire et de la paysannerie en Imerina (Hautes Terres Centrales de Madagascar) de la fin du XIXé siècle aux années 1990''],  Thèse de Doctorat, Departemanta Tantara - Oniversiten'Antananarivo / Oniversite Paris Diderot - Paris VII. ([https://books.google.mg/books?id=S-87zAEACAAJ&amp;dq=inauthor:%22Lucien+Raharison%22&amp;hl=fr&amp;sa=X&amp;redir_esc=y ISBN 9781698427225])&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&lt;small&gt;Thomas Rakotoarivelo &amp; Solonavalona Andriamihaja (2014), ''Andriamasinavalona, Mpanjaka tokana teto Imerina (1675-1710)'', Fanontana manokana - Ny fikambanana « Taranak'Andriamasinavalona », Antananarivo.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&lt;small&gt;Jean Désiré Ranaivoson (2020), ''Ny Andriamaneforalambo Zanadralambo enin-toko amin'avaradrano'', Fanontana manokana - Antananarivo.[https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/8/88/Ny_Andriamaneforalambo.jpg]&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&lt;small&gt;Isabelle Ratsira &amp; Misa Rakotoariseheno (1993), ''Antsahadinta'', Livret de présentation de l'histoire d'Antsahadinta par le Syndicat d'Initiative d'Antsahadinta, SME-BP 659- DL N°058, Antananarivo.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;.

Nanorina sy nanjaka tao Antsahadinta tokony ho tamin'ny taona 1725 Andriamangarira, niamboho sy nafenina tao Antsahadinta tamin'ny taona 1775; heverina ho 80 taona ny andro niainany.

Nanambady maro Andriamangarira fa Ratoeboahangy vady navelan' Andriamalama tao Isoanangano, izay maty tanora, sady vady loloha no niterahany 3 mianadahy:

* Ramakilahy, lahimatoa nipetraka tao Ankadinanahary;
* Andriambolamena, lahiaivo, nandimby fanjakana an-drainy tao Antsahadinta;
* Rahanivofotsimanjaka izay nanambady an-dRabibilahy tao Ambohimahamanina.

Angamba mbola nisy koa zanak' Andriamangarira hafa reny any ho any saingy tsy voarain'ny tantara.

Andriamangarira no mpanjaka voalohany teo Antsahadinta, vodivona farany atsimo amin' Ivatobe, notapahan'ny hady ka lasa boribory; rakotry ny ala maitso izy satria tsy navelan' Andriamangarira ho tapahina na kapaina mihitsy ny hazo.   

Hoy ny tonon-kira ilazan'ny Ntaolo io tanànan' Andriamangarira io:  &lt;blockquote&gt;&quot;Mananjara samy vohitra Antsahadinta. &lt;/Br&gt; Ny ora-mirotsaka itoviana ihany, fa ny patrak’ ala vaventy tombondahiny ihany !&quot; &lt;/blockquote&gt;Nataony roa ny vavahady miditra amin'ny tanànany: dia eo amin'ny alahamadin'ny vohitra sy eo amin'ny adijadin'ny tanàna. Eo amin'ny asorontanin'ny vohitra dia nasiany hady fetsy misy zohy mivoaka any ivelan'ny tanàna na dia mihidy aza ny vavahady. Fahiny, fony mbola niady an-trano dia kodiaram-bato avo rindrina no mivoha maraina mirindrina hariva teo amin'ny vohitr' Andriamangarira&lt;ref&gt;&lt;small&gt;Josélyne Ramamonjisoa (2003), ''[https://books.google.mg/books?id=62twAAAAMAAJ&amp;q=andriamangarira&amp;dq=andriamangarira&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwi8jPrEgfnzAhUSQkEAHWpMAc8Q6AF6BAgKEAI Madagascar, des paysages proteiformes]'&lt;nowiki/&gt;''',''''' Association Malgache des Montagnes Africaines (AMMA), Antananarivo.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;.

== Ny nakan'Andrianampoinimerina an'Antsahadinta ==
Rehefa niamboho Andriamangarira, dia '''Andriambolamena''', zanany lahiaivo indray no nandimby azy nanjaka tao Antsahadinta. Andrianamboatsimarofy kosa no mpanjaka tao Antananarivo (1774-1796), nifehy an' Imerinatsimo, tamin'izany andro izany.

Efa andriana nanjaka nadritra ny 20 taona tao Antsahadinta i Andriambolamena vao resin' [[Andrianampoinimerina|Andrianampoinimerina]] i Andrianamboatsimarofy ka nanomboka nanjaka tao Antananarivo (taona 1794). Andrianamboatsimarofy kosa namaha sy nanorim-panjakana tao Anosizato nataony hoe ''Isoananjakana''. Niamboho tao Fenoarivo tamin'ny taona 1798 Andrianamboatsimarofy ary nodimbiasan'ny zanany Ramaromanompo.

Andriambolamena dia niandany mandrakariva tamin'i Andrianamboatsimarofy sy Ramaromanompo satria iray fileovana aminy ary iray fianakaviana satria Reniamboa, vavimatoan' Andriambolamena dia vadiben-dRamaromanompo ary anabavin-dRaboabe Andrianjakapingarivo. Ary izy dia nanao toeran-droa fonenany dia tao Antsahadinta nisy ny renibeny sy ny vadibeny sy Isoananjakana-Anosizato.

Misy lovan-tsofina&lt;ref&gt;&lt;small&gt;Ravelojaona (1937), ''Boky firaketana ny fiteny sy ny zavatra malagasy (Dictionnaire encyclopédique Malgache). Avoakan'ny Mpiadidy ny Fiainana '&lt;nowiki/&gt;''',''''' Imprimerie industrielle - Antananarivo.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt; milaza fa noroahin' Andrianampoinimerina hiala an' Antsahadinta Andriambolamena satria hono maditra, manambaka sy mihinam-bahoaka ary manodikodina ny hasina satria tendan-kanina ka nosaziana izy sy ny taranany. Toa resaka fisoketana ihany izany novoizin' Avaradrano izany satria tsy nifankahazo loatra ny foko roa tonta.

Toy izao kosa ny tantara niseho araka ny fahitan'ilay vazaha atao hoe Lebel&lt;ref&gt;&lt;small&gt;Jean Claude Hebert (1804), ''Les tribulations de Lebel'' «'' Negociant - voyageur ''»   ''sur les hauts-plateaux Malgaches (1800-1803) ''», ''In'' ''Omaly sy Anio (Hier et Aujourd’hui)'', ''Revue d’études historiques, Volume 10,'' Jolay - Desambra 1979, Oniversitean'i Madagasikara - Antananarivo''.''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;, mpividy andevo raha tonga taty Imerina izy tamin'ny taona 1803:&lt;blockquote&gt;«...Nantsoina hifampiraharaha amin'i Ramaromanompo tao Anosizato aho mba hanao vanja. Natao ny fifanarahana teo anatrehan'ny havan'ny mpanjaka dia ny vadibeny Reniamboa, ny zaodahiny Andriantomponimerina (ndrl na Rabehety), mpanjakan' Ambohidratrimo, afaka nandositra fa tsy novonoina akory, ny anabaviny Ravao (na Ravaonimerina) vadin' Andriantomponimerina sy Razafinamboa...».&lt;/blockquote&gt;Volana vitsivitsy tato aoriana (aogositra 1803) maty Reniamboa, vadiben-dRamaromanompo; nisaona ny olona; nohararaotin' Andrianampoinimerina izany hanafihana an' Anosizato. Lasa nitsoaka nankeny Antsahadinta Ramaromanompo sy ny fianankaviany fa mafy fiarovana io vohitra io (&quot;''Forteresse&quot;'' hoy i Lebel) sady misy ny havany marobe. Nataon' Andrianampoinimerina fahirano Antsahadinta ka 15 andro (tapa-bolana) vao afaka.

Mbola afaka nandositra indray Rabehety sy ny havany akaiky, lasa nankany andrefana any [[Imamo]], fa azo sambo-belona tao kosa Ramaromanompo sy Ravaonimerina anabaviny, izay nalahelo ny vadiny lasa nandositra; dia nalain' Andrianampoinimerina ho vady indray i Ravao, napetrany tao Antananarivo. Andriambolamena sy ny taranak' Andriamangarira, Ramaromanompo sy ny havany rehetra dia noroahiny hiala sy tsy handia ny vohitra intsony. Nanomboka tamin'izay dia napetrany hitondra sy hiandry fanjakana tao Antsahadinta Rabodozafimanjaka, isan'ny vadiny roa ambin'ny folo, zanak' Andriantsira avy eny Alasora.

{| align=&quot;center&quot;
|[[File:Ambodirano Imerinatsimo 2.png|thumb|Ampahany amin'ny faritanin'Ambodirano Imerinatsimo sy ireo vakoka tranainy|520x520px]]
|}

== Ny taranak'Andriambolamena sy ny Zanamangarira ==

Rehefa niala tao Antsahadinta Andriambolamena mianakavy dia tsy nandeha alavitra fa nanorim-ponenana teo atsimon'Antsahadinta izay nataony hoe ''Ambohitsoa''; tao izy no niamboho sy nafenina. Mbola hita ao Ambohitsoa ny fasany. Na teo aza izany dia mazava tsara fa tsy lasa menakely miankina amin' Antsahadinta mihitsy ny Zanamangarira fa fokon'Andriana mahaleotena tany Ambodirano toy ireo Andriamasinavalona tsy manana menakely. 

Maro ny zanak' Andriambolamena fa ny nandimby azy dia Ramboabe Andrianjakapingarivo zanany. Tsy nijanona tao Ambohitsoa izy fa nanorim-ponenana teo ambany andrefana natao hoe ''Ampahatelo''. Taty aoriana dia niala tao Ampahatelo indray Ramboabe ka nianatsimo nankany ''Miantsoarivo'' ary nanorim-bohitra nataony hoe ''Itsarahavana''.

Niteraka marobe tao Ampahatelo i Ramboabe ka ireo zanany nahazo tantara sy notolorana vohitra hipetrahana dia:

* Andriamontandraisoa: lahimatoa, tao Ampahatelo ihany, izay nanova ny anaram-bohitra hoe ''Miadanimerina''; ny taranany dia nanorim-ponenana vaovao koa tao ''Ambatomahabodo''. Izy no niteraka an'i Rainizakamanga, nipetraka tao ''Finaritra''. Lefitry ny Printsy Ramananolona;
* Andriampakatro&lt;ref&gt;&lt;small&gt;Thomas Rakotoarivelo (2016), ''Andriamangarira tao Antsahadinta sy ny Zanamangarira, Andriampakatro sy ny taranany,'' Fanontana manokana - Antananarivo.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;, napetrany tao ''Ankatsaka'', nifindra monina tany ''Isoavina - Ambohimandroso'' izy taty aoriana ary any ny taranany.

Ireo vohitra ireo sy ny manodidona azy (vodivona, tanety, lohasaha, tanimbary) no fonenan'ny &lt;/Br&gt; 
tarana-dRamboabe Andrianjakapingarivo izay namorina ny faritra naka anarana hoe: ''Anjanamangarira'' aty Ankibonimerina. 


{| align=&quot;center&quot;
|+Harem-bakoky ny taranak'Andriambolamena ao Ankibonimerina
|[[File:Vavahady Ambatomahabodo 4.jpg|thumb|Vavahady ao Ambatomahabodo / Ambodirano Imerinatsimo|265x265px]]
|[[File:Vatomasina Ambatomahabodo 3.jpg|thumb|Vatomasina (fanapahana) ao Ambatomahabodo / Ambodirano Imerinatsimo|190x190px]]
|[[File:Amontana à Ambatomahabodo.png|thumb|Amontana ao Ambatomahabodo / Ambodirano Imerinatsimo|365x365px]]
|}

== Andriampakatro ==

[[Sary:Takelaka_Andriampakatro.jpg|vignette|258x258px|Takelaka fahatsiarovana ny mpanorina an'Ambohimandroso-Gara|alt=|ankavia]]

'''Andriampakatro''' dia zanaka faralahin-dRamboabe Andrianjakapingarivo, nonina tao amin'ilay toerana atao hoe Ankatsaka. Taty aoriana anefa dia nifindra monina tao atsinanan'[[Ankaratra]] izy, atsimon'Ambatolampy ka ny tanàna lehibe ankehitriny eo dia [[Ambohimandroso|Ambohimandroso-Gara]].

Io faritany nisy an' Andriampakatro sy ireo zanany io dia voafaritra tsara: ny reniranon' Ikelilalina no mamaritra azy avy ato andrefana ka mihaona amin'ny reniranon' Ihazolava avy ato avaratra; ny reniranon' Ionive kosa no eo antsinanana ary ny reniranon'i Maromoka no farany atsimo. Io faritra io no atao hoe: ''Anjanamangarira;'' ny renivohiny fahiny dia ''Isoavina''. Tato aoriana Andriampakatro dia nifindra tao Ambatoharanana, vohitra avo misy fasana ilevenany, eo ambony andrefan'ny garan-damasinina ao Ambohimandroso.

==== Ambohimandroso-Gara ====
Ambohimandroso dia tanàna vaovao vao niforona tamin'ny fotoana namakiana ny lalamby mampitohy an' Antananarivo sy Antsirabe tamin'ny taona 1920. Eo andrefan'ilay vohitra kely atao hoe Antamboho, fonenan'ny taranaka Zanamangarira iray no nanorenan'ny vazaha Fiantsonan-dalamby (Gara) satria nisy sampanan-dàlana lehibe tao avaratra keliny: avy any Antananarivo (avaratra), Antsirabe (atsimo), Ambatotsipihina-Ankaratra (andrefana), Vakinisisaony-Antsiriribe (antsinanana) ka nomena anarana hoe Ambohimandroso. Teo no fanondranana an-dalamby ny [[manjarano]] (&quot;g''raphite&quot;'') avy any Anjamanga sy ny manodidina ka alefa any Toamasina ahondrana ho any am-pitan-dranomasina; teo koa no fandefasana ny kitay hazo sy ny vokatrin'ny tany samihafa amidy ao Antananarivo. Toeram-pivezivezena sy fihaonan'ny mpandraharaha maro Ambohimandroso ka nandroso vetivety tokoa araka ny anarany.

==== Ny fizaran-tany nataon' Andrianampoinimerina ====
Araka ny tantara voalazan'i P. Callet&lt;ref&gt;&lt;small&gt;François Callet (1908), ''Tantaran'ny Andriana'' -Tome IV,   Antananarivo: Imprimerie catholique.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;, dia toy izao no niseho:

Rehefa voavorin' Andrianampoinimerina Imerina 4-toko (Avaradrano, Vakinisisaony, Ambodirano, Marovatana) niampy an' Ivonizongo sy Imamo manontolo, dia niroso nianatsimo izy haka an'i Vakinankaratra. Ny olona nalainy hanampy azy tamin'ny hevitra sy ny tetika hanantateraka izany, ka nanao ny ainy tsy ho zavatra dia ireo ''Zanadrangorinimerina'', izay tsy iza fa havany ihany, zanak'olona iray tampo aminy.

Ireto avy izy ireo:

* Andriantsoanandriana sy Andriankotonavalona, zanak' anabavin' Andriambelomasina ao Ambohipoloalina;
* Andriamparana, zanak'i Ramisamanjakarivo tao Anosiarivo;
* Andriantsalama; zanak' Andriantoarano tao Mandrosoa;
* Andriandambovololona, Andriamahery ary Andriatsimandehairery, zanak' Andriampalimanana ao Tsirangaina.

Rehefa azo i Vakinankaratra, vita i Fisakana sy Betsileo ka tafapetraka ny rafitra fitantanana ireo faritra ireo dia nitodi-doha niverina nianavaratra Andrianampoinimerina sy ny tafika nentiny. Niakatra teo an-tampon' Ambohipeno izy, nanopy maso ny manodidina ka talanjona nahita izato tany midadasika tsy taka-maso, nefa foana tsy misy olona, na miantsinanana hatrany amoron'ala, na mianatsimo hatrany Betsileo na miankandrefana hatrany ambodin'Ankaratra; dia nantsoiny ireo andriana mpitaritafika rehetra niaraka taminy ka hoy izy: 

« Voriko ny tany sy ny fanjakana, ka izao no lazaiko aminareo: 

* ''Indro ianao Andriamaheritsialaintany sy Andriankotofanina, indry Hiaramalaza dia anareo iny miantsinanana ka ataovy tafapaka any amin'ny Ontaiva; koa ampifanambadio ny ankizy, ampiadio tandroka ny omby, ampiharoy volo ny akoho...;''
* ''Indro ianao Ratsimamangalahy sy Ramatoarasamoana: indro kosa Vakinilalantafika no miantsinanana, ataovy tafapaka any amin'ny Ontaiva; koa ampifanambadio ny ankizy, ampiadio tandroka ny omby, ampiharoy volo ny akoho...''»'';''
* Ary hoy Andrianampoinimerina tamin'ireo ''Zanadrangorinimerina'': « ''Kely foana no tsy nanam-boninahitra ialahy ! Fa izaho sy ianareo tsy iray ihany va ? Raha any Ambohimanga sy Antananarivo aho, manjaka; ary raha aty aho, isalahy aminareo ! Ka indro kosa ny anareo, fa voriko izaho sy ianareo ny fanjakana; hatreto Ihazolava no mianatsimo kosa, ka vakinilalantafika no miankandrefana, anareo Zanadrangorinimerina kosa izao, koa ampifanambadio ny ankizy, ampiadio tandroka ny omby, ampiharoy volo ny akoho...''»''.''

« ''Izao no didy omeko anareo, fa mandry ny fanjakana ary voriko ambanilanitra, ka izay olona miditra amin'ny taninareo voadidiko izao dia menakelinareo, fa ny tany no didiako ho anareo ! ''»

Ireo faritra rehetra nozarain' Andrianampoinimerina ireo, izay manelanelana an' Ankibonimerina sy Vakinankaratra dia mbola tany efitra tamin'izany fa vao ho voanjona olona avy aty Ankibonimerina sy Vakinankaratra. Vakinilalantafika no miankandrefana ka hatrany Ankaratra dia Menakely nofehezin'ny Zanadrangorinimerina&lt;ref&gt;&lt;small&gt;Foiben'ny Arsivam-pirenena - Seria D113 - 00012 (1898), « ''Rapport sur l'ethnologie de la région d'Ambatolampy ''», ''Cabinet civil'', Repoblikan'i Madagasikara, Tsaralalàna - Antananarivo.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;; nifankatia tokoa izy 7 lahy ka tsy nozarainy ny fanjakany na ny menakeliny. Ireo taranak'izy ireo dia nanorom-bohitra sy vodivona tany amin'iny faritra iny; tao Androndra atsinanan' Ionive dia nisy taranak' Andriatsimandehairery avy ao Tsirangaina; Andriamahandry zafikeliny no niorom-ponenana tao voalohany. Torak'izany koa ny tao Rangaina, Masoandro, Androndra (samy ao avaratr'Antanifotsy manamorona an' Ionive).

Ny faritra misy ny Zanamangarira atao hoe Anjanamangarira, noho izany, dia tafiditra ao anatin'ny zaratanin'ny Zanadrangorinimerina; anefa ny Zanamangarira dia tsy menakelin'izy ireo mihitsy.

''Ka ahoana ny fanazavana izany ?''

==== Andriampakatro sy ny Zanadrangorinimerina avy ao Tsirangaina ====
Andriampakatro, araka ny tantara, dia isan'ny miaramila mpitari-tafika nandray anjara tamin'ny fakana an'i Vakinankaratra. Isan'ireo niara-dia tamin' Andriandambovololona sy Andriamahery ary Andriatsimandehairery avy ao Tsirangaina izy: nifankahalala izy ireo satria nifanila sy nifanakaiky fonenana taty Ankibonimerina (Tsirangaina sy Miadanimerina) ary mpihavana rahateo.

Rehefa nandeha hifindra monina amin'ny menakeliny vaovao tao atsimon'Ihazolava ry zareo sasany avy ao Tsirangaina, dia Andriampakatro no olona azony antoka ka nantsoiny hamaky lay izany faritra izany hanao famorian-ketra, toy ny isam-pangady, ny hajia, ny ila-vodihena; hiandry vavatany ka nipetraka teo amin'ny toerana farany avaratra indrindra amin'ny faritry ny menakely mba hanara-maso ny fidiran'ny olona honina ao; satria malalaka ny tany ary mahavokatra ka betsaka ireo avy aty Ambodirano sy Vakinisisaony no tonga nitady ravinahitra. Natao hoe ''Isoavina'' na ''Isoavinandriana'' io vohitra fiandrasana vavan-tany io tato aoriana. 

Niditra ny hetra, voaara-maso ara-dalàna ny fahatongavan'ny olona hanorom-ponenana, ary nitombo fatratra ny isan'ny vahoaka menakely. Afa-po tamin'ny asa nataon' Andriampakatro ny fianakavian'i Tsirangaina. Ho fankasitrahana an' Andriampakatro tamin'ny asany dia nanome toky ry zareo Tsirangaina fa homena zara-tany honenany Andriampakatro, ho lovain-janaka aman-jafy.

Nihaona teo atsimon'ilay vohitra fonenany Andriampakatro sy ry zareo Tsirangaina niaraka namaritra ilay zaratany ho an'ny Zanamangarira. Tapaka tamin'izay fa ny renirano sy ony manodidina an'Isoavina no atao faritra mametra io zaratany io dia: ''Ionive'' no atsinanana, ''Imaromoka'' no ao atsimo, ''Ihazolava'' no ao avaratra, ary ''Ikelilalina'' no ao andrefana, izay no honenan' Andriampakatro sy ny taranany ka antsoina hoe ''Anjanamangarira faha-roa'', io faritra io, ka izay rehetra monina ivelan'io faritra io dia lasa menakelin'i Tsirangaina. Vita mazava tsara ny famaritana ka natao hoe ''Itsarafaritra'' ilay toerana nihaonana sy nizarana ny tany. Io valisoa nomena an' Andriampakatro io dia tsy azo natao menakelin'i Tsirangaina fa nahaleotena satria Andriana Andriampakatro sy ny taranany ka natao nitovy fitondrana amin' Anjanamangarira taty Ankibonimerina ihany.

Tsy maintsy nampahafantarina ny Andriamanjaka tao Antananarivo anefa izany fifanarahana fanomezana izany satria nanova ny didin' Andrianampoinimerina tamin'izy nanao ny fizaran-tany.

Niakatra tao Anatirova-Antananarivo ary izy roalahy Andriampakatro, miaramila mpitari-tafika sy Andriamahandry, tompomenakely hilazalaza ny antony sy hangataka tso-drano amin-dRadama Rainy; faly tokoa ny Andriamanjaka ka nitso-drano nanao hoe:

« ''Havako ianareo, nahafoy ny ainareo hamoriako izao fanjakako izao araka ny finari-bavan' Andrianampoinimerina ka tsofiko rano izao fangatahanareo izao, hitombo ny taranakao Andriampakatro, hihamaro ny isanareo, ka izao tany ipetrahanareo izao tsy azonareo hampidirana ny hafa, ary na iza zanaka nampanambadiana any ivelany, na iza manana fanjakana any ivelany, tsy azo enti-mandeha ny tany ary tsy omena ny hafa fa izay mitoetra mamelomaso no tompony !'' 

''Ary levenam-bola omeko anao, na iza hanjaka handimby ahy, na iza havako hanapaka, tsy misy mahazo mampanompo anareo tahaka ny ataon'ny Folovohitra (Hova), fa tenako ianareo ary ny taranakareo dia taranako, ka tsy manompo tena ianareo ! Ho soavin' Andriamanitra sy ho tahin'ny Roambin'ny folo manjaka anie izao fonenanao sy ny taranakao izao ! ''»

Rehefa avy nisaotra nanao tratrantitra Andriana sy nanasina Andriana tamin'ny volatsivaky izy roalahy dia nitodi-doha niverina nody tamin-kafaliana sy haravoana. Ary tonga soa tany an-toerana dia novoriana ny vahoaka nilazana ny vaovao sy hafatra ary nanome anarana hoe ''Isoavinandriana'' ilay vohitra niandohana. Nitohy izany fifampitondrana izany nandritra ny fanjakan-dRanavalona I sy ireo mpanjaka nandimby azy ary tsy niova hatramin'ny faran'ny fanjakan'Andriana na hatramin'izao fotoana izao aza.&lt;ref&gt;&lt;small&gt;Centre des Archives d’Outre Mer - Seria 2D5-2D6 (1895-1946), ''Rapport économique de la province de Tananarive'', Repoblika Frantsay, Aix-En-Provence.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;

Noho izany dia nodidin'i Radama I ho lasa Vodivona i « Anjanamangarira » ka i Andriampakatro, miaramila mpitari-tafika, no Andriana mpifehy izany valisoa azony izany.

==== Andriampakatro tao Isoavina, Anjanamangarira ====

[[Sary:Andriampakatro 2.png|vignette|397x397px|Fasan'Andriampakatro, miloloha &quot;Tranomanara&quot; ao Ambatoharanana / Ambohimandroso-Gara|alt=|ankavia]]

Raha tombanana fa tokony ho tany amin'ny fiantombohan'ny taonjato faha-19 tany ho any Andrianampoinimerina no nandeha nanafika tany Vakinankaratra sy Betsileo, dia azo heverina fa efa tovolahy afaka niady Andriampakatro; tokony ho teraka tamin'ny taona 1770 tany ho any izy.

Taoriana kelin'ny taona 1805, izay nanaovan' Andrianampoinimerina ny fizarana ny tany tao antsinanana sy atsimon'Ankaratra ho valisoa nomena ireo andriana nitari-tafika tany Vakinankaratra sy Betsileo, no nisy ilay fifanarahana nataon' Andriampakatro sy ry zareo Zanadrangorinimerina fa hiandry vavatany ao Isoavina Andriampakatro.

Raha vao niamboho Andrianampoinimerina dia nikomy tsy nety nisaona azy ny Betsileo sasany toy tao Ambositra sy ny tany atsimon'i Matsiatra. Niverina nampanaiky ny Betsileo indray Radama I tamin'ny taona 1811, ka mbola niaraka nanafika taminy hatrany Andriampakatro; rehefa naharesy dia niverina ka nitondra babo betsaka avy any Betsileo. Ny ankamaroan'izy ireto dia natao ankizy mpanampy ka niara-nonina tamin'ny Zanamangarira tao Anjanamangarira ihany ary nomena tany ivelomany rehefa rava ny fanandevozana.

Nijanona niandry vavatany tao Isoavina izy ka natao ''Amboninjato Dimy Voninahita'' sy nomena ny faritra Anjanamangarira ho lovain'ny zanaka aman-jafiny. Ny zana-drahalahiny kosa ''Rainizakamanga'', avy ao Finaritra, dia natao lefitry ny Printsy Ramananolona tany Faradofay tamin'ny taona 1825.

Tamin'ny taona 1831, efa nanjaka Ranavalona I, dia nisy andian-tafika lehibe nentin-dRainiharo sy Rainimanonja nampandry tany tany atsimo atsinanana, Vangaindrano sy Ikongo; mbola voasoratra ho isan'ny miaramila nanafika tany koa Andriampakatro nifehy miaramila 100 lahy, na dia somary efa lehibe taona aza.

Tato aoriana izy dia tsy nandeha miaramila intsony fa natao Loholona Borozano. Lasa nanorim-ponenana vaovao teo antampon-kavoana i Andriampakatro, nataony fitazanana ny faritra Anjanamangarira rehetra, izay vohitra nofeheziny; nataony hoe ''Ambatoharanana'', ilay toerana.

Nodimandry tao Isoavina tany amin'ny manodidina ny taona 1840 tany ho any Andriampakatro, rehefa feno 70 taona; nentina nalevina tao Ankatsaka Miadanimerina - Ambodirano Imerinatsimo izy tamin'izay. Taty aoriana anefa, tokony ho tany amin'ny taona 1870, dia nalain'ireo zanany Andriampakatro ka nafindrany hanokatra fasana vaovao izay vao naorina teo Ambatoharanana (Ambohimandroso-Gara) ary ao izy no milevina hatram'izao.

== Rainizakamanga ==
Tamin'ny volana Desambra 1816 no tonga namangy an-d[[Radama I]] teto Antananarivo ny Kapiteny Anglisy atao hoe: Lesage, narahi-miaramila telopolo sy dokotera ary mpandika teny. Tamin'ny 5 Febroary 1817 vao nody ny vahiny. Ny roa lahy tamin'ny lefitry Lesage dia Brady sy Carren, dia nohazonin-dRadama hampianatra ny miaramilany araka ny fomban'ny miaramila vazaha. Samy nanana toerana fianarana matso Imerina enin-toko, ka Benasandratra atsimon'i Fenoarivo no fianaran' Ambodirano.

Ny nataon-dRadama mpifehy ambony indrindra tamin'ny miaramilan' Ambodirano, dia ny Printsy Ramananolona, zanak'olom-pirahavavy amin' Ilaidama. Ny mpifehy roa lahy manaraka azy dia Andriandahy avy amin'ny Zanamangarira avy ao Finaritra atao hoe: '''Rainizakamanga''' sy ny hovalahy Ramanasina avy ao Ambohiborona.

==== Fanafihana be voninahitra ====
Tamin'ny taona 1825, dia nisy vahiny niorim-ponenana tao ''« Fort Dauphin »''. Dia hoy Radama: « ''An' Andrianampoinimerina ny Nosy Madagasikara, fa ny ranomasina no valamparihiny. Izaho Ilaidama no fanovan'ny Ombalahibemaso, ka tompon'ny rean-tany aman-danitra ''»''.''

Namory miaramila ho any [[Tolagnaro|Fort Dauphin]] Ilaidama, ka ny lehiben' Ambodirano dia ny Printsy Ramananolona avy ao Ambohiborona.

Nampifaninanany ny miaramilan' Imerina enin-toko, koa Ambodirano no tafakatra voalohany tao Fort Dauphin. Nankasitraka fatratra ny Printsy Ramananolona sy ny Andriana Rainizakamanga ary ny hovalahy Ramanasina Ilaidalma. Tsy azo atao ho''e'' Fort Dauphin ity tanàna ity hoy Ilaidama. Antomboka no farany avaratara amin'ny taniko ary ity farany atsimo ity dia atao hoe: Faradofay.

Apetrako eto Faradofay ireto mpiady mahery fo ireto dia ny Printsy Ramananolona, ny Andriana Rainizakamanga ary ny hovalahy Ramanasina. Nomen-dRadama sabatra tsara tarehy Rainizakamanga Zanamangarira avy eo Finaritra, noho izany fandresena be voninahitra tao Faradofay izany.

==== Ranavalona I sy ny Zanamangarira ====
Voalaza tamin'ny boky ''Radama I sy Ranavalona I'', boky nosoratan-dRabenjamina Androvakely eo amin'ny pejy faha-32 fa ny Printsy Rakotobe, zanak'anabavin' Ilaidama, no notendrena handimby azy, dia hampivadiana amin-dRaketadradama zanany vavy tokana. 

Hafatr' Andrianampoinimerina koa izany. Voalazan'ny bokin'ny Andriana Rabary Pastora amin'ny ''Tantaran'ny Martiora'' izany.

Imavo tonga [[Ranavalona I]], anankiray tamin'ireo vadin' Ilaidama, dia nanao izay hahafoana izany didin' Ilaidama izany. Nahazo mpiandany aminy Imavo ka nibosesehany ny Rova nony niamboho Ilaidama. Nosatrohan'ireo mpiandany aminy satroka fito rantsana Imavo, dia nomeny anaram-baovao hoe: Ranavalona I.

Rehefa nitana ny tehim-panjakana Ranavalona I dia novonoina Rakotobe, Rabodosahondra renin'i Printsy Rakotobe, Printsy Ratefinanahary, rain'i Printsy Rakotobe, Rambolamasoandro vadin' Andrianampoinimerina, reniben'i Printsy Rakotobe, Ratafika anadahin-drenin'i Printsy Rakotobe, Printsy [[Ramanetaka]], zanak'olom-pirahavavy amin' Ilaidama, nanirahan'i Ranavalona mpamono tany [[Mahajanga]]; anefa afa-nandositra tany [[Kômôro]] ka lasa mpanjaka tany. Nanirahany mpamono koa ny Printsy Ramananolona tao Faradofay, ka Rainizakamanga Zanamangarira sy Ramanasina no nasainy nanatanteraka izany. 

Niraiki-po tamin'ny Printsy Ramananolona ny Andriana Rainizakamanga sy Ramanasina hovalahy; ka izao no nataony: Nanatona ny Printsy izy ka niloa-bava hoe: &quot;''Ratsy loatra ity trano ipetrahanao ity ny Andriana, ka aoka Rainizakamanga hitondra ny miaramila haka hazo any an'ala&quot;'' hoy Ramanasina. Nanaiky Printsy Ramananolona: niditra maraina nitondra lefom-pohy tao an-tranon-dRamananolona, Ramanasina ka raha mbola nandry tao am-pandriana ny printsy dia nolefoniny ka maty. Faly Ranavalona I, ka nataony kômandy nisolo ny Printsy Ramananolona tao Faradofay Ramanasina. Rainizakamanga Zanamangarira izay tsy mba nahafaty ny Printsy Ramananolona, dia tonga lefitr' ilay mpandraraka rà marina.

==== Fandevenana manetriketrika ====
Rehefa nodimandry tao anatirovan' Antananarivo Rainizakamanga, dia nentina teo Fenoarivo Benasandratra aloha, ka nandry indray alina teo, ary narahi-miaramila nanao rere. Niainga ho any Finaritra, anefa rehefa nandalo teo Androhibe, dia hoy ireo Andriamasinavalona taranak' Andriandambozozoro: « ''Angatahinay handry eto indray alina ny vatamangatsiakan'ny Andriana Rainizakamanga, fa Andriamasinavalona havanay ''», ka dia nijanona teo indray alina ny vatamangatsiaka ary nanaovana rere. Rehefa izay, dia nandroso ho any Finaritra, narahi-miaramila sy tafondro roa ambiny folo vava izay napoaka tao Finaritra nandritry ny herinandro. Ary ilay sabatra nomen' Ilaidama an-dRainizakamanga tamin'ny fandresena be voninahitra tany Faradofay dia niara-nasitrika taminy tao Finaritra koa.

{| align=&quot;center&quot;
|+Harem-bakoka ao amin'ny Vohitra Finaritra 
|[[File:Vavahady Finaritra 4.jpg|thumb|Vavahady ao Finaritra / Ambodirano Imerinatsimo|385x385px]]
|[[File:Vatomasina Finaritra 3.jpg|thumb|Vatomasina (fitsofan-drano) ao Finaritra / Ambodirano Imerinatsimo|200x200px]]
|[[File:Amontana Aviavy Finaritra.jpg|thumb|Amontana sy Aviavy ao Finaritra / Ambodirano Imerinatsimo|325x325px]]
|}

== Ny fomban'ny Zanamangarira ==
Amin'ny maha Andriana firazanana ny Zanamangarira dia manana ny fombany manokana toy ny andriana rehetra teto Imerina izy ireo, toy izao izany:

1) Mifampiarahaba « ''Tsara và, tompoko ''» izy samy izy;

2) Tsy manao ny fanompoana fanaon'ny Hova, izany hoe: 

* Tsy manao hazo lava (tsy maka hazo any an'ala hanaovana tranon'andriana),
* Tsy mibaby na milanja andriana,
* Tsy mitondra entan'andriana,
* Tsy miambina;

3) Tsy manao horom-potsy (izany hoe tsy mitaona tany mena hanotorana fasan'andriana);

4) Tsy hani-maty momba sy tsy hanim-bodihena;

5) Ary nandritry ny fotoana ela dia izy samy Zanamangarira ihany no nifanambady na ny avy ao avaratra (Ankibonimerina) na ny avy ao atsimo (Vakinankaratra), mba hiarovana ilay hoe « ''Lova tsy mifindra ''» teo amin'ny firazanana sy teo amin'ny fananana.

== Ny toerana nielezan'ny Zanamangarira ==
Ny vohitra lehibe nonenan'ny taranak' Andriambolamena, zanaka lahiaivon' Andriamangarira, tamin'ny voalohany dia Miadanimerina, Ambatomahabodo ary Finaritra izay samy misy vatomasina sy kianja avokoa. Nanomboka ho tery io faritra nonenana io rehefa nitombo isa ny taranaka; ny tany koa tsy dia nahavokatra firy ka nanjary sarotra ny fivelomana. Betsaka noho izany ireo taranaka no nifindra monina, lasa nitady toerana malalaka sy mahavokatra kokoa.

Ramboabe Andrianjakapingarivo no nifindra monina voalohany nandeha nianatsimo tao akaikin'i Miantsoarivo ary nanorina vohitra vaovao nataony hoe: «'' Itsarahavana ''».

Nifindra monina koa tato aoriana Andriampakatro sy ny zananany, naka toerana tany amoron'ny reniranon' Ionive, any atsinanan'Ankaratra ka nahazo faritra iray vaovao mihitsy nonenan'ireo taranany izay nantsoina hoe: «'' Anjanamangarira ''»; ny vohitra voalohany nisy azy ireo dia Isoavina, Antetezambato, Itsarafaritra, Miadanimerina, Ambatoharanana, Ankotsaka, Antamika, ...

Nisy koa ireo lafin-kavan' Andriampakatro tonga nanorim-ponenana tao Anjanamangarira, toy ny tao Andohofarihy, Maromoka, ...

[[Antsirabe]] koa dia isan'ny vohitra nofidin'ny taranak' Andriamangarira honenana, ary nisy maromaro aza no lasa mihitsy hatrany Soanindrariny sy Sahanivotry. Tsy lazaina intsony ireo nifindra tao Antananarivo. Mbola betsaka koa anefa ireo taranaka no nijanona teo an-toerana ihany tao « Imerina », araka ny fomba fitenin'ny mpifindra monina, toy ny valala fiandry fasana nitandrina ny soatoavina sy ny nanabe voa ny tanindrazana. 


{| align=&quot;center&quot;
|+Harem-bakoky ny taranak' Andriamangarira avy amin' Andriampakatro
|[[File:Ambatoharanana_patrimoine.png|thumb|Vakoka ao Ambatoharanana / Ambohimandroso|350x350px]]
|[[File:Miadanimerina_patrimoine.png|thumb|Vakoka ao Miadanimerina / Ambohimandroso-Gara|350x350px]]
|}

== Rohy ivelany ==

* [http://aviavy.atspace.com/story/andriamangarira.html http://aviavy.likesyou.org/]
*[http://www.royalark.net/Madagascar/imerina2.htm http://www.royalark.net/]

== Loharano ==
&lt;references /&gt;

[[sokajy:Tantaran'i Madagasikara]]</text>
      <sha1>5t60scub7823n7makvr3nk3ivfuga2x</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1143024</id>
      <parentid>1143020</parentid>
      <timestamp>2026-06-14T06:45:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hephaestus-Mrz36</username>
        <id>22223</id>
      </contributor>
      <origin>1143024</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="34710" sha1="btlxpo0j2hh68v73to6vicljb5v1wvl" xml:space="preserve">[[Sary:Tranomasin' Andriamangarira Antsahadinta.jpg|vignette|323x323px|Fasan-dakan' Andriamangarira, miloloha &quot;Tranomasina&quot; ao anaty Rovan' Antsahadinta|alt=]]

'''Andriamangarira''' dia mpanjaka nanorina an'Antsahadinta tamin’ny taona 1725. Teraka manodidina ny taona 1695 izy ary niamboho sy nafenina tao Antsahadinta tamin’ny 1775 teo amin'ny faha-80 taonany. Andriandambozozoro no rainy ary Rasohanamanjaka no reniny, izay samy Andriamasinavalona. Andriambolamena zanany lahiaivo no nandimby azy nanjaka tao Antsahadinta rehefa niamboho izy. Nanambady maro Andriamangarira fa Ratoeboahangy vady navelan' Andriamalama tao Isoanangano, izay maty tanora, sady vady loloha no niterahany 3 mianadahy: dia Ramakilahy sy Andriambolamena ary Rahanivofotsimanjaka.

== Ny loharano nipoiran'Andriamangarira ==
Ity fehezan-tantara ity dia mikasika ny zava-niseho nanomboka tamin'ny andro nanjakan' [[Andriamasinavalona]] (1675-1710) teto Ankibonimerina. 
Zanaka lahiaivon'ny mpanjaka Andriantsimitoviaminandriandehibe&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;&lt;small&gt;François Callet (1908), ''Tantara ny andriana eto Madagasikara (histoire des rois)'&lt;nowiki/&gt;''',''''' Antananarivo: Imprimerie catholique.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;(1650-1670) izy, ary nanana anabavy maro sy rahalahy iray ray sy reny aminy. Ny anabavy iray atao hoe Ravololondrenitrimo tao Ambohimiakoja dia niteraka telo (3) mianadahy: 

* Andriandambozozoro tao Malaza sy Ivatobe avaratra;
* Andrianjakatrimo tao Ivatobe atsimo;
* Razafindrahety tao Tangaina, samy amin'ny faritr'Ambodirano Imerinatsimo iny izany.

Araka ny tantara sy ny lovan-tsofina dia ity andriandahy atao hoe Andriandambozozoro, izay andriana nifehy an'Ivatobe, Androhibe, Ambohitrontsy, Malaza sy ny manodidina dia naka vady ny zanakavavin'Andriamasinavalona&lt;ref&gt;&lt;small&gt;Georges Rabemanana (2000), ''Ny Andriamasinavalona ao Miadanimerina'', Fanontana manokana - Antananarivo.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&lt;small&gt;Kaominina ambanivohitra Androhibe-Antsahadinta (2017), ''[https://fdl.mg/sites/default/myfiles/PCD/PCD/PCD%20ANTSAHADINTA/PCD_Antsahadinta.pdf Plan Communal de Developpement (PCD) de la Commune Rurale d’Androhibe Antsahadinta 2017-2021]  « La culture en tant que levier du développement ''», Ministeran'ny atitany sy ny fitsinjaram-pahefana - Repoblikan'i Madagasikara, Antananarivo.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&lt;small&gt;Rabarijaona (1938), ''Rakitry ny ela sy Généalogie mikasika ireo taranaka: Andriamasinavalona na: Andrianjakanavalondambo na: Razakalambonavalona mpanjakan'Imerina (1675-1710) sy Andriambahoakafovoanintany mpanjakan'Imamo'', Lovan-tsofina voarakitra an-tsoratra noraisina avy amin'ny Mpitandrina fiangonana kristianina iray tao Ambodirano Imerinatsimo, Ambohimahamanina.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt; izay napetrany ho andriantompombodivona, masoivoham-panjakana foibe tao Ambohimahamanina.

a) Rasohanamanjaka, zanakavavin'Andriamasinavalona, dia niteraka tamin'Andriandambozozoro an'i:

[[Sary:Plaque_ANDRIAMANGARIRA.jpg|vignette|349x349px|Takelaka fahatsiarovana ao amin'ny &lt;/Br&gt; Rovan' Antsahadinta|alt=]]

*Andriamangarira izay nanorina an'Antsahadinta ka nanjaka tao (1725-1775);
* Andriamalama tao Isoanangano;
* Ranosy (vavy) tao Androhibe;
* Rabiby tao Antalaho / Antanetibe;
*Andriamifonozozoro (Rafonozozoro, hoy i P. Callet) tao Ivatobe.

b) Rangorinimerina tao Ambohitrontsy &lt;/Br&gt; dia niteraka indray tamin'i Andriamifonozozoro an'i:

* Andriamohara, nanjaka tao Alasora;
* Andriambelomasina, nanjaka tao Ambohimanga (1730-1770);
* Andriantoarano tao Alasora;
* Ramisamanjaka nonina tao Anosiarivo;
* Andriampalimanana nonina tao Tsirangaina;
* Ary ny vavy Rahisatra sy Rahira tao Manandona, Randrianizara nanambady an' Andriamborosinandriana tao Ambohipoloalina ka niteraka an' Andrianarabo, Andriantsoanandriana, Andriankotonavalona.

[[Sary:Fasan' Andriamangarira.jpg|vignette|314x314px|Tranomasin' Andriamangarira ao avaratra indrindra, ao anaty Rovan' Antsahadinta|alt=]]

Teraka tao Ambohitrontsy tany amin'ny manodidina ny taona 1695 tany ho any Andriamangarira. Araka ny lovan-tsofina dia nisy vehivavy mpampivelona sy renin-jaza mahay sy malaza tao Ambohitrontsy, ka izany no nahatonga ny nahaterahan'ny zanaky ny mpanjaka sy nifanan'ny vadin'ny mpanjaka teo.

Raha zohina ny tetiarana dia samy Andriamasinavalona Andriandambozozoro rain' Andriamangarira sy Rasohanamanjaka reniny. Koa amin'izany dia Andriamasinavalona hiringiriny Andriamangarira&lt;ref&gt;&lt;small&gt;Rabenjamina (1950), ''Tantaran’Andriana: Andriamangarira, Mpanjaka fahagola teo Antsahadinta sy ny Zanamangarira taranany'', Imprimerie-Antananarivo 4 Bis, rue Gallieni.[https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/0/02/Couverture_du_livre_de_Pasteur_RABENJAMINA_%28Andravokely%29.jpg]&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&lt;small&gt;Lucien Paul Raharison (2012), [https://drive.google.com/file/d/122IPfYEmOpTyvE5-_igf_9HtXo-IwOtZ/view?usp=sharing ''Héritage foncier, évolution du paysage agraire et de la paysannerie en Imerina (Hautes Terres Centrales de Madagascar) de la fin du XIXé siècle aux années 1990''],  Thèse de Doctorat, Departemanta Tantara - Oniversiten'Antananarivo / Oniversite Paris Diderot - Paris VII. ([https://books.google.mg/books?id=S-87zAEACAAJ&amp;dq=inauthor:%22Lucien+Raharison%22&amp;hl=fr&amp;sa=X&amp;redir_esc=y ISBN 9781698427225])&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&lt;small&gt;Thomas Rakotoarivelo &amp; Solonavalona Andriamihaja (2014), ''Andriamasinavalona, Mpanjaka tokana teto Imerina (1675-1710)'', Fanontana manokana - Ny fikambanana « Taranak'Andriamasinavalona », Antananarivo.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&lt;small&gt;Jean Désiré Ranaivoson (2020), ''Ny Andriamaneforalambo Zanadralambo enin-toko amin'avaradrano'', Fanontana manokana - Antananarivo.[https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/8/88/Ny_Andriamaneforalambo.jpg]&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&lt;small&gt;Isabelle Ratsira &amp; Misa Rakotoariseheno (1993), ''Antsahadinta'', Livret de présentation de l'histoire d'Antsahadinta par le Syndicat d'Initiative d'Antsahadinta, SME-BP 659- DL N°058, Antananarivo.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;.

Nanorina sy nanjaka tao Antsahadinta tokony ho tamin'ny taona 1725 Andriamangarira, niamboho sy nafenina tao Antsahadinta tamin'ny taona 1775; heverina ho 80 taona ny andro niainany.

Nanambady maro Andriamangarira fa Ratoeboahangy vady navelan' Andriamalama tao Isoanangano, izay maty tanora, sady vady loloha no niterahany 3 mianadahy:

* Ramakilahy, lahimatoa nipetraka tao Ankadinanahary;
* Andriambolamena, lahiaivo, nandimby fanjakana an-drainy tao Antsahadinta;
* Rahanivofotsimanjaka izay nanambady an-dRabibilahy tao Ambohimahamanina.

Angamba mbola nisy koa zanak' Andriamangarira hafa reny any ho any saingy tsy voarain'ny tantara.

Andriamangarira no mpanjaka voalohany teo Antsahadinta, vodivona farany atsimo amin' Ivatobe, notapahan'ny hady ka lasa boribory; rakotry ny ala maitso izy satria tsy navelan' Andriamangarira ho tapahina na kapaina mihitsy ny hazo.   

Hoy ny tonon-kira ilazan'ny Ntaolo io tanànan' Andriamangarira io:  &lt;blockquote&gt;&quot;Mananjara samy vohitra Antsahadinta. &lt;/Br&gt; Ny ora-mirotsaka itoviana ihany, fa ny patrak’ ala vaventy tombondahiny ihany !&quot; &lt;/blockquote&gt;Nataony roa ny vavahady miditra amin'ny tanànany: dia eo amin'ny alahamadin'ny vohitra sy eo amin'ny adijadin'ny tanàna. Eo amin'ny asorontanin'ny vohitra dia nasiany hady fetsy misy zohy mivoaka any ivelan'ny tanàna na dia mihidy aza ny vavahady. Fahiny, fony mbola niady an-trano dia kodiaram-bato avo rindrina no mivoha maraina mirindrina hariva teo amin'ny vohitr' Andriamangarira&lt;ref&gt;&lt;small&gt;Josélyne Ramamonjisoa (2003), ''[https://books.google.mg/books?id=62twAAAAMAAJ&amp;q=andriamangarira&amp;dq=andriamangarira&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwi8jPrEgfnzAhUSQkEAHWpMAc8Q6AF6BAgKEAI Madagascar, des paysages proteiformes]'&lt;nowiki/&gt;''',''''' Association Malgache des Montagnes Africaines (AMMA), Antananarivo.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;.

== Ny nakan'Andrianampoinimerina an'Antsahadinta ==
Rehefa niamboho Andriamangarira, dia '''Andriambolamena''', zanany lahiaivo indray no nandimby azy nanjaka tao Antsahadinta. Andrianamboatsimarofy kosa no mpanjaka tao Antananarivo (1774-1796), nifehy an' Imerinatsimo, tamin'izany andro izany.

Efa andriana nanjaka nadritra ny 20 taona tao Antsahadinta i Andriambolamena vao resin' [[Andrianampoinimerina|Andrianampoinimerina]] i Andrianamboatsimarofy ka nanomboka nanjaka tao Antananarivo (taona 1794). Andrianamboatsimarofy kosa namaha sy nanorim-panjakana tao Anosizato nataony hoe ''Isoananjakana''. Niamboho tao Fenoarivo tamin'ny taona 1798 Andrianamboatsimarofy ary nodimbiasan'ny zanany Ramaromanompo.

Andriambolamena dia niandany mandrakariva tamin'i Andrianamboatsimarofy sy Ramaromanompo satria iray fileovana aminy ary iray fianakaviana satria Reniamboa, vavimatoan' Andriambolamena dia vadiben-dRamaromanompo ary anabavin-dRaboabe Andrianjakapingarivo. Ary izy dia nanao toeran-droa fonenany dia tao Antsahadinta nisy ny renibeny sy ny vadibeny sy Isoananjakana-Anosizato.

Misy lovan-tsofina&lt;ref&gt;&lt;small&gt;Ravelojaona (1937), ''Boky firaketana ny fiteny sy ny zavatra malagasy (Dictionnaire encyclopédique Malgache). Avoakan'ny Mpiadidy ny Fiainana '&lt;nowiki/&gt;''',''''' Imprimerie industrielle - Antananarivo.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt; milaza fa noroahin' Andrianampoinimerina hiala an' Antsahadinta Andriambolamena satria hono maditra, manambaka sy mihinam-bahoaka ary manodikodina ny hasina satria tendan-kanina ka nosaziana izy sy ny taranany. Toa resaka fisoketana ihany izany novoizin' Avaradrano izany satria tsy nifankahazo loatra ny foko roa tonta.

Toy izao kosa ny tantara niseho araka ny fahitan'ilay vazaha atao hoe Lebel&lt;ref&gt;&lt;small&gt;Jean Claude Hebert (1804), ''Les tribulations de Lebel'' «'' Negociant - voyageur ''»   ''sur les hauts-plateaux Malgaches (1800-1803) ''», ''In'' ''Omaly sy Anio (Hier et Aujourd’hui)'', ''Revue d’études historiques, Volume 10,'' Jolay - Desambra 1979, Oniversitean'i Madagasikara - Antananarivo''.''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;, mpividy andevo raha tonga taty Imerina izy tamin'ny taona 1803:&lt;blockquote&gt;«...Nantsoina hifampiraharaha amin'i Ramaromanompo tao Anosizato aho mba hanao vanja. Natao ny fifanarahana teo anatrehan'ny havan'ny mpanjaka dia ny vadibeny Reniamboa, ny zaodahiny Andriantomponimerina (ndrl na Rabehety), mpanjakan' Ambohidratrimo, afaka nandositra fa tsy novonoina akory, ny anabaviny Ravao (na Ravaonimerina) vadin' Andriantomponimerina sy Razafinamboa...».&lt;/blockquote&gt;Volana vitsivitsy tato aoriana (aogositra 1803) maty Reniamboa, vadiben-dRamaromanompo; nisaona ny olona; nohararaotin' Andrianampoinimerina izany hanafihana an' Anosizato. Lasa nitsoaka nankeny Antsahadinta Ramaromanompo sy ny fianankaviany fa mafy fiarovana io vohitra io (&quot;''Forteresse&quot;'' hoy i Lebel) sady misy ny havany marobe. Nataon' Andrianampoinimerina fahirano Antsahadinta ka 15 andro (tapa-bolana) vao afaka.

Mbola afaka nandositra indray Rabehety sy ny havany akaiky, lasa nankany andrefana any [[Imamo]], fa azo sambo-belona tao kosa Ramaromanompo sy Ravaonimerina anabaviny, izay nalahelo ny vadiny lasa nandositra; dia nalain' Andrianampoinimerina ho vady indray i Ravao, napetrany tao Antananarivo. Andriambolamena sy ny taranak' Andriamangarira, Ramaromanompo sy ny havany rehetra dia noroahiny hiala sy tsy handia ny vohitra intsony. Nanomboka tamin'izay dia napetrany hitondra sy hiandry fanjakana tao Antsahadinta Rabodozafimanjaka, isan'ny vadiny roa ambin'ny folo, zanak' Andriantsira avy eny Alasora.

{| align=&quot;center&quot;
|[[File:Ambodirano Imerinatsimo 2.png|thumb|Ampahany amin'ny faritanin'Ambodirano Imerinatsimo sy ireo vakoka tranainy|520x520px]]
|}

== Ny taranak'Andriambolamena sy ny Zanamangarira ==

Rehefa niala tao Antsahadinta Andriambolamena mianakavy dia tsy nandeha alavitra fa nanorim-ponenana teo atsimon'Antsahadinta izay nataony hoe ''Ambohitsoa''; tao izy no niamboho sy nafenina. Mbola hita ao Ambohitsoa ny fasany. Na teo aza izany dia mazava tsara fa tsy lasa menakely miankina amin' Antsahadinta mihitsy ny Zanamangarira fa fokon'Andriana mahaleotena tany Ambodirano toy ireo Andriamasinavalona tsy manana menakely. 

Maro ny zanak' Andriambolamena fa ny nandimby azy dia Ramboabe Andrianjakapingarivo zanany. Tsy nijanona tao Ambohitsoa izy fa nanorim-ponenana teo ambany andrefana natao hoe ''Ampahatelo''. Taty aoriana dia niala tao Ampahatelo indray Ramboabe ka nianatsimo nankany ''Miantsoarivo'' ary nanorim-bohitra nataony hoe ''Itsarahavana''.

Niteraka marobe tao Ampahatelo i Ramboabe ka ireo zanany nahazo tantara sy notolorana vohitra hipetrahana dia:

* Andriamontandraisoa: lahimatoa, tao Ampahatelo ihany, izay nanova ny anaram-bohitra hoe ''Miadanimerina''; ny taranany dia nanorim-ponenana vaovao koa tao ''Ambatomahabodo''. Izy no niteraka an'i Rainizakamanga, nipetraka tao ''Finaritra''. Lefitry ny Printsy Ramananolona;
* Andriampakatro&lt;ref&gt;&lt;small&gt;Thomas Rakotoarivelo (2016), ''Andriamangarira tao Antsahadinta sy ny Zanamangarira, Andriampakatro sy ny taranany,'' Fanontana manokana - Antananarivo.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;, napetrany tao ''Ankatsaka'', nifindra monina tany ''Isoavina - Ambohimandroso'' izy taty aoriana ary any ny taranany.

Ireo vohitra ireo sy ny manodidona azy (vodivona, tanety, lohasaha, tanimbary) no fonenan'ny &lt;/Br&gt; 
tarana-dRamboabe Andrianjakapingarivo izay namorina ny faritra naka anarana hoe: ''Anjanamangarira'' aty Ankibonimerina. 


{| align=&quot;center&quot;
|+Harem-bakoky ny taranak'Andriambolamena ao Ankibonimerina
|[[File:Vavahady Ambatomahabodo 4.jpg|thumb|Vavahady ao Ambatomahabodo / Ambodirano Imerinatsimo|265x265px]]
|[[File:Vatomasina Ambatomahabodo 3.jpg|thumb|Vatomasina (fanapahana) ao Ambatomahabodo / Ambodirano Imerinatsimo|190x190px]]
|[[File:Amontana à Ambatomahabodo.png|thumb|Amontana ao Ambatomahabodo / Ambodirano Imerinatsimo|365x365px]]
|}

== Andriampakatro ==

[[Sary:Takelaka_Andriampakatro.jpg|vignette|258x258px|Takelaka fahatsiarovana ny mpanorina an'Ambohimandroso-Gara|alt=|ankavia]]

'''Andriampakatro''' dia zanaka faralahin-dRamboabe Andrianjakapingarivo, nonina tao amin'ilay toerana atao hoe Ankatsaka. Taty aoriana anefa dia nifindra monina tao atsinanan'[[Ankaratra]] izy, atsimon'Ambatolampy ka ny tanàna lehibe ankehitriny eo dia [[Ambohimandroso|Ambohimandroso-Gara]].

Io faritany nisy an' Andriampakatro sy ireo zanany io dia voafaritra tsara: ny reniranon' Ikelilalina no mamaritra azy avy ato andrefana ka mihaona amin'ny reniranon' Ihazolava avy ato avaratra; ny reniranon' Ionive kosa no eo antsinanana ary ny reniranon'i Maromoka no farany atsimo. Io faritra io no atao hoe: ''Anjanamangarira;'' ny renivohiny fahiny dia ''Isoavina''. Tato aoriana Andriampakatro dia nifindra tao Ambatoharanana, vohitra avo misy fasana ilevenany, eo ambony andrefan'ny garan-damasinina ao Ambohimandroso.

==== Ambohimandroso-Gara ====
Ambohimandroso dia tanàna vaovao vao niforona tamin'ny fotoana namakiana ny lalamby mampitohy an' Antananarivo sy Antsirabe tamin'ny taona 1920. Eo andrefan'ilay vohitra kely atao hoe Antamboho, fonenan'ny taranaka Zanamangarira iray no nanorenan'ny vazaha Fiantsonan-dalamby (Gara) satria nisy sampanan-dàlana lehibe tao avaratra keliny: avy any Antananarivo (avaratra), Antsirabe (atsimo), Ambatotsipihina-Ankaratra (andrefana), Vakinisisaony-Antsiriribe (antsinanana) ka nomena anarana hoe Ambohimandroso. Teo no fanondranana an-dalamby ny [[manjarano]] (&quot;g''raphite&quot;'') avy any Anjamanga sy ny manodidina ka alefa any Toamasina ahondrana ho any am-pitan-dranomasina; teo koa no fandefasana ny kitay hazo sy ny vokatrin'ny tany samihafa amidy ao Antananarivo. Toeram-pivezivezena sy fihaonan'ny mpandraharaha maro Ambohimandroso ka nandroso vetivety tokoa araka ny anarany.

==== Ny fizaran-tany nataon' Andrianampoinimerina ====
Araka ny tantara voalazan'i P. Callet&lt;ref&gt;&lt;small&gt;François Callet (1908), ''Tantaran'ny Andriana'' -Tome IV,   Antananarivo: Imprimerie catholique.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;, dia toy izao no niseho:

Rehefa voavorin' Andrianampoinimerina Imerina 4-toko (Avaradrano, Vakinisisaony, Ambodirano, Marovatana) niampy an' Ivonizongo sy Imamo manontolo, dia niroso nianatsimo izy haka an'i Vakinankaratra. Ny olona nalainy hanampy azy tamin'ny hevitra sy ny tetika hanantateraka izany, ka nanao ny ainy tsy ho zavatra dia ireo ''Zanadrangorinimerina'', izay tsy iza fa havany ihany, zanak'olona iray tampo aminy.

Ireto avy izy ireo:

* Andriantsoanandriana sy Andriankotonavalona, zanak' anabavin' Andriambelomasina ao Ambohipoloalina;
* Andriamparana, zanak'i Ramisamanjakarivo tao Anosiarivo;
* Andriantsalama; zanak' Andriantoarano tao Mandrosoa;
* Andriandambovololona, Andriamahery ary Andriatsimandehairery, zanak' Andriampalimanana ao Tsirangaina.

Rehefa azo i Vakinankaratra, vita i Fisakana sy Betsileo ka tafapetraka ny rafitra fitantanana ireo faritra ireo dia nitodi-doha niverina nianavaratra Andrianampoinimerina sy ny tafika nentiny. Niakatra teo an-tampon' Ambohipeno izy, nanopy maso ny manodidina ka talanjona nahita izato tany midadasika tsy taka-maso, nefa foana tsy misy olona, na miantsinanana hatrany amoron'ala, na mianatsimo hatrany Betsileo na miankandrefana hatrany ambodin'Ankaratra; dia nantsoiny ireo andriana mpitaritafika rehetra niaraka taminy ka hoy izy: 

« Voriko ny tany sy ny fanjakana, ka izao no lazaiko aminareo: 

* ''Indro ianao Andriamaheritsialaintany sy Andriankotofanina, indry Hiaramalaza dia anareo iny miantsinanana ka ataovy tafapaka any amin'ny Ontaiva; koa ampifanambadio ny ankizy, ampiadio tandroka ny omby, ampiharoy volo ny akoho...;''
* ''Indro ianao Ratsimamangalahy sy Ramatoarasamoana: indro kosa Vakinilalantafika no miantsinanana, ataovy tafapaka any amin'ny Ontaiva; koa ampifanambadio ny ankizy, ampiadio tandroka ny omby, ampiharoy volo ny akoho...''»'';''
* Ary hoy Andrianampoinimerina tamin'ireo ''Zanadrangorinimerina'': « ''Kely foana no tsy nanam-boninahitra ialahy ! Fa izaho sy ianareo tsy iray ihany va ? Raha any Ambohimanga sy Antananarivo aho, manjaka; ary raha aty aho, isalahy aminareo ! Ka indro kosa ny anareo, fa voriko izaho sy ianareo ny fanjakana; hatreto Ihazolava no mianatsimo kosa, ka vakinilalantafika no miankandrefana, anareo Zanadrangorinimerina kosa izao, koa ampifanambadio ny ankizy, ampiadio tandroka ny omby, ampiharoy volo ny akoho...''»''.''

« ''Izao no didy omeko anareo, fa mandry ny fanjakana ary voriko ambanilanitra, ka izay olona miditra amin'ny taninareo voadidiko izao dia menakelinareo, fa ny tany no didiako ho anareo ! ''»

Ireo faritra rehetra nozarain' Andrianampoinimerina ireo, izay manelanelana an' Ankibonimerina sy Vakinankaratra dia mbola tany efitra tamin'izany fa vao ho voanjona olona avy aty Ankibonimerina sy Vakinankaratra. Vakinilalantafika no miankandrefana ka hatrany Ankaratra dia Menakely nofehezin'ny Zanadrangorinimerina&lt;ref&gt;&lt;small&gt;Foiben'ny Arsivam-pirenena - Seria D113 - 00012 (1898), « ''Rapport sur l'ethnologie de la région d'Ambatolampy ''», ''Cabinet civil'', Repoblikan'i Madagasikara, Tsaralalàna - Antananarivo.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;; nifankatia tokoa izy 7 lahy ka tsy nozarainy ny fanjakany na ny menakeliny. Ireo taranak'izy ireo dia nanorom-bohitra sy vodivona tany amin'iny faritra iny; tao Androndra atsinanan' Ionive dia nisy taranak' Andriatsimandehairery avy ao Tsirangaina; Andriamahandry zafikeliny no niorom-ponenana tao voalohany. Torak'izany koa ny tao Rangaina, Masoandro, Androndra (samy ao avaratr'Antanifotsy manamorona an' Ionive).

Ny faritra misy ny Zanamangarira atao hoe Anjanamangarira, noho izany, dia tafiditra ao anatin'ny zaratanin'ny Zanadrangorinimerina; anefa ny Zanamangarira dia tsy menakelin'izy ireo mihitsy.

''Ka ahoana ny fanazavana izany ?''

==== Andriampakatro sy ny Zanadrangorinimerina avy ao Tsirangaina ====
Andriampakatro, araka ny tantara, dia isan'ny miaramila mpitari-tafika nandray anjara tamin'ny fakana an'i Vakinankaratra. Isan'ireo niara-dia tamin' Andriandambovololona sy Andriamahery ary Andriatsimandehairery avy ao Tsirangaina izy: nifankahalala izy ireo satria nifanila sy nifanakaiky fonenana taty Ankibonimerina (Tsirangaina sy Miadanimerina) ary mpihavana rahateo.

Rehefa nandeha hifindra monina amin'ny menakeliny vaovao tao atsimon'Ihazolava ry zareo sasany avy ao Tsirangaina, dia Andriampakatro no olona azony antoka ka nantsoiny hamaky lay izany faritra izany hanao famorian-ketra, toy ny isam-pangady, ny hajia, ny ila-vodihena; hiandry vavatany ka nipetraka teo amin'ny toerana farany avaratra indrindra amin'ny faritry ny menakely mba hanara-maso ny fidiran'ny olona honina ao; satria malalaka ny tany ary mahavokatra ka betsaka ireo avy aty Ambodirano sy Vakinisisaony no tonga nitady ravinahitra. Natao hoe ''Isoavina'' na ''Isoavinandriana'' io vohitra fiandrasana vavan-tany io tato aoriana. 

Niditra ny hetra, voaara-maso ara-dalàna ny fahatongavan'ny olona hanorom-ponenana, ary nitombo fatratra ny isan'ny vahoaka menakely. Afa-po tamin'ny asa nataon' Andriampakatro ny fianakavian'i Tsirangaina. Ho fankasitrahana an' Andriampakatro tamin'ny asany dia nanome toky ry zareo Tsirangaina fa homena zara-tany honenany Andriampakatro, ho lovain-janaka aman-jafy.

Nihaona teo atsimon'ilay vohitra fonenany Andriampakatro sy ry zareo Tsirangaina niaraka namaritra ilay zaratany ho an'ny Zanamangarira. Tapaka tamin'izay fa ny renirano sy ony manodidina an'Isoavina no atao faritra mametra io zaratany io dia: ''Ionive'' no atsinanana, ''Imaromoka'' no ao atsimo, ''Ihazolava'' no ao avaratra, ary ''Ikelilalina'' no ao andrefana, izay no honenan' Andriampakatro sy ny taranany ka antsoina hoe ''Anjanamangarira faha-roa'', io faritra io, ka izay rehetra monina ivelan'io faritra io dia lasa menakelin'i Tsirangaina. Vita mazava tsara ny famaritana ka natao hoe ''Itsarafaritra'' ilay toerana nihaonana sy nizarana ny tany. Io valisoa nomena an' Andriampakatro io dia tsy azo natao menakelin'i Tsirangaina fa nahaleotena satria Andriana Andriampakatro sy ny taranany ka natao nitovy fitondrana amin' Anjanamangarira taty Ankibonimerina ihany.

Tsy maintsy nampahafantarina ny Andriamanjaka tao Antananarivo anefa izany fifanarahana fanomezana izany satria nanova ny didin' Andrianampoinimerina tamin'izy nanao ny fizaran-tany.

Niakatra tao Anatirova-Antananarivo ary izy roalahy Andriampakatro, miaramila mpitari-tafika sy Andriamahandry, tompomenakely hilazalaza ny antony sy hangataka tso-drano amin-dRadama Rainy; faly tokoa ny Andriamanjaka ka nitso-drano nanao hoe:

« ''Havako ianareo, nahafoy ny ainareo hamoriako izao fanjakako izao araka ny finari-bavan' Andrianampoinimerina ka tsofiko rano izao fangatahanareo izao, hitombo ny taranakao Andriampakatro, hihamaro ny isanareo, ka izao tany ipetrahanareo izao tsy azonareo hampidirana ny hafa, ary na iza zanaka nampanambadiana any ivelany, na iza manana fanjakana any ivelany, tsy azo enti-mandeha ny tany ary tsy omena ny hafa fa izay mitoetra mamelomaso no tompony !'' 

''Ary levenam-bola omeko anao, na iza hanjaka handimby ahy, na iza havako hanapaka, tsy misy mahazo mampanompo anareo tahaka ny ataon'ny Folovohitra (Hova), fa tenako ianareo ary ny taranakareo dia taranako, ka tsy manompo tena ianareo ! Ho soavin' Andriamanitra sy ho tahin'ny Roambin'ny folo manjaka anie izao fonenanao sy ny taranakao izao ! ''»

Rehefa avy nisaotra nanao tratrantitra Andriana sy nanasina Andriana tamin'ny volatsivaky izy roalahy dia nitodi-doha niverina nody tamin-kafaliana sy haravoana. Ary tonga soa tany an-toerana dia novoriana ny vahoaka nilazana ny vaovao sy hafatra ary nanome anarana hoe ''Isoavinandriana'' ilay vohitra niandohana. Nitohy izany fifampitondrana izany nandritra ny fanjakan-dRanavalona I sy ireo mpanjaka nandimby azy ary tsy niova hatramin'ny faran'ny fanjakan'Andriana na hatramin'izao fotoana izao aza.&lt;ref&gt;&lt;small&gt;Centre des Archives d’Outre Mer - Seria 2D5-2D6 (1895-1946), ''Rapport économique de la province de Tananarive'', Repoblika Frantsay, Aix-En-Provence.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;

Noho izany dia nodidin'i Radama I ho lasa Vodivona i « Anjanamangarira » ka i Andriampakatro, miaramila mpitari-tafika, no Andriana mpifehy izany valisoa azony izany.

==== Andriampakatro tao Isoavina, Anjanamangarira ====

[[Sary:Andriampakatro 2.png|vignette|397x397px|Fasan'Andriampakatro, miloloha &quot;Tranomanara&quot; ao Ambatoharanana / Ambohimandroso-Gara|alt=|ankavia]]

Raha tombanana fa tokony ho tany amin'ny fiantombohan'ny taonjato faha-19 tany ho any Andrianampoinimerina no nandeha nanafika tany Vakinankaratra sy Betsileo, dia azo heverina fa efa tovolahy afaka niady Andriampakatro; tokony ho teraka tamin'ny taona 1770 tany ho any izy.

Taoriana kelin'ny taona 1805, izay nanaovan' Andrianampoinimerina ny fizarana ny tany tao antsinanana sy atsimon'Ankaratra ho valisoa nomena ireo andriana nitari-tafika tany Vakinankaratra sy Betsileo, no nisy ilay fifanarahana nataon' Andriampakatro sy ry zareo Zanadrangorinimerina fa hiandry vavatany ao Isoavina Andriampakatro.

Raha vao niamboho Andrianampoinimerina dia nikomy tsy nety nisaona azy ny Betsileo sasany toy tao Ambositra sy ny tany atsimon'i Matsiatra. Niverina nampanaiky ny Betsileo indray Radama I tamin'ny taona 1811, ka mbola niaraka nanafika taminy hatrany Andriampakatro; rehefa naharesy dia niverina ka nitondra babo betsaka avy any Betsileo. Ny ankamaroan'izy ireto dia natao ankizy mpanampy ka niara-nonina tamin'ny Zanamangarira tao Anjanamangarira ihany ary nomena tany ivelomany rehefa rava ny fanandevozana.

Nijanona niandry vavatany tao Isoavina izy ka natao ''Amboninjato Dimy Voninahita'' sy nomena ny faritra Anjanamangarira ho lovain'ny zanaka aman-jafiny. Ny zana-drahalahiny kosa ''Rainizakamanga'', avy ao Finaritra, dia natao lefitry ny Printsy Ramananolona tany Faradofay tamin'ny taona 1825.

Tamin'ny taona 1831, efa nanjaka Ranavalona I, dia nisy andian-tafika lehibe nentin-dRainiharo sy Rainimanonja nampandry tany tany atsimo atsinanana, Vangaindrano sy Ikongo; mbola voasoratra ho isan'ny miaramila nanafika tany koa Andriampakatro nifehy miaramila 100 lahy, na dia somary efa lehibe taona aza.

Tato aoriana izy dia tsy nandeha miaramila intsony fa natao Loholona Borozano. Lasa nanorim-ponenana vaovao teo antampon-kavoana i Andriampakatro, nataony fitazanana ny faritra Anjanamangarira rehetra, izay vohitra nofeheziny; nataony hoe ''Ambatoharanana'', ilay toerana.

Nodimandry tao Isoavina tany amin'ny manodidina ny taona 1840 tany ho any Andriampakatro, rehefa feno 70 taona; nentina nalevina tao Ankatsaka Miadanimerina - Ambodirano Imerinatsimo izy tamin'izay. Taty aoriana anefa, tokony ho tany amin'ny taona 1870, dia nalain'ireo zanany Andriampakatro ka nafindrany hanokatra fasana vaovao izay vao naorina teo Ambatoharanana (Ambohimandroso-Gara) ary ao izy no milevina hatram'izao.

== Rainizakamanga ==
Tamin'ny volana Desambra 1816 no tonga namangy an-d[[Radama I]] teto Antananarivo ny Kapiteny Anglisy atao hoe: Lesage, narahi-miaramila telopolo sy dokotera ary mpandika teny. Tamin'ny 5 Febroary 1817 vao nody ny vahiny. Ny roa lahy tamin'ny lefitry Lesage dia Brady sy Carren, dia nohazonin-dRadama hampianatra ny miaramilany araka ny fomban'ny miaramila vazaha. Samy nanana toerana fianarana matso Imerina enin-toko, ka Benasandratra atsimon'i Fenoarivo no fianaran' Ambodirano.

Ny nataon-dRadama mpifehy ambony indrindra tamin'ny miaramilan' Ambodirano, dia ny Printsy Ramananolona, zanak'olom-pirahavavy amin' Ilaidama. Ny mpifehy roa lahy manaraka azy dia Andriandahy avy amin'ny Zanamangarira avy ao Finaritra atao hoe: '''Rainizakamanga''' sy ny hovalahy Ramanasina avy ao Ambohiborona.

==== Fanafihana be voninahitra ====
Tamin'ny taona 1825, dia nisy vahiny niorim-ponenana tao ''« Fort Dauphin »''. Dia hoy Radama: « ''An' Andrianampoinimerina ny Nosy Madagasikara, fa ny ranomasina no valamparihiny. Izaho Ilaidama no fanovan'ny Ombalahibemaso, ka tompon'ny rean-tany aman-danitra ''»''.''

Namory miaramila ho any [[Tolagnaro|Fort Dauphin]] Ilaidama, ka ny lehiben' Ambodirano dia ny Printsy Ramananolona avy ao Ambohiborona.

Nampifaninanany ny miaramilan' Imerina enin-toko, koa Ambodirano no tafakatra voalohany tao Fort Dauphin. Nankasitraka fatratra ny Printsy Ramananolona sy ny Andriana Rainizakamanga ary ny hovalahy Ramanasina Ilaidalma. Tsy azo atao ho''e'' Fort Dauphin ity tanàna ity hoy Ilaidama. Antomboka no farany avaratara amin'ny taniko ary ity farany atsimo ity dia atao hoe: Faradofay.

Apetrako eto Faradofay ireto mpiady mahery fo ireto dia ny Printsy Ramananolona, ny Andriana Rainizakamanga ary ny hovalahy Ramanasina. Nomen-dRadama sabatra tsara tarehy Rainizakamanga Zanamangarira avy eo Finaritra, noho izany fandresena be voninahitra tao Faradofay izany.

==== Ranavalona I sy ny Zanamangarira ====
Voalaza tamin'ny boky ''Radama I sy Ranavalona I'', boky nosoratan-dRabenjamina Androvakely eo amin'ny pejy faha-32 fa ny Printsy Rakotobe, zanak'anabavin' Ilaidama, no notendrena handimby azy, dia hampivadiana amin-dRaketadradama zanany vavy tokana. 

Hafatr' Andrianampoinimerina koa izany. Voalazan'ny bokin'ny Andriana Rabary Pastora amin'ny ''Tantaran'ny Martiora'' izany.

Imavo tonga [[Ranavalona I]], anankiray tamin'ireo vadin' Ilaidama, dia nanao izay hahafoana izany didin' Ilaidama izany. Nahazo mpiandany aminy Imavo ka nibosesehany ny Rova nony niamboho Ilaidama. Nosatrohan'ireo mpiandany aminy satroka fito rantsana Imavo, dia nomeny anaram-baovao hoe: Ranavalona I.

Rehefa nitana ny tehim-panjakana Ranavalona I dia novonoina Rakotobe, Rabodosahondra renin'i Printsy Rakotobe, Printsy Ratefinanahary, rain'i Printsy Rakotobe, Rambolamasoandro vadin' Andrianampoinimerina, reniben'i Printsy Rakotobe, Ratafika anadahin-drenin'i Printsy Rakotobe, Printsy [[Ramanetaka]], zanak'olom-pirahavavy amin' Ilaidama, nanirahan'i Ranavalona mpamono tany [[Mahajanga]]; anefa afa-nandositra tany [[Kômôro]] ka lasa mpanjaka tany. Nanirahany mpamono koa ny Printsy Ramananolona tao Faradofay, ka Rainizakamanga Zanamangarira sy Ramanasina no nasainy nanatanteraka izany. 

Niraiki-po tamin'ny Printsy Ramananolona ny Andriana Rainizakamanga sy Ramanasina hovalahy; ka izao no nataony: Nanatona ny Printsy izy ka niloa-bava hoe: &quot;''Ratsy loatra ity trano ipetrahanao ity ny Andriana, ka aoka Rainizakamanga hitondra ny miaramila haka hazo any an'ala&quot;'' hoy Ramanasina. Nanaiky Printsy Ramananolona: niditra maraina nitondra lefom-pohy tao an-tranon-dRamananolona, Ramanasina ka raha mbola nandry tao am-pandriana ny printsy dia nolefoniny ka maty. Faly Ranavalona I, ka nataony kômandy nisolo ny Printsy Ramananolona tao Faradofay Ramanasina. Rainizakamanga Zanamangarira izay tsy mba nahafaty ny Printsy Ramananolona, dia tonga lefitr' ilay mpandraraka rà marina.

==== Fandevenana manetriketrika ====
Rehefa nodimandry tao anatirovan' Antananarivo Rainizakamanga, dia nentina teo Fenoarivo Benasandratra aloha, ka nandry indray alina teo, ary narahi-miaramila nanao rere. Niainga ho any Finaritra, anefa rehefa nandalo teo Androhibe, dia hoy ireo Andriamasinavalona taranak' Andriandambozozoro: « ''Angatahinay handry eto indray alina ny vatamangatsiakan'ny Andriana Rainizakamanga, fa Andriamasinavalona havanay ''», ka dia nijanona teo indray alina ny vatamangatsiaka ary nanaovana rere. Rehefa izay, dia nandroso ho any Finaritra, narahi-miaramila sy tafondro roa ambiny folo vava izay napoaka tao Finaritra nandritry ny herinandro. Ary ilay sabatra nomen' Ilaidama an-dRainizakamanga tamin'ny fandresena be voninahitra tany Faradofay dia niara-nasitrika taminy tao Finaritra koa.

{| align=&quot;center&quot;
|+Harem-bakoka ao amin'ny Vohitra Finaritra 
|[[File:Vavahady Finaritra 4.jpg|thumb|Vavahady ao Finaritra / Ambodirano Imerinatsimo|385x385px]]
|[[File:Vatomasina Finaritra 3.jpg|thumb|Vatomasina (fitsofan-drano) ao Finaritra / Ambodirano Imerinatsimo|200x200px]]
|[[File:Amontana Aviavy Finaritra.jpg|thumb|Amontana sy Aviavy ao Finaritra / Ambodirano Imerinatsimo|325x325px]]
|}

== Ny fomban'ny Zanamangarira ==
Amin'ny maha Andriana firazanana ny Zanamangarira dia manana ny fombany manokana toy ny andriana rehetra teto Imerina izy ireo, toy izao izany:

1) Mifampiarahaba « ''Tsara và, tompoko ''» izy samy izy;

2) Tsy manao ny fanompoana fanaon'ny Hova, izany hoe: 

* Tsy manao hazo lava (tsy maka hazo any an'ala hanaovana tranon'andriana),
* Tsy mibaby na milanja andriana,
* Tsy mitondra entan'andriana,
* Tsy miambina;

3) Tsy manao horom-potsy (izany hoe tsy mitaona tany mena hanotorana fasan'andriana);

4) Tsy hani-maty momba sy tsy hanim-bodihena;

5) Ary nandritry ny fotoana ela dia izy samy Zanamangarira ihany no nifanambady na ny avy ao avaratra (Ankibonimerina) na ny avy ao atsimo (Vakinankaratra), mba hiarovana ilay hoe « ''Lova tsy mifindra ''» teo amin'ny firazanana sy teo amin'ny fananana.

== Ny toerana nielezan'ny Zanamangarira ==
Ny vohitra lehibe nonenan'ny taranak' Andriambolamena, zanaka lahiaivon' Andriamangarira, tamin'ny voalohany dia Miadanimerina, Ambatomahabodo ary Finaritra izay samy misy vatomasina sy kianja avokoa. Nanomboka ho tery io faritra nonenana io rehefa nitombo isa ny taranaka; ny tany koa tsy dia nahavokatra firy ka nanjary sarotra ny fivelomana. Betsaka noho izany ireo taranaka no nifindra monina, lasa nitady toerana malalaka sy mahavokatra kokoa.

Ramboabe Andrianjakapingarivo no nifindra monina voalohany nandeha nianatsimo tao akaikin'i Miantsoarivo ary nanorina vohitra vaovao nataony hoe: «'' Itsarahavana ''».

Nifindra monina koa tato aoriana Andriampakatro sy ny zananany, naka toerana tany amoron'ny reniranon' Ionive, any atsinanan'Ankaratra ka nahazo faritra iray vaovao mihitsy nonenan'ireo taranany izay nantsoina hoe: «'' Anjanamangarira ''»; ny vohitra voalohany nisy azy ireo dia Isoavina, Antetezambato, Itsarafaritra, Miadanimerina, Ambatoharanana, Ankotsaka, Antamika, ...

Nisy koa ireo lafin-kavan' Andriampakatro tonga nanorim-ponenana tao Anjanamangarira, toy ny tao Andohofarihy, Maromoka, ...

[[Antsirabe]] koa dia isan'ny vohitra nofidin'ny taranak' Andriamangarira honenana, ary nisy maromaro aza no lasa mihitsy hatrany Soanindrariny sy Sahanivotry. Tsy lazaina intsony ireo nifindra tao Antananarivo. Mbola betsaka koa anefa ireo taranaka no nijanona teo an-toerana ihany tao « Imerina », araka ny fomba fitenin'ny mpifindra monina, toy ny valala fiandry fasana nitandrina ny soatoavina sy ny nanabe voa ny tanindrazana. 


{| align=&quot;center&quot;
|+Harem-bakoky ny taranak' Andriamangarira avy amin' Andriampakatro
|[[File:Ambatoharanana_patrimoine.png|thumb|Vakoka ao Ambatoharanana / Ambohimandroso|350x350px]]
|[[File:Miadanimerina_patrimoine.png|thumb|Vakoka ao Miadanimerina / Ambohimandroso-Gara|350x350px]]
|}

== Rohy ivelany ==

* [http://aviavy.atspace.com/story/andriamangarira.html http://aviavy.likesyou.org/]
*[http://www.royalark.net/Madagascar/imerina2.htm http://www.royalark.net/]

== Loharano ==
&lt;references /&gt;

[[sokajy:Tantaran'i Madagasikara]]</text>
      <sha1>btlxpo0j2hh68v73to6vicljb5v1wvl</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1143025</id>
      <parentid>1143024</parentid>
      <timestamp>2026-06-14T06:51:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hephaestus-Mrz36</username>
        <id>22223</id>
      </contributor>
      <comment>/* Ny loharano nipoiran'Andriamangarira */</comment>
      <origin>1143025</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="34718" sha1="k7x8frykv0tsukkqx9h434ftlk3cg3t" xml:space="preserve">[[Sary:Tranomasin' Andriamangarira Antsahadinta.jpg|vignette|323x323px|Fasan-dakan' Andriamangarira, miloloha &quot;Tranomasina&quot; ao anaty Rovan' Antsahadinta|alt=]]

'''Andriamangarira''' dia mpanjaka nanorina an'Antsahadinta tamin’ny taona 1725. Teraka manodidina ny taona 1695 izy ary niamboho sy nafenina tao Antsahadinta tamin’ny 1775 teo amin'ny faha-80 taonany. Andriandambozozoro no rainy ary Rasohanamanjaka no reniny, izay samy Andriamasinavalona. Andriambolamena zanany lahiaivo no nandimby azy nanjaka tao Antsahadinta rehefa niamboho izy. Nanambady maro Andriamangarira fa Ratoeboahangy vady navelan' Andriamalama tao Isoanangano, izay maty tanora, sady vady loloha no niterahany 3 mianadahy: dia Ramakilahy sy Andriambolamena ary Rahanivofotsimanjaka.

== Ny loharano nipoiran'Andriamangarira ==
Ity fehezan-tantara ity dia mikasika ny zava-niseho nanomboka tamin'ny vanim-potoana nanjakan' [[Andriamasinavalona]] (1675-1710) teto Ankibonimerina. 
Zanaka lahiaivon'ny mpanjaka Andriantsimitoviaminandriandehibe&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;&lt;small&gt;François Callet (1908), ''Tantara ny andriana eto Madagasikara (histoire des rois)'&lt;nowiki/&gt;''',''''' Antananarivo: Imprimerie catholique.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;(1650-1670) izy, ary nanana anabavy maro sy rahalahy iray ray sy reny aminy. Ny anabavy iray atao hoe Ravololondrenitrimo tao Ambohimiakoja dia niteraka telo (3) mianadahy: 

* Andriandambozozoro tao Malaza sy Ivatobe avaratra;
* Andrianjakatrimo tao Ivatobe atsimo;
* Razafindrahety tao Tangaina, samy amin'ny faritr'Ambodirano Imerinatsimo iny izany.

Araka ny tantara sy ny lovan-tsofina dia ity andriandahy atao hoe Andriandambozozoro, izay andriana nifehy an'Ivatobe, Androhibe, Ambohitrontsy, Malaza sy ny manodidina dia naka vady ny zanakavavin'Andriamasinavalona&lt;ref&gt;&lt;small&gt;Georges Rabemanana (2000), ''Ny Andriamasinavalona ao Miadanimerina'', Fanontana manokana - Antananarivo.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&lt;small&gt;Kaominina ambanivohitra Androhibe-Antsahadinta (2017), ''[https://fdl.mg/sites/default/myfiles/PCD/PCD/PCD%20ANTSAHADINTA/PCD_Antsahadinta.pdf Plan Communal de Developpement (PCD) de la Commune Rurale d’Androhibe Antsahadinta 2017-2021]  « La culture en tant que levier du développement ''», Ministeran'ny atitany sy ny fitsinjaram-pahefana - Repoblikan'i Madagasikara, Antananarivo.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&lt;small&gt;Rabarijaona (1938), ''Rakitry ny ela sy Généalogie mikasika ireo taranaka: Andriamasinavalona na: Andrianjakanavalondambo na: Razakalambonavalona mpanjakan'Imerina (1675-1710) sy Andriambahoakafovoanintany mpanjakan'Imamo'', Lovan-tsofina voarakitra an-tsoratra noraisina avy amin'ny Mpitandrina fiangonana kristianina iray tao Ambodirano Imerinatsimo, Ambohimahamanina.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt; izay napetrany ho andriantompombodivona, masoivoham-panjakana foibe tao Ambohimahamanina.

a) Rasohanamanjaka, zanakavavin'Andriamasinavalona, dia niteraka tamin'Andriandambozozoro an'i:

[[Sary:Plaque_ANDRIAMANGARIRA.jpg|vignette|349x349px|Takelaka fahatsiarovana ao amin'ny &lt;/Br&gt; Rovan' Antsahadinta|alt=]]

*Andriamangarira izay nanorina an'Antsahadinta ka nanjaka tao (1725-1775);
* Andriamalama tao Isoanangano;
* Ranosy (vavy) tao Androhibe;
* Rabiby tao Antalaho / Antanetibe;
*Andriamifonozozoro (Rafonozozoro, hoy i P. Callet) tao Ivatobe.

b) Rangorinimerina tao Ambohitrontsy &lt;/Br&gt; dia niteraka indray tamin'i Andriamifonozozoro an'i:

* Andriamohara, nanjaka tao Alasora;
* Andriambelomasina, nanjaka tao Ambohimanga (1730-1770);
* Andriantoarano tao Alasora;
* Ramisamanjaka nonina tao Anosiarivo;
* Andriampalimanana nonina tao Tsirangaina;
* Ary ny vavy Rahisatra sy Rahira tao Manandona, Randrianizara nanambady an' Andriamborosinandriana tao Ambohipoloalina ka niteraka an' Andrianarabo, Andriantsoanandriana, Andriankotonavalona.

[[Sary:Fasan' Andriamangarira.jpg|vignette|314x314px|Tranomasin' Andriamangarira ao avaratra indrindra, ao anaty Rovan' Antsahadinta|alt=]]

Teraka tao Ambohitrontsy tany amin'ny manodidina ny taona 1695 tany ho any Andriamangarira. Araka ny lovan-tsofina dia nisy vehivavy mpampivelona sy renin-jaza mahay sy malaza tao Ambohitrontsy, ka izany no nahatonga ny nahaterahan'ny zanaky ny mpanjaka sy nifanan'ny vadin'ny mpanjaka teo.

Raha zohina ny tetiarana dia samy Andriamasinavalona Andriandambozozoro rain' Andriamangarira sy Rasohanamanjaka reniny. Koa amin'izany dia Andriamasinavalona hiringiriny Andriamangarira&lt;ref&gt;&lt;small&gt;Rabenjamina (1950), ''Tantaran’Andriana: Andriamangarira, Mpanjaka fahagola teo Antsahadinta sy ny Zanamangarira taranany'', Imprimerie-Antananarivo 4 Bis, rue Gallieni.[https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/0/02/Couverture_du_livre_de_Pasteur_RABENJAMINA_%28Andravokely%29.jpg]&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&lt;small&gt;Lucien Paul Raharison (2012), [https://drive.google.com/file/d/122IPfYEmOpTyvE5-_igf_9HtXo-IwOtZ/view?usp=sharing ''Héritage foncier, évolution du paysage agraire et de la paysannerie en Imerina (Hautes Terres Centrales de Madagascar) de la fin du XIXé siècle aux années 1990''],  Thèse de Doctorat, Departemanta Tantara - Oniversiten'Antananarivo / Oniversite Paris Diderot - Paris VII. ([https://books.google.mg/books?id=S-87zAEACAAJ&amp;dq=inauthor:%22Lucien+Raharison%22&amp;hl=fr&amp;sa=X&amp;redir_esc=y ISBN 9781698427225])&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&lt;small&gt;Thomas Rakotoarivelo &amp; Solonavalona Andriamihaja (2014), ''Andriamasinavalona, Mpanjaka tokana teto Imerina (1675-1710)'', Fanontana manokana - Ny fikambanana « Taranak'Andriamasinavalona », Antananarivo.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&lt;small&gt;Jean Désiré Ranaivoson (2020), ''Ny Andriamaneforalambo Zanadralambo enin-toko amin'avaradrano'', Fanontana manokana - Antananarivo.[https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/8/88/Ny_Andriamaneforalambo.jpg]&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&lt;small&gt;Isabelle Ratsira &amp; Misa Rakotoariseheno (1993), ''Antsahadinta'', Livret de présentation de l'histoire d'Antsahadinta par le Syndicat d'Initiative d'Antsahadinta, SME-BP 659- DL N°058, Antananarivo.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;.

Nanorina sy nanjaka tao Antsahadinta tokony ho tamin'ny taona 1725 Andriamangarira, niamboho sy nafenina tao Antsahadinta tamin'ny taona 1775; heverina ho 80 taona ny andro niainany.

Nanambady maro Andriamangarira fa Ratoeboahangy vady navelan' Andriamalama tao Isoanangano, izay maty tanora, sady vady loloha no niterahany 3 mianadahy:

* Ramakilahy, lahimatoa nipetraka tao Ankadinanahary;
* Andriambolamena, lahiaivo, nandimby fanjakana an-drainy tao Antsahadinta;
* Rahanivofotsimanjaka izay nanambady an-dRabibilahy tao Ambohimahamanina.

Angamba mbola nisy koa zanak' Andriamangarira hafa reny any ho any saingy tsy voarain'ny tantara.

Andriamangarira no mpanjaka voalohany teo Antsahadinta, vodivona farany atsimo amin' Ivatobe, notapahan'ny hady ka lasa boribory; rakotry ny ala maitso izy satria tsy navelan' Andriamangarira ho tapahina na kapaina mihitsy ny hazo.   

Hoy ny tonon-kira ilazan'ny Ntaolo io tanànan' Andriamangarira io:  &lt;blockquote&gt;&quot;Mananjara samy vohitra Antsahadinta. &lt;/Br&gt; Ny ora-mirotsaka itoviana ihany, fa ny patrak’ ala vaventy tombondahiny ihany !&quot; &lt;/blockquote&gt;Nataony roa ny vavahady miditra amin'ny tanànany: dia eo amin'ny alahamadin'ny vohitra sy eo amin'ny adijadin'ny tanàna. Eo amin'ny asorontanin'ny vohitra dia nasiany hady fetsy misy zohy mivoaka any ivelan'ny tanàna na dia mihidy aza ny vavahady. Fahiny, fony mbola niady an-trano dia kodiaram-bato avo rindrina no mivoha maraina mirindrina hariva teo amin'ny vohitr' Andriamangarira&lt;ref&gt;&lt;small&gt;Josélyne Ramamonjisoa (2003), ''[https://books.google.mg/books?id=62twAAAAMAAJ&amp;q=andriamangarira&amp;dq=andriamangarira&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwi8jPrEgfnzAhUSQkEAHWpMAc8Q6AF6BAgKEAI Madagascar, des paysages proteiformes]'&lt;nowiki/&gt;''',''''' Association Malgache des Montagnes Africaines (AMMA), Antananarivo.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;.

== Ny nakan'Andrianampoinimerina an'Antsahadinta ==
Rehefa niamboho Andriamangarira, dia '''Andriambolamena''', zanany lahiaivo indray no nandimby azy nanjaka tao Antsahadinta. Andrianamboatsimarofy kosa no mpanjaka tao Antananarivo (1774-1796), nifehy an' Imerinatsimo, tamin'izany andro izany.

Efa andriana nanjaka nadritra ny 20 taona tao Antsahadinta i Andriambolamena vao resin' [[Andrianampoinimerina|Andrianampoinimerina]] i Andrianamboatsimarofy ka nanomboka nanjaka tao Antananarivo (taona 1794). Andrianamboatsimarofy kosa namaha sy nanorim-panjakana tao Anosizato nataony hoe ''Isoananjakana''. Niamboho tao Fenoarivo tamin'ny taona 1798 Andrianamboatsimarofy ary nodimbiasan'ny zanany Ramaromanompo.

Andriambolamena dia niandany mandrakariva tamin'i Andrianamboatsimarofy sy Ramaromanompo satria iray fileovana aminy ary iray fianakaviana satria Reniamboa, vavimatoan' Andriambolamena dia vadiben-dRamaromanompo ary anabavin-dRaboabe Andrianjakapingarivo. Ary izy dia nanao toeran-droa fonenany dia tao Antsahadinta nisy ny renibeny sy ny vadibeny sy Isoananjakana-Anosizato.

Misy lovan-tsofina&lt;ref&gt;&lt;small&gt;Ravelojaona (1937), ''Boky firaketana ny fiteny sy ny zavatra malagasy (Dictionnaire encyclopédique Malgache). Avoakan'ny Mpiadidy ny Fiainana '&lt;nowiki/&gt;''',''''' Imprimerie industrielle - Antananarivo.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt; milaza fa noroahin' Andrianampoinimerina hiala an' Antsahadinta Andriambolamena satria hono maditra, manambaka sy mihinam-bahoaka ary manodikodina ny hasina satria tendan-kanina ka nosaziana izy sy ny taranany. Toa resaka fisoketana ihany izany novoizin' Avaradrano izany satria tsy nifankahazo loatra ny foko roa tonta.

Toy izao kosa ny tantara niseho araka ny fahitan'ilay vazaha atao hoe Lebel&lt;ref&gt;&lt;small&gt;Jean Claude Hebert (1804), ''Les tribulations de Lebel'' «'' Negociant - voyageur ''»   ''sur les hauts-plateaux Malgaches (1800-1803) ''», ''In'' ''Omaly sy Anio (Hier et Aujourd’hui)'', ''Revue d’études historiques, Volume 10,'' Jolay - Desambra 1979, Oniversitean'i Madagasikara - Antananarivo''.''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;, mpividy andevo raha tonga taty Imerina izy tamin'ny taona 1803:&lt;blockquote&gt;«...Nantsoina hifampiraharaha amin'i Ramaromanompo tao Anosizato aho mba hanao vanja. Natao ny fifanarahana teo anatrehan'ny havan'ny mpanjaka dia ny vadibeny Reniamboa, ny zaodahiny Andriantomponimerina (ndrl na Rabehety), mpanjakan' Ambohidratrimo, afaka nandositra fa tsy novonoina akory, ny anabaviny Ravao (na Ravaonimerina) vadin' Andriantomponimerina sy Razafinamboa...».&lt;/blockquote&gt;Volana vitsivitsy tato aoriana (aogositra 1803) maty Reniamboa, vadiben-dRamaromanompo; nisaona ny olona; nohararaotin' Andrianampoinimerina izany hanafihana an' Anosizato. Lasa nitsoaka nankeny Antsahadinta Ramaromanompo sy ny fianankaviany fa mafy fiarovana io vohitra io (&quot;''Forteresse&quot;'' hoy i Lebel) sady misy ny havany marobe. Nataon' Andrianampoinimerina fahirano Antsahadinta ka 15 andro (tapa-bolana) vao afaka.

Mbola afaka nandositra indray Rabehety sy ny havany akaiky, lasa nankany andrefana any [[Imamo]], fa azo sambo-belona tao kosa Ramaromanompo sy Ravaonimerina anabaviny, izay nalahelo ny vadiny lasa nandositra; dia nalain' Andrianampoinimerina ho vady indray i Ravao, napetrany tao Antananarivo. Andriambolamena sy ny taranak' Andriamangarira, Ramaromanompo sy ny havany rehetra dia noroahiny hiala sy tsy handia ny vohitra intsony. Nanomboka tamin'izay dia napetrany hitondra sy hiandry fanjakana tao Antsahadinta Rabodozafimanjaka, isan'ny vadiny roa ambin'ny folo, zanak' Andriantsira avy eny Alasora.

{| align=&quot;center&quot;
|[[File:Ambodirano Imerinatsimo 2.png|thumb|Ampahany amin'ny faritanin'Ambodirano Imerinatsimo sy ireo vakoka tranainy|520x520px]]
|}

== Ny taranak'Andriambolamena sy ny Zanamangarira ==

Rehefa niala tao Antsahadinta Andriambolamena mianakavy dia tsy nandeha alavitra fa nanorim-ponenana teo atsimon'Antsahadinta izay nataony hoe ''Ambohitsoa''; tao izy no niamboho sy nafenina. Mbola hita ao Ambohitsoa ny fasany. Na teo aza izany dia mazava tsara fa tsy lasa menakely miankina amin' Antsahadinta mihitsy ny Zanamangarira fa fokon'Andriana mahaleotena tany Ambodirano toy ireo Andriamasinavalona tsy manana menakely. 

Maro ny zanak' Andriambolamena fa ny nandimby azy dia Ramboabe Andrianjakapingarivo zanany. Tsy nijanona tao Ambohitsoa izy fa nanorim-ponenana teo ambany andrefana natao hoe ''Ampahatelo''. Taty aoriana dia niala tao Ampahatelo indray Ramboabe ka nianatsimo nankany ''Miantsoarivo'' ary nanorim-bohitra nataony hoe ''Itsarahavana''.

Niteraka marobe tao Ampahatelo i Ramboabe ka ireo zanany nahazo tantara sy notolorana vohitra hipetrahana dia:

* Andriamontandraisoa: lahimatoa, tao Ampahatelo ihany, izay nanova ny anaram-bohitra hoe ''Miadanimerina''; ny taranany dia nanorim-ponenana vaovao koa tao ''Ambatomahabodo''. Izy no niteraka an'i Rainizakamanga, nipetraka tao ''Finaritra''. Lefitry ny Printsy Ramananolona;
* Andriampakatro&lt;ref&gt;&lt;small&gt;Thomas Rakotoarivelo (2016), ''Andriamangarira tao Antsahadinta sy ny Zanamangarira, Andriampakatro sy ny taranany,'' Fanontana manokana - Antananarivo.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;, napetrany tao ''Ankatsaka'', nifindra monina tany ''Isoavina - Ambohimandroso'' izy taty aoriana ary any ny taranany.

Ireo vohitra ireo sy ny manodidona azy (vodivona, tanety, lohasaha, tanimbary) no fonenan'ny &lt;/Br&gt; 
tarana-dRamboabe Andrianjakapingarivo izay namorina ny faritra naka anarana hoe: ''Anjanamangarira'' aty Ankibonimerina. 


{| align=&quot;center&quot;
|+Harem-bakoky ny taranak'Andriambolamena ao Ankibonimerina
|[[File:Vavahady Ambatomahabodo 4.jpg|thumb|Vavahady ao Ambatomahabodo / Ambodirano Imerinatsimo|265x265px]]
|[[File:Vatomasina Ambatomahabodo 3.jpg|thumb|Vatomasina (fanapahana) ao Ambatomahabodo / Ambodirano Imerinatsimo|190x190px]]
|[[File:Amontana à Ambatomahabodo.png|thumb|Amontana ao Ambatomahabodo / Ambodirano Imerinatsimo|365x365px]]
|}

== Andriampakatro ==

[[Sary:Takelaka_Andriampakatro.jpg|vignette|258x258px|Takelaka fahatsiarovana ny mpanorina an'Ambohimandroso-Gara|alt=|ankavia]]

'''Andriampakatro''' dia zanaka faralahin-dRamboabe Andrianjakapingarivo, nonina tao amin'ilay toerana atao hoe Ankatsaka. Taty aoriana anefa dia nifindra monina tao atsinanan'[[Ankaratra]] izy, atsimon'Ambatolampy ka ny tanàna lehibe ankehitriny eo dia [[Ambohimandroso|Ambohimandroso-Gara]].

Io faritany nisy an' Andriampakatro sy ireo zanany io dia voafaritra tsara: ny reniranon' Ikelilalina no mamaritra azy avy ato andrefana ka mihaona amin'ny reniranon' Ihazolava avy ato avaratra; ny reniranon' Ionive kosa no eo antsinanana ary ny reniranon'i Maromoka no farany atsimo. Io faritra io no atao hoe: ''Anjanamangarira;'' ny renivohiny fahiny dia ''Isoavina''. Tato aoriana Andriampakatro dia nifindra tao Ambatoharanana, vohitra avo misy fasana ilevenany, eo ambony andrefan'ny garan-damasinina ao Ambohimandroso.

==== Ambohimandroso-Gara ====
Ambohimandroso dia tanàna vaovao vao niforona tamin'ny fotoana namakiana ny lalamby mampitohy an' Antananarivo sy Antsirabe tamin'ny taona 1920. Eo andrefan'ilay vohitra kely atao hoe Antamboho, fonenan'ny taranaka Zanamangarira iray no nanorenan'ny vazaha Fiantsonan-dalamby (Gara) satria nisy sampanan-dàlana lehibe tao avaratra keliny: avy any Antananarivo (avaratra), Antsirabe (atsimo), Ambatotsipihina-Ankaratra (andrefana), Vakinisisaony-Antsiriribe (antsinanana) ka nomena anarana hoe Ambohimandroso. Teo no fanondranana an-dalamby ny [[manjarano]] (&quot;g''raphite&quot;'') avy any Anjamanga sy ny manodidina ka alefa any Toamasina ahondrana ho any am-pitan-dranomasina; teo koa no fandefasana ny kitay hazo sy ny vokatrin'ny tany samihafa amidy ao Antananarivo. Toeram-pivezivezena sy fihaonan'ny mpandraharaha maro Ambohimandroso ka nandroso vetivety tokoa araka ny anarany.

==== Ny fizaran-tany nataon' Andrianampoinimerina ====
Araka ny tantara voalazan'i P. Callet&lt;ref&gt;&lt;small&gt;François Callet (1908), ''Tantaran'ny Andriana'' -Tome IV,   Antananarivo: Imprimerie catholique.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;, dia toy izao no niseho:

Rehefa voavorin' Andrianampoinimerina Imerina 4-toko (Avaradrano, Vakinisisaony, Ambodirano, Marovatana) niampy an' Ivonizongo sy Imamo manontolo, dia niroso nianatsimo izy haka an'i Vakinankaratra. Ny olona nalainy hanampy azy tamin'ny hevitra sy ny tetika hanantateraka izany, ka nanao ny ainy tsy ho zavatra dia ireo ''Zanadrangorinimerina'', izay tsy iza fa havany ihany, zanak'olona iray tampo aminy.

Ireto avy izy ireo:

* Andriantsoanandriana sy Andriankotonavalona, zanak' anabavin' Andriambelomasina ao Ambohipoloalina;
* Andriamparana, zanak'i Ramisamanjakarivo tao Anosiarivo;
* Andriantsalama; zanak' Andriantoarano tao Mandrosoa;
* Andriandambovololona, Andriamahery ary Andriatsimandehairery, zanak' Andriampalimanana ao Tsirangaina.

Rehefa azo i Vakinankaratra, vita i Fisakana sy Betsileo ka tafapetraka ny rafitra fitantanana ireo faritra ireo dia nitodi-doha niverina nianavaratra Andrianampoinimerina sy ny tafika nentiny. Niakatra teo an-tampon' Ambohipeno izy, nanopy maso ny manodidina ka talanjona nahita izato tany midadasika tsy taka-maso, nefa foana tsy misy olona, na miantsinanana hatrany amoron'ala, na mianatsimo hatrany Betsileo na miankandrefana hatrany ambodin'Ankaratra; dia nantsoiny ireo andriana mpitaritafika rehetra niaraka taminy ka hoy izy: 

« Voriko ny tany sy ny fanjakana, ka izao no lazaiko aminareo: 

* ''Indro ianao Andriamaheritsialaintany sy Andriankotofanina, indry Hiaramalaza dia anareo iny miantsinanana ka ataovy tafapaka any amin'ny Ontaiva; koa ampifanambadio ny ankizy, ampiadio tandroka ny omby, ampiharoy volo ny akoho...;''
* ''Indro ianao Ratsimamangalahy sy Ramatoarasamoana: indro kosa Vakinilalantafika no miantsinanana, ataovy tafapaka any amin'ny Ontaiva; koa ampifanambadio ny ankizy, ampiadio tandroka ny omby, ampiharoy volo ny akoho...''»'';''
* Ary hoy Andrianampoinimerina tamin'ireo ''Zanadrangorinimerina'': « ''Kely foana no tsy nanam-boninahitra ialahy ! Fa izaho sy ianareo tsy iray ihany va ? Raha any Ambohimanga sy Antananarivo aho, manjaka; ary raha aty aho, isalahy aminareo ! Ka indro kosa ny anareo, fa voriko izaho sy ianareo ny fanjakana; hatreto Ihazolava no mianatsimo kosa, ka vakinilalantafika no miankandrefana, anareo Zanadrangorinimerina kosa izao, koa ampifanambadio ny ankizy, ampiadio tandroka ny omby, ampiharoy volo ny akoho...''»''.''

« ''Izao no didy omeko anareo, fa mandry ny fanjakana ary voriko ambanilanitra, ka izay olona miditra amin'ny taninareo voadidiko izao dia menakelinareo, fa ny tany no didiako ho anareo ! ''»

Ireo faritra rehetra nozarain' Andrianampoinimerina ireo, izay manelanelana an' Ankibonimerina sy Vakinankaratra dia mbola tany efitra tamin'izany fa vao ho voanjona olona avy aty Ankibonimerina sy Vakinankaratra. Vakinilalantafika no miankandrefana ka hatrany Ankaratra dia Menakely nofehezin'ny Zanadrangorinimerina&lt;ref&gt;&lt;small&gt;Foiben'ny Arsivam-pirenena - Seria D113 - 00012 (1898), « ''Rapport sur l'ethnologie de la région d'Ambatolampy ''», ''Cabinet civil'', Repoblikan'i Madagasikara, Tsaralalàna - Antananarivo.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;; nifankatia tokoa izy 7 lahy ka tsy nozarainy ny fanjakany na ny menakeliny. Ireo taranak'izy ireo dia nanorom-bohitra sy vodivona tany amin'iny faritra iny; tao Androndra atsinanan' Ionive dia nisy taranak' Andriatsimandehairery avy ao Tsirangaina; Andriamahandry zafikeliny no niorom-ponenana tao voalohany. Torak'izany koa ny tao Rangaina, Masoandro, Androndra (samy ao avaratr'Antanifotsy manamorona an' Ionive).

Ny faritra misy ny Zanamangarira atao hoe Anjanamangarira, noho izany, dia tafiditra ao anatin'ny zaratanin'ny Zanadrangorinimerina; anefa ny Zanamangarira dia tsy menakelin'izy ireo mihitsy.

''Ka ahoana ny fanazavana izany ?''

==== Andriampakatro sy ny Zanadrangorinimerina avy ao Tsirangaina ====
Andriampakatro, araka ny tantara, dia isan'ny miaramila mpitari-tafika nandray anjara tamin'ny fakana an'i Vakinankaratra. Isan'ireo niara-dia tamin' Andriandambovololona sy Andriamahery ary Andriatsimandehairery avy ao Tsirangaina izy: nifankahalala izy ireo satria nifanila sy nifanakaiky fonenana taty Ankibonimerina (Tsirangaina sy Miadanimerina) ary mpihavana rahateo.

Rehefa nandeha hifindra monina amin'ny menakeliny vaovao tao atsimon'Ihazolava ry zareo sasany avy ao Tsirangaina, dia Andriampakatro no olona azony antoka ka nantsoiny hamaky lay izany faritra izany hanao famorian-ketra, toy ny isam-pangady, ny hajia, ny ila-vodihena; hiandry vavatany ka nipetraka teo amin'ny toerana farany avaratra indrindra amin'ny faritry ny menakely mba hanara-maso ny fidiran'ny olona honina ao; satria malalaka ny tany ary mahavokatra ka betsaka ireo avy aty Ambodirano sy Vakinisisaony no tonga nitady ravinahitra. Natao hoe ''Isoavina'' na ''Isoavinandriana'' io vohitra fiandrasana vavan-tany io tato aoriana. 

Niditra ny hetra, voaara-maso ara-dalàna ny fahatongavan'ny olona hanorom-ponenana, ary nitombo fatratra ny isan'ny vahoaka menakely. Afa-po tamin'ny asa nataon' Andriampakatro ny fianakavian'i Tsirangaina. Ho fankasitrahana an' Andriampakatro tamin'ny asany dia nanome toky ry zareo Tsirangaina fa homena zara-tany honenany Andriampakatro, ho lovain-janaka aman-jafy.

Nihaona teo atsimon'ilay vohitra fonenany Andriampakatro sy ry zareo Tsirangaina niaraka namaritra ilay zaratany ho an'ny Zanamangarira. Tapaka tamin'izay fa ny renirano sy ony manodidina an'Isoavina no atao faritra mametra io zaratany io dia: ''Ionive'' no atsinanana, ''Imaromoka'' no ao atsimo, ''Ihazolava'' no ao avaratra, ary ''Ikelilalina'' no ao andrefana, izay no honenan' Andriampakatro sy ny taranany ka antsoina hoe ''Anjanamangarira faha-roa'', io faritra io, ka izay rehetra monina ivelan'io faritra io dia lasa menakelin'i Tsirangaina. Vita mazava tsara ny famaritana ka natao hoe ''Itsarafaritra'' ilay toerana nihaonana sy nizarana ny tany. Io valisoa nomena an' Andriampakatro io dia tsy azo natao menakelin'i Tsirangaina fa nahaleotena satria Andriana Andriampakatro sy ny taranany ka natao nitovy fitondrana amin' Anjanamangarira taty Ankibonimerina ihany.

Tsy maintsy nampahafantarina ny Andriamanjaka tao Antananarivo anefa izany fifanarahana fanomezana izany satria nanova ny didin' Andrianampoinimerina tamin'izy nanao ny fizaran-tany.

Niakatra tao Anatirova-Antananarivo ary izy roalahy Andriampakatro, miaramila mpitari-tafika sy Andriamahandry, tompomenakely hilazalaza ny antony sy hangataka tso-drano amin-dRadama Rainy; faly tokoa ny Andriamanjaka ka nitso-drano nanao hoe:

« ''Havako ianareo, nahafoy ny ainareo hamoriako izao fanjakako izao araka ny finari-bavan' Andrianampoinimerina ka tsofiko rano izao fangatahanareo izao, hitombo ny taranakao Andriampakatro, hihamaro ny isanareo, ka izao tany ipetrahanareo izao tsy azonareo hampidirana ny hafa, ary na iza zanaka nampanambadiana any ivelany, na iza manana fanjakana any ivelany, tsy azo enti-mandeha ny tany ary tsy omena ny hafa fa izay mitoetra mamelomaso no tompony !'' 

''Ary levenam-bola omeko anao, na iza hanjaka handimby ahy, na iza havako hanapaka, tsy misy mahazo mampanompo anareo tahaka ny ataon'ny Folovohitra (Hova), fa tenako ianareo ary ny taranakareo dia taranako, ka tsy manompo tena ianareo ! Ho soavin' Andriamanitra sy ho tahin'ny Roambin'ny folo manjaka anie izao fonenanao sy ny taranakao izao ! ''»

Rehefa avy nisaotra nanao tratrantitra Andriana sy nanasina Andriana tamin'ny volatsivaky izy roalahy dia nitodi-doha niverina nody tamin-kafaliana sy haravoana. Ary tonga soa tany an-toerana dia novoriana ny vahoaka nilazana ny vaovao sy hafatra ary nanome anarana hoe ''Isoavinandriana'' ilay vohitra niandohana. Nitohy izany fifampitondrana izany nandritra ny fanjakan-dRanavalona I sy ireo mpanjaka nandimby azy ary tsy niova hatramin'ny faran'ny fanjakan'Andriana na hatramin'izao fotoana izao aza.&lt;ref&gt;&lt;small&gt;Centre des Archives d’Outre Mer - Seria 2D5-2D6 (1895-1946), ''Rapport économique de la province de Tananarive'', Repoblika Frantsay, Aix-En-Provence.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;

Noho izany dia nodidin'i Radama I ho lasa Vodivona i « Anjanamangarira » ka i Andriampakatro, miaramila mpitari-tafika, no Andriana mpifehy izany valisoa azony izany.

==== Andriampakatro tao Isoavina, Anjanamangarira ====

[[Sary:Andriampakatro 2.png|vignette|397x397px|Fasan'Andriampakatro, miloloha &quot;Tranomanara&quot; ao Ambatoharanana / Ambohimandroso-Gara|alt=|ankavia]]

Raha tombanana fa tokony ho tany amin'ny fiantombohan'ny taonjato faha-19 tany ho any Andrianampoinimerina no nandeha nanafika tany Vakinankaratra sy Betsileo, dia azo heverina fa efa tovolahy afaka niady Andriampakatro; tokony ho teraka tamin'ny taona 1770 tany ho any izy.

Taoriana kelin'ny taona 1805, izay nanaovan' Andrianampoinimerina ny fizarana ny tany tao antsinanana sy atsimon'Ankaratra ho valisoa nomena ireo andriana nitari-tafika tany Vakinankaratra sy Betsileo, no nisy ilay fifanarahana nataon' Andriampakatro sy ry zareo Zanadrangorinimerina fa hiandry vavatany ao Isoavina Andriampakatro.

Raha vao niamboho Andrianampoinimerina dia nikomy tsy nety nisaona azy ny Betsileo sasany toy tao Ambositra sy ny tany atsimon'i Matsiatra. Niverina nampanaiky ny Betsileo indray Radama I tamin'ny taona 1811, ka mbola niaraka nanafika taminy hatrany Andriampakatro; rehefa naharesy dia niverina ka nitondra babo betsaka avy any Betsileo. Ny ankamaroan'izy ireto dia natao ankizy mpanampy ka niara-nonina tamin'ny Zanamangarira tao Anjanamangarira ihany ary nomena tany ivelomany rehefa rava ny fanandevozana.

Nijanona niandry vavatany tao Isoavina izy ka natao ''Amboninjato Dimy Voninahita'' sy nomena ny faritra Anjanamangarira ho lovain'ny zanaka aman-jafiny. Ny zana-drahalahiny kosa ''Rainizakamanga'', avy ao Finaritra, dia natao lefitry ny Printsy Ramananolona tany Faradofay tamin'ny taona 1825.

Tamin'ny taona 1831, efa nanjaka Ranavalona I, dia nisy andian-tafika lehibe nentin-dRainiharo sy Rainimanonja nampandry tany tany atsimo atsinanana, Vangaindrano sy Ikongo; mbola voasoratra ho isan'ny miaramila nanafika tany koa Andriampakatro nifehy miaramila 100 lahy, na dia somary efa lehibe taona aza.

Tato aoriana izy dia tsy nandeha miaramila intsony fa natao Loholona Borozano. Lasa nanorim-ponenana vaovao teo antampon-kavoana i Andriampakatro, nataony fitazanana ny faritra Anjanamangarira rehetra, izay vohitra nofeheziny; nataony hoe ''Ambatoharanana'', ilay toerana.

Nodimandry tao Isoavina tany amin'ny manodidina ny taona 1840 tany ho any Andriampakatro, rehefa feno 70 taona; nentina nalevina tao Ankatsaka Miadanimerina - Ambodirano Imerinatsimo izy tamin'izay. Taty aoriana anefa, tokony ho tany amin'ny taona 1870, dia nalain'ireo zanany Andriampakatro ka nafindrany hanokatra fasana vaovao izay vao naorina teo Ambatoharanana (Ambohimandroso-Gara) ary ao izy no milevina hatram'izao.

== Rainizakamanga ==
Tamin'ny volana Desambra 1816 no tonga namangy an-d[[Radama I]] teto Antananarivo ny Kapiteny Anglisy atao hoe: Lesage, narahi-miaramila telopolo sy dokotera ary mpandika teny. Tamin'ny 5 Febroary 1817 vao nody ny vahiny. Ny roa lahy tamin'ny lefitry Lesage dia Brady sy Carren, dia nohazonin-dRadama hampianatra ny miaramilany araka ny fomban'ny miaramila vazaha. Samy nanana toerana fianarana matso Imerina enin-toko, ka Benasandratra atsimon'i Fenoarivo no fianaran' Ambodirano.

Ny nataon-dRadama mpifehy ambony indrindra tamin'ny miaramilan' Ambodirano, dia ny Printsy Ramananolona, zanak'olom-pirahavavy amin' Ilaidama. Ny mpifehy roa lahy manaraka azy dia Andriandahy avy amin'ny Zanamangarira avy ao Finaritra atao hoe: '''Rainizakamanga''' sy ny hovalahy Ramanasina avy ao Ambohiborona.

==== Fanafihana be voninahitra ====
Tamin'ny taona 1825, dia nisy vahiny niorim-ponenana tao ''« Fort Dauphin »''. Dia hoy Radama: « ''An' Andrianampoinimerina ny Nosy Madagasikara, fa ny ranomasina no valamparihiny. Izaho Ilaidama no fanovan'ny Ombalahibemaso, ka tompon'ny rean-tany aman-danitra ''»''.''

Namory miaramila ho any [[Tolagnaro|Fort Dauphin]] Ilaidama, ka ny lehiben' Ambodirano dia ny Printsy Ramananolona avy ao Ambohiborona.

Nampifaninanany ny miaramilan' Imerina enin-toko, koa Ambodirano no tafakatra voalohany tao Fort Dauphin. Nankasitraka fatratra ny Printsy Ramananolona sy ny Andriana Rainizakamanga ary ny hovalahy Ramanasina Ilaidalma. Tsy azo atao ho''e'' Fort Dauphin ity tanàna ity hoy Ilaidama. Antomboka no farany avaratara amin'ny taniko ary ity farany atsimo ity dia atao hoe: Faradofay.

Apetrako eto Faradofay ireto mpiady mahery fo ireto dia ny Printsy Ramananolona, ny Andriana Rainizakamanga ary ny hovalahy Ramanasina. Nomen-dRadama sabatra tsara tarehy Rainizakamanga Zanamangarira avy eo Finaritra, noho izany fandresena be voninahitra tao Faradofay izany.

==== Ranavalona I sy ny Zanamangarira ====
Voalaza tamin'ny boky ''Radama I sy Ranavalona I'', boky nosoratan-dRabenjamina Androvakely eo amin'ny pejy faha-32 fa ny Printsy Rakotobe, zanak'anabavin' Ilaidama, no notendrena handimby azy, dia hampivadiana amin-dRaketadradama zanany vavy tokana. 

Hafatr' Andrianampoinimerina koa izany. Voalazan'ny bokin'ny Andriana Rabary Pastora amin'ny ''Tantaran'ny Martiora'' izany.

Imavo tonga [[Ranavalona I]], anankiray tamin'ireo vadin' Ilaidama, dia nanao izay hahafoana izany didin' Ilaidama izany. Nahazo mpiandany aminy Imavo ka nibosesehany ny Rova nony niamboho Ilaidama. Nosatrohan'ireo mpiandany aminy satroka fito rantsana Imavo, dia nomeny anaram-baovao hoe: Ranavalona I.

Rehefa nitana ny tehim-panjakana Ranavalona I dia novonoina Rakotobe, Rabodosahondra renin'i Printsy Rakotobe, Printsy Ratefinanahary, rain'i Printsy Rakotobe, Rambolamasoandro vadin' Andrianampoinimerina, reniben'i Printsy Rakotobe, Ratafika anadahin-drenin'i Printsy Rakotobe, Printsy [[Ramanetaka]], zanak'olom-pirahavavy amin' Ilaidama, nanirahan'i Ranavalona mpamono tany [[Mahajanga]]; anefa afa-nandositra tany [[Kômôro]] ka lasa mpanjaka tany. Nanirahany mpamono koa ny Printsy Ramananolona tao Faradofay, ka Rainizakamanga Zanamangarira sy Ramanasina no nasainy nanatanteraka izany. 

Niraiki-po tamin'ny Printsy Ramananolona ny Andriana Rainizakamanga sy Ramanasina hovalahy; ka izao no nataony: Nanatona ny Printsy izy ka niloa-bava hoe: &quot;''Ratsy loatra ity trano ipetrahanao ity ny Andriana, ka aoka Rainizakamanga hitondra ny miaramila haka hazo any an'ala&quot;'' hoy Ramanasina. Nanaiky Printsy Ramananolona: niditra maraina nitondra lefom-pohy tao an-tranon-dRamananolona, Ramanasina ka raha mbola nandry tao am-pandriana ny printsy dia nolefoniny ka maty. Faly Ranavalona I, ka nataony kômandy nisolo ny Printsy Ramananolona tao Faradofay Ramanasina. Rainizakamanga Zanamangarira izay tsy mba nahafaty ny Printsy Ramananolona, dia tonga lefitr' ilay mpandraraka rà marina.

==== Fandevenana manetriketrika ====
Rehefa nodimandry tao anatirovan' Antananarivo Rainizakamanga, dia nentina teo Fenoarivo Benasandratra aloha, ka nandry indray alina teo, ary narahi-miaramila nanao rere. Niainga ho any Finaritra, anefa rehefa nandalo teo Androhibe, dia hoy ireo Andriamasinavalona taranak' Andriandambozozoro: « ''Angatahinay handry eto indray alina ny vatamangatsiakan'ny Andriana Rainizakamanga, fa Andriamasinavalona havanay ''», ka dia nijanona teo indray alina ny vatamangatsiaka ary nanaovana rere. Rehefa izay, dia nandroso ho any Finaritra, narahi-miaramila sy tafondro roa ambiny folo vava izay napoaka tao Finaritra nandritry ny herinandro. Ary ilay sabatra nomen' Ilaidama an-dRainizakamanga tamin'ny fandresena be voninahitra tany Faradofay dia niara-nasitrika taminy tao Finaritra koa.

{| align=&quot;center&quot;
|+Harem-bakoka ao amin'ny Vohitra Finaritra 
|[[File:Vavahady Finaritra 4.jpg|thumb|Vavahady ao Finaritra / Ambodirano Imerinatsimo|385x385px]]
|[[File:Vatomasina Finaritra 3.jpg|thumb|Vatomasina (fitsofan-drano) ao Finaritra / Ambodirano Imerinatsimo|200x200px]]
|[[File:Amontana Aviavy Finaritra.jpg|thumb|Amontana sy Aviavy ao Finaritra / Ambodirano Imerinatsimo|325x325px]]
|}

== Ny fomban'ny Zanamangarira ==
Amin'ny maha Andriana firazanana ny Zanamangarira dia manana ny fombany manokana toy ny andriana rehetra teto Imerina izy ireo, toy izao izany:

1) Mifampiarahaba « ''Tsara và, tompoko ''» izy samy izy;

2) Tsy manao ny fanompoana fanaon'ny Hova, izany hoe: 

* Tsy manao hazo lava (tsy maka hazo any an'ala hanaovana tranon'andriana),
* Tsy mibaby na milanja andriana,
* Tsy mitondra entan'andriana,
* Tsy miambina;

3) Tsy manao horom-potsy (izany hoe tsy mitaona tany mena hanotorana fasan'andriana);

4) Tsy hani-maty momba sy tsy hanim-bodihena;

5) Ary nandritry ny fotoana ela dia izy samy Zanamangarira ihany no nifanambady na ny avy ao avaratra (Ankibonimerina) na ny avy ao atsimo (Vakinankaratra), mba hiarovana ilay hoe « ''Lova tsy mifindra ''» teo amin'ny firazanana sy teo amin'ny fananana.

== Ny toerana nielezan'ny Zanamangarira ==
Ny vohitra lehibe nonenan'ny taranak' Andriambolamena, zanaka lahiaivon' Andriamangarira, tamin'ny voalohany dia Miadanimerina, Ambatomahabodo ary Finaritra izay samy misy vatomasina sy kianja avokoa. Nanomboka ho tery io faritra nonenana io rehefa nitombo isa ny taranaka; ny tany koa tsy dia nahavokatra firy ka nanjary sarotra ny fivelomana. Betsaka noho izany ireo taranaka no nifindra monina, lasa nitady toerana malalaka sy mahavokatra kokoa.

Ramboabe Andrianjakapingarivo no nifindra monina voalohany nandeha nianatsimo tao akaikin'i Miantsoarivo ary nanorina vohitra vaovao nataony hoe: «'' Itsarahavana ''».

Nifindra monina koa tato aoriana Andriampakatro sy ny zananany, naka toerana tany amoron'ny reniranon' Ionive, any atsinanan'Ankaratra ka nahazo faritra iray vaovao mihitsy nonenan'ireo taranany izay nantsoina hoe: «'' Anjanamangarira ''»; ny vohitra voalohany nisy azy ireo dia Isoavina, Antetezambato, Itsarafaritra, Miadanimerina, Ambatoharanana, Ankotsaka, Antamika, ...

Nisy koa ireo lafin-kavan' Andriampakatro tonga nanorim-ponenana tao Anjanamangarira, toy ny tao Andohofarihy, Maromoka, ...

[[Antsirabe]] koa dia isan'ny vohitra nofidin'ny taranak' Andriamangarira honenana, ary nisy maromaro aza no lasa mihitsy hatrany Soanindrariny sy Sahanivotry. Tsy lazaina intsony ireo nifindra tao Antananarivo. Mbola betsaka koa anefa ireo taranaka no nijanona teo an-toerana ihany tao « Imerina », araka ny fomba fitenin'ny mpifindra monina, toy ny valala fiandry fasana nitandrina ny soatoavina sy ny nanabe voa ny tanindrazana. 


{| align=&quot;center&quot;
|+Harem-bakoky ny taranak' Andriamangarira avy amin' Andriampakatro
|[[File:Ambatoharanana_patrimoine.png|thumb|Vakoka ao Ambatoharanana / Ambohimandroso|350x350px]]
|[[File:Miadanimerina_patrimoine.png|thumb|Vakoka ao Miadanimerina / Ambohimandroso-Gara|350x350px]]
|}

== Rohy ivelany ==

* [http://aviavy.atspace.com/story/andriamangarira.html http://aviavy.likesyou.org/]
*[http://www.royalark.net/Madagascar/imerina2.htm http://www.royalark.net/]

== Loharano ==
&lt;references /&gt;

[[sokajy:Tantaran'i Madagasikara]]</text>
      <sha1>k7x8frykv0tsukkqx9h434ftlk3cg3t</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1143026</id>
      <parentid>1143025</parentid>
      <timestamp>2026-06-14T06:53:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hephaestus-Mrz36</username>
        <id>22223</id>
      </contributor>
      <comment>/* Ny loharano nipoiran'Andriamangarira */</comment>
      <origin>1143026</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="34746" sha1="smsaxn9shrww5u8yuz3m9uszob2fv4x" xml:space="preserve">[[Sary:Tranomasin' Andriamangarira Antsahadinta.jpg|vignette|323x323px|Fasan-dakan' Andriamangarira, miloloha &quot;Tranomasina&quot; ao anaty Rovan' Antsahadinta|alt=]]

'''Andriamangarira''' dia mpanjaka nanorina an'Antsahadinta tamin’ny taona 1725. Teraka manodidina ny taona 1695 izy ary niamboho sy nafenina tao Antsahadinta tamin’ny 1775 teo amin'ny faha-80 taonany. Andriandambozozoro no rainy ary Rasohanamanjaka no reniny, izay samy Andriamasinavalona. Andriambolamena zanany lahiaivo no nandimby azy nanjaka tao Antsahadinta rehefa niamboho izy. Nanambady maro Andriamangarira fa Ratoeboahangy vady navelan' Andriamalama tao Isoanangano, izay maty tanora, sady vady loloha no niterahany 3 mianadahy: dia Ramakilahy sy Andriambolamena ary Rahanivofotsimanjaka.

== Ny loharano nipoiran'Andriamangarira ==
Ity fehezan-tantara ity dia mikasika ny zava-niseho nanomboka tamin'ny vanim-potoana nanjakan' [[Andriamasinavalona]] (1675-1710) teto Ankibonimerina. 
Zanaka lahiaivon'ny mpanjaka Andriantsimitoviaminandriandehibe&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;&lt;small&gt;François Callet (1908), ''Tantara ny andriana eto Madagasikara (histoire des rois)'&lt;nowiki/&gt;''',''''' Antananarivo: Imprimerie catholique.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;(1650-1670) izy, ary nanana anabavy maro sy rahalahy iray ray sy reny aminy. Ny anabavy iray atao hoe Ravololondrenitrimo tao Ambohimiakoja dia niteraka telo (3) mianadahy: 

* Andriandambozozoro tao Malaza sy Ivatobe avaratra;
* Andrianjakatrimo tao Ivatobe atsimo;
* Razafindrahety tao Tangaina, samy amin'ny faritr'Ambodirano Imerinatsimo iny izany.

Araka ny tantara sy ny lovan-tsofina dia ity andriandahy atao hoe Andriandambozozoro, izay andriana nifehy an'Ivatobe, Androhibe, Ambohitrontsy, Malaza sy ny manodidina, tamin'izany fotoana izany, dia naka vady ny zanakavavin'Andriamasinavalona&lt;ref&gt;&lt;small&gt;Georges Rabemanana (2000), ''Ny Andriamasinavalona ao Miadanimerina'', Fanontana manokana - Antananarivo.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&lt;small&gt;Kaominina ambanivohitra Androhibe-Antsahadinta (2017), ''[https://fdl.mg/sites/default/myfiles/PCD/PCD/PCD%20ANTSAHADINTA/PCD_Antsahadinta.pdf Plan Communal de Developpement (PCD) de la Commune Rurale d’Androhibe Antsahadinta 2017-2021]  « La culture en tant que levier du développement ''», Ministeran'ny atitany sy ny fitsinjaram-pahefana - Repoblikan'i Madagasikara, Antananarivo.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&lt;small&gt;Rabarijaona (1938), ''Rakitry ny ela sy Généalogie mikasika ireo taranaka: Andriamasinavalona na: Andrianjakanavalondambo na: Razakalambonavalona mpanjakan'Imerina (1675-1710) sy Andriambahoakafovoanintany mpanjakan'Imamo'', Lovan-tsofina voarakitra an-tsoratra noraisina avy amin'ny Mpitandrina fiangonana kristianina iray tao Ambodirano Imerinatsimo, Ambohimahamanina.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt; izay napetrany ho andriantompombodivona, masoivoham-panjakana foibe tao Ambohimahamanina.

a) Rasohanamanjaka, zanakavavin'Andriamasinavalona, dia niteraka tamin'Andriandambozozoro an'i:

[[Sary:Plaque_ANDRIAMANGARIRA.jpg|vignette|349x349px|Takelaka fahatsiarovana ao amin'ny &lt;/Br&gt; Rovan' Antsahadinta|alt=]]

*Andriamangarira izay nanorina an'Antsahadinta ka nanjaka tao (1725-1775);
* Andriamalama tao Isoanangano;
* Ranosy (vavy) tao Androhibe;
* Rabiby tao Antalaho / Antanetibe;
*Andriamifonozozoro (Rafonozozoro, hoy i P. Callet) tao Ivatobe.

b) Rangorinimerina tao Ambohitrontsy &lt;/Br&gt; dia niteraka indray tamin'i Andriamifonozozoro an'i:

* Andriamohara, nanjaka tao Alasora;
* Andriambelomasina, nanjaka tao Ambohimanga (1730-1770);
* Andriantoarano tao Alasora;
* Ramisamanjaka nonina tao Anosiarivo;
* Andriampalimanana nonina tao Tsirangaina;
* Ary ny vavy Rahisatra sy Rahira tao Manandona, Randrianizara nanambady an' Andriamborosinandriana tao Ambohipoloalina ka niteraka an' Andrianarabo, Andriantsoanandriana, Andriankotonavalona.

[[Sary:Fasan' Andriamangarira.jpg|vignette|314x314px|Tranomasin' Andriamangarira ao avaratra indrindra, ao anaty Rovan' Antsahadinta|alt=]]

Teraka tao Ambohitrontsy tany amin'ny manodidina ny taona 1695 tany ho any Andriamangarira. Araka ny lovan-tsofina dia nisy vehivavy mpampivelona sy renin-jaza mahay sy malaza tao Ambohitrontsy, ka izany no nahatonga ny nahaterahan'ny zanaky ny mpanjaka sy nifanan'ny vadin'ny mpanjaka teo.

Raha zohina ny tetiarana dia samy Andriamasinavalona Andriandambozozoro rain' Andriamangarira sy Rasohanamanjaka reniny. Koa amin'izany dia Andriamasinavalona hiringiriny Andriamangarira&lt;ref&gt;&lt;small&gt;Rabenjamina (1950), ''Tantaran’Andriana: Andriamangarira, Mpanjaka fahagola teo Antsahadinta sy ny Zanamangarira taranany'', Imprimerie-Antananarivo 4 Bis, rue Gallieni.[https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/0/02/Couverture_du_livre_de_Pasteur_RABENJAMINA_%28Andravokely%29.jpg]&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&lt;small&gt;Lucien Paul Raharison (2012), [https://drive.google.com/file/d/122IPfYEmOpTyvE5-_igf_9HtXo-IwOtZ/view?usp=sharing ''Héritage foncier, évolution du paysage agraire et de la paysannerie en Imerina (Hautes Terres Centrales de Madagascar) de la fin du XIXé siècle aux années 1990''],  Thèse de Doctorat, Departemanta Tantara - Oniversiten'Antananarivo / Oniversite Paris Diderot - Paris VII. ([https://books.google.mg/books?id=S-87zAEACAAJ&amp;dq=inauthor:%22Lucien+Raharison%22&amp;hl=fr&amp;sa=X&amp;redir_esc=y ISBN 9781698427225])&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&lt;small&gt;Thomas Rakotoarivelo &amp; Solonavalona Andriamihaja (2014), ''Andriamasinavalona, Mpanjaka tokana teto Imerina (1675-1710)'', Fanontana manokana - Ny fikambanana « Taranak'Andriamasinavalona », Antananarivo.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&lt;small&gt;Jean Désiré Ranaivoson (2020), ''Ny Andriamaneforalambo Zanadralambo enin-toko amin'avaradrano'', Fanontana manokana - Antananarivo.[https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/8/88/Ny_Andriamaneforalambo.jpg]&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&lt;small&gt;Isabelle Ratsira &amp; Misa Rakotoariseheno (1993), ''Antsahadinta'', Livret de présentation de l'histoire d'Antsahadinta par le Syndicat d'Initiative d'Antsahadinta, SME-BP 659- DL N°058, Antananarivo.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;.

Nanorina sy nanjaka tao Antsahadinta tokony ho tamin'ny taona 1725 Andriamangarira, niamboho sy nafenina tao Antsahadinta tamin'ny taona 1775; heverina ho 80 taona ny andro niainany.

Nanambady maro Andriamangarira fa Ratoeboahangy vady navelan' Andriamalama tao Isoanangano, izay maty tanora, sady vady loloha no niterahany 3 mianadahy:

* Ramakilahy, lahimatoa nipetraka tao Ankadinanahary;
* Andriambolamena, lahiaivo, nandimby fanjakana an-drainy tao Antsahadinta;
* Rahanivofotsimanjaka izay nanambady an-dRabibilahy tao Ambohimahamanina.

Angamba mbola nisy koa zanak' Andriamangarira hafa reny any ho any saingy tsy voarain'ny tantara.

Andriamangarira no mpanjaka voalohany teo Antsahadinta, vodivona farany atsimo amin' Ivatobe, notapahan'ny hady ka lasa boribory; rakotry ny ala maitso izy satria tsy navelan' Andriamangarira ho tapahina na kapaina mihitsy ny hazo.   

Hoy ny tonon-kira ilazan'ny Ntaolo io tanànan' Andriamangarira io:  &lt;blockquote&gt;&quot;Mananjara samy vohitra Antsahadinta. &lt;/Br&gt; Ny ora-mirotsaka itoviana ihany, fa ny patrak’ ala vaventy tombondahiny ihany !&quot; &lt;/blockquote&gt;Nataony roa ny vavahady miditra amin'ny tanànany: dia eo amin'ny alahamadin'ny vohitra sy eo amin'ny adijadin'ny tanàna. Eo amin'ny asorontanin'ny vohitra dia nasiany hady fetsy misy zohy mivoaka any ivelan'ny tanàna na dia mihidy aza ny vavahady. Fahiny, fony mbola niady an-trano dia kodiaram-bato avo rindrina no mivoha maraina mirindrina hariva teo amin'ny vohitr' Andriamangarira&lt;ref&gt;&lt;small&gt;Josélyne Ramamonjisoa (2003), ''[https://books.google.mg/books?id=62twAAAAMAAJ&amp;q=andriamangarira&amp;dq=andriamangarira&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwi8jPrEgfnzAhUSQkEAHWpMAc8Q6AF6BAgKEAI Madagascar, des paysages proteiformes]'&lt;nowiki/&gt;''',''''' Association Malgache des Montagnes Africaines (AMMA), Antananarivo.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;.

== Ny nakan'Andrianampoinimerina an'Antsahadinta ==
Rehefa niamboho Andriamangarira, dia '''Andriambolamena''', zanany lahiaivo indray no nandimby azy nanjaka tao Antsahadinta. Andrianamboatsimarofy kosa no mpanjaka tao Antananarivo (1774-1796), nifehy an' Imerinatsimo, tamin'izany andro izany.

Efa andriana nanjaka nadritra ny 20 taona tao Antsahadinta i Andriambolamena vao resin' [[Andrianampoinimerina|Andrianampoinimerina]] i Andrianamboatsimarofy ka nanomboka nanjaka tao Antananarivo (taona 1794). Andrianamboatsimarofy kosa namaha sy nanorim-panjakana tao Anosizato nataony hoe ''Isoananjakana''. Niamboho tao Fenoarivo tamin'ny taona 1798 Andrianamboatsimarofy ary nodimbiasan'ny zanany Ramaromanompo.

Andriambolamena dia niandany mandrakariva tamin'i Andrianamboatsimarofy sy Ramaromanompo satria iray fileovana aminy ary iray fianakaviana satria Reniamboa, vavimatoan' Andriambolamena dia vadiben-dRamaromanompo ary anabavin-dRaboabe Andrianjakapingarivo. Ary izy dia nanao toeran-droa fonenany dia tao Antsahadinta nisy ny renibeny sy ny vadibeny sy Isoananjakana-Anosizato.

Misy lovan-tsofina&lt;ref&gt;&lt;small&gt;Ravelojaona (1937), ''Boky firaketana ny fiteny sy ny zavatra malagasy (Dictionnaire encyclopédique Malgache). Avoakan'ny Mpiadidy ny Fiainana '&lt;nowiki/&gt;''',''''' Imprimerie industrielle - Antananarivo.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt; milaza fa noroahin' Andrianampoinimerina hiala an' Antsahadinta Andriambolamena satria hono maditra, manambaka sy mihinam-bahoaka ary manodikodina ny hasina satria tendan-kanina ka nosaziana izy sy ny taranany. Toa resaka fisoketana ihany izany novoizin' Avaradrano izany satria tsy nifankahazo loatra ny foko roa tonta.

Toy izao kosa ny tantara niseho araka ny fahitan'ilay vazaha atao hoe Lebel&lt;ref&gt;&lt;small&gt;Jean Claude Hebert (1804), ''Les tribulations de Lebel'' «'' Negociant - voyageur ''»   ''sur les hauts-plateaux Malgaches (1800-1803) ''», ''In'' ''Omaly sy Anio (Hier et Aujourd’hui)'', ''Revue d’études historiques, Volume 10,'' Jolay - Desambra 1979, Oniversitean'i Madagasikara - Antananarivo''.''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;, mpividy andevo raha tonga taty Imerina izy tamin'ny taona 1803:&lt;blockquote&gt;«...Nantsoina hifampiraharaha amin'i Ramaromanompo tao Anosizato aho mba hanao vanja. Natao ny fifanarahana teo anatrehan'ny havan'ny mpanjaka dia ny vadibeny Reniamboa, ny zaodahiny Andriantomponimerina (ndrl na Rabehety), mpanjakan' Ambohidratrimo, afaka nandositra fa tsy novonoina akory, ny anabaviny Ravao (na Ravaonimerina) vadin' Andriantomponimerina sy Razafinamboa...».&lt;/blockquote&gt;Volana vitsivitsy tato aoriana (aogositra 1803) maty Reniamboa, vadiben-dRamaromanompo; nisaona ny olona; nohararaotin' Andrianampoinimerina izany hanafihana an' Anosizato. Lasa nitsoaka nankeny Antsahadinta Ramaromanompo sy ny fianankaviany fa mafy fiarovana io vohitra io (&quot;''Forteresse&quot;'' hoy i Lebel) sady misy ny havany marobe. Nataon' Andrianampoinimerina fahirano Antsahadinta ka 15 andro (tapa-bolana) vao afaka.

Mbola afaka nandositra indray Rabehety sy ny havany akaiky, lasa nankany andrefana any [[Imamo]], fa azo sambo-belona tao kosa Ramaromanompo sy Ravaonimerina anabaviny, izay nalahelo ny vadiny lasa nandositra; dia nalain' Andrianampoinimerina ho vady indray i Ravao, napetrany tao Antananarivo. Andriambolamena sy ny taranak' Andriamangarira, Ramaromanompo sy ny havany rehetra dia noroahiny hiala sy tsy handia ny vohitra intsony. Nanomboka tamin'izay dia napetrany hitondra sy hiandry fanjakana tao Antsahadinta Rabodozafimanjaka, isan'ny vadiny roa ambin'ny folo, zanak' Andriantsira avy eny Alasora.

{| align=&quot;center&quot;
|[[File:Ambodirano Imerinatsimo 2.png|thumb|Ampahany amin'ny faritanin'Ambodirano Imerinatsimo sy ireo vakoka tranainy|520x520px]]
|}

== Ny taranak'Andriambolamena sy ny Zanamangarira ==

Rehefa niala tao Antsahadinta Andriambolamena mianakavy dia tsy nandeha alavitra fa nanorim-ponenana teo atsimon'Antsahadinta izay nataony hoe ''Ambohitsoa''; tao izy no niamboho sy nafenina. Mbola hita ao Ambohitsoa ny fasany. Na teo aza izany dia mazava tsara fa tsy lasa menakely miankina amin' Antsahadinta mihitsy ny Zanamangarira fa fokon'Andriana mahaleotena tany Ambodirano toy ireo Andriamasinavalona tsy manana menakely. 

Maro ny zanak' Andriambolamena fa ny nandimby azy dia Ramboabe Andrianjakapingarivo zanany. Tsy nijanona tao Ambohitsoa izy fa nanorim-ponenana teo ambany andrefana natao hoe ''Ampahatelo''. Taty aoriana dia niala tao Ampahatelo indray Ramboabe ka nianatsimo nankany ''Miantsoarivo'' ary nanorim-bohitra nataony hoe ''Itsarahavana''.

Niteraka marobe tao Ampahatelo i Ramboabe ka ireo zanany nahazo tantara sy notolorana vohitra hipetrahana dia:

* Andriamontandraisoa: lahimatoa, tao Ampahatelo ihany, izay nanova ny anaram-bohitra hoe ''Miadanimerina''; ny taranany dia nanorim-ponenana vaovao koa tao ''Ambatomahabodo''. Izy no niteraka an'i Rainizakamanga, nipetraka tao ''Finaritra''. Lefitry ny Printsy Ramananolona;
* Andriampakatro&lt;ref&gt;&lt;small&gt;Thomas Rakotoarivelo (2016), ''Andriamangarira tao Antsahadinta sy ny Zanamangarira, Andriampakatro sy ny taranany,'' Fanontana manokana - Antananarivo.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;, napetrany tao ''Ankatsaka'', nifindra monina tany ''Isoavina - Ambohimandroso'' izy taty aoriana ary any ny taranany.

Ireo vohitra ireo sy ny manodidona azy (vodivona, tanety, lohasaha, tanimbary) no fonenan'ny &lt;/Br&gt; 
tarana-dRamboabe Andrianjakapingarivo izay namorina ny faritra naka anarana hoe: ''Anjanamangarira'' aty Ankibonimerina. 


{| align=&quot;center&quot;
|+Harem-bakoky ny taranak'Andriambolamena ao Ankibonimerina
|[[File:Vavahady Ambatomahabodo 4.jpg|thumb|Vavahady ao Ambatomahabodo / Ambodirano Imerinatsimo|265x265px]]
|[[File:Vatomasina Ambatomahabodo 3.jpg|thumb|Vatomasina (fanapahana) ao Ambatomahabodo / Ambodirano Imerinatsimo|190x190px]]
|[[File:Amontana à Ambatomahabodo.png|thumb|Amontana ao Ambatomahabodo / Ambodirano Imerinatsimo|365x365px]]
|}

== Andriampakatro ==

[[Sary:Takelaka_Andriampakatro.jpg|vignette|258x258px|Takelaka fahatsiarovana ny mpanorina an'Ambohimandroso-Gara|alt=|ankavia]]

'''Andriampakatro''' dia zanaka faralahin-dRamboabe Andrianjakapingarivo, nonina tao amin'ilay toerana atao hoe Ankatsaka. Taty aoriana anefa dia nifindra monina tao atsinanan'[[Ankaratra]] izy, atsimon'Ambatolampy ka ny tanàna lehibe ankehitriny eo dia [[Ambohimandroso|Ambohimandroso-Gara]].

Io faritany nisy an' Andriampakatro sy ireo zanany io dia voafaritra tsara: ny reniranon' Ikelilalina no mamaritra azy avy ato andrefana ka mihaona amin'ny reniranon' Ihazolava avy ato avaratra; ny reniranon' Ionive kosa no eo antsinanana ary ny reniranon'i Maromoka no farany atsimo. Io faritra io no atao hoe: ''Anjanamangarira;'' ny renivohiny fahiny dia ''Isoavina''. Tato aoriana Andriampakatro dia nifindra tao Ambatoharanana, vohitra avo misy fasana ilevenany, eo ambony andrefan'ny garan-damasinina ao Ambohimandroso.

==== Ambohimandroso-Gara ====
Ambohimandroso dia tanàna vaovao vao niforona tamin'ny fotoana namakiana ny lalamby mampitohy an' Antananarivo sy Antsirabe tamin'ny taona 1920. Eo andrefan'ilay vohitra kely atao hoe Antamboho, fonenan'ny taranaka Zanamangarira iray no nanorenan'ny vazaha Fiantsonan-dalamby (Gara) satria nisy sampanan-dàlana lehibe tao avaratra keliny: avy any Antananarivo (avaratra), Antsirabe (atsimo), Ambatotsipihina-Ankaratra (andrefana), Vakinisisaony-Antsiriribe (antsinanana) ka nomena anarana hoe Ambohimandroso. Teo no fanondranana an-dalamby ny [[manjarano]] (&quot;g''raphite&quot;'') avy any Anjamanga sy ny manodidina ka alefa any Toamasina ahondrana ho any am-pitan-dranomasina; teo koa no fandefasana ny kitay hazo sy ny vokatrin'ny tany samihafa amidy ao Antananarivo. Toeram-pivezivezena sy fihaonan'ny mpandraharaha maro Ambohimandroso ka nandroso vetivety tokoa araka ny anarany.

==== Ny fizaran-tany nataon' Andrianampoinimerina ====
Araka ny tantara voalazan'i P. Callet&lt;ref&gt;&lt;small&gt;François Callet (1908), ''Tantaran'ny Andriana'' -Tome IV,   Antananarivo: Imprimerie catholique.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;, dia toy izao no niseho:

Rehefa voavorin' Andrianampoinimerina Imerina 4-toko (Avaradrano, Vakinisisaony, Ambodirano, Marovatana) niampy an' Ivonizongo sy Imamo manontolo, dia niroso nianatsimo izy haka an'i Vakinankaratra. Ny olona nalainy hanampy azy tamin'ny hevitra sy ny tetika hanantateraka izany, ka nanao ny ainy tsy ho zavatra dia ireo ''Zanadrangorinimerina'', izay tsy iza fa havany ihany, zanak'olona iray tampo aminy.

Ireto avy izy ireo:

* Andriantsoanandriana sy Andriankotonavalona, zanak' anabavin' Andriambelomasina ao Ambohipoloalina;
* Andriamparana, zanak'i Ramisamanjakarivo tao Anosiarivo;
* Andriantsalama; zanak' Andriantoarano tao Mandrosoa;
* Andriandambovololona, Andriamahery ary Andriatsimandehairery, zanak' Andriampalimanana ao Tsirangaina.

Rehefa azo i Vakinankaratra, vita i Fisakana sy Betsileo ka tafapetraka ny rafitra fitantanana ireo faritra ireo dia nitodi-doha niverina nianavaratra Andrianampoinimerina sy ny tafika nentiny. Niakatra teo an-tampon' Ambohipeno izy, nanopy maso ny manodidina ka talanjona nahita izato tany midadasika tsy taka-maso, nefa foana tsy misy olona, na miantsinanana hatrany amoron'ala, na mianatsimo hatrany Betsileo na miankandrefana hatrany ambodin'Ankaratra; dia nantsoiny ireo andriana mpitaritafika rehetra niaraka taminy ka hoy izy: 

« Voriko ny tany sy ny fanjakana, ka izao no lazaiko aminareo: 

* ''Indro ianao Andriamaheritsialaintany sy Andriankotofanina, indry Hiaramalaza dia anareo iny miantsinanana ka ataovy tafapaka any amin'ny Ontaiva; koa ampifanambadio ny ankizy, ampiadio tandroka ny omby, ampiharoy volo ny akoho...;''
* ''Indro ianao Ratsimamangalahy sy Ramatoarasamoana: indro kosa Vakinilalantafika no miantsinanana, ataovy tafapaka any amin'ny Ontaiva; koa ampifanambadio ny ankizy, ampiadio tandroka ny omby, ampiharoy volo ny akoho...''»'';''
* Ary hoy Andrianampoinimerina tamin'ireo ''Zanadrangorinimerina'': « ''Kely foana no tsy nanam-boninahitra ialahy ! Fa izaho sy ianareo tsy iray ihany va ? Raha any Ambohimanga sy Antananarivo aho, manjaka; ary raha aty aho, isalahy aminareo ! Ka indro kosa ny anareo, fa voriko izaho sy ianareo ny fanjakana; hatreto Ihazolava no mianatsimo kosa, ka vakinilalantafika no miankandrefana, anareo Zanadrangorinimerina kosa izao, koa ampifanambadio ny ankizy, ampiadio tandroka ny omby, ampiharoy volo ny akoho...''»''.''

« ''Izao no didy omeko anareo, fa mandry ny fanjakana ary voriko ambanilanitra, ka izay olona miditra amin'ny taninareo voadidiko izao dia menakelinareo, fa ny tany no didiako ho anareo ! ''»

Ireo faritra rehetra nozarain' Andrianampoinimerina ireo, izay manelanelana an' Ankibonimerina sy Vakinankaratra dia mbola tany efitra tamin'izany fa vao ho voanjona olona avy aty Ankibonimerina sy Vakinankaratra. Vakinilalantafika no miankandrefana ka hatrany Ankaratra dia Menakely nofehezin'ny Zanadrangorinimerina&lt;ref&gt;&lt;small&gt;Foiben'ny Arsivam-pirenena - Seria D113 - 00012 (1898), « ''Rapport sur l'ethnologie de la région d'Ambatolampy ''», ''Cabinet civil'', Repoblikan'i Madagasikara, Tsaralalàna - Antananarivo.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;; nifankatia tokoa izy 7 lahy ka tsy nozarainy ny fanjakany na ny menakeliny. Ireo taranak'izy ireo dia nanorom-bohitra sy vodivona tany amin'iny faritra iny; tao Androndra atsinanan' Ionive dia nisy taranak' Andriatsimandehairery avy ao Tsirangaina; Andriamahandry zafikeliny no niorom-ponenana tao voalohany. Torak'izany koa ny tao Rangaina, Masoandro, Androndra (samy ao avaratr'Antanifotsy manamorona an' Ionive).

Ny faritra misy ny Zanamangarira atao hoe Anjanamangarira, noho izany, dia tafiditra ao anatin'ny zaratanin'ny Zanadrangorinimerina; anefa ny Zanamangarira dia tsy menakelin'izy ireo mihitsy.

''Ka ahoana ny fanazavana izany ?''

==== Andriampakatro sy ny Zanadrangorinimerina avy ao Tsirangaina ====
Andriampakatro, araka ny tantara, dia isan'ny miaramila mpitari-tafika nandray anjara tamin'ny fakana an'i Vakinankaratra. Isan'ireo niara-dia tamin' Andriandambovololona sy Andriamahery ary Andriatsimandehairery avy ao Tsirangaina izy: nifankahalala izy ireo satria nifanila sy nifanakaiky fonenana taty Ankibonimerina (Tsirangaina sy Miadanimerina) ary mpihavana rahateo.

Rehefa nandeha hifindra monina amin'ny menakeliny vaovao tao atsimon'Ihazolava ry zareo sasany avy ao Tsirangaina, dia Andriampakatro no olona azony antoka ka nantsoiny hamaky lay izany faritra izany hanao famorian-ketra, toy ny isam-pangady, ny hajia, ny ila-vodihena; hiandry vavatany ka nipetraka teo amin'ny toerana farany avaratra indrindra amin'ny faritry ny menakely mba hanara-maso ny fidiran'ny olona honina ao; satria malalaka ny tany ary mahavokatra ka betsaka ireo avy aty Ambodirano sy Vakinisisaony no tonga nitady ravinahitra. Natao hoe ''Isoavina'' na ''Isoavinandriana'' io vohitra fiandrasana vavan-tany io tato aoriana. 

Niditra ny hetra, voaara-maso ara-dalàna ny fahatongavan'ny olona hanorom-ponenana, ary nitombo fatratra ny isan'ny vahoaka menakely. Afa-po tamin'ny asa nataon' Andriampakatro ny fianakavian'i Tsirangaina. Ho fankasitrahana an' Andriampakatro tamin'ny asany dia nanome toky ry zareo Tsirangaina fa homena zara-tany honenany Andriampakatro, ho lovain-janaka aman-jafy.

Nihaona teo atsimon'ilay vohitra fonenany Andriampakatro sy ry zareo Tsirangaina niaraka namaritra ilay zaratany ho an'ny Zanamangarira. Tapaka tamin'izay fa ny renirano sy ony manodidina an'Isoavina no atao faritra mametra io zaratany io dia: ''Ionive'' no atsinanana, ''Imaromoka'' no ao atsimo, ''Ihazolava'' no ao avaratra, ary ''Ikelilalina'' no ao andrefana, izay no honenan' Andriampakatro sy ny taranany ka antsoina hoe ''Anjanamangarira faha-roa'', io faritra io, ka izay rehetra monina ivelan'io faritra io dia lasa menakelin'i Tsirangaina. Vita mazava tsara ny famaritana ka natao hoe ''Itsarafaritra'' ilay toerana nihaonana sy nizarana ny tany. Io valisoa nomena an' Andriampakatro io dia tsy azo natao menakelin'i Tsirangaina fa nahaleotena satria Andriana Andriampakatro sy ny taranany ka natao nitovy fitondrana amin' Anjanamangarira taty Ankibonimerina ihany.

Tsy maintsy nampahafantarina ny Andriamanjaka tao Antananarivo anefa izany fifanarahana fanomezana izany satria nanova ny didin' Andrianampoinimerina tamin'izy nanao ny fizaran-tany.

Niakatra tao Anatirova-Antananarivo ary izy roalahy Andriampakatro, miaramila mpitari-tafika sy Andriamahandry, tompomenakely hilazalaza ny antony sy hangataka tso-drano amin-dRadama Rainy; faly tokoa ny Andriamanjaka ka nitso-drano nanao hoe:

« ''Havako ianareo, nahafoy ny ainareo hamoriako izao fanjakako izao araka ny finari-bavan' Andrianampoinimerina ka tsofiko rano izao fangatahanareo izao, hitombo ny taranakao Andriampakatro, hihamaro ny isanareo, ka izao tany ipetrahanareo izao tsy azonareo hampidirana ny hafa, ary na iza zanaka nampanambadiana any ivelany, na iza manana fanjakana any ivelany, tsy azo enti-mandeha ny tany ary tsy omena ny hafa fa izay mitoetra mamelomaso no tompony !'' 

''Ary levenam-bola omeko anao, na iza hanjaka handimby ahy, na iza havako hanapaka, tsy misy mahazo mampanompo anareo tahaka ny ataon'ny Folovohitra (Hova), fa tenako ianareo ary ny taranakareo dia taranako, ka tsy manompo tena ianareo ! Ho soavin' Andriamanitra sy ho tahin'ny Roambin'ny folo manjaka anie izao fonenanao sy ny taranakao izao ! ''»

Rehefa avy nisaotra nanao tratrantitra Andriana sy nanasina Andriana tamin'ny volatsivaky izy roalahy dia nitodi-doha niverina nody tamin-kafaliana sy haravoana. Ary tonga soa tany an-toerana dia novoriana ny vahoaka nilazana ny vaovao sy hafatra ary nanome anarana hoe ''Isoavinandriana'' ilay vohitra niandohana. Nitohy izany fifampitondrana izany nandritra ny fanjakan-dRanavalona I sy ireo mpanjaka nandimby azy ary tsy niova hatramin'ny faran'ny fanjakan'Andriana na hatramin'izao fotoana izao aza.&lt;ref&gt;&lt;small&gt;Centre des Archives d’Outre Mer - Seria 2D5-2D6 (1895-1946), ''Rapport économique de la province de Tananarive'', Repoblika Frantsay, Aix-En-Provence.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;

Noho izany dia nodidin'i Radama I ho lasa Vodivona i « Anjanamangarira » ka i Andriampakatro, miaramila mpitari-tafika, no Andriana mpifehy izany valisoa azony izany.

==== Andriampakatro tao Isoavina, Anjanamangarira ====

[[Sary:Andriampakatro 2.png|vignette|397x397px|Fasan'Andriampakatro, miloloha &quot;Tranomanara&quot; ao Ambatoharanana / Ambohimandroso-Gara|alt=|ankavia]]

Raha tombanana fa tokony ho tany amin'ny fiantombohan'ny taonjato faha-19 tany ho any Andrianampoinimerina no nandeha nanafika tany Vakinankaratra sy Betsileo, dia azo heverina fa efa tovolahy afaka niady Andriampakatro; tokony ho teraka tamin'ny taona 1770 tany ho any izy.

Taoriana kelin'ny taona 1805, izay nanaovan' Andrianampoinimerina ny fizarana ny tany tao antsinanana sy atsimon'Ankaratra ho valisoa nomena ireo andriana nitari-tafika tany Vakinankaratra sy Betsileo, no nisy ilay fifanarahana nataon' Andriampakatro sy ry zareo Zanadrangorinimerina fa hiandry vavatany ao Isoavina Andriampakatro.

Raha vao niamboho Andrianampoinimerina dia nikomy tsy nety nisaona azy ny Betsileo sasany toy tao Ambositra sy ny tany atsimon'i Matsiatra. Niverina nampanaiky ny Betsileo indray Radama I tamin'ny taona 1811, ka mbola niaraka nanafika taminy hatrany Andriampakatro; rehefa naharesy dia niverina ka nitondra babo betsaka avy any Betsileo. Ny ankamaroan'izy ireto dia natao ankizy mpanampy ka niara-nonina tamin'ny Zanamangarira tao Anjanamangarira ihany ary nomena tany ivelomany rehefa rava ny fanandevozana.

Nijanona niandry vavatany tao Isoavina izy ka natao ''Amboninjato Dimy Voninahita'' sy nomena ny faritra Anjanamangarira ho lovain'ny zanaka aman-jafiny. Ny zana-drahalahiny kosa ''Rainizakamanga'', avy ao Finaritra, dia natao lefitry ny Printsy Ramananolona tany Faradofay tamin'ny taona 1825.

Tamin'ny taona 1831, efa nanjaka Ranavalona I, dia nisy andian-tafika lehibe nentin-dRainiharo sy Rainimanonja nampandry tany tany atsimo atsinanana, Vangaindrano sy Ikongo; mbola voasoratra ho isan'ny miaramila nanafika tany koa Andriampakatro nifehy miaramila 100 lahy, na dia somary efa lehibe taona aza.

Tato aoriana izy dia tsy nandeha miaramila intsony fa natao Loholona Borozano. Lasa nanorim-ponenana vaovao teo antampon-kavoana i Andriampakatro, nataony fitazanana ny faritra Anjanamangarira rehetra, izay vohitra nofeheziny; nataony hoe ''Ambatoharanana'', ilay toerana.

Nodimandry tao Isoavina tany amin'ny manodidina ny taona 1840 tany ho any Andriampakatro, rehefa feno 70 taona; nentina nalevina tao Ankatsaka Miadanimerina - Ambodirano Imerinatsimo izy tamin'izay. Taty aoriana anefa, tokony ho tany amin'ny taona 1870, dia nalain'ireo zanany Andriampakatro ka nafindrany hanokatra fasana vaovao izay vao naorina teo Ambatoharanana (Ambohimandroso-Gara) ary ao izy no milevina hatram'izao.

== Rainizakamanga ==
Tamin'ny volana Desambra 1816 no tonga namangy an-d[[Radama I]] teto Antananarivo ny Kapiteny Anglisy atao hoe: Lesage, narahi-miaramila telopolo sy dokotera ary mpandika teny. Tamin'ny 5 Febroary 1817 vao nody ny vahiny. Ny roa lahy tamin'ny lefitry Lesage dia Brady sy Carren, dia nohazonin-dRadama hampianatra ny miaramilany araka ny fomban'ny miaramila vazaha. Samy nanana toerana fianarana matso Imerina enin-toko, ka Benasandratra atsimon'i Fenoarivo no fianaran' Ambodirano.

Ny nataon-dRadama mpifehy ambony indrindra tamin'ny miaramilan' Ambodirano, dia ny Printsy Ramananolona, zanak'olom-pirahavavy amin' Ilaidama. Ny mpifehy roa lahy manaraka azy dia Andriandahy avy amin'ny Zanamangarira avy ao Finaritra atao hoe: '''Rainizakamanga''' sy ny hovalahy Ramanasina avy ao Ambohiborona.

==== Fanafihana be voninahitra ====
Tamin'ny taona 1825, dia nisy vahiny niorim-ponenana tao ''« Fort Dauphin »''. Dia hoy Radama: « ''An' Andrianampoinimerina ny Nosy Madagasikara, fa ny ranomasina no valamparihiny. Izaho Ilaidama no fanovan'ny Ombalahibemaso, ka tompon'ny rean-tany aman-danitra ''»''.''

Namory miaramila ho any [[Tolagnaro|Fort Dauphin]] Ilaidama, ka ny lehiben' Ambodirano dia ny Printsy Ramananolona avy ao Ambohiborona.

Nampifaninanany ny miaramilan' Imerina enin-toko, koa Ambodirano no tafakatra voalohany tao Fort Dauphin. Nankasitraka fatratra ny Printsy Ramananolona sy ny Andriana Rainizakamanga ary ny hovalahy Ramanasina Ilaidalma. Tsy azo atao ho''e'' Fort Dauphin ity tanàna ity hoy Ilaidama. Antomboka no farany avaratara amin'ny taniko ary ity farany atsimo ity dia atao hoe: Faradofay.

Apetrako eto Faradofay ireto mpiady mahery fo ireto dia ny Printsy Ramananolona, ny Andriana Rainizakamanga ary ny hovalahy Ramanasina. Nomen-dRadama sabatra tsara tarehy Rainizakamanga Zanamangarira avy eo Finaritra, noho izany fandresena be voninahitra tao Faradofay izany.

==== Ranavalona I sy ny Zanamangarira ====
Voalaza tamin'ny boky ''Radama I sy Ranavalona I'', boky nosoratan-dRabenjamina Androvakely eo amin'ny pejy faha-32 fa ny Printsy Rakotobe, zanak'anabavin' Ilaidama, no notendrena handimby azy, dia hampivadiana amin-dRaketadradama zanany vavy tokana. 

Hafatr' Andrianampoinimerina koa izany. Voalazan'ny bokin'ny Andriana Rabary Pastora amin'ny ''Tantaran'ny Martiora'' izany.

Imavo tonga [[Ranavalona I]], anankiray tamin'ireo vadin' Ilaidama, dia nanao izay hahafoana izany didin' Ilaidama izany. Nahazo mpiandany aminy Imavo ka nibosesehany ny Rova nony niamboho Ilaidama. Nosatrohan'ireo mpiandany aminy satroka fito rantsana Imavo, dia nomeny anaram-baovao hoe: Ranavalona I.

Rehefa nitana ny tehim-panjakana Ranavalona I dia novonoina Rakotobe, Rabodosahondra renin'i Printsy Rakotobe, Printsy Ratefinanahary, rain'i Printsy Rakotobe, Rambolamasoandro vadin' Andrianampoinimerina, reniben'i Printsy Rakotobe, Ratafika anadahin-drenin'i Printsy Rakotobe, Printsy [[Ramanetaka]], zanak'olom-pirahavavy amin' Ilaidama, nanirahan'i Ranavalona mpamono tany [[Mahajanga]]; anefa afa-nandositra tany [[Kômôro]] ka lasa mpanjaka tany. Nanirahany mpamono koa ny Printsy Ramananolona tao Faradofay, ka Rainizakamanga Zanamangarira sy Ramanasina no nasainy nanatanteraka izany. 

Niraiki-po tamin'ny Printsy Ramananolona ny Andriana Rainizakamanga sy Ramanasina hovalahy; ka izao no nataony: Nanatona ny Printsy izy ka niloa-bava hoe: &quot;''Ratsy loatra ity trano ipetrahanao ity ny Andriana, ka aoka Rainizakamanga hitondra ny miaramila haka hazo any an'ala&quot;'' hoy Ramanasina. Nanaiky Printsy Ramananolona: niditra maraina nitondra lefom-pohy tao an-tranon-dRamananolona, Ramanasina ka raha mbola nandry tao am-pandriana ny printsy dia nolefoniny ka maty. Faly Ranavalona I, ka nataony kômandy nisolo ny Printsy Ramananolona tao Faradofay Ramanasina. Rainizakamanga Zanamangarira izay tsy mba nahafaty ny Printsy Ramananolona, dia tonga lefitr' ilay mpandraraka rà marina.

==== Fandevenana manetriketrika ====
Rehefa nodimandry tao anatirovan' Antananarivo Rainizakamanga, dia nentina teo Fenoarivo Benasandratra aloha, ka nandry indray alina teo, ary narahi-miaramila nanao rere. Niainga ho any Finaritra, anefa rehefa nandalo teo Androhibe, dia hoy ireo Andriamasinavalona taranak' Andriandambozozoro: « ''Angatahinay handry eto indray alina ny vatamangatsiakan'ny Andriana Rainizakamanga, fa Andriamasinavalona havanay ''», ka dia nijanona teo indray alina ny vatamangatsiaka ary nanaovana rere. Rehefa izay, dia nandroso ho any Finaritra, narahi-miaramila sy tafondro roa ambiny folo vava izay napoaka tao Finaritra nandritry ny herinandro. Ary ilay sabatra nomen' Ilaidama an-dRainizakamanga tamin'ny fandresena be voninahitra tany Faradofay dia niara-nasitrika taminy tao Finaritra koa.

{| align=&quot;center&quot;
|+Harem-bakoka ao amin'ny Vohitra Finaritra 
|[[File:Vavahady Finaritra 4.jpg|thumb|Vavahady ao Finaritra / Ambodirano Imerinatsimo|385x385px]]
|[[File:Vatomasina Finaritra 3.jpg|thumb|Vatomasina (fitsofan-drano) ao Finaritra / Ambodirano Imerinatsimo|200x200px]]
|[[File:Amontana Aviavy Finaritra.jpg|thumb|Amontana sy Aviavy ao Finaritra / Ambodirano Imerinatsimo|325x325px]]
|}

== Ny fomban'ny Zanamangarira ==
Amin'ny maha Andriana firazanana ny Zanamangarira dia manana ny fombany manokana toy ny andriana rehetra teto Imerina izy ireo, toy izao izany:

1) Mifampiarahaba « ''Tsara và, tompoko ''» izy samy izy;

2) Tsy manao ny fanompoana fanaon'ny Hova, izany hoe: 

* Tsy manao hazo lava (tsy maka hazo any an'ala hanaovana tranon'andriana),
* Tsy mibaby na milanja andriana,
* Tsy mitondra entan'andriana,
* Tsy miambina;

3) Tsy manao horom-potsy (izany hoe tsy mitaona tany mena hanotorana fasan'andriana);

4) Tsy hani-maty momba sy tsy hanim-bodihena;

5) Ary nandritry ny fotoana ela dia izy samy Zanamangarira ihany no nifanambady na ny avy ao avaratra (Ankibonimerina) na ny avy ao atsimo (Vakinankaratra), mba hiarovana ilay hoe « ''Lova tsy mifindra ''» teo amin'ny firazanana sy teo amin'ny fananana.

== Ny toerana nielezan'ny Zanamangarira ==
Ny vohitra lehibe nonenan'ny taranak' Andriambolamena, zanaka lahiaivon' Andriamangarira, tamin'ny voalohany dia Miadanimerina, Ambatomahabodo ary Finaritra izay samy misy vatomasina sy kianja avokoa. Nanomboka ho tery io faritra nonenana io rehefa nitombo isa ny taranaka; ny tany koa tsy dia nahavokatra firy ka nanjary sarotra ny fivelomana. Betsaka noho izany ireo taranaka no nifindra monina, lasa nitady toerana malalaka sy mahavokatra kokoa.

Ramboabe Andrianjakapingarivo no nifindra monina voalohany nandeha nianatsimo tao akaikin'i Miantsoarivo ary nanorina vohitra vaovao nataony hoe: «'' Itsarahavana ''».

Nifindra monina koa tato aoriana Andriampakatro sy ny zananany, naka toerana tany amoron'ny reniranon' Ionive, any atsinanan'Ankaratra ka nahazo faritra iray vaovao mihitsy nonenan'ireo taranany izay nantsoina hoe: «'' Anjanamangarira ''»; ny vohitra voalohany nisy azy ireo dia Isoavina, Antetezambato, Itsarafaritra, Miadanimerina, Ambatoharanana, Ankotsaka, Antamika, ...

Nisy koa ireo lafin-kavan' Andriampakatro tonga nanorim-ponenana tao Anjanamangarira, toy ny tao Andohofarihy, Maromoka, ...

[[Antsirabe]] koa dia isan'ny vohitra nofidin'ny taranak' Andriamangarira honenana, ary nisy maromaro aza no lasa mihitsy hatrany Soanindrariny sy Sahanivotry. Tsy lazaina intsony ireo nifindra tao Antananarivo. Mbola betsaka koa anefa ireo taranaka no nijanona teo an-toerana ihany tao « Imerina », araka ny fomba fitenin'ny mpifindra monina, toy ny valala fiandry fasana nitandrina ny soatoavina sy ny nanabe voa ny tanindrazana. 


{| align=&quot;center&quot;
|+Harem-bakoky ny taranak' Andriamangarira avy amin' Andriampakatro
|[[File:Ambatoharanana_patrimoine.png|thumb|Vakoka ao Ambatoharanana / Ambohimandroso|350x350px]]
|[[File:Miadanimerina_patrimoine.png|thumb|Vakoka ao Miadanimerina / Ambohimandroso-Gara|350x350px]]
|}

== Rohy ivelany ==

* [http://aviavy.atspace.com/story/andriamangarira.html http://aviavy.likesyou.org/]
*[http://www.royalark.net/Madagascar/imerina2.htm http://www.royalark.net/]

== Loharano ==
&lt;references /&gt;

[[sokajy:Tantaran'i Madagasikara]]</text>
      <sha1>smsaxn9shrww5u8yuz3m9uszob2fv4x</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1143027</id>
      <parentid>1143026</parentid>
      <timestamp>2026-06-14T07:02:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hephaestus-Mrz36</username>
        <id>22223</id>
      </contributor>
      <comment>/* Ny loharano nipoiran'Andriamangarira */</comment>
      <origin>1143027</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="34760" sha1="8vwl6y5ybosb0b33xe0cp0sktaz7lt9" xml:space="preserve">[[Sary:Tranomasin' Andriamangarira Antsahadinta.jpg|vignette|323x323px|Fasan-dakan' Andriamangarira, miloloha &quot;Tranomasina&quot; ao anaty Rovan' Antsahadinta|alt=]]

'''Andriamangarira''' dia mpanjaka nanorina an'Antsahadinta tamin’ny taona 1725. Teraka manodidina ny taona 1695 izy ary niamboho sy nafenina tao Antsahadinta tamin’ny 1775 teo amin'ny faha-80 taonany. Andriandambozozoro no rainy ary Rasohanamanjaka no reniny, izay samy Andriamasinavalona. Andriambolamena zanany lahiaivo no nandimby azy nanjaka tao Antsahadinta rehefa niamboho izy. Nanambady maro Andriamangarira fa Ratoeboahangy vady navelan' Andriamalama tao Isoanangano, izay maty tanora, sady vady loloha no niterahany 3 mianadahy: dia Ramakilahy sy Andriambolamena ary Rahanivofotsimanjaka.

== Ny loharano nipoiran'Andriamangarira ==
Ity fehezan-tantara ity dia mikasika ny zava-niseho nanomboka tamin'ny vanim-potoana nanjakan' [[Andriamasinavalona]] (1675-1710) teto Ankibonimerina. 
Zanaka lahiaivon'ny mpanjaka Andriantsimitoviaminandriandehibe&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;&lt;small&gt;François Callet (1908), ''Tantara ny andriana eto Madagasikara (histoire des rois)'&lt;nowiki/&gt;''',''''' Antananarivo: Imprimerie catholique.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;(1650-1670) izy, ary nanana anabavy maro sy rahalahy iray ray sy reny aminy. Ny anabavy iray atao hoe Ravololondrenitrimo tao Ambohimiakoja dia niteraka telo (3) mianadahy: 

* Andriandambozozoro tao Malaza sy Ivatobe avaratra;
* Andrianjakatrimo tao Ivatobe atsimo;
* Razafindrahety tao Tangaina, samy amin'ny faritr'Ambodirano Imerinatsimo iny izany.

Araka ny tantara sy ny lovan-tsofina dia ity andriandahy atao hoe Andriandambozozoro, izay andriana nifehy an'Ivatobe, Androhibe, Ambohitrontsy, Malaza sy ny manodidina, tamin'izany fotoana izany, dia naka vady ny zanakavavin'Andriamasinavalona&lt;ref&gt;&lt;small&gt;Georges Rabemanana (2000), ''Ny Andriamasinavalona ao Miadanimerina'', Fanontana manokana - Antananarivo.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&lt;small&gt;Kaominina ambanivohitra Androhibe-Antsahadinta (2017), ''[https://fdl.mg/sites/default/myfiles/PCD/PCD/PCD%20ANTSAHADINTA/PCD_Antsahadinta.pdf Plan Communal de Developpement (PCD) de la Commune Rurale d’Androhibe Antsahadinta 2017-2021]  « La culture en tant que levier du développement ''», Ministeran'ny atitany sy ny fitsinjaram-pahefana - Repoblikan'i Madagasikara, Antananarivo.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&lt;small&gt;Rabarijaona (1938), ''Rakitry ny ela sy Généalogie mikasika ireo taranaka: Andriamasinavalona na: Andrianjakanavalondambo na: Razakalambonavalona mpanjakan'Imerina (1675-1710) sy Andriambahoakafovoanintany mpanjakan'Imamo'', Lovan-tsofina voarakitra an-tsoratra noraisina avy amin'ny Mpitandrina fiangonana kristianina iray tao Ambodirano Imerinatsimo, Ambohimahamanina.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt; izay napetrany ho andriantompombodivona, masoivoham-panjakana foibe tao Ambohimahamanina.

a) Rasohanamanjaka, zanakavavin'Andriamasinavalona, dia niteraka tamin'Andriandambozozoro an'i:

[[Sary:Plaque_ANDRIAMANGARIRA.jpg|vignette|349x349px|Takelaka fahatsiarovana ao amin'ny &lt;/Br&gt; Rovan' Antsahadinta|alt=]]

*Andriamangarira izay nanorina an'Antsahadinta ka nanjaka tao (1725-1775);
* Andriamalama tao Isoanangano;
* Ranosy (vavy) tao Androhibe;
* Rabiby tao Antalaho / Antanetibe;
*Andriamifonozozoro (Rafonozozoro, hoy i P. Callet) tao Ivatobe.

b) Rangorinimerina tao Ambohitrontsy &lt;/Br&gt; dia niteraka indray tamin'i Andriamifonozozoro an'i:

* Andriamohara, nanjaka tao Alasora;
* Andriambelomasina, nanjaka tao Ambohimanga (1730-1770);
* Andriantoarano tao Alasora;
* Ramisamanjaka nonina tao Anosiarivo;
* Andriampalimanana nonina tao Tsirangaina;
* Ary ny vavy Rahisatra sy Rahira tao Manandona, Randrianizara nanambady an' Andriamborosinandriana tao Ambohipoloalina ka niteraka an' Andrianarabo, Andriantsoanandriana, Andriankotonavalona.

[[Sary:Fasan' Andriamangarira.jpg|vignette|314x314px|Tranomasin' Andriamangarira ao avaratra indrindra, ao anaty Rovan' Antsahadinta|alt=]]

Teraka tao Ambohitrontsy tany amin'ny manodidina ny taona 1695 tany ho any izany i Andriamangarira. Araka ny lovan-tsofina dia nisy vehivavy mpampivelona sy renin-jaza mahay sy malaza tao Ambohitrontsy, ka izany no nahatonga ny nahaterahan'ny zanaky ny Andriana sy nifanan'ny vadin'ny Andriana teo.

Raha zohina ny tetiarana dia samy Andriamasinavalona Andriandambozozoro rain' Andriamangarira sy Rasohanamanjaka reniny. Koa amin'izany dia Andriamasinavalona hiringiriny Andriamangarira&lt;ref&gt;&lt;small&gt;Rabenjamina (1950), ''Tantaran’Andriana: Andriamangarira, Mpanjaka fahagola teo Antsahadinta sy ny Zanamangarira taranany'', Imprimerie-Antananarivo 4 Bis, rue Gallieni.[https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/0/02/Couverture_du_livre_de_Pasteur_RABENJAMINA_%28Andravokely%29.jpg]&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&lt;small&gt;Lucien Paul Raharison (2012), [https://drive.google.com/file/d/122IPfYEmOpTyvE5-_igf_9HtXo-IwOtZ/view?usp=sharing ''Héritage foncier, évolution du paysage agraire et de la paysannerie en Imerina (Hautes Terres Centrales de Madagascar) de la fin du XIXé siècle aux années 1990''],  Thèse de Doctorat, Departemanta Tantara - Oniversiten'Antananarivo / Oniversite Paris Diderot - Paris VII. ([https://books.google.mg/books?id=S-87zAEACAAJ&amp;dq=inauthor:%22Lucien+Raharison%22&amp;hl=fr&amp;sa=X&amp;redir_esc=y ISBN 9781698427225])&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&lt;small&gt;Thomas Rakotoarivelo &amp; Solonavalona Andriamihaja (2014), ''Andriamasinavalona, Mpanjaka tokana teto Imerina (1675-1710)'', Fanontana manokana - Ny fikambanana « Taranak'Andriamasinavalona », Antananarivo.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&lt;small&gt;Jean Désiré Ranaivoson (2020), ''Ny Andriamaneforalambo Zanadralambo enin-toko amin'avaradrano'', Fanontana manokana - Antananarivo.[https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/8/88/Ny_Andriamaneforalambo.jpg]&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&lt;small&gt;Isabelle Ratsira &amp; Misa Rakotoariseheno (1993), ''Antsahadinta'', Livret de présentation de l'histoire d'Antsahadinta par le Syndicat d'Initiative d'Antsahadinta, SME-BP 659- DL N°058, Antananarivo.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;.

Nanorina sy nanjaka tao Antsahadinta tokony ho tamin'ny taona 1725 Andriamangarira, niamboho sy nafenina tao Antsahadinta tamin'ny taona 1775; heverina ho 80 taona ny andro niainany.

Nanambady maro Andriamangarira fa Ratoeboahangy vady navelan' Andriamalama tao Isoanangano, izay maty tanora, sady vady loloha no niterahany 3 mianadahy:

* Ramakilahy, lahimatoa nipetraka tao Ankadinanahary;
* Andriambolamena, lahiaivo, nandimby fanjakana an-drainy tao Antsahadinta;
* Rahanivofotsimanjaka izay nanambady an-dRabibilahy tao Ambohimahamanina.

Angamba mbola nisy koa zanak' Andriamangarira hafa reny any ho any saingy tsy voarain'ny tantara.

Andriamangarira izany no mpanjaka voalohany teo Antsahadinta, vodivona farany atsimo amin' Ivatobe, notapahan'ny hady ka lasa boribory; rakotry ny ala maitso izy satria tsy navelan' Andriamangarira ho tapahina na kapaina mihitsy ny hazo.   

Hoy ny tonon-kira ilazan'ny Ntaolo io tanànan' Andriamangarira io:  &lt;blockquote&gt;&quot;Mananjara samy vohitra Antsahadinta. &lt;/Br&gt; Ny ora-mirotsaka itoviana ihany, fa ny patrak’ ala vaventy tombondahiny ihany !&quot; &lt;/blockquote&gt;Nataony roa ny vavahady miditra amin'ny tanànany: dia eo amin'ny alahamadin'ny vohitra sy eo amin'ny adijadin'ny tanàna. Eo amin'ny asorontanin'ny vohitra dia nasiany hady fetsy misy zohy mivoaka any ivelan'ny tanàna na dia mihidy aza ny vavahady. Fahiny, fony mbola niady an-trano dia kodiaram-bato avo rindrina no mivoha maraina mirindrina hariva teo amin'ny vohitr' Andriamangarira&lt;ref&gt;&lt;small&gt;Josélyne Ramamonjisoa (2003), ''[https://books.google.mg/books?id=62twAAAAMAAJ&amp;q=andriamangarira&amp;dq=andriamangarira&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwi8jPrEgfnzAhUSQkEAHWpMAc8Q6AF6BAgKEAI Madagascar, des paysages proteiformes]'&lt;nowiki/&gt;''',''''' Association Malgache des Montagnes Africaines (AMMA), Antananarivo.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;.

== Ny nakan'Andrianampoinimerina an'Antsahadinta ==
Rehefa niamboho Andriamangarira, dia '''Andriambolamena''', zanany lahiaivo indray no nandimby azy nanjaka tao Antsahadinta. Andrianamboatsimarofy kosa no mpanjaka tao Antananarivo (1774-1796), nifehy an' Imerinatsimo, tamin'izany andro izany.

Efa andriana nanjaka nadritra ny 20 taona tao Antsahadinta i Andriambolamena vao resin' [[Andrianampoinimerina|Andrianampoinimerina]] i Andrianamboatsimarofy ka nanomboka nanjaka tao Antananarivo (taona 1794). Andrianamboatsimarofy kosa namaha sy nanorim-panjakana tao Anosizato nataony hoe ''Isoananjakana''. Niamboho tao Fenoarivo tamin'ny taona 1798 Andrianamboatsimarofy ary nodimbiasan'ny zanany Ramaromanompo.

Andriambolamena dia niandany mandrakariva tamin'i Andrianamboatsimarofy sy Ramaromanompo satria iray fileovana aminy ary iray fianakaviana satria Reniamboa, vavimatoan' Andriambolamena dia vadiben-dRamaromanompo ary anabavin-dRaboabe Andrianjakapingarivo. Ary izy dia nanao toeran-droa fonenany dia tao Antsahadinta nisy ny renibeny sy ny vadibeny sy Isoananjakana-Anosizato.

Misy lovan-tsofina&lt;ref&gt;&lt;small&gt;Ravelojaona (1937), ''Boky firaketana ny fiteny sy ny zavatra malagasy (Dictionnaire encyclopédique Malgache). Avoakan'ny Mpiadidy ny Fiainana '&lt;nowiki/&gt;''',''''' Imprimerie industrielle - Antananarivo.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt; milaza fa noroahin' Andrianampoinimerina hiala an' Antsahadinta Andriambolamena satria hono maditra, manambaka sy mihinam-bahoaka ary manodikodina ny hasina satria tendan-kanina ka nosaziana izy sy ny taranany. Toa resaka fisoketana ihany izany novoizin' Avaradrano izany satria tsy nifankahazo loatra ny foko roa tonta.

Toy izao kosa ny tantara niseho araka ny fahitan'ilay vazaha atao hoe Lebel&lt;ref&gt;&lt;small&gt;Jean Claude Hebert (1804), ''Les tribulations de Lebel'' «'' Negociant - voyageur ''»   ''sur les hauts-plateaux Malgaches (1800-1803) ''», ''In'' ''Omaly sy Anio (Hier et Aujourd’hui)'', ''Revue d’études historiques, Volume 10,'' Jolay - Desambra 1979, Oniversitean'i Madagasikara - Antananarivo''.''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;, mpividy andevo raha tonga taty Imerina izy tamin'ny taona 1803:&lt;blockquote&gt;«...Nantsoina hifampiraharaha amin'i Ramaromanompo tao Anosizato aho mba hanao vanja. Natao ny fifanarahana teo anatrehan'ny havan'ny mpanjaka dia ny vadibeny Reniamboa, ny zaodahiny Andriantomponimerina (ndrl na Rabehety), mpanjakan' Ambohidratrimo, afaka nandositra fa tsy novonoina akory, ny anabaviny Ravao (na Ravaonimerina) vadin' Andriantomponimerina sy Razafinamboa...».&lt;/blockquote&gt;Volana vitsivitsy tato aoriana (aogositra 1803) maty Reniamboa, vadiben-dRamaromanompo; nisaona ny olona; nohararaotin' Andrianampoinimerina izany hanafihana an' Anosizato. Lasa nitsoaka nankeny Antsahadinta Ramaromanompo sy ny fianankaviany fa mafy fiarovana io vohitra io (&quot;''Forteresse&quot;'' hoy i Lebel) sady misy ny havany marobe. Nataon' Andrianampoinimerina fahirano Antsahadinta ka 15 andro (tapa-bolana) vao afaka.

Mbola afaka nandositra indray Rabehety sy ny havany akaiky, lasa nankany andrefana any [[Imamo]], fa azo sambo-belona tao kosa Ramaromanompo sy Ravaonimerina anabaviny, izay nalahelo ny vadiny lasa nandositra; dia nalain' Andrianampoinimerina ho vady indray i Ravao, napetrany tao Antananarivo. Andriambolamena sy ny taranak' Andriamangarira, Ramaromanompo sy ny havany rehetra dia noroahiny hiala sy tsy handia ny vohitra intsony. Nanomboka tamin'izay dia napetrany hitondra sy hiandry fanjakana tao Antsahadinta Rabodozafimanjaka, isan'ny vadiny roa ambin'ny folo, zanak' Andriantsira avy eny Alasora.

{| align=&quot;center&quot;
|[[File:Ambodirano Imerinatsimo 2.png|thumb|Ampahany amin'ny faritanin'Ambodirano Imerinatsimo sy ireo vakoka tranainy|520x520px]]
|}

== Ny taranak'Andriambolamena sy ny Zanamangarira ==

Rehefa niala tao Antsahadinta Andriambolamena mianakavy dia tsy nandeha alavitra fa nanorim-ponenana teo atsimon'Antsahadinta izay nataony hoe ''Ambohitsoa''; tao izy no niamboho sy nafenina. Mbola hita ao Ambohitsoa ny fasany. Na teo aza izany dia mazava tsara fa tsy lasa menakely miankina amin' Antsahadinta mihitsy ny Zanamangarira fa fokon'Andriana mahaleotena tany Ambodirano toy ireo Andriamasinavalona tsy manana menakely. 

Maro ny zanak' Andriambolamena fa ny nandimby azy dia Ramboabe Andrianjakapingarivo zanany. Tsy nijanona tao Ambohitsoa izy fa nanorim-ponenana teo ambany andrefana natao hoe ''Ampahatelo''. Taty aoriana dia niala tao Ampahatelo indray Ramboabe ka nianatsimo nankany ''Miantsoarivo'' ary nanorim-bohitra nataony hoe ''Itsarahavana''.

Niteraka marobe tao Ampahatelo i Ramboabe ka ireo zanany nahazo tantara sy notolorana vohitra hipetrahana dia:

* Andriamontandraisoa: lahimatoa, tao Ampahatelo ihany, izay nanova ny anaram-bohitra hoe ''Miadanimerina''; ny taranany dia nanorim-ponenana vaovao koa tao ''Ambatomahabodo''. Izy no niteraka an'i Rainizakamanga, nipetraka tao ''Finaritra''. Lefitry ny Printsy Ramananolona;
* Andriampakatro&lt;ref&gt;&lt;small&gt;Thomas Rakotoarivelo (2016), ''Andriamangarira tao Antsahadinta sy ny Zanamangarira, Andriampakatro sy ny taranany,'' Fanontana manokana - Antananarivo.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;, napetrany tao ''Ankatsaka'', nifindra monina tany ''Isoavina - Ambohimandroso'' izy taty aoriana ary any ny taranany.

Ireo vohitra ireo sy ny manodidona azy (vodivona, tanety, lohasaha, tanimbary) no fonenan'ny &lt;/Br&gt; 
tarana-dRamboabe Andrianjakapingarivo izay namorina ny faritra naka anarana hoe: ''Anjanamangarira'' aty Ankibonimerina. 


{| align=&quot;center&quot;
|+Harem-bakoky ny taranak'Andriambolamena ao Ankibonimerina
|[[File:Vavahady Ambatomahabodo 4.jpg|thumb|Vavahady ao Ambatomahabodo / Ambodirano Imerinatsimo|265x265px]]
|[[File:Vatomasina Ambatomahabodo 3.jpg|thumb|Vatomasina (fanapahana) ao Ambatomahabodo / Ambodirano Imerinatsimo|190x190px]]
|[[File:Amontana à Ambatomahabodo.png|thumb|Amontana ao Ambatomahabodo / Ambodirano Imerinatsimo|365x365px]]
|}

== Andriampakatro ==

[[Sary:Takelaka_Andriampakatro.jpg|vignette|258x258px|Takelaka fahatsiarovana ny mpanorina an'Ambohimandroso-Gara|alt=|ankavia]]

'''Andriampakatro''' dia zanaka faralahin-dRamboabe Andrianjakapingarivo, nonina tao amin'ilay toerana atao hoe Ankatsaka. Taty aoriana anefa dia nifindra monina tao atsinanan'[[Ankaratra]] izy, atsimon'Ambatolampy ka ny tanàna lehibe ankehitriny eo dia [[Ambohimandroso|Ambohimandroso-Gara]].

Io faritany nisy an' Andriampakatro sy ireo zanany io dia voafaritra tsara: ny reniranon' Ikelilalina no mamaritra azy avy ato andrefana ka mihaona amin'ny reniranon' Ihazolava avy ato avaratra; ny reniranon' Ionive kosa no eo antsinanana ary ny reniranon'i Maromoka no farany atsimo. Io faritra io no atao hoe: ''Anjanamangarira;'' ny renivohiny fahiny dia ''Isoavina''. Tato aoriana Andriampakatro dia nifindra tao Ambatoharanana, vohitra avo misy fasana ilevenany, eo ambony andrefan'ny garan-damasinina ao Ambohimandroso.

==== Ambohimandroso-Gara ====
Ambohimandroso dia tanàna vaovao vao niforona tamin'ny fotoana namakiana ny lalamby mampitohy an' Antananarivo sy Antsirabe tamin'ny taona 1920. Eo andrefan'ilay vohitra kely atao hoe Antamboho, fonenan'ny taranaka Zanamangarira iray no nanorenan'ny vazaha Fiantsonan-dalamby (Gara) satria nisy sampanan-dàlana lehibe tao avaratra keliny: avy any Antananarivo (avaratra), Antsirabe (atsimo), Ambatotsipihina-Ankaratra (andrefana), Vakinisisaony-Antsiriribe (antsinanana) ka nomena anarana hoe Ambohimandroso. Teo no fanondranana an-dalamby ny [[manjarano]] (&quot;g''raphite&quot;'') avy any Anjamanga sy ny manodidina ka alefa any Toamasina ahondrana ho any am-pitan-dranomasina; teo koa no fandefasana ny kitay hazo sy ny vokatrin'ny tany samihafa amidy ao Antananarivo. Toeram-pivezivezena sy fihaonan'ny mpandraharaha maro Ambohimandroso ka nandroso vetivety tokoa araka ny anarany.

==== Ny fizaran-tany nataon' Andrianampoinimerina ====
Araka ny tantara voalazan'i P. Callet&lt;ref&gt;&lt;small&gt;François Callet (1908), ''Tantaran'ny Andriana'' -Tome IV,   Antananarivo: Imprimerie catholique.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;, dia toy izao no niseho:

Rehefa voavorin' Andrianampoinimerina Imerina 4-toko (Avaradrano, Vakinisisaony, Ambodirano, Marovatana) niampy an' Ivonizongo sy Imamo manontolo, dia niroso nianatsimo izy haka an'i Vakinankaratra. Ny olona nalainy hanampy azy tamin'ny hevitra sy ny tetika hanantateraka izany, ka nanao ny ainy tsy ho zavatra dia ireo ''Zanadrangorinimerina'', izay tsy iza fa havany ihany, zanak'olona iray tampo aminy.

Ireto avy izy ireo:

* Andriantsoanandriana sy Andriankotonavalona, zanak' anabavin' Andriambelomasina ao Ambohipoloalina;
* Andriamparana, zanak'i Ramisamanjakarivo tao Anosiarivo;
* Andriantsalama; zanak' Andriantoarano tao Mandrosoa;
* Andriandambovololona, Andriamahery ary Andriatsimandehairery, zanak' Andriampalimanana ao Tsirangaina.

Rehefa azo i Vakinankaratra, vita i Fisakana sy Betsileo ka tafapetraka ny rafitra fitantanana ireo faritra ireo dia nitodi-doha niverina nianavaratra Andrianampoinimerina sy ny tafika nentiny. Niakatra teo an-tampon' Ambohipeno izy, nanopy maso ny manodidina ka talanjona nahita izato tany midadasika tsy taka-maso, nefa foana tsy misy olona, na miantsinanana hatrany amoron'ala, na mianatsimo hatrany Betsileo na miankandrefana hatrany ambodin'Ankaratra; dia nantsoiny ireo andriana mpitaritafika rehetra niaraka taminy ka hoy izy: 

« Voriko ny tany sy ny fanjakana, ka izao no lazaiko aminareo: 

* ''Indro ianao Andriamaheritsialaintany sy Andriankotofanina, indry Hiaramalaza dia anareo iny miantsinanana ka ataovy tafapaka any amin'ny Ontaiva; koa ampifanambadio ny ankizy, ampiadio tandroka ny omby, ampiharoy volo ny akoho...;''
* ''Indro ianao Ratsimamangalahy sy Ramatoarasamoana: indro kosa Vakinilalantafika no miantsinanana, ataovy tafapaka any amin'ny Ontaiva; koa ampifanambadio ny ankizy, ampiadio tandroka ny omby, ampiharoy volo ny akoho...''»'';''
* Ary hoy Andrianampoinimerina tamin'ireo ''Zanadrangorinimerina'': « ''Kely foana no tsy nanam-boninahitra ialahy ! Fa izaho sy ianareo tsy iray ihany va ? Raha any Ambohimanga sy Antananarivo aho, manjaka; ary raha aty aho, isalahy aminareo ! Ka indro kosa ny anareo, fa voriko izaho sy ianareo ny fanjakana; hatreto Ihazolava no mianatsimo kosa, ka vakinilalantafika no miankandrefana, anareo Zanadrangorinimerina kosa izao, koa ampifanambadio ny ankizy, ampiadio tandroka ny omby, ampiharoy volo ny akoho...''»''.''

« ''Izao no didy omeko anareo, fa mandry ny fanjakana ary voriko ambanilanitra, ka izay olona miditra amin'ny taninareo voadidiko izao dia menakelinareo, fa ny tany no didiako ho anareo ! ''»

Ireo faritra rehetra nozarain' Andrianampoinimerina ireo, izay manelanelana an' Ankibonimerina sy Vakinankaratra dia mbola tany efitra tamin'izany fa vao ho voanjona olona avy aty Ankibonimerina sy Vakinankaratra. Vakinilalantafika no miankandrefana ka hatrany Ankaratra dia Menakely nofehezin'ny Zanadrangorinimerina&lt;ref&gt;&lt;small&gt;Foiben'ny Arsivam-pirenena - Seria D113 - 00012 (1898), « ''Rapport sur l'ethnologie de la région d'Ambatolampy ''», ''Cabinet civil'', Repoblikan'i Madagasikara, Tsaralalàna - Antananarivo.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;; nifankatia tokoa izy 7 lahy ka tsy nozarainy ny fanjakany na ny menakeliny. Ireo taranak'izy ireo dia nanorom-bohitra sy vodivona tany amin'iny faritra iny; tao Androndra atsinanan' Ionive dia nisy taranak' Andriatsimandehairery avy ao Tsirangaina; Andriamahandry zafikeliny no niorom-ponenana tao voalohany. Torak'izany koa ny tao Rangaina, Masoandro, Androndra (samy ao avaratr'Antanifotsy manamorona an' Ionive).

Ny faritra misy ny Zanamangarira atao hoe Anjanamangarira, noho izany, dia tafiditra ao anatin'ny zaratanin'ny Zanadrangorinimerina; anefa ny Zanamangarira dia tsy menakelin'izy ireo mihitsy.

''Ka ahoana ny fanazavana izany ?''

==== Andriampakatro sy ny Zanadrangorinimerina avy ao Tsirangaina ====
Andriampakatro, araka ny tantara, dia isan'ny miaramila mpitari-tafika nandray anjara tamin'ny fakana an'i Vakinankaratra. Isan'ireo niara-dia tamin' Andriandambovololona sy Andriamahery ary Andriatsimandehairery avy ao Tsirangaina izy: nifankahalala izy ireo satria nifanila sy nifanakaiky fonenana taty Ankibonimerina (Tsirangaina sy Miadanimerina) ary mpihavana rahateo.

Rehefa nandeha hifindra monina amin'ny menakeliny vaovao tao atsimon'Ihazolava ry zareo sasany avy ao Tsirangaina, dia Andriampakatro no olona azony antoka ka nantsoiny hamaky lay izany faritra izany hanao famorian-ketra, toy ny isam-pangady, ny hajia, ny ila-vodihena; hiandry vavatany ka nipetraka teo amin'ny toerana farany avaratra indrindra amin'ny faritry ny menakely mba hanara-maso ny fidiran'ny olona honina ao; satria malalaka ny tany ary mahavokatra ka betsaka ireo avy aty Ambodirano sy Vakinisisaony no tonga nitady ravinahitra. Natao hoe ''Isoavina'' na ''Isoavinandriana'' io vohitra fiandrasana vavan-tany io tato aoriana. 

Niditra ny hetra, voaara-maso ara-dalàna ny fahatongavan'ny olona hanorom-ponenana, ary nitombo fatratra ny isan'ny vahoaka menakely. Afa-po tamin'ny asa nataon' Andriampakatro ny fianakavian'i Tsirangaina. Ho fankasitrahana an' Andriampakatro tamin'ny asany dia nanome toky ry zareo Tsirangaina fa homena zara-tany honenany Andriampakatro, ho lovain-janaka aman-jafy.

Nihaona teo atsimon'ilay vohitra fonenany Andriampakatro sy ry zareo Tsirangaina niaraka namaritra ilay zaratany ho an'ny Zanamangarira. Tapaka tamin'izay fa ny renirano sy ony manodidina an'Isoavina no atao faritra mametra io zaratany io dia: ''Ionive'' no atsinanana, ''Imaromoka'' no ao atsimo, ''Ihazolava'' no ao avaratra, ary ''Ikelilalina'' no ao andrefana, izay no honenan' Andriampakatro sy ny taranany ka antsoina hoe ''Anjanamangarira faha-roa'', io faritra io, ka izay rehetra monina ivelan'io faritra io dia lasa menakelin'i Tsirangaina. Vita mazava tsara ny famaritana ka natao hoe ''Itsarafaritra'' ilay toerana nihaonana sy nizarana ny tany. Io valisoa nomena an' Andriampakatro io dia tsy azo natao menakelin'i Tsirangaina fa nahaleotena satria Andriana Andriampakatro sy ny taranany ka natao nitovy fitondrana amin' Anjanamangarira taty Ankibonimerina ihany.

Tsy maintsy nampahafantarina ny Andriamanjaka tao Antananarivo anefa izany fifanarahana fanomezana izany satria nanova ny didin' Andrianampoinimerina tamin'izy nanao ny fizaran-tany.

Niakatra tao Anatirova-Antananarivo ary izy roalahy Andriampakatro, miaramila mpitari-tafika sy Andriamahandry, tompomenakely hilazalaza ny antony sy hangataka tso-drano amin-dRadama Rainy; faly tokoa ny Andriamanjaka ka nitso-drano nanao hoe:

« ''Havako ianareo, nahafoy ny ainareo hamoriako izao fanjakako izao araka ny finari-bavan' Andrianampoinimerina ka tsofiko rano izao fangatahanareo izao, hitombo ny taranakao Andriampakatro, hihamaro ny isanareo, ka izao tany ipetrahanareo izao tsy azonareo hampidirana ny hafa, ary na iza zanaka nampanambadiana any ivelany, na iza manana fanjakana any ivelany, tsy azo enti-mandeha ny tany ary tsy omena ny hafa fa izay mitoetra mamelomaso no tompony !'' 

''Ary levenam-bola omeko anao, na iza hanjaka handimby ahy, na iza havako hanapaka, tsy misy mahazo mampanompo anareo tahaka ny ataon'ny Folovohitra (Hova), fa tenako ianareo ary ny taranakareo dia taranako, ka tsy manompo tena ianareo ! Ho soavin' Andriamanitra sy ho tahin'ny Roambin'ny folo manjaka anie izao fonenanao sy ny taranakao izao ! ''»

Rehefa avy nisaotra nanao tratrantitra Andriana sy nanasina Andriana tamin'ny volatsivaky izy roalahy dia nitodi-doha niverina nody tamin-kafaliana sy haravoana. Ary tonga soa tany an-toerana dia novoriana ny vahoaka nilazana ny vaovao sy hafatra ary nanome anarana hoe ''Isoavinandriana'' ilay vohitra niandohana. Nitohy izany fifampitondrana izany nandritra ny fanjakan-dRanavalona I sy ireo mpanjaka nandimby azy ary tsy niova hatramin'ny faran'ny fanjakan'Andriana na hatramin'izao fotoana izao aza.&lt;ref&gt;&lt;small&gt;Centre des Archives d’Outre Mer - Seria 2D5-2D6 (1895-1946), ''Rapport économique de la province de Tananarive'', Repoblika Frantsay, Aix-En-Provence.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;

Noho izany dia nodidin'i Radama I ho lasa Vodivona i « Anjanamangarira » ka i Andriampakatro, miaramila mpitari-tafika, no Andriana mpifehy izany valisoa azony izany.

==== Andriampakatro tao Isoavina, Anjanamangarira ====

[[Sary:Andriampakatro 2.png|vignette|397x397px|Fasan'Andriampakatro, miloloha &quot;Tranomanara&quot; ao Ambatoharanana / Ambohimandroso-Gara|alt=|ankavia]]

Raha tombanana fa tokony ho tany amin'ny fiantombohan'ny taonjato faha-19 tany ho any Andrianampoinimerina no nandeha nanafika tany Vakinankaratra sy Betsileo, dia azo heverina fa efa tovolahy afaka niady Andriampakatro; tokony ho teraka tamin'ny taona 1770 tany ho any izy.

Taoriana kelin'ny taona 1805, izay nanaovan' Andrianampoinimerina ny fizarana ny tany tao antsinanana sy atsimon'Ankaratra ho valisoa nomena ireo andriana nitari-tafika tany Vakinankaratra sy Betsileo, no nisy ilay fifanarahana nataon' Andriampakatro sy ry zareo Zanadrangorinimerina fa hiandry vavatany ao Isoavina Andriampakatro.

Raha vao niamboho Andrianampoinimerina dia nikomy tsy nety nisaona azy ny Betsileo sasany toy tao Ambositra sy ny tany atsimon'i Matsiatra. Niverina nampanaiky ny Betsileo indray Radama I tamin'ny taona 1811, ka mbola niaraka nanafika taminy hatrany Andriampakatro; rehefa naharesy dia niverina ka nitondra babo betsaka avy any Betsileo. Ny ankamaroan'izy ireto dia natao ankizy mpanampy ka niara-nonina tamin'ny Zanamangarira tao Anjanamangarira ihany ary nomena tany ivelomany rehefa rava ny fanandevozana.

Nijanona niandry vavatany tao Isoavina izy ka natao ''Amboninjato Dimy Voninahita'' sy nomena ny faritra Anjanamangarira ho lovain'ny zanaka aman-jafiny. Ny zana-drahalahiny kosa ''Rainizakamanga'', avy ao Finaritra, dia natao lefitry ny Printsy Ramananolona tany Faradofay tamin'ny taona 1825.

Tamin'ny taona 1831, efa nanjaka Ranavalona I, dia nisy andian-tafika lehibe nentin-dRainiharo sy Rainimanonja nampandry tany tany atsimo atsinanana, Vangaindrano sy Ikongo; mbola voasoratra ho isan'ny miaramila nanafika tany koa Andriampakatro nifehy miaramila 100 lahy, na dia somary efa lehibe taona aza.

Tato aoriana izy dia tsy nandeha miaramila intsony fa natao Loholona Borozano. Lasa nanorim-ponenana vaovao teo antampon-kavoana i Andriampakatro, nataony fitazanana ny faritra Anjanamangarira rehetra, izay vohitra nofeheziny; nataony hoe ''Ambatoharanana'', ilay toerana.

Nodimandry tao Isoavina tany amin'ny manodidina ny taona 1840 tany ho any Andriampakatro, rehefa feno 70 taona; nentina nalevina tao Ankatsaka Miadanimerina - Ambodirano Imerinatsimo izy tamin'izay. Taty aoriana anefa, tokony ho tany amin'ny taona 1870, dia nalain'ireo zanany Andriampakatro ka nafindrany hanokatra fasana vaovao izay vao naorina teo Ambatoharanana (Ambohimandroso-Gara) ary ao izy no milevina hatram'izao.

== Rainizakamanga ==
Tamin'ny volana Desambra 1816 no tonga namangy an-d[[Radama I]] teto Antananarivo ny Kapiteny Anglisy atao hoe: Lesage, narahi-miaramila telopolo sy dokotera ary mpandika teny. Tamin'ny 5 Febroary 1817 vao nody ny vahiny. Ny roa lahy tamin'ny lefitry Lesage dia Brady sy Carren, dia nohazonin-dRadama hampianatra ny miaramilany araka ny fomban'ny miaramila vazaha. Samy nanana toerana fianarana matso Imerina enin-toko, ka Benasandratra atsimon'i Fenoarivo no fianaran' Ambodirano.

Ny nataon-dRadama mpifehy ambony indrindra tamin'ny miaramilan' Ambodirano, dia ny Printsy Ramananolona, zanak'olom-pirahavavy amin' Ilaidama. Ny mpifehy roa lahy manaraka azy dia Andriandahy avy amin'ny Zanamangarira avy ao Finaritra atao hoe: '''Rainizakamanga''' sy ny hovalahy Ramanasina avy ao Ambohiborona.

==== Fanafihana be voninahitra ====
Tamin'ny taona 1825, dia nisy vahiny niorim-ponenana tao ''« Fort Dauphin »''. Dia hoy Radama: « ''An' Andrianampoinimerina ny Nosy Madagasikara, fa ny ranomasina no valamparihiny. Izaho Ilaidama no fanovan'ny Ombalahibemaso, ka tompon'ny rean-tany aman-danitra ''»''.''

Namory miaramila ho any [[Tolagnaro|Fort Dauphin]] Ilaidama, ka ny lehiben' Ambodirano dia ny Printsy Ramananolona avy ao Ambohiborona.

Nampifaninanany ny miaramilan' Imerina enin-toko, koa Ambodirano no tafakatra voalohany tao Fort Dauphin. Nankasitraka fatratra ny Printsy Ramananolona sy ny Andriana Rainizakamanga ary ny hovalahy Ramanasina Ilaidalma. Tsy azo atao ho''e'' Fort Dauphin ity tanàna ity hoy Ilaidama. Antomboka no farany avaratara amin'ny taniko ary ity farany atsimo ity dia atao hoe: Faradofay.

Apetrako eto Faradofay ireto mpiady mahery fo ireto dia ny Printsy Ramananolona, ny Andriana Rainizakamanga ary ny hovalahy Ramanasina. Nomen-dRadama sabatra tsara tarehy Rainizakamanga Zanamangarira avy eo Finaritra, noho izany fandresena be voninahitra tao Faradofay izany.

==== Ranavalona I sy ny Zanamangarira ====
Voalaza tamin'ny boky ''Radama I sy Ranavalona I'', boky nosoratan-dRabenjamina Androvakely eo amin'ny pejy faha-32 fa ny Printsy Rakotobe, zanak'anabavin' Ilaidama, no notendrena handimby azy, dia hampivadiana amin-dRaketadradama zanany vavy tokana. 

Hafatr' Andrianampoinimerina koa izany. Voalazan'ny bokin'ny Andriana Rabary Pastora amin'ny ''Tantaran'ny Martiora'' izany.

Imavo tonga [[Ranavalona I]], anankiray tamin'ireo vadin' Ilaidama, dia nanao izay hahafoana izany didin' Ilaidama izany. Nahazo mpiandany aminy Imavo ka nibosesehany ny Rova nony niamboho Ilaidama. Nosatrohan'ireo mpiandany aminy satroka fito rantsana Imavo, dia nomeny anaram-baovao hoe: Ranavalona I.

Rehefa nitana ny tehim-panjakana Ranavalona I dia novonoina Rakotobe, Rabodosahondra renin'i Printsy Rakotobe, Printsy Ratefinanahary, rain'i Printsy Rakotobe, Rambolamasoandro vadin' Andrianampoinimerina, reniben'i Printsy Rakotobe, Ratafika anadahin-drenin'i Printsy Rakotobe, Printsy [[Ramanetaka]], zanak'olom-pirahavavy amin' Ilaidama, nanirahan'i Ranavalona mpamono tany [[Mahajanga]]; anefa afa-nandositra tany [[Kômôro]] ka lasa mpanjaka tany. Nanirahany mpamono koa ny Printsy Ramananolona tao Faradofay, ka Rainizakamanga Zanamangarira sy Ramanasina no nasainy nanatanteraka izany. 

Niraiki-po tamin'ny Printsy Ramananolona ny Andriana Rainizakamanga sy Ramanasina hovalahy; ka izao no nataony: Nanatona ny Printsy izy ka niloa-bava hoe: &quot;''Ratsy loatra ity trano ipetrahanao ity ny Andriana, ka aoka Rainizakamanga hitondra ny miaramila haka hazo any an'ala&quot;'' hoy Ramanasina. Nanaiky Printsy Ramananolona: niditra maraina nitondra lefom-pohy tao an-tranon-dRamananolona, Ramanasina ka raha mbola nandry tao am-pandriana ny printsy dia nolefoniny ka maty. Faly Ranavalona I, ka nataony kômandy nisolo ny Printsy Ramananolona tao Faradofay Ramanasina. Rainizakamanga Zanamangarira izay tsy mba nahafaty ny Printsy Ramananolona, dia tonga lefitr' ilay mpandraraka rà marina.

==== Fandevenana manetriketrika ====
Rehefa nodimandry tao anatirovan' Antananarivo Rainizakamanga, dia nentina teo Fenoarivo Benasandratra aloha, ka nandry indray alina teo, ary narahi-miaramila nanao rere. Niainga ho any Finaritra, anefa rehefa nandalo teo Androhibe, dia hoy ireo Andriamasinavalona taranak' Andriandambozozoro: « ''Angatahinay handry eto indray alina ny vatamangatsiakan'ny Andriana Rainizakamanga, fa Andriamasinavalona havanay ''», ka dia nijanona teo indray alina ny vatamangatsiaka ary nanaovana rere. Rehefa izay, dia nandroso ho any Finaritra, narahi-miaramila sy tafondro roa ambiny folo vava izay napoaka tao Finaritra nandritry ny herinandro. Ary ilay sabatra nomen' Ilaidama an-dRainizakamanga tamin'ny fandresena be voninahitra tany Faradofay dia niara-nasitrika taminy tao Finaritra koa.

{| align=&quot;center&quot;
|+Harem-bakoka ao amin'ny Vohitra Finaritra 
|[[File:Vavahady Finaritra 4.jpg|thumb|Vavahady ao Finaritra / Ambodirano Imerinatsimo|385x385px]]
|[[File:Vatomasina Finaritra 3.jpg|thumb|Vatomasina (fitsofan-drano) ao Finaritra / Ambodirano Imerinatsimo|200x200px]]
|[[File:Amontana Aviavy Finaritra.jpg|thumb|Amontana sy Aviavy ao Finaritra / Ambodirano Imerinatsimo|325x325px]]
|}

== Ny fomban'ny Zanamangarira ==
Amin'ny maha Andriana firazanana ny Zanamangarira dia manana ny fombany manokana toy ny andriana rehetra teto Imerina izy ireo, toy izao izany:

1) Mifampiarahaba « ''Tsara và, tompoko ''» izy samy izy;

2) Tsy manao ny fanompoana fanaon'ny Hova, izany hoe: 

* Tsy manao hazo lava (tsy maka hazo any an'ala hanaovana tranon'andriana),
* Tsy mibaby na milanja andriana,
* Tsy mitondra entan'andriana,
* Tsy miambina;

3) Tsy manao horom-potsy (izany hoe tsy mitaona tany mena hanotorana fasan'andriana);

4) Tsy hani-maty momba sy tsy hanim-bodihena;

5) Ary nandritry ny fotoana ela dia izy samy Zanamangarira ihany no nifanambady na ny avy ao avaratra (Ankibonimerina) na ny avy ao atsimo (Vakinankaratra), mba hiarovana ilay hoe « ''Lova tsy mifindra ''» teo amin'ny firazanana sy teo amin'ny fananana.

== Ny toerana nielezan'ny Zanamangarira ==
Ny vohitra lehibe nonenan'ny taranak' Andriambolamena, zanaka lahiaivon' Andriamangarira, tamin'ny voalohany dia Miadanimerina, Ambatomahabodo ary Finaritra izay samy misy vatomasina sy kianja avokoa. Nanomboka ho tery io faritra nonenana io rehefa nitombo isa ny taranaka; ny tany koa tsy dia nahavokatra firy ka nanjary sarotra ny fivelomana. Betsaka noho izany ireo taranaka no nifindra monina, lasa nitady toerana malalaka sy mahavokatra kokoa.

Ramboabe Andrianjakapingarivo no nifindra monina voalohany nandeha nianatsimo tao akaikin'i Miantsoarivo ary nanorina vohitra vaovao nataony hoe: «'' Itsarahavana ''».

Nifindra monina koa tato aoriana Andriampakatro sy ny zananany, naka toerana tany amoron'ny reniranon' Ionive, any atsinanan'Ankaratra ka nahazo faritra iray vaovao mihitsy nonenan'ireo taranany izay nantsoina hoe: «'' Anjanamangarira ''»; ny vohitra voalohany nisy azy ireo dia Isoavina, Antetezambato, Itsarafaritra, Miadanimerina, Ambatoharanana, Ankotsaka, Antamika, ...

Nisy koa ireo lafin-kavan' Andriampakatro tonga nanorim-ponenana tao Anjanamangarira, toy ny tao Andohofarihy, Maromoka, ...

[[Antsirabe]] koa dia isan'ny vohitra nofidin'ny taranak' Andriamangarira honenana, ary nisy maromaro aza no lasa mihitsy hatrany Soanindrariny sy Sahanivotry. Tsy lazaina intsony ireo nifindra tao Antananarivo. Mbola betsaka koa anefa ireo taranaka no nijanona teo an-toerana ihany tao « Imerina », araka ny fomba fitenin'ny mpifindra monina, toy ny valala fiandry fasana nitandrina ny soatoavina sy ny nanabe voa ny tanindrazana. 


{| align=&quot;center&quot;
|+Harem-bakoky ny taranak' Andriamangarira avy amin' Andriampakatro
|[[File:Ambatoharanana_patrimoine.png|thumb|Vakoka ao Ambatoharanana / Ambohimandroso|350x350px]]
|[[File:Miadanimerina_patrimoine.png|thumb|Vakoka ao Miadanimerina / Ambohimandroso-Gara|350x350px]]
|}

== Rohy ivelany ==

* [http://aviavy.atspace.com/story/andriamangarira.html http://aviavy.likesyou.org/]
*[http://www.royalark.net/Madagascar/imerina2.htm http://www.royalark.net/]

== Loharano ==
&lt;references /&gt;

[[sokajy:Tantaran'i Madagasikara]]</text>
      <sha1>8vwl6y5ybosb0b33xe0cp0sktaz7lt9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ankamantatra</title>
    <ns>0</ns>
    <id>282582</id>
    <revision>
      <id>1142928</id>
      <parentid>1142891</parentid>
      <timestamp>2026-06-13T11:59:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-34826-22</username>
        <id>39995</id>
      </contributor>
      <comment>nanmpy endrika hisehony</comment>
      <origin>1142928</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4251" sha1="td3xq8syjyfkxcvb8k4gb42w81sonhg" xml:space="preserve">Ny '''ankamantatra''' &lt;ref&gt;https://mg.globalvoices.org/2025/06/22/175023/&lt;/ref&gt;dia fanambaràna na fanontaniana misy heviny miafina, sy natao hovahana, homem-baliny. Misy karazany roa ny ankamantatra, dia ny olana ambara amin'ny ankapobeny amin'ny fiteny an'ohatra na fanoharana izay mitaky faharanitan-tsaina sy fieritreretana amim-pitandremana mba hahitana ny vahaolana, ary ny fanontaniana miorina amin' ny kilalaon-teny ahitana teny mitovitovy fanonona na manana heviny maro.

Ankamantatra dia karazana [[Literatiora am-bava (kolontsaina malagasy)|literatiora am-bava]] ahitana fanontaniana na fanambaràna miafina izay mitaky valiny na vahaolana. Anisan'ny singa manan-danja ao amin'ny kolontsaina sy ny vakoka ara-tsaina malagasy izy io, ary ampiasaina ho fialamboly sy ho fitaovana fanabeazana.    

== Famaritana ==
Ny ankamantatra dia teny na fehezanteny natao hampieritreritra ny mpihaino amin'ny alalan'ny fanoharana, fampitahana, na kilalaon-teny. Ny tanjony dia ny hitsapana ny fahalalana sy ny fahaiza-mandinika ary ny fahaiza-mamaha olana.[https://link.springer.com/chapter/10.1007/978-94-010-1761-9_12]

Misy karazany maro ny ankamantatra, saingy azo sokajiana ho:

* ankamantatra miorina amin'ny fanoharana sy sary an-tsaina;
* ankamantatra miorina amin'ny kilalaon-teny;
* ankamantatra ara-kajy sy ara-tsaina.
Eo amin' ny [[fanabeazana]] dia miendrika fialamboly ny ankamantatra, izay mamporisihana ny ankizy  handinika ny tontolo manodidina azy, misarika ny sainy handinika ny fahamarinan' izay nolazaina. [https://vetso.serasera.org/tononkalo/njakahery/ankamantatra]

== Anjara asany eo amin'ny fiarahamonina ==
Eo amin'ny fiarahamonina malagasy, ny ankamantatra dia fitaovana enti-manabe sy mampivelatra ny sain'ny ankizy. Amin'ny alalany no ampitana fahalalana momba ny [[zavaboary]], ny fiainana andavanandro, ary ny soatoavina ara-[[Kolontsaina malagasy|kolontsaina]].

Matetika izy io no ampiasaina mandritra ny fiarahana an-trano, amin'ny hariva, na amin'ny fotoana fialam-boly, ka ahafahan'ny ankizy sy ny olon-dehibe mifampizara fahalalana.[https://www.madagascar-vision.com/tradition-kabary-malagasy/]

== Jereo koa ==

* [[Kolontsaina malagasy]]
* [[Mozika malagasy]]

* [[Lisitry ny karazan-kira sy gadona ary dihy malagasy]]
* [[Lisitry ny karazana literatiora malagasy nentim-paharazana]]

== Endrika hisehony ==
Ny fomba fisehony na endrika hisehony  ankamantatra ary ny anolorana azy ampihaino dia azo zaraina efatra toy izao fanotanina,fanambarana an'ohatra na hoe fanoharana , endrika kialalao ary endrika mitobona ara-tsaina. 

==== 1.Endrika fanontaniana ====
Atao miendrika fanontanina livantana mitaky valiny matetika miendrika tay izao fanontanina hoe : &quot;Inona ary zany............?&quot;

Ohatra : Inona ary zany, manan-tongotra fa tsy mandeha?

Valiny : latabatra , seza

==== 2.Endrika fanoharana ====
Zavatra tsy tiana lazaina mivantana fa aminy alalana ankamatra ny hanaovana azy

Ohatra :&quot;manidina tsy manana elatra , mitomany tsy manana maso&quot; 

valiny : Rahona

==== 3.Endrika kilalaon-teny ====
Atao aminy endrika kilalao mitovitovy , manana valy maromaro matetika mampiomehy na mitaky fisainana lalina

==== 4.Endrika ara-tsaina sy kajy mitombina ====
Misy kajy atao tampoka , misy zavatra mitombona

ohatra : misy vorona roa samy  manatody aminy hazo iray ny iray ao sampana ambony fa ny iray ao sampany ambany. Raha analana iray ny atody amin'ilay vorona ao ambony ka ampidinana ao amilay vorona ao ambany dia lasa atsasakiny atody ilay vorona ao ambany ny atodin'ilay vorona ao ambony , fa raha hampakarina ao amin'ilay vorana ao ambony kosa ny atody iray amin'ilay vorona ao ambany dia mitovy ny isany atodin'izy roa. Firy ary ny isan'ny atody ireo vorona ireo.

Valiny : vorona ao ambony manana atody miisa 5 fa vorona ao ambony manana atody miisa 7

== Loharano ==

* [https://link.springer.com/chapter/10.1007/978-94-010-1761-9_12 La littérature de Madagascar | Lien Springer Nature]
* [https://www.madagascar-vision.com/tradition-kabary-malagasy/ La tradition orale et théâtre rural à Madagascar – Kabary -Hain-teny- culture orale – Madagascar Vision]
* [https://vetso.serasera.org/tononkalo/njakahery/ankamantatra ANKAMANTATRA - Njakahery ANDRIAMALALA - Tononkalo Malagasy]
&lt;references /&gt;</text>
      <sha1>td3xq8syjyfkxcvb8k4gb42w81sonhg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Lisitry ny tanàna any Alemaina</title>
    <ns>0</ns>
    <id>286010</id>
    <revision>
      <id>1143037</id>
      <parentid>1142621</parentid>
      <timestamp>2026-06-14T08:04:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HarryWurst</username>
        <id>36292</id>
      </contributor>
      <comment>/* Tanana -100 000 mponina */</comment>
      <origin>1143037</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="44342" sha1="hyec56ditlymtli3o61v88gutmbuloc" xml:space="preserve">[[File:Flag of Germany.svg|thumb|Saina alemana]]
[[Sary:Museumsinsel Berlin Juli 2021 1 (cropped) b.jpg|vignette|[[Berlin]]]]
Inty ny '''lisitry ny tanàna ny Alemaina''' izay ahitana tanàna misy mponina mihoatra ny 100&amp;nbsp;000 sy latsaky ny 100&amp;nbsp;000.

== Tanana + 100 000 mponina  ==
Inty ny lisitry ny tanàna misy mponina mihoatra ny 100&amp;nbsp;000.
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! align=&quot;center&quot; |
! align=&quot;center&quot; | Tanana
! align=&quot;center&quot; data-sort-type=&quot;number&quot; | 1980
! align=&quot;center&quot; data-sort-typpe=&quot;number&quot; | 1990
! align=&quot;center&quot; data-sort-type=&quot;number&quot; | 2000
! align=&quot;center&quot; data-sort-type=&quot;number&quot; | 2010
! align=&quot;center&quot; data-sort-type=&quot;number&quot; | 2015
!2022
! align=&quot;center&quot; | velarantany (km2)
! align=&quot;center&quot;| mpo./km2
! align=&quot;center&quot; | [[fanjakana]]
|-align=&quot;right&quot;
| 1 || align=&quot;left&quot; height=&quot;30&quot; | {{Berlin}} || {{formatnum:3048759}} || {{formatnum:3433695}} || {{formatnum:3382169}} || {{formatnum:3460725}} || {{formatnum:3520031}} 
|3 755 251 || 891,68 || 4 214 || align=&quot;left&quot; | {{Berlin}}
|-align=&quot;right&quot;
| 2 || align=&quot;left&quot; height=&quot;30&quot; | {{Hamburg}} || {{formatnum:1645095}} || {{formatnum:1652363}} || {{formatnum:1715392}} || {{formatnum:1786448}} || {{formatnum:1787408}} 
| 1 892 122||755,30|| 2 506 || align=&quot;left&quot; | {{Hamburg}}
|-align=&quot;right&quot;
| 3 || align=&quot;left&quot; height=&quot;30&quot; | [[München]] ([[:fr:Munich]]) || {{formatnum:1298941}} || {{formatnum:1229026}} || {{formatnum:1210223}} || {{formatnum:1353186}} || {{formatnum:1450381}} 
| 1 512 491||310,70|| 4 868 || align=&quot;left&quot; | {{Bayern}} (Bavière)
|-align=&quot;right&quot;
| 4 || align=&quot;left&quot; height=&quot;30&quot; | [[Köln]] (Cologne) || {{formatnum:976694}} || {{formatnum:953551}} || {{formatnum:962884}} || {{formatnum:1007119}} || {{formatnum:1060582}} 
| 1 084 831||405,02|| 2 679 || align=&quot;left&quot; | {{Nordrhein-Westfalen}} (Rhénanie-du-Nord-Westphalie)
|-align=&quot;right&quot;
| 5 || align=&quot;left&quot; height=&quot;30&quot; | [[Franckfort/Main|Frankfurt/Main]] || {{formatnum:629375}} || {{formatnum:644865}} || {{formatnum:646550}} || {{formatnum:679664}} || {{formatnum:732688}} 
| 773 068||248,31|| 3 113 || align=&quot;left&quot; | {{Hessen}} (Hesse)
|-align=&quot;right&quot;
| 6 || align=&quot;left&quot; height=&quot;30&quot; | [[Stuttgart]] || {{formatnum:580648}} || {{formatnum:579988}} || {{formatnum:583874}} || {{formatnum:606588}} || {{formatnum:623738}} 
| 632 865||207,35|| 3 052 || align=&quot;left&quot; | {{Baden-Württemberg}}
|-align=&quot;right&quot;
| 7 || align=&quot;left&quot; height=&quot;30&quot; | [[Düsseldorf]] || {{formatnum:590479}} || {{formatnum:575794}} || {{formatnum:569364}} || {{formatnum:588735}} || {{formatnum:612178}} 
| 629 047||217,41|| 2 893 || align=&quot;left&quot; | {{Nordrhein-Westfalen}}
|- align=&quot;right&quot;
| 8 || align=&quot;left&quot; height=&quot;30&quot; | [[Leipzig]]|| {{formatnum:562480}}|| {{formatnum:511079}}|| {{formatnum:493208}}|| {{formatnum:522883}}|| {{formatnum:560472}}
| 616 093||297,39|| 2 069 || align=&quot;left&quot; | {{Sachsen}}
|- align=&quot;right&quot;
| 9 || align=&quot;left&quot; height=&quot;30&quot; | [[Dortmund]]|| {{formatnum:608297}}|| {{formatnum:599055}}|| {{formatnum:588994}}|| {{formatnum:580444}}|| {{formatnum:586181}}
| 593 317||280,71|| 2 114 || align=&quot;left&quot; | {{Nordrhein-Westfalen}}
|- align=&quot;right&quot;
| 10 || align=&quot;left&quot; height=&quot;30&quot; | [[Essen]]|| {{formatnum:647643}}|| {{formatnum:626973}}|| {{formatnum:595243}}|| {{formatnum:574635}}|| {{formatnum:582624}}
| 584 580||210,34|| 2 779 || align=&quot;left&quot; | {{Nordrhein-Westfalen}}
|-align=&quot;right&quot;
| 11 || align=&quot;left&quot; height=&quot;30&quot; | {{Bremen}} || {{formatnum:555118}} || {{formatnum:551219}} || {{formatnum:539403}} || {{formatnum:547340}} || {{formatnum:557464}} 
| 569 396||325,56|| 1 791 || align=&quot;left&quot; | {{Bremen}}
|-align=&quot;right&quot;
| 12 || align=&quot;left&quot; height=&quot;30&quot; | [[Dresden]] || {{formatnum:516225}} || {{formatnum:490571}} || {{formatnum:477807}} || {{formatnum:523058}} || {{formatnum:543825}} 
| 563 311||328,31|| 1 715 || align=&quot;left&quot; | {{Sachsen}} (Saxe)
|-align=&quot;right&quot;
| 13 || align=&quot;left&quot; height=&quot;30&quot; | [[Hannover]] || {{formatnum:534623}} || {{formatnum:513010}} || {{formatnum:515001}} || {{formatnum:522686}} || {{formatnum:532163}} 
| 545 045||204,15|| 2 668 || align=&quot;left&quot; |  {{Niedersachsen}} (Basse-Saxe)
|-align=&quot;right&quot;
| 14 || align=&quot;left&quot; height=&quot;30&quot; | [[Nürnberg]] || {{formatnum:484405}} || {{formatnum:493692}} || {{formatnum:488400}} || {{formatnum:505664}} || {{formatnum:509975}} 
| 523 026||186,38|| 2 805 || align=&quot;left&quot; |  {{Bayern}}
|-align=&quot;right&quot;
| 15 || align=&quot;left&quot; height=&quot;30&quot; | [[Duisburg]] || {{formatnum:558089}} || {{formatnum:535447}} || {{formatnum:514915}} || {{formatnum:489599}} || {{formatnum:491231}} 
| 502 211||232,80|| 2 157 || align=&quot;left&quot; | {{Nordrhein-Westfalen}}
|-align=&quot;right&quot;
| 16 || align=&quot;left&quot; height=&quot;30&quot; | [[Bochum]] || {{formatnum:400757}} || {{formatnum:396486}} || {{formatnum:391147}} || {{formatnum:374737}} || {{formatnum:364742}} 
| 365 742||145,66|| 2 511 || align=&quot;left&quot; | {{Nordrhein-Westfalen}}
|-align=&quot;right&quot;
| 17 || align=&quot;left&quot; height=&quot;30&quot; | [[Wuppertal]] || {{formatnum:393381}} || {{formatnum:383660}} || {{formatnum:366434}} || {{formatnum:349721}} || {{formatnum:350046}} 
| 358 876||168,39|| 2 131 || align=&quot;left&quot; |{{Nordrhein-Westfalen}}
|-align=&quot;right&quot;
| 18 || align=&quot;left&quot; height=&quot;30&quot; | [[Bielefeld]] || {{formatnum:312708}} || {{formatnum:319037}} || {{formatnum:321758}} || {{formatnum:323270}} || {{formatnum:333090}} 
| 338 332||258,82|| 1 307 || align=&quot;left&quot; | {{Nordrhein-Westfalen}}
|-align=&quot;right&quot;
| 19 || align=&quot;left&quot; height=&quot;30&quot; | [[Bonn]] || {{formatnum:288148}} || {{formatnum:292234}} || {{formatnum:302247}} || {{formatnum:324899}} || {{formatnum:318809}} 
| 336 465||141,06|| 2 385 || align=&quot;left&quot; | {{Nordrhein-Westfalen}}
|-align=&quot;right&quot;
| 20 || align=&quot;left&quot; height=&quot;30&quot; | [[Münster]] || {{formatnum:269696}} || {{formatnum:259438}} || {{formatnum:265609}} || {{formatnum:279803}} || {{formatnum:310039}} 
| 320.946||303,28|| 1 058 || align=&quot;left&quot; | {{Nordrhein-Westfalen}}
|- align=&quot;right&quot;
| 21 || align=&quot;left&quot; height=&quot;30&quot; | [[Mannheim]]|| {{formatnum:304303}}|| {{formatnum:310411}}|| {{formatnum:306729}}|| {{formatnum:313174}}|| {{formatnum:305780}}
| 315 554||144,96|| 2 177 || align=&quot;left&quot; | {{Baden-Württemberg}}
|- align=&quot;right&quot;
| 22 || align=&quot;left&quot; height=&quot;30&quot; | [[Karlsruhe]]|| {{formatnum:271892}}|| {{formatnum:275061}}|| {{formatnum:278558}}|| {{formatnum:294761}}|| {{formatnum:307755}}
| 308 707||173,46|| 1 780 || align=&quot;left&quot; | {{Baden-Württemberg}}
|-align=&quot;right&quot;
| 23 || align=&quot;left&quot; height=&quot;30&quot; | [[Augsburg]] || {{formatnum:248346}} || {{formatnum:256877}} || {{formatnum:254982}} || {{formatnum:264708}} || {{formatnum:286374}} 
| 301 033||146,84|| 2 050 || align=&quot;left&quot; | {{Bayern}}
|-align=&quot;right&quot;
| 24 || align=&quot;left&quot; height=&quot;30&quot; | [[Wiesbaden]] || {{formatnum:274464}} || {{formatnum:260301}} || {{formatnum:270109}} || {{formatnum:275976}} || {{formatnum:276218}} 
| 283 083||203,92|| 1 389 || align=&quot;left&quot; | {{Hessen}}
|- align=&quot;right&quot;
| 25 || align=&quot;left&quot; height=&quot;30&quot; | [[Mönchengladbach]]|| {{formatnum:258424}}|| {{formatnum:259436}}|| {{formatnum:263014}}|| {{formatnum:257993}}|| {{formatnum:259996}}
| 268 465||170,47|| 1 575  || align=&quot;left&quot; | {{Nordrhein-Westfalen}}
|- align=&quot;right&quot;
| 26 || align=&quot;left&quot; height=&quot;30&quot; | [[Gelsenkirchen]]|| {{formatnum:304386}}|| {{formatnum:293714}}|| {{formatnum:278695}}|| {{formatnum:257981}}|| {{formatnum:260368}}
| 263 000||104,94|| 2 506 || align=&quot;left&quot; | {{Nordrhein-Westfalen}}
|- align=&quot;right&quot;
| 27 || align=&quot;left&quot; height=&quot;30&quot; | [[Aachen]] (Aix-la-Chapelle)|| {{formatnum:243947}}|| {{formatnum:241861}}|| {{formatnum:244386}}|| {{formatnum:258664}}|| {{formatnum:245885}}
| 252 136||160,85|| 1 568 || align=&quot;left&quot; | {{Nordrhein-Westfalen}}
|- align=&quot;right&quot;
| 28 || align=&quot;left&quot; height=&quot;30&quot; | [[Braunschweig]] (Brounswick) || {{formatnum:261141}}|| {{formatnum:258833}}|| {{formatnum:245816}}|| {{formatnum:248867}}|| {{formatnum:251364}}
| 251 804||192,17|| 1 307 || align=&quot;left&quot; | {{Niedersachsen}}
|- align=&quot;right&quot;
| 29 || align=&quot;left&quot; height=&quot;30&quot; | [[Chemnitz]]|| {{formatnum:317644}}|| {{formatnum:294244}}|| {{formatnum:259246}}|| {{formatnum:243248}}|| {{formatnum:248645}}
| 248 563||220,86|| 1 125 || align=&quot;left&quot; | {{Sachsen}}
|- align=&quot;right&quot;
| 30 || align=&quot;left&quot; height=&quot;30&quot; | [[Kiel]]|| {{formatnum:250062}}|| {{formatnum:245567}}|| {{formatnum:232612}}|| {{formatnum:239526}}|| {{formatnum:246306}}
| 247 717||118,65|| 2 088 || align=&quot;left&quot; | {{Schleswig-Holstein}}
|-align=&quot;right&quot;
| 31 || align=&quot;left&quot; height=&quot;30&quot; | [[Halle (Saale)]] || {{formatnum:232294}} || {{formatnum:310234}} || {{formatnum:247736}} || {{formatnum:232963}} || {{formatnum:236991}} 
| 242 083||135,02|| 1 793 || align=&quot;left&quot; | {{Sachsen-Anhalt}}
|-align=&quot;right&quot;
| 32 || align=&quot;left&quot; height=&quot;30&quot; | [[Magdeburg]] || {{formatnum:289032}} || {{formatnum:278807}} || {{formatnum:231450}} || {{formatnum:231525}} || {{formatnum:235723}} 
| 239 364||201,00|| 1 191 || align=&quot;left&quot; | {{Sachsen-Anhalt}}
|-align=&quot;right&quot;
| 33 || align=&quot;left&quot; height=&quot;30&quot; | [[Freiburg im Breisgau]] || {{formatnum:175106}} || {{formatnum:191029}} || {{formatnum:205102}} || {{formatnum:224191}} || {{formatnum:226393}} 
| 236 140||153,06|| 1 543 || align=&quot;left&quot; | {{Baden-Württemberg}}
|-align=&quot;right&quot;
| 34 || align=&quot;left&quot; height=&quot;30&quot; | [[Krefeld]] || {{formatnum:223969}} || {{formatnum:244020}} || {{formatnum:239916}} || {{formatnum:235076}} || {{formatnum:225144}} 
| 228 426||137,78|| 1 658 || align=&quot;left&quot; | {{Nordrhein-Westfalen}}
|- align=&quot;right&quot;
| 35 || align=&quot;left&quot; height=&quot;30&quot; | [[Mainz]] (Mayence)|| {{formatnum:187392}}|| {{formatnum:179486}}|| {{formatnum:182870}}|| {{formatnum:199237}}|| {{formatnum:209779}}
| 220 552||97,74|| 2 257 || align=&quot;left&quot; | {{Rheinland-Pfalz}}
|- align=&quot;right&quot;
| 36 || align=&quot;left&quot; height=&quot;30&quot; | [[Lübeck]]|| {{formatnum:220588}}|| {{formatnum:214758}}|| {{formatnum:213399}}|| {{formatnum:210232}}|| {{formatnum:216253}}
| 218 095||214,21|| 1 018 || align=&quot;left&quot; | {{Schleswig-Holstein}}
|-align=&quot;right&quot;
| 37 || align=&quot;left&quot; height=&quot;30&quot; | [[Erfurt]] || {{formatnum:211575}} || {{formatnum:208989}} || {{formatnum:200564}} || {{formatnum:204994}} || {{formatnum:210118}} 
| 214 969||269,88|| 796 || align=&quot;left&quot; | {{Thüringen}}
|- align=&quot;right&quot;
| 38 || align=&quot;left&quot; height=&quot;30&quot; | [[Oberhausen]]|| {{formatnum:228947}}|| {{formatnum:223840}}|| {{formatnum:222151}}|| {{formatnum:212945}}|| {{formatnum:210934}}
| 210 824||77,10|| 2 735 || align=&quot;left&quot; | {{Nordrhein-Westfalen}}
|-align=&quot;right&quot;
| 39 || align=&quot;left&quot; height=&quot;30&quot; | [[Rostock]] || {{formatnum:232506}} || {{formatnum:248088}} || {{formatnum:200506}} || {{formatnum:202735}} || {{formatnum:206011}} 
| 209 920||181,26|| 1 157 || align=&quot;left&quot; | {{Mecklenburg-Vorpommern}}
|-align=&quot;right&quot;
| 40 || align=&quot;left&quot; height=&quot;30&quot; | [[Kassel]] || {{formatnum:195912}} || {{formatnum:194268}} || {{formatnum:194766}} || {{formatnum:195530}} || {{formatnum:197984}}	 || 204 202||106,78|| 1 912 || align=&quot;left&quot; | {{Hessen}}
|-align=&quot;right&quot;
| 41 || align=&quot;left&quot; height=&quot;30&quot; | [[Hagen]] || {{formatnum:218927}} || {{formatnum:214449}} || {{formatnum:203151}} || {{formatnum:188529}} || {{formatnum:189044}} 
| 189 783||160,45|| 1 183 || align=&quot;left&quot; | {{Nordrhein-Westfalen}}
|- align=&quot;right&quot;
| 42 || align=&quot;left&quot; height=&quot;30&quot; | [[Potsdam]]|| {{formatnum:130900}}|| {{formatnum:139794}}|| {{formatnum:129324}}|| {{formatnum:156906}}|| {{formatnum:167745}}
| 185 750||188,25|| 987 || align=&quot;left&quot; | {{Brandenburg}}
|-align=&quot;right&quot;
| 43 || align=&quot;left&quot; height=&quot;30&quot; | [[Saarbrücken]] || {{formatnum:193554}} || {{formatnum:191694}} || {{formatnum:183257}} || {{formatnum:175741}} || {{formatnum:178151}} 
| 181 759||167,09|| 1 085 || align=&quot;left&quot; | {{Saarland}}
|- align=&quot;right&quot;
| 44 || align=&quot;left&quot; height=&quot;30&quot; | [[Hamm]]|| {{formatnum:171869}}|| {{formatnum:179639}}|| {{formatnum:182427}}|| {{formatnum:181783}}|| {{formatnum:179397}}
| 180 849||226,43|| 799 || align=&quot;left&quot; | {{Nordrhein-Westfalen}}
|- align=&quot;right&quot;
| 45 || align=&quot;left&quot; height=&quot;30&quot; | [[Ludwigshafen]]|| {{formatnum:159399}}|| {{formatnum:162233}}|| {{formatnum:163383}}|| {{formatnum:164351}}|| {{formatnum:164718}}
| 174 265||77,55|| 2 251 || align=&quot;left&quot; | {{Rheinland-Pfalz}}
|- align=&quot;right&quot;
| 46 || align=&quot;left&quot; height=&quot;30&quot; | [[Oldenburg]]|| {{formatnum:136764}}|| {{formatnum:143131}}|| {{formatnum:154832}}|| {{formatnum:162173}}|| {{formatnum:163830}}
| 172 830||102,99|| 1 676 || align=&quot;left&quot; | {{Niedersachsen}}
|- align=&quot;right&quot;
| 47 || align=&quot;left&quot; height=&quot;30&quot; | [[Mülheim an der Ruhr]]|| {{formatnum:181279}}|| {{formatnum:177681}}|| {{formatnum:172862}}|| {{formatnum:167344}}|| {{formatnum:169278}}
| 172 404||91,28|| 1 889 || align=&quot;left&quot; | {{Nordrhein-Westfalen}}
|- align=&quot;right&quot;
| 48 || align=&quot;left&quot; height=&quot;30&quot; | [[Osnabrück]]|| {{formatnum:157367}}|| {{formatnum:163168}}|| {{formatnum:164101}}|| {{formatnum:164119}}|| {{formatnum:162403}}
| 167 366||119,79|| 1 397 || align=&quot;left&quot; | {{Niedersachsen}}
|- align=&quot;right&quot;
| 49 || align=&quot;left&quot; height=&quot;30&quot; | [[Leverkusen]]|| {{formatnum:160825}}|| {{formatnum:160919}}|| {{formatnum:161047}}|| {{formatnum:160772}}|| {{formatnum:163487}}
| 165 748||78,87|| 2 102 || align=&quot;left&quot; |{{Nordrhein-Westfalen}}
|- align=&quot;right&quot;
| 50 || align=&quot;left&quot; height=&quot;30&quot; | [[Heidelberg]]|| {{formatnum:133227}}|| {{formatnum:136796}}|| {{formatnum:140259}}|| {{formatnum:147312}}|| {{formatnum:156267}}
| 162 273||108,83|| 1 491 || align=&quot;left&quot; |{{Baden-Württemberg}}
|- align=&quot;right&quot;
| 51 || align=&quot;left&quot; height=&quot;30&quot; | [[Darmstadt]]|| {{formatnum:138201}}|| {{formatnum:138920}}|| {{formatnum:138242}}|| {{formatnum:144402}}|| {{formatnum:155353}}
| 162 243||122,09|| 1 329 || align=&quot;left&quot; | {{Hessen}}
|- align=&quot;right&quot;
| 52 || align=&quot;left&quot; height=&quot;30&quot; | [[Solingen]]|| {{formatnum:166085}}|| {{formatnum:165401}}|| {{formatnum:164973}}|| {{formatnum:159927}}|| {{formatnum:158726}}
| 160 643||89,54|| 1 794 || align=&quot;left&quot; | {{Nordrhein-Westfalen}}
|- align=&quot;right&quot;
| 53 || align=&quot;left&quot; height=&quot;30&quot; | [[Regensburg]] (Ratisbonne)|| {{formatnum:132604}}|| {{formatnum:121691}}|| {{formatnum:125676}}|| {{formatnum:135520}}|| {{formatnum:145465}}
| 157 443||80,70|| 1 947 || align=&quot;left&quot; |  {{Bayern}}
|- align=&quot;right&quot;
| 54 || align=&quot;left&quot; height=&quot;30&quot; | [[Herne]]|| {{formatnum:182542}}|| {{formatnum:178132}}|| {{formatnum:174529}}|| {{formatnum:164762}}|| {{formatnum:155851}}
| 157 368||51,42|| 3 060 || align=&quot;left&quot; | {{Nordrhein-Westfalen}}
|-align=&quot;right&quot;
| 55 || align=&quot;left&quot; height=&quot;30&quot; | [[Paderborn]] || {{formatnum:110155}} || {{formatnum:120680}} || {{formatnum:139084}} || {{formatnum:146283}} || {{formatnum:148126}} 
| 154 755||179,60|| 862 || align=&quot;left&quot; | {{Nordrhein-Westfalen}}
|- align=&quot;right&quot;
| 56 || align=&quot;left&quot; height=&quot;30&quot; | [[Neuss]]|| {{formatnum:149334}}|| {{formatnum:147019}}|| {{formatnum:150013}}|| {{formatnum:151388}}|| {{formatnum:155414}}
| 154 139||99,52|| 1 549 || align=&quot;left&quot; | {{Nordrhein-Westfalen}}
|-align=&quot;right&quot;
| 57 || align=&quot;left&quot; height=&quot;30&quot; | [[Ingolstadt]] || {{formatnum:90490}} || {{formatnum:105489}} || {{formatnum:115722}} || {{formatnum:125088}} || {{formatnum:132438}} 
| 141 029||133,37|| 1 058 || align=&quot;left&quot; |  {{Bayern}}
|- align=&quot;right&quot;
| 58 || align=&quot;left&quot; height=&quot;30&quot; | [[Offenbach (Main)]]|| {{formatnum:110993}}|| {{formatnum:114992}}|| {{formatnum:117535}}|| {{formatnum:120435}}|| {{formatnum:123734}}
| 134 710||44,89|| 3 002 || align=&quot;left&quot; | {{Hessen}}
|-align=&quot;right&quot;
| 59 || align=&quot;left&quot; height=&quot;30&quot; | [[Fürth]] || {{formatnum:99088}} || {{formatnum:103362}} || {{formatnum:110477}} || {{formatnum:114628}} || {{formatnum:124171}} 
| 131 433||63,35|| 2 075 || align=&quot;left&quot; | {{Bayern}}
|- align=&quot;right&quot;
| 60 || align=&quot;left&quot; height=&quot;30&quot; | [[Ulm]]|| {{formatnum:100671}}|| {{formatnum:110529}}|| {{formatnum:117233}}|| {{formatnum:122801}}|| {{formatnum:122636}}
| 128 928||118,69|| 1 086 || align=&quot;left&quot; | {{Baden-Württemberg}}
|- align=&quot;right&quot;
| 61 || align=&quot;left&quot; height=&quot;30&quot; | [[Heilbronn]]|| {{formatnum:111938}}|| {{formatnum:115843}}|| {{formatnum:119305}}|| {{formatnum:122879}}|| {{formatnum:122567}}
| 128 928||99,88|| 1 285 || align=&quot;left&quot; | {{Baden-Württemberg}}
|- align=&quot;right&quot;
| 62 || align=&quot;left&quot; height=&quot;30&quot; | [[Pforzheim]]|| {{formatnum:106500}}|| {{formatnum:112944}}|| {{formatnum:117156}}|| {{formatnum:119781}}|| {{formatnum:122247}}
| 127 849||98,00|| 1 305 || align=&quot;left&quot; | {{Baden-Württemberg}}
|- align=&quot;right&quot;
| 63 || align=&quot;left&quot; height=&quot;30&quot; | [[Würzburg]]|| {{formatnum:128652}}|| {{formatnum:127777}}|| {{formatnum:127966}}|| {{formatnum:133799}}|| {{formatnum:124873}}
| 127 810||87,63|| 1 459 || align=&quot;left&quot; |  {{Bayern}}
|- align=&quot;right&quot;
| 64 || align=&quot;left&quot; height=&quot;30&quot; | [[Wolfsburg]]|| {{formatnum:125935}}|| {{formatnum:128510}}|| {{formatnum:121805}}|| {{formatnum:121451}}|| {{formatnum:124045}}
| 125 961||204,08|| 616 || align=&quot;left&quot; | {{Niedersachsen}}
|-align=&quot;right&quot;
| 65 || align=&quot;left&quot; height=&quot;30&quot; | [[Göttingen]] || {{formatnum:129656}} || {{formatnum:121831}} || {{formatnum:124132}} || {{formatnum:121060}} || {{formatnum:118914}} 
| 118 946||116,89|| 1 016 || align=&quot;left&quot; | {{Niedersachsen}}
|-align=&quot;right&quot;
| 66 || align=&quot;left&quot; height=&quot;30&quot; | [[Bottrop]] || {{formatnum:114571}} || {{formatnum:118936}} || {{formatnum:120611}} || {{formatnum:116771}}  || {{formatnum:117143}} 
| 118 113||100,61|| 1 174 || align=&quot;left&quot; | {{Nordrhein-Westfalen}}
|- align=&quot;right&quot;
| 67 || align=&quot;left&quot; height=&quot;30&quot; | [[Reutlingen]]|| {{formatnum:95456}}|| {{formatnum:103687}}|| {{formatnum:110650}}|| {{formatnum:112484}}|| {{formatnum:114310}}
| 117 547||87,06|| 1 350 || align=&quot;left&quot; | {{Baden-Württemberg}}
|- align=&quot;right&quot;
| 68 || align=&quot;left&quot; height=&quot;30&quot; | [[Erlangen]]|| {{formatnum:101845}}|| {{formatnum:102440}}|| {{formatnum:100778}}|| {{formatnum:105629}}|| {{formatnum:108336}}
| 116 562||76,95|| 1 515 || align=&quot;left&quot; |  {{Bayern}}
|- align=&quot;right&quot;
| 69 || align=&quot;left&quot; height=&quot;30&quot; | [[Bremerhaven]]|| {{formatnum:138728}}|| {{formatnum:130446}}|| {{formatnum:120822}}|| {{formatnum:113366}}|| {{formatnum:114025}}
| 115 468||93,82|| 1 137 || align=&quot;left&quot; |{{Bremen}}
|- align=&quot;right&quot;
| 70 || align=&quot;left&quot; height=&quot;30&quot; | [[Koblenz]]|| {{formatnum:113676}}|| {{formatnum:108733}}|| {{formatnum:107950}}|| {{formatnum:106417}}|| {{formatnum:112586}}
| 115 268||105,13|| 1 095 || align=&quot;left&quot; | {{Rheinland-Pfalz}}
|- align=&quot;right&quot;
| 71 || align=&quot;left&quot; height=&quot;30&quot; | [[Bergisch Gladbach]]|| {{formatnum:101472}}|| {{formatnum:104037}}|| {{formatnum:105693}}|| {{formatnum:105723}}|| {{formatnum:111366}}
| 112 712||83,09|| 1 357 || align=&quot;left&quot; | {{Nordrhein-Westfalen}}
|- align=&quot;right&quot;
| 72 || align=&quot;left&quot; height=&quot;30&quot; | [[Remscheid]]|| {{formatnum:129082}}|| {{formatnum:123155}}|| {{formatnum:119287}}|| {{formatnum:110563}}|| {{formatnum:109499}}
| 112 613||74,52|| 1 511 || align=&quot;left&quot; | {{Nordrhein-Westfalen}}
|- align=&quot;right&quot;
| 73 || align=&quot;left&quot; height=&quot;30&quot; | [[Trier]] (Treves)|| {{formatnum:95536}}|| {{formatnum:97835}}|| {{formatnum:99410}}|| {{formatnum:105260}}|| {{formatnum:114914}}
| 112 195||117,13|| 958 || align=&quot;left&quot; | {{Rheinland-Pfalz}}
|- align=&quot;right&quot;
| 74 || align=&quot;left&quot; height=&quot;30&quot; | [[Recklinghausen|Recklinghausen]]|| {{formatnum:119418}}|| {{formatnum:125060}}|| {{formatnum:124785}}|| {{formatnum:118365}}|| {{formatnum:114330}}
| 111 734||66,43|| 1 680 || align=&quot;left&quot; | {{Nordrhein-Westfalen}}
|- align=&quot;right&quot;
| 75 || align=&quot;left&quot; height=&quot;30&quot; | [[Jena]]|| {{formatnum:103718}}|| {{formatnum:102518}}|| {{formatnum:99893}}|| {{formatnum:105129}}|| {{formatnum:109527}}
| 111 191||114,76|| 969 || align=&quot;left&quot; | {{Thüringen}}
|-align=&quot;right&quot;
| 76 || align=&quot;left&quot; height=&quot;30&quot; | [[Moers]] || {{formatnum:99923}} || {{formatnum:104595}} || {{formatnum:107062}} || {{formatnum:105506}} || {{formatnum:104529}} 
| 105. 87||67,68|| 1 556 || align=&quot;left&quot; | {{Nordrhein-Westfalen}}
|- align=&quot;right&quot;
| 77 || align=&quot;left&quot; height=&quot;30&quot; | [[Salzgitter]]|| {{formatnum:113600}}|| {{formatnum:114355}}|| {{formatnum:112302}}|| {{formatnum:102394}}|| {{formatnum:101079}}
| 104 548|| 223,92 || 466 || align=&quot;left&quot; | {{Niedersachsen}}
|- align=&quot;right&quot;
| 78 || align=&quot;left&quot; height=&quot;30&quot; | [[Siegen]]|| {{formatnum:112320}}|| {{formatnum:109174}}|| {{formatnum:108476}}|| {{formatnum:103424}}|| {{formatnum:102355}}
| 102 560||114,69|| 894 || align=&quot;left&quot; | {{Nordrhein-Westfalen}}
|-
|79
|[[Gütersloh]]
|78 211
|86 807
|95 158
|96 404
| -
|102 393
|111,99
|914
|{{Nordrhein-Westfalen}}
|- align=&quot;right&quot;
| 80 || align=&quot;left&quot; height=&quot;30&quot; | [[Hildesheim]] || {{formatnum:102619}} || {{formatnum:105291}} || {{formatnum:103909}} || {{formatnum:102794}} || {{formatnum:101667}} 
| 101 858|| 92,18 || 1 104 || align=&quot;left&quot; | {{Niedersachsen}}
|-
|81
|[[Hanau]]
|{{formatnum:86402}}
|86 913
|88 294
|88 637
| -
|101 364
|76,49 
|1 321
|{{Hessen}}
|-
|82
|[[Kaiserslautern]]
|98 745
|99 351
|99 825
|99 184
| -
|101 228
|139,74 
|725
|{{Rheinland-Pfalz}}
|}

== Tanana -100 000 mponina ==
Inty ny lisitry ny tanàna misy mponina latsaky ny 100&amp;nbsp;000.
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! align=&quot;center&quot; |
! align=&quot;center&quot; | Tanana
! align=&quot;center&quot; data-sort-type=&quot;number&quot; | 1980
! align=&quot;center&quot; data-sort-type=&quot;number&quot; | 1990
! align=&quot;center&quot; data-sort-type=&quot;number&quot; | 2000
! align=&quot;center&quot; data-sort-type=&quot;number&quot; | 2010
!2022
! align=&quot;center&quot; | fanjakana
|-align=&quot;right&quot;
| 83 || align=&quot;left&quot; height=&quot;30&quot; | [[Cottbus]] || {{formatnum:113479}} || {{formatnum:125891}} || {{formatnum:108491}} || {{formatnum:102091}} 
|99 515|| align=&quot;left&quot; | {{Brandenburg}}
|- align=&quot;right&quot;
| 84 || align=&quot;left&quot; height=&quot;30&quot; | [[Schwerin]]|| {{formatnum:121175}}|| {{formatnum:127447}}|| {{formatnum:101267}}|| {{formatnum:95220}}
|98 596|| align=&quot;left&quot; | {{Mecklenburg-Vorpommern}}
|- align=&quot;right&quot;
| 85 || align=&quot;left&quot; height=&quot;30&quot; | [[Witten]]|| {{formatnum:105876}}|| {{formatnum:105403}}|| {{formatnum:103196}}|| {{formatnum:98233}}
|95.897|| align=&quot;left&quot; | {{Nordrhein-Westfalen}}
|- align=&quot;right&quot;
| 86 || align=&quot;left&quot; height=&quot;30&quot; | [[Esslingen am Neckar]]|| {{formatnum:90835}}|| {{formatnum:91685}}|| {{formatnum:89667}}|| {{formatnum:91869}}
|94 941|| align=&quot;left&quot; | {{Baden-Württemberg}}
|- align=&quot;right&quot;
| 87 || align=&quot;left&quot; height=&quot;30&quot; | [[Ludwigsburg]]|| {{formatnum:81589}}|| {{formatnum:82343}}|| {{formatnum:87146}}|| {{formatnum:87735}}
|94 157|| align=&quot;left&quot; | {{Baden-Württemberg}}
|- align=&quot;right&quot;
| 88 || align=&quot;left&quot; height=&quot;30&quot; | [[Giessen]]|| {{formatnum:76374}}|| {{formatnum:74497}}|| {{formatnum:73138}}|| {{formatnum:77366}}
|94 146|| align=&quot;left&quot; | {{Hessen}}
|- align=&quot;right&quot;
| 89 || align=&quot;left&quot; height=&quot;30&quot; | [[Gera]]|| {{formatnum:125383}}|| {{formatnum:129037}}|| {{formatnum:112835}}|| {{formatnum:99262}}
|93 634|| align=&quot;left&quot; | {{Thüringen}}
|- align=&quot;right&quot;
| 90 || align=&quot;left&quot; height=&quot;30&quot; | [[Düren]]|| {{formatnum:85913}}|| {{formatnum:86508}}|| {{formatnum:91801}}|| {{formatnum:92820}}
|93 207|| align=&quot;left&quot; | {{Nordrhein-Westfalen}}
|- align=&quot;right&quot;
| 91 || align=&quot;left&quot; height=&quot;30&quot; | [[Tübingen]]|| {{formatnum:73132}}|| {{formatnum:80372}}|| {{formatnum:81128}}|| {{formatnum:88358}}
|92 811|| align=&quot;left&quot; | {{Baden-Württemberg}}
|- align=&quot;right&quot;
| 92 || align=&quot;left&quot; height=&quot;30&quot; | [[Flensburg]]|| {{formatnum:87862}}|| {{formatnum:86977}}|| {{formatnum:84281}}|| {{formatnum:88759}}
|92 550|| align=&quot;left&quot; | {{Schleswig-Holstein}}
|- align=&quot;right&quot;
| 93 || align=&quot;left&quot; height=&quot;30&quot; | [[Iserlohn]]|| {{formatnum:93823}}|| {{formatnum:96314}}|| {{formatnum:98790}}|| {{formatnum:94966}}
|92 540|| align=&quot;left&quot; | {{Nordrhein-Westfalen}}
|- align=&quot;right&quot;
| 94 || align=&quot;left&quot; height=&quot;30&quot; | [[Villingen-Schwenningen]]|| {{formatnum:78904}}|| {{formatnum:78218}}|| {{formatnum:80891}}|| {{formatnum:81022}}
|88 213|| align=&quot;left&quot; | {{Baden-Württemberg}}
|- align=&quot;right&quot;
| 95 || align=&quot;left&quot; height=&quot;30&quot; | [[Ratingen]]|| {{formatnum:89466}}|| {{formatnum:91007}}|| {{formatnum:91437}}|| {{formatnum:91088}}
|87 388|| align=&quot;left&quot; | {{Nordrhein-Westfalen}}
|- align=&quot;right&quot;
| 96 || align=&quot;left&quot; height=&quot;30&quot; | [[Zwickau]]|| {{formatnum:122129}}|| {{formatnum:114632}}|| {{formatnum:103008}}|| {{formatnum:93750}}
|87 172|| align=&quot;left&quot; | {{Sachsen}}
|- align=&quot;right&quot;
| 97 || align=&quot;left&quot; height=&quot;30&quot; | [[Lünen]]|| {{formatnum:85872}}|| {{formatnum:87845}}|| {{formatnum:92017}}|| {{formatnum:87530}}
|86 868|| align=&quot;left&quot; | {{Nordrhein-Westfalen}}
|- align=&quot;right&quot;
| 98 || align=&quot;left&quot; height=&quot;30&quot; | [[Konstanz]] (Constance) || {{formatnum:68305}}|| {{formatnum:75089}}|| {{formatnum:78087}}|| {{formatnum:84693}}
|85 859|| align=&quot;left&quot; | {{Baden-Württemberg}}
|- align=&quot;right&quot;
| 99 || align=&quot;left&quot; height=&quot;30&quot; | [[Worms (Alemaina)|Worms]]|| {{formatnum:73603}}|| {{formatnum:76503}}|| {{formatnum:80361}}|| {{formatnum:81736}}
|84 646|| align=&quot;left&quot; | {{Rheinland-Pfalz}}
|- align=&quot;right&quot;
| 100 || align=&quot;left&quot; height=&quot;30&quot; | [[Marl]]|| {{formatnum:89082}}|| {{formatnum:91467}}|| {{formatnum:93256}}|| {{formatnum:87557}}
|84 331|| align=&quot;left&quot; | {{Nordrhein-Westfalen}}
|- align=&quot;right&quot;
| 101 || align=&quot;left&quot; height=&quot;30&quot; | [[Minden]]|| {{formatnum:77713}}|| {{formatnum:78145}}|| {{formatnum:83079}}|| {{formatnum:82114}}
|83 076|| align=&quot;left&quot; | {{Nordrhein-Westfalen}}
|-align=&quot;right&quot;
| 102 || align=&quot;left&quot; height=&quot;30&quot; | [[Velbert]] || {{formatnum:93056}} || {{formatnum:89253}} || {{formatnum:89782}} || {{formatnum:84033}} 
|82 445|| align=&quot;left&quot; | {{Nordrhein-Westfalen}}
|- align=&quot;right&quot;
| 103 || align=&quot;left&quot; height=&quot;30&quot; | [[Norderstedt]]|| {{formatnum:65301}}|| {{formatnum:68450}}|| {{formatnum:71523}}|| {{formatnum:71992}}
|81 880|| align=&quot;left&quot; | {{Schleswig-Holstein}}
|- align=&quot;right&quot;
| 104 || align=&quot;left&quot; height=&quot;30&quot; | [[Bamberg]]|| {{formatnum:71928}}|| {{formatnum:70521}}|| {{formatnum:69036}}|| {{formatnum:70004}}
|79 935|| align=&quot;left&quot; | {{Bayern}}
|- align=&quot;right&quot;
| 105 || align=&quot;left&quot; height=&quot;30&quot; | [[Dessau-Roßlau]]|| {{formatnum:102529}}|| {{formatnum:96754}}|| {{formatnum:83153}}|| {{formatnum:86906}}
|79 655|| align=&quot;left&quot; |{{Sachsen-Anhalt}}
|- align=&quot;right&quot;
| 106 || align=&quot;left&quot; height=&quot;30&quot; | [[Neumünster]]|| {{formatnum:80145}}|| {{formatnum:80743}}|| {{formatnum:79831}}|| {{formatnum:76830}}
|79 502|| align=&quot;left&quot; | {{Schleswig-Holstein}}
|- align=&quot;right&quot;
| 107 || align=&quot;left&quot; height=&quot;30&quot; | [[Delmenhorst]]|| {{formatnum:72370}}|| {{formatnum:75154}}|| {{formatnum:76644}}|| {{formatnum:74361}}
|78 385|| align=&quot;left&quot; | {{Niedersachsen}}
|- align=&quot;right&quot;
| 108 || align=&quot;left&quot; height=&quot;30&quot; | [[Viersen]]|| {{formatnum:81114}}|| {{formatnum:77453}}|| {{formatnum:77130}}|| {{formatnum:75360}}
|78 208|| align=&quot;left&quot; | {{Nordrhein-Westfalen}}
|- align=&quot;right&quot;
| 109 || align=&quot;left&quot; height=&quot;30&quot; | [[Rheine]]|| {{formatnum:71432}}|| {{formatnum:70452}}|| {{formatnum:75886}}|| {{formatnum:76530}}
|77 893|| align=&quot;left&quot; | {{Nordrhein-Westfalen}}
|- align=&quot;right&quot;
| 110 || align=&quot;left&quot; height=&quot;30&quot; | [[Marburg]]|| {{formatnum:76419}}|| {{formatnum:74146}}|| {{formatnum:77390}}|| {{formatnum:80656}}
|77 845|| align=&quot;left&quot; | {{Hessen}}
|- align=&quot;right&quot;
| 111 || align=&quot;left&quot; height=&quot;30&quot; | [[Lüneburg]]|| {{formatnum:62225}}|| {{formatnum:61870}}|| {{formatnum:67398}}|| {{formatnum:72983}}
|76 837|| align=&quot;left&quot; | {{Niedersachsen}}
|- align=&quot;right&quot;
| 112 || align=&quot;left&quot; height=&quot;30&quot; | [[Dorsten]]|| {{formatnum:70287}}|| {{formatnum:78035}}|| {{formatnum:81063}}|| {{formatnum:76775}}
|76 720|| align=&quot;left&quot; | {{Nordrhein-Westfalen}}
|- align=&quot;right&quot;
| 113 || align=&quot;left&quot; height=&quot;30&quot; | [[Troisdorf]]|| {{formatnum:58618}}|| {{formatnum:64430}}|| {{formatnum:72678}}|| {{formatnum:75369}}
|76 251|| align=&quot;left&quot; | {{Nordrhein-Westfalen}}
|- align=&quot;right&quot;
| 114 || align=&quot;left&quot; height=&quot;30&quot; | [[Wilhelmshaven]]|| {{formatnum:99230}}|| {{formatnum:90561}}|| {{formatnum:85287}}|| {{formatnum:81324}}
|76 089|| align=&quot;left&quot; | {{Niedersachsen}}
|- align=&quot;right&quot;
| 115 || align=&quot;left&quot; height=&quot;30&quot; | [[Gladbeck]]|| {{formatnum:79747}}|| {{formatnum:80267}}|| {{formatnum:77789}}|| {{formatnum:75253}}
|75 889|| align=&quot;left&quot; |{{Nordrhein-Westfalen}}
|- align=&quot;right&quot;
| 116 || align=&quot;left&quot; height=&quot;30&quot; | [[Landshut]]|| {{formatnum:55796}}|| {{formatnum:59066}}|| {{formatnum:58746}}|| {{formatnum:63258}}
|75 457|| align=&quot;left&quot; | {{Bayern}}
|- align=&quot;right&quot;
| 117 || align=&quot;left&quot; height=&quot;30&quot; | [[Detmold]]|| {{formatnum:67612}}|| {{formatnum:70074}}|| {{formatnum:73695}}|| {{formatnum:72758}}
|75 089|| align=&quot;left&quot; | {{Nordrhein-Westfalen}}
|- align=&quot;right&quot;
| 118 || align=&quot;left&quot; height=&quot;30&quot; | [[Bayreuth]]|| {{formatnum:70633}}|| {{formatnum:72345}}|| {{formatnum:74153}}|| {{formatnum:72683}}
|74 506|| align=&quot;left&quot; | {{Bayern}}
|- align=&quot;right&quot;
| 119 || align=&quot;left&quot; height=&quot;30&quot; | [[Arnsberg]]|| {{formatnum:78056}}|| {{formatnum:75864}}|| {{formatnum:77473}}|| {{formatnum:74227}}
|74 323|| align=&quot;left&quot; | {{Nordrhein-Westfalen}}
|- align=&quot;right&quot;
| 120 || align=&quot;left&quot; height=&quot;30&quot; | [[Castrop-Rauxel]]|| {{formatnum:78877}}|| {{formatnum:79037}}|| {{formatnum:78608}}|| {{formatnum:75408}}
|73 795|| align=&quot;left&quot; | {{Nordrhein-Westfalen}}
|- align=&quot;right&quot;
| 121 || align=&quot;left&quot; height=&quot;30&quot; | [[Brandenburg an der Havel]]|| {{formatnum:94953}}|| {{formatnum:89889}}|| {{formatnum:77516}}|| {{formatnum:71778}}
|73 609|| align=&quot;left&quot; | {{Brandenburg}}
|- align=&quot;right&quot;
| 122 || align=&quot;left&quot; height=&quot;30&quot; | [[Aschaffenburg]]|| {{formatnum:59257}}|| {{formatnum:64098}}|| {{formatnum:67592}}|| {{formatnum:68678}}
|72 444|| align=&quot;left&quot; | {{Bayern}}
|- align=&quot;right&quot;
| 123 || align=&quot;left&quot; height=&quot;30&quot; | [[Bocholt (Allemagne)|Bocholt]]|| {{formatnum:65352}}|| {{formatnum:68936}}|| {{formatnum:72138}}|| {{formatnum:73170}}
|71 930|| align=&quot;left&quot; | {{Nordrhein-Westfalen}}
|- align=&quot;right&quot;
| 124 || align=&quot;left&quot; height=&quot;30&quot; | [[Lüdenscheid]]|| {{formatnum:74578}}|| {{formatnum:79401}}|| {{formatnum:80613}}|| {{formatnum:75463}}
|71 865|| align=&quot;left&quot; | {{Nordrhein-Westfalen}}
|-align=&quot;right&quot;
| 125 || align=&quot;left&quot; height=&quot;30&quot; | [[Celle]] || {{formatnum:72820}} || {{formatnum:72260}} || {{formatnum:72127}} || {{formatnum:70242}} 
|70 138|| align=&quot;left&quot; | {{Niedersachsen}}
|- align=&quot;right&quot;
| 126 || align=&quot;left&quot; height=&quot;30&quot; | [[Kempten (Allgäu)|Kempten]]|| {{formatnum:57376}}|| {{formatnum:61906}}|| {{formatnum:61389}}|| {{formatnum:62060}}
|70 056|| align=&quot;left&quot; | {{Bayern}}
|- align=&quot;right&quot;
| 127 || align=&quot;left&quot; height=&quot;30&quot; | [[Fulda]]|| {{formatnum:57035}}|| {{formatnum:56289}}|| {{formatnum:62510}}|| {{formatnum:64349}}
|69 968|| align=&quot;left&quot; | {{Hessen}}
|- align=&quot;right&quot;
| 128 || align=&quot;left&quot; height=&quot;30&quot; | [[Lippstadt]]|| {{formatnum:61927}}|| {{formatnum:62345}}|| {{formatnum:66933}}|| {{formatnum:66976}}
|68 890|| align=&quot;left&quot; | {{Nordrhein-Westfalen}}
|- align=&quot;right&quot;
| 129 || align=&quot;left&quot; height=&quot;30&quot; | [[Aalen]]|| {{formatnum:63030}}|| {{formatnum:64781}}|| {{formatnum:66066}}|| {{formatnum:66113}}
|68 816|| align=&quot;left&quot; | {{Baden-Württemberg}}
|- align=&quot;right&quot;
| 130 || align=&quot;left&quot; height=&quot;30&quot; | [[Dinslaken]]|| {{formatnum:59473}}|| {{formatnum:65313}}|| {{formatnum:70714}}|| {{formatnum:69472}}
|67 762|| align=&quot;left&quot; | {{Nordrhein-Westfalen}}
|- align=&quot;right&quot;
| 131 || align=&quot;left&quot; height=&quot;30&quot; | [[Herford]]|| {{formatnum:62881}}|| {{formatnum:63893}}|| {{formatnum:65083}}|| {{formatnum:64088}}
|67 459|| align=&quot;left&quot; | {{Nordrhein-Westfalen}}
|- align=&quot;right&quot;
| 132 || align=&quot;left&quot; height=&quot;30&quot; | [[Rüsselsheim]]|| {{formatnum:60974}}|| {{formatnum:59430}}|| {{formatnum:59357}}|| {{formatnum:60294}}
|67 277|| align=&quot;left&quot; | {{Hessen}}
|- align=&quot;right&quot;
| 133 || align=&quot;left&quot; height=&quot;30&quot; | [[Kerpen]]|| {{formatnum:54725}}|| {{formatnum:57337}}|| {{formatnum:63135}}|| {{formatnum:64602}}
|67 239|| align=&quot;left&quot; | {{Nordrhein-Westfalen}}
|- align=&quot;right&quot;
| 134 || align=&quot;left&quot; height=&quot;30&quot; | [[Neuwied]]|| {{formatnum:60485}}|| {{formatnum:62075}}|| {{formatnum:67057}}|| {{formatnum:64318}}
|65 986|| align=&quot;left&quot; | {{Rheinland-Pfalz}}
|- align=&quot;right&quot;
| 135 || align=&quot;left&quot; height=&quot;30&quot; | [[Weimar]]|| {{formatnum:63709}}|| {{formatnum:60326}}|| {{formatnum:62425}}|| {{formatnum:65479}}
|65 620|| align=&quot;left&quot; | {{Thüringen}}
|- align=&quot;right&quot;
| 136 || align=&quot;left&quot; height=&quot;30&quot; | [[Dormagen]]|| {{formatnum:56645}}|| {{formatnum:58260}}|| {{formatnum:62957}}|| {{formatnum:62961}}
|65 147|| align=&quot;left&quot; | {{Nordrhein-Westfalen}}
|- align=&quot;right&quot;
| 137 || align=&quot;left&quot; height=&quot;30&quot; | [[Sindelfingen]]|| {{formatnum:54808}}|| {{formatnum:58805}}|| {{formatnum:60766}}|| {{formatnum:60445}}
|64 995|| align=&quot;left&quot; | {{Baden-Württemberg}}
|- align=&quot;right&quot;
| 138 || align=&quot;left&quot; height=&quot;30&quot; | [[Plauen]]|| {{formatnum:78828}}|| {{formatnum:71774}}|| {{formatnum:71543}}|| {{formatnum:66098}}
|64 763|| align=&quot;left&quot; | {{Sachsen}}
|-align=&quot;right&quot;
| 139 || align=&quot;left&quot; height=&quot;30&quot; | [[Grevenbroich]] || {{formatnum:60317}} || {{formatnum:60835}} || {{formatnum:64688}} || {{formatnum:63891}} 
|64 596|| align=&quot;left&quot; | {{Nordrhein-Westfalen}}
|- align=&quot;right&quot;
| 140 || align=&quot;left&quot; height=&quot;30&quot; | [[Rosenheim]]|| {{formatnum:51604}}|| {{formatnum:56340}}|| {{formatnum:58908}}|| {{formatnum:61299}}
|64 403|| align=&quot;left&quot; | {{Bayern}}
|- align=&quot;right&quot;
| 141 || align=&quot;left&quot; height=&quot;30&quot; | [[Neubrandenburg]]|| {{formatnum:79006}}|| {{formatnum:89284}}|| {{formatnum:73318}}|| {{formatnum:65282}}
|63 989|| align=&quot;left&quot; | {{Mecklenburg-Vorpommern}}
|- align=&quot;right&quot;
| 142 || align=&quot;left&quot; height=&quot;30&quot; | [[Friedrichshafen]]|| {{formatnum:52080}}|| {{formatnum:54129}}|| {{formatnum:57213}}|| {{formatnum:58271}}
|62 932|| align=&quot;left&quot; | {{Baden-Württemberg}}
|- align=&quot;right&quot;
| 143 || align=&quot;left&quot; height=&quot;30&quot; | [[Herten|Herten]]|| {{formatnum:69247}}|| {{formatnum:69245}}|| {{formatnum:66930}}|| {{formatnum:62235}}
|62 473|| align=&quot;left&quot; | {{Nordrhein-Westfalen}}
|- align=&quot;right&quot;
| 144 || align=&quot;left&quot; height=&quot;30&quot; | [[Bergheim]]|| {{formatnum:54064}}|| {{formatnum:58146}}|| {{formatnum:63526}}|| {{formatnum:62129}}
|62 376|| align=&quot;left&quot; |{{Nordrhein-Westfalen}}
|- align=&quot;right&quot;
| 145 || align=&quot;left&quot; height=&quot;30&quot; | [[Schwäbisch Gmünd]]|| {{formatnum:56901}}|| {{formatnum:60081}}|| {{formatnum:62188}}|| {{formatnum:59654}}
|62 325|| align=&quot;left&quot; | {{Baden-Württemberg}}
|- align=&quot;right&quot;
| 146 || align=&quot;left&quot; height=&quot;30&quot; | [[Offenburg]]|| {{formatnum:50486}}|| {{formatnum:52964}}|| {{formatnum:56891}}|| {{formatnum:59215}}
|61 670|| align=&quot;left&quot; | {{Baden-Württemberg}}
|- align=&quot;right&quot;
| 147 || align=&quot;left&quot; height=&quot;30&quot; | [[Garbsen]]|| {{formatnum:57522}}|| {{formatnum:60776}}|| {{formatnum:63269}}|| {{formatnum:61790}}
|61 349|| align=&quot;left&quot; | {{Niedersachsen}}
|- align=&quot;right&quot;
| 148 || align=&quot;left&quot; height=&quot;30&quot; | [[Wesel]]|| {{formatnum:56776}}|| {{formatnum:59631}}|| {{formatnum:62063}}|| {{formatnum:60750}}
|61 330|| align=&quot;left&quot; | {{Nordrhein-Westfalen}}
|- align=&quot;right&quot;
| 149 || align=&quot;left&quot; height=&quot;30&quot; | [[Neu-Ulm]]|| {{formatnum:47415}}|| {{formatnum:46264}}|| {{formatnum:50188}}|| {{formatnum:51700}}
|61 043|| align=&quot;left&quot; | {{Bayern}}
|- align=&quot;right&quot;
| 150 || align=&quot;left&quot; height=&quot;30&quot; | [[Hürth]]|| {{formatnum:50794}}|| {{formatnum:50808}}|| {{formatnum:53261}}|| {{formatnum:55593}}
|60 969|| align=&quot;left&quot; | {{Nordrhein-Westfalen}}
|- align=&quot;right&quot;
| 151 || align=&quot;left&quot; height=&quot;30&quot; | [[Unna]]|| {{formatnum:56416}}|| {{formatnum:61552}}|| {{formatnum:71375}}|| {{formatnum:66502}}
|60 892|| align=&quot;left&quot; | {{Nordrhein-Westfalen}}
|- align=&quot;right&quot;
| 152 || align=&quot;left&quot; height=&quot;30&quot; | [[Langenfeld (Rheinland)]]|| {{formatnum:47027}}|| {{formatnum:53455}}|| {{formatnum:58429}}|| {{formatnum:59160}}
|59 783|| align=&quot;left&quot; | {{Nordrhein-Westfalen}}
|- align=&quot;right&quot;
| 153 || align=&quot;left&quot; height=&quot;30&quot; | [[Euskirchen]]|| {{formatnum:44811}}|| {{formatnum:49654}}|| {{formatnum:53680}}|| {{formatnum:55360}}
|59 772|| align=&quot;left&quot; | {{Nordrhein-Westfalen}}
|- align=&quot;right&quot;
| 154 || align=&quot;left&quot; height=&quot;30&quot; | [[Greifswald]]|| {{formatnum:61278}}|| {{formatnum:66251}}|| {{formatnum:54236}}|| {{formatnum:53434}}
|59 691|| align=&quot;left&quot; | {{Mecklenburg-Vorpommern}}
|- align=&quot;right&quot;
| 155 || align=&quot;left&quot; height=&quot;30&quot; | [[Stralsund]]|| {{formatnum:74947}}|| {{formatnum:72780}}|| {{formatnum:60663}}|| {{formatnum:58288}}
|59 363|| align=&quot;left&quot; | {{Mecklenburg-Vorpommern}}
|- align=&quot;right&quot;
| 156 || align=&quot;left&quot; height=&quot;30&quot; | [[Göppingen]]|| {{formatnum:53347}}|| {{formatnum:54957}}|| {{formatnum:57371}}|| {{formatnum:57627}}
|59 053|| align=&quot;left&quot; | {{Baden-Württemberg}}
|- align=&quot;right&quot;
| 157 || align=&quot;left&quot; height=&quot;30&quot; | [[Frankfurt (Oder)]]|| {{ formatnum:80414}}|| {{formatnum:86131}}|| {{formatnum:72131}}|| {{formatnum:60330}}
|58 230|| align=&quot;left&quot; | {{Brandenburg}}
|- align=&quot;right&quot;
| 158 || align=&quot;left&quot; height=&quot;30&quot; | [[Hameln]]|| {{formatnum:58390}}|| {{formatnum:58539}}|| {{formatnum:58807}}|| {{formatnum:58517}}
|57 905|| align=&quot;left&quot; | {{Niedersachsen}}
|- align=&quot;right&quot;
| 159 || align=&quot;left&quot; height=&quot;30&quot; | [[Meerbusch]]|| {{formatnum:49876}}|| {{formatnum:52104}}|| {{formatnum:55175}}|| {{formatnum:54180}}
|57 422|| align=&quot;left&quot; | {{Nordrhein-Westfalen}}
|- align=&quot;right&quot;
| 160 || align=&quot;left&quot; height=&quot;30&quot; | [[Baden-Baden]]|| {{formatnum:49142}}|| {{formatnum:51849}}|| {{formatnum:52627}}|| {{formatnum:54855}}
|57 025|| align=&quot;left&quot; | {{Baden-Württemberg}}
|- align=&quot;right&quot;
| 161 || align=&quot;left&quot; height=&quot;30&quot; | [[Görlitz]]|| {{formatnum:81399}}|| {{formatnum:72237}}|| {{formatnum:61599}}|| {{formatnum:57111}}
|56 574|| align=&quot;left&quot; | {{Sachsen}}
|- align=&quot;right&quot;
| 162 || align=&quot;left&quot; height=&quot;30&quot; | [[Lingen]]|| {{formatnum:44097}}|| {{formatnum:49137}}|| {{formatnum:51684}}|| {{formatnum:51177}}
|56 542|| align=&quot;left&quot; | {{Niedersachsen}}
|- align=&quot;right&quot;
| 163 || align=&quot;left&quot; height=&quot;30&quot; | [[Stolberg (Rheinland)]]|| {{formatnum:57550}}|| {{formatnum:57231}}|| {{formatnum:58682}}|| {{formatnum:58540}}
|56 455|| align=&quot;left&quot; | {{Nordrhein-Westfalen}}
|- align=&quot;right&quot;
| 164 || align=&quot;left&quot; height=&quot;30&quot; | [[Sankt Augustin]]|| {{formatnum:48580}}|| {{formatnum:51886}}|| {{formatnum:55248}}|| {{formatnum:56216}}
|56 369|| align=&quot;left&quot; | {{Nordrhein-Westfalen}}
|- align=&quot;right&quot;
| 165 || align=&quot;left&quot; height=&quot;30&quot; | [[Waiblingen]]|| {{formatnum:45114}}|| {{formatnum:48387}}|| {{formatnum:51362}}|| {{formatnum:52932}}
|56 081|| align=&quot;left&quot; | {{Baden-Württemberg}}
|- align=&quot;right&quot;
| 166 || align=&quot;left&quot; height=&quot;30&quot; | [[Eschweiler]]|| {{formatnum:53478}}|| {{formatnum:54675}}|| {{formatnum:55090}}|| {{formatnum:55646}}
|56 049|| align=&quot;left&quot; | {{Nordrhein-Westfalen}}
|- align=&quot;right&quot;
| 167 || align=&quot;left&quot; height=&quot;30&quot; | [[Hilden|Hilden]]|| {{formatnum:53343}}|| {{formatnum:54782}}|| {{formatnum:56412}}|| {{formatnum:56326}}
|55 815|| align=&quot;left&quot; | {{Nordrhein-Westfalen}}
|- align=&quot;right&quot;
| 168 || align=&quot;left&quot; height=&quot;30&quot; | [[Pulheim]]|| {{formatnum:44870}}|| {{formatnum:49353}}|| {{formatnum:53158}}|| {{formatnum:53645}}
|55 530|| align=&quot;left&quot; | {{Nordrhein-Westfalen}}
|- align=&quot;right&quot;
| 169 || align=&quot;left&quot; height=&quot;30&quot; | [[Langenhagen]]|| {{formatnum:46764}}|| {{formatnum:47432}}|| {{formatnum:49432}}|| {{formatnum:52583}}
|55 367|| align=&quot;left&quot; | {{Niedersachsen}}
|- align=&quot;right&quot;
| 170 || align=&quot;left&quot; height=&quot;30&quot; | [[Nordhorn]]|| {{formatnum:48492}}|| {{formatnum:49359}}|| {{formatnum:51968}}|| {{formatnum:53156}}
|55 242|| align=&quot;left&quot; | {{Niedersachsen}}
|- align=&quot;right&quot;
| 171 || align=&quot;left&quot; height=&quot;30&quot; | [[Bad Homburg vor der Höhe]]|| {{formatnum:51221}}|| {{formatnum:51820}}|| {{formatnum:52838}}|| {{formatnum:51903}}
|54 996|| align=&quot;left&quot; | {{Hessen}}
|- align=&quot;right&quot;
| 172 || align=&quot;left&quot; height=&quot;30&quot; | [[Bad Salzuflen]]|| {{formatnum:51248}}|| {{formatnum:53771}}|| {{formatnum:55028}}|| {{formatnum:54415}}
|54 808|| align=&quot;left&quot; | {{Nordrhein-Westfalen}}
|- align=&quot;right&quot;
| 173 || align=&quot;left&quot; height=&quot;30&quot; | [[Schweinfurt]]|| {{formatnum:52445}}|| {{formatnum:54483}}|| {{formatnum:54325}}|| {{formatnum:53970}}
|54 675|| align=&quot;left&quot; | {{Bayern}}
|- align=&quot;right&quot;
| 174 || align=&quot;left&quot; height=&quot;30&quot; | [[Hattingen]]|| {{formatnum:57373}}|| {{formatnum:58241}}|| {{formatnum:58329}}|| {{formatnum:56700}}
|54 637|| align=&quot;left&quot; | {{Nordrhein-Westfalen}}
|- align=&quot;right&quot;
| 175 || align=&quot;left&quot; height=&quot;30&quot; | [[Wetzlar]]|| {{formatnum:51997}}|| {{formatnum:51737}}|| {{formatnum:52608}}|| {{formatnum:52269}}
|54 187|| align=&quot;left&quot; | {{Hessen}}
|- align=&quot;right&quot;
| 176 || align=&quot;left&quot; height=&quot;30&quot; | [[Neustadt an der Weinstraße]]|| {{formatnum:50328}}|| {{formatnum:51988}}|| {{formatnum:53917}}|| {{formatnum:53506}}
|53 981|| align=&quot;left&quot; | {{Rheinland-Pfalz}}
|- align=&quot;right&quot;
| 177 || align=&quot;left&quot; height=&quot;30&quot; | [[Passau]]|| {{formatnum:50698}}|| {{formatnum:50328}}|| {{formatnum:50536}}|| {{formatnum:50594}}
|53 907|| align=&quot;left&quot; | {{Bayern}}
|-
|178
|[[Kleve]] (Clèves)
|44 026
|45 963
|48 662
|49 477
|53 388
|{{Nordrhein-Westfalen}}
|- align=&quot;right&quot;
| 179 || align=&quot;left&quot; height=&quot;30&quot; | [[Ahlen]]|| {{formatnum:54192}}|| {{formatnum:54169}}|| {{formatnum:55631}}|| {{formatnum:54745}}
|53 348|| align=&quot;left&quot; | {{Nordrhein-Westfalen}}
|-
|180
|[[Frechen]]
|43 483
|44 360
|47 019
|49 939
|52 811
|{{Nordrhein-Westfalen}}
|- align=&quot;right&quot;
| 181 || align=&quot;left&quot; height=&quot;30&quot; | [[Wolfenbüttel]]|| {{formatnum:50256}}|| {{formatnum:52032}}|| {{formatnum:54690}}|| {{formatnum:54124}}
|52 681|| align=&quot;left&quot; | {{Niedersachsen}}
|-
|182
|[[Bad Kreuznach]]
|41 143
|40 950
|43 164
|43 703
|52 529
|{{Rheinland-Pfalz}}
|- align=&quot;right&quot;
| 183 || align=&quot;left&quot; height=&quot;30&quot; | [[Menden (Sauerland)|Menden]]|| {{formatnum:53337}}|| {{formatnum:56527}}|| {{formatnum:59239}}|| {{formatnum:57599}}
|52 485|| align=&quot;left&quot; | {{Nordrhein-Westfalen}}
|- align=&quot;right&quot;
| 184 || align=&quot;left&quot; height=&quot;30&quot; | [[Ibbenbüren]]|| {{formatnum:42323}}|| {{formatnum:44643}}|| {{formatnum:48843}}|| {{formatnum:51552}}
|52 421|| align=&quot;left&quot; | {{Nordrhein-Westfalen}}
|- align=&quot;right&quot;
| 185 || align=&quot;left&quot; height=&quot;30&quot; | [[Gummersbach]]|| {{formatnum:48660}}|| {{formatnum:50965}}|| {{formatnum:53311}}|| {{formatnum:52636}}
|52 001|| align=&quot;left&quot; | {{Nordrhein-Westfalen}}
|-
|186
|[[Ravensburg]]
|42 269
|45 650
|47 525
|49 774
|51 482
|{{Baden-Württemberg}}
|-
|187
|[[Böblingen]]
|41 505
|44 903
|45 838
|46 488
|51 460
|{{Baden-Württemberg}}
|-
|188
|[[Peine]]
|47 591
|46 654
|49 494
|48 743
|51 411
|{{Niedersachsen}}
|-
|189
|[[Speyer]]
|43 864
|46 553
|49 776
|49 857
|51 368
|{{Rheinland-Pfalz}}
|-
|190
|[[Rastatt]]
|37 297
|42 241
|46 437
|47 554
|51 310
|{{Baden-Württemberg}}
|-
|191
|[[Elmshorn]]
|41 439
|43 689
|47 391
|48 924
|50 772
|{{Schleswig-Holstein}}
|- align=&quot;right&quot;
| 192 || align=&quot;left&quot; height=&quot;30&quot; | [[Emden]] || {{formatnum:51186}} || {{formatnum:50735}} || {{formatnum:50963}} || {{formatnum:51742}} 
|50 535|| align=&quot;left&quot; | {{Niedersachsen}}
|-
|193
|[[Goslar]]
|52 556
|46 251
|44 278
|40 989
|50 203
|{{Niedersachsen}}
|- align=&quot;right&quot;
| 194 |
| align=&quot;left&quot; height=&quot;30&quot; | [[Willich]] || {{formatnum:39115}} || {{formatnum:42416}} || {{formatnum:50300}} || {{formatnum:51995}} 
|50 144|| align=&quot;left&quot; | {{Nordrhein-Westfalen}}
|-
|188
|[[Bad Oeynhausen]]
|
|
|
|
|50.600
|{{Nordrhein-Westfalen}}

|-
|195
|[[Heidenheim an der Brenz]]
|48 585
|50 532
|51 301
|48 164
|50 025
|{{Baden-Württemberg}}
|-align=&quot;right&quot;
|- align=&quot;right&quot;
| 196 || align=&quot;left&quot; height=&quot;30&quot; | [[Hennef]] ||  ||  ||  ||  
|48 144|| align=&quot;left&quot; | {{Nordrhein-Westfalen}}
|- align=&quot;right&quot;
| 197 || align=&quot;left&quot; height=&quot;30&quot; | [[Gotha]]|| || || || 
|43.400|| align=&quot;left&quot; | {{Thüringen}}
|- align=&quot;right&quot;
| 198 || align=&quot;left&quot; height=&quot;30&quot; | [[Eisenach]]|| || || || 
|42.700|| align=&quot;left&quot; | {{Thüringen}}
|- align=&quot;right&quot;
| ... || align=&quot;left&quot; height=&quot;30&quot; | [] ||  ||  ||  ||  
||| align=&quot;left&quot; | 
|- align=&quot;right&quot;
| 240|| align=&quot;left&quot; height=&quot;30&quot; | [[Soest]] ||  ||  ||  ||  
|47.776|| align=&quot;left&quot; | {{Nordrhein-Westfalen}}
|- align=&quot;right&quot;
| 249|| align=&quot;left&quot; height=&quot;30&quot; | [[Altenburg]] ||  ||  ||  ||  
|	31.000|| align=&quot;left&quot; | {{Thüringen}}
|- align=&quot;right&quot;
| 250|| align=&quot;left&quot; height=&quot;30&quot; | [[Walsrode]] ||  ||  ||  ||  
|	30.500|| align=&quot;left&quot; | {{Niedersachsen}}
|- align=&quot;right&quot;
| 251|| align=&quot;left&quot; height=&quot;30&quot; | [[Garmisch-Partenkirchen]] ||  ||  ||  ||  
|	28.088|| align=&quot;left&quot; | {{Bavaria}}
|- align=&quot;right&quot;
| 252|| align=&quot;left&quot; height=&quot;30&quot; | [[Brilon]] ||  ||  ||  ||  
|25.456|| align=&quot;left&quot; | {{Nordrhein-Westfalen}}
|- align=&quot;right&quot;
| 250|| align=&quot;left&quot; height=&quot;30&quot; | [[Eisenhüttenstadt]] ||  ||  ||  ||  
|24.703|| align=&quot;left&quot; | {{Brandenburg}}
|- align=&quot;right&quot;
| 355....|| align=&quot;left&quot; height=&quot;30&quot; | [[Rhede]] ||  ||  ||  ||  
|19300|| align=&quot;left&quot; | {{Nordrhein-Westfalen}}
|- align=&quot;right&quot;
| 355....|| align=&quot;left&quot; height=&quot;30&quot; | [[Oberndorf am Neckar]] ||  ||  ||  ||  
|14.853|| align=&quot;left&quot; | {{Baden-Württemberg}}
|}
|}


[[Sokajy:Alemaina]]
[[Sokajy:Tanàna ao Alemaina]]</text>
      <sha1>hyec56ditlymtli3o61v88gutmbuloc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Thüringen</title>
    <ns>0</ns>
    <id>286107</id>
    <revision>
      <id>1143034</id>
      <parentid>1123588</parentid>
      <timestamp>2026-06-14T07:53:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HarryWurst</username>
        <id>36292</id>
      </contributor>
      <origin>1143034</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1629" sha1="kdeehgh23v28aevqay0qcmsww2k5r31" xml:space="preserve">{{Infobox Pays
| nom_local1=Thüringen
| langue1=et |
| langue=[[Fiteny alemàna]]
| nom_malgache=Thüringen
| de=de
| image_drapeau=Flag of Thuringia.svg
| lien_drapeau=Hessen
| image_blason=Coat of arms of Thuringia.svg
| lien_blason=
| image_carte=Locator map Thuringia in Germany.svg
| devise=''das wandern ist des Müllers Lust''
| langues= [[Fiteny alemàna]], 
| capitale=[[Erfurt]]
| coordonnées_capitale={{coord|50|59|N|11|02|E}}
| lien_villes= 
| titre_plus_grande_ville=Tanàna ngeza indrindra
| plus_grande_ville= [[Weimar]], [[Jena]], [[Gera]] 
| type_gouvernement=[[Repoblika]]
| titres_dirigeants= [[Praiminisitra]]
| noms_dirigeants= [[:de:Bodo Ramelow|Bodo Ramelow (Krätze)]]
| superficie_rang=
| superficie_totale=16.202,33
| pourcentage_eau=
| population_rang=
| population_totale=	2.126.846
| population_année=2022
| densité=
| type_indépendance=
| pays_indépendance=
| date_indépendance=
| pays frontaliers=
| gentilé=alemàna
| IDH= 
| IDH_année= 
| IDH_catégorie= 
| IDH_rang= 
| monnaie=[[Euro]]
| code_monnaie=EUR
| fuseau_horaire=+2
| hymne_national= 
| domaine_internet= .de
| indicatif_téléphonique=49
}}
[[File:Erfurt cathedral and severi church.jpg|left|thumb|Katedraly [[Erfurt]]]]
Ny '''''Thüringen''''' ([[Fiteny frantsay|frantsay]]: ''Thuringe'') dia fanjakana federaly any [[Alemaina]], ary ny oni [[Elbe]]. Ny renivohiny dia [[Erfurt]]. Misy mponina 2.126.846 any.

==Tanàna lehibe==
[[Erfurt]], [[Weimar]], [[Jena]], [[Gera]], [[Eisenach]] ary [[Gotha]].

==Ony==
*[[Elbe]]

{{reflist}}
{{commonscat|Thüringen}}

[[Sokajy:Thüringen]]
[[Sokajy:Fanjakana federaly any Alemaina]]</text>
      <sha1>kdeehgh23v28aevqay0qcmsww2k5r31</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1143035</id>
      <parentid>1143034</parentid>
      <timestamp>2026-06-14T07:53:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HarryWurst</username>
        <id>36292</id>
      </contributor>
      <origin>1143035</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1601" sha1="5qh84klrva4vld34i3xawfbxb9wu3hc" xml:space="preserve">{{Infobox Pays
| nom_local1=Thüringen
| langue1=et |
| langue=[[Fiteny alemàna]]
| nom_malgache=Thüringen
| de=de
| image_drapeau=Flag of Thuringia.svg
| lien_drapeau=Hessen
| image_blason=Coat of arms of Thuringia.svg
| lien_blason=
| image_carte=Locator map Thuringia in Germany.svg
| devise=''das wandern ist des Müllers Lust''
| langues= [[Fiteny alemàna]], 
| capitale=[[Erfurt]]
| coordonnées_capitale={{coord|50|59|N|11|02|E}}
| lien_villes= 
| titre_plus_grande_ville=Tanàna ngeza indrindra
| plus_grande_ville= [[Weimar]], [[Jena]], [[Gera]] 
| type_gouvernement=[[Repoblika]]
| titres_dirigeants= [[Praiminisitra]]
| noms_dirigeants= [[Mario Voigt]]
| superficie_rang=
| superficie_totale=16.202,33
| pourcentage_eau=
| population_rang=
| population_totale=	2.126.846
| population_année=2022
| densité=
| type_indépendance=
| pays_indépendance=
| date_indépendance=
| pays frontaliers=
| gentilé=alemàna
| IDH= 
| IDH_année= 
| IDH_catégorie= 
| IDH_rang= 
| monnaie=[[Euro]]
| code_monnaie=EUR
| fuseau_horaire=+2
| hymne_national= 
| domaine_internet= .de
| indicatif_téléphonique=49
}}
[[File:Erfurt cathedral and severi church.jpg|left|thumb|Katedraly [[Erfurt]]]]
Ny '''''Thüringen''''' ([[Fiteny frantsay|frantsay]]: ''Thuringe'') dia fanjakana federaly any [[Alemaina]], ary ny oni [[Elbe]]. Ny renivohiny dia [[Erfurt]]. Misy mponina 2.126.846 any.

==Tanàna lehibe==
[[Erfurt]], [[Weimar]], [[Jena]], [[Gera]], [[Eisenach]] ary [[Gotha]].

==Ony==
*[[Elbe]]

{{reflist}}
{{commonscat|Thüringen}}

[[Sokajy:Thüringen]]
[[Sokajy:Fanjakana federaly any Alemaina]]</text>
      <sha1>5qh84klrva4vld34i3xawfbxb9wu3hc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ny Avana Ramanantoanina</title>
    <ns>0</ns>
    <id>286868</id>
    <revision>
      <id>1142937</id>
      <parentid>1141798</parentid>
      <timestamp>2026-06-13T12:11:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hariniaina14</username>
        <id>34924</id>
      </contributor>
      <comment>Nanampy fitenanana sy rohy</comment>
      <origin>1142937</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7461" sha1="lvzp0txhu641766wkc7yue8zjaidkvf" xml:space="preserve">{{Infobox olona|anarana=Ny Avana RAMANANTOANINA|teraka=26 febroary 1991|toerana=Ambatofotsy|maty=1940|firenena=Madagasikara|asa=Mpanoratra, poeta|seha-pitiavana=Manambady|asa hafa=Mpitolona}}

I '''Ny Avana Ramanantoanina''' (1891–1940) dia [[pôeta]] sy mpanoratra [[tantara an-tsehatra]]. Anisan' ny mpanoratra malaza  tao [[Madagasikara]] . Nalaza tamin' ny [[tononkalo]], ary koa ny tantara nosoratany koa izy. Nanoratra tamin' ny andron' ny [[Empira Mpanjanaka Frantsay|fanjanahantany]] izy ary heverina ho mpanoratra malagasy voalohany nandefa hafatra ara-pôlitika ao anatin' ny asasorany. Nanoratra tamin' ny teny maro izy, indrindra ny [[Fiteny malagasy|teny malagasy]]. Niaraka tamin' i [[Jean-Joseph Rabearivelo]], izay lazaina fa pôeta afrikana voalohany nanoratra araka ny fanao tandrefana. 

== Ny mombamomba azy ==
Ny Avana Ramanantoanina dia teraka tamin' ny 26 febroary 1891 tao Ambatofotsy&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;[https://catalogue.bnf.fr/ark:/12148/cb12421580n Notice de personne &quot;Ny Avana Ramanantoanina (1891-1940)&quot; | BnF Catalogue général - Bibliothèque nationale de France]&lt;/ref&gt;, tanàna ambanivohitr' [[Antananarivo]], ao amin' ny faritra afovoan' i Madagasikara, tao amin' ny fianakavian' ny aristôkrasia merina taloha izay rava tamin' ny fanjanahantany frantsay tamin' ny taona 1896&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;[https://www.larousse.fr/encyclopedie/litterature/Ramanantoanina_dit_Ny_Avana/171142 Ramanantoanina dit Ny Avana - LAROUSSE]&lt;/ref&gt;. Maty izy tamin'ny 5 Martsa 1940.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

== Ny asa sorany ==
Rehefa vita ny fianarany tao amin' ny sekoly tsy miankina [[Prôtestantisma|prôtestanta]], Ramanantoanina dia nanomboka nanoratra sy namoaka ny sanganasany tamin' ny gazety literatiora maromaro teo an-toerana teo amin' ny faha-16 taonany tamin' ny anarana hoe ''Ny Avana''. Nanomboka nalaza izy tamin' ny famoahany voalohany ny ''Chant de fiancailles'' (&quot;Hiran' ny fifamofoana&quot;) tamin' ny taona 1907. dia nanakiana mafy ny fahefana mpanjanaka frantsay. Mpikambana tao amin' ny fikambanana [[Fanindrahindram-pirenena|nasiônalista]] miafina [[Vy Vato Sakelika]] (VVS) izy, ary natao sesitany tany [[Mayotte]] any [[Tamba-nosin' i Kômôro|Kômôro]] rehefa noraran' ny mpanjanatany frantsay ilay fikambanana tamin' ny taona 1917&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;. Voarara ny asasorany noho izany ary tsy naverina navoaka raha tsy tamin' ny taompolo 1980 teto Madagasikara. Vokatra izany dia tsy dia fatatra loatra teo amin' ny tontolon' ny literatiora iraisam-pirenena ny asasorany raha mitaha amin' ny an-dRabearivelo.

Ramanantoanina dia anisan' ny andiana pôeta malagasy voalohany nanandrana namolavola rafitra sy teôria momba ny [[tononkalo]] amin' ny [[Fiteny malagasy|teny malagasy]], izay nantsoin' ny taranaka mpanotra malagasy taty aoriana hoe ''Ny Mpanoratra zokiny''. Nahazo aingam-panahy avy amin' ny ''[[hainteny]]'' asasorany, izay nampiditra toetra filamatra amin' ny endrika toy ny &quot;embona&quot; sy &quot;hanina&quot; ao anatin' ny tononkalony ho fitaovana ho enti-mampiroborobo ny firaisan' ny samy [[Malagasy (vahoaka)|Malagasy]] sy hamporisihana ny fiverenana amin' ny soatoavina nentin-drazana.&lt;ref&gt;[https://fr.allafrica.com/stories/202009300702.html Madagascar: Littérature - Ny Avana Ramanantoanina, le prophète d'une nostalgie moderne - allAfrica.com]&lt;/ref&gt;

Rehefa niverina avy tany an-tsesitany tany [[Tamba-nosin' i Kômôro|Kômôro]] izy tamin' ny taona 1922 dia nesorina taminy ny fahafahana hahazo asa be karama ao amin' ny governemanta mpanjanaka, fa afaka mahazo fivelomana antonony kosa tao amin' ny trano fivarotam-boky tao an-drenivohitra. Ny asasorany nandritra io vanim-potoana io dia nanjary nitombo hatrany tamin' ny fivoizana ny lohahevitra momba ny fahadisoam-panantenana. Nanangana hetsika ara-literatiora antsoina hoe ''Mitady ny Very'' izy, ary tamin' ny 5 Aogositra 1931 dia namoaka [[gazety]] &lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;[https://everything.explained.today/Ny_Avana_Ramanantoanina/ Ny Avana Ramanantoanina Explained]&lt;/ref&gt;

Taorian' ny fahaleovantena tamin' ny taona 1960 dia nampidirina teto amin' ny firenena ny asasorany ho porofon' ny [[fitiavan-tanindrazana]] nananan' ny Malagasy avara-pianarana tao Antananarivo nandritra ny fanjanahantany. Misy lalana mitondra ny anarany ny ao Antananarivo.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;

Ny Avana Ramanantoanina (1891–1940) dia pôeta, mpanoratra tantara an-tsehatra ary isan'ireo olo-malaza teo amin'ny literatiora malagasy tamin'ny fiandohan'ny taonjato faha-20. Anisan'ny mpanoratra nanamarika ny vanim-potoanan'ny fanjanahantany frantsay teto Madagasikara izy noho ny fahaizany mampiditra hevitra ara-tsosialy sy ara-pôlitika tao anatin'ny asa sorany.
Nalaza indrindra tamin'ny fanoratana tononkalo i Avana Ramanantoanina. Ny tononkalony dia naneho matetika ny fitiavan-tanindrazana, ny kolontsaina malagasy, ny fiainan'ny vahoaka ary ny faniriana fahafahana. Na dia teo aza ny fanaraha-maso nataon'ny fitondrana mpanjanaka tamin'izany fotoana izany, dia nahay nampita hafatra miafina sy fanehoan-kevitra momba ny zava-misy ara-pôlitika izy tamin'ny alalan'ny haisoratra.
Ankoatra ny tononkalo dia nanoratra tantara an-tsehatra sy lahatsoratra maro ihany koa izy. Ny asany dia nandray anjara tamin'ny fampandrosoana ny literatiora malagasy maoderina ary nanampy tamin'ny fanomezana lanja ny teny malagasy ho fitaovana enti-maneho hevitra sy mamorona zavakanto.
Matetika i Avana Ramanantoanina no ampitahaina amin'i Jean-Joseph Rabearivelo, izay niara-belona taminy ary anisan'ireo mpanorina ny literatiora malagasy maoderina. Samy nampiasa ny teny malagasy sy ny teny frantsay izy ireo ary samy nitady fomba vaovao hampivoarana ny haisoratra malagasy.
Na dia nodimandry tamin'ny taona 1940 aza i Avana Ramanantoanina, dia mbola anisan'ireo mpanoratra lehibe tsaroana ao amin'ny tantaran'ny literatiora malagasy izy. Mbola vakiana sy dinihina any an-tsekoly sy eny amin'ny sehatra akademika ny sasany amin'ireo asa sorany noho ny lanjany ara-kolontsaina sy ara-tantara.

==Toetra mampiavaka ny asa sorany==
*Fitiavan-tanindrazana sy fahatsiarovan-tena maha-Malagasy.
*Fampiasana teny sy fomba fiteny manakaiky ny fiainan'ny vahoaka.
*Fampidirana hafatra ara-tsosialy sy ara-pôlitika.
*Fandinihana ny fiainan'olombelona sy ny fiarahamonina.
*Fampiroboroboana ny teny malagasy amin'ny sehatry ny literatiora.

==Anjara toerana eo amin'ny literatiora malagasy==
Heverina ho iray amin'ireo mpialoha lalana tamin'ny [[literatiora malagasy maoderina]] i Avana Ramanantoanina. Ny asa sorany dia nandray anjara tamin'ny fananganana literatiora afaka maneho ny maha-izy azy ny vahoaka malagasy sy ny zava-misy niainany nandritra ny vanim-potoanan'ny fanjanahantany.

== Loharano ==
{{Reflist}}
== Jereo koa ==

* [[Ralaimongo Jean|Jean Ralaimongo]]
* [[Ravoahangy-Andrianavalona Joseph|Joseph Ravoahangy]]
* [[Raseta Joseph Delphin|Joseph Raseta]]

* [[David Jaomanoro]]

* [[Jean-Joseph Rabearivelo]]
* [[Jacques Rabemananjara]]
* [[Jean-Luc Raharimanana]]
* [[Michèle Rakotoson]]

* [[Dox (Jean Verdi Salomon Razakandrainy)|Dox]]
* [[Naivoharison Patrick Ramanmonjisoa]]

* [[Lucien Xavier Michel Andrianarahinjaka|Lucien Xavier Michel-Andrianarahinjaka]]

* [[Esther Nirina]]

* [[Hajasoa Vololona Picard]]
* [[Charlotte-Arrisoa Rafenomanjato]]
* [[Pastora Rahajason]]
* [[Elie Rajaonarison]]
* [[Flavien Ranaivo]]
* [[Esther Razana]]
* [[Samuel Ratany]]

* [[Lisitry ny mpanoratra malagasy]]

[[sokajy:mpanoratra malagasy]]
[[sokajy:Teraka tamin'ny taona 1891]]
[[sokajy:Maty tamin'ny taona 1940]]</text>
      <sha1>lvzp0txhu641766wkc7yue8zjaidkvf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Jena</title>
    <ns>0</ns>
    <id>288839</id>
    <revision>
      <id>1143036</id>
      <parentid>1087595</parentid>
      <timestamp>2026-06-14T07:58:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HarryWurst</username>
        <id>36292</id>
      </contributor>
      <origin>1143036</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="962" sha1="hnml26p373mn7fdr9sjq0djqfv0vgbg" xml:space="preserve">{{coord|50|52|N|12|04|E}}
{{infobox tanàna
|tanàna=Jena
|firenena={{Alemaina}}
|isam-ponina= 110.791
|velarantany=114.77
|fanjakana = [[Thüringen]]
|ben'ny tanàna=
|sary=ChristmasMarketJena.jpg
}}
[[File:Wappen Jena.svg|thumb|left| Jena]]
I '''Jena''' dia tanàna ao amin'ny faritra atsinanan'i {{Thüringen}}. Ao ambadiky ny renivohi-panjakana [[Erfurt]]. misy mponina 110.791.

==Renirano==
*[[Saale]]

== Jereo koa ==
'''Tanàna any [[Alemaina]] sy [[Eorôpa Atsinanana]] manan-tantara tamin' ny andron'  i [[Martin Lotera]]:'''

* [[Altenburg]] - [[Augsburg]] - [[Eisenach]] - [[Eisleben]] - [[Erfurt]] - [[Königsberg]] - [[Leipzig]] - [[Liebenwerda]] - [[Magdeburg]] - [[Marburg]] - [[Mohrungen]] - [[Speyer]] - [[Strasburg (Uckermark)|Strasburg]] - [[Wachsdorf]] - [[Wittenberg]] - [[Worms (Alemaina)|Worms]]

==Jereo Koa==
*[[Lisitra ny tanàna ny Alemaina]]
{{reflist}}
{{commonscat}}

[[Sokajy:Tanàna ao Alemaina]]
[[Sokajy:Tanàna ao Thüringen]]</text>
      <sha1>hnml26p373mn7fdr9sjq0djqfv0vgbg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Sokajy:Tanàna ao Rio de Janeiro</title>
    <ns>14</ns>
    <id>289782</id>
    <revision>
      <id>1143010</id>
      <parentid>1090853</parentid>
      <timestamp>2026-06-14T06:20:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HarryWurst</username>
        <id>36292</id>
      </contributor>
      <origin>1143010</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="68" sha1="12mtcdpjuqqmz68d4nofdn4rchli5v6" xml:space="preserve">[[sokajy:Tanàna ao Brazila]]
[[Sokajy:Jeografian'i Rio de Janeiro]]</text>
      <sha1>12mtcdpjuqqmz68d4nofdn4rchli5v6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Baía de São Marcos</title>
    <ns>0</ns>
    <id>290096</id>
    <revision>
      <id>1143000</id>
      <parentid>1092449</parentid>
      <timestamp>2026-06-14T06:03:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HarryWurst</username>
        <id>36292</id>
      </contributor>
      <origin>1143000</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="968" sha1="a9ad8tjw8wupgq1p1v6fmp1c0cz0ijg" xml:space="preserve">{{coord|02|36|N|44|28|W}}
[[File:Ilha de São Luís, MA.jpg|thumb|left|Ilha de São Luís, MA]]
[[File:Centro histórico - Baía de São Marcos (53227186329).jpg|thumb|Centro histórico [[São Luís]] - Baía de São Marcos]]
Ny '''Baía de São Marcos''' (helodrano) de  dia [[helodrano]] ao amin'ny [[Ranomasimbe Atlantika]] ao amin'ny fanjakana {{Maranhao}} any avaratra-atsinanan'i {{Brazila}}.

Ny helodrano dia vavahadin-drano manodidina ny 100 kilometatra (62 mi) ny lavany ary hatramin'ny 16 kilometatra (9,9 mi) ny sakany. Mahazo renirano maromaro izy io, anisan’izany ny [[Rio Grajaú]] sy [[Mearim]] ary [[Pindaré]]. 

Ny Nosy São Luís dia manasaraka ny Baía de São Marcos amin'ny Baía de São Jose eo atsinanana fotsiny.  Ny nosy São Luís no misy an'i [[São Luís]], renivohitr'i [[Maranhão]].

Misy seranan-tsambo 3 ao amin'io helodrano io.

== Jereo koa ==
[[sokajy:Maranhão]]
[[Sokajy:Helodranon'i Brazila]]
[[Sokajy:Ranomasimbe Atlantika]]</text>
      <sha1>a9ad8tjw8wupgq1p1v6fmp1c0cz0ijg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Magé</title>
    <ns>0</ns>
    <id>290814</id>
    <revision>
      <id>1142991</id>
      <parentid>1095699</parentid>
      <timestamp>2026-06-14T05:31:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HarryWurst</username>
        <id>36292</id>
      </contributor>
      <origin>1142991</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="741" sha1="iq4h07dmwef3z04v8zsadhjfz913xxl" xml:space="preserve">{{coord|22|39|S|42|02|W}}
{{infobox tanàna
|anarana=Magé
|sary=Praia de mauá.jpg
|saina=Bandeira de Magé.svg
|velarantany= 385,7 
|isam-ponina=228.127 
|haavo      = 3-7
|ben'ny tanàna=
|fanjakana = {{Rio de Janeiro}}
|firenena={{BRA}}
}}
[[File:RiodeJaneiro Municip Mage.svg|thumb|left|Magé]]
'''Magé''' dia tanàna ao amin'ny fanjakana federaly tenan'i {{Rio de Janeiro}} ao amin'ny {{Brazila}}.

Ny isam-poniny dia 228.127 mponina araka ny fanisana natao tamin'ny taona 2022. Manana velarantany mirefy 385,7  km² izy io.

Ny kaominina dia mifanila amin'i [[Duque de Caxias]], [[Guapimirim]] sy  [[Petrópolis]] ary any avaratr'i [[Hoalan'i Guanabara]] no misy azy.

{{reflist}}
{{commonscat}}

[[Sokajy:Tanàna ao Rio de Janeiro]]</text>
      <sha1>iq4h07dmwef3z04v8zsadhjfz913xxl</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1143007</id>
      <parentid>1142991</parentid>
      <timestamp>2026-06-14T06:15:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HarryWurst</username>
        <id>36292</id>
      </contributor>
      <origin>1143007</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="741" sha1="qsf4tegy76o8z7oqtrgzvxaqv4l56mu" xml:space="preserve">{{coord|22|39|S|43|02|W}}
{{infobox tanàna
|anarana=Magé
|sary=Praia de mauá.jpg
|saina=Bandeira de Magé.svg
|velarantany= 385,7 
|isam-ponina=228.127 
|haavo      = 3-7
|ben'ny tanàna=
|fanjakana = {{Rio de Janeiro}}
|firenena={{BRA}}
}}
[[File:RiodeJaneiro Municip Mage.svg|thumb|left|Magé]]
'''Magé''' dia tanàna ao amin'ny fanjakana federaly tenan'i {{Rio de Janeiro}} ao amin'ny {{Brazila}}.

Ny isam-poniny dia 228.127 mponina araka ny fanisana natao tamin'ny taona 2022. Manana velarantany mirefy 385,7  km² izy io.

Ny kaominina dia mifanila amin'i [[Duque de Caxias]], [[Guapimirim]] sy  [[Petrópolis]] ary any avaratr'i [[Hoalan'i Guanabara]] no misy azy.

{{reflist}}
{{commonscat}}

[[Sokajy:Tanàna ao Rio de Janeiro]]</text>
      <sha1>qsf4tegy76o8z7oqtrgzvxaqv4l56mu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Inter Milano</title>
    <ns>0</ns>
    <id>293043</id>
    <revision>
      <id>1143015</id>
      <parentid>1108529</parentid>
      <timestamp>2026-06-14T06:27:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HarryWurst</username>
        <id>36292</id>
      </contributor>
      <origin>1143015</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7199" sha1="3qyghtxvttyk04d2kfrtrgndsfnklrf" xml:space="preserve">[[File:San Siro Museum, Milan (Ank Kumar, Infosys Limited) 02.jpg|thumb|left]]
[[File:FC Internazionale Milano 2021.svg|thumb|]]
'''Football Club Internazionale Milano''', nohafohezina hoe '''Internazionale''', fantatra amin'ny anarana hoe '''Inter Milano''', dia klioba {{italia}}na baolina kitra naorina tamin'ny 1908 tao an-[[Tanana lehibe|drenivohitra]] [[Lombardia]] any [[Milano]].

Ny anarana hafa dia I ''Nerazzurri'' (''Ny Mainty sy Manga''), ''La Beneamata'' ary ''Il Biscione''.

Amin'ny
* Anaram-boninahitra tompon-daka nasionaly 20,&lt;ref&gt;nandrombaka amboara nasionaly miisa 20&lt;/ref&gt;
* amboara nasionaly sivy, ny
* intelo nahazo ny amboara eropeana sy ny UEFA Champions League, ny
* Indroa no nahazo ny mondial,
* indray mandeha ny [[FIFA]] Club World Cup&lt;ref&gt;Amboara eran-tany ho an'ny klioba &lt;/ref&gt; ary
* Fandresena telo farany tamin'ny fiadiana ny amboara UEFA sy ny UEFA Europa League
* Hanao ny lalao famaranana amin'i [[Paris Saint-Germain]] izy anio Asabotsy faha 31 Mey 2025 amin'ny 10 ora hariva ora malagasy. Efa tena vonona tanteraka tokoa no ny ekipa ny hihaona amin'ny ekipan'i Frantsa. Ka manantena fandresena tanteraka ny ekipa.
Iray amin'ireo klioba baolina kitra mahomby indrindra eran-tany ny Inter.
[[Sary:Stadio Giuseppe Meazza inter vs ac milan tifo.jpg|vignette|Stadio Giuseppe Meazza ]]

== 🔵 Fampahafantarana ankapobeny ==

==== Anarana feno: Football Club Internazionale Milano, fantatra amin’ny hoe Inter Milan na Inter fotsiny. ====

==== Naorina: tamin’ny 9 martsa 1908. ====

==== Kianja: San Siro (Giuseppe Meazza), iarahan-dry zareo sy AC Milan. Mahazaka olona manodidina ny 80.000. ====

==== Tompony ankehitriny: Oaktree Capital Management (Amerikanina) no tompony feno nanomboka jona 2024. ====

== Zava - nitranga sy fifaninana lehibe ==

=== Supercoppa Italiana 2025: ===
Resy tamin’ny AC Milan 3–2 tamin’ny 6 Janoary tany Riyadh. Inter tsy afaka nahazo ny tombo-kase faha-9 taloha  . Na teo aza izany, niara-nanankery 2–0 tany amin’ny semi-tokana izy tamin’i Atalanta  .

=== Champions League 2024–25: ===
Inter tamin’ny efa nahazo fidirana tamin’ny quarterfinals: nandresy 4–1 amin’ny totaliny an’i Feyenoord (2–0 tany Rotterdam ary 2–1 tany San Siro) tamin’ny 5 sy 11 Martsa  .

Tamin’ny fampihorohoroana tany Munich no nifanandrina tamin’ny PSG ary resy mafy 5–0 tao amin’ny finale  .


=== Serie A 2024–25: ===
Tamin’ny toerana faharoa, iray amin’ny Napoli, ary nahafa-po teto amin’ny fifaninanana nasionaly  .

---&lt;ref&gt;Ireto avy ireo '''loharano (source)''' nanovozako vaovao momba an’i '''Inter de Milan''':

🔗 AS.com – Vaovao momba an’i Inter sy Club World Cup

🔗 AS.com – Interview an’i Cristian Chivu, mpanazatra

🔗 Times of India – Inter Milan sy Monterrey (Club World Cup 2025)

🔗 Reuters – Fitsarana ireo &quot;ultras&quot; an'i Inter sy AC Milan

🔗 Bavarian Football Works – Vaovao momba ny fifindran-toeran'i Rasmus Højlund sy Inter

Loharano manokana momba ny '''tantaran’i Inter Milan'''

Statistika ofisialy avy amin’ny '''UEFA''' na '''Serie A'''

Pejy ofisialin'ny Inter Milan: &lt;nowiki&gt;https://www.inter.it&lt;/nowiki&gt;

Lazao fotsiny raha mila ireo!&lt;/ref&gt;
[[Sary:Consegna Coppa Italia. Inter-Roma 11 05 2006.jpg|vignette]]

==  Club World Cup 2025 (kaominina ho an’ny MPILOLOSA) ==
I Inter mandray anjara voalohany, ao amin’ny Vondrona E miaraka amin’i Monterrey, River Plate ary Urawa Red Diamonds  .

Lautaro Martínez nanao fitsambikinana lehibe tamin’ny Club World Cup: nanameloka an’i Monterrey tamin’ny an’i Monterrey 1–1 (vlak. nanafika)  .

Mehdi Taremi dia mbola maharitra an-tànana ao Iran ka tsy afaka nianatra na nanampy tamin’ny lalao voalohany ao Los Angeles  .

Cristian Chivu no mpanazatra vaovao nanomboka 9 Jona 2025 taorian’ny fialan’i Simone Inzaghi; nanamafy ny ekipa sy niova tarika ho amin’ny lalao komity vaovao fampanandronana  .

---

==  Fanovana ekipa &amp; famindrana mpilalao ==
Mpilalao nankany:

Petar Sučić (Dinamo Zagreb) voalaza ho mpiasan'ny Inter amin’ny fahavaratra  .

Luis Henrique (Marseille) ho mpanafika vaovao tamin’ny €23 M  .

Mpilalao mety hiala:

Ireo veteranina toa an’i Acerbi, Darmian, Frattesi, Calhanoglu, Somer, Asllani, Correa, Arnautovic, ary Taremi no hita ho tafiditra ao amin’ny lisitra famindrana ho amin’ny fotoana manaraka  .

Mpilalao azo entina:

Fanitarana ekipa sy fampananambanana niniana: mpanolo tena amin’ny fiarovan-dàlana (Gasiorowski), mpifaninana vaovao (Nico Paz), mpanampy ho an’i Lautaro/Thuram (Nick Woltemade)  .

---

==  Mpampianatra vaovao sy paikady ==
Cristian Chivu: Nanana fifandraisana lalina tamin’ny klioba Inter (nanomboka tamin’ny yout) ary vaovao avy amin’ny Parma izy tamin’ny taona 2025 ary nahazo kontrakty maharitra mandra-pahatongan’ny 2027  .

Ny ekipa dia niomana hihazona fifaninanana maharitra toy ny Serie A, Champions League, Supercoppa, ary Club World Cup—tanjona Quadruple iray notanisan’i Inzaghi teo aloha  .

==  Mpilalao manan-danja ==

==== Lautaro Martínez: Nahazo mpilalao tsara indrindra Serie A 2023–2024. Nahatratra 24 baolina sy 150 baolina ho an’ny Inter. Tafiditra tao amin’ny Team of the Year. ====

==== Yann Sommer (mpanavotra baolina): Nanana 19 “clean sheets” tamin’ny lalao 34. Mpiaro tokana ao amin’ny ekipa tonga amin’ny famaranana Champions League. ====

==== Marcus Thuram: Nandray anjara tamin’ny baolina 27 hatramin’ny 2023. ====

==== Henrikh Mkhitaryan: Mpilalao manampahaizana amin’ny fanombohana sy fizarana baolina. Armeniana voalohany tonga amin’ny famaranana Champions League. ====

== Ny kintana ==

==== - Lautaro Martínez: Nandrombaka ny taom-baovao tamin'ny champions league, nahavita hat-trick voalohany tamin'ny CL 29 Janoary 2025 ary nahavita baolina faha-150 ho an’ny Inter tamin'ny 16 Aprily  . ====

==== - Valentin Carboni, Francesco Pio Esposito, ary Petar Sučić no nisongadina tamin’ny FIFA Club World Cup ho kintana tanora  . ====


==  Tanora misongadina ==

==== Petar Sucic, Valentin Carboni, Francesco Pio Esposito dia voasafidy amin’ny Club World Cup. Tanjon’ny Inter ny hanavao ny ekipa amin’ny tanora latsaky ny 25 taona amin’ny 2025. ====
---

== Vaovao momba ny fifindra-monina ==
Inter Milan mitady hanakarama an’i Rasmus Højlund (Manchester United), amin’ny alalan’ny fanofana.

Liana amin’ireo mpilalao tahaka an’i Oleksandr Zinchenko koa ny Inter hanamafy ny kianja afovoany.

---

== Lalao manaraka ==
Lalao manaraka: Inter vs Urawa Red Diamonds (Japana)

Raha mandresy, dia afaka miatrika an’i River Plate (Arzantina).

== Famintinana ==
Amin’ny 2025, Inter Milan dia mijoro ho ekipa matanjaka ara-kajy sy feno vinavina: nahavita taona mahery niady ho amin’ny toerana voalohany ary niakatra hatrany amin’ny Champions League, afa-tsy fanamby mahery tamin’ny Club World Cup. Miatrika fampivoarana ekipa lalina izy amin’ny fahavaratra amin’ny fanatanterahana fanoloana sy tanjona maharitra.

== Rohy ivelany ==
{{commons category}}


[[Sokajy:Klioba baolina kitra any Italia]]
[[Sokajy:Klioba baolina kitra any Lombardia]]
[[Sokajy:Milano]]
&lt;references /&gt;</text>
      <sha1>3qyghtxvttyk04d2kfrtrgndsfnklrf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Final champions ligues 2025</title>
    <ns>0</ns>
    <id>293264</id>
    <revision>
      <id>1143012</id>
      <parentid>1104554</parentid>
      <timestamp>2026-06-14T06:22:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HarryWurst</username>
        <id>36292</id>
      </contributor>
      <origin>1143012</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1808" sha1="dubulvft4akyjm3svvc6vy8xext87su" xml:space="preserve">----

== Famaranana ny ady baolina kitra fandrombahana ny tompondakany Eropeanina 2025 – PSG sy ny Inter Milan ==

* '''Daty''': 31 May 2025
* '''Toerana''': Allianz Arena, Munich, Alimanina
* '''Vokatra''': '''[[Paris Saint-Germain]] (PSG) 5 – 0 Inter Milan'''
* '''Mpitsara''': István Kovács (Romania)
* '''Mpijery''': 64,327

----

== ⚽ Tantaran'ny lalao ==
Tamin’ity famaranana ity dia naneho hery sy fahaiza-milalao tsy nisy toy izany ny '''PSG''', ka nandresy an'i '''Inter Milan''' tamin'ny isa mavesatra 5-0. Ity no '''fandresena lehibe indrindra''' teo amin’ny tantaran'ny famaranana UEFA Champions League hatrizay.
----

== Ireo mpilalao nisongadina ==

* '''Désiré Doué''' (PSG): Nahatafiditra '''baolina 2''' sy pasim-panampina '''1'''. Izy no '''tanora indrindra''' nahazo ny '''&quot;mpilalao mendrika indrindra&quot;''' tamin’ny famaranana.
* '''Khvicha Kvaratskhelia''', '''Achraf Hakimi''', ary '''Senny Mayulu''': Samy nahatafiditra '''baolina 1''' avy.

----

== Zava-bita manan-tantara ho an'ny PSG ==

* '''Anaram-boninahitra voalohany''' ho an’ny PSG amin'ny fahaizana io amboara io
* Nahazo  tompondaka Frantsay  koa moa izy taminy ity tampilalaovana ity
* '''Mpampiofana Luis Enrique''': Nahazo anaram-boninahitra nandritrin'io lalao io faharoa taorian'ny tamin'ny FC Barcelona izany.

----

== Fankalazana sy korona manetriketrika moa tao renivohitry Firantsay ka nisy korotana tao arak'izany. ==
Rehefa tapitra ny lalao dia nisy fankalazana lehibe tao amin’ny saha'''-Élysées''', saingy nisy koa '''korontana''' sy '''fisamborana olona 300 mahery''' noho ny fanafintohinana sy fandrobana nandritra ny fety.&lt;ref&gt;&lt;nowiki&gt;https://www.huffingtonpost.es/deporte/luis-enrique-conquista-segunda-champions-victoria-psg-frente-inter-50.html?utm_source=chatgpt.com&lt;/nowiki&gt;&lt;/ref&gt;</text>
      <sha1>dubulvft4akyjm3svvc6vy8xext87su</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Manchester United</title>
    <ns>0</ns>
    <id>293415</id>
    <revision>
      <id>1143021</id>
      <parentid>1141240</parentid>
      <timestamp>2026-06-14T06:34:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HarryWurst</username>
        <id>36292</id>
      </contributor>
      <origin>1143021</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="30023" sha1="9xv7omgdvd5hptpwgyemghhglv5qzqr" xml:space="preserve">[[Sary:Manchester United FC 1957.jpg|vignette|344x344px|Manchester United FC 1957]]
Ny '''Manchester United''' dia klioba anglisy any amin'ny Distrikan'i Trafford amin'ny renivotr'i Stretford, ao amin'ny manodidina andrefan'ny tanànan'i Manchester&lt;ref&gt;Olympics.com

TalkSport

[Wikipedia – Manchester United 2025]&lt;/ref&gt;. 

Ny klioba dia niorina tamin'ny taona 1878 ary mbola Newton Heath no anarany tamin'izany. Manchester United dia iray amin'ireo klioba baolina kitra malaza indrindra eto an-tany, ary ankafizin'ny olona maro, anisan'izany ireo olo-malaza iraisampirenena. Araka ny tatitra avy amin'ny Forbes tamin'ny volana May 2022, dia manan-danja mitentina $4.6 miliara ny Manchester United, izay mahatonga azy ho iray amin'ireo klioba baolina kitra lafo vidy indrindra eran-tany.

Anisan'ny mpanorina ny fikambanana Eoropeana ho an'ny Klioba (European Club Association) ny Manchester United. Ity fikambanana ity dia natsangana tamin'ny taona 2008 ho solon'ny G-14 sy ny European Club Forum, ary ny Manchester United dia anisan'ireo klioba 16 voalohany nanorina azy.

== Fiandohan'ny Manchester United (1878–1902) ==

Tamin'ny taona 1878, dia natsangana tao Newton Heath, Manchester, ny Newton Heath LYR Football Club, ho an'ny mpiasa ao amin'ny departemantan'ny fiara sy wagon'ny Lancashire and Yorkshire Railway (LYR). Nandray anjara tamin'ny fifaninanana eo an-toerana izy ireo ary naniry ny hiditra ao amin'ny Football League, izay naorina tamin'ny 1888. Na izany aza, voarara izy ireo ary niditra tamin'ny ligy hafa, saingy tsy naharitra noho ny olana ara-bola.

Tamin'ny 1889, niara-niasa tamin'ny klioba hafa i Newton Heath LYR mba hamorona ny Football Alliance, ligy fifaninanana eo an-toerana. Nandresy ny laharana faha-8 izy ireo tamin'ny taom-pilalaovana voalohany. Taorian'ny fiovan'ny ligy tamin'ny 1892, dia nidiran'i Newton Heath tamin'ny Football League amin'ny Division I. Na izany aza, nisaraka tamin'ny LYR izy ireo tamin'izany fotoana izany ary nanova ny anarana ho Newton Heath ihany.

Tamin'ny 1902, rehefa nisy olana ara-bola, dia nividy ny klioba i [[:fr:John_Henry_Davies|John Henry Davies]](fr), mpanao labiera iray, ary nanova ny anarana ho Manchester United Football Club. Nandritra izany fotoana izany, ny loko dia niova avy amin'ny maitso sy volamena ho mena sy fotsy.

Ireo taona niasàn'i Matt Busby (1945–1969) tao amin'ny Manchester United dia manamarika ny fiandohan'ny vanim-potoana lehibe ho an'ny klioba, izay nipoiran'ny ekipa mahery vaika sy feno talenta, fantatra amin'ny anarana hoe &quot;Busby Babes&quot;.
== Fidirana sy fanombohana ==
Tamin'ny Oktobra 1945, taorian'ny ady lehibe faharoa, dia notendrena ho mpanazatra ny Manchester United i Matt Busby, mpilalao taloha tao amin'ny Manchester City sy Liverpool. Nanao fanovana lehibe izy tamin'ny fitantanana ny ekipa, anisan'izany ny fanapahankevitra amin'ny fisafidianana mpilalao, ny fividianana mpilalao vaovao, ary ny fanatanterahana fiofanana miaraka amin'ny ekipa. Nandritra ny taom-pilalaovana voalohany niarahan'i Busby tamin'ny ekipa, dia nahazo ny laharana faharoa tamin'ny First Division izy ireo ary nandresy tamin'ny FA Cup tamin'ny 1948.
[[Sary:Manchester United FC 1957.jpg|vignette]]

=== Ny &quot;Busby Babes&quot; sy ny fandrosoana ===
Tamin'ny 1952, nahazo ny lohateny voalohany tamin'ny First Division tao anatin'ny 41 taona ny Manchester United. Nandresy indray izy ireo tamin'ny 1956 sy 1957, miaraka amin'ny ekipa izay nanana salan-taona 22 taona, ka nahazo ny anarana hoe &quot;Busby Babes&quot; noho ny fitokisan'i Busby tamin'ny tanora. Tamin'ny 1957, ny Manchester United dia lasa ekipa anglisy voalohany nandray anjara tamin'ny Coupe d'Europe des Clubs Champions (Champions League ankehitriny), na dia teo aza ny fanoheran'ny Fédération Anglaise de Football. Nandritra izany dia nahavita nandresy tamin'ny RSC Anderlecht tamin'ny isa 10-0 izy, izay mbola fandresena lehibe indrindra tamin'ny tantaran'ny klioba tamin'ny sehatra iraisam-pirenena.
=== Ny loza tamin'ny sidina tao Munich (1958) ===
Tamin'ny 6 Febroary 1958, nisy loza tamin'ny sidina tao Munich izay nahafatesan'ny mpilalao 8 sy ny mpikambana 3 ao amin'ny ekipa, anisan'izany i Duncan Edwards izay maty 15 andro taorian'ny loza. I Matt Busby, izay voa mafy ihany koa, dia nandalo fitsaboana nandritra ny volana maro. Na dia teo aza izany, dia naverina tamin'ny laoniny ny ekipa tamin'ny alalan'ny fanampiana avy amin'ny mpanazatra Jimmy Murphy sy ny fanampiana avy amin'ny Real Madrid tamin'ny alalan'ny lalao fanangonam-bola.
=== Ny fiverenana sy ny fandresena tamin'ny Coupe d'Europe (1968) ===
Rehefa naverina tamin'ny laoniny ny ekipa, dia nanao fanampiana vaovao i Busby tamin'ny alalan'ny fividianana mpilalao vaovao toy i Denis Law sy George Best. Tamin'ny 1963, nandresy tamin'ny FA Cup izy ireo, ary tamin'ny 1965 sy 1967, nahazo ny lohateny tamin'ny First Division indray. Tamin'ny 1968, nandresy tamin'ny Coupe d'Europe des Clubs Champions izy ireo tamin'ny fandresena 4-1 tamin'ny Benfica tao Wembley, ka lasa ekipa anglisy voalohany nahazo io lohateny io. Ity fandresena ity dia fanamarihana lehibe tamin'ny fahaizan'i Busby sy ny ekipa, ary nankalazaina ho valim-pitia tamin'ny ezaka sy ny faharetana taorian'ny loza tamin'ny sidina tao Munich.
=== Fialan-tsasatra sy lova ===
Taorian'ny 24 taona niasàna ho mpanazatra, dia niala tamin'ny 1969 i Matt Busby. Nandritra ny taom-pilalaovana farany niarahan'i Busby tamin'ny ekipa, dia nahazo ny FA Cup izy ireo tamin'ny fandresena tamin'ny Bolton Wanderers. Tamin'ny 1968, i Busby dia nasandratra ho Sir Matt Busby noho ny fandraisany anjara lehibe tamin'ny fananganana sy fanamafisana ny Manchester United ho ekipa iraisam-pirenena malaza.
[[Sary:Manchester United FC 1960.jpg|vignette]]

=== Ny vanim-potoanan'i Busby (1945–1969) ===

==== 1945: Nidiran'i Matt Busby tao amin'ny Manchester United ====
Tamin'ny taona 1945, tonga tao amin'ny Manchester United i Matt Busby, mpanazatra avy any Skôtlànda. Nanao fanavaozana tamin'ny paikadiny izy, nanapa-kevitra ny hampiditra mpilalao vaovao sy hitarika ny fiofanana miaraka amin'ny mpanampy azy, Jimmy Murphy. Tamin'ny taona voalohany, nahavita nahazo ny laharana faharoa tamin'ny fiadiana ny ho tompondakan'i Angletera sy nandresy tamin'ny FA Cup tamin'ny 1948 ny ekipa, tamin'ny alalan'ireo mpilalao avy ao an-toerana: Stan Pearson, Jack Rowley, Charlie Mitten, ary Allenby Chilton.

==== 1952–1958: Fampandrosoana sy ny &quot;Busby Babes&quot; ====
Tamin'ny taona 1952, nahazo ny tompondakan'i Angletera indray ny Manchester United. Tamin'ny taona 1956, nahazo ny tompondaka indray izy ireo, miaraka amin'ny ekipa izay nanana salan-taonan'ny 22 taona, nahavita nandefa baolina 103 (rekord ho an'ny klioba). Ireo mpilalao tamin'io taranaka io, izay nasongadina tamin'ny anarana hoe Duncan Edwards, izay nanomboka milalao tamin'ny faha-16 taonany, dia nantsoina hoe &quot;Busby Babes&quot;. Tamin'ny taona 1957, nahazo ny tompondaka indray izy ireo, saingy resy tamin'ny famaranana FA Cup tamin'ny Aston Villa. Tamin'izany fotoana izany, ny Manchester United dia lasa klioba anglisy voalohany nandray anjara tamin'ny Coupe d'Europe des clubs champions (na Ligue des champions ankehitriny), na dia nifanohitra tamin'ny fanoheran'ny Federasiona anglisy aza, ary resy tamin'ny semi-famaranana tamin'ny Real Madrid.

==== 1958: Ny loza tao Munich ====
Tamin'ny 6 febroary 1958, niseho ny loza tao Munich izay nahafatesan'ireo mpilalao valo sy mpikambana telo tao amin'ny ekipa: Geoff Bent, Roger Byrne, Eddie Colman, Mark Jones, David Pegg, Tommy Taylor, Liam Whelan, Walter Crickmer (sekretera tao amin'ny klioba), Bert Whalley (mpanazatra mpanampy), Tom Curry (mpanazatra mpanampy), ary Duncan Edwards, izay voavonjy tamin'ny loza saingy maty roa herinandro taty aoriana tany hopitaly. Mpilalao hafa maro koa no naratra, anisan'izany i Matt Busby, izay nijanona tany hopitaly mandritra ny roa volana, ary Johnny Berry izay niala tamin'ny fanatanjahantena noho ny ratra nahazo azy. Tamin'ny loza, ny mpanampy mpilalao Harry Gregg dia nahavonjy mpandeha roa sy ireo mpiara-milalao aminy Bobby Charlton sy Dennis Viollet tamin'ny fanesorana azy ireo avy tao amin'ny fiaramanidina mirehitra. Na dia voadona mafy aza ny Manchester United tamin'ny loza tao Munich, dia nanohy ny fiadiana ny ho tompondaka izy ireo, saingy resy tamin'ny famaranana [[FA Cup]] tamin'ny Bolton Wanderers.

==== 1960–1969: Fananganana indray sy ny fahombiazana iraisam-pirenena ====
Tamin'ny taona 1960, nanangana indray ny ekipa i Matt Busby, nampiditra mpilalao vaovao toy i Denis Law sy Pat Crerand, ary nanome fahafahana ireo tanora vaovao, anisan'izany i [[George Best]]. Tamin'ny taona 1963, nahazo ny FA Cup izy ireo, saingy nifarana tamin'ny laharana faha-19 tamin'ny fiadiana ny ho tompondaka. Tamin'ny taona 1964, tonga tamin'ny laharana faharoa izy ireo, ary tamin'ny taona 1965 sy 1967 dia nahazo ny tompondaka indray. Tamin'ny taona 1968, nandresy tamin'ny Coupe des clubs champions européens izy ireo, tamin'ny fandresena tamin'ny Benfica Lisbonne 4-1 taorian'ny fanampiny, ary lasa klioba anglisy voalohany nahazo ity fifaninanana iraisam-pirenena ity. Tamin'izany ekipa izany dia nisy mpilalao telo nahazo ny [[Ballon d'Or]]: [[Bobby Charlton]], [[Denis Law]], ary [[George Best]]. Vitsy aorian'izay, resy tamin'ny famaranana Coupe intercontinentale tamin'ny Estudiantes de La Plata izy ireo.

==== 1969: Fialan'i Matt Busby ====
Taorian'ny 24 taona niasany ho mpanazatra tao amin'ny Manchester United, dia nanapa-kevitra i Matt Busby ny hiala tamin'ny 1969 taorian'ny fiafaran'ny taom-pilalaovana. Nandritra ny fotoanany dia nahazo ny tompondaka dimy tamin'ny First Division, FA Cup roa, Charity Shield dimy, ary Coupe des clubs champions européens izy ireo [[ballon d'or]]
== Ny Taona Tsy Nahazoan'ny Manchester United Loka (1969–1986) ==

=== Wilf McGuinness sy ny fiandohan'ny krizy (1969–1971) ===
Taorian'ny nisotroan-dronono tamin'ny 1969, dia i Wilf McGuinness no nandimby an'i Matt Busby tamin'ny maha-mpandrindra ny ekipa. Nifarana tamin'ny laharana faha-8 tamin'ny taom-pilalaovana 1969–1970 ny ekipa, ary taorian'ny fiandohan-taona ratsy tamin'ny 1970–1971, dia nesorina tamin'ny toerany izy ary naverina ho mpanampy an'i Matt Busby nandritra ny enim-bolana. Nisy fandrosoana kely tamin'ny ekipa, saingy rehefa niala tamin'ny 1971 i Busby, dia very ireo mpilalao tsara indrindra toa an'i Nobby Stiles sy Pat Crerand.

=== Frank O'Farrell sy Tommy Docherty (1972–1974) ===
Nandimby an'i McGuinness tamin'ny 1972 i Frank O'Farrell, saingy niala tao anatin'ny 18 volana ihany. Nandimby azy tamin'ny 1972 i Tommy Docherty, izay nahavita nanafaka ny ekipa tamin'ny fihenan'ny ambaratonga tamin'ny taom-pilalaovana 1972–1973. Na izany aza, tamin'ny 1974, rehefa nandefa baolina tamin'ny Manchester United i Denis Law, dia niverina tamin'ny fihenan'ny ambaratonga ny ekipa, ary niala tamin'ny ekipa i George Best sy Bobby Charlton.

=== Fiverenana sy fandresena tamin'ny 1976–1977 ===
Niverina tamin'ny ambaratonga voalohany ny ekipa tamin'ny 1975–1976 ary tonga tamin'ny famaranan'ny FA Cup tamin'ny 1976, saingy resy tamin'ny Southampton. Tamin'ny 1977, dia tonga indray tamin'ny famaranan'ny FA Cup izy ireo ary nandresy tamin'ny Liverpool tamin'ny 2–1. Na izany aza, taorian'ny fandresena, dia nesorina tamin'ny toerany i Docherty noho ny fifandraisany amin'ny vadin'ny mpitsabo ara-batana ao amin'ny ekipa.

=== Dave Sexton sy Ron Atkinson (1977–1986) ===
Nandimby an'i Docherty tamin'ny 1977 i Dave Sexton, izay nanangana ekipa mifantoka amin'ny fiarovana. Na dia nandresy tamin'ny lalao farany fito aza izy ireo tamin'ny 1981, dia nesorina tamin'ny toerany i Sexton tamin'ny taona 1981. Nandimby azy tamin'ny 1981 i Ron Atkinson, izay nividy an'i Bryan Robson tamin'ny £1.5 tapitrisa, vola be indrindra tamin'izany fotoana izany. Nandresy tamin'ny FA Cup tamin'ny 1983 sy 1985 ny ekipa, saingy tamin'ny 1985–1986, na dia nahavita nandresy tamin'ny lalao 10 voalohany aza izy ireo, dia niala tamin'ny toerany i Atkinson tamin'ny faran'ny taona.

=== Ny Triplé (1998–1999) ===

==== Fandresena tamin'ny Premier League ====
Tamin'ny taom-pilalao 1998–1999, nahazo ny lohateny Premier League ho azy ny Manchester United tamin'ny alalan'ny fifaninanana mafy tamin'ny Arsenal sy Chelsea. Tamin'ny andro farany, nandresy tamin'ny Tottenham Hotspur 2–1 izy ireo, ka nahazo ny lohateny ho azy tamin'ny isa tokana fotsiny.

==== Fandresena tamin'ny FA Cup ====
Tamin'ny 22 Mey 1999, nandresy tamin'ny Newcastle United 2–0 ny Manchester United tao amin'ny Wembley Stadium. Ireo tanjona nataon'i Teddy Sheringham sy Paul Scholes no nahafahan'izy ireo nandresy sy nahazo ny FA Cup ho azy ireo.

==== Fandresena tamin'ny UEFA Champions League ====
Ny 26 Mey 1999, tao amin'ny Camp Nou any Barcelona, nandresy tamin'ny Bayern Munich 2–1 ny Manchester United tamin'ny famaranana Champions League. Na dia 1–0 aza ny Bayern tamin'ny minitra faha-6, dia nandresy tamin'ny tanjon'i Teddy Sheringham sy Ole Gunnar Solskjær tamin'ny fotoana fanampiny ny United. Ity no nahatonga azy ireo ho tompondaka Eoropeana indray, 31 taona taorian'ny nahazoany izany voalohany tamin'ny 1968.

==== Fandresena tamin'ny Coupe Intercontinentale ====
Tamin'ny 30 Novambra 1999, nandresy tamin'ny Palmeiras 1–0 ny Manchester United tao amin'ny National Stadium any Tokyo. Ny tanjon'i Roy Keane no nahafahan'izy ireo nandresy sy nahazo ny Coupe Intercontinentale ho azy ireo.
=== Ny Tanjona sy Ny Ekipa ===
Nandritra ity taom-pilalao ity, ny Manchester United dia nitarika tamin'ny alalan'ny ekipa matanjaka sy feno talenta. Ireo mpilalao toy ny Roy Keane, Ryan Giggs, David Beckham, Dwight Yorke, ary Teddy Sheringham dia samy nanampy tamin'ny fahombiazana tamin'ny taom-pilalao. Ny fitarihan'i Sir Alex Ferguson dia nanampy tamin'ny fanatanterahana ity triplé ity, izay mbola tsy nisy nahavita izany teo amin'ny tantaran'ny baolina kitra anglisy.

== Ny Fialan'i Ferguson (hatramin'ny 2013) ==

=== Fiovan'ny mpanazatra (2013-2016) ===
Tamin'ny 8 Mey 2013, nanambara ny fialany i Sir Alex Ferguson taorian'ny 27 taona nitantanana ny ekipa. Nandimby azy teo amin'ny maha-mpanazatra an'i Manchester United i David Moyes, izay efa mpanazatra tany Everton, tamin'ny fifanarahana mandritra ny enina taona. Na izany aza, tsy nahavita ny andrasana izy, ka niala tamin'ny 22 Aprily 2014 noho ny tsy fahombiazana tamin'ny vokatra azo. Na dia teo aza ny fividianana an'i Juan Mata tamin'ny volana Janoary, dia nijanona tamin'ny laharana faha-7 tamin'ny Premier League ny ekipa, ary voafitaka tamin'ny dingana fahatelo tamin'ny FA Cup, tamin'ny antsasaky ny farany tamin'ny League Cup, ary tamin'ny antsasaky ny farany tamin'ny Ligue des champions.

Nandimby an'i Moyes tamin'ny maha-mpanazatra an'i Manchester United i Louis van Gaal tamin'ny volana Jolay 2014, tamin'ny fifanarahana mandritra ny telo taona. Nandritra ny taom-pilalaovana 2014-2015, dia nahavita ny ekipa tamin'ny laharana faha-4 tamin'ny Premier League, nahazo 70 isa, ary tafiditra indray amin'ny Ligue des champions. Na izany aza, tamin'ny taom-pilalaovana 2015-2016, dia nijanona tamin'ny laharana faha-5 izy ireo, ka tsy tafiditra tamin'ny Ligue des champions, ary voafitaka tamin'ny antsasaky ny farany tamin'ny FA Cup.
[[Sary:Manchester United v Tottenham Hotspur, 12 March 2022 (05).jpg|vignette|Manchester united v Tottenham]]

== Fiverenan'ny ekipa amin'ny alalan'i Mourinho (2016-2018) ==
Ho an'ny antsipirian'ny vanim-potoana: Jereo ny vanim-potoana 2016-2017, 2017-2018 ary 2018-2019.

=== 2016–2017: Fandresena telo amin'ny vanim-potoana voalohany ===
Tamin'ny taom-pilalao voalohany niarahan'i José Mourinho tamin'ny Manchester United, dia nahazo ny Community Shield tamin'ny fandresena 2-1 tamin'ny Leicester, ny FA Cup tamin'ny fandresena 3-2 tamin'ny Southampton, ary indrindra ny UEFA Europa League tamin'ny fandresena 2-0 tamin'ny Ajax Amsterdam. Ireo fandresena ireo dia nahatonga an'i Manchester United ho ekipa fahadimy nahavita nandrombaka ny Ligue des Champions, Coupe des Coupes, ary Ligue Europa.

Niverina tamin'ny Ligue des Champions ny ekipa ary tafiditra tamin'ny Supercoupe de l'UEFA. Nandritra ny taom-pivarotana, dia nividy an'i Éric Bailly (Villarreal, 38 M€), [[Zlatan Ibrahimović]] ([[PSG]], maimaim-poana), Henrikh Mkhitaryan ([[Borussia Dortmund]], 40 M€), ary [[Paul Pogba]] (Juventus, 105 M€ + 5 M€ bonus).

=== 2017–2018: Fampandrosoana sy fanamby ===
Tamin'ny taom-pilalao 2017–2018, dia nahita fandrosoana ny ekipa, saingy tsy ampy hahazoana ny laharana voalohany. Tamin'ny taom-pivarotana, dia nividy an'i Romelu Lukaku (Everton, 85 M€ + 17 M€ bonus), Nemanja Matić (Chelsea, 40 M€ + 5 M€ bonus), ary Victor Lindelöf (Benfica, 35 M€ + 10 M€ bonus). Niala tamin'ny ekipa kosa i Wayne Rooney (Everton, 10 M€) sy Henrikh Mkhitaryan (Arsenal).

Nandritra ny taom-pilalao, dia nisy fifanakalozana tamin'ny volana janoary tamin'ny alalan'ny fifanakalozana an'i Mkhitaryan sy Alexis Sánchez avy amin'ny Arsenal. Nandritra ny taom-pilalao, dia nisy fihenam-bidy teo amin'ny ekipa, saingy mbola afaka nanatrika ny Ligue des Champions tamin'ny vanim-potoana faharoa.

=== 2018–2019: Fiovana sy fanamby vaovao ===
Tamin'ny taom-pilalao 2018–2019, dia nisy fiovana teo amin'ny fitantanana, ary nisy fanamby vaovao ho an'ny ekipa. Nandritra ny taom-pivarotana, dia nividy an'i Fred (Shakhtar Donetsk, 59 M€) sy Diogo Dalot (FC Porto, 22 M€). Niala tamin'ny ekipa kosa i Michael Carrick (fisotroan-dronono) sy Daley Blind (Ajax Amsterdam, 16 M€).

Nandritra ny taom-pilalao, dia nisy fiovana teo amin'ny fitantanana, ary nisy fanamby vaovao ho an'ny ekipa. Nandritra ny taom-pilalao, dia nisy fiovana teo amin'ny fitantanana, ary nisy fanamby vaovao ho an'ny ekipa.

== Fidiran’i Ole Gunnar Solskjær (2019–2022) ==

=== 2019: Fidirana sy faharesena lehibe ===
Tamin'ny 6 martsa 2019, nanao comeback tsy hay hadinoina ny Manchester United tamin'ny lalao miverina tamin'ny Ligue des champions niaraka tamin'ny Paris Saint-Germain, nahazoany 3-1 tao amin'ny Parc des Princes taorian'ny faharesena 0-2 tany Paris. Nandritra io lalao io, nisy tanora avy ao amin'ny akademia tahaka an'i Mason Greenwood sy Tahith Chong no nanao ny lalao voalohany tamin'ny Ligue des champions.

Tamin'ny 28 martsa 2019, nanamafy ny maha-mpitantana feno an'i Solskjær ny Manchester United taorian'ny fifanarahana telo taona. Nampidirina tamin'ny ekipa ihany koa i Mike Phelan ho mpiara-mitantana voalohany.

Na izany aza, tamin'ny faran'ny taom-pilalaovana 2018–2019, dia nijanona tamin'ny laharana faha-6 ny United tamin'ny Premier League ary niala tamin'ny ampahefa-dalana tamin'ny FA Cup sy Ligue des champions.

=== 2020: Fampandrosoana sy faharesena amin'ny antsasaky ny famaranana ===
Na teo aza ny fandrosoana tamin'ny taom-pilalaovana 2019–2020, nahavita niverina tamin'ny laharana faha-3 izy ireo, mankany amin'ny Ligue des champions. Nefa dia niala tamin'ny antsasaky ny famaranana tamin'ny FA Cup, League Cup, ary Ligue Europa izy ireo.

=== 2021: Fampidirana ireo mpilalao vaovao sy fanafihana amin'ny Super League ===
Tamin'ny volana aogositra 2021, niverina tany Manchester United i Cristiano Ronaldo avy any Juventus, niaraka tamin'i Jadon Sancho sy Raphaël Varane. Nefa, tamin'ny volana aprily 2021, dia nanao fanambarana fa ho mpikambana ao amin'ny Super League Eoropeana ny United, saingy niala tamin'ny tetikasa taorian'ny fialan'ny filoha lefitra Ed Woodward.

=== 2022: Fialana sy fanoloana ===
Tamin'ny faran'ny taona 2021, taorian'ny faharesena 0-5 tamin'ny Liverpool, dia niala tamin'ny toerany i Ole Gunnar Solskjær. Nandimby azy i Ralf Rangnick ho mpanampy mpanazatra mandra-pahatongan'ny faran'ny taom-pilalaovana. Na izany aza, dia nisy faharesena hafa, anisan'izany ny faharesena 0-4 tamin'ny Liverpool tamin'ny volana aprily 2022, ka nitarika ny fanendrena an'i Erik ten Hag ho mpanazatra vaovao.

== Trophée roa tao anatin'ny roa taona teo ambany fitarihan'i Ten Hag sy ny fidiran'ny Ineos (2022–2024) ==

=== Fiverenana amin'ny laoniny sy ny fanombohan'ny taom-pilalao 2022–2023 ===
Tamin'ny taom-pilalao 2022–2023, dia nanomboka ny fitarihan'i Erik ten Hag tao amin'ny Manchester United. Na dia teo aza ny fanombohana sarotra, dia nahavita nandresy tamin'ny FA Cup sy ny EFL Cup ny ekipa. Tamin'ny EFL Cup, dia nandresy tamin'ny Newcastle United tamin'ny isa 2–0 tamin'ny faran'ny volana Febroary 2023 ny Manchester United, ka nahazo ny loka voalohany hatramin'ny 2017. Tamin'ny FA Cup kosa, dia tonga tamin'ny famaranana ny ekipa, saingy resy tamin'ny Manchester City tamin'ny isa 2–1 tamin'ny volana Jona 2023.

=== Fidiran'ny Ineos sy ny fanavaozana ===
Tamin'ny volana Desambra 2023, dia nahazo anjara 25%-n'ny Manchester United i Sir Jim Ratcliffe, tompon'ny orinasa Ineos, ary nanana fifehezana tanteraka ny lafiny ara-panatanjahantena. Nanao fanavaozana amin'ny fotodrafitrasa toy ny fanamboarana ny kianja Carrington sy ny fanatsarana ny Old Trafford izy ireo.

=== Taom-pilalao 2023–2024: Fahombiazana sy olana ===
Na dia teo aza ny fanombohana sarotra tamin'ny taom-pilalao 2023–2024, dia nahavita nandresy tamin'ny FA Cup indray ny Manchester United tamin'ny volana Mey 2024, rehefa nandresy tamin'ny Manchester City tamin'ny isa 2–1 tamin'ny famaranana. Ireo mpilalao tanora Garnacho sy Mainoo no nanatanteraka ny baolina ho an'ny ekipa. Na izany aza, dia nisy fahasahiranana tamin'ny Premier League, ka tonga tamin'ny laharana faha-8 izy ireo, izay ambany indrindra hatramin'ny 1990.

=== Fanovana amin'ny fitantanana ===
Tamin'ny volana Oktobra 2024, dia niala tamin'ny andraikiny i Sir Dave Brailsford, izay tompon'andraikitra tamin'ny fanavaozana ny lafiny ara-panatanjahantena tao amin'ny Manchester United, ary niverina amin'ny andraikiny amin'ny ekipa bisikileta Ineos. Nandritra ny fitarihan'i Brailsford, dia nisy fanavaozana tamin'ny fotodrafitrasa, saingy tsy nahomby tamin'ny fanatsarana ny zava-bitan'ny ekipa izany.

[[Sary:Manchester United v Arsenal, 2 December 2021 (47).jpg|vignette|Jadon Sancho]]

== Manchester United – taom-pilalaovana 2024–2025 ==
Laharana farany amin’ny Premier League

Toerana faha-15 amin’ny ligy Premier League (taona 2025)&lt;ref /&gt;

Valin'ady:

11 fandresena,

9 ady sahala,

18 faharesena

Nahazo 42 isa fotsiny – ny toerana ratsy indrindra hatramin’ny taona 1990

== Fiovan'ny mpanazatra ==
Erik ten Hag nesorina tamin’ny Oktobra 2024 noho ny vokatra ratsy

Ruud van Nistelrooy nanao vonjimaika

Rúben Amorim no mpanazatra vaovao nanomboka Novambra 2024

Nanao ezaka hanarina, saingy tsy nahavita niverina amin’ny endrika tsara[[Sary:Antony pelo Manchester United em 2023.jpg|vignette]]

== Fifaninana sy zava-bita ==
Europa League: tafakatra famaranana, saingy resy tamin’i Tottenham 1–0

FA Cup: Resy tamin’ny dingana faha-5

EFL Cup: Resy tamin’ny am-pahefa-dalana

Community Shield: Resy tamin’ny penalty

== Mpilalao sy lalao niavaka ==
Bruno Fernandes, Garnacho, ary Højlund no nitarika ny fanafihana

Nandresy 3–0 an’i Leicester tamin’ny iray amin’ireo lalao tsara indrindra

44 baolina tafiditra tanatin’ny taom-pilalaovana, saingy tena nisy olana tamin’ny fiarovan-tena

== Fifindramonina sy tsaho amin'ny 2025 ==
Mpilalao niditra:

Matheus Cunha (~£62 tapitrisa)

Jadon Sancho niverina amin’ny ekipa

Kendrena ho entina:

Emiliano Martínez (mpiandry harato)

Victor Osimhen na Viktor Gyökeres (mpanafika)

Bryan Mbeumo, Eberechi Eze, sns.

== Mpilalao mety hiala ==
Rashford, Antony, Casemiro, Lindelöf, Eriksen, ary mety ho anisan’izany i Kobbie Mainoo

== Fitantanana sy fanavaozana ==
Sir Jim Ratcliffe (INEOS) mitady hampihena ny fandaniana:

Mandrindra fanesorana mpiasa 150–200

Maniry hanadio ara-bola sy handrafitra ekipa vaovao

== Vinavina ho an'ny taona 2025–2026 ==
Hanomboka amin’ny 17 Aogositra 2025 ny taom-pilalaovana vaovao

Hifandona amin’i Arsenal sahady amin’ny fidirana voalohany

Tanjona: hampiakatra laharana, hanarina ekipa, ary tsy hiverina amin’ny loza.

== Palmarès ==
Ny Manchester United dia manana ny iray amin'ireo tahiry manan-danja indrindra amin'ny baolina kitra, miaraka amin'ny loka 70 azony: 68 amin'ireo loka lehibe sy roa amin'ny Division 2, izay mahatonga azy ho klioba manana ny anjara toerana lehibe indrindra amin'ny tantaran'ny baolina kitra anglisy. Ny ankamaroan'ny loka dia azo tamin'ny fitarihan'i Sir Alex Ferguson, izay nahazo loka 38, izany hoe mihoatra ny antsasaky ny tahiry manontolo.
== Loka sy zava-bita tsara indrindra amin'ny fifaninanana ofisialy ==

=== Fifaninanana an-toerana ===

* Ligin'ny Anglisy (20): 1908, 1911, 1952, 1956, 1957, 1965, 1967, 1993, 1994, 1996, 1997, 1999, 2000, 2001, 2003, 2007, 2008, 2009, 2011, 2013
* Fikambanana Anglisy (13): 1909, 1948, 1963, 1977, 1983, 1985, 1990, 1994, 1996, 1999, 2004, 2016, 2024
* Ligin'ny Kaopy (6): 1992, 2006, 2009, 2010, 2017, 2023
* Community Shield (21): 1908, 1911, 1952, 1956, 1957, 1965, 1967, 1977, 1983, 1990, 1993, 1994, 1996, 1997, 2003, 2007, 2008, 2010, 2011, 2013, 2016
* Ligin'ny Diviziona Faharoa (2): 1936, 1975

=== Fifaninanana iraisam-pirenena ===

* Ligin'ny Champions (3): 1968, 1999, 2008
* Ligue Europa / Coupe UEFA (1): 2017
* Super Coupe de l'UEFA (1): 1991
* Coupe du Monde des Clubs (1): 2008
* Coupe des Vainqueurs de Coupes (1): 1991
* Coupe Intercontinentale (1): 1999

=== Fifaninanana ho an'ny tanora ===

* FA Youth Cup (11): 1953, 1954, 1955, 1956, 1957, 1964, 1992, 1995, 2003, 2011, 2022
* FIFA Youth Cup (18): 1954, 1957, 1959, 1960, 1961, 1962, 1965, 1966, 1968, 1969, 1975, 1976, 1978, 1979, 1981, 1982, 2004, 2005
* Champions Youth Cup (1): 2007
* Milk Cup (4): 1991, 2003, 2008, 2009
* Premier Academy League (4): 1999, 2001, 2010, 2018
* Lancashire League Division One (12): 1955, 1984, 1985, 1987, 1988, 1990, 1991, 1993, 1995, 1996, 1997, 1998
* Lancashire League Division Two (5): 1965, 1970, 1972, 1989, 1997
* Lancashire League Division One Supplementary Cup (4): 1955, 1956, 1960, 1964
* Lancashire League Division Two Supplementary Cup (10): 1956, 1957, 1960, 1962, 1964, 1965, 1966, 1970, 1972, 1977

== Fifaninanana anatin' ny faritra ==

* Premier Reserve League North (4): 2005, 2006, 2010, 2012
* Premier Reserve League National Playoff (4): 2005, 2006, 2010, 2012
* Central League North (9): 1913, 1921, 1939, 1947, 1956, 1960, 1994, 1996, 1997
* Central League Division 1 West (1): 2005
* Central League Cup (1): 2005
* Manchester Senior Cup (25): 1908, 1910, 1912, 1913, 1920, 1924, 1926, 1931, 1934, 1936, 1937, 1939, 1948, 1955, 1957, 1959, 1964, 1999, 2000, 2001, 2004, 2006, 2008, 2009, 2010
* Lancashire Senior Cup (13): 1898, 1913, 1914, 1920, 1929, 1938, 1941, 1943, 1946, 1951, 1969.

== Taham-pahavitrihana sy isa ==

* Ryan Giggs no mpilalao manana ny isan'ny lalao betsaka indrindra tao amin'ny Manchester United, nanao 963 lalao nandritra ny taom-pilalao 1991-2014.
* Wayne Rooney no mpanam-bola lehibe indrindra tamin'ny tantaran'ny klioba, nahavita nanoratra 253 baolina teo amin'ny ligy, FA Cup, League Cup, ary ny fifaninanana iraisam-pirenena.
* David Gaskell no mpilalao tanora indrindra nanao ny fihaonana voalohany tamin'ny Manchester United, tamin'ny 16 taona sy 19 andro, ny 24 Oktobra 1956.
* Billy Meredith no mpilalao antitra indrindra nanao fihaonana tamin'ny Manchester United, tamin'ny 46 taona sy 271 andro, ny 7 Mey 1921.

== Mpilalao nanao lalao betsaka indrindra ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
!N°
!Anarana
!Taona
!Lalao
|-
|1
|Ryan Giggs
|1991–2014
|963
|-
|2
|Bobby Charlton
|1956–1973
|758
|-
|3
|Paul Scholes
|1994–2013
|718
|-
|4
|Bill Foulkes
|1952–1970
|688
|-
|5
|Gary Neville
|1992–2011
|602
|-
|6
|Wayne Rooney
|2004–2017
|559
|-
|7
|David de Gea
|2011–2023
|545
|-
|8
|Alex Stepney
|1966–1978
|539
|-
|9
|Tony Dunne
|1960–1973
|535
|-
|10
|Denis Irwin
|1990–2002
|529
|}
== Mpilalao mpmpidi-baolina ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
!N°
!Anarana
!Taona
!Baolina
|-
|1
|Wayne Rooney
|2004–2017
|253
|-
|2
|[[Bobby Charlton]]
|1956–1973
|249
|-
|3
|[[Denis Law]]
|1962–1973
|237
|-
|4
|Jack Rowley
|1937–1955
|211
|-
|5
|Dennis Viollet
|1953–1962
|179
|-
|6
|George Best
|1963–1974
|137
|-
|7
|Ryan Giggs
|1991–2014
|168
|-
|8
|Joe Spence
|1919–1933
|158
|-
|9
|Mark Hughes
|1980–1986, 1988–1995
|163
|-
|10
|[[Paul Scholes]]
|1994–2013
|155
|}

== Mpilalao nahazo loka maro indrindra ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
!N°
!Anarana
!Taona
!Loka
|-
|1
|Ryan Giggs
|1991–2014
|35
|-
|2
|Paul Scholes
|1994–2013
|23
|-
|3
|Gary Neville
|1992–2011
|22
|-
|4
|Denis Irwin
|1990–2002
|18
|-
|5
|Roy Keane
|1993–2005
|17
|-
|6
|Michael Carrick
|2006–2018
|14
|-
|7
|Wayne Rooney
|2004–2017
|16
|-
|8
|Gary Pallister
|1989–1997
|15
|-
|9
|Peter Schmeichel
|1991–1999
|15
|-
|10
|Nicky Butt
|1992–2004
|15
|}
== Loka manokana sy fandresena iraisam-pirenena ==

* Ballon d'Or: Denis Law (1964), [[Bobby Charlton]] (1966), George Best (1968), Cristiano Ronaldo (2008)
* Golden Boy: Wayne Rooney (2004), Anderson (2008), Anthony Martial (2015)
* Joueur de l'année UEFA: [[David Beckham]] (1999), Cristiano Ronaldo (2008)
* Joueur FIFA de l'année: Cristiano Ronaldo (2008)
* Prix Puskás de la FIFA: [[Cristiano Ronaldo]] (2009), Alejandro Garnacho (2024)
* Soulier d'Or Européen: Cristiano Ronaldo (31 baolina, 2008)
* Meilleur buteur de la Ligue des champions: Dennis Viollet (9 baolina, 1957), Denis Law (9 baolina, 1969), Dwight Yorke (8 baolina, 1999), Ruud van Nistelrooy (10 baolina, 2002; 12 baolina, 2003; 8 baolina, 2005), Cristiano Ronaldo (8 baolina, 2008)
* Meilleur buteur de la Ligue Europa: Bruno Fernandes (8 baolina, 2020), Marcus Rashford (6 baolina, 2023)
* Palmarès iraisam-pirenena: Mpilalao maro tao amin'ny Manchester United no nandray anjara tamin'ny fandresena tamin'ny fifaninanana iraisam-pirenena toy ny Coupe du Monde, Coupe des Confédérations.

== Loharano ==

{{commonscat}}
[[Sokajy:Klioba baolina kitra britanika]]
[[Sokajy:Manchester United]]
[[Sokajy:Premier League]]</text>
      <sha1>9xv7omgdvd5hptpwgyemghhglv5qzqr</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1143022</id>
      <parentid>1143021</parentid>
      <timestamp>2026-06-14T06:35:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HarryWurst</username>
        <id>36292</id>
      </contributor>
      <origin>1143022</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="30027" sha1="s16ews6pfncezmyzplnbdd3xgsysszq" xml:space="preserve">[[Sary:Manchester United FC 1957.jpg|vignette|344x344px|Manchester United FC 1957]]
Ny '''Manchester United''' dia klioba anglisy any amin'ny Distrikan'i Trafford amin'ny renivotr'i Stretford, ao amin'ny manodidina andrefan'ny tanànan'i [[Manchester]]&lt;ref&gt;Olympics.com

TalkSport

[Wikipedia – Manchester United 2025]&lt;/ref&gt;. 

Ny klioba dia niorina tamin'ny taona 1878 ary mbola Newton Heath no anarany tamin'izany. Manchester United dia iray amin'ireo klioba baolina kitra malaza indrindra eto an-tany, ary ankafizin'ny olona maro, anisan'izany ireo olo-malaza iraisampirenena. Araka ny tatitra avy amin'ny Forbes tamin'ny volana May 2022, dia manan-danja mitentina $4.6 miliara ny Manchester United, izay mahatonga azy ho iray amin'ireo klioba baolina kitra lafo vidy indrindra eran-tany.

Anisan'ny mpanorina ny fikambanana Eoropeana ho an'ny Klioba (European Club Association) ny Manchester United. Ity fikambanana ity dia natsangana tamin'ny taona 2008 ho solon'ny G-14 sy ny European Club Forum, ary ny Manchester United dia anisan'ireo klioba 16 voalohany nanorina azy.

== Fiandohan'ny Manchester United (1878–1902) ==

Tamin'ny taona 1878, dia natsangana tao Newton Heath, Manchester, ny Newton Heath LYR Football Club, ho an'ny mpiasa ao amin'ny departemantan'ny fiara sy wagon'ny Lancashire and Yorkshire Railway (LYR). Nandray anjara tamin'ny fifaninanana eo an-toerana izy ireo ary naniry ny hiditra ao amin'ny Football League, izay naorina tamin'ny 1888. Na izany aza, voarara izy ireo ary niditra tamin'ny ligy hafa, saingy tsy naharitra noho ny olana ara-bola.

Tamin'ny 1889, niara-niasa tamin'ny klioba hafa i Newton Heath LYR mba hamorona ny Football Alliance, ligy fifaninanana eo an-toerana. Nandresy ny laharana faha-8 izy ireo tamin'ny taom-pilalaovana voalohany. Taorian'ny fiovan'ny ligy tamin'ny 1892, dia nidiran'i Newton Heath tamin'ny Football League amin'ny Division I. Na izany aza, nisaraka tamin'ny LYR izy ireo tamin'izany fotoana izany ary nanova ny anarana ho Newton Heath ihany.

Tamin'ny 1902, rehefa nisy olana ara-bola, dia nividy ny klioba i [[:fr:John_Henry_Davies|John Henry Davies]](fr), mpanao labiera iray, ary nanova ny anarana ho Manchester United Football Club. Nandritra izany fotoana izany, ny loko dia niova avy amin'ny maitso sy volamena ho mena sy fotsy.

Ireo taona niasàn'i Matt Busby (1945–1969) tao amin'ny Manchester United dia manamarika ny fiandohan'ny vanim-potoana lehibe ho an'ny klioba, izay nipoiran'ny ekipa mahery vaika sy feno talenta, fantatra amin'ny anarana hoe &quot;Busby Babes&quot;.
== Fidirana sy fanombohana ==
Tamin'ny Oktobra 1945, taorian'ny ady lehibe faharoa, dia notendrena ho mpanazatra ny Manchester United i Matt Busby, mpilalao taloha tao amin'ny Manchester City sy Liverpool. Nanao fanovana lehibe izy tamin'ny fitantanana ny ekipa, anisan'izany ny fanapahankevitra amin'ny fisafidianana mpilalao, ny fividianana mpilalao vaovao, ary ny fanatanterahana fiofanana miaraka amin'ny ekipa. Nandritra ny taom-pilalaovana voalohany niarahan'i Busby tamin'ny ekipa, dia nahazo ny laharana faharoa tamin'ny First Division izy ireo ary nandresy tamin'ny FA Cup tamin'ny 1948.
[[Sary:Manchester United FC 1957.jpg|vignette]]

=== Ny &quot;Busby Babes&quot; sy ny fandrosoana ===
Tamin'ny 1952, nahazo ny lohateny voalohany tamin'ny First Division tao anatin'ny 41 taona ny Manchester United. Nandresy indray izy ireo tamin'ny 1956 sy 1957, miaraka amin'ny ekipa izay nanana salan-taona 22 taona, ka nahazo ny anarana hoe &quot;Busby Babes&quot; noho ny fitokisan'i Busby tamin'ny tanora. Tamin'ny 1957, ny Manchester United dia lasa ekipa anglisy voalohany nandray anjara tamin'ny Coupe d'Europe des Clubs Champions (Champions League ankehitriny), na dia teo aza ny fanoheran'ny Fédération Anglaise de Football. Nandritra izany dia nahavita nandresy tamin'ny RSC Anderlecht tamin'ny isa 10-0 izy, izay mbola fandresena lehibe indrindra tamin'ny tantaran'ny klioba tamin'ny sehatra iraisam-pirenena.
=== Ny loza tamin'ny sidina tao Munich (1958) ===
Tamin'ny 6 Febroary 1958, nisy loza tamin'ny sidina tao Munich izay nahafatesan'ny mpilalao 8 sy ny mpikambana 3 ao amin'ny ekipa, anisan'izany i Duncan Edwards izay maty 15 andro taorian'ny loza. I Matt Busby, izay voa mafy ihany koa, dia nandalo fitsaboana nandritra ny volana maro. Na dia teo aza izany, dia naverina tamin'ny laoniny ny ekipa tamin'ny alalan'ny fanampiana avy amin'ny mpanazatra Jimmy Murphy sy ny fanampiana avy amin'ny Real Madrid tamin'ny alalan'ny lalao fanangonam-bola.
=== Ny fiverenana sy ny fandresena tamin'ny Coupe d'Europe (1968) ===
Rehefa naverina tamin'ny laoniny ny ekipa, dia nanao fanampiana vaovao i Busby tamin'ny alalan'ny fividianana mpilalao vaovao toy i Denis Law sy George Best. Tamin'ny 1963, nandresy tamin'ny FA Cup izy ireo, ary tamin'ny 1965 sy 1967, nahazo ny lohateny tamin'ny First Division indray. Tamin'ny 1968, nandresy tamin'ny Coupe d'Europe des Clubs Champions izy ireo tamin'ny fandresena 4-1 tamin'ny Benfica tao Wembley, ka lasa ekipa anglisy voalohany nahazo io lohateny io. Ity fandresena ity dia fanamarihana lehibe tamin'ny fahaizan'i Busby sy ny ekipa, ary nankalazaina ho valim-pitia tamin'ny ezaka sy ny faharetana taorian'ny loza tamin'ny sidina tao Munich.
=== Fialan-tsasatra sy lova ===
Taorian'ny 24 taona niasàna ho mpanazatra, dia niala tamin'ny 1969 i Matt Busby. Nandritra ny taom-pilalaovana farany niarahan'i Busby tamin'ny ekipa, dia nahazo ny FA Cup izy ireo tamin'ny fandresena tamin'ny Bolton Wanderers. Tamin'ny 1968, i Busby dia nasandratra ho Sir Matt Busby noho ny fandraisany anjara lehibe tamin'ny fananganana sy fanamafisana ny Manchester United ho ekipa iraisam-pirenena malaza.
[[Sary:Manchester United FC 1960.jpg|vignette]]

=== Ny vanim-potoanan'i Busby (1945–1969) ===

==== 1945: Nidiran'i Matt Busby tao amin'ny Manchester United ====
Tamin'ny taona 1945, tonga tao amin'ny Manchester United i Matt Busby, mpanazatra avy any Skôtlànda. Nanao fanavaozana tamin'ny paikadiny izy, nanapa-kevitra ny hampiditra mpilalao vaovao sy hitarika ny fiofanana miaraka amin'ny mpanampy azy, Jimmy Murphy. Tamin'ny taona voalohany, nahavita nahazo ny laharana faharoa tamin'ny fiadiana ny ho tompondakan'i Angletera sy nandresy tamin'ny FA Cup tamin'ny 1948 ny ekipa, tamin'ny alalan'ireo mpilalao avy ao an-toerana: Stan Pearson, Jack Rowley, Charlie Mitten, ary Allenby Chilton.

==== 1952–1958: Fampandrosoana sy ny &quot;Busby Babes&quot; ====
Tamin'ny taona 1952, nahazo ny tompondakan'i Angletera indray ny Manchester United. Tamin'ny taona 1956, nahazo ny tompondaka indray izy ireo, miaraka amin'ny ekipa izay nanana salan-taonan'ny 22 taona, nahavita nandefa baolina 103 (rekord ho an'ny klioba). Ireo mpilalao tamin'io taranaka io, izay nasongadina tamin'ny anarana hoe Duncan Edwards, izay nanomboka milalao tamin'ny faha-16 taonany, dia nantsoina hoe &quot;Busby Babes&quot;. Tamin'ny taona 1957, nahazo ny tompondaka indray izy ireo, saingy resy tamin'ny famaranana FA Cup tamin'ny Aston Villa. Tamin'izany fotoana izany, ny Manchester United dia lasa klioba anglisy voalohany nandray anjara tamin'ny Coupe d'Europe des clubs champions (na Ligue des champions ankehitriny), na dia nifanohitra tamin'ny fanoheran'ny Federasiona anglisy aza, ary resy tamin'ny semi-famaranana tamin'ny Real Madrid.

==== 1958: Ny loza tao Munich ====
Tamin'ny 6 febroary 1958, niseho ny loza tao Munich izay nahafatesan'ireo mpilalao valo sy mpikambana telo tao amin'ny ekipa: Geoff Bent, Roger Byrne, Eddie Colman, Mark Jones, David Pegg, Tommy Taylor, Liam Whelan, Walter Crickmer (sekretera tao amin'ny klioba), Bert Whalley (mpanazatra mpanampy), Tom Curry (mpanazatra mpanampy), ary Duncan Edwards, izay voavonjy tamin'ny loza saingy maty roa herinandro taty aoriana tany hopitaly. Mpilalao hafa maro koa no naratra, anisan'izany i Matt Busby, izay nijanona tany hopitaly mandritra ny roa volana, ary Johnny Berry izay niala tamin'ny fanatanjahantena noho ny ratra nahazo azy. Tamin'ny loza, ny mpanampy mpilalao Harry Gregg dia nahavonjy mpandeha roa sy ireo mpiara-milalao aminy Bobby Charlton sy Dennis Viollet tamin'ny fanesorana azy ireo avy tao amin'ny fiaramanidina mirehitra. Na dia voadona mafy aza ny Manchester United tamin'ny loza tao Munich, dia nanohy ny fiadiana ny ho tompondaka izy ireo, saingy resy tamin'ny famaranana [[FA Cup]] tamin'ny Bolton Wanderers.

==== 1960–1969: Fananganana indray sy ny fahombiazana iraisam-pirenena ====
Tamin'ny taona 1960, nanangana indray ny ekipa i Matt Busby, nampiditra mpilalao vaovao toy i Denis Law sy Pat Crerand, ary nanome fahafahana ireo tanora vaovao, anisan'izany i [[George Best]]. Tamin'ny taona 1963, nahazo ny FA Cup izy ireo, saingy nifarana tamin'ny laharana faha-19 tamin'ny fiadiana ny ho tompondaka. Tamin'ny taona 1964, tonga tamin'ny laharana faharoa izy ireo, ary tamin'ny taona 1965 sy 1967 dia nahazo ny tompondaka indray. Tamin'ny taona 1968, nandresy tamin'ny Coupe des clubs champions européens izy ireo, tamin'ny fandresena tamin'ny Benfica Lisbonne 4-1 taorian'ny fanampiny, ary lasa klioba anglisy voalohany nahazo ity fifaninanana iraisam-pirenena ity. Tamin'izany ekipa izany dia nisy mpilalao telo nahazo ny [[Ballon d'Or]]: [[Bobby Charlton]], [[Denis Law]], ary [[George Best]]. Vitsy aorian'izay, resy tamin'ny famaranana Coupe intercontinentale tamin'ny Estudiantes de La Plata izy ireo.

==== 1969: Fialan'i Matt Busby ====
Taorian'ny 24 taona niasany ho mpanazatra tao amin'ny Manchester United, dia nanapa-kevitra i Matt Busby ny hiala tamin'ny 1969 taorian'ny fiafaran'ny taom-pilalaovana. Nandritra ny fotoanany dia nahazo ny tompondaka dimy tamin'ny First Division, FA Cup roa, Charity Shield dimy, ary Coupe des clubs champions européens izy ireo [[ballon d'or]]
== Ny Taona Tsy Nahazoan'ny Manchester United Loka (1969–1986) ==

=== Wilf McGuinness sy ny fiandohan'ny krizy (1969–1971) ===
Taorian'ny nisotroan-dronono tamin'ny 1969, dia i Wilf McGuinness no nandimby an'i Matt Busby tamin'ny maha-mpandrindra ny ekipa. Nifarana tamin'ny laharana faha-8 tamin'ny taom-pilalaovana 1969–1970 ny ekipa, ary taorian'ny fiandohan-taona ratsy tamin'ny 1970–1971, dia nesorina tamin'ny toerany izy ary naverina ho mpanampy an'i Matt Busby nandritra ny enim-bolana. Nisy fandrosoana kely tamin'ny ekipa, saingy rehefa niala tamin'ny 1971 i Busby, dia very ireo mpilalao tsara indrindra toa an'i Nobby Stiles sy Pat Crerand.

=== Frank O'Farrell sy Tommy Docherty (1972–1974) ===
Nandimby an'i McGuinness tamin'ny 1972 i Frank O'Farrell, saingy niala tao anatin'ny 18 volana ihany. Nandimby azy tamin'ny 1972 i Tommy Docherty, izay nahavita nanafaka ny ekipa tamin'ny fihenan'ny ambaratonga tamin'ny taom-pilalaovana 1972–1973. Na izany aza, tamin'ny 1974, rehefa nandefa baolina tamin'ny Manchester United i Denis Law, dia niverina tamin'ny fihenan'ny ambaratonga ny ekipa, ary niala tamin'ny ekipa i George Best sy Bobby Charlton.

=== Fiverenana sy fandresena tamin'ny 1976–1977 ===
Niverina tamin'ny ambaratonga voalohany ny ekipa tamin'ny 1975–1976 ary tonga tamin'ny famaranan'ny FA Cup tamin'ny 1976, saingy resy tamin'ny Southampton. Tamin'ny 1977, dia tonga indray tamin'ny famaranan'ny FA Cup izy ireo ary nandresy tamin'ny Liverpool tamin'ny 2–1. Na izany aza, taorian'ny fandresena, dia nesorina tamin'ny toerany i Docherty noho ny fifandraisany amin'ny vadin'ny mpitsabo ara-batana ao amin'ny ekipa.

=== Dave Sexton sy Ron Atkinson (1977–1986) ===
Nandimby an'i Docherty tamin'ny 1977 i Dave Sexton, izay nanangana ekipa mifantoka amin'ny fiarovana. Na dia nandresy tamin'ny lalao farany fito aza izy ireo tamin'ny 1981, dia nesorina tamin'ny toerany i Sexton tamin'ny taona 1981. Nandimby azy tamin'ny 1981 i Ron Atkinson, izay nividy an'i Bryan Robson tamin'ny £1.5 tapitrisa, vola be indrindra tamin'izany fotoana izany. Nandresy tamin'ny FA Cup tamin'ny 1983 sy 1985 ny ekipa, saingy tamin'ny 1985–1986, na dia nahavita nandresy tamin'ny lalao 10 voalohany aza izy ireo, dia niala tamin'ny toerany i Atkinson tamin'ny faran'ny taona.

=== Ny Triplé (1998–1999) ===

==== Fandresena tamin'ny Premier League ====
Tamin'ny taom-pilalao 1998–1999, nahazo ny lohateny Premier League ho azy ny Manchester United tamin'ny alalan'ny fifaninanana mafy tamin'ny Arsenal sy Chelsea. Tamin'ny andro farany, nandresy tamin'ny Tottenham Hotspur 2–1 izy ireo, ka nahazo ny lohateny ho azy tamin'ny isa tokana fotsiny.

==== Fandresena tamin'ny FA Cup ====
Tamin'ny 22 Mey 1999, nandresy tamin'ny Newcastle United 2–0 ny Manchester United tao amin'ny Wembley Stadium. Ireo tanjona nataon'i Teddy Sheringham sy Paul Scholes no nahafahan'izy ireo nandresy sy nahazo ny FA Cup ho azy ireo.

==== Fandresena tamin'ny UEFA Champions League ====
Ny 26 Mey 1999, tao amin'ny Camp Nou any Barcelona, nandresy tamin'ny Bayern Munich 2–1 ny Manchester United tamin'ny famaranana Champions League. Na dia 1–0 aza ny Bayern tamin'ny minitra faha-6, dia nandresy tamin'ny tanjon'i Teddy Sheringham sy Ole Gunnar Solskjær tamin'ny fotoana fanampiny ny United. Ity no nahatonga azy ireo ho tompondaka Eoropeana indray, 31 taona taorian'ny nahazoany izany voalohany tamin'ny 1968.

==== Fandresena tamin'ny Coupe Intercontinentale ====
Tamin'ny 30 Novambra 1999, nandresy tamin'ny Palmeiras 1–0 ny Manchester United tao amin'ny National Stadium any Tokyo. Ny tanjon'i Roy Keane no nahafahan'izy ireo nandresy sy nahazo ny Coupe Intercontinentale ho azy ireo.
=== Ny Tanjona sy Ny Ekipa ===
Nandritra ity taom-pilalao ity, ny Manchester United dia nitarika tamin'ny alalan'ny ekipa matanjaka sy feno talenta. Ireo mpilalao toy ny Roy Keane, Ryan Giggs, David Beckham, Dwight Yorke, ary Teddy Sheringham dia samy nanampy tamin'ny fahombiazana tamin'ny taom-pilalao. Ny fitarihan'i Sir Alex Ferguson dia nanampy tamin'ny fanatanterahana ity triplé ity, izay mbola tsy nisy nahavita izany teo amin'ny tantaran'ny baolina kitra anglisy.

== Ny Fialan'i Ferguson (hatramin'ny 2013) ==

=== Fiovan'ny mpanazatra (2013-2016) ===
Tamin'ny 8 Mey 2013, nanambara ny fialany i Sir Alex Ferguson taorian'ny 27 taona nitantanana ny ekipa. Nandimby azy teo amin'ny maha-mpanazatra an'i Manchester United i David Moyes, izay efa mpanazatra tany Everton, tamin'ny fifanarahana mandritra ny enina taona. Na izany aza, tsy nahavita ny andrasana izy, ka niala tamin'ny 22 Aprily 2014 noho ny tsy fahombiazana tamin'ny vokatra azo. Na dia teo aza ny fividianana an'i Juan Mata tamin'ny volana Janoary, dia nijanona tamin'ny laharana faha-7 tamin'ny Premier League ny ekipa, ary voafitaka tamin'ny dingana fahatelo tamin'ny FA Cup, tamin'ny antsasaky ny farany tamin'ny League Cup, ary tamin'ny antsasaky ny farany tamin'ny Ligue des champions.

Nandimby an'i Moyes tamin'ny maha-mpanazatra an'i Manchester United i Louis van Gaal tamin'ny volana Jolay 2014, tamin'ny fifanarahana mandritra ny telo taona. Nandritra ny taom-pilalaovana 2014-2015, dia nahavita ny ekipa tamin'ny laharana faha-4 tamin'ny Premier League, nahazo 70 isa, ary tafiditra indray amin'ny Ligue des champions. Na izany aza, tamin'ny taom-pilalaovana 2015-2016, dia nijanona tamin'ny laharana faha-5 izy ireo, ka tsy tafiditra tamin'ny Ligue des champions, ary voafitaka tamin'ny antsasaky ny farany tamin'ny FA Cup.
[[Sary:Manchester United v Tottenham Hotspur, 12 March 2022 (05).jpg|vignette|Manchester united v Tottenham]]

== Fiverenan'ny ekipa amin'ny alalan'i Mourinho (2016-2018) ==
Ho an'ny antsipirian'ny vanim-potoana: Jereo ny vanim-potoana 2016-2017, 2017-2018 ary 2018-2019.

=== 2016–2017: Fandresena telo amin'ny vanim-potoana voalohany ===
Tamin'ny taom-pilalao voalohany niarahan'i José Mourinho tamin'ny Manchester United, dia nahazo ny Community Shield tamin'ny fandresena 2-1 tamin'ny Leicester, ny FA Cup tamin'ny fandresena 3-2 tamin'ny Southampton, ary indrindra ny UEFA Europa League tamin'ny fandresena 2-0 tamin'ny Ajax Amsterdam. Ireo fandresena ireo dia nahatonga an'i Manchester United ho ekipa fahadimy nahavita nandrombaka ny Ligue des Champions, Coupe des Coupes, ary Ligue Europa.

Niverina tamin'ny Ligue des Champions ny ekipa ary tafiditra tamin'ny Supercoupe de l'UEFA. Nandritra ny taom-pivarotana, dia nividy an'i Éric Bailly (Villarreal, 38 M€), [[Zlatan Ibrahimović]] ([[PSG]], maimaim-poana), Henrikh Mkhitaryan ([[Borussia Dortmund]], 40 M€), ary [[Paul Pogba]] (Juventus, 105 M€ + 5 M€ bonus).

=== 2017–2018: Fampandrosoana sy fanamby ===
Tamin'ny taom-pilalao 2017–2018, dia nahita fandrosoana ny ekipa, saingy tsy ampy hahazoana ny laharana voalohany. Tamin'ny taom-pivarotana, dia nividy an'i Romelu Lukaku (Everton, 85 M€ + 17 M€ bonus), Nemanja Matić (Chelsea, 40 M€ + 5 M€ bonus), ary Victor Lindelöf (Benfica, 35 M€ + 10 M€ bonus). Niala tamin'ny ekipa kosa i Wayne Rooney (Everton, 10 M€) sy Henrikh Mkhitaryan (Arsenal).

Nandritra ny taom-pilalao, dia nisy fifanakalozana tamin'ny volana janoary tamin'ny alalan'ny fifanakalozana an'i Mkhitaryan sy Alexis Sánchez avy amin'ny Arsenal. Nandritra ny taom-pilalao, dia nisy fihenam-bidy teo amin'ny ekipa, saingy mbola afaka nanatrika ny Ligue des Champions tamin'ny vanim-potoana faharoa.

=== 2018–2019: Fiovana sy fanamby vaovao ===
Tamin'ny taom-pilalao 2018–2019, dia nisy fiovana teo amin'ny fitantanana, ary nisy fanamby vaovao ho an'ny ekipa. Nandritra ny taom-pivarotana, dia nividy an'i Fred (Shakhtar Donetsk, 59 M€) sy Diogo Dalot (FC Porto, 22 M€). Niala tamin'ny ekipa kosa i Michael Carrick (fisotroan-dronono) sy Daley Blind (Ajax Amsterdam, 16 M€).

Nandritra ny taom-pilalao, dia nisy fiovana teo amin'ny fitantanana, ary nisy fanamby vaovao ho an'ny ekipa. Nandritra ny taom-pilalao, dia nisy fiovana teo amin'ny fitantanana, ary nisy fanamby vaovao ho an'ny ekipa.

== Fidiran’i Ole Gunnar Solskjær (2019–2022) ==

=== 2019: Fidirana sy faharesena lehibe ===
Tamin'ny 6 martsa 2019, nanao comeback tsy hay hadinoina ny Manchester United tamin'ny lalao miverina tamin'ny Ligue des champions niaraka tamin'ny Paris Saint-Germain, nahazoany 3-1 tao amin'ny Parc des Princes taorian'ny faharesena 0-2 tany Paris. Nandritra io lalao io, nisy tanora avy ao amin'ny akademia tahaka an'i Mason Greenwood sy Tahith Chong no nanao ny lalao voalohany tamin'ny Ligue des champions.

Tamin'ny 28 martsa 2019, nanamafy ny maha-mpitantana feno an'i Solskjær ny Manchester United taorian'ny fifanarahana telo taona. Nampidirina tamin'ny ekipa ihany koa i Mike Phelan ho mpiara-mitantana voalohany.

Na izany aza, tamin'ny faran'ny taom-pilalaovana 2018–2019, dia nijanona tamin'ny laharana faha-6 ny United tamin'ny Premier League ary niala tamin'ny ampahefa-dalana tamin'ny FA Cup sy Ligue des champions.

=== 2020: Fampandrosoana sy faharesena amin'ny antsasaky ny famaranana ===
Na teo aza ny fandrosoana tamin'ny taom-pilalaovana 2019–2020, nahavita niverina tamin'ny laharana faha-3 izy ireo, mankany amin'ny Ligue des champions. Nefa dia niala tamin'ny antsasaky ny famaranana tamin'ny FA Cup, League Cup, ary Ligue Europa izy ireo.

=== 2021: Fampidirana ireo mpilalao vaovao sy fanafihana amin'ny Super League ===
Tamin'ny volana aogositra 2021, niverina tany Manchester United i Cristiano Ronaldo avy any Juventus, niaraka tamin'i Jadon Sancho sy Raphaël Varane. Nefa, tamin'ny volana aprily 2021, dia nanao fanambarana fa ho mpikambana ao amin'ny Super League Eoropeana ny United, saingy niala tamin'ny tetikasa taorian'ny fialan'ny filoha lefitra Ed Woodward.

=== 2022: Fialana sy fanoloana ===
Tamin'ny faran'ny taona 2021, taorian'ny faharesena 0-5 tamin'ny Liverpool, dia niala tamin'ny toerany i Ole Gunnar Solskjær. Nandimby azy i Ralf Rangnick ho mpanampy mpanazatra mandra-pahatongan'ny faran'ny taom-pilalaovana. Na izany aza, dia nisy faharesena hafa, anisan'izany ny faharesena 0-4 tamin'ny Liverpool tamin'ny volana aprily 2022, ka nitarika ny fanendrena an'i Erik ten Hag ho mpanazatra vaovao.

== Trophée roa tao anatin'ny roa taona teo ambany fitarihan'i Ten Hag sy ny fidiran'ny Ineos (2022–2024) ==

=== Fiverenana amin'ny laoniny sy ny fanombohan'ny taom-pilalao 2022–2023 ===
Tamin'ny taom-pilalao 2022–2023, dia nanomboka ny fitarihan'i Erik ten Hag tao amin'ny Manchester United. Na dia teo aza ny fanombohana sarotra, dia nahavita nandresy tamin'ny FA Cup sy ny EFL Cup ny ekipa. Tamin'ny EFL Cup, dia nandresy tamin'ny Newcastle United tamin'ny isa 2–0 tamin'ny faran'ny volana Febroary 2023 ny Manchester United, ka nahazo ny loka voalohany hatramin'ny 2017. Tamin'ny FA Cup kosa, dia tonga tamin'ny famaranana ny ekipa, saingy resy tamin'ny Manchester City tamin'ny isa 2–1 tamin'ny volana Jona 2023.

=== Fidiran'ny Ineos sy ny fanavaozana ===
Tamin'ny volana Desambra 2023, dia nahazo anjara 25%-n'ny Manchester United i Sir Jim Ratcliffe, tompon'ny orinasa Ineos, ary nanana fifehezana tanteraka ny lafiny ara-panatanjahantena. Nanao fanavaozana amin'ny fotodrafitrasa toy ny fanamboarana ny kianja Carrington sy ny fanatsarana ny Old Trafford izy ireo.

=== Taom-pilalao 2023–2024: Fahombiazana sy olana ===
Na dia teo aza ny fanombohana sarotra tamin'ny taom-pilalao 2023–2024, dia nahavita nandresy tamin'ny FA Cup indray ny Manchester United tamin'ny volana Mey 2024, rehefa nandresy tamin'ny Manchester City tamin'ny isa 2–1 tamin'ny famaranana. Ireo mpilalao tanora Garnacho sy Mainoo no nanatanteraka ny baolina ho an'ny ekipa. Na izany aza, dia nisy fahasahiranana tamin'ny Premier League, ka tonga tamin'ny laharana faha-8 izy ireo, izay ambany indrindra hatramin'ny 1990.

=== Fanovana amin'ny fitantanana ===
Tamin'ny volana Oktobra 2024, dia niala tamin'ny andraikiny i Sir Dave Brailsford, izay tompon'andraikitra tamin'ny fanavaozana ny lafiny ara-panatanjahantena tao amin'ny Manchester United, ary niverina amin'ny andraikiny amin'ny ekipa bisikileta Ineos. Nandritra ny fitarihan'i Brailsford, dia nisy fanavaozana tamin'ny fotodrafitrasa, saingy tsy nahomby tamin'ny fanatsarana ny zava-bitan'ny ekipa izany.

[[Sary:Manchester United v Arsenal, 2 December 2021 (47).jpg|vignette|Jadon Sancho]]

== Manchester United – taom-pilalaovana 2024–2025 ==
Laharana farany amin’ny Premier League

Toerana faha-15 amin’ny ligy Premier League (taona 2025)&lt;ref /&gt;

Valin'ady:

11 fandresena,

9 ady sahala,

18 faharesena

Nahazo 42 isa fotsiny – ny toerana ratsy indrindra hatramin’ny taona 1990

== Fiovan'ny mpanazatra ==
Erik ten Hag nesorina tamin’ny Oktobra 2024 noho ny vokatra ratsy

Ruud van Nistelrooy nanao vonjimaika

Rúben Amorim no mpanazatra vaovao nanomboka Novambra 2024

Nanao ezaka hanarina, saingy tsy nahavita niverina amin’ny endrika tsara[[Sary:Antony pelo Manchester United em 2023.jpg|vignette]]

== Fifaninana sy zava-bita ==
Europa League: tafakatra famaranana, saingy resy tamin’i Tottenham 1–0

FA Cup: Resy tamin’ny dingana faha-5

EFL Cup: Resy tamin’ny am-pahefa-dalana

Community Shield: Resy tamin’ny penalty

== Mpilalao sy lalao niavaka ==
Bruno Fernandes, Garnacho, ary Højlund no nitarika ny fanafihana

Nandresy 3–0 an’i Leicester tamin’ny iray amin’ireo lalao tsara indrindra

44 baolina tafiditra tanatin’ny taom-pilalaovana, saingy tena nisy olana tamin’ny fiarovan-tena

== Fifindramonina sy tsaho amin'ny 2025 ==
Mpilalao niditra:

Matheus Cunha (~£62 tapitrisa)

Jadon Sancho niverina amin’ny ekipa

Kendrena ho entina:

Emiliano Martínez (mpiandry harato)

Victor Osimhen na Viktor Gyökeres (mpanafika)

Bryan Mbeumo, Eberechi Eze, sns.

== Mpilalao mety hiala ==
Rashford, Antony, Casemiro, Lindelöf, Eriksen, ary mety ho anisan’izany i Kobbie Mainoo

== Fitantanana sy fanavaozana ==
Sir Jim Ratcliffe (INEOS) mitady hampihena ny fandaniana:

Mandrindra fanesorana mpiasa 150–200

Maniry hanadio ara-bola sy handrafitra ekipa vaovao

== Vinavina ho an'ny taona 2025–2026 ==
Hanomboka amin’ny 17 Aogositra 2025 ny taom-pilalaovana vaovao

Hifandona amin’i Arsenal sahady amin’ny fidirana voalohany

Tanjona: hampiakatra laharana, hanarina ekipa, ary tsy hiverina amin’ny loza.

== Palmarès ==
Ny Manchester United dia manana ny iray amin'ireo tahiry manan-danja indrindra amin'ny baolina kitra, miaraka amin'ny loka 70 azony: 68 amin'ireo loka lehibe sy roa amin'ny Division 2, izay mahatonga azy ho klioba manana ny anjara toerana lehibe indrindra amin'ny tantaran'ny baolina kitra anglisy. Ny ankamaroan'ny loka dia azo tamin'ny fitarihan'i Sir Alex Ferguson, izay nahazo loka 38, izany hoe mihoatra ny antsasaky ny tahiry manontolo.
== Loka sy zava-bita tsara indrindra amin'ny fifaninanana ofisialy ==

=== Fifaninanana an-toerana ===

* Ligin'ny Anglisy (20): 1908, 1911, 1952, 1956, 1957, 1965, 1967, 1993, 1994, 1996, 1997, 1999, 2000, 2001, 2003, 2007, 2008, 2009, 2011, 2013
* Fikambanana Anglisy (13): 1909, 1948, 1963, 1977, 1983, 1985, 1990, 1994, 1996, 1999, 2004, 2016, 2024
* Ligin'ny Kaopy (6): 1992, 2006, 2009, 2010, 2017, 2023
* Community Shield (21): 1908, 1911, 1952, 1956, 1957, 1965, 1967, 1977, 1983, 1990, 1993, 1994, 1996, 1997, 2003, 2007, 2008, 2010, 2011, 2013, 2016
* Ligin'ny Diviziona Faharoa (2): 1936, 1975

=== Fifaninanana iraisam-pirenena ===

* Ligin'ny Champions (3): 1968, 1999, 2008
* Ligue Europa / Coupe UEFA (1): 2017
* Super Coupe de l'UEFA (1): 1991
* Coupe du Monde des Clubs (1): 2008
* Coupe des Vainqueurs de Coupes (1): 1991
* Coupe Intercontinentale (1): 1999

=== Fifaninanana ho an'ny tanora ===

* FA Youth Cup (11): 1953, 1954, 1955, 1956, 1957, 1964, 1992, 1995, 2003, 2011, 2022
* FIFA Youth Cup (18): 1954, 1957, 1959, 1960, 1961, 1962, 1965, 1966, 1968, 1969, 1975, 1976, 1978, 1979, 1981, 1982, 2004, 2005
* Champions Youth Cup (1): 2007
* Milk Cup (4): 1991, 2003, 2008, 2009
* Premier Academy League (4): 1999, 2001, 2010, 2018
* Lancashire League Division One (12): 1955, 1984, 1985, 1987, 1988, 1990, 1991, 1993, 1995, 1996, 1997, 1998
* Lancashire League Division Two (5): 1965, 1970, 1972, 1989, 1997
* Lancashire League Division One Supplementary Cup (4): 1955, 1956, 1960, 1964
* Lancashire League Division Two Supplementary Cup (10): 1956, 1957, 1960, 1962, 1964, 1965, 1966, 1970, 1972, 1977

== Fifaninanana anatin' ny faritra ==

* Premier Reserve League North (4): 2005, 2006, 2010, 2012
* Premier Reserve League National Playoff (4): 2005, 2006, 2010, 2012
* Central League North (9): 1913, 1921, 1939, 1947, 1956, 1960, 1994, 1996, 1997
* Central League Division 1 West (1): 2005
* Central League Cup (1): 2005
* Manchester Senior Cup (25): 1908, 1910, 1912, 1913, 1920, 1924, 1926, 1931, 1934, 1936, 1937, 1939, 1948, 1955, 1957, 1959, 1964, 1999, 2000, 2001, 2004, 2006, 2008, 2009, 2010
* Lancashire Senior Cup (13): 1898, 1913, 1914, 1920, 1929, 1938, 1941, 1943, 1946, 1951, 1969.

== Taham-pahavitrihana sy isa ==

* Ryan Giggs no mpilalao manana ny isan'ny lalao betsaka indrindra tao amin'ny Manchester United, nanao 963 lalao nandritra ny taom-pilalao 1991-2014.
* Wayne Rooney no mpanam-bola lehibe indrindra tamin'ny tantaran'ny klioba, nahavita nanoratra 253 baolina teo amin'ny ligy, FA Cup, League Cup, ary ny fifaninanana iraisam-pirenena.
* David Gaskell no mpilalao tanora indrindra nanao ny fihaonana voalohany tamin'ny Manchester United, tamin'ny 16 taona sy 19 andro, ny 24 Oktobra 1956.
* Billy Meredith no mpilalao antitra indrindra nanao fihaonana tamin'ny Manchester United, tamin'ny 46 taona sy 271 andro, ny 7 Mey 1921.

== Mpilalao nanao lalao betsaka indrindra ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
!N°
!Anarana
!Taona
!Lalao
|-
|1
|Ryan Giggs
|1991–2014
|963
|-
|2
|Bobby Charlton
|1956–1973
|758
|-
|3
|Paul Scholes
|1994–2013
|718
|-
|4
|Bill Foulkes
|1952–1970
|688
|-
|5
|Gary Neville
|1992–2011
|602
|-
|6
|Wayne Rooney
|2004–2017
|559
|-
|7
|David de Gea
|2011–2023
|545
|-
|8
|Alex Stepney
|1966–1978
|539
|-
|9
|Tony Dunne
|1960–1973
|535
|-
|10
|Denis Irwin
|1990–2002
|529
|}
== Mpilalao mpmpidi-baolina ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
!N°
!Anarana
!Taona
!Baolina
|-
|1
|Wayne Rooney
|2004–2017
|253
|-
|2
|[[Bobby Charlton]]
|1956–1973
|249
|-
|3
|[[Denis Law]]
|1962–1973
|237
|-
|4
|Jack Rowley
|1937–1955
|211
|-
|5
|Dennis Viollet
|1953–1962
|179
|-
|6
|George Best
|1963–1974
|137
|-
|7
|Ryan Giggs
|1991–2014
|168
|-
|8
|Joe Spence
|1919–1933
|158
|-
|9
|Mark Hughes
|1980–1986, 1988–1995
|163
|-
|10
|[[Paul Scholes]]
|1994–2013
|155
|}

== Mpilalao nahazo loka maro indrindra ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
!N°
!Anarana
!Taona
!Loka
|-
|1
|Ryan Giggs
|1991–2014
|35
|-
|2
|Paul Scholes
|1994–2013
|23
|-
|3
|Gary Neville
|1992–2011
|22
|-
|4
|Denis Irwin
|1990–2002
|18
|-
|5
|Roy Keane
|1993–2005
|17
|-
|6
|Michael Carrick
|2006–2018
|14
|-
|7
|Wayne Rooney
|2004–2017
|16
|-
|8
|Gary Pallister
|1989–1997
|15
|-
|9
|Peter Schmeichel
|1991–1999
|15
|-
|10
|Nicky Butt
|1992–2004
|15
|}
== Loka manokana sy fandresena iraisam-pirenena ==

* Ballon d'Or: Denis Law (1964), [[Bobby Charlton]] (1966), George Best (1968), Cristiano Ronaldo (2008)
* Golden Boy: Wayne Rooney (2004), Anderson (2008), Anthony Martial (2015)
* Joueur de l'année UEFA: [[David Beckham]] (1999), Cristiano Ronaldo (2008)
* Joueur FIFA de l'année: Cristiano Ronaldo (2008)
* Prix Puskás de la FIFA: [[Cristiano Ronaldo]] (2009), Alejandro Garnacho (2024)
* Soulier d'Or Européen: Cristiano Ronaldo (31 baolina, 2008)
* Meilleur buteur de la Ligue des champions: Dennis Viollet (9 baolina, 1957), Denis Law (9 baolina, 1969), Dwight Yorke (8 baolina, 1999), Ruud van Nistelrooy (10 baolina, 2002; 12 baolina, 2003; 8 baolina, 2005), Cristiano Ronaldo (8 baolina, 2008)
* Meilleur buteur de la Ligue Europa: Bruno Fernandes (8 baolina, 2020), Marcus Rashford (6 baolina, 2023)
* Palmarès iraisam-pirenena: Mpilalao maro tao amin'ny Manchester United no nandray anjara tamin'ny fandresena tamin'ny fifaninanana iraisam-pirenena toy ny Coupe du Monde, Coupe des Confédérations.

== Loharano ==

{{commonscat}}
[[Sokajy:Klioba baolina kitra britanika]]
[[Sokajy:Manchester United]]
[[Sokajy:Premier League]]</text>
      <sha1>s16ews6pfncezmyzplnbdd3xgsysszq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1143023</id>
      <parentid>1143022</parentid>
      <timestamp>2026-06-14T06:36:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HarryWurst</username>
        <id>36292</id>
      </contributor>
      <comment>/* Fidirana sy fanombohana */</comment>
      <origin>1143023</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="30036" sha1="70rw4o3czrv3edjy5zke8snp5rbbgbx" xml:space="preserve">[[Sary:Manchester United FC 1957.jpg|vignette|344x344px|Manchester United FC 1957]]
Ny '''Manchester United''' dia klioba anglisy any amin'ny Distrikan'i Trafford amin'ny renivotr'i Stretford, ao amin'ny manodidina andrefan'ny tanànan'i [[Manchester]]&lt;ref&gt;Olympics.com

TalkSport

[Wikipedia – Manchester United 2025]&lt;/ref&gt;. 

Ny klioba dia niorina tamin'ny taona 1878 ary mbola Newton Heath no anarany tamin'izany. Manchester United dia iray amin'ireo klioba baolina kitra malaza indrindra eto an-tany, ary ankafizin'ny olona maro, anisan'izany ireo olo-malaza iraisampirenena. Araka ny tatitra avy amin'ny Forbes tamin'ny volana May 2022, dia manan-danja mitentina $4.6 miliara ny Manchester United, izay mahatonga azy ho iray amin'ireo klioba baolina kitra lafo vidy indrindra eran-tany.

Anisan'ny mpanorina ny fikambanana Eoropeana ho an'ny Klioba (European Club Association) ny Manchester United. Ity fikambanana ity dia natsangana tamin'ny taona 2008 ho solon'ny G-14 sy ny European Club Forum, ary ny Manchester United dia anisan'ireo klioba 16 voalohany nanorina azy.

== Fiandohan'ny Manchester United (1878–1902) ==

Tamin'ny taona 1878, dia natsangana tao Newton Heath, Manchester, ny Newton Heath LYR Football Club, ho an'ny mpiasa ao amin'ny departemantan'ny fiara sy wagon'ny Lancashire and Yorkshire Railway (LYR). Nandray anjara tamin'ny fifaninanana eo an-toerana izy ireo ary naniry ny hiditra ao amin'ny Football League, izay naorina tamin'ny 1888. Na izany aza, voarara izy ireo ary niditra tamin'ny ligy hafa, saingy tsy naharitra noho ny olana ara-bola.

Tamin'ny 1889, niara-niasa tamin'ny klioba hafa i Newton Heath LYR mba hamorona ny Football Alliance, ligy fifaninanana eo an-toerana. Nandresy ny laharana faha-8 izy ireo tamin'ny taom-pilalaovana voalohany. Taorian'ny fiovan'ny ligy tamin'ny 1892, dia nidiran'i Newton Heath tamin'ny Football League amin'ny Division I. Na izany aza, nisaraka tamin'ny LYR izy ireo tamin'izany fotoana izany ary nanova ny anarana ho Newton Heath ihany.

Tamin'ny 1902, rehefa nisy olana ara-bola, dia nividy ny klioba i [[:fr:John_Henry_Davies|John Henry Davies]](fr), mpanao labiera iray, ary nanova ny anarana ho Manchester United Football Club. Nandritra izany fotoana izany, ny loko dia niova avy amin'ny maitso sy volamena ho mena sy fotsy.

Ireo taona niasàn'i Matt Busby (1945–1969) tao amin'ny Manchester United dia manamarika ny fiandohan'ny vanim-potoana lehibe ho an'ny klioba, izay nipoiran'ny ekipa mahery vaika sy feno talenta, fantatra amin'ny anarana hoe &quot;Busby Babes&quot;.
== Fidirana sy fanombohana ==
Tamin'ny Oktobra 1945, taorian'ny ady lehibe faharoa, dia notendrena ho mpanazatra ny Manchester United i Matt Busby, mpilalao taloha tao amin'ny Manchester City sy [[Liverpool]]. Nanao fanovana lehibe izy tamin'ny fitantanana ny ekipa, anisan'izany ny fanapahankevitra amin'ny fisafidianana mpilalao, ny fividianana mpilalao vaovao, ary ny fanatanterahana fiofanana miaraka amin'ny ekipa. Nandritra ny taom-pilalaovana voalohany niarahan'i Busby tamin'ny ekipa, dia nahazo ny laharana faharoa tamin'ny First Division izy ireo ary nandresy tamin'ny FA Cup tamin'ny 1948.
[[Sary:Manchester United FC 1957.jpg|vignette]]

=== Ny &quot;Busby Babes&quot; sy ny fandrosoana ===
Tamin'ny 1952, nahazo ny lohateny voalohany tamin'ny First Division tao anatin'ny 41 taona ny Manchester United. Nandresy indray izy ireo tamin'ny 1956 sy 1957, miaraka amin'ny ekipa izay nanana salan-taona 22 taona, ka nahazo ny anarana hoe &quot;Busby Babes&quot; noho ny fitokisan'i Busby tamin'ny tanora. Tamin'ny 1957, ny Manchester United dia lasa ekipa anglisy voalohany nandray anjara tamin'ny Coupe d'Europe des Clubs Champions (Champions League ankehitriny), na dia teo aza ny fanoheran'ny Fédération Anglaise de Football. Nandritra izany dia nahavita nandresy tamin'ny RSC Anderlecht tamin'ny isa 10-0 izy, izay mbola fandresena lehibe indrindra tamin'ny tantaran'ny klioba tamin'ny sehatra iraisam-pirenena.
=== Ny loza tamin'ny sidina tao Munich (1958) ===
Tamin'ny 6 Febroary 1958, nisy loza tamin'ny sidina tao Munich izay nahafatesan'ny mpilalao 8 sy ny mpikambana 3 ao amin'ny ekipa, anisan'izany i Duncan Edwards izay maty 15 andro taorian'ny loza. I Matt Busby, izay voa mafy ihany koa, dia nandalo fitsaboana nandritra ny volana maro. Na dia teo aza izany, dia naverina tamin'ny laoniny ny ekipa tamin'ny alalan'ny fanampiana avy amin'ny mpanazatra Jimmy Murphy sy ny fanampiana avy amin'ny Real Madrid tamin'ny alalan'ny lalao fanangonam-bola.
=== Ny fiverenana sy ny fandresena tamin'ny Coupe d'Europe (1968) ===
Rehefa naverina tamin'ny laoniny ny ekipa, dia nanao fanampiana vaovao i Busby tamin'ny alalan'ny fividianana mpilalao vaovao toy i Denis Law sy [[George Best]]. Tamin'ny 1963, nandresy tamin'ny FA Cup izy ireo, ary tamin'ny 1965 sy 1967, nahazo ny lohateny tamin'ny First Division indray. Tamin'ny 1968, nandresy tamin'ny Coupe d'Europe des Clubs Champions izy ireo tamin'ny fandresena 4-1 tamin'ny Benfica tao Wembley, ka lasa ekipa anglisy voalohany nahazo io lohateny io. Ity fandresena ity dia fanamarihana lehibe tamin'ny fahaizan'i Busby sy ny ekipa, ary nankalazaina ho valim-pitia tamin'ny ezaka sy ny faharetana taorian'ny loza tamin'ny sidina tao Munich.
=== Fialan-tsasatra sy lova ===
Taorian'ny 24 taona niasàna ho mpanazatra, dia niala tamin'ny 1969 i Matt Busby. Nandritra ny taom-pilalaovana farany niarahan'i Busby tamin'ny ekipa, dia nahazo ny FA Cup izy ireo tamin'ny fandresena tamin'ny Bolton Wanderers. Tamin'ny 1968, i Busby dia nasandratra ho Sir Matt Busby noho ny fandraisany anjara lehibe tamin'ny fananganana sy fanamafisana ny Manchester United ho ekipa iraisam-pirenena malaza.
[[Sary:Manchester United FC 1960.jpg|vignette]]

=== Ny vanim-potoanan'i Busby (1945–1969) ===

==== 1945: Nidiran'i Matt Busby tao amin'ny Manchester United ====
Tamin'ny taona 1945, tonga tao amin'ny Manchester United i Matt Busby, mpanazatra avy any Skôtlànda. Nanao fanavaozana tamin'ny paikadiny izy, nanapa-kevitra ny hampiditra mpilalao vaovao sy hitarika ny fiofanana miaraka amin'ny mpanampy azy, Jimmy Murphy. Tamin'ny taona voalohany, nahavita nahazo ny laharana faharoa tamin'ny fiadiana ny ho tompondakan'i Angletera sy nandresy tamin'ny FA Cup tamin'ny 1948 ny ekipa, tamin'ny alalan'ireo mpilalao avy ao an-toerana: Stan Pearson, Jack Rowley, Charlie Mitten, ary Allenby Chilton.

==== 1952–1958: Fampandrosoana sy ny &quot;Busby Babes&quot; ====
Tamin'ny taona 1952, nahazo ny tompondakan'i Angletera indray ny Manchester United. Tamin'ny taona 1956, nahazo ny tompondaka indray izy ireo, miaraka amin'ny ekipa izay nanana salan-taonan'ny 22 taona, nahavita nandefa baolina 103 (rekord ho an'ny klioba). Ireo mpilalao tamin'io taranaka io, izay nasongadina tamin'ny anarana hoe Duncan Edwards, izay nanomboka milalao tamin'ny faha-16 taonany, dia nantsoina hoe &quot;Busby Babes&quot;. Tamin'ny taona 1957, nahazo ny tompondaka indray izy ireo, saingy resy tamin'ny famaranana FA Cup tamin'ny Aston Villa. Tamin'izany fotoana izany, ny Manchester United dia lasa klioba anglisy voalohany nandray anjara tamin'ny Coupe d'Europe des clubs champions (na Ligue des champions ankehitriny), na dia nifanohitra tamin'ny fanoheran'ny Federasiona anglisy aza, ary resy tamin'ny semi-famaranana tamin'ny Real Madrid.

==== 1958: Ny loza tao Munich ====
Tamin'ny 6 febroary 1958, niseho ny loza tao Munich izay nahafatesan'ireo mpilalao valo sy mpikambana telo tao amin'ny ekipa: Geoff Bent, Roger Byrne, Eddie Colman, Mark Jones, David Pegg, Tommy Taylor, Liam Whelan, Walter Crickmer (sekretera tao amin'ny klioba), Bert Whalley (mpanazatra mpanampy), Tom Curry (mpanazatra mpanampy), ary Duncan Edwards, izay voavonjy tamin'ny loza saingy maty roa herinandro taty aoriana tany hopitaly. Mpilalao hafa maro koa no naratra, anisan'izany i Matt Busby, izay nijanona tany hopitaly mandritra ny roa volana, ary Johnny Berry izay niala tamin'ny fanatanjahantena noho ny ratra nahazo azy. Tamin'ny loza, ny mpanampy mpilalao Harry Gregg dia nahavonjy mpandeha roa sy ireo mpiara-milalao aminy Bobby Charlton sy Dennis Viollet tamin'ny fanesorana azy ireo avy tao amin'ny fiaramanidina mirehitra. Na dia voadona mafy aza ny Manchester United tamin'ny loza tao Munich, dia nanohy ny fiadiana ny ho tompondaka izy ireo, saingy resy tamin'ny famaranana [[FA Cup]] tamin'ny Bolton Wanderers.

==== 1960–1969: Fananganana indray sy ny fahombiazana iraisam-pirenena ====
Tamin'ny taona 1960, nanangana indray ny ekipa i Matt Busby, nampiditra mpilalao vaovao toy i Denis Law sy Pat Crerand, ary nanome fahafahana ireo tanora vaovao, anisan'izany i [[George Best]]. Tamin'ny taona 1963, nahazo ny FA Cup izy ireo, saingy nifarana tamin'ny laharana faha-19 tamin'ny fiadiana ny ho tompondaka. Tamin'ny taona 1964, tonga tamin'ny laharana faharoa izy ireo, ary tamin'ny taona 1965 sy 1967 dia nahazo ny tompondaka indray. Tamin'ny taona 1968, nandresy tamin'ny Coupe des clubs champions européens izy ireo, tamin'ny fandresena tamin'ny Benfica Lisbonne 4-1 taorian'ny fanampiny, ary lasa klioba anglisy voalohany nahazo ity fifaninanana iraisam-pirenena ity. Tamin'izany ekipa izany dia nisy mpilalao telo nahazo ny [[Ballon d'Or]]: [[Bobby Charlton]], [[Denis Law]], ary [[George Best]]. Vitsy aorian'izay, resy tamin'ny famaranana Coupe intercontinentale tamin'ny Estudiantes de La Plata izy ireo.

==== 1969: Fialan'i Matt Busby ====
Taorian'ny 24 taona niasany ho mpanazatra tao amin'ny Manchester United, dia nanapa-kevitra i Matt Busby ny hiala tamin'ny 1969 taorian'ny fiafaran'ny taom-pilalaovana. Nandritra ny fotoanany dia nahazo ny tompondaka dimy tamin'ny First Division, FA Cup roa, Charity Shield dimy, ary Coupe des clubs champions européens izy ireo [[ballon d'or]]

== Ny Taona Tsy Nahazoan'ny Manchester United Loka (1969–1986) ==

=== Wilf McGuinness sy ny fiandohan'ny krizy (1969–1971) ===
Taorian'ny nisotroan-dronono tamin'ny 1969, dia i Wilf McGuinness no nandimby an'i Matt Busby tamin'ny maha-mpandrindra ny ekipa. Nifarana tamin'ny laharana faha-8 tamin'ny taom-pilalaovana 1969–1970 ny ekipa, ary taorian'ny fiandohan-taona ratsy tamin'ny 1970–1971, dia nesorina tamin'ny toerany izy ary naverina ho mpanampy an'i Matt Busby nandritra ny enim-bolana. Nisy fandrosoana kely tamin'ny ekipa, saingy rehefa niala tamin'ny 1971 i Busby, dia very ireo mpilalao tsara indrindra toa an'i Nobby Stiles sy Pat Crerand.

=== Frank O'Farrell sy Tommy Docherty (1972–1974) ===
Nandimby an'i McGuinness tamin'ny 1972 i Frank O'Farrell, saingy niala tao anatin'ny 18 volana ihany. Nandimby azy tamin'ny 1972 i Tommy Docherty, izay nahavita nanafaka ny ekipa tamin'ny fihenan'ny ambaratonga tamin'ny taom-pilalaovana 1972–1973. Na izany aza, tamin'ny 1974, rehefa nandefa baolina tamin'ny Manchester United i Denis Law, dia niverina tamin'ny fihenan'ny ambaratonga ny ekipa, ary niala tamin'ny ekipa i George Best sy Bobby Charlton.

=== Fiverenana sy fandresena tamin'ny 1976–1977 ===
Niverina tamin'ny ambaratonga voalohany ny ekipa tamin'ny 1975–1976 ary tonga tamin'ny famaranan'ny FA Cup tamin'ny 1976, saingy resy tamin'ny Southampton. Tamin'ny 1977, dia tonga indray tamin'ny famaranan'ny FA Cup izy ireo ary nandresy tamin'ny Liverpool tamin'ny 2–1. Na izany aza, taorian'ny fandresena, dia nesorina tamin'ny toerany i Docherty noho ny fifandraisany amin'ny vadin'ny mpitsabo ara-batana ao amin'ny ekipa.

=== Dave Sexton sy Ron Atkinson (1977–1986) ===
Nandimby an'i Docherty tamin'ny 1977 i Dave Sexton, izay nanangana ekipa mifantoka amin'ny fiarovana. Na dia nandresy tamin'ny lalao farany fito aza izy ireo tamin'ny 1981, dia nesorina tamin'ny toerany i Sexton tamin'ny taona 1981. Nandimby azy tamin'ny 1981 i Ron Atkinson, izay nividy an'i Bryan Robson tamin'ny £1.5 tapitrisa, vola be indrindra tamin'izany fotoana izany. Nandresy tamin'ny FA Cup tamin'ny 1983 sy 1985 ny ekipa, saingy tamin'ny 1985–1986, na dia nahavita nandresy tamin'ny lalao 10 voalohany aza izy ireo, dia niala tamin'ny toerany i Atkinson tamin'ny faran'ny taona.

=== Ny Triplé (1998–1999) ===

==== Fandresena tamin'ny Premier League ====
Tamin'ny taom-pilalao 1998–1999, nahazo ny lohateny Premier League ho azy ny Manchester United tamin'ny alalan'ny fifaninanana mafy tamin'ny Arsenal sy Chelsea. Tamin'ny andro farany, nandresy tamin'ny Tottenham Hotspur 2–1 izy ireo, ka nahazo ny lohateny ho azy tamin'ny isa tokana fotsiny.

==== Fandresena tamin'ny FA Cup ====
Tamin'ny 22 Mey 1999, nandresy tamin'ny Newcastle United 2–0 ny Manchester United tao amin'ny Wembley Stadium. Ireo tanjona nataon'i Teddy Sheringham sy Paul Scholes no nahafahan'izy ireo nandresy sy nahazo ny FA Cup ho azy ireo.

==== Fandresena tamin'ny UEFA Champions League ====
Ny 26 Mey 1999, tao amin'ny Camp Nou any Barcelona, nandresy tamin'ny Bayern Munich 2–1 ny Manchester United tamin'ny famaranana Champions League. Na dia 1–0 aza ny Bayern tamin'ny minitra faha-6, dia nandresy tamin'ny tanjon'i Teddy Sheringham sy Ole Gunnar Solskjær tamin'ny fotoana fanampiny ny United. Ity no nahatonga azy ireo ho tompondaka Eoropeana indray, 31 taona taorian'ny nahazoany izany voalohany tamin'ny 1968.

==== Fandresena tamin'ny Coupe Intercontinentale ====
Tamin'ny 30 Novambra 1999, nandresy tamin'ny Palmeiras 1–0 ny Manchester United tao amin'ny National Stadium any Tokyo. Ny tanjon'i Roy Keane no nahafahan'izy ireo nandresy sy nahazo ny Coupe Intercontinentale ho azy ireo.
=== Ny Tanjona sy Ny Ekipa ===
Nandritra ity taom-pilalao ity, ny Manchester United dia nitarika tamin'ny alalan'ny ekipa matanjaka sy feno talenta. Ireo mpilalao toy ny Roy Keane, Ryan Giggs, David Beckham, Dwight Yorke, ary Teddy Sheringham dia samy nanampy tamin'ny fahombiazana tamin'ny taom-pilalao. Ny fitarihan'i Sir Alex Ferguson dia nanampy tamin'ny fanatanterahana ity triplé ity, izay mbola tsy nisy nahavita izany teo amin'ny tantaran'ny baolina kitra anglisy.

== Ny Fialan'i Ferguson (hatramin'ny 2013) ==

=== Fiovan'ny mpanazatra (2013-2016) ===
Tamin'ny 8 Mey 2013, nanambara ny fialany i Sir Alex Ferguson taorian'ny 27 taona nitantanana ny ekipa. Nandimby azy teo amin'ny maha-mpanazatra an'i Manchester United i David Moyes, izay efa mpanazatra tany Everton, tamin'ny fifanarahana mandritra ny enina taona. Na izany aza, tsy nahavita ny andrasana izy, ka niala tamin'ny 22 Aprily 2014 noho ny tsy fahombiazana tamin'ny vokatra azo. Na dia teo aza ny fividianana an'i Juan Mata tamin'ny volana Janoary, dia nijanona tamin'ny laharana faha-7 tamin'ny Premier League ny ekipa, ary voafitaka tamin'ny dingana fahatelo tamin'ny FA Cup, tamin'ny antsasaky ny farany tamin'ny League Cup, ary tamin'ny antsasaky ny farany tamin'ny Ligue des champions.

Nandimby an'i Moyes tamin'ny maha-mpanazatra an'i Manchester United i Louis van Gaal tamin'ny volana Jolay 2014, tamin'ny fifanarahana mandritra ny telo taona. Nandritra ny taom-pilalaovana 2014-2015, dia nahavita ny ekipa tamin'ny laharana faha-4 tamin'ny Premier League, nahazo 70 isa, ary tafiditra indray amin'ny Ligue des champions. Na izany aza, tamin'ny taom-pilalaovana 2015-2016, dia nijanona tamin'ny laharana faha-5 izy ireo, ka tsy tafiditra tamin'ny Ligue des champions, ary voafitaka tamin'ny antsasaky ny farany tamin'ny FA Cup.
[[Sary:Manchester United v Tottenham Hotspur, 12 March 2022 (05).jpg|vignette|Manchester united v Tottenham]]

== Fiverenan'ny ekipa amin'ny alalan'i Mourinho (2016-2018) ==
Ho an'ny antsipirian'ny vanim-potoana: Jereo ny vanim-potoana 2016-2017, 2017-2018 ary 2018-2019.

=== 2016–2017: Fandresena telo amin'ny vanim-potoana voalohany ===
Tamin'ny taom-pilalao voalohany niarahan'i José Mourinho tamin'ny Manchester United, dia nahazo ny Community Shield tamin'ny fandresena 2-1 tamin'ny Leicester, ny FA Cup tamin'ny fandresena 3-2 tamin'ny Southampton, ary indrindra ny UEFA Europa League tamin'ny fandresena 2-0 tamin'ny Ajax Amsterdam. Ireo fandresena ireo dia nahatonga an'i Manchester United ho ekipa fahadimy nahavita nandrombaka ny Ligue des Champions, Coupe des Coupes, ary Ligue Europa.

Niverina tamin'ny Ligue des Champions ny ekipa ary tafiditra tamin'ny Supercoupe de l'UEFA. Nandritra ny taom-pivarotana, dia nividy an'i Éric Bailly (Villarreal, 38 M€), [[Zlatan Ibrahimović]] ([[PSG]], maimaim-poana), Henrikh Mkhitaryan ([[Borussia Dortmund]], 40 M€), ary [[Paul Pogba]] (Juventus, 105 M€ + 5 M€ bonus).

=== 2017–2018: Fampandrosoana sy fanamby ===
Tamin'ny taom-pilalao 2017–2018, dia nahita fandrosoana ny ekipa, saingy tsy ampy hahazoana ny laharana voalohany. Tamin'ny taom-pivarotana, dia nividy an'i Romelu Lukaku (Everton, 85 M€ + 17 M€ bonus), Nemanja Matić (Chelsea, 40 M€ + 5 M€ bonus), ary Victor Lindelöf (Benfica, 35 M€ + 10 M€ bonus). Niala tamin'ny ekipa kosa i Wayne Rooney (Everton, 10 M€) sy Henrikh Mkhitaryan (Arsenal).

Nandritra ny taom-pilalao, dia nisy fifanakalozana tamin'ny volana janoary tamin'ny alalan'ny fifanakalozana an'i Mkhitaryan sy Alexis Sánchez avy amin'ny Arsenal. Nandritra ny taom-pilalao, dia nisy fihenam-bidy teo amin'ny ekipa, saingy mbola afaka nanatrika ny Ligue des Champions tamin'ny vanim-potoana faharoa.

=== 2018–2019: Fiovana sy fanamby vaovao ===
Tamin'ny taom-pilalao 2018–2019, dia nisy fiovana teo amin'ny fitantanana, ary nisy fanamby vaovao ho an'ny ekipa. Nandritra ny taom-pivarotana, dia nividy an'i Fred (Shakhtar Donetsk, 59 M€) sy Diogo Dalot (FC Porto, 22 M€). Niala tamin'ny ekipa kosa i Michael Carrick (fisotroan-dronono) sy Daley Blind (Ajax Amsterdam, 16 M€).

Nandritra ny taom-pilalao, dia nisy fiovana teo amin'ny fitantanana, ary nisy fanamby vaovao ho an'ny ekipa. Nandritra ny taom-pilalao, dia nisy fiovana teo amin'ny fitantanana, ary nisy fanamby vaovao ho an'ny ekipa.

== Fidiran’i Ole Gunnar Solskjær (2019–2022) ==

=== 2019: Fidirana sy faharesena lehibe ===
Tamin'ny 6 martsa 2019, nanao comeback tsy hay hadinoina ny Manchester United tamin'ny lalao miverina tamin'ny Ligue des champions niaraka tamin'ny Paris Saint-Germain, nahazoany 3-1 tao amin'ny Parc des Princes taorian'ny faharesena 0-2 tany Paris. Nandritra io lalao io, nisy tanora avy ao amin'ny akademia tahaka an'i Mason Greenwood sy Tahith Chong no nanao ny lalao voalohany tamin'ny Ligue des champions.

Tamin'ny 28 martsa 2019, nanamafy ny maha-mpitantana feno an'i Solskjær ny Manchester United taorian'ny fifanarahana telo taona. Nampidirina tamin'ny ekipa ihany koa i Mike Phelan ho mpiara-mitantana voalohany.

Na izany aza, tamin'ny faran'ny taom-pilalaovana 2018–2019, dia nijanona tamin'ny laharana faha-6 ny United tamin'ny Premier League ary niala tamin'ny ampahefa-dalana tamin'ny FA Cup sy Ligue des champions.

=== 2020: Fampandrosoana sy faharesena amin'ny antsasaky ny famaranana ===
Na teo aza ny fandrosoana tamin'ny taom-pilalaovana 2019–2020, nahavita niverina tamin'ny laharana faha-3 izy ireo, mankany amin'ny Ligue des champions. Nefa dia niala tamin'ny antsasaky ny famaranana tamin'ny FA Cup, League Cup, ary Ligue Europa izy ireo.

=== 2021: Fampidirana ireo mpilalao vaovao sy fanafihana amin'ny Super League ===
Tamin'ny volana aogositra 2021, niverina tany Manchester United i Cristiano Ronaldo avy any Juventus, niaraka tamin'i Jadon Sancho sy Raphaël Varane. Nefa, tamin'ny volana aprily 2021, dia nanao fanambarana fa ho mpikambana ao amin'ny Super League Eoropeana ny United, saingy niala tamin'ny tetikasa taorian'ny fialan'ny filoha lefitra Ed Woodward.

=== 2022: Fialana sy fanoloana ===
Tamin'ny faran'ny taona 2021, taorian'ny faharesena 0-5 tamin'ny Liverpool, dia niala tamin'ny toerany i Ole Gunnar Solskjær. Nandimby azy i Ralf Rangnick ho mpanampy mpanazatra mandra-pahatongan'ny faran'ny taom-pilalaovana. Na izany aza, dia nisy faharesena hafa, anisan'izany ny faharesena 0-4 tamin'ny Liverpool tamin'ny volana aprily 2022, ka nitarika ny fanendrena an'i Erik ten Hag ho mpanazatra vaovao.

== Trophée roa tao anatin'ny roa taona teo ambany fitarihan'i Ten Hag sy ny fidiran'ny Ineos (2022–2024) ==

=== Fiverenana amin'ny laoniny sy ny fanombohan'ny taom-pilalao 2022–2023 ===
Tamin'ny taom-pilalao 2022–2023, dia nanomboka ny fitarihan'i Erik ten Hag tao amin'ny Manchester United. Na dia teo aza ny fanombohana sarotra, dia nahavita nandresy tamin'ny FA Cup sy ny EFL Cup ny ekipa. Tamin'ny EFL Cup, dia nandresy tamin'ny Newcastle United tamin'ny isa 2–0 tamin'ny faran'ny volana Febroary 2023 ny Manchester United, ka nahazo ny loka voalohany hatramin'ny 2017. Tamin'ny FA Cup kosa, dia tonga tamin'ny famaranana ny ekipa, saingy resy tamin'ny Manchester City tamin'ny isa 2–1 tamin'ny volana Jona 2023.

=== Fidiran'ny Ineos sy ny fanavaozana ===
Tamin'ny volana Desambra 2023, dia nahazo anjara 25%-n'ny Manchester United i Sir Jim Ratcliffe, tompon'ny orinasa Ineos, ary nanana fifehezana tanteraka ny lafiny ara-panatanjahantena. Nanao fanavaozana amin'ny fotodrafitrasa toy ny fanamboarana ny kianja Carrington sy ny fanatsarana ny Old Trafford izy ireo.

=== Taom-pilalao 2023–2024: Fahombiazana sy olana ===
Na dia teo aza ny fanombohana sarotra tamin'ny taom-pilalao 2023–2024, dia nahavita nandresy tamin'ny FA Cup indray ny Manchester United tamin'ny volana Mey 2024, rehefa nandresy tamin'ny Manchester City tamin'ny isa 2–1 tamin'ny famaranana. Ireo mpilalao tanora Garnacho sy Mainoo no nanatanteraka ny baolina ho an'ny ekipa. Na izany aza, dia nisy fahasahiranana tamin'ny Premier League, ka tonga tamin'ny laharana faha-8 izy ireo, izay ambany indrindra hatramin'ny 1990.

=== Fanovana amin'ny fitantanana ===
Tamin'ny volana Oktobra 2024, dia niala tamin'ny andraikiny i Sir Dave Brailsford, izay tompon'andraikitra tamin'ny fanavaozana ny lafiny ara-panatanjahantena tao amin'ny Manchester United, ary niverina amin'ny andraikiny amin'ny ekipa bisikileta Ineos. Nandritra ny fitarihan'i Brailsford, dia nisy fanavaozana tamin'ny fotodrafitrasa, saingy tsy nahomby tamin'ny fanatsarana ny zava-bitan'ny ekipa izany.

[[Sary:Manchester United v Arsenal, 2 December 2021 (47).jpg|vignette|Jadon Sancho]]

== Manchester United – taom-pilalaovana 2024–2025 ==
Laharana farany amin’ny Premier League

Toerana faha-15 amin’ny ligy Premier League (taona 2025)&lt;ref /&gt;

Valin'ady:

11 fandresena,

9 ady sahala,

18 faharesena

Nahazo 42 isa fotsiny – ny toerana ratsy indrindra hatramin’ny taona 1990

== Fiovan'ny mpanazatra ==
Erik ten Hag nesorina tamin’ny Oktobra 2024 noho ny vokatra ratsy

Ruud van Nistelrooy nanao vonjimaika

Rúben Amorim no mpanazatra vaovao nanomboka Novambra 2024

Nanao ezaka hanarina, saingy tsy nahavita niverina amin’ny endrika tsara[[Sary:Antony pelo Manchester United em 2023.jpg|vignette]]

== Fifaninana sy zava-bita ==
Europa League: tafakatra famaranana, saingy resy tamin’i Tottenham 1–0

FA Cup: Resy tamin’ny dingana faha-5

EFL Cup: Resy tamin’ny am-pahefa-dalana

Community Shield: Resy tamin’ny penalty

== Mpilalao sy lalao niavaka ==
Bruno Fernandes, Garnacho, ary Højlund no nitarika ny fanafihana

Nandresy 3–0 an’i Leicester tamin’ny iray amin’ireo lalao tsara indrindra

44 baolina tafiditra tanatin’ny taom-pilalaovana, saingy tena nisy olana tamin’ny fiarovan-tena

== Fifindramonina sy tsaho amin'ny 2025 ==
Mpilalao niditra:

Matheus Cunha (~£62 tapitrisa)

Jadon Sancho niverina amin’ny ekipa

Kendrena ho entina:

Emiliano Martínez (mpiandry harato)

Victor Osimhen na Viktor Gyökeres (mpanafika)

Bryan Mbeumo, Eberechi Eze, sns.

== Mpilalao mety hiala ==
Rashford, Antony, Casemiro, Lindelöf, Eriksen, ary mety ho anisan’izany i Kobbie Mainoo

== Fitantanana sy fanavaozana ==
Sir Jim Ratcliffe (INEOS) mitady hampihena ny fandaniana:

Mandrindra fanesorana mpiasa 150–200

Maniry hanadio ara-bola sy handrafitra ekipa vaovao

== Vinavina ho an'ny taona 2025–2026 ==
Hanomboka amin’ny 17 Aogositra 2025 ny taom-pilalaovana vaovao

Hifandona amin’i Arsenal sahady amin’ny fidirana voalohany

Tanjona: hampiakatra laharana, hanarina ekipa, ary tsy hiverina amin’ny loza.

== Palmarès ==
Ny Manchester United dia manana ny iray amin'ireo tahiry manan-danja indrindra amin'ny baolina kitra, miaraka amin'ny loka 70 azony: 68 amin'ireo loka lehibe sy roa amin'ny Division 2, izay mahatonga azy ho klioba manana ny anjara toerana lehibe indrindra amin'ny tantaran'ny baolina kitra anglisy. Ny ankamaroan'ny loka dia azo tamin'ny fitarihan'i Sir Alex Ferguson, izay nahazo loka 38, izany hoe mihoatra ny antsasaky ny tahiry manontolo.
== Loka sy zava-bita tsara indrindra amin'ny fifaninanana ofisialy ==

=== Fifaninanana an-toerana ===

* Ligin'ny Anglisy (20): 1908, 1911, 1952, 1956, 1957, 1965, 1967, 1993, 1994, 1996, 1997, 1999, 2000, 2001, 2003, 2007, 2008, 2009, 2011, 2013
* Fikambanana Anglisy (13): 1909, 1948, 1963, 1977, 1983, 1985, 1990, 1994, 1996, 1999, 2004, 2016, 2024
* Ligin'ny Kaopy (6): 1992, 2006, 2009, 2010, 2017, 2023
* Community Shield (21): 1908, 1911, 1952, 1956, 1957, 1965, 1967, 1977, 1983, 1990, 1993, 1994, 1996, 1997, 2003, 2007, 2008, 2010, 2011, 2013, 2016
* Ligin'ny Diviziona Faharoa (2): 1936, 1975

=== Fifaninanana iraisam-pirenena ===

* Ligin'ny Champions (3): 1968, 1999, 2008
* Ligue Europa / Coupe UEFA (1): 2017
* Super Coupe de l'UEFA (1): 1991
* Coupe du Monde des Clubs (1): 2008
* Coupe des Vainqueurs de Coupes (1): 1991
* Coupe Intercontinentale (1): 1999

=== Fifaninanana ho an'ny tanora ===

* FA Youth Cup (11): 1953, 1954, 1955, 1956, 1957, 1964, 1992, 1995, 2003, 2011, 2022
* FIFA Youth Cup (18): 1954, 1957, 1959, 1960, 1961, 1962, 1965, 1966, 1968, 1969, 1975, 1976, 1978, 1979, 1981, 1982, 2004, 2005
* Champions Youth Cup (1): 2007
* Milk Cup (4): 1991, 2003, 2008, 2009
* Premier Academy League (4): 1999, 2001, 2010, 2018
* Lancashire League Division One (12): 1955, 1984, 1985, 1987, 1988, 1990, 1991, 1993, 1995, 1996, 1997, 1998
* Lancashire League Division Two (5): 1965, 1970, 1972, 1989, 1997
* Lancashire League Division One Supplementary Cup (4): 1955, 1956, 1960, 1964
* Lancashire League Division Two Supplementary Cup (10): 1956, 1957, 1960, 1962, 1964, 1965, 1966, 1970, 1972, 1977

== Fifaninanana anatin' ny faritra ==

* Premier Reserve League North (4): 2005, 2006, 2010, 2012
* Premier Reserve League National Playoff (4): 2005, 2006, 2010, 2012
* Central League North (9): 1913, 1921, 1939, 1947, 1956, 1960, 1994, 1996, 1997
* Central League Division 1 West (1): 2005
* Central League Cup (1): 2005
* Manchester Senior Cup (25): 1908, 1910, 1912, 1913, 1920, 1924, 1926, 1931, 1934, 1936, 1937, 1939, 1948, 1955, 1957, 1959, 1964, 1999, 2000, 2001, 2004, 2006, 2008, 2009, 2010
* Lancashire Senior Cup (13): 1898, 1913, 1914, 1920, 1929, 1938, 1941, 1943, 1946, 1951, 1969.

== Taham-pahavitrihana sy isa ==

* Ryan Giggs no mpilalao manana ny isan'ny lalao betsaka indrindra tao amin'ny Manchester United, nanao 963 lalao nandritra ny taom-pilalao 1991-2014.
* Wayne Rooney no mpanam-bola lehibe indrindra tamin'ny tantaran'ny klioba, nahavita nanoratra 253 baolina teo amin'ny ligy, FA Cup, League Cup, ary ny fifaninanana iraisam-pirenena.
* David Gaskell no mpilalao tanora indrindra nanao ny fihaonana voalohany tamin'ny Manchester United, tamin'ny 16 taona sy 19 andro, ny 24 Oktobra 1956.
* Billy Meredith no mpilalao antitra indrindra nanao fihaonana tamin'ny Manchester United, tamin'ny 46 taona sy 271 andro, ny 7 Mey 1921.

== Mpilalao nanao lalao betsaka indrindra ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
!N°
!Anarana
!Taona
!Lalao
|-
|1
|Ryan Giggs
|1991–2014
|963
|-
|2
|Bobby Charlton
|1956–1973
|758
|-
|3
|Paul Scholes
|1994–2013
|718
|-
|4
|Bill Foulkes
|1952–1970
|688
|-
|5
|Gary Neville
|1992–2011
|602
|-
|6
|Wayne Rooney
|2004–2017
|559
|-
|7
|David de Gea
|2011–2023
|545
|-
|8
|Alex Stepney
|1966–1978
|539
|-
|9
|Tony Dunne
|1960–1973
|535
|-
|10
|Denis Irwin
|1990–2002
|529
|}
== Mpilalao mpmpidi-baolina ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
!N°
!Anarana
!Taona
!Baolina
|-
|1
|Wayne Rooney
|2004–2017
|253
|-
|2
|[[Bobby Charlton]]
|1956–1973
|249
|-
|3
|[[Denis Law]]
|1962–1973
|237
|-
|4
|Jack Rowley
|1937–1955
|211
|-
|5
|Dennis Viollet
|1953–1962
|179
|-
|6
|George Best
|1963–1974
|137
|-
|7
|Ryan Giggs
|1991–2014
|168
|-
|8
|Joe Spence
|1919–1933
|158
|-
|9
|Mark Hughes
|1980–1986, 1988–1995
|163
|-
|10
|[[Paul Scholes]]
|1994–2013
|155
|}

== Mpilalao nahazo loka maro indrindra ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
!N°
!Anarana
!Taona
!Loka
|-
|1
|Ryan Giggs
|1991–2014
|35
|-
|2
|Paul Scholes
|1994–2013
|23
|-
|3
|Gary Neville
|1992–2011
|22
|-
|4
|Denis Irwin
|1990–2002
|18
|-
|5
|Roy Keane
|1993–2005
|17
|-
|6
|Michael Carrick
|2006–2018
|14
|-
|7
|Wayne Rooney
|2004–2017
|16
|-
|8
|Gary Pallister
|1989–1997
|15
|-
|9
|Peter Schmeichel
|1991–1999
|15
|-
|10
|Nicky Butt
|1992–2004
|15
|}
== Loka manokana sy fandresena iraisam-pirenena ==

* Ballon d'Or: Denis Law (1964), [[Bobby Charlton]] (1966), George Best (1968), Cristiano Ronaldo (2008)
* Golden Boy: Wayne Rooney (2004), Anderson (2008), Anthony Martial (2015)
* Joueur de l'année UEFA: [[David Beckham]] (1999), Cristiano Ronaldo (2008)
* Joueur FIFA de l'année: Cristiano Ronaldo (2008)
* Prix Puskás de la FIFA: [[Cristiano Ronaldo]] (2009), Alejandro Garnacho (2024)
* Soulier d'Or Européen: Cristiano Ronaldo (31 baolina, 2008)
* Meilleur buteur de la Ligue des champions: Dennis Viollet (9 baolina, 1957), Denis Law (9 baolina, 1969), Dwight Yorke (8 baolina, 1999), Ruud van Nistelrooy (10 baolina, 2002; 12 baolina, 2003; 8 baolina, 2005), Cristiano Ronaldo (8 baolina, 2008)
* Meilleur buteur de la Ligue Europa: Bruno Fernandes (8 baolina, 2020), Marcus Rashford (6 baolina, 2023)
* Palmarès iraisam-pirenena: Mpilalao maro tao amin'ny Manchester United no nandray anjara tamin'ny fandresena tamin'ny fifaninanana iraisam-pirenena toy ny Coupe du Monde, Coupe des Confédérations.

== Loharano ==

{{commonscat}}
[[Sokajy:Klioba baolina kitra britanika]]
[[Sokajy:Manchester United]]
[[Sokajy:Premier League]]</text>
      <sha1>70rw4o3czrv3edjy5zke8snp5rbbgbx</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1143043</id>
      <parentid>1143023</parentid>
      <timestamp>2026-06-14T08:59:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HarryWurst</username>
        <id>36292</id>
      </contributor>
      <origin>1143043</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="30076" sha1="4ienil7h1pmt2a6eenpeofsi4mak0ql" xml:space="preserve">[[Sary:Manchester United FC 1957.jpg|vignette|344x344px|Manchester United FC 1957]]
Ny '''Manchester United''' dia klioba anglisy any amin'ny Distrikan'i Trafford amin'ny renivotr'i Stretford, ao amin'ny manodidina andrefan'ny tanànan'i [[Manchester]]&lt;ref&gt;Olympics.com

TalkSport

[Wikipedia – Manchester United 2025]&lt;/ref&gt;. 

Ny klioba dia niorina tamin'ny taona 1878 ary mbola Newton Heath no anarany tamin'izany. Manchester United dia iray amin'ireo klioba baolina kitra malaza indrindra eto an-tany, ary ankafizin'ny olona maro, anisan'izany ireo olo-malaza iraisampirenena. Araka ny tatitra avy amin'ny Forbes tamin'ny volana May 2022, dia manan-danja mitentina $4.6 miliara ny Manchester United, izay mahatonga azy ho iray amin'ireo klioba baolina kitra lafo vidy indrindra eran-tany.

Anisan'ny mpanorina ny fikambanana Eoropeana ho an'ny Klioba (European Club Association) ny Manchester United. Ity fikambanana ity dia natsangana tamin'ny taona 2008 ho solon'ny G-14 sy ny European Club Forum, ary ny Manchester United dia anisan'ireo klioba 16 voalohany nanorina azy.

== Fiandohan'ny Manchester United (1878–1902) ==

Tamin'ny taona 1878, dia natsangana tao Newton Heath, Manchester, ny Newton Heath LYR Football Club, ho an'ny mpiasa ao amin'ny departemantan'ny fiara sy wagon'ny Lancashire and Yorkshire Railway (LYR). Nandray anjara tamin'ny fifaninanana eo an-toerana izy ireo ary naniry ny hiditra ao amin'ny Football League, izay naorina tamin'ny 1888. Na izany aza, voarara izy ireo ary niditra tamin'ny ligy hafa, saingy tsy naharitra noho ny olana ara-bola.

Tamin'ny 1889, niara-niasa tamin'ny klioba hafa i Newton Heath LYR mba hamorona ny Football Alliance, ligy fifaninanana eo an-toerana. Nandresy ny laharana faha-8 izy ireo tamin'ny taom-pilalaovana voalohany. Taorian'ny fiovan'ny ligy tamin'ny 1892, dia nidiran'i Newton Heath tamin'ny Football League amin'ny Division I. Na izany aza, nisaraka tamin'ny LYR izy ireo tamin'izany fotoana izany ary nanova ny anarana ho Newton Heath ihany.

Tamin'ny 1902, rehefa nisy olana ara-bola, dia nividy ny klioba i [[:fr:John_Henry_Davies|John Henry Davies]](fr), mpanao labiera iray, ary nanova ny anarana ho Manchester United Football Club. Nandritra izany fotoana izany, ny loko dia niova avy amin'ny maitso sy volamena ho mena sy fotsy.

Ireo taona niasàn'i Matt Busby (1945–1969) tao amin'ny Manchester United dia manamarika ny fiandohan'ny vanim-potoana lehibe ho an'ny klioba, izay nipoiran'ny ekipa mahery vaika sy feno talenta, fantatra amin'ny anarana hoe &quot;Busby Babes&quot;.
== Fidirana sy fanombohana ==
Tamin'ny Oktobra 1945, taorian'ny ady lehibe faharoa, dia notendrena ho mpanazatra ny Manchester United i Matt Busby, mpilalao taloha tao amin'ny Manchester City sy [[Liverpool]]. Nanao fanovana lehibe izy tamin'ny fitantanana ny ekipa, anisan'izany ny fanapahankevitra amin'ny fisafidianana mpilalao, ny fividianana mpilalao vaovao, ary ny fanatanterahana fiofanana miaraka amin'ny ekipa. Nandritra ny taom-pilalaovana voalohany niarahan'i Busby tamin'ny ekipa, dia nahazo ny laharana faharoa tamin'ny First Division izy ireo ary nandresy tamin'ny FA Cup tamin'ny 1948.
[[Sary:Manchester United FC 1957.jpg|vignette]]

=== Ny &quot;Busby Babes&quot; sy ny fandrosoana ===
Tamin'ny 1952, nahazo ny lohateny voalohany tamin'ny First Division tao anatin'ny 41 taona ny Manchester United. Nandresy indray izy ireo tamin'ny 1956 sy 1957, miaraka amin'ny ekipa izay nanana salan-taona 22 taona, ka nahazo ny anarana hoe &quot;Busby Babes&quot; noho ny fitokisan'i Busby tamin'ny tanora. Tamin'ny 1957, ny Manchester United dia lasa ekipa anglisy voalohany nandray anjara tamin'ny Coupe d'Europe des Clubs Champions (Champions League ankehitriny), na dia teo aza ny fanoheran'ny Fédération Anglaise de Football. Nandritra izany dia nahavita nandresy tamin'ny RSC Anderlecht tamin'ny isa 10-0 izy, izay mbola fandresena lehibe indrindra tamin'ny tantaran'ny klioba tamin'ny sehatra iraisam-pirenena.
=== Ny loza tamin'ny sidina tao Munich (1958) ===
Tamin'ny 6 Febroary 1958, nisy loza tamin'ny sidina tao Munich izay nahafatesan'ny mpilalao 8 sy ny mpikambana 3 ao amin'ny ekipa, anisan'izany i Duncan Edwards izay maty 15 andro taorian'ny loza. I Matt Busby, izay voa mafy ihany koa, dia nandalo fitsaboana nandritra ny volana maro. Na dia teo aza izany, dia naverina tamin'ny laoniny ny ekipa tamin'ny alalan'ny fanampiana avy amin'ny mpanazatra Jimmy Murphy sy ny fanampiana avy amin'ny Real Madrid tamin'ny alalan'ny lalao fanangonam-bola.
=== Ny fiverenana sy ny fandresena tamin'ny Coupe d'Europe (1968) ===
Rehefa naverina tamin'ny laoniny ny ekipa, dia nanao fanampiana vaovao i Busby tamin'ny alalan'ny fividianana mpilalao vaovao toy i Denis Law sy [[George Best]]. Tamin'ny 1963, nandresy tamin'ny FA Cup izy ireo, ary tamin'ny 1965 sy 1967, nahazo ny lohateny tamin'ny First Division indray. Tamin'ny 1968, nandresy tamin'ny Coupe d'Europe des Clubs Champions izy ireo tamin'ny fandresena 4-1 tamin'ny Benfica tao Wembley, ka lasa ekipa anglisy voalohany nahazo io lohateny io. Ity fandresena ity dia fanamarihana lehibe tamin'ny fahaizan'i Busby sy ny ekipa, ary nankalazaina ho valim-pitia tamin'ny ezaka sy ny faharetana taorian'ny loza tamin'ny sidina tao Munich.
=== Fialan-tsasatra sy lova ===
Taorian'ny 24 taona niasàna ho mpanazatra, dia niala tamin'ny 1969 i Matt Busby. Nandritra ny taom-pilalaovana farany niarahan'i Busby tamin'ny ekipa, dia nahazo ny FA Cup izy ireo tamin'ny fandresena tamin'ny Bolton Wanderers. Tamin'ny 1968, i Busby dia nasandratra ho Sir Matt Busby noho ny fandraisany anjara lehibe tamin'ny fananganana sy fanamafisana ny Manchester United ho ekipa iraisam-pirenena malaza.
[[Sary:Manchester United FC 1960.jpg|vignette]]

=== Ny vanim-potoanan'i Busby (1945–1969) ===

==== 1945: Nidiran'i Matt Busby tao amin'ny Manchester United ====
Tamin'ny taona 1945, tonga tao amin'ny Manchester United i Matt Busby, mpanazatra avy any Skôtlànda. Nanao fanavaozana tamin'ny paikadiny izy, nanapa-kevitra ny hampiditra mpilalao vaovao sy hitarika ny fiofanana miaraka amin'ny mpanampy azy, Jimmy Murphy. Tamin'ny taona voalohany, nahavita nahazo ny laharana faharoa tamin'ny fiadiana ny ho tompondakan'i Angletera sy nandresy tamin'ny FA Cup tamin'ny 1948 ny ekipa, tamin'ny alalan'ireo mpilalao avy ao an-toerana: Stan Pearson, Jack Rowley, Charlie Mitten, ary Allenby Chilton.

==== 1952–1958: Fampandrosoana sy ny &quot;Busby Babes&quot; ====
Tamin'ny taona 1952, nahazo ny tompondakan'i Angletera indray ny Manchester United. Tamin'ny taona 1956, nahazo ny tompondaka indray izy ireo, miaraka amin'ny ekipa izay nanana salan-taonan'ny 22 taona, nahavita nandefa baolina 103 (rekord ho an'ny klioba). Ireo mpilalao tamin'io taranaka io, izay nasongadina tamin'ny anarana hoe Duncan Edwards, izay nanomboka milalao tamin'ny faha-16 taonany, dia nantsoina hoe &quot;Busby Babes&quot;. Tamin'ny taona 1957, nahazo ny tompondaka indray izy ireo, saingy resy tamin'ny famaranana FA Cup tamin'ny Aston Villa. Tamin'izany fotoana izany, ny Manchester United dia lasa klioba anglisy voalohany nandray anjara tamin'ny Coupe d'Europe des clubs champions (na Ligue des champions ankehitriny), na dia nifanohitra tamin'ny fanoheran'ny Federasiona anglisy aza, ary resy tamin'ny semi-famaranana tamin'ny Real Madrid.

==== 1958: Ny loza tao Munich ====
Tamin'ny 6 febroary 1958, niseho ny loza tao Munich izay nahafatesan'ireo mpilalao valo sy mpikambana telo tao amin'ny ekipa: Geoff Bent, Roger Byrne, Eddie Colman, Mark Jones, David Pegg, Tommy Taylor, Liam Whelan, Walter Crickmer (sekretera tao amin'ny klioba), Bert Whalley (mpanazatra mpanampy), Tom Curry (mpanazatra mpanampy), ary Duncan Edwards, izay voavonjy tamin'ny loza saingy maty roa herinandro taty aoriana tany hopitaly. Mpilalao hafa maro koa no naratra, anisan'izany i Matt Busby, izay nijanona tany hopitaly mandritra ny roa volana, ary Johnny Berry izay niala tamin'ny fanatanjahantena noho ny ratra nahazo azy. Tamin'ny loza, ny mpanampy mpilalao Harry Gregg dia nahavonjy mpandeha roa sy ireo mpiara-milalao aminy Bobby Charlton sy Dennis Viollet tamin'ny fanesorana azy ireo avy tao amin'ny fiaramanidina mirehitra. Na dia voadona mafy aza ny Manchester United tamin'ny loza tao Munich, dia nanohy ny fiadiana ny ho tompondaka izy ireo, saingy resy tamin'ny famaranana [[FA Cup]] tamin'ny Bolton Wanderers.

==== 1960–1969: Fananganana indray sy ny fahombiazana iraisam-pirenena ====
Tamin'ny taona 1960, nanangana indray ny ekipa i Matt Busby, nampiditra mpilalao vaovao toy i Denis Law sy Pat Crerand, ary nanome fahafahana ireo tanora vaovao, anisan'izany i [[George Best]]. Tamin'ny taona 1963, nahazo ny FA Cup izy ireo, saingy nifarana tamin'ny laharana faha-19 tamin'ny fiadiana ny ho tompondaka. Tamin'ny taona 1964, tonga tamin'ny laharana faharoa izy ireo, ary tamin'ny taona 1965 sy 1967 dia nahazo ny tompondaka indray. Tamin'ny taona 1968, nandresy tamin'ny Coupe des clubs champions européens izy ireo, tamin'ny fandresena tamin'ny Benfica Lisbonne 4-1 taorian'ny fanampiny, ary lasa klioba anglisy voalohany nahazo ity fifaninanana iraisam-pirenena ity. Tamin'izany ekipa izany dia nisy mpilalao telo nahazo ny [[Ballon d'Or]]: [[Bobby Charlton]], [[Denis Law]], ary [[George Best]]. Vitsy aorian'izay, resy tamin'ny famaranana Coupe intercontinentale tamin'ny Estudiantes de La Plata izy ireo.

==== 1969: Fialan'i Matt Busby ====
Taorian'ny 24 taona niasany ho mpanazatra tao amin'ny Manchester United, dia nanapa-kevitra i Matt Busby ny hiala tamin'ny 1969 taorian'ny fiafaran'ny taom-pilalaovana. Nandritra ny fotoanany dia nahazo ny tompondaka dimy tamin'ny First Division, FA Cup roa, Charity Shield dimy, ary Coupe des clubs champions européens izy ireo [[ballon d'or]]

== Ny Taona Tsy Nahazoan'ny Manchester United Loka (1969–1986) ==

=== Wilf McGuinness sy ny fiandohan'ny krizy (1969–1971) ===
Taorian'ny nisotroan-dronono tamin'ny 1969, dia i Wilf McGuinness no nandimby an'i Matt Busby tamin'ny maha-mpandrindra ny ekipa. Nifarana tamin'ny laharana faha-8 tamin'ny taom-pilalaovana 1969–1970 ny ekipa, ary taorian'ny fiandohan-taona ratsy tamin'ny 1970–1971, dia nesorina tamin'ny toerany izy ary naverina ho mpanampy an'i Matt Busby nandritra ny enim-bolana. Nisy fandrosoana kely tamin'ny ekipa, saingy rehefa niala tamin'ny 1971 i Busby, dia very ireo mpilalao tsara indrindra toa an'i Nobby Stiles sy Pat Crerand.

=== Frank O'Farrell sy Tommy Docherty (1972–1974) ===
Nandimby an'i McGuinness tamin'ny 1972 i Frank O'Farrell, saingy niala tao anatin'ny 18 volana ihany. Nandimby azy tamin'ny 1972 i Tommy Docherty, izay nahavita nanafaka ny ekipa tamin'ny fihenan'ny ambaratonga tamin'ny taom-pilalaovana 1972–1973. Na izany aza, tamin'ny 1974, rehefa nandefa baolina tamin'ny Manchester United i Denis Law, dia niverina tamin'ny fihenan'ny ambaratonga ny ekipa, ary niala tamin'ny ekipa i George Best sy Bobby Charlton.

=== Fiverenana sy fandresena tamin'ny 1976–1977 ===
Niverina tamin'ny ambaratonga voalohany ny ekipa tamin'ny 1975–1976 ary tonga tamin'ny famaranan'ny FA Cup tamin'ny 1976, saingy resy tamin'ny Southampton. Tamin'ny 1977, dia tonga indray tamin'ny famaranan'ny FA Cup izy ireo ary nandresy tamin'ny Liverpool tamin'ny 2–1. Na izany aza, taorian'ny fandresena, dia nesorina tamin'ny toerany i Docherty noho ny fifandraisany amin'ny vadin'ny mpitsabo ara-batana ao amin'ny ekipa.

=== Dave Sexton sy Ron Atkinson (1977–1986) ===
Nandimby an'i Docherty tamin'ny 1977 i Dave Sexton, izay nanangana ekipa mifantoka amin'ny fiarovana. Na dia nandresy tamin'ny lalao farany fito aza izy ireo tamin'ny 1981, dia nesorina tamin'ny toerany i Sexton tamin'ny taona 1981. Nandimby azy tamin'ny 1981 i Ron Atkinson, izay nividy an'i Bryan Robson tamin'ny £1.5 tapitrisa, vola be indrindra tamin'izany fotoana izany. Nandresy tamin'ny FA Cup tamin'ny 1983 sy 1985 ny ekipa, saingy tamin'ny 1985–1986, na dia nahavita nandresy tamin'ny lalao 10 voalohany aza izy ireo, dia niala tamin'ny toerany i Atkinson tamin'ny faran'ny taona.

=== Ny Triplé (1998–1999) ===

==== Fandresena tamin'ny Premier League ====
Tamin'ny taom-pilalao 1998–1999, nahazo ny lohateny Premier League ho azy ny Manchester United tamin'ny alalan'ny fifaninanana mafy tamin'ny Arsenal sy Chelsea. Tamin'ny andro farany, nandresy tamin'ny Tottenham Hotspur 2–1 izy ireo, ka nahazo ny lohateny ho azy tamin'ny isa tokana fotsiny.

==== Fandresena tamin'ny FA Cup ====
Tamin'ny 22 Mey 1999, nandresy tamin'ny Newcastle United 2–0 ny Manchester United tao amin'ny Wembley Stadium. Ireo tanjona nataon'i Teddy Sheringham sy Paul Scholes no nahafahan'izy ireo nandresy sy nahazo ny FA Cup ho azy ireo.

==== Fandresena tamin'ny UEFA Champions League ====
Ny 26 Mey 1999, tao amin'ny Camp Nou any Barcelona, nandresy tamin'ny Bayern Munich 2–1 ny Manchester United tamin'ny famaranana Champions League. Na dia 1–0 aza ny Bayern tamin'ny minitra faha-6, dia nandresy tamin'ny tanjon'i Teddy Sheringham sy Ole Gunnar Solskjær tamin'ny fotoana fanampiny ny United. Ity no nahatonga azy ireo ho tompondaka Eoropeana indray, 31 taona taorian'ny nahazoany izany voalohany tamin'ny 1968.

==== Fandresena tamin'ny Coupe Intercontinentale ====
Tamin'ny 30 Novambra 1999, nandresy tamin'ny Palmeiras 1–0 ny Manchester United tao amin'ny National Stadium any Tokyo. Ny tanjon'i Roy Keane no nahafahan'izy ireo nandresy sy nahazo ny Coupe Intercontinentale ho azy ireo.
=== Ny Tanjona sy Ny Ekipa ===
Nandritra ity taom-pilalao ity, ny Manchester United dia nitarika tamin'ny alalan'ny ekipa matanjaka sy feno talenta. Ireo mpilalao toy ny Roy Keane, Ryan Giggs, David Beckham, Dwight Yorke, ary Teddy Sheringham dia samy nanampy tamin'ny fahombiazana tamin'ny taom-pilalao. Ny fitarihan'i Sir Alex Ferguson dia nanampy tamin'ny fanatanterahana ity triplé ity, izay mbola tsy nisy nahavita izany teo amin'ny tantaran'ny baolina kitra anglisy.

== Ny Fialan'i Ferguson (hatramin'ny 2013) ==

=== Fiovan'ny mpanazatra (2013-2016) ===
Tamin'ny 8 Mey 2013, nanambara ny fialany i Sir Alex Ferguson taorian'ny 27 taona nitantanana ny ekipa. Nandimby azy teo amin'ny maha-mpanazatra an'i Manchester United i David Moyes, izay efa mpanazatra tany Everton, tamin'ny fifanarahana mandritra ny enina taona. Na izany aza, tsy nahavita ny andrasana izy, ka niala tamin'ny 22 Aprily 2014 noho ny tsy fahombiazana tamin'ny vokatra azo. Na dia teo aza ny fividianana an'i Juan Mata tamin'ny volana Janoary, dia nijanona tamin'ny laharana faha-7 tamin'ny Premier League ny ekipa, ary voafitaka tamin'ny dingana fahatelo tamin'ny FA Cup, tamin'ny antsasaky ny farany tamin'ny League Cup, ary tamin'ny antsasaky ny farany tamin'ny Ligue des champions.

Nandimby an'i Moyes tamin'ny maha-mpanazatra an'i Manchester United i Louis van Gaal tamin'ny volana Jolay 2014, tamin'ny fifanarahana mandritra ny telo taona. Nandritra ny taom-pilalaovana 2014-2015, dia nahavita ny ekipa tamin'ny laharana faha-4 tamin'ny Premier League, nahazo 70 isa, ary tafiditra indray amin'ny Ligue des champions. Na izany aza, tamin'ny taom-pilalaovana 2015-2016, dia nijanona tamin'ny laharana faha-5 izy ireo, ka tsy tafiditra tamin'ny Ligue des champions, ary voafitaka tamin'ny antsasaky ny farany tamin'ny FA Cup.
[[Sary:Manchester United v Tottenham Hotspur, 12 March 2022 (05).jpg|vignette|Manchester united v Tottenham]]

== Fiverenan'ny ekipa amin'ny alalan'i Mourinho (2016-2018) ==
Ho an'ny antsipirian'ny vanim-potoana: Jereo ny vanim-potoana 2016-2017, 2017-2018 ary 2018-2019.

=== 2016–2017: Fandresena telo amin'ny vanim-potoana voalohany ===
Tamin'ny taom-pilalao voalohany niarahan'i José Mourinho tamin'ny Manchester United, dia nahazo ny Community Shield tamin'ny fandresena 2-1 tamin'ny Leicester, ny FA Cup tamin'ny fandresena 3-2 tamin'ny Southampton, ary indrindra ny UEFA Europa League tamin'ny fandresena 2-0 tamin'ny Ajax Amsterdam. Ireo fandresena ireo dia nahatonga an'i Manchester United ho ekipa fahadimy nahavita nandrombaka ny Ligue des Champions, Coupe des Coupes, ary Ligue Europa.

Niverina tamin'ny Ligue des Champions ny ekipa ary tafiditra tamin'ny Supercoupe de l'UEFA. Nandritra ny taom-pivarotana, dia nividy an'i Éric Bailly (Villarreal, 38 M€), [[Zlatan Ibrahimović]] ([[PSG]], maimaim-poana), Henrikh Mkhitaryan ([[Borussia Dortmund]], 40 M€), ary [[Paul Pogba]] (Juventus, 105 M€ + 5 M€ bonus).

=== 2017–2018: Fampandrosoana sy fanamby ===
Tamin'ny taom-pilalao 2017–2018, dia nahita fandrosoana ny ekipa, saingy tsy ampy hahazoana ny laharana voalohany. Tamin'ny taom-pivarotana, dia nividy an'i Romelu Lukaku (Everton, 85 M€ + 17 M€ bonus), Nemanja Matić (Chelsea, 40 M€ + 5 M€ bonus), ary Victor Lindelöf (Benfica, 35 M€ + 10 M€ bonus). Niala tamin'ny ekipa kosa i Wayne Rooney (Everton, 10 M€) sy Henrikh Mkhitaryan (Arsenal).

Nandritra ny taom-pilalao, dia nisy fifanakalozana tamin'ny volana janoary tamin'ny alalan'ny fifanakalozana an'i Mkhitaryan sy Alexis Sánchez avy amin'ny Arsenal. Nandritra ny taom-pilalao, dia nisy fihenam-bidy teo amin'ny ekipa, saingy mbola afaka nanatrika ny Ligue des Champions tamin'ny vanim-potoana faharoa.

=== 2018–2019: Fiovana sy fanamby vaovao ===
Tamin'ny taom-pilalao 2018–2019, dia nisy fiovana teo amin'ny fitantanana, ary nisy fanamby vaovao ho an'ny ekipa. Nandritra ny taom-pivarotana, dia nividy an'i Fred (Shakhtar Donetsk, 59 M€) sy Diogo Dalot (FC Porto, 22 M€). Niala tamin'ny ekipa kosa i Michael Carrick (fisotroan-dronono) sy Daley Blind (Ajax Amsterdam, 16 M€).

Nandritra ny taom-pilalao, dia nisy fiovana teo amin'ny fitantanana, ary nisy fanamby vaovao ho an'ny ekipa. Nandritra ny taom-pilalao, dia nisy fiovana teo amin'ny fitantanana, ary nisy fanamby vaovao ho an'ny ekipa.

== Fidiran’i Ole Gunnar Solskjær (2019–2022) ==

=== 2019: Fidirana sy faharesena lehibe ===
Tamin'ny 6 martsa 2019, nanao comeback tsy hay hadinoina ny Manchester United tamin'ny lalao miverina tamin'ny Ligue des champions niaraka tamin'ny Paris Saint-Germain, nahazoany 3-1 tao amin'ny Parc des Princes taorian'ny faharesena 0-2 tany Paris. Nandritra io lalao io, nisy tanora avy ao amin'ny akademia tahaka an'i Mason Greenwood sy Tahith Chong no nanao ny lalao voalohany tamin'ny Ligue des champions.

Tamin'ny 28 martsa 2019, nanamafy ny maha-mpitantana feno an'i Solskjær ny Manchester United taorian'ny fifanarahana telo taona. Nampidirina tamin'ny ekipa ihany koa i Mike Phelan ho mpiara-mitantana voalohany.

Na izany aza, tamin'ny faran'ny taom-pilalaovana 2018–2019, dia nijanona tamin'ny laharana faha-6 ny United tamin'ny Premier League ary niala tamin'ny ampahefa-dalana tamin'ny FA Cup sy Ligue des champions.

=== 2020: Fampandrosoana sy faharesena amin'ny antsasaky ny famaranana ===
Na teo aza ny fandrosoana tamin'ny taom-pilalaovana 2019–2020, nahavita niverina tamin'ny laharana faha-3 izy ireo, mankany amin'ny Ligue des champions. Nefa dia niala tamin'ny antsasaky ny famaranana tamin'ny FA Cup, League Cup, ary Ligue Europa izy ireo.

=== 2021: Fampidirana ireo mpilalao vaovao sy fanafihana amin'ny Super League ===
Tamin'ny volana aogositra 2021, niverina tany Manchester United i Cristiano Ronaldo avy any Juventus, niaraka tamin'i Jadon Sancho sy Raphaël Varane. Nefa, tamin'ny volana aprily 2021, dia nanao fanambarana fa ho mpikambana ao amin'ny Super League Eoropeana ny United, saingy niala tamin'ny tetikasa taorian'ny fialan'ny filoha lefitra Ed Woodward.

=== 2022: Fialana sy fanoloana ===
Tamin'ny faran'ny taona 2021, taorian'ny faharesena 0-5 tamin'ny Liverpool, dia niala tamin'ny toerany i Ole Gunnar Solskjær. Nandimby azy i Ralf Rangnick ho mpanampy mpanazatra mandra-pahatongan'ny faran'ny taom-pilalaovana. Na izany aza, dia nisy faharesena hafa, anisan'izany ny faharesena 0-4 tamin'ny Liverpool tamin'ny volana aprily 2022, ka nitarika ny fanendrena an'i Erik ten Hag ho mpanazatra vaovao.

== Trophée roa tao anatin'ny roa taona teo ambany fitarihan'i Ten Hag sy ny fidiran'ny Ineos (2022–2024) ==

=== Fiverenana amin'ny laoniny sy ny fanombohan'ny taom-pilalao 2022–2023 ===
Tamin'ny taom-pilalao 2022–2023, dia nanomboka ny fitarihan'i Erik ten Hag tao amin'ny Manchester United. Na dia teo aza ny fanombohana sarotra, dia nahavita nandresy tamin'ny FA Cup sy ny EFL Cup ny ekipa. Tamin'ny EFL Cup, dia nandresy tamin'ny Newcastle United tamin'ny isa 2–0 tamin'ny faran'ny volana Febroary 2023 ny Manchester United, ka nahazo ny loka voalohany hatramin'ny 2017. Tamin'ny FA Cup kosa, dia tonga tamin'ny famaranana ny ekipa, saingy resy tamin'ny Manchester City tamin'ny isa 2–1 tamin'ny volana Jona 2023.

=== Fidiran'ny Ineos sy ny fanavaozana ===
Tamin'ny volana Desambra 2023, dia nahazo anjara 25%-n'ny Manchester United i Sir Jim Ratcliffe, tompon'ny orinasa Ineos, ary nanana fifehezana tanteraka ny lafiny ara-panatanjahantena. Nanao fanavaozana amin'ny fotodrafitrasa toy ny fanamboarana ny kianja Carrington sy ny fanatsarana ny Old Trafford izy ireo.

=== Taom-pilalao 2023–2024: Fahombiazana sy olana ===
Na dia teo aza ny fanombohana sarotra tamin'ny taom-pilalao 2023–2024, dia nahavita nandresy tamin'ny FA Cup indray ny Manchester United tamin'ny volana Mey 2024, rehefa nandresy tamin'ny Manchester City tamin'ny isa 2–1 tamin'ny famaranana. Ireo mpilalao tanora Garnacho sy Mainoo no nanatanteraka ny baolina ho an'ny ekipa. Na izany aza, dia nisy fahasahiranana tamin'ny Premier League, ka tonga tamin'ny laharana faha-8 izy ireo, izay ambany indrindra hatramin'ny 1990.

=== Fanovana amin'ny fitantanana ===
Tamin'ny volana Oktobra 2024, dia niala tamin'ny andraikiny i Sir Dave Brailsford, izay tompon'andraikitra tamin'ny fanavaozana ny lafiny ara-panatanjahantena tao amin'ny Manchester United, ary niverina amin'ny andraikiny amin'ny ekipa bisikileta Ineos. Nandritra ny fitarihan'i Brailsford, dia nisy fanavaozana tamin'ny fotodrafitrasa, saingy tsy nahomby tamin'ny fanatsarana ny zava-bitan'ny ekipa izany.

[[Sary:Manchester United v Arsenal, 2 December 2021 (47).jpg|vignette|Jadon Sancho]]

== Manchester United – taom-pilalaovana 2024–2025 ==
Laharana farany amin’ny Premier League

Toerana faha-15 amin’ny ligy Premier League (taona 2025)&lt;ref /&gt;

Valin'ady:

11 fandresena,

9 ady sahala,

18 faharesena

Nahazo 42 isa fotsiny – ny toerana ratsy indrindra hatramin’ny taona 1990

== Fiovan'ny mpanazatra ==
Erik ten Hag nesorina tamin’ny Oktobra 2024 noho ny vokatra ratsy

Ruud van Nistelrooy nanao vonjimaika

Rúben Amorim no mpanazatra vaovao nanomboka Novambra 2024

Nanao ezaka hanarina, saingy tsy nahavita niverina amin’ny endrika tsara[[Sary:Antony pelo Manchester United em 2023.jpg|vignette]]

== Fifaninana sy zava-bita ==
Europa League: tafakatra famaranana, saingy resy tamin’i Tottenham 1–0

FA Cup: Resy tamin’ny dingana faha-5

EFL Cup: Resy tamin’ny am-pahefa-dalana

Community Shield: Resy tamin’ny penalty

== Mpilalao sy lalao niavaka ==
Bruno Fernandes, Garnacho, ary Højlund no nitarika ny fanafihana

Nandresy 3–0 an’i Leicester tamin’ny iray amin’ireo lalao tsara indrindra

44 baolina tafiditra tanatin’ny taom-pilalaovana, saingy tena nisy olana tamin’ny fiarovan-tena

== Fifindramonina sy tsaho amin'ny 2025 ==
Mpilalao niditra:

Matheus Cunha (~£62 tapitrisa)

Jadon Sancho niverina amin’ny ekipa

Kendrena ho entina:

Emiliano Martínez (mpiandry harato)

Victor Osimhen na Viktor Gyökeres (mpanafika)

Bryan Mbeumo, Eberechi Eze, sns.

== Mpilalao mety hiala ==
Rashford, Antony, Casemiro, Lindelöf, Eriksen, ary mety ho anisan’izany i Kobbie Mainoo

== Fitantanana sy fanavaozana ==
Sir Jim Ratcliffe (INEOS) mitady hampihena ny fandaniana:

Mandrindra fanesorana mpiasa 150–200

Maniry hanadio ara-bola sy handrafitra ekipa vaovao

== Vinavina ho an'ny taona 2025–2026 ==
Hanomboka amin’ny 17 Aogositra 2025 ny taom-pilalaovana vaovao

Hifandona amin’i Arsenal sahady amin’ny fidirana voalohany

Tanjona: hampiakatra laharana, hanarina ekipa, ary tsy hiverina amin’ny loza.

== Palmarès ==
Ny Manchester United dia manana ny iray amin'ireo tahiry manan-danja indrindra amin'ny baolina kitra, miaraka amin'ny loka 70 azony: 68 amin'ireo loka lehibe sy roa amin'ny Division 2, izay mahatonga azy ho klioba manana ny anjara toerana lehibe indrindra amin'ny tantaran'ny baolina kitra anglisy. Ny ankamaroan'ny loka dia azo tamin'ny fitarihan'i Sir Alex Ferguson, izay nahazo loka 38, izany hoe mihoatra ny antsasaky ny tahiry manontolo.
== Loka sy zava-bita tsara indrindra amin'ny fifaninanana ofisialy ==

=== Fifaninanana an-toerana ===

* Ligin'ny Anglisy (20): 1908, 1911, 1952, 1956, 1957, 1965, 1967, 1993, 1994, 1996, 1997, 1999, 2000, 2001, 2003, 2007, 2008, 2009, 2011, 2013
* Fikambanana Anglisy (13): 1909, 1948, 1963, 1977, 1983, 1985, 1990, 1994, 1996, 1999, 2004, 2016, 2024
* Ligin'ny Kaopy (6): 1992, 2006, 2009, 2010, 2017, 2023
* Community Shield (21): 1908, 1911, 1952, 1956, 1957, 1965, 1967, 1977, 1983, 1990, 1993, 1994, 1996, 1997, 2003, 2007, 2008, 2010, 2011, 2013, 2016
* Ligin'ny Diviziona Faharoa (2): 1936, 1975

=== Fifaninanana iraisam-pirenena ===

* Ligin'ny Champions (3): 1968, 1999, 2008
* Ligue Europa / Coupe UEFA (1): 2017
* Super Coupe de l'UEFA (1): 1991
* Coupe du Monde des Clubs (1): 2008
* Coupe des Vainqueurs de Coupes (1): 1991
* Coupe Intercontinentale (1): 1999

=== Fifaninanana ho an'ny tanora ===

* FA Youth Cup (11): 1953, 1954, 1955, 1956, 1957, 1964, 1992, 1995, 2003, 2011, 2022
* FIFA Youth Cup (18): 1954, 1957, 1959, 1960, 1961, 1962, 1965, 1966, 1968, 1969, 1975, 1976, 1978, 1979, 1981, 1982, 2004, 2005
* Champions Youth Cup (1): 2007
* Milk Cup (4): 1991, 2003, 2008, 2009
* Premier Academy League (4): 1999, 2001, 2010, 2018
* Lancashire League Division One (12): 1955, 1984, 1985, 1987, 1988, 1990, 1991, 1993, 1995, 1996, 1997, 1998
* Lancashire League Division Two (5): 1965, 1970, 1972, 1989, 1997
* Lancashire League Division One Supplementary Cup (4): 1955, 1956, 1960, 1964
* Lancashire League Division Two Supplementary Cup (10): 1956, 1957, 1960, 1962, 1964, 1965, 1966, 1970, 1972, 1977

== Fifaninanana anatin' ny faritra ==

* Premier Reserve League North (4): 2005, 2006, 2010, 2012
* Premier Reserve League National Playoff (4): 2005, 2006, 2010, 2012
* Central League North (9): 1913, 1921, 1939, 1947, 1956, 1960, 1994, 1996, 1997
* Central League Division 1 West (1): 2005
* Central League Cup (1): 2005
* Manchester Senior Cup (25): 1908, 1910, 1912, 1913, 1920, 1924, 1926, 1931, 1934, 1936, 1937, 1939, 1948, 1955, 1957, 1959, 1964, 1999, 2000, 2001, 2004, 2006, 2008, 2009, 2010
* Lancashire Senior Cup (13): 1898, 1913, 1914, 1920, 1929, 1938, 1941, 1943, 1946, 1951, 1969.

== Taham-pahavitrihana sy isa ==

* Ryan Giggs no mpilalao manana ny isan'ny lalao betsaka indrindra tao amin'ny Manchester United, nanao 963 lalao nandritra ny taom-pilalao 1991-2014.
* Wayne Rooney no mpanam-bola lehibe indrindra tamin'ny tantaran'ny klioba, nahavita nanoratra 253 baolina teo amin'ny ligy, FA Cup, League Cup, ary ny fifaninanana iraisam-pirenena.
* David Gaskell no mpilalao tanora indrindra nanao ny fihaonana voalohany tamin'ny Manchester United, tamin'ny 16 taona sy 19 andro, ny 24 Oktobra 1956.
* Billy Meredith no mpilalao antitra indrindra nanao fihaonana tamin'ny Manchester United, tamin'ny 46 taona sy 271 andro, ny 7 Mey 1921.

== Mpilalao nanao lalao betsaka indrindra ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
!N°
!Anarana
!Taona
!Lalao
|-
|1
|Ryan Giggs
|1991–2014
|963
|-
|2
|Bobby Charlton
|1956–1973
|758
|-
|3
|Paul Scholes
|1994–2013
|718
|-
|4
|Bill Foulkes
|1952–1970
|688
|-
|5
|Gary Neville
|1992–2011
|602
|-
|6
|Wayne Rooney
|2004–2017
|559
|-
|7
|David de Gea
|2011–2023
|545
|-
|8
|Alex Stepney
|1966–1978
|539
|-
|9
|Tony Dunne
|1960–1973
|535
|-
|10
|Denis Irwin
|1990–2002
|529
|}
== Mpilalao mpmpidi-baolina ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
!N°
!Anarana
!Taona
!Baolina
|-
|1
|Wayne Rooney
|2004–2017
|253
|-
|2
|[[Bobby Charlton]]
|1956–1973
|249
|-
|3
|[[Denis Law]]
|1962–1973
|237
|-
|4
|Jack Rowley
|1937–1955
|211
|-
|5
|Dennis Viollet
|1953–1962
|179
|-
|6
|George Best
|1963–1974
|137
|-
|7
|Ryan Giggs
|1991–2014
|168
|-
|8
|Joe Spence
|1919–1933
|158
|-
|9
|Mark Hughes
|1980–1986, 1988–1995
|163
|-
|10
|[[Paul Scholes]]
|1994–2013
|155
|}

== Mpilalao nahazo loka maro indrindra ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
!N°
!Anarana
!Taona
!Loka
|-
|1
|Ryan Giggs
|1991–2014
|35
|-
|2
|Paul Scholes
|1994–2013
|23
|-
|3
|Gary Neville
|1992–2011
|22
|-
|4
|Denis Irwin
|1990–2002
|18
|-
|5
|Roy Keane
|1993–2005
|17
|-
|6
|Michael Carrick
|2006–2018
|14
|-
|7
|Wayne Rooney
|2004–2017
|16
|-
|8
|Gary Pallister
|1989–1997
|15
|-
|9
|Peter Schmeichel
|1991–1999
|15
|-
|10
|Nicky Butt
|1992–2004
|15
|}
== Loka manokana sy fandresena iraisam-pirenena ==

* Ballon d'Or: Denis Law (1964), [[Bobby Charlton]] (1966), George Best (1968), Cristiano Ronaldo (2008)
* Golden Boy: Wayne Rooney (2004), Anderson (2008), Anthony Martial (2015)
* Joueur de l'année UEFA: [[David Beckham]] (1999), Cristiano Ronaldo (2008)
* Joueur FIFA de l'année: Cristiano Ronaldo (2008)
* Prix Puskás de la FIFA: [[Cristiano Ronaldo]] (2009), Alejandro Garnacho (2024)
* Soulier d'Or Européen: Cristiano Ronaldo (31 baolina, 2008)
* Meilleur buteur de la Ligue des champions: Dennis Viollet (9 baolina, 1957), Denis Law (9 baolina, 1969), Dwight Yorke (8 baolina, 1999), Ruud van Nistelrooy (10 baolina, 2002; 12 baolina, 2003; 8 baolina, 2005), Cristiano Ronaldo (8 baolina, 2008)
* Meilleur buteur de la Ligue Europa: Bruno Fernandes (8 baolina, 2020), Marcus Rashford (6 baolina, 2023)
* Palmarès iraisam-pirenena: Mpilalao maro tao amin'ny Manchester United no nandray anjara tamin'ny fandresena tamin'ny fifaninanana iraisam-pirenena toy ny Coupe du Monde, Coupe des Confédérations.

== Loharano ==

{{commonscat}}
[[Sokajy:Klioba baolina kitra britanika]]
[[Sokajy:Klioba baolina kitra anglisy]]
[[Sokajy:Manchester United]]
[[Sokajy:Premier League]]</text>
      <sha1>4ienil7h1pmt2a6eenpeofsi4mak0ql</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Literatiora an-tsoratra</title>
    <ns>0</ns>
    <id>293561</id>
    <revision>
      <id>1142951</id>
      <parentid>1142893</parentid>
      <timestamp>2026-06-13T12:44:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Christien24</username>
        <id>39990</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>fanampiana</comment>
      <origin>1142951</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2081" sha1="m5zplq143ovb9k7xspnpbitwyh1vl2f" xml:space="preserve">Ny taonjato faha-9 taorian'ny nahatongavan'ireo misionera vahiny teto Madagasikara izay nampiditra sy nampiely ary nampianatra abidia latina voalohany. Taminy fanjakan,'i Radama I dia nampiaina io abidia latina io mba hanoratana ny teny malagasy. Teo no niandohany fanorantana boky , fandikana ny baiboly taminy teny gasy ary famohana ireo asa soratra isan-karazany.

Ny literatiora an-tsoratra dia anisan'ny sehatra iray lehibe amin'ny kolotsaina sy literatiora malagasy.  Natao ho fitaovana nohentina maneho ny fihetseham-po sy aingam-panahy ary maneho hevitra.Natao hiterizana sy hampiatana fahalalana ary kolotsaina ho an'ny taranaka faramandimby.&lt;ref&gt;https://www.inalco.fr/sites/default/files/asset/document/colloque_littrt_2appel_a_communication_colloque_international_litterature_2022_-_version_malagasy.pdf&lt;/ref&gt;

== Famaritana ==

=== •Ara-kevitra: ===
Ny literatiora an-tsoratra dia fanehoan-kevitra, famoahana ny  fihetseham-po sy ny aingam-panahy amin'ny alalan'ny soratra ho tonga haren-tsaina azo kirakiraina sy tehirizina.

Ny literatiora an-tsoratra dia fitambaran'ireo asa soratra rehetra novokarin'ny mpanoratra sy ny pôeta.

=== •Araka ny mpandinika: ===
RAHAINGOSON Henri(Di), in Amboara voafantina, tak:24, jolay 1942: &quot;Ny literatiora an-tsoratra dia fanehoan-kevitra sy fihetseham-po ary aingam-panahy amin'ny alalan'ny soratra ka manome haren-tsaina azo ampiasaina sy tehirizina&quot;.

Ny literatiora an-tsoratra zany dia fanehon-kevitra sy fihetseham-po izay avy amin' ny Aingam-panahy Ilay atao aminy alalany soratra (teny).

== Ny Karazany ==
Misy karazany roa ny literatiora an-tsoratra:

==== •Ny lahatsoratra mirindra: izany hoe natao milamina sy misy rafitra milamina izay natao antsoratra . ====
Ohatra : ny tononkira, ny tononkalo

==== •Ny  lahatsoratra tsotra: ====
sombin-tantara, tantara foronina, tantara tsangana, ny lahatsoratra famotopotoran-kevitra.

==Loharano==
# https://fr.scribd.com/document/587298280/Malagasy-2nd
# https://www.studocu.com/row/document/universite-dantananarivo/cours-physiologie/ny-literatiora-malagasy/108946291</text>
      <sha1>m5zplq143ovb9k7xspnpbitwyh1vl2f</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kylian Mbappé</title>
    <ns>0</ns>
    <id>294186</id>
    <revision>
      <id>1143014</id>
      <parentid>1141228</parentid>
      <timestamp>2026-06-14T06:24:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HarryWurst</username>
        <id>36292</id>
      </contributor>
      <origin>1143014</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1799" sha1="7civieoh7cm2hdlqw5tkc7bqdqdnqxr" xml:space="preserve">{{Infobox olona
|anarana=Kylian Mbappé
|teraka=20 Desambra 1998
|toerana=Saint - Denis
|firenena={{Frantsa}}
|asa=Mpilalao baolina
|image=Kylian_Mbapp%C3%A9_World_Cup_Trophy.jpg}}I '''Kylian Mbappé''' dia mpilalao baolina kitra matihanina frantsay, anisan’ny malaza indrindra maneran-tany ankehitriny. 

== Mombamba azy ==

* Anarana feno: Kylian Mbappé Lotin
* Teraka: 20 Desambra 1998
* Toerana nahaterahana: Bondy, Seine Saint - Denis, Frantsa
* Haavo: 1,78 m
* Toerana hilalaovany: Mpanafika(Attaquant)

== Asa ara-panatanjahantena ==

* Ekipam-pirenena: Equipe de France (Hatramin'ny 2017)
* Klioba nolalaovany:
* AS Monaco (2015–2017)
* [[Paris Saint-Germain]] – PSG (2017–2024)
* [[Real Madrid]] CF (2024–ankehitriny)

== Zava-bita lehibe ==

* Tompondakan’i Frantsa imbetsaka miaraka amin’ny PSG
* Campions League Finalist (2020, niaraka tamin'ny PSG)
* Tompondaka Erantany (FIFA World Cup 2018) miaraka amin’i Frantsa
* Faharoa amin’ny World Cup 2022 (nahatafiditra hat-trick tamin’ny famaranana!)
* Ballon d'Or Top 3 (isan-taona 2022–2023)
* Ligin'i Eoropa sy Lalao Nasionaly maro nahavitana zava-bita

== Toetra manokana ==

* Malaza amin’ny hafainganany, fandanjalanjany amin'ny baolina, ary famaranana mazava tsara
* Mpitondra fanahy sy fitaratra amin'ny tanora frantsay sy afrikana, satria avy amin'ny fianakaviana avy any Kamerona sy Alzeria izy.

== Fanamarihana ==
Tamin'ny taona 2024, dia nifindra tany amin'ny Real Madrid i Mbappé taorian'ny taona maro niaraka tamin'ny PSG. Ity dia iray amin’ireo fifindran-toerana goavana indrindra teo amin’ny tantaran’ny baolina kitra.

== Loharano ==

[[sokajy:mpilalao baolina kitra frantsay]]
[[sokajy:mpilalao baolina kitra nasionaly frantsay]]
[[sokajy:Teraka tamin'ny taona 1998]]
[[Sokajy:Ballon d'Or]]</text>
      <sha1>7civieoh7cm2hdlqw5tkc7bqdqdnqxr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Sokajy:Jeografian' Etaziona</title>
    <ns>14</ns>
    <id>297295</id>
    <revision>
      <id>1143051</id>
      <parentid>1127047</parentid>
      <timestamp>2026-06-14T09:51:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HarryWurst</username>
        <id>36292</id>
      </contributor>
      <origin>1143051</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="40" sha1="58cql0kbzjnu0878fi8ka81pwq6p2ug" xml:space="preserve">[[Sokajy:Etaziona]]
[[Sokajy:Jeografia]]</text>
      <sha1>58cql0kbzjnu0878fi8ka81pwq6p2ug</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1143052</id>
      <parentid>1143051</parentid>
      <timestamp>2026-06-14T09:51:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HarryWurst</username>
        <id>36292</id>
      </contributor>
      <comment>Nanala ny fanavaozana [[Special:Diff/1143051|1143051]] nataon'i [[Special:Contributions/HarryWurst|HarryWurst]] ([[User talk:HarryWurst|dinika]])</comment>
      <origin>1143052</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="40" sha1="sgj1jxu0rof7zncb84ilmukbxczv1qo" xml:space="preserve">[[Sokajy:Etazonia]]
[[Sokajy:Jeografia]]</text>
      <sha1>sgj1jxu0rof7zncb84ilmukbxczv1qo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Henri Rahaingoson</title>
    <ns>0</ns>
    <id>298264</id>
    <revision>
      <id>1142936</id>
      <parentid>1141483</parentid>
      <timestamp>2026-06-13T12:11:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Quinze2001</username>
        <id>34461</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>1142936</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2308" sha1="s3vnsgdi11qqcmkf9z1mrey27idww73" xml:space="preserve">{{Infobox olona|anarana=Henri Rahaingoson|teraka=26 Novambra 1938|toerana=tao Antananarivo|maty=13 Avrily 2016|firenena=Madagascar|asa=mpampianatra}}

I '''Henri Rahaingoson''', izay atao hoe '''Di''', dia mpahay teny sy mpampianatra ary akademisiana teraka tamin' ny 26 Novambra 1938 tao [[Antananarivo]] ary maty ny 13 Avrily 2016 tao amin' io tanàna io ihany. Rahaingoson Eugène Bella no anaran-dRainy izay poeta sy mpanoratra ihany koa, ary Ralinirina Perle no anaran-dReniny.&lt;ref&gt;https://poetawebs.e-monsite.com/pages/fakafaka/page-66.html&lt;/ref&gt;

== Tantaram-piainany ==
Nanomboka ny asany tamin' ny fampianarana teny frantsay sy literatiora môderina i Henri Rahaingoson. Tamin' ny volana Mey 1972, rehefa nanao fihetsiketsehana ny mpianatra hitaky ny fampiharana ny [[demôkrasia]] sy ny [[Fanagasiana|fanagasiana ny fampianarana]], i Henri Rahaingoson, mpampianatra sady sendikalista tamin' izany fotoana izany, dia nanohana ny fihetsiketsehana izay nitarika ny fiafaran' ny [[Repoblika Malagasy|Repoblika voalohany]].

Lasa mpampianatra [[Fiteny malagasy|teny malagasy]], [[Tantaran' i Madagasikara|tantara malagasy]], [[haiteny]] ary ny [[fandikan-teny]] izy taorian' izay. Tao amin' ny [[Oniversiten' Antananarivo]] izy dia nampianatra ny teny malagasy am-bava sy an-tsoratra ary ny haiteny amam-piarahamonina tao amin' ny depatrementa sôsiôlôjia ary ny fandikan-teny tao amin' ny departemantan' ny teny frantsay&lt;ref&gt;https://fr.allafrica.com/stories/201604141271.html&lt;/ref&gt;. Nampianatra tao amin' ny Collège Saint-Michel ao Antananarivo ihany koa izy. Nitana ny toeran' ny filoha lefitra tao amin' ny fizaràna Zavakanto sy Literatiora tao amin' ny [[Akademia Malagasy]] izy. Izy no nanombka ny fankalazana ny iray volan' ny teny malagasy isan-taona amin' ny volana Jona.Izy no niandohan'ny fomba fitenenana Noe:&quot;andrianikio ny teniko, ny an'ny hafa koa feheziko&quot;&lt;ref&gt;https://midi-madagasikara.mg/le-monde-litteraire-en-deuil-rahaingoson-henri-di-nest-plus/&lt;/ref&gt;

== Boky nosoratana ==

* Rahaingoson, Henri, ''[https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000138959 Fara-la-chèvre et sa sœur]'' | ''I Fara-osy sy Ravavimatoa'', Zanzibar: Eacrotanal, 1982.

* Rahaingoson, Henri. ''Amboaran-tsombintantara'', ''Jobily faha-50 taona Havatsa-Upem'', Antananarivo, 2002.
==Loharano==
{{Reflist}}</text>
      <sha1>s3vnsgdi11qqcmkf9z1mrey27idww73</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1142938</id>
      <parentid>1142936</parentid>
      <timestamp>2026-06-13T12:13:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Quinze2001</username>
        <id>34461</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>1142938</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2905" sha1="bdfjjagg9jk7hulsanw5oetl38kutc3" xml:space="preserve">{{Infobox olona|anarana=Henri Rahaingoson|teraka=26 Novambra 1938|toerana=tao Antananarivo|maty=13 Avrily 2016|firenena=Madagascar|asa=mpampianatra}}

I '''Henri Rahaingoson''', izay atao hoe '''Di''', dia mpahay teny sy mpampianatra ary akademisiana teraka tamin' ny 26 Novambra 1938 tao [[Antananarivo]] ary maty ny 13 Avrily 2016 tao amin' io tanàna io ihany. Rahaingoson Eugène Bella no anaran-dRainy izay poeta sy mpanoratra ihany koa, ary Ralinirina Perle no anaran-dReniny.&lt;ref&gt;https://poetawebs.e-monsite.com/pages/fakafaka/page-66.html&lt;/ref&gt;

== Tantaram-piainany ==
Nanomboka ny asany tamin' ny fampianarana teny frantsay sy literatiora môderina i Henri Rahaingoson. Tamin' ny volana Mey 1972, rehefa nanao fihetsiketsehana ny mpianatra hitaky ny fampiharana ny [[demôkrasia]] sy ny [[Fanagasiana|fanagasiana ny fampianarana]], i Henri Rahaingoson, mpampianatra sady sendikalista tamin' izany fotoana izany, dia nanohana ny fihetsiketsehana izay nitarika ny fiafaran' ny [[Repoblika Malagasy|Repoblika voalohany]].

Lasa mpampianatra [[Fiteny malagasy|teny malagasy]], [[Tantaran' i Madagasikara|tantara malagasy]], [[haiteny]] ary ny [[fandikan-teny]] izy taorian' izay. Tao amin' ny [[Oniversiten' Antananarivo]] izy dia nampianatra ny teny malagasy am-bava sy an-tsoratra ary ny haiteny amam-piarahamonina tao amin' ny depatrementa sôsiôlôjia ary ny fandikan-teny tao amin' ny departemantan' ny teny frantsay&lt;ref&gt;https://fr.allafrica.com/stories/201604141271.html&lt;/ref&gt;. Nampianatra tao amin' ny Collège Saint-Michel ao Antananarivo ihany koa izy. Nitana ny toeran' ny filoha lefitra tao amin' ny fizaràna Zavakanto sy Literatiora tao amin' ny [[Akademia Malagasy]] izy. Izy no nanombka ny fankalazana ny iray volan' ny teny malagasy isan-taona amin' ny volana Jona.Izy no niandohan'ny fomba fitenenana Noe:&quot;andrianikio ny teniko, ny an'ny hafa koa feheziko&quot;&lt;ref&gt;https://midi-madagasikara.mg/le-monde-litteraire-en-deuil-rahaingoson-henri-di-nest-plus/&lt;/ref&gt;

== Boky nosoratana ==

* Rahaingoson, Henri, ''[https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000138959 Fara-la-chèvre et sa sœur]'' | ''I Fara-osy sy Ravavimatoa'', Zanzibar: Eacrotanal, 1982.

* Rahaingoson, Henri. ''Amboaran-tsombintantara'', ''Jobily faha-50 taona Havatsa-Upem'', Antananarivo, 2002.

== Jereo koa ==

* [[David Jaomanoro]]

* [[Jean-Joseph Rabearivelo]]
* [[Jacques Rabemananjara]]
* [[Jean-Luc Raharimanana]]
* [[Michèle Rakotoson]]

* [[Dox (Jean Verdi Salomon Razakandrainy)|Dox]]
* [[Naivoharison Patrick Ramanmonjisoa]]

* [[Lucien Xavier Michel Andrianarahinjaka|Lucien Xavier Michel-Andrianarahinjaka]]

* [[Esther Nirina]]

* [[Hajasoa Vololona Picard]]
* [[Charlotte-Arrisoa Rafenomanjato]]
* [[Pastora Rahajason]]
* [[Elie Rajaonarison]]
* [[Ny Avana Ramanantoanina]]
* [[Flavien Ranaivo]]
* [[Esther Razana]]
* [[Samuel Ratany]]

* [[Lisitry ny mpanoratra malagasy]]

==Loharano==
{{Reflist}}</text>
      <sha1>bdfjjagg9jk7hulsanw5oetl38kutc3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Concours inter-universitaire de débat de La Haye</title>
    <ns>0</ns>
    <id>299930</id>
    <revision>
      <id>1143028</id>
      <parentid>1140397</parentid>
      <timestamp>2026-06-14T07:38:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aulorange1</username>
        <id>39809</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>nanova ny anaran'i [[Mpikambana:Aulorange1/Concours inter-universitaire de débat de La Haye]] ho [[Concours inter-universitaire de débat de La Haye]] i Aulorange1 : Famindrana avy amin'ny pejin'ny mpikambana ho amin'ny lahatsoratra fototra taorian'ny fanomanana lahatsoratra fohy misy loharano.</comment>
      <origin>1140397</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1089" sha1="8x3k27e8so2kiac6en9keo0gnb468zf" xml:space="preserve">'''Concours inter-universitaire de débat de La Haye''' dia fifaninanana iraisam-pirenena amin'ny adihevitra amin'ny teny frantsay ho an'ny mpianatra eny amin'ny oniversite. Atao any [[La Haye]], any [[Pays-Bas]], izy io.

[[File:Pays participants au Concours inter-universitaire de débat de La Haye (2022-2026).png|thumb|Sarintanin'ireo firenena nandray anjara tamin'ny alalan'ny oniversite tao amin'ny ''Concours inter-universitaire de débat de La Haye'' teo anelanelan'ny 2022 sy 2026.]]

== Taona 2024 ==

Tamin'ny taona 2024, ny ''Université Catholique de Madagascar'' (Oniversite Katolika eto Madagasikara) no nandresy tamin'ny fifaninanana, rehefa nandresy ny ''Université catholique de Lille'' tamin'ny lalao famaranana.&lt;ref&gt;[https://2424.mg/art-oratoire-luniversite-catholique-de-madagascar-remporte-le-tournoi-inter-universitaire-de-debats-de-la-haye/ ''ART ORATOIRE – L’Université Catholique de Madagascar remporte le tournoi inter-universitaire de débats de La Haye''], ''2424.mg'', 20 Jona 2024. Notsidihina tamin'ny 27 Mey 2026.&lt;/ref&gt;

== Loharano ==
&lt;references /&gt;</text>
      <sha1>8x3k27e8so2kiac6en9keo0gnb468zf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Sussex Andrefana</title>
    <ns>0</ns>
    <id>300046</id>
    <revision>
      <id>1142986</id>
      <parentid>1142721</parentid>
      <timestamp>2026-06-14T03:26:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HarryWurst</username>
        <id>36292</id>
      </contributor>
      <origin>1142986</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1029" sha1="7afcy7lh61y43vtmxozhoywqpd2c5hh" xml:space="preserve">{{coord|50|57|N|00|25|W}}
{{infobox tanàna
|tanàna=Sussex Andrefana (West Sussex)
|velarantany= 1.991
|isam-ponina=858.825
|sary=Chichester Cathedral Exterior, West Sussex, UK - Diliff.jpg
|saina=Flag of West Sussex.svg
|ben'ny tanàna=
|tanànan-dehibe=
|firenena={{Angletera}} - {{Fanjakana Mitambatra}}
|faritany=  [[West Sussex]]
}}
[[File:West Sussex UK locator map 2010.svg|thumb|left|Sussex Andrefana]]
'''Sussex Andrefana''' ([[fiteny anglisy|anglisy]]: ''West Sussex'')  dia faritany ao atsimon'i {{Angletera}}.

Mifanitsy amin'i [[Sussex Atsinanana]] (anisan'izany i [[Brighton]] sy [[Hove]]), [[Hampshire]], ary [[Surrey]] izy. Nizara roa ny kaominina Sussex nentim-paharazana, samy nanana ny tanànany manokana, tamin'ny 1888. Nijanona ho kaominina manokana i Sussex hatramin'ny 1974.

Ny foibem-pitantanan'i West Sussex dia i [[Chichester]]. Ny tanàna lehibe indrindra dia [[Crawley]].


== Tsiahy ==
{{ref}}
{{commonscat|West Sussex}}
[[en:West Sussex]]
[[Sokajy:West Sussex]]
[[sokajy:Faritany ao Angletera]]</text>
      <sha1>7afcy7lh61y43vtmxozhoywqpd2c5hh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Charlotte-Arrisoa Rafenomanjato</title>
    <ns>0</ns>
    <id>300530</id>
    <revision>
      <id>1142931</id>
      <parentid>1142882</parentid>
      <timestamp>2026-06-13T12:07:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bluerose25</username>
        <id>31052</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>1142931</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4996" sha1="dlzf0uw2zvipgwxa4n0gr533feh2msj" xml:space="preserve">'''Charlotte-Arrisoa Rafenomanjato''' dia mpanoratra [[Madagasikara|Malagasy]] teraka tao [[Antananarivo]] tamin'ny 1936 . Manoratra amin'ny teny frantsay sy malagasy izy. Mpanoratra tantara foronina, tononkalo, lahatsoratra fandinihana, tantara an-tsehatra izy. Mpandika teny ihany koa i Charlotte-Arrisoa Rafenomananjato.

Nodimandry tamin'ny novembre 2008 ity mpanoratra ity.&lt;ref&gt;{{chapitre|langue=fr|auteur1=C. Riffard|titre chapitre=Rafenomanjato, Charlotte-Arrisoa  [Antananarivo 1936 - Tananarive 2008]|titre ouvrage=[[Dictionnaire universel des créatrices]]|auteurs ouvrage=[[Béatrice Didier]], [[Antoinette Fouque]] et [[Mireille Calle-Gruber]] (dir.)|éditeur=[[Éditions Des femmes]]|année=2013|passage=3584}}.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{article|langue=fr|titre=Charlotte-Arrisoa Rafenomanjato|url texte=https://aflit.arts.uwa.edu.au/Rafenomanjato.html|auteur1=Jean-Marie Volet|périodique=[[Université d'Australie-Occidentale]]|jour=16|mois=janvier|année=2009}}.&lt;/ref&gt;

== Tantaram-piainany ==
Charlotte-Arrisoa Rafenomanjato dia mpanoratra fantan-daza amin'ny teny frantsay. Teraka ny taona 1936 tao Antananarivo izy. Dokotera ny rainy ary mpitendry zava-maneno (&quot;piano&quot;) ny reniny. Mbola kely izy dia maty ny reniny. &quot;Diplomate&quot; ny vadiny ary niteraka telo izy ireo. Matin'ny fahasarotana ara-pisefoana, tao amin'ny &quot;Clinique des soeurs&quot; Ankadifotsy,  ny volana novambra 2008 izy.

== Sehatra arak'asa ==
Mpampivelona ny asany ary nahazo fiofanana manokana momba ny momba ny fitaizana sy fikarakarana zaza izy. Noho ny vadiny &quot;diplomate&quot; dia nipetraka maharitra tany an-dafy izy. Rehefa tafaverina teto Madagasikara izy, ny taona 1982, dia nimasoany ny asa soratra ary lasa mpanoratra angano, tantara fohy, tantara an-tsehatra sy tantara foronina izy, izay tamin'ny teny frantsay ny sasany.

== Hetsika ara-pikambanana ==
Nanorina ny fikambanana &quot;Société des Écrivains de l'Océan Indien&quot; (SEROI) i Charlotte Rafenomanjato. Sady mpikambana tao izy no sady filoham-boninahitra tao. Mpikambana tao amin'ny Rassemblement des forces nationales (RFN) ihany koa ny tenany.

== Sanganasa ==
Ny asa soratr'i Charlotte Rafenomananjato dia ny tononkalo, ny tantara foronina, ny tantara fohy, ny lahatsoratra fandalinana ara-politika, ny tantara an-tsehatra ary ny fandikan-teny.

=== Tantara an-tsehatra ===

* ''Le prix de la paix'', nahazo ny &quot;prix RFI&quot; ny taona 1986, navadika ho sarimihetsika ary naseho nandritra ny &quot;Festival des films africains&quot; tany Montréal ny taona 1988
* ''La Pêcheresse'', nahazo ny &quot;prix RFI&quot; ny taona 1987
* ''Le Prince de l'étang'', naseho nandritra ny sy &quot;Festival francophone&quot;  tao Limoges ny taona 1988 ary nadika tamin'ny teny italianina ka naseho nandritra ny &quot;Festival de théâtre africain&quot; tany Italia 
* ''L'Oiseau de proie'', naseho nandritra ny &quot;Littérature franco-malgache&quot; tao Antananarivo ny taona 1991
* ''Le Troupeau'', nadika tamin'ny teny anglisy ary naseho nandritra ny &quot;Festival of Contemporary Theatre&quot; tao New York
* ''Le Pain des autres'', voatsonga tamin'ny RFI taona 1989
* ''La Paix du Purgatoire'', tsy mbola navoaka.
* ''Le Portrait et le Cresson'', tsy mbola navoaka.
* ''Boomerang'', tsy mbola navoaka.
* ''Plume et Plume'', tsy mbola navoaka.
* ''Le Cerveau'', tsy mbola navoaka.

=== Tantara foronina ===

* ''Malala,'' 1986, tsy mbola navoaka.
* ''Pétale Écarlate'', 1990, navoaka tany Frantsa aloha avy eo natao tantara mitohy tao anaty gazety malagasy mpivoaka isan'andro  ''L'Express de Madagascar'' ny taona 2001
* ''Le Cinquième Sceau'', 1994
* ''Sang pour sang, vie pour vie, 2003''
* ''Pétale écarlate'' navoaka indray ary nampitondraina ny lohateny Felana, 2006
* ''Nanté'', fille du néant, tsy mbola navoaka
* ''Kirihitra'', tsy mbola navoaka
* ''La Fracture'', tsy mbola navoaka

=== Lahatsoratra fandalinana ===

* ''La Marche de la liberté,'' 1992
* ''La Femme et la guerre, 1993''
* ''Ravalomanana Marc : de président de la rue, à président du palais'', 2003

=== Tononkalo ===

* ''Amertumes'', 1980
* ''Bouquet d’espoirs'', 1985
* ''Sable blond et Latérite rouge, sols de mon pays : réminiscences en prose poétique'', 1947-1960, 1985
* ''Moïses de notre race'', 1986
* ''Moi, môme errant'', angon-tononkalo tsy mbola navoaka.
* ''Les Amants d’Iarivo, épopée / Mpifankatian Iarivo'', tononkalo, 2003.

=== Tantara fohy ===

* ''Doggy-bag'', 1994, tsy mbola navoaka.
* ''Omeo zanako''. navoaka tao amin'ny gazety malagasy mpivoaka isan'andro ''L’Express'' ny taona 2000, ary avy eo tao amin'ny  ''Chroniques de Madagascar'',natolotr'i Dominique Ranaivoson tany Frantsa : Sépia, 2005
* ''Adolescent'', tsy mbola navoaka.
* ''Faly'', tsy mbola navoaka.
* ''L’Aquarium de Dieu'', tsy mbola navoaka.
* ''Rangory, quelle pomme'', tsy mbola navoaka.

== Mari-boninahitra ==
Ny taona 1986: nahazo ny laharana voalohany tamin'ny Fifaninanana teatra iraisan’ny firenena afrikanina izay nokarakarain'ny RFI. Ny tantara an-tsehatra &quot;''Le prix de la paix''&quot; no nahazoany izany laharana voalohany izany</text>
      <sha1>dlzf0uw2zvipgwxa4n0gr533feh2msj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1142932</id>
      <parentid>1142931</parentid>
      <timestamp>2026-06-13T12:09:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bluerose25</username>
        <id>31052</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>1142932</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5102" sha1="12dlnnor9nnapr3k4fgyiimz530nkjj" xml:space="preserve">'''Charlotte-Arrisoa Rafenomanjato''' dia mpanoratra [[Madagasikara|Malagasy]] teraka tao [[Antananarivo]] tamin'ny 1936 . Manoratra amin'ny teny frantsay sy malagasy izy. Mpanoratra tantara foronina, tononkalo, lahatsoratra fandinihana, tantara an-tsehatra izy. Mpandika teny ihany koa i Charlotte-Arrisoa Rafenomananjato.

Nodimandry tamin'ny novembre 2008 ity mpanoratra ity.&lt;ref&gt;{{chapitre|langue=fr|auteur1=C. Riffard|titre chapitre=Rafenomanjato, Charlotte-Arrisoa  [Antananarivo 1936 - Tananarive 2008]|titre ouvrage=[[Dictionnaire universel des créatrices]]|auteurs ouvrage=[[Béatrice Didier]], [[Antoinette Fouque]] et [[Mireille Calle-Gruber]] (dir.)|éditeur=[[Éditions Des femmes]]|année=2013|passage=3584}}.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{article|langue=fr|titre=Charlotte-Arrisoa Rafenomanjato|url texte=https://aflit.arts.uwa.edu.au/Rafenomanjato.html|auteur1=Jean-Marie Volet|périodique=[[Université d'Australie-Occidentale]]|jour=16|mois=janvier|année=2009}}.&lt;/ref&gt;

== Tantaram-piainany ==
Charlotte-Arrisoa Rafenomanjato dia mpanoratra fantan-daza amin'ny teny frantsay. Teraka ny taona 1936 tao Antananarivo izy. Dokotera ny rainy ary mpitendry zava-maneno (&quot;piano&quot;) ny reniny. Mbola kely izy dia maty ny reniny. &quot;Diplomate&quot; ny vadiny ary niteraka telo izy ireo. Matin'ny fahasarotana ara-pisefoana, tao amin'ny &quot;Clinique des soeurs&quot; Ankadifotsy,  ny volana novambra 2008 izy.

== Sehatra arak'asa ==
Mpampivelona ny asany ary nahazo fiofanana manokana momba ny momba ny fitaizana sy fikarakarana zaza izy. Noho ny vadiny &quot;diplomate&quot; dia nipetraka maharitra tany an-dafy izy. Rehefa tafaverina teto Madagasikara izy, ny taona 1982, dia nimasoany ny asa soratra ary lasa mpanoratra angano, tantara fohy, tantara an-tsehatra sy tantara foronina izy, izay tamin'ny teny frantsay ny sasany.

== Hetsika ara-pikambanana ==
Nanorina ny fikambanana &quot;Société des Écrivains de l'Océan Indien&quot; (SEROI) i Charlotte Rafenomanjato. Sady mpikambana tao izy no sady filoham-boninahitra tao. Mpikambana tao amin'ny Rassemblement des forces nationales (RFN) ihany koa ny tenany.

== Sanganasa ==
Ny asa soratr'i Charlotte Rafenomananjato dia ny tononkalo, ny tantara foronina, ny tantara fohy, ny lahatsoratra fandalinana ara-politika, ny tantara an-tsehatra ary ny fandikan-teny.

=== Tantara an-tsehatra ===

* ''Le prix de la paix'', nahazo ny &quot;prix RFI&quot; ny taona 1986, navadika ho sarimihetsika ary naseho nandritra ny &quot;Festival des films africains&quot; tany Montréal ny taona 1988
* ''La Pêcheresse'', nahazo ny &quot;prix RFI&quot; ny taona 1987
* ''Le Prince de l'étang'', naseho nandritra ny sy &quot;Festival francophone&quot;  tao Limoges ny taona 1988 ary nadika tamin'ny teny italianina ka naseho nandritra ny &quot;Festival de théâtre africain&quot; tany Italia 
* ''L'Oiseau de proie'', naseho nandritra ny &quot;Littérature franco-malgache&quot; tao Antananarivo ny taona 1991
* ''Le Troupeau'', nadika tamin'ny teny anglisy ary naseho nandritra ny &quot;Festival of Contemporary Theatre&quot; tao New York
* ''Le Pain des autres'', voatsonga tamin'ny RFI taona 1989
* ''La Paix du Purgatoire'', tsy mbola navoaka.
* ''Le Portrait et le Cresson'', tsy mbola navoaka.
* ''Boomerang'', tsy mbola navoaka.
* ''Plume et Plume'', tsy mbola navoaka.
* ''Le Cerveau'', tsy mbola navoaka.

=== Tantara foronina ===

* ''Malala,'' 1986, tsy mbola navoaka.
* ''Pétale Écarlate'', 1990, navoaka tany Frantsa aloha avy eo natao tantara mitohy tao anaty gazety malagasy mpivoaka isan'andro  ''L'Express de Madagascar'' ny taona 2001
* ''Le Cinquième Sceau'', 1994
* ''Sang pour sang, vie pour vie, 2003''
* ''Pétale écarlate'' navoaka indray ary nampitondraina ny lohateny Felana, 2006
* ''Nanté'', fille du néant, tsy mbola navoaka
* ''Kirihitra'', tsy mbola navoaka
* ''La Fracture'', tsy mbola navoaka

=== Lahatsoratra fandalinana ===

* ''La Marche de la liberté,'' 1992
* ''La Femme et la guerre, 1993''
* ''Ravalomanana Marc : de président de la rue, à président du palais'', 2003

=== Tononkalo ===

* ''Amertumes'', 1980
* ''Bouquet d’espoirs'', 1985
* ''Sable blond et Latérite rouge, sols de mon pays : réminiscences en prose poétique'', 1947-1960, 1985
* ''Moïses de notre race'', 1986
* ''Moi, môme errant'', angon-tononkalo tsy mbola navoaka.
* ''Les Amants d’Iarivo, épopée / Mpifankatian Iarivo'', tononkalo, 2003.

=== Tantara fohy ===

* ''Doggy-bag'', 1994, tsy mbola navoaka.
* ''Omeo zanako''. navoaka tao amin'ny gazety malagasy mpivoaka isan'andro ''L’Express'' ny taona 2000, ary avy eo tao amin'ny  ''Chroniques de Madagascar'',natolotr'i Dominique Ranaivoson tany Frantsa : Sépia, 2005
* ''Adolescent'', tsy mbola navoaka.
* ''Faly'', tsy mbola navoaka.
* ''L’Aquarium de Dieu'', tsy mbola navoaka.
* ''Rangory, quelle pomme'', tsy mbola navoaka.

=== Sarimihetsika ===
''Kalanoro'', Teti-drafitry ny tantara mitohy misy fizarana enina, tsy mbola vita.

== Mari-boninahitra ==
Ny taona 1986: nahazo ny laharana voalohany tamin'ny Fifaninanana teatra iraisan’ny firenena afrikanina izay nokarakarain'ny RFI. Ny tantara an-tsehatra &quot;''Le prix de la paix''&quot; no nahazoany izany laharana voalohany izany</text>
      <sha1>12dlnnor9nnapr3k4fgyiimz530nkjj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1142934</id>
      <parentid>1142932</parentid>
      <timestamp>2026-06-13T12:09:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bluerose25</username>
        <id>31052</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>1142934</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5118" sha1="4al62oqx3zjkn1f7oyeel5tj8nyezmw" xml:space="preserve">'''Charlotte-Arrisoa Rafenomanjato''' dia mpanoratra [[Madagasikara|Malagasy]] teraka tao [[Antananarivo]] tamin'ny 1936 . Manoratra amin'ny teny frantsay sy malagasy izy. Mpanoratra tantara foronina, tononkalo, lahatsoratra fandinihana, tantara an-tsehatra izy. Mpandika teny ihany koa i Charlotte-Arrisoa Rafenomananjato.

Nodimandry tamin'ny novembre 2008 ity mpanoratra ity.&lt;ref&gt;{{chapitre|langue=fr|auteur1=C. Riffard|titre chapitre=Rafenomanjato, Charlotte-Arrisoa  [Antananarivo 1936 - Tananarive 2008]|titre ouvrage=[[Dictionnaire universel des créatrices]]|auteurs ouvrage=[[Béatrice Didier]], [[Antoinette Fouque]] et [[Mireille Calle-Gruber]] (dir.)|éditeur=[[Éditions Des femmes]]|année=2013|passage=3584}}.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{article|langue=fr|titre=Charlotte-Arrisoa Rafenomanjato|url texte=https://aflit.arts.uwa.edu.au/Rafenomanjato.html|auteur1=Jean-Marie Volet|périodique=[[Université d'Australie-Occidentale]]|jour=16|mois=janvier|année=2009}}.&lt;/ref&gt;

== Tantaram-piainany ==
Charlotte-Arrisoa Rafenomanjato dia mpanoratra fantan-daza amin'ny teny frantsay. Teraka ny taona 1936 tao Antananarivo izy. Dokotera ny rainy ary mpitendry zava-maneno (&quot;piano&quot;) ny reniny. Mbola kely izy dia maty ny reniny. &quot;Diplomate&quot; ny vadiny ary niteraka telo izy ireo. Matin'ny fahasarotana ara-pisefoana, tao amin'ny &quot;Clinique des soeurs&quot; Ankadifotsy,  ny volana novambra 2008 izy.

== Sehatra arak'asa ==
Mpampivelona ny asany ary nahazo fiofanana manokana momba ny momba ny fitaizana sy fikarakarana zaza izy. Noho ny vadiny &quot;diplomate&quot; dia nipetraka maharitra tany an-dafy izy. Rehefa tafaverina teto Madagasikara izy, ny taona 1982, dia nimasoany ny asa soratra ary lasa mpanoratra angano, tantara fohy, tantara an-tsehatra sy tantara foronina izy, izay tamin'ny teny frantsay ny sasany.

== Hetsika ara-pikambanana ==
Nanorina ny fikambanana &quot;Société des Écrivains de l'Océan Indien&quot; (SEROI) i Charlotte Rafenomanjato. Sady mpikambana tao izy no sady filoham-boninahitra tao. Mpikambana tao amin'ny Rassemblement des forces nationales (RFN) ihany koa ny tenany.

== Sanganasa ==
Ny asa soratr'i Charlotte Rafenomananjato dia ny tononkalo, ny tantara foronina, ny tantara fohy, ny lahatsoratra fandalinana ara-politika, ny tantara an-tsehatra ary ny fandikan-teny.

=== Tantara an-tsehatra ===

* ''Le prix de la paix'', nahazo ny &quot;prix RFI&quot; ny taona 1986, navadika ho sarimihetsika ary naseho nandritra ny &quot;Festival des films africains&quot; tany Montréal ny taona 1988
* ''La Pêcheresse'', nahazo ny &quot;prix RFI&quot; ny taona 1987
* ''Le Prince de l'étang'', naseho nandritra ny sy &quot;Festival francophone&quot;  tao Limoges ny taona 1988 ary nadika tamin'ny teny italianina ka naseho nandritra ny &quot;Festival de théâtre africain&quot; tany Italia 
* ''L'Oiseau de proie'', naseho nandritra ny &quot;Littérature franco-malgache&quot; tao Antananarivo ny taona 1991
* ''Le Troupeau'', nadika tamin'ny teny anglisy ary naseho nandritra ny &quot;Festival of Contemporary Theatre&quot; tao New York
* ''Le Pain des autres'', voatsonga tamin'ny RFI taona 1989
* ''La Paix du Purgatoire'', tsy mbola navoaka.
* ''Le Portrait et le Cresson'', tsy mbola navoaka.
* ''Boomerang'', tsy mbola navoaka.
* ''Plume et Plume'', tsy mbola navoaka.
* ''Le Cerveau'', tsy mbola navoaka.

=== Tantara foronina ===

* ''Malala,'' 1986, tsy mbola navoaka.
* ''Pétale Écarlate'', 1990, navoaka tany Frantsa aloha avy eo natao tantara mitohy tao anaty gazety malagasy mpivoaka isan'andro  ''L'Express de Madagascar'' ny taona 2001
* ''Le Cinquième Sceau'', 1994
* ''Sang pour sang, vie pour vie, 2003''
* ''Pétale écarlate'' navoaka indray ary nampitondraina ny lohateny Felana, 2006
* ''Nanté'', fille du néant, tsy mbola navoaka
* ''Kirihitra'', tsy mbola navoaka
* ''La Fracture'', tsy mbola navoaka

=== Lahatsoratra fandalinana ===

* ''La Marche de la liberté,'' 1992
* ''La Femme et la guerre, 1993''
* ''Ravalomanana Marc : de président de la rue, à président du palais'', 2003

=== Tononkalo ===

* ''Amertumes'', 1980
* ''Bouquet d’espoirs'', 1985
* ''Sable blond et Latérite rouge, sols de mon pays : réminiscences en prose poétique'', 1947-1960, 1985
* ''Moïses de notre race'', 1986
* ''Moi, môme errant'', angon-tononkalo tsy mbola navoaka.
* ''Les Amants d’Iarivo, épopée / Mpifankatian Iarivo'', tononkalo, 2003.

=== Tantara fohy ===

* ''Doggy-bag'', 1994, tsy mbola navoaka.
* ''Omeo zanako''. navoaka tao amin'ny gazety malagasy mpivoaka isan'andro ''L’Express'' ny taona 2000, ary avy eo tao amin'ny  ''Chroniques de Madagascar'',natolotr'i Dominique Ranaivoson tany Frantsa : Sépia, 2005
* ''Adolescent'', tsy mbola navoaka.
* ''Faly'', tsy mbola navoaka.
* ''L’Aquarium de Dieu'', tsy mbola navoaka.
* ''Rangory, quelle pomme'', tsy mbola navoaka.

=== Sarimihetsika ===
''Kalanoro'', Teti-drafitry ny tantara mitohy misy fizarana enina, tsy mbola vita.

== Mari-boninahitra ==
Ny taona 1986: nahazo ny laharana voalohany tamin'ny Fifaninanana teatra iraisan’ny firenena afrikanina izay nokarakarain'ny RFI. Ny tantara an-tsehatra &quot;''Le prix de la paix''&quot; no nahazoany izany laharana voalohany izany

== Loharano ==</text>
      <sha1>4al62oqx3zjkn1f7oyeel5tj8nyezmw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1142939</id>
      <parentid>1142934</parentid>
      <timestamp>2026-06-13T12:13:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bluerose25</username>
        <id>31052</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>1142939</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5466" sha1="0x17fg1481f37fdejxe51r6hrepgh6x" xml:space="preserve">{{Infobox olona|anarana=Charlotte-Arrisoa Rafenomanjato|teraka=16 mars 1936|toerana=Antananarivo|maty=4 novembre 2008|firenena=Madagasikara|karazana=Malagasy|asa=Mpanoratra|asa hafa=Mpampivelona|taona niasana=1982 - 2008|seha-pitiavana=Manam-bady, niteraka telo|image=Charlotte-Arrisoa Rafenomanjato.jpg|sary=Charlotte-Arrisoa Rafenomanjato.jpg}}

'''Charlotte-Arrisoa Rafenomanjato''' dia mpanoratra [[Madagasikara|Malagasy]] teraka tao [[Antananarivo]] tamin'ny 1936 . Manoratra amin'ny teny frantsay sy malagasy izy. Mpanoratra tantara foronina, tononkalo, lahatsoratra fandinihana, tantara an-tsehatra izy. Mpandika teny ihany koa i Charlotte-Arrisoa Rafenomananjato.

Nodimandry tamin'ny novembre 2008 ity mpanoratra ity.&lt;ref&gt;{{chapitre|langue=fr|auteur1=C. Riffard|titre chapitre=Rafenomanjato, Charlotte-Arrisoa  [Antananarivo 1936 - Tananarive 2008]|titre ouvrage=[[Dictionnaire universel des créatrices]]|auteurs ouvrage=[[Béatrice Didier]], [[Antoinette Fouque]] et [[Mireille Calle-Gruber]] (dir.)|éditeur=[[Éditions Des femmes]]|année=2013|passage=3584}}.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{article|langue=fr|titre=Charlotte-Arrisoa Rafenomanjato|url texte=https://aflit.arts.uwa.edu.au/Rafenomanjato.html|auteur1=Jean-Marie Volet|périodique=[[Université d'Australie-Occidentale]]|jour=16|mois=janvier|année=2009}}.&lt;/ref&gt;

== Tantaram-piainany ==
Charlotte-Arrisoa Rafenomanjato dia mpanoratra fantan-daza amin'ny teny frantsay. Teraka ny taona 1936 tao Antananarivo izy. Dokotera ny rainy ary mpitendry zava-maneno (&quot;piano&quot;) ny reniny. Mbola kely izy dia maty ny reniny. &quot;Diplomate&quot; ny vadiny ary niteraka telo izy ireo. Matin'ny fahasarotana ara-pisefoana, tao amin'ny &quot;Clinique des soeurs&quot; Ankadifotsy,  ny volana novambra 2008 izy.

== Sehatra arak'asa ==
Mpampivelona ny asany ary nahazo fiofanana manokana momba ny momba ny fitaizana sy fikarakarana zaza izy. Noho ny vadiny &quot;diplomate&quot; dia nipetraka maharitra tany an-dafy izy. Rehefa tafaverina teto Madagasikara izy, ny taona 1982, dia nimasoany ny asa soratra ary lasa mpanoratra angano, tantara fohy, tantara an-tsehatra sy tantara foronina izy, izay tamin'ny teny frantsay ny sasany.

== Hetsika ara-pikambanana ==
Nanorina ny fikambanana &quot;Société des Écrivains de l'Océan Indien&quot; (SEROI) i Charlotte Rafenomanjato. Sady mpikambana tao izy no sady filoham-boninahitra tao. Mpikambana tao amin'ny Rassemblement des forces nationales (RFN) ihany koa ny tenany.

== Sanganasa ==
Ny asa soratr'i Charlotte Rafenomananjato dia ny tononkalo, ny tantara foronina, ny tantara fohy, ny lahatsoratra fandalinana ara-politika, ny tantara an-tsehatra ary ny fandikan-teny.

=== Tantara an-tsehatra ===

* ''Le prix de la paix'', nahazo ny &quot;prix RFI&quot; ny taona 1986, navadika ho sarimihetsika ary naseho nandritra ny &quot;Festival des films africains&quot; tany Montréal ny taona 1988
* ''La Pêcheresse'', nahazo ny &quot;prix RFI&quot; ny taona 1987
* ''Le Prince de l'étang'', naseho nandritra ny sy &quot;Festival francophone&quot;  tao Limoges ny taona 1988 ary nadika tamin'ny teny italianina ka naseho nandritra ny &quot;Festival de théâtre africain&quot; tany Italia 
* ''L'Oiseau de proie'', naseho nandritra ny &quot;Littérature franco-malgache&quot; tao Antananarivo ny taona 1991
* ''Le Troupeau'', nadika tamin'ny teny anglisy ary naseho nandritra ny &quot;Festival of Contemporary Theatre&quot; tao New York
* ''Le Pain des autres'', voatsonga tamin'ny RFI taona 1989
* ''La Paix du Purgatoire'', tsy mbola navoaka.
* ''Le Portrait et le Cresson'', tsy mbola navoaka.
* ''Boomerang'', tsy mbola navoaka.
* ''Plume et Plume'', tsy mbola navoaka.
* ''Le Cerveau'', tsy mbola navoaka.

=== Tantara foronina ===

* ''Malala,'' 1986, tsy mbola navoaka.
* ''Pétale Écarlate'', 1990, navoaka tany Frantsa aloha avy eo natao tantara mitohy tao anaty gazety malagasy mpivoaka isan'andro  ''L'Express de Madagascar'' ny taona 2001
* ''Le Cinquième Sceau'', 1994
* ''Sang pour sang, vie pour vie, 2003''
* ''Pétale écarlate'' navoaka indray ary nampitondraina ny lohateny Felana, 2006
* ''Nanté'', fille du néant, tsy mbola navoaka
* ''Kirihitra'', tsy mbola navoaka
* ''La Fracture'', tsy mbola navoaka

=== Lahatsoratra fandalinana ===

* ''La Marche de la liberté,'' 1992
* ''La Femme et la guerre, 1993''
* ''Ravalomanana Marc : de président de la rue, à président du palais'', 2003

=== Tononkalo ===

* ''Amertumes'', 1980
* ''Bouquet d’espoirs'', 1985
* ''Sable blond et Latérite rouge, sols de mon pays : réminiscences en prose poétique'', 1947-1960, 1985
* ''Moïses de notre race'', 1986
* ''Moi, môme errant'', angon-tononkalo tsy mbola navoaka.
* ''Les Amants d’Iarivo, épopée / Mpifankatian Iarivo'', tononkalo, 2003.

=== Tantara fohy ===

* ''Doggy-bag'', 1994, tsy mbola navoaka.
* ''Omeo zanako''. navoaka tao amin'ny gazety malagasy mpivoaka isan'andro ''L’Express'' ny taona 2000, ary avy eo tao amin'ny  ''Chroniques de Madagascar'',natolotr'i Dominique Ranaivoson tany Frantsa : Sépia, 2005
* ''Adolescent'', tsy mbola navoaka.
* ''Faly'', tsy mbola navoaka.
* ''L’Aquarium de Dieu'', tsy mbola navoaka.
* ''Rangory, quelle pomme'', tsy mbola navoaka.

=== Sarimihetsika ===
''Kalanoro'', Teti-drafitry ny tantara mitohy misy fizarana enina, tsy mbola vita.

== Mari-boninahitra ==
Ny taona 1986: nahazo ny laharana voalohany tamin'ny Fifaninanana teatra iraisan’ny firenena afrikanina izay nokarakarain'ny RFI. Ny tantara an-tsehatra &quot;''Le prix de la paix''&quot; no nahazoany izany laharana voalohany izany

== Loharano ==</text>
      <sha1>0x17fg1481f37fdejxe51r6hrepgh6x</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1142941</id>
      <parentid>1142939</parentid>
      <timestamp>2026-06-13T12:16:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bluerose25</username>
        <id>31052</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>1142941</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4994" sha1="972rjbyyky4ep2zuzs4jz3sitfboy1o" xml:space="preserve">{{Infobox olona|anarana=Charlotte-Arrisoa Rafenomanjato|teraka=16 mars 1936|toerana=Antananarivo|maty=4 novembre 2008|firenena=Madagasikara|karazana=Malagasy|asa=Mpanoratra|asa hafa=Mpampivelona|taona niasana=1982 - 2008|seha-pitiavana=Manam-bady, niteraka telo|image=Charlotte-Arrisoa Rafenomanjato.jpg|sary=Charlotte-Arrisoa Rafenomanjato.jpg}}

'''Charlotte-Arrisoa Rafenomanjato''' dia mpanoratra [[Madagasikara|Malagasy]] teraka tao [[Antananarivo]] tamin'ny 1936 . Manoratra amin'ny teny frantsay sy malagasy izy. Mpanoratra tantara foronina, tononkalo, lahatsoratra fandinihana, tantara an-tsehatra izy. Mpandika teny ihany koa i Charlotte-Arrisoa Rafenomananjato.  Nodimandry tamin'ny novembre 2008 ity mpanoratra ity.

== Tantaram-piainany ==
Charlotte-Arrisoa Rafenomanjato dia mpanoratra fantan-daza amin'ny teny frantsay. Teraka ny taona 1936 tao Antananarivo izy&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;https://aflit.arts.uwa.edu.au/Rafenomanjato.html&lt;/ref&gt;. Dokotera ny rainy ary mpitendry zava-maneno (&quot;piano&quot;) ny reniny&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;. Mbola kely izy dia maty ny reniny. &quot;Diplomate&quot; ny vadiny ary niteraka telo izy ireo. Matin'ny fahasarotana ara-pisefoana, tao amin'ny &quot;Clinique des soeurs&quot; Ankadifotsy,  ny volana novambra 2008 izy&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;.

== Sehatra arak'asa ==
Mpampivelona ny asany ary nahazo fiofanana manokana momba ny momba ny fitaizana sy fikarakarana zaza izy. Noho ny vadiny &quot;diplomate&quot; dia nipetraka maharitra tany an-dafy izy. Rehefa tafaverina teto Madagasikara izy, ny taona 1982, dia nimasoany ny asa soratra ary lasa mpanoratra angano, tantara fohy, tantara an-tsehatra sy tantara foronina izy, izay tamin'ny teny frantsay ny sasany.

== Hetsika ara-pikambanana ==
Nanorina ny fikambanana &quot;Société des Écrivains de l'Océan Indien&quot; (SEROI) i Charlotte Rafenomanjato&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;. Sady mpikambana tao izy no sady filoham-boninahitra tao. Mpikambana tao amin'ny Rassemblement des forces nationales (RFN) ihany koa ny tenany.

== Sanganasa ==
Ny asa soratr'i Charlotte Rafenomananjato dia ny tononkalo, ny tantara foronina, ny tantara fohy, ny lahatsoratra fandalinana ara-politika, ny tantara an-tsehatra ary ny fandikan-teny.

=== Tantara an-tsehatra ===

* ''Le prix de la paix'', nahazo ny &quot;prix RFI&quot; ny taona 1986, navadika ho sarimihetsika ary naseho nandritra ny &quot;Festival des films africains&quot; tany Montréal ny taona 1988
* ''La Pêcheresse'', nahazo ny &quot;prix RFI&quot; ny taona 1987
* ''Le Prince de l'étang'', naseho nandritra ny sy &quot;Festival francophone&quot;  tao Limoges ny taona 1988 ary nadika tamin'ny teny italianina ka naseho nandritra ny &quot;Festival de théâtre africain&quot; tany Italia 
* ''L'Oiseau de proie'', naseho nandritra ny &quot;Littérature franco-malgache&quot; tao Antananarivo ny taona 1991
* ''Le Troupeau'', nadika tamin'ny teny anglisy ary naseho nandritra ny &quot;Festival of Contemporary Theatre&quot; tao New York
* ''Le Pain des autres'', voatsonga tamin'ny RFI taona 1989
* ''La Paix du Purgatoire'', tsy mbola navoaka.
* ''Le Portrait et le Cresson'', tsy mbola navoaka.
* ''Boomerang'', tsy mbola navoaka.
* ''Plume et Plume'', tsy mbola navoaka.
* ''Le Cerveau'', tsy mbola navoaka.

=== Tantara foronina ===

* ''Malala,'' 1986, tsy mbola navoaka.
* ''Pétale Écarlate'', 1990, navoaka tany Frantsa aloha avy eo natao tantara mitohy tao anaty gazety malagasy mpivoaka isan'andro  ''L'Express de Madagascar'' ny taona 2001
* ''Le Cinquième Sceau'', 1994
* ''Sang pour sang, vie pour vie, 2003''
* ''Pétale écarlate'' navoaka indray ary nampitondraina ny lohateny Felana, 2006
* ''Nanté'', fille du néant, tsy mbola navoaka
* ''Kirihitra'', tsy mbola navoaka
* ''La Fracture'', tsy mbola navoaka

=== Lahatsoratra fandalinana ===

* ''La Marche de la liberté,'' 1992
* ''La Femme et la guerre, 1993''
* ''Ravalomanana Marc : de président de la rue, à président du palais'', 2003

=== Tononkalo ===

* ''Amertumes'', 1980
* ''Bouquet d’espoirs'', 1985
* ''Sable blond et Latérite rouge, sols de mon pays : réminiscences en prose poétique'', 1947-1960, 1985
* ''Moïses de notre race'', 1986
* ''Moi, môme errant'', angon-tononkalo tsy mbola navoaka.
* ''Les Amants d’Iarivo, épopée / Mpifankatian Iarivo'', tononkalo, 2003.

=== Tantara fohy ===

* ''Doggy-bag'', 1994, tsy mbola navoaka.
* ''Omeo zanako''. navoaka tao amin'ny gazety malagasy mpivoaka isan'andro ''L’Express'' ny taona 2000, ary avy eo tao amin'ny  ''Chroniques de Madagascar'',natolotr'i Dominique Ranaivoson tany Frantsa : Sépia, 2005
* ''Adolescent'', tsy mbola navoaka.
* ''Faly'', tsy mbola navoaka.
* ''L’Aquarium de Dieu'', tsy mbola navoaka.
* ''Rangory, quelle pomme'', tsy mbola navoaka.

=== Sarimihetsika ===
''Kalanoro'', Teti-drafitry ny tantara mitohy misy fizarana enina, tsy mbola vita.

== Mari-boninahitra ==
Ny taona 1986: nahazo ny laharana voalohany tamin'ny Fifaninanana teatra iraisan’ny firenena afrikanina izay nokarakarain'ny RFI. Ny tantara an-tsehatra &quot;''Le prix de la paix''&quot; no nahazoany izany laharana voalohany izany

== Loharano ==</text>
      <sha1>972rjbyyky4ep2zuzs4jz3sitfboy1o</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1142942</id>
      <parentid>1142941</parentid>
      <timestamp>2026-06-13T12:19:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bluerose25</username>
        <id>31052</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>1142942</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5068" sha1="016v2rb89qkvsvejfc1wp7cquur7659" xml:space="preserve">{{Infobox olona|anarana=Charlotte-Arrisoa Rafenomanjato|teraka=16 mars 1936|toerana=Antananarivo|maty=4 novembre 2008|firenena=Madagasikara|karazana=Malagasy|asa=Mpanoratra|asa hafa=Mpampivelona|taona niasana=1982 - 2008|seha-pitiavana=Manam-bady, niteraka telo|image=Charlotte-Arrisoa Rafenomanjato.jpg|sary=Charlotte-Arrisoa Rafenomanjato.jpg}}

'''Charlotte-Arrisoa Rafenomanjato''' dia mpanoratra [[Madagasikara|Malagasy]] teraka tao [[Antananarivo]] tamin'ny 1936 . Manoratra amin'ny teny frantsay sy malagasy izy. Mpanoratra tantara foronina, tononkalo, lahatsoratra fandinihana, tantara an-tsehatra izy. Mpandika teny ihany koa i Charlotte-Arrisoa Rafenomananjato.  Nodimandry tamin'ny novembre 2008 ity mpanoratra ity.

== Tantaram-piainany ==
Charlotte-Arrisoa Rafenomanjato dia mpanoratra fantan-daza amin'ny teny frantsay. Teraka ny taona 1936 tao Antananarivo izy&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;https://aflit.arts.uwa.edu.au/Rafenomanjato.html&lt;/ref&gt;. Dokotera ny rainy ary mpitendry zava-maneno (&quot;piano&quot;) ny reniny&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;. Mbola kely izy dia maty ny reniny. &quot;Diplomate&quot; ny vadiny ary niteraka telo izy ireo. Matin'ny fahasarotana ara-pisefoana, tao amin'ny &quot;Clinique des soeurs&quot; Ankadifotsy,  ny volana novambra 2008 izy&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;.

== Sehatra arak'asa ==
Mpampivelona ny asany ary nahazo fiofanana manokana momba ny momba ny fitaizana sy fikarakarana zaza izy. Noho ny vadiny &quot;diplomate&quot; dia nipetraka maharitra tany an-dafy izy. Rehefa tafaverina teto Madagasikara izy, ny taona 1982&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;https://ile-en-ile.org/rafenomanjato/&lt;/ref&gt;, dia nimasoany ny asa soratra ka lasa mpanoratra angano, tantara fohy, tantara an-tsehatra sy tantara foronina izy, izay tamin'ny teny frantsay ny sasany.

== Hetsika ara-pikambanana ==
Nanorina ny fikambanana &quot;Société des Écrivains de l'Océan Indien&quot; (SEROI) i Charlotte Rafenomanjato&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;. Sady mpikambana tao izy no sady filoham-boninahitra tao. Mpikambana tao amin'ny Rassemblement des forces nationales (RFN) ihany koa ny tenany.

== Sanganasa ==
Ny asa soratr'i Charlotte Rafenomananjato dia ny tononkalo, ny tantara foronina, ny tantara fohy, ny lahatsoratra fandalinana ara-politika, ny tantara an-tsehatra ary ny fandikan-teny&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;.

=== Tantara an-tsehatra ===

* ''Le prix de la paix'', nahazo ny &quot;prix RFI&quot; ny taona 1986, navadika ho sarimihetsika ary naseho nandritra ny &quot;Festival des films africains&quot; tany Montréal ny taona 1988
* ''La Pêcheresse'', nahazo ny &quot;prix RFI&quot; ny taona 1987
* ''Le Prince de l'étang'', naseho nandritra ny sy &quot;Festival francophone&quot;  tao Limoges ny taona 1988 ary nadika tamin'ny teny italianina ka naseho nandritra ny &quot;Festival de théâtre africain&quot; tany Italia 
* ''L'Oiseau de proie'', naseho nandritra ny &quot;Littérature franco-malgache&quot; tao Antananarivo ny taona 1991
* ''Le Troupeau'', nadika tamin'ny teny anglisy ary naseho nandritra ny &quot;Festival of Contemporary Theatre&quot; tao New York
* ''Le Pain des autres'', voatsonga tamin'ny RFI taona 1989
* ''La Paix du Purgatoire'', tsy mbola navoaka.
* ''Le Portrait et le Cresson'', tsy mbola navoaka.
* ''Boomerang'', tsy mbola navoaka.
* ''Plume et Plume'', tsy mbola navoaka.
* ''Le Cerveau'', tsy mbola navoaka.

=== Tantara foronina ===

* ''Malala,'' 1986, tsy mbola navoaka.
* ''Pétale Écarlate'', 1990, navoaka tany Frantsa aloha avy eo natao tantara mitohy tao anaty gazety malagasy mpivoaka isan'andro  ''L'Express de Madagascar'' ny taona 2001
* ''Le Cinquième Sceau'', 1994
* ''Sang pour sang, vie pour vie, 2003''
* ''Pétale écarlate'' navoaka indray ary nampitondraina ny lohateny Felana, 2006
* ''Nanté'', fille du néant, tsy mbola navoaka
* ''Kirihitra'', tsy mbola navoaka
* ''La Fracture'', tsy mbola navoaka

=== Lahatsoratra fandalinana ===

* ''La Marche de la liberté,'' 1992
* ''La Femme et la guerre, 1993''
* ''Ravalomanana Marc : de président de la rue, à président du palais'', 2003

=== Tononkalo ===

* ''Amertumes'', 1980
* ''Bouquet d’espoirs'', 1985
* ''Sable blond et Latérite rouge, sols de mon pays : réminiscences en prose poétique'', 1947-1960, 1985
* ''Moïses de notre race'', 1986
* ''Moi, môme errant'', angon-tononkalo tsy mbola navoaka.
* ''Les Amants d’Iarivo, épopée / Mpifankatian Iarivo'', tononkalo, 2003.

=== Tantara fohy ===

* ''Doggy-bag'', 1994, tsy mbola navoaka.
* ''Omeo zanako''. navoaka tao amin'ny gazety malagasy mpivoaka isan'andro ''L’Express'' ny taona 2000, ary avy eo tao amin'ny  ''Chroniques de Madagascar'',natolotr'i Dominique Ranaivoson tany Frantsa : Sépia, 2005
* ''Adolescent'', tsy mbola navoaka.
* ''Faly'', tsy mbola navoaka.
* ''L’Aquarium de Dieu'', tsy mbola navoaka.
* ''Rangory, quelle pomme'', tsy mbola navoaka.

=== Sarimihetsika ===
''Kalanoro'', Teti-drafitry ny tantara mitohy misy fizarana enina, tsy mbola vita.

== Mari-boninahitra ==
Ny taona 1986: nahazo ny laharana voalohany tamin'ny Fifaninanana teatra iraisan’ny firenena afrikanina izay nokarakarain'ny RFI. Ny tantara an-tsehatra &quot;''Le prix de la paix''&quot; no nahazoany izany laharana voalohany izany

== Loharano ==</text>
      <sha1>016v2rb89qkvsvejfc1wp7cquur7659</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1142946</id>
      <parentid>1142942</parentid>
      <timestamp>2026-06-13T12:24:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bluerose25</username>
        <id>31052</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>1142946</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5179" sha1="kflx9u9tyxuw9pe621unqr1anb7ffyx" xml:space="preserve">{{Infobox olona|anarana=Charlotte-Arrisoa Rafenomanjato|teraka=16 mars 1936|toerana=Antananarivo|maty=4 novembre 2008|firenena=Madagasikara|karazana=Malagasy|asa=Mpanoratra|asa hafa=Mpampivelona|taona niasana=1982 - 2008|seha-pitiavana=Manam-bady, niteraka telo|image=Charlotte-Arrisoa Rafenomanjato.jpg|sary=Charlotte-Arrisoa Rafenomanjato.jpg}}

'''Charlotte-Arrisoa Rafenomanjato''' dia mpanoratra [[Madagasikara|Malagasy]] teraka tao [[Antananarivo]] tamin'ny 1936 . Manoratra amin'ny teny frantsay sy malagasy izy. Mpanoratra tantara foronina, tononkalo, lahatsoratra fandinihana, tantara an-tsehatra izy. Mpandika teny ihany koa i Charlotte-Arrisoa Rafenomananjato.  Nodimandry tamin'ny novembre 2008 ity mpanoratra ity.

== Tantaram-piainany ==
Charlotte-Arrisoa Rafenomanjato dia mpanoratra fantan-daza amin'ny teny frantsay. Teraka ny taona 1936 tao Antananarivo izy&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;https://aflit.arts.uwa.edu.au/Rafenomanjato.html&lt;/ref&gt;. Dokotera ny rainy ary mpitendry zava-maneno (&quot;piano&quot;) ny reniny&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;. Mbola kely izy dia maty ny reniny. &quot;Diplomate&quot; ny vadiny ary niteraka telo izy ireo&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;https://www.madagate.org/communique/declaration/729-hommage-a-charlotte-rafenomanjato.html&lt;/ref&gt;. Matin'ny fahasarotana ara-pisefoana, tao amin'ny &quot;Clinique des soeurs&quot; Ankadifotsy,  ny volana novambra 2008 izy&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;.

== Sehatra arak'asa ==
Mpampivelona ny asany ary nahazo fiofanana manokana momba ny momba ny fitaizana sy fikarakarana zaza izy. Noho ny vadiny &quot;diplomate&quot; dia nipetraka maharitra tany an-dafy izy. Rehefa tafaverina teto Madagasikara izy, ny taona 1982&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;https://ile-en-ile.org/rafenomanjato/&lt;/ref&gt;, dia nimasoany ny asa soratra ka lasa mpanoratra angano, tantara fohy, tantara an-tsehatra sy tantara foronina izy, izay tamin'ny teny frantsay ny sasany.

== Hetsika ara-pikambanana ==
Nanorina ny fikambanana &quot;Société des Écrivains de l'Océan Indien&quot; (SEROI) i Charlotte Rafenomanjato&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;. Sady mpikambana tao izy no sady filoham-boninahitra tao. Mpikambana tao amin'ny Rassemblement des forces nationales (RFN) ihany koa ny tenany.

== Sanganasa ==
Ny asa soratr'i Charlotte Rafenomananjato dia ny tononkalo, ny tantara foronina, ny tantara fohy, ny lahatsoratra fandalinana ara-politika, ny tantara an-tsehatra ary ny fandikan-teny&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;.

=== Tantara an-tsehatra ===

* ''Le prix de la paix'', nahazo ny &quot;prix RFI&quot; ny taona 1986, navadika ho sarimihetsika ary naseho nandritra ny &quot;Festival des films africains&quot; tany Montréal ny taona 1988
* ''La Pêcheresse'', nahazo ny &quot;prix RFI&quot; ny taona 1987
* ''Le Prince de l'étang'', naseho nandritra ny sy &quot;Festival francophone&quot;  tao Limoges ny taona 1988 ary nadika tamin'ny teny italianina ka naseho nandritra ny &quot;Festival de théâtre africain&quot; tany Italia 
* ''L'Oiseau de proie'', naseho nandritra ny &quot;Littérature franco-malgache&quot; tao Antananarivo ny taona 1991
* ''Le Troupeau'', nadika tamin'ny teny anglisy ary naseho nandritra ny &quot;Festival of Contemporary Theatre&quot; tao New York
* ''Le Pain des autres'', voatsonga tamin'ny RFI taona 1989
* ''La Paix du Purgatoire'', tsy mbola navoaka.
* ''Le Portrait et le Cresson'', tsy mbola navoaka.
* ''Boomerang'', tsy mbola navoaka.
* ''Plume et Plume'', tsy mbola navoaka.
* ''Le Cerveau'', tsy mbola navoaka.

=== Tantara foronina ===

* ''Malala,'' 1986, tsy mbola navoaka.
* ''Pétale Écarlate'', 1990, navoaka tany Frantsa aloha avy eo natao tantara mitohy tao anaty gazety malagasy mpivoaka isan'andro  ''L'Express de Madagascar'' ny taona 2001
* ''Le Cinquième Sceau'', 1994
* ''Sang pour sang, vie pour vie, 2003''
* ''Pétale écarlate'' navoaka indray ary nampitondraina ny lohateny Felana, 2006
* ''Nanté'', fille du néant, tsy mbola navoaka
* ''Kirihitra'', tsy mbola navoaka
* ''La Fracture'', tsy mbola navoaka

=== Lahatsoratra fandalinana ===

* ''La Marche de la liberté,'' 1992
* ''La Femme et la guerre, 1993''
* ''Ravalomanana Marc : de président de la rue, à président du palais'', 2003

=== Tononkalo ===

* ''Amertumes'', 1980
* ''Bouquet d’espoirs'', 1985
* ''Sable blond et Latérite rouge, sols de mon pays : réminiscences en prose poétique'', 1947-1960, 1985
* ''Moïses de notre race'', 1986
* ''Moi, môme errant'', angon-tononkalo tsy mbola navoaka.
* ''Les Amants d’Iarivo, épopée / Mpifankatian Iarivo'', tononkalo, 2003.

=== Tantara fohy ===

* ''Doggy-bag'', 1994, tsy mbola navoaka.
* ''Omeo zanako''. navoaka tao amin'ny gazety malagasy mpivoaka isan'andro ''L’Express'' ny taona 2000, ary avy eo tao amin'ny  ''Chroniques de Madagascar'',natolotr'i Dominique Ranaivoson tany Frantsa : Sépia, 2005
* ''Adolescent'', tsy mbola navoaka.
* ''Faly'', tsy mbola navoaka.
* ''L’Aquarium de Dieu'', tsy mbola navoaka.
* ''Rangory, quelle pomme'', tsy mbola navoaka.

=== Sarimihetsika ===
''Kalanoro'', Teti-drafitry ny tantara mitohy misy fizarana enina, tsy mbola vita.

== Mari-boninahitra ==
Ny taona 1986: nahazo ny laharana voalohany tamin'ny Fifaninanana teatra iraisan’ny firenena afrikanina izay nokarakarain'ny RFI. Ny tantara an-tsehatra &quot;''Le prix de la paix''&quot; no nahazoany izany laharana voalohany izany

== Loharano ==</text>
      <sha1>kflx9u9tyxuw9pe621unqr1anb7ffyx</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1142947</id>
      <parentid>1142946</parentid>
      <timestamp>2026-06-13T12:25:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bluerose25</username>
        <id>31052</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>1142947</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5258" sha1="pi6cjrq1jwvvcwj2nxhl2w5umgja7kd" xml:space="preserve">{{Infobox olona|anarana=Charlotte-Arrisoa Rafenomanjato|teraka=16 mars 1936|toerana=Antananarivo|maty=4 novembre 2008|firenena=Madagasikara|karazana=Malagasy|asa=Mpanoratra|asa hafa=Mpampivelona|taona niasana=1982 - 2008|seha-pitiavana=Manam-bady, niteraka telo|image=Charlotte-Arrisoa Rafenomanjato.jpg|sary=Charlotte-Arrisoa Rafenomanjato.jpg}}

'''Charlotte-Arrisoa Rafenomanjato''' dia mpanoratra [[Madagasikara|Malagasy]] teraka tao [[Antananarivo]] tamin'ny 1936 . Manoratra amin'ny teny frantsay sy malagasy izy. Mpanoratra tantara foronina, tononkalo, lahatsoratra fandinihana, tantara an-tsehatra izy. Mpandika teny ihany koa i Charlotte-Arrisoa Rafenomananjato.  Nodimandry tamin'ny novembre 2008 ity mpanoratra ity.

== Tantaram-piainany ==
Charlotte-Arrisoa Rafenomanjato dia mpanoratra fantan-daza amin'ny teny frantsay. Teraka ny taona 1936 tao Antananarivo izy&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;https://aflit.arts.uwa.edu.au/Rafenomanjato.html&lt;/ref&gt;. Dokotera ny rainy ary mpitendry zava-maneno (&quot;piano&quot;) ny reniny&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;. Mbola kely izy dia maty ny reniny. &quot;Diplomate&quot; ny vadiny ary niteraka telo izy ireo&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;https://www.madagate.org/communique/declaration/729-hommage-a-charlotte-rafenomanjato.html&lt;/ref&gt;. Matin'ny fahasarotana ara-pisefoana, tao amin'ny &quot;Clinique des soeurs&quot; Ankadifotsy,  ny volana novambra 2008 izy&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;.

== Sehatra arak'asa ==
Mpampivelona ny asany ary nahazo fiofanana manokana momba ny momba ny fitaizana sy fikarakarana zaza izy. Noho ny vadiny &quot;diplomate&quot; dia nipetraka maharitra tany an-dafy izy. Rehefa tafaverina teto Madagasikara izy, ny taona 1982&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;https://ile-en-ile.org/rafenomanjato/&lt;/ref&gt;, dia nimasoany ny asa soratra ka lasa mpanoratra angano, tantara fohy, tantara an-tsehatra sy tantara foronina izy, izay tamin'ny teny frantsay ny sasany.

== Hetsika ara-pikambanana ==
Nanorina ny fikambanana &quot;Société des Écrivains de l'Océan Indien&quot; (SEROI) i Charlotte Rafenomanjato&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;. Sady mpikambana tao izy no sady filoham-boninahitra tao. Mpikambana tao amin'ny Rassemblement des forces nationales (RFN) ihany koa ny tenany&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;https://aflit.arts.uwa.edu.au/raf08.html&lt;/ref&gt;.

== Sanganasa ==
Ny asa soratr'i Charlotte Rafenomananjato dia ny tononkalo, ny tantara foronina, ny tantara fohy, ny lahatsoratra fandalinana ara-politika, ny tantara an-tsehatra ary ny fandikan-teny&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;.

=== Tantara an-tsehatra ===

* ''Le prix de la paix'', nahazo ny &quot;prix RFI&quot; ny taona 1986, navadika ho sarimihetsika ary naseho nandritra ny &quot;Festival des films africains&quot; tany Montréal ny taona 1988
* ''La Pêcheresse'', nahazo ny &quot;prix RFI&quot; ny taona 1987
* ''Le Prince de l'étang'', naseho nandritra ny sy &quot;Festival francophone&quot;  tao Limoges ny taona 1988 ary nadika tamin'ny teny italianina ka naseho nandritra ny &quot;Festival de théâtre africain&quot; tany Italia 
* ''L'Oiseau de proie'', naseho nandritra ny &quot;Littérature franco-malgache&quot; tao Antananarivo ny taona 1991
* ''Le Troupeau'', nadika tamin'ny teny anglisy ary naseho nandritra ny &quot;Festival of Contemporary Theatre&quot; tao New York
* ''Le Pain des autres'', voatsonga tamin'ny RFI taona 1989
* ''La Paix du Purgatoire'', tsy mbola navoaka.
* ''Le Portrait et le Cresson'', tsy mbola navoaka.
* ''Boomerang'', tsy mbola navoaka.
* ''Plume et Plume'', tsy mbola navoaka.
* ''Le Cerveau'', tsy mbola navoaka.

=== Tantara foronina ===

* ''Malala,'' 1986, tsy mbola navoaka.
* ''Pétale Écarlate'', 1990, navoaka tany Frantsa aloha avy eo natao tantara mitohy tao anaty gazety malagasy mpivoaka isan'andro  ''L'Express de Madagascar'' ny taona 2001
* ''Le Cinquième Sceau'', 1994
* ''Sang pour sang, vie pour vie, 2003''
* ''Pétale écarlate'' navoaka indray ary nampitondraina ny lohateny Felana, 2006
* ''Nanté'', fille du néant, tsy mbola navoaka
* ''Kirihitra'', tsy mbola navoaka
* ''La Fracture'', tsy mbola navoaka

=== Lahatsoratra fandalinana ===

* ''La Marche de la liberté,'' 1992
* ''La Femme et la guerre, 1993''
* ''Ravalomanana Marc : de président de la rue, à président du palais'', 2003

=== Tononkalo ===

* ''Amertumes'', 1980
* ''Bouquet d’espoirs'', 1985
* ''Sable blond et Latérite rouge, sols de mon pays : réminiscences en prose poétique'', 1947-1960, 1985
* ''Moïses de notre race'', 1986
* ''Moi, môme errant'', angon-tononkalo tsy mbola navoaka.
* ''Les Amants d’Iarivo, épopée / Mpifankatian Iarivo'', tononkalo, 2003.

=== Tantara fohy ===

* ''Doggy-bag'', 1994, tsy mbola navoaka.
* ''Omeo zanako''. navoaka tao amin'ny gazety malagasy mpivoaka isan'andro ''L’Express'' ny taona 2000, ary avy eo tao amin'ny  ''Chroniques de Madagascar'',natolotr'i Dominique Ranaivoson tany Frantsa : Sépia, 2005
* ''Adolescent'', tsy mbola navoaka.
* ''Faly'', tsy mbola navoaka.
* ''L’Aquarium de Dieu'', tsy mbola navoaka.
* ''Rangory, quelle pomme'', tsy mbola navoaka.

=== Sarimihetsika ===
''Kalanoro'', Teti-drafitry ny tantara mitohy misy fizarana enina, tsy mbola vita.

== Mari-boninahitra ==
Ny taona 1986: nahazo ny laharana voalohany tamin'ny Fifaninanana teatra iraisan’ny firenena afrikanina izay nokarakarain'ny RFI. Ny tantara an-tsehatra &quot;''Le prix de la paix''&quot; no nahazoany izany laharana voalohany izany&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt;.

== Loharano ==</text>
      <sha1>pi6cjrq1jwvvcwj2nxhl2w5umgja7kd</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1142961</id>
      <parentid>1142947</parentid>
      <timestamp>2026-06-13T14:51:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bluerose25</username>
        <id>31052</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>1142961</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5355" sha1="rn2ibun0fcloxlpa8tbhgu1fld06xdh" xml:space="preserve">{{Infobox olona|anarana=Charlotte-Arrisoa Rafenomanjato|teraka=16 mars 1936|toerana=Antananarivo|maty=4 novembre 2008|firenena=Madagasikara|karazana=Malagasy|asa=Mpanoratra|asa hafa=Mpampivelona|taona niasana=1982 - 2008|seha-pitiavana=Manam-bady, niteraka telo|image=Charlotte-Arrisoa Rafenomanjato.jpg|sary=Charlotte-Arrisoa Rafenomanjato.jpg}}

'''Charlotte-Arrisoa Rafenomanjato''' dia mpanoratra [[Madagasikara|Malagasy]] teraka tao [[Antananarivo]] tamin'ny 1936 . Manoratra amin'ny teny frantsay sy malagasy izy. Mpanoratra tantara foronina, tononkalo, lahatsoratra fandinihana, tantara an-tsehatra izy. Mpandika teny ihany koa i Charlotte-Arrisoa Rafenomananjato.  Nodimandry tamin'ny novembre 2008 ity mpanoratra ity.

== Tantaram-piainany ==
Charlotte-Arrisoa Rafenomanjato dia mpanoratra fantan-daza amin'ny teny frantsay. Teraka ny taona 1936 tao Antananarivo izy&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;https://aflit.arts.uwa.edu.au/Rafenomanjato.html&lt;/ref&gt;. Dokotera ny rainy ary mpitendry zava-maneno (&quot;piano&quot;) ny reniny&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;. Mbola kely izy dia maty ny reniny. &quot;Diplomate&quot; ny vadiny ary niteraka telo izy ireo&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;https://www.madagate.org/communique/declaration/729-hommage-a-charlotte-rafenomanjato.html&lt;/ref&gt;. Matin'ny fahasarotana ara-pisefoana, tao amin'ny &quot;Clinique des soeurs&quot; Ankadifotsy,  ny volana novambra 2008 izy&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;.

== Sehatra arak'asa ==
Mpampivelona ny asany ary nahazo fiofanana manokana momba ny momba ny fitaizana sy fikarakarana zaza izy. Noho ny vadiny &quot;diplomate&quot; dia nipetraka maharitra tany an-dafy izy. Rehefa tafaverina teto Madagasikara izy, ny taona 1982&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;https://ile-en-ile.org/rafenomanjato/&lt;/ref&gt;, dia nimasoany ny asa soratra ka lasa mpanoratra angano, tantara fohy, tantara an-tsehatra sy tantara foronina izy, izay tamin'ny teny frantsay ny sasany.

== Hetsika ara-pikambanana ==
Nanorina ny fikambanana &quot;Société des Écrivains de l'Océan Indien&quot; (SEROI) i Charlotte Rafenomanjato&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;. Sady mpikambana tao izy no sady filoham-boninahitra tao. Mpikambana tao amin'ny Rassemblement des forces nationales (RFN) ihany koa ny tenany&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;https://aflit.arts.uwa.edu.au/raf08.html&lt;/ref&gt;.

== Sanganasa ==
Ny asa soratr'i Charlotte Rafenomananjato dia ny tononkalo, ny tantara foronina, ny tantara fohy, ny lahatsoratra fandalinana ara-politika, ny tantara an-tsehatra ary ny fandikan-teny&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;.

=== Tantara an-tsehatra ===

* ''Le prix de la paix'', nahazo ny &quot;prix RFI&quot; ny taona 1986, navadika ho sarimihetsika ary naseho nandritra ny &quot;Festival des films africains&quot; tany Montréal ny taona 1988
* ''La Pêcheresse'', nahazo ny &quot;prix RFI&quot; ny taona 1987
* ''Le Prince de l'étang'', naseho nandritra ny sy &quot;Festival francophone&quot;  tao Limoges ny taona 1988 ary nadika tamin'ny teny italianina ka naseho nandritra ny &quot;Festival de théâtre africain&quot; tany Italia 
* ''L'Oiseau de proie'', naseho nandritra ny &quot;Littérature franco-malgache&quot; tao Antananarivo ny taona 1991
* ''Le Troupeau'', nadika tamin'ny teny anglisy ary naseho nandritra ny &quot;Festival of Contemporary Theatre&quot; tao New York
* ''Le Pain des autres'', voatsonga tamin'ny RFI taona 1989
* ''La Paix du Purgatoire'', tsy mbola navoaka.
* ''Le Portrait et le Cresson'', tsy mbola navoaka.
* ''Boomerang'', tsy mbola navoaka.
* ''Plume et Plume'', tsy mbola navoaka.
* ''Le Cerveau'', tsy mbola navoaka.

=== Tantara foronina ===

* ''Malala,'' 1986, tsy mbola navoaka.
* ''Pétale Écarlate'', 1990, navoaka tany Frantsa aloha avy eo natao tantara mitohy tao anaty gazety malagasy mpivoaka isan'andro  ''L'Express de Madagascar'' ny taona 2001
* ''Le Cinquième Sceau'', 1994
* ''Sang pour sang, vie pour vie, 2003''
* ''Pétale écarlate'' navoaka indray ary nampitondraina ny lohateny Felana, 2006
* ''Nanté'', fille du néant, tsy mbola navoaka
* ''Kirihitra'', tsy mbola navoaka
* ''La Fracture'', tsy mbola navoaka

=== Lahatsoratra fandalinana ===

* ''La Marche de la liberté,'' 1992
* ''La Femme et la guerre, 1993''
* ''Ravalomanana Marc : de président de la rue, à président du palais'', 2003

=== Tononkalo ===

* ''Amertumes'', 1980
* ''Bouquet d’espoirs'', 1985
* ''Sable blond et Latérite rouge, sols de mon pays : réminiscences en prose poétique'', 1947-1960, 1985
* ''Moïses de notre race'', 1986
* ''Moi, môme errant'', angon-tononkalo tsy mbola navoaka.
* ''Les Amants d’Iarivo, épopée / Mpifankatian Iarivo'', tononkalo, 2003.

=== Tantara fohy ===

* ''Doggy-bag'', 1994, tsy mbola navoaka.
* ''Omeo zanako''. navoaka tao amin'ny gazety malagasy mpivoaka isan'andro ''L’Express'' ny taona 2000, ary avy eo tao amin'ny  ''Chroniques de Madagascar'',natolotr'i Dominique Ranaivoson tany Frantsa : Sépia, 2005
* ''Adolescent'', tsy mbola navoaka.
* ''Faly'', tsy mbola navoaka.
* ''L’Aquarium de Dieu'', tsy mbola navoaka.
* ''Rangory, quelle pomme'', tsy mbola navoaka.

=== Sarimihetsika ===
''Kalanoro'', Teti-drafitry ny tantara mitohy misy fizarana enina, tsy mbola vita.

== Mari-boninahitra ==
Ny taona 1986: nahazo ny laharana voalohany tamin'ny Fifaninanana teatra iraisan’ny firenena afrikanina izay nokarakarain'ny RFI. Ny tantara an-tsehatra &quot;''Le prix de la paix''&quot; no nahazoany izany laharana voalohany izany&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt;.

== Loharano ==
&lt;references /&gt;
[[Sokajy:Mpanoratra]]
[[Sokajy:Vehivavy Malagasy]]
[[Sokajy:Mpanoratra Malagasy]]</text>
      <sha1>rn2ibun0fcloxlpa8tbhgu1fld06xdh</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1142962</id>
      <parentid>1142961</parentid>
      <timestamp>2026-06-13T14:53:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bluerose25</username>
        <id>31052</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>1142962</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5326" sha1="ndfuewdfdcqpeb0kvyd53j1yqewkpod" xml:space="preserve">{{Infobox olona|anarana=Charlotte-Arrisoa Rafenomanjato|teraka=16 mars 1936|toerana=Antananarivo|maty=4 novembre 2008|firenena=Madagasikara|karazana=Malagasy|asa=Mpanoratra|asa hafa=Mpampivelona|taona niasana=1982 - 2008|seha-pitiavana=Manam-bady, niteraka telo|image=Charlotte-Arrisoa Rafenomanjato.jpg|sary=Charlotte-Arrisoa Rafenomanjato.jpg}}

'''Charlotte-Arrisoa Rafenomanjato''' dia mpanoratra [[Madagasikara|Malagasy]] teraka tao [[Antananarivo]] tamin'ny 1936 . Manoratra amin'ny teny frantsay sy malagasy izy. Mpanoratra tantara foronina, tononkalo, lahatsoratra fandinihana, tantara an-tsehatra izy. Mpandika teny ihany koa i Charlotte-Arrisoa Rafenomananjato.  Nodimandry tamin'ny novembre 2008 ity mpanoratra ity.

== Tantaram-piainany ==
Charlotte-Arrisoa Rafenomanjato dia mpanoratra fantan-daza amin'ny teny frantsay. Teraka ny taona 1936 tao Antananarivo izy&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;https://aflit.arts.uwa.edu.au/Rafenomanjato.html&lt;/ref&gt;. Dokotera ny rainy ary mpitendry zava-maneno (&quot;piano&quot;) ny reniny&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;. Mbola kely izy dia maty ny reniny. &quot;Diplomate&quot; ny vadiny ary niteraka telo izy ireo&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;https://www.madagate.org/communique/declaration/729-hommage-a-charlotte-rafenomanjato.html&lt;/ref&gt;. Matin'ny fahasarotana ara-pisefoana, tao amin'ny &quot;Clinique des soeurs&quot; Ankadifotsy,  ny volana novambra 2008 izy&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;.

== Sehatra arak'asa ==
Mpampivelona ny asany ary nahazo fiofanana manokana momba ny momba ny fitaizana sy fikarakarana zaza izy. Noho ny vadiny &quot;diplomate&quot; dia nipetraka maharitra tany an-dafy izy. Rehefa tafaverina teto Madagasikara izy, ny taona 1982&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;https://ile-en-ile.org/rafenomanjato/&lt;/ref&gt;, dia nimasoany ny asa soratra ka lasa mpanoratra angano, tantara fohy, tantara an-tsehatra sy tantara foronina izy, izay tamin'ny teny frantsay ny sasany.

== Hetsika ara-pikambanana ==
Nanorina ny fikambanana &quot;Société des Écrivains de l'Océan Indien&quot; (SEROI) i Charlotte Rafenomanjato&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;. Sady mpikambana tao izy no sady filoham-boninahitra tao. Mpikambana tao amin'ny Rassemblement des forces nationales (RFN) ihany koa ny tenany&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;https://aflit.arts.uwa.edu.au/raf08.html&lt;/ref&gt;.

== Sanganasa ==
Ny asa soratr'i Charlotte Rafenomananjato dia ny tononkalo, ny tantara foronina, ny tantara fohy, ny lahatsoratra fandalinana ara-politika, ny tantara an-tsehatra ary ny fandikan-teny&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;.

=== Tantara an-tsehatra ===

* ''Le prix de la paix'', nahazo ny &quot;prix RFI&quot; ny taona 1986, navadika ho sarimihetsika ary naseho nandritra ny &quot;Festival des films africains&quot; tany Montréal ny taona 1988
* ''La Pêcheresse'', nahazo ny &quot;prix RFI&quot; ny taona 1987
* ''Le Prince de l'étang'', naseho nandritra ny sy &quot;Festival francophone&quot;  tao Limoges ny taona 1988 ary nadika tamin'ny teny italianina ka naseho nandritra ny &quot;Festival de théâtre africain&quot; tany Italia 
* ''L'Oiseau de proie'', naseho nandritra ny &quot;Littérature franco-malgache&quot; tao Antananarivo ny taona 1991
* ''Le Troupeau'', nadika tamin'ny teny anglisy ary naseho nandritra ny &quot;Festival of Contemporary Theatre&quot; tao New York
* ''Le Pain des autres'', voatsonga tamin'ny RFI taona 1989
* ''La Paix du Purgatoire'', tsy mbola navoaka.
* ''Le Portrait et le Cresson'', tsy mbola navoaka.
* ''Boomerang'', tsy mbola navoaka.
* ''Plume et Plume'', tsy mbola navoaka.
* ''Le Cerveau'', tsy mbola navoaka.

=== Tantara foronina ===

* ''Malala,'' 1986, tsy mbola navoaka.
* ''Pétale Écarlate'', 1990, navoaka tany Frantsa aloha avy eo natao tantara mitohy tao anaty gazety malagasy mpivoaka isan'andro  ''L'Express de Madagascar'' ny taona 2001
* ''Le Cinquième Sceau'', 1994
* ''Sang pour sang, vie pour vie, 2003''
* ''Pétale écarlate'' navoaka indray ary nampitondraina ny lohateny Felana, 2006
* ''Nanté'', fille du néant, tsy mbola navoaka
* ''Kirihitra'', tsy mbola navoaka
* ''La Fracture'', tsy mbola navoaka

=== Lahatsoratra fandalinana ===

* ''La Marche de la liberté,'' 1992
* ''La Femme et la guerre, 1993''
* ''Ravalomanana Marc : de président de la rue, à président du palais'', 2003

=== Tononkalo ===

* ''Amertumes'', 1980
* ''Bouquet d’espoirs'', 1985
* ''Sable blond et Latérite rouge, sols de mon pays : réminiscences en prose poétique'', 1947-1960, 1985
* ''Moïses de notre race'', 1986
* ''Moi, môme errant'', angon-tononkalo tsy mbola navoaka.
* ''Les Amants d’Iarivo, épopée / Mpifankatian Iarivo'', tononkalo, 2003.

=== Tantara fohy ===

* ''Doggy-bag'', 1994, tsy mbola navoaka.
* ''Omeo zanako''. navoaka tao amin'ny gazety malagasy mpivoaka isan'andro ''L’Express'' ny taona 2000, ary avy eo tao amin'ny  ''Chroniques de Madagascar'',natolotr'i Dominique Ranaivoson tany Frantsa : Sépia, 2005
* ''Adolescent'', tsy mbola navoaka.
* ''Faly'', tsy mbola navoaka.
* ''L’Aquarium de Dieu'', tsy mbola navoaka.
* ''Rangory, quelle pomme'', tsy mbola navoaka.

=== Sarimihetsika ===
''Kalanoro'', Teti-drafitry ny tantara mitohy misy fizarana enina, tsy mbola vita.

== Mari-boninahitra ==
Ny taona 1986: nahazo ny laharana voalohany tamin'ny Fifaninanana teatra iraisan’ny firenena afrikanina izay nokarakarain'ny RFI. Ny tantara an-tsehatra &quot;''Le prix de la paix''&quot; no nahazoany izany laharana voalohany izany&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt;.

== Loharano ==
&lt;references /&gt;
[[Sokajy:Mpanoratra]]
[[Sokajy:Mpanoratra malagasy]]</text>
      <sha1>ndfuewdfdcqpeb0kvyd53j1yqewkpod</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Mpikambana:Christien24</title>
    <ns>2</ns>
    <id>300538</id>
    <revision>
      <id>1142940</id>
      <timestamp>2026-06-13T12:13:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Christien24</username>
        <id>39990</id>
      </contributor>
      <comment>Pejy noforonina tamin'ny « Anarana   : RAKOTONIRINA  Fanampiny :Fanirilalalina Christien »</comment>
      <origin>1142940</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="61" sha1="4fbb90ckhlsc5yg0g6fqq17jsqoh4ib" xml:space="preserve">Anarana   : RAKOTONIRINA 
Fanampiny :Fanirilalalina Christien</text>
      <sha1>4fbb90ckhlsc5yg0g6fqq17jsqoh4ib</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Campinápolis</title>
    <ns>0</ns>
    <id>300539</id>
    <revision>
      <id>1142948</id>
      <timestamp>2026-06-13T12:29:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HarryWurst</username>
        <id>36292</id>
      </contributor>
      <comment>Pejy noforonina tamin'ny « {{coord|14|33|S|52|48|w|}} {{infobox tanàna |anarana       = Campinápolis |velarantany   =5.967  |fanjakana      = {{Mato Grosso}} |isam-ponina   = 15.385 |haavo         =450 |firenena      = {{Brazila}} |ben'ny tanàna = |sary          = |saina =Bandeira Campinápolis-MT.png }} [[File:MatoGrosso Municip Campinapolis.svg|thumb|left|Campinápolis]] '''Campinápolis''' dia tanàna ao amin'ny fanjakana federaly mizaka tenan'i [[Mato Grosso]] ao amin'ny Brazil... »</comment>
      <origin>1142948</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="864" sha1="d21k1ult333gjnfwvyiv11a4dok730t" xml:space="preserve">{{coord|14|33|S|52|48|w|}}
{{infobox tanàna
|anarana       = Campinápolis
|velarantany   =5.967 
|fanjakana      = {{Mato Grosso}}
|isam-ponina   = 15.385
|haavo         =450
|firenena      = {{Brazila}}
|ben'ny tanàna =
|sary          =
|saina =Bandeira Campinápolis-MT.png
}}
[[File:MatoGrosso Municip Campinapolis.svg|thumb|left|Campinápolis]]
'''Campinápolis''' dia tanàna ao amin'ny fanjakana federaly mizaka tenan'i [[Mato Grosso]] ao amin'ny [[Brazila]].

== Jeografia ==
Ny isam-ponina dia 15.385 mponina tamin'ny taona 2017.
Kaominina manamorona: [[Nova Xavantina]], [[Água Boa]], [[Novo São Joaquim]], [[Paranatinga]], [[Gaúcha do Norte]].

Halavany mankany an-drenivohitra ([[Cuiabá]]): 602 km

== Jereo koa ==
* [[Brazila]]
** [[Mato Grosso]]

== Tsiahy ==
&lt;references/&gt;

{{commonscat}}
[[pt:Campinápolis]]
[[sokajy:Tanàna ao Mato Grosso]]</text>
      <sha1>d21k1ult333gjnfwvyiv11a4dok730t</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1142949</id>
      <parentid>1142948</parentid>
      <timestamp>2026-06-13T12:32:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HarryWurst</username>
        <id>36292</id>
      </contributor>
      <origin>1142949</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="888" sha1="nxihk86ro1j19fqaw44einw8gp3rics" xml:space="preserve">{{coord|14|33|S|52|48|w|}}
{{infobox tanàna
|anarana       = Campinápolis
|velarantany   =5.967 
|fanjakana      = {{Mato Grosso}}
|isam-ponina   = 15.385
|haavo         =450
|firenena      = {{Brazila}}
|ben'ny tanàna =
|sary          =
|saina =Bandeira Campinápolis-MT.png
}}
[[File:MatoGrosso Municip Campinapolis.svg|thumb|left|Campinápolis]]
'''Campinápolis''' dia tanàna ao amin'ny fanjakana federaly mizaka tenan'i [[Mato Grosso]] ao amin'ny [[Brazila]].

== Jeografia ==
Ny isam-ponina dia 15.385 mponina tamin'ny taona 2017.
Kaominina manamorona: [[Nova Xavantina]], [[Água Boa (Mato Grosso)|Água Boa]], [[Novo São Joaquim]], [[Paranatinga]], [[Gaúcha do Norte]].

Halavany mankany an-drenivohitra ([[Cuiabá]]): 602 km

== Jereo koa ==
* [[Brazila]]
** [[Mato Grosso]]

== Tsiahy ==
&lt;references/&gt;

{{commonscat}}
[[pt:Campinápolis]]
[[sokajy:Tanàna ao Mato Grosso]]</text>
      <sha1>nxihk86ro1j19fqaw44einw8gp3rics</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Novo São Joaquim</title>
    <ns>0</ns>
    <id>300540</id>
    <revision>
      <id>1142952</id>
      <timestamp>2026-06-13T12:48:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HarryWurst</username>
        <id>36292</id>
      </contributor>
      <comment>Pejy noforonina tamin'ny « {{coord|14|54|S|53|01|w|}} {{infobox tanàna |anarana       = Novo São Joaquim |velarantany   =5 231,29 |fanjakana      = {{Mato Grosso}} |isam-ponina   =5.074 |haavo         =400 |firenena      = {{Brazila}} |ben'ny tanàna = |sary          =Prefeitura Municipal de Novo São Joaquim.jpg |saina =Bandeira de Novo São Joaquim.png }} [[File:MatoGrosso Municip NovoSaoJoaquim.svg|thumb|left| Novo Sao Joaquim]] '''Novo São Joaquim''' dia tanàna ao amin'ny fanjak... »</comment>
      <origin>1142952</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="984" sha1="fcujhsgzn6hp7guzmw063lfckyg9ir9" xml:space="preserve">{{coord|14|54|S|53|01|w|}}
{{infobox tanàna
|anarana       = Novo São Joaquim
|velarantany   =5 231,29
|fanjakana      = {{Mato Grosso}}
|isam-ponina   =5.074
|haavo         =400
|firenena      = {{Brazila}}
|ben'ny tanàna =
|sary          =Prefeitura Municipal de Novo São Joaquim.jpg
|saina =Bandeira de Novo São Joaquim.png
}}
[[File:MatoGrosso Municip NovoSaoJoaquim.svg|thumb|left| Novo Sao Joaquim]]
'''Novo São Joaquim''' dia tanàna ao amin'ny fanjakana federaly mizaka tenan'i [[Mato Grosso]] ao amin'ny [[Brazila]].

== Jeografia ==
Ny isam-ponina dia 5.074 mponina tamin'ny taona 2017.
Kaominina manamorona: [[Campinápolis]], [[Nova Xavantina]], [[Barra do Garças]], [[General Carneiro]], [[Primavera do Leste]], [[Poxoréu]] sy [[Santo Antônio do Leste]]

Halavany mankany an-drenivohitra ([[Cuiabá]]): 493 km

== Jereo koa ==
* [[Brazila]]
** [[Mato Grosso]]

== Tsiahy ==
&lt;references/&gt;

{{commonscat}}
[[pt:Novo São Joaquim]]
[[sokajy:Tanàna ao Mato Grosso]]</text>
      <sha1>fcujhsgzn6hp7guzmw063lfckyg9ir9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1142953</id>
      <parentid>1142952</parentid>
      <timestamp>2026-06-13T12:50:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HarryWurst</username>
        <id>36292</id>
      </contributor>
      <origin>1142953</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1014" sha1="jci35oyqzdqlddsitujjg6k3ps4tbvv" xml:space="preserve">{{coord|14|54|S|53|01|w|}}
{{infobox tanàna
|anarana       = Novo São Joaquim
|velarantany   =5 231,29
|fanjakana      = {{Mato Grosso}}
|isam-ponina   =5.074
|haavo         =400
|firenena      = {{Brazila}}
|ben'ny tanàna =
|sary          =Prefeitura Municipal de Novo São Joaquim.jpg
|saina =Bandeira de Novo São Joaquim.png
}}
[[File:MatoGrosso Municip NovoSaoJoaquim.svg|thumb|left| Novo Sao Joaquim]]
'''Novo São Joaquim''' dia tanàna ao amin'ny fanjakana federaly mizaka tenan'i [[Mato Grosso]] ao amin'ny [[Brazila]].

== Jeografia ==
Ny isam-ponina dia 5.074 mponina tamin'ny taona 2017.
Kaominina manamorona: [[Campinápolis]], [[Nova Xavantina]], [[Barra do Garças]], [[General Carneiro (Mato Grosso|General Carneiro]], [[Primavera do Leste]], [[Poxoréu]] sy [[Santo Antônio do Leste]]

Halavany mankany an-drenivohitra ([[Cuiabá]]): 493 km

== Jereo koa ==
* [[Brazila]]
** [[Mato Grosso]]

== Tsiahy ==
&lt;references/&gt;

{{commonscat}}
[[pt:Novo São Joaquim]]
[[sokajy:Tanàna ao Mato Grosso]]</text>
      <sha1>jci35oyqzdqlddsitujjg6k3ps4tbvv</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1142954</id>
      <parentid>1142953</parentid>
      <timestamp>2026-06-13T12:51:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HarryWurst</username>
        <id>36292</id>
      </contributor>
      <origin>1142954</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1015" sha1="h12w3dsj1s2ovc46jtth4t3pjs68lvz" xml:space="preserve">{{coord|14|54|S|53|01|w|}}
{{infobox tanàna
|anarana       = Novo São Joaquim
|velarantany   =5 231,29
|fanjakana      = {{Mato Grosso}}
|isam-ponina   =5.074
|haavo         =400
|firenena      = {{Brazila}}
|ben'ny tanàna =
|sary          =Prefeitura Municipal de Novo São Joaquim.jpg
|saina =Bandeira de Novo São Joaquim.png
}}
[[File:MatoGrosso Municip NovoSaoJoaquim.svg|thumb|left| Novo Sao Joaquim]]
'''Novo São Joaquim''' dia tanàna ao amin'ny fanjakana federaly mizaka tenan'i [[Mato Grosso]] ao amin'ny [[Brazila]].

== Jeografia ==
Ny isam-ponina dia 5.074 mponina tamin'ny taona 2017.
Kaominina manamorona: [[Campinápolis]], [[Nova Xavantina]], [[Barra do Garças]], [[General Carneiro (Mato Grosso)|General Carneiro]], [[Primavera do Leste]], [[Poxoréu]] sy [[Santo Antônio do Leste]]

Halavany mankany an-drenivohitra ([[Cuiabá]]): 493 km

== Jereo koa ==
* [[Brazila]]
** [[Mato Grosso]]

== Tsiahy ==
&lt;references/&gt;

{{commonscat}}
[[pt:Novo São Joaquim]]
[[sokajy:Tanàna ao Mato Grosso]]</text>
      <sha1>h12w3dsj1s2ovc46jtth4t3pjs68lvz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Samuel L. Jackson</title>
    <ns>0</ns>
    <id>300541</id>
    <revision>
      <id>1142964</id>
      <timestamp>2026-06-13T18:52:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HarryWurst</username>
        <id>36292</id>
      </contributor>
      <comment>Pejy noforonina tamin'ny « {{infobox olona |sary=  |anarana= Samuel L. Jackson |teraka=21 Desambra 1948 |toerana = [[Washington]] |maty=  |firenena={{Etazonia}} |mpiaraka= |asa= * [[mpilalao sarimihetsika]]  |taona niasàna= }} [[File:Samuelljackson2.jpg|thumb|left|Samuel L. Jackson (2006]] '''Samuel Leroy Jackson''' (teraka ny 21 Desambra 1948, tao [[Washington D.C.]]) dia mpilalao sarimihetsika sy mpamokatra sarimihetsika [[Etazonia|amerikanina]] izay nahazo fahombiazana voalohany tam... »</comment>
      <origin>1142964</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1085" sha1="e55jcabhj2p6v3n38eiyd66futeoxp7" xml:space="preserve">{{infobox olona
|sary= 
|anarana= Samuel L. Jackson
|teraka=21 Desambra 1948
|toerana = [[Washington]]
|maty= 
|firenena={{Etazonia}}
|mpiaraka=
|asa=
* [[mpilalao sarimihetsika]] 
|taona niasàna=
}}
[[File:Samuelljackson2.jpg|thumb|left|Samuel L. Jackson (2006]]
'''Samuel Leroy Jackson''' (teraka ny 21 Desambra 1948, tao [[Washington D.C.]]) dia mpilalao sarimihetsika sy mpamokatra sarimihetsika [[Etazonia|amerikanina]] izay nahazo fahombiazana voalohany tamin'ny maha-mpilalao azy tao amin'ny hetsika New Black Cinema.

Nahazo fankatoavana iraisam-pirenena izy tamin'ny anjara asany tao amin'ny sarimihetsika malaza an'i [[Quentin Tarantino]] {{Pulp Fiction{{, izay nahazoany fanendrena ho an'ny [[Loka Oscar]]. Nanomboka teo, dia niseho tsy tapaka tamin'ny famokarana malaza tao [[Hollywood]] izy.

Tamin'ny taona 2022, dia nahazo ny ''Voninahitra Loka Oscar'' izy.

== Jereo koa ==
{{commonscat}}
[[de:Samuel L. Jackson]]
[[sokajy:mpilalao sarimihetsika amerikanina]] 
[[sokajy:mpamokatra sarimihetsika amerikanina]]
[[sokajy:Teraka tamin'ny taona 1964]]
[[sokajy:Loka Oscar]]</text>
      <sha1>e55jcabhj2p6v3n38eiyd66futeoxp7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1142967</id>
      <parentid>1142964</parentid>
      <timestamp>2026-06-13T18:55:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HarryWurst</username>
        <id>36292</id>
      </contributor>
      <origin>1142967</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1118" sha1="gg7oqanmf5w4l7pqmiib6f536rmnx7f" xml:space="preserve">{{infobox olona
|sary= 
|anarana= Samuel L. Jackson
|teraka=21 Desambra 1948
|toerana = [[Washington]]
|maty= 
|firenena={{Etazonia}}
|mpiaraka=
|asa=
* [[mpilalao sarimihetsika]] 
|taona niasàna=
}}
[[File:Samuelljackson2.jpg|thumb|left|Samuel L. Jackson (2006]]
'''Samuel Leroy Jackson''' (teraka ny 21 Desambra 1948, tao [[Washington D.C.]]) dia mpilalao sarimihetsika sy mpamokatra sarimihetsika [[Etazonia|amerikanina]] izay nahazo fahombiazana voalohany tamin'ny maha-mpilalao azy tao amin'ny hetsika New Black Cinema.

Nahazo fankatoavana iraisam-pirenena izy tamin'ny anjara asany tao amin'ny sarimihetsika malaza an'i [[Quentin Tarantino]] {{Pulp Fiction{{, izay nahazoany fanendrena ho an'ny [[Loka Oscar]]. Nanomboka teo, dia niseho tsy tapaka tamin'ny famokarana malaza tao [[Hollywood]] izy.

Tamin'ny taona 2022, dia nahazo ny ''Voninahitra Loka Oscar'' izy.

== Jereo koa ==
{{commonscat}}
[[de:Samuel L. Jackson]]
{{CLEFDETRI:Jackson, Samuel L.}}
[[sokajy:mpilalao sarimihetsika amerikanina]] 
[[sokajy:mpamokatra sarimihetsika amerikanina]]
[[sokajy:Teraka tamin'ny taona 1964]]
[[sokajy:Loka Oscar]]</text>
      <sha1>gg7oqanmf5w4l7pqmiib6f536rmnx7f</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1142968</id>
      <parentid>1142967</parentid>
      <timestamp>2026-06-13T18:56:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HarryWurst</username>
        <id>36292</id>
      </contributor>
      <origin>1142968</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1130" sha1="oy0pfbgoib1o25ygh6awmiigq93yeoi" xml:space="preserve">{{infobox olona
|sary= 
|anarana= Samuel L. Jackson
|teraka=21 Desambra 1948
|toerana = [[Washington]]
|maty= 
|firenena={{Etazonia}}
|mpiaraka=
|asa=
* [[mpilalao sarimihetsika]] 
|taona niasàna=
}}
[[File:Samuelljackson2.jpg|thumb|left|Samuel L. Jackson (2006]]
'''Samuel Leroy Jackson''' (teraka ny 21 Desambra 1948, tao [[Washington D.C.]]) dia mpilalao sarimihetsika sy mpamokatra sarimihetsika [[Etazonia|amerikanina]] izay nahazo fahombiazana voalohany tamin'ny maha-mpilalao azy tao amin'ny hetsika New Black Cinema.

Nahazo fankatoavana iraisam-pirenena izy tamin'ny anjara asany tao amin'ny sarimihetsika malaza an'i [[Quentin Tarantino]] {{Pulp Fiction{{, izay nahazoany fanendrena ho an'ny [[Loka Oscar]]. Nanomboka teo, dia niseho tsy tapaka tamin'ny famokarana malaza tao [[Hollywood]] izy.

Tamin'ny taona 2022, dia nahazo ny ''Voninahitra Loka Oscar'' izy.

== Jereo koa ==
{{commonscat}}
[[de:Samuel L. Jackson]]
{{CLEFDETRI:Jackson, Samuel L.}}
[[sokajy:mpilalao sarimihetsika amerikanina]] 
[[sokajy:mpamokatra sarimihetsika amerikanina]]
[[sokajy:Teraka tamin'ny taona 1964]]
[[Sokajy:Loka Oscar amerikanina]]</text>
      <sha1>oy0pfbgoib1o25ygh6awmiigq93yeoi</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1142969</id>
      <parentid>1142968</parentid>
      <timestamp>2026-06-13T18:58:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HarryWurst</username>
        <id>36292</id>
      </contributor>
      <origin>1142969</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1135" sha1="e7p7uznbs12kvrrfgk7ixh9p3ezgn1e" xml:space="preserve">{{infobox olona
|sary= 
|anarana= Samuel L. Jackson
|teraka=21 Desambra 1948
|toerana = [[Washington]]
|maty= 
|firenena={{Etazonia}}
|mpiaraka=
|asa=
* [[mpilalao sarimihetsika]] 
|taona niasàna=
}}
[[File:Samuelljackson2.jpg|thumb|left|Samuel L. Jackson (2006]]
'''Samuel Leroy Jackson''' (teraka ny 21 Desambra 1948, tao [[Washington D.C.]]) dia mpilalao sarimihetsika sy mpamokatra sarimihetsika [[Etazonia|amerikanina]] izay nahazo fahombiazana voalohany tamin'ny maha-mpilalao azy tao amin'ny hetsika '' New Black Cinema''.

Nahazo fankatoavana iraisam-pirenena izy tamin'ny anjara asany tao amin'ny sarimihetsika malaza an'i [[Quentin Tarantino]] {{Pulp Fiction{{, izay nahazoany fanendrena ho an'ny [[Loka Oscar]]. Nanomboka teo, dia niseho tsy tapaka tamin'ny famokarana malaza tao [[Hollywood]] izy.

Tamin'ny taona 2022, dia nahazo ny ''Voninahitra Loka Oscar'' izy.

== Jereo koa ==
{{commonscat}}
[[de:Samuel L. Jackson]]
{{CLEFDETRI:Jackson, Samuel L.}}
[[sokajy:mpilalao sarimihetsika amerikanina]] 
[[sokajy:mpamokatra sarimihetsika amerikanina]]
[[sokajy:Teraka tamin'ny taona 1964]]
[[Sokajy:Loka Oscar amerikanina]]</text>
      <sha1>e7p7uznbs12kvrrfgk7ixh9p3ezgn1e</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1142970</id>
      <parentid>1142969</parentid>
      <timestamp>2026-06-13T18:59:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HarryWurst</username>
        <id>36292</id>
      </contributor>
      <origin>1142970</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1135" sha1="nz9hqqomiatb9na2mwkkrjgq52p2j85" xml:space="preserve">{{infobox olona
|sary= 
|anarana= Samuel L. Jackson
|teraka=21 Desambra 1948
|toerana = [[Washington]]
|maty= 
|firenena={{Etazonia}}
|mpiaraka=
|asa=
* [[mpilalao sarimihetsika]] 
|taona niasàna=
}}
[[File:Samuelljackson2.jpg|thumb|left|Samuel L. Jackson (2006]]
'''Samuel Leroy Jackson''' (teraka ny 21 Desambra 1948, tao [[Washington D.C.]]) dia mpilalao sarimihetsika sy mpamokatra sarimihetsika [[Etazonia|amerikanina]] izay nahazo fahombiazana voalohany tamin'ny maha-mpilalao azy tao amin'ny hetsika '' New Black Cinema''.

Nahazo fankatoavana iraisam-pirenena izy tamin'ny anjara asany tao amin'ny sarimihetsika malaza an'i [[Quentin Tarantino]] ''Pulp Fiction'', izay nahazoany fanendrena ho an'ny [[Loka Oscar]]. Nanomboka teo, dia niseho tsy tapaka tamin'ny famokarana malaza tao [[Hollywood]] izy.

Tamin'ny taona 2022, dia nahazo ny ''Voninahitra Loka Oscar'' izy.

== Jereo koa ==
{{commonscat}}
[[de:Samuel L. Jackson]]
{{CLEFDETRI:Jackson, Samuel L.}}
[[sokajy:mpilalao sarimihetsika amerikanina]] 
[[sokajy:mpamokatra sarimihetsika amerikanina]]
[[sokajy:Teraka tamin'ny taona 1964]]
[[Sokajy:Loka Oscar amerikanina]]</text>
      <sha1>nz9hqqomiatb9na2mwkkrjgq52p2j85</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1142971</id>
      <parentid>1142970</parentid>
      <timestamp>2026-06-13T18:59:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HarryWurst</username>
        <id>36292</id>
      </contributor>
      <origin>1142971</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1140" sha1="sbk4xo1roi0yep3qsk3apcwa1hnyhmv" xml:space="preserve">{{infobox olona
|sary= 
|anarana= Samuel L. Jackson
|teraka=21 Desambra 1948
|toerana = [[Washington D.C.]]
|maty= 
|firenena={{Etazonia}}
|mpiaraka=
|asa=
* [[mpilalao sarimihetsika]] 
|taona niasàna=
}}
[[File:Samuelljackson2.jpg|thumb|left|Samuel L. Jackson (2006]]
'''Samuel Leroy Jackson''' (teraka ny 21 Desambra 1948, tao [[Washington D.C.]]) dia mpilalao sarimihetsika sy mpamokatra sarimihetsika [[Etazonia|amerikanina]] izay nahazo fahombiazana voalohany tamin'ny maha-mpilalao azy tao amin'ny hetsika '' New Black Cinema''.

Nahazo fankatoavana iraisam-pirenena izy tamin'ny anjara asany tao amin'ny sarimihetsika malaza an'i [[Quentin Tarantino]] ''Pulp Fiction'', izay nahazoany fanendrena ho an'ny [[Loka Oscar]]. Nanomboka teo, dia niseho tsy tapaka tamin'ny famokarana malaza tao [[Hollywood]] izy.

Tamin'ny taona 2022, dia nahazo ny ''Voninahitra Loka Oscar'' izy.

== Jereo koa ==
{{commonscat}}
[[de:Samuel L. Jackson]]
{{CLEFDETRI:Jackson, Samuel L.}}
[[sokajy:mpilalao sarimihetsika amerikanina]] 
[[sokajy:mpamokatra sarimihetsika amerikanina]]
[[sokajy:Teraka tamin'ny taona 1964]]
[[Sokajy:Loka Oscar amerikanina]]</text>
      <sha1>sbk4xo1roi0yep3qsk3apcwa1hnyhmv</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1142972</id>
      <parentid>1142971</parentid>
      <timestamp>2026-06-13T19:00:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HarryWurst</username>
        <id>36292</id>
      </contributor>
      <origin>1142972</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1141" sha1="azs9jt93m7iay05dj2yej3pz7kdawsn" xml:space="preserve">{{infobox olona
|sary= 
|anarana= Samuel L. Jackson
|teraka=21 Desambra 1948
|toerana = [[Washington D.C.]]
|maty= 
|firenena={{Etazonia}}
|mpiaraka=
|asa=
* [[mpilalao sarimihetsika]] 
|taona niasàna=
}}
[[File:Samuelljackson2.jpg|thumb|left|Samuel L. Jackson (2006)]]
'''Samuel Leroy Jackson''' (teraka ny 21 Desambra 1948, tao [[Washington D.C.]]) dia mpilalao sarimihetsika sy mpamokatra sarimihetsika [[Etazonia|amerikanina]] izay nahazo fahombiazana voalohany tamin'ny maha-mpilalao azy tao amin'ny hetsika '' New Black Cinema''.

Nahazo fankatoavana iraisam-pirenena izy tamin'ny anjara asany tao amin'ny sarimihetsika malaza an'i [[Quentin Tarantino]] ''Pulp Fiction'', izay nahazoany fanendrena ho an'ny [[Loka Oscar]]. Nanomboka teo, dia niseho tsy tapaka tamin'ny famokarana malaza tao [[Hollywood]] izy.

Tamin'ny taona 2022, dia nahazo ny ''Voninahitra Loka Oscar'' izy.

== Jereo koa ==
{{commonscat}}
[[de:Samuel L. Jackson]]
{{CLEFDETRI:Jackson, Samuel L.}}
[[sokajy:mpilalao sarimihetsika amerikanina]] 
[[sokajy:mpamokatra sarimihetsika amerikanina]]
[[sokajy:Teraka tamin'ny taona 1964]]
[[Sokajy:Loka Oscar amerikanina]]</text>
      <sha1>azs9jt93m7iay05dj2yej3pz7kdawsn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Sokajy:Mpamokatra sarimihetsika amerikanina</title>
    <ns>14</ns>
    <id>300542</id>
    <revision>
      <id>1142965</id>
      <timestamp>2026-06-13T18:52:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HarryWurst</username>
        <id>36292</id>
      </contributor>
      <comment>Pejy noforonina tamin'ny « [[sokajy:mpamokatra amerikanina]] [[sokajy:mpamokatra sarimihetsika]] »</comment>
      <origin>1142965</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="69" sha1="hpobk3f3xlstco2otizud66ae0o43ya" xml:space="preserve">[[sokajy:mpamokatra amerikanina]]
[[sokajy:mpamokatra sarimihetsika]]</text>
      <sha1>hpobk3f3xlstco2otizud66ae0o43ya</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Sokajy:Mpamokatra sarimihetsika</title>
    <ns>14</ns>
    <id>300543</id>
    <revision>
      <id>1142966</id>
      <timestamp>2026-06-13T18:53:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HarryWurst</username>
        <id>36292</id>
      </contributor>
      <comment>Pejy noforonina tamin'ny « [[sokajy:mpamokatra]] »</comment>
      <origin>1142966</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="21" sha1="74wevef4wha5em4mdy2fhg7noapc8ms" xml:space="preserve">[[sokajy:mpamokatra]]</text>
      <sha1>74wevef4wha5em4mdy2fhg7noapc8ms</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>General Carneiro (Mato Grosso)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>300544</id>
    <revision>
      <id>1142973</id>
      <timestamp>2026-06-13T20:05:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HarryWurst</username>
        <id>36292</id>
      </contributor>
      <comment>Pejy noforonina tamin'ny « {{coord|15|43|S|52|45|w|}} {{infobox tanàna |anarana       = General Carneiro (Mato Grosso) |velarantany   =3.721,07 |fanjakana      = {{Mato Grosso}} |isam-ponina   =5.540 |haavo         =343 |firenena      = {{Brazila}} |ben'ny tanàna = |sary          =Paroquia Senhor Bom Jesus da Lapa – General Carneiro 04.jpg |saina = }} [[File:MatoGrosso Municip GeneralCarneiro.svg|thumb|left| General Carneiro]] '''General Carneiro (Mato Grosso)''' dia tanàna ao amin... »</comment>
      <origin>1142973</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1020" sha1="76a6hjo2pexxu5n0a1xyu8a7cjua9nz" xml:space="preserve">{{coord|15|43|S|52|45|w|}}
{{infobox tanàna
|anarana       = General Carneiro (Mato Grosso)
|velarantany   =3.721,07
|fanjakana      = {{Mato Grosso}}
|isam-ponina   =5.540
|haavo         =343
|firenena      = {{Brazila}}
|ben'ny tanàna =
|sary          =Paroquia Senhor Bom Jesus da Lapa – General Carneiro 04.jpg
|saina =
}}
[[File:MatoGrosso Municip GeneralCarneiro.svg|thumb|left| General Carneiro]]
'''General Carneiro (Mato Grosso)''' dia tanàna ao amin'ny fanjakana federaly mizaka tenan'i [[Mato Grosso]] ao amin'ny [[Brazila]].

== Jeografia ==
Ny isam-ponina dia 5.540 mponina tamin'ny taona 2017.
Any amin'ny 66 km andrefan'ny sisintany amin'ny fanjakan'i {{Goiás}} ary 455 km miala an'i [[Cuiabá]] no misy azy.


Kaominina manamorona: [[Barra do Garças]], [[Pontal do Araguaia]], [[Tesouro]], [[Poxoréu]] ary [[Novo São Joaquim.]]


== Jereo koa ==
* [[Brazila]]
** [[Mato Grosso]]

== Tsiahy ==
&lt;references/&gt;

{{commonscat}}
[[pt: General Carneiro (Mato Grosso)]]
[[sokajy:Tanàna ao Mato Grosso]]</text>
      <sha1>76a6hjo2pexxu5n0a1xyu8a7cjua9nz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Vinicius Junior</title>
    <ns>0</ns>
    <id>300545</id>
    <revision>
      <id>1142976</id>
      <timestamp>2026-06-14T03:00:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HarryWurst</username>
        <id>36292</id>
      </contributor>
      <comment>Pejy noforonina tamin'ny « {{infobox olona |sary=2023 05 06 Final de la Copa del Rey - 52879242230 (cropped).jpg |anarana=Vinícius Júnior |teraka=12 Jolay 2000 |toerana = [[São Gonçalo (Rio de Janeiro)|São Gonçalo]] |maty=  |firenena={{Brazila}} |mpiaraka= |asa= * [[mpilalao baolina kitra]]  |taona niasàna= }}  '''Vinícius Júnior''' dia mpilalao baolina kitra mizaka ny zom-pirenen'i {{Brazila}} teraka ny 12 Jolay 2000 tao [[São Gonçalo (Rio de Janeiro)|São Gonçalo]] ; '''Vi... »</comment>
      <origin>1142976</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="864" sha1="di29rgwbzwdnl3woqx3racjw621nrgk" xml:space="preserve">{{infobox olona
|sary=2023 05 06 Final de la Copa del Rey - 52879242230 (cropped).jpg
|anarana=Vinícius Júnior
|teraka=12 Jolay 2000
|toerana = [[São Gonçalo (Rio de Janeiro)|São Gonçalo]]
|maty= 
|firenena={{Brazila}}
|mpiaraka=
|asa=
* [[mpilalao baolina kitra]]

|taona niasàna=
}}

'''Vinícius Júnior''' dia mpilalao baolina kitra mizaka ny zom-pirenen'i {{Brazila}} teraka ny 12 Jolay 2000 tao [[São Gonçalo (Rio de Janeiro)|São Gonçalo]] ; '''Vinícius José Paixão de Oliveira Júnior''' Nanao fifanarahana tamin'ny klioba diviziona voalohany [[Espaina|espaniola]] [[Real Madrid]] izy nanomboka tamin'ny taom-pilalaovana 2018/19. 

Tamin'ny taona 2024 izy no nomena anarana hoe Mpilalao Eran-tany [[FIFA]].
== Jereo koa ==

{{commonscat}}
[[pt:Vinícius Júnior]]
[[sokajy:mpilalao baolina kitra Brazila]]
[[Sokajy:Teraka tamin'ny taona 2000]]</text>
      <sha1>di29rgwbzwdnl3woqx3racjw621nrgk</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1142977</id>
      <parentid>1142976</parentid>
      <timestamp>2026-06-14T03:01:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HarryWurst</username>
        <id>36292</id>
      </contributor>
      <origin>1142977</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="887" sha1="tp3iob3lz8asmkfpkrnkrkk6elrudb6" xml:space="preserve">{{infobox olona
|sary=2023 05 06 Final de la Copa del Rey - 52879242230 (cropped).jpg
|anarana=Vinícius Júnior
|teraka=12 Jolay 2000
|toerana = [[São Gonçalo (Rio de Janeiro)|São Gonçalo]]
|maty= 
|firenena={{Brazila}}
|mpiaraka=
|asa=
* [[mpilalao baolina kitra]]

|taona niasàna=
}}

'''Vinícius Júnior''' dia mpilalao baolina kitra mizaka ny zom-pirenen'i {{Brazila}} teraka ny 12 Jolay 2000 tao [[São Gonçalo (Rio de Janeiro)|São Gonçalo]] ; '''Vinícius José Paixão de Oliveira Júnior''' Nanao fifanarahana tamin'ny klioba diviziona voalohany [[Espaina|espaniola]] [[Real Madrid]] izy nanomboka tamin'ny taom-pilalaovana 2018/19. 

Tamin'ny taona 2024 izy no nomena anarana hoe Mpilalao Eran-tany [[FIFA]].
== Jereo koa ==

{{commonscat}}
[[pt:Vinícius Júnior]]
[[sokajy:mpilalao baolina kitra Brazila]]
[[Sokajy:Teraka tamin'ny taona 2000]]
[[Sokajy:Real Madrid]]</text>
      <sha1>tp3iob3lz8asmkfpkrnkrkk6elrudb6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Paris Saint-Germain</title>
    <ns>0</ns>
    <id>300546</id>
    <revision>
      <id>1142987</id>
      <timestamp>2026-06-14T03:44:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HarryWurst</username>
        <id>36292</id>
      </contributor>
      <comment>Pejy noforonina tamin'ny « [[File:Parc des Princes Boulogne closed.jpg|thumb|left|''Parc des Princes'']] [[File:Escudo del París Saint-Germain de Francia.png|thumb|París Saint-Germain]] Ny klioba baolina kitra '''Paris Saint-Germain Football Club''', fantatra amin'ny anarana hoe '''Paris Saint-Germain''' na ''PSG'' tsotra, dia klioba baolina kitra [[frantsa]]y avy any [[Saint-Germain-en-Laye]], ambanivohitr'i [[Paris]], {{Frantsa}}..  Ny PSG dia manao lalao an-trano ao amin'ny ''Parc... »</comment>
      <origin>1142987</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="913" sha1="pv6rftrfsdhtth2mf5usij9sxo0fget" xml:space="preserve">[[File:Parc des Princes Boulogne closed.jpg|thumb|left|''Parc des Princes'']]
[[File:Escudo del París Saint-Germain de Francia.png|thumb|París Saint-Germain]]
Ny klioba baolina kitra '''Paris Saint-Germain Football Club''', fantatra amin'ny anarana hoe '''Paris Saint-Germain''' na ''PSG'' tsotra, dia klioba baolina kitra [[frantsa]]y avy any [[Saint-Germain-en-Laye]], ambanivohitr'i [[Paris]], {{Frantsa}}..

Ny PSG dia manao lalao an-trano ao amin'ny ''Parc des Princes''. Manga sy mena ny lokon'ny klioba. Lasa tompon-daka tamin'ny firaketana an-tsoratra tany Frantsa ny klioba tamin'ny taona 2023. 

In-14 izy no tompon-daka frantsay, in-16 nahazo ny amboara frantsay ary mpandresy tamin'ny amboara Eoropeana tamin'ny taom-pilalaovana 1995/96.

==Jereo koa==

{{commonscat|Paris Saint-Germain}}

[[Sokajy:Klioba baolina kitra ao Frantsa]]
[[Sokajy:Paris]]
[[Sokajy:Klioba baolina kitra ao Île-de-France]]</text>
      <sha1>pv6rftrfsdhtth2mf5usij9sxo0fget</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1142989</id>
      <parentid>1142987</parentid>
      <timestamp>2026-06-14T03:47:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HarryWurst</username>
        <id>36292</id>
      </contributor>
      <origin>1142989</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="953" sha1="f895j92dtbp3fb822lav8tqesfm2t87" xml:space="preserve">[[File:Parc des Princes Boulogne closed.jpg|thumb|left|''Parc des Princes'']]
[[File:Escudo del París Saint-Germain de Francia.png|thumb|París Saint-Germain]]
Ny klioba baolina kitra '''Paris Saint-Germain Football Club''', fantatra amin'ny anarana hoe '''Paris Saint-Germain''' na ''PSG'' tsotra, dia klioba baolina kitra [[frantsa]]y avy any [[Saint-Germain-en-Laye]], ambanivohitr'i [[Paris]], {{Frantsa}}..

Ny PSG dia manao lalao an-trano ao amin'ny ''Parc des Princes''. Manga sy mena ny lokon'ny klioba. Lasa tompon-daka tamin'ny firaketana an-tsoratra tany Frantsa ny klioba tamin'ny taona 2023. 

In-14 izy no tompon-daka frantsay, in-16 nahazo ny amboara frantsay ary mpandresy tamin'ny amboara Eoropeana tamin'ny taom-pilalaovana 1995/96.

==Jereo koa==

{{commonscat|Paris Saint-Germain}}
[[fr:Paris Saint-Germain Football Club]]
[[Sokajy:Klioba baolina kitra ao Frantsa]]
[[Sokajy:Paris]]
[[Sokajy:Klioba baolina kitra ao Île-de-France]]</text>
      <sha1>f895j92dtbp3fb822lav8tqesfm2t87</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Sokajy:Klioba baolina kitra ao Île-de-France</title>
    <ns>14</ns>
    <id>300547</id>
    <revision>
      <id>1142988</id>
      <timestamp>2026-06-14T03:45:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HarryWurst</username>
        <id>36292</id>
      </contributor>
      <comment>Pejy noforonina tamin'ny « [[Sokajy:Baolina kitra ao Frantsa]] [[Sokajy:Île-de-France]] »</comment>
      <origin>1142988</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="61" sha1="g18w638i0vzaby8bfrxcb2mvc0llab6" xml:space="preserve">[[Sokajy:Baolina kitra ao Frantsa]]
[[Sokajy:Île-de-France]]</text>
      <sha1>g18w638i0vzaby8bfrxcb2mvc0llab6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1142990</id>
      <parentid>1142988</parentid>
      <timestamp>2026-06-14T03:47:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HarryWurst</username>
        <id>36292</id>
      </contributor>
      <origin>1142990</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="104" sha1="0tqci4ybs8cut3pww2kimfb6635sy3k" xml:space="preserve">[[Sokajy:Baolina kitra ao Frantsa]]
[[Sokajy:Île-de-France]]
[[Sokajy:Klioba baolina kitra ao Frantsa]]</text>
      <sha1>0tqci4ybs8cut3pww2kimfb6635sy3k</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Helodranon' i Guanabara</title>
    <ns>0</ns>
    <id>300548</id>
    <revision>
      <id>1142992</id>
      <timestamp>2026-06-14T05:56:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HarryWurst</username>
        <id>36292</id>
      </contributor>
      <comment>Pejy noforonina tamin'ny « [[File:Baia da Guanabara - Rio de Janeiro. (26555410073).jpg|thumb|left|Baia da Guanabara - [[Rio de Janeiro]]]] [[File:Rio deJaneiro LE2002059 lrg.jpg|thumb|Helondranon'i Guanabara]] Ny '''Hoalan'i Guanabara''' na ''Helodranon'i Guanabara''' ([[Fiteny portogey|Portogey]]: ''Baía de Guanabara'') dia helodrano mirefy 380 km² any {{Brazila}}, voahodidin'ny tanànan'i [[Rio de Janeiro (tanàna)|Rio de Janeiro]] amin'ny ilany andrefana ary ny [[Niterói]] amin'n... »</comment>
      <origin>1142992</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1125" sha1="2y2q8hg4fnly8b3ml260w9izr7014s7" xml:space="preserve">[[File:Baia da Guanabara - Rio de Janeiro. (26555410073).jpg|thumb|left|Baia da Guanabara - [[Rio de Janeiro]]]]
[[File:Rio deJaneiro LE2002059 lrg.jpg|thumb|Helondranon'i Guanabara]]
Ny '''Hoalan'i Guanabara''' na ''Helodranon'i Guanabara''' ([[Fiteny portogey|Portogey]]: ''Baía de Guanabara'') dia helodrano mirefy 380 km² any {{Brazila}}, voahodidin'ny tanànan'i [[Rio de Janeiro (tanàna)|Rio de Janeiro]] amin'ny ilany andrefana ary ny [[Niterói]] amin'ny ilany atsinanana. 

Eo amin'ny fidirana andrefana amin'ny helodrano no misy ny Tendrombohitra ''Pain de Sucre'', toerana malaza eran-tany ao [[Rio de Janeiro (tanàna)|Rio de Janeiro]].

Vita tamin'ny 1974, ny Tetezana Rio-Niterói, tetezana mirefy 14 km ny lavany ary 70 metatra ny haavony mitondra ny lalambe [[BR-101]], dia mandrakotra ny sakany manontolo amin'ny helodrano fantatra amin'ny anarana hoe Hoalan'i Guanabara, mampitohy an'i [[Rio de Janeiro (tanàna)|Rio de Janeiro]] sy [[Niterói]].

Nosy maromaro no hita ao anatin'ny helodrano.

==Jereo koa==
[[de:Guanabara-Bucht]]
[[Sokajy:Helondranon'i Brezila]]
[[Sokajy:Helondranon'i Rio de Janeiro]]</text>
      <sha1>2y2q8hg4fnly8b3ml260w9izr7014s7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1142996</id>
      <parentid>1142992</parentid>
      <timestamp>2026-06-14T05:59:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HarryWurst</username>
        <id>36292</id>
      </contributor>
      <origin>1142996</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1123" sha1="9wjd59u43ty1qg0k128f9garg5ou6yh" xml:space="preserve">[[File:Baia da Guanabara - Rio de Janeiro. (26555410073).jpg|thumb|left|Baia da Guanabara - [[Rio de Janeiro]]]]
[[File:Rio deJaneiro LE2002059 lrg.jpg|thumb|Helondranon'i Guanabara]]
Ny '''Hoalan'i Guanabara''' na ''Helodranon'i Guanabara''' ([[Fiteny portogey|Portogey]]: ''Baía de Guanabara'') dia helodrano mirefy 380 km² any {{Brazila}}, voahodidin'ny tanànan'i [[Rio de Janeiro (tanàna)|Rio de Janeiro]] amin'ny ilany andrefana ary ny [[Niterói]] amin'ny ilany atsinanana. 

Eo amin'ny fidirana andrefana amin'ny helodrano no misy ny Tendrombohitra ''Pain de Sucre'', toerana malaza eran-tany ao [[Rio de Janeiro (tanàna)|Rio de Janeiro]].

Vita tamin'ny 1974, ny Tetezana Rio-Niterói, tetezana mirefy 14 km ny lavany ary 70 metatra ny haavony mitondra ny lalambe [[BR-101]], dia mandrakotra ny sakany manontolo amin'ny helodrano fantatra amin'ny anarana hoe Hoalan'i Guanabara, mampitohy an'i [[Rio de Janeiro (tanàna)|Rio de Janeiro]] sy [[Niterói]].

Nosy maromaro no hita ao anatin'ny helodrano.

==Jereo koa==
[[de:Guanabara-Bucht]]
[[Sokajy:Helodranon'i Brezila]]
[[Sokajy:Helodranon'i Rio de Janeiro]]</text>
      <sha1>9wjd59u43ty1qg0k128f9garg5ou6yh</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1143001</id>
      <parentid>1142996</parentid>
      <timestamp>2026-06-14T06:04:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HarryWurst</username>
        <id>36292</id>
      </contributor>
      <origin>1143001</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1123" sha1="toylpl7roalm5un0iat2xqtnrxm9snu" xml:space="preserve">[[File:Baia da Guanabara - Rio de Janeiro. (26555410073).jpg|thumb|left|Baia da Guanabara - [[Rio de Janeiro]]]]
[[File:Rio deJaneiro LE2002059 lrg.jpg|thumb|Helondranon'i Guanabara]]
Ny '''Hoalan'i Guanabara''' na ''Helodranon'i Guanabara''' ([[Fiteny portogey|Portogey]]: ''Baía de Guanabara'') dia helodrano mirefy 380 km² any {{Brazila}}, voahodidin'ny tanànan'i [[Rio de Janeiro (tanàna)|Rio de Janeiro]] amin'ny ilany andrefana ary ny [[Niterói]] amin'ny ilany atsinanana. 

Eo amin'ny fidirana andrefana amin'ny helodrano no misy ny Tendrombohitra ''Pain de Sucre'', toerana malaza eran-tany ao [[Rio de Janeiro (tanàna)|Rio de Janeiro]].

Vita tamin'ny 1974, ny Tetezana Rio-Niterói, tetezana mirefy 14 km ny lavany ary 70 metatra ny haavony mitondra ny lalambe [[BR-101]], dia mandrakotra ny sakany manontolo amin'ny helodrano fantatra amin'ny anarana hoe Hoalan'i Guanabara, mampitohy an'i [[Rio de Janeiro (tanàna)|Rio de Janeiro]] sy [[Niterói]].

Nosy maromaro no hita ao anatin'ny helodrano.

==Jereo koa==
[[de:Guanabara-Bucht]]
[[Sokajy:Helodranon'i Brazila]]
[[Sokajy:Helodranon'i Rio de Janeiro]]</text>
      <sha1>toylpl7roalm5un0iat2xqtnrxm9snu</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1143003</id>
      <parentid>1143001</parentid>
      <timestamp>2026-06-14T06:08:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HarryWurst</username>
        <id>36292</id>
      </contributor>
      <origin>1143003</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1519" sha1="9owyg4e99t6qmlgmadrkmm6q3bpx3oe" xml:space="preserve">[[File:Baia da Guanabara - Rio de Janeiro. (26555410073).jpg|thumb|left|Baia da Guanabara - [[Rio de Janeiro]]]]
[[File:Rio deJaneiro LE2002059 lrg.jpg|thumb|Helondranon'i Guanabara]]
Ny '''Hoalan'i Guanabara''' na ''Helodranon'i Guanabara''' ([[Fiteny portogey|Portogey]]: ''Baía de Guanabara'') dia helodrano mirefy 380 km² any {{Brazila}}, voahodidin'ny tanànan'i [[Rio de Janeiro (tanàna)|Rio de Janeiro]] amin'ny ilany andrefana ary ny [[Niterói]] amin'ny ilany atsinanana. 

Eo amin'ny fidirana andrefana amin'ny helodrano no misy ny Tendrombohitra ''Pain de Sucre'', toerana malaza eran-tany ao [[Rio de Janeiro (tanàna)|Rio de Janeiro]].

Vita tamin'ny 1974, ny Tetezana Rio-Niterói, tetezana mirefy 14 km ny lavany ary 70 metatra ny haavony mitondra ny lalambe [[BR-101]], dia mandrakotra ny sakany manontolo amin'ny helodrano fantatra amin'ny anarana hoe Hoalan'i Guanabara, mampitohy an'i [[Rio de Janeiro (tanàna)|Rio de Janeiro]] sy [[Niterói]].

Nosy maromaro no hita ao anatin'ny helodrano.

Misy toeram-piantsonana [[solika]] enina ambin'ny folo, toeram-piantsonana sambo roa ambin'ny folo, ary [[orinasa]] indostrialy eo amin'ny 6 000 eo ho eo no hita manamorona ity helodrano ity.

Olona efa ho 10 tapitrisa no mipetraka ao amin'ireo kaominina enina ambin'ny folo ao amin'ny faritra misy rano ao amin'ny helodrano. Farafahakeliny renirano kely 35 no mikoriana ao amin'io helodrano io.
==Jereo koa==
[[de:Guanabara-Bucht]]
[[Sokajy:Helodranon'i Brazila]]
[[Sokajy:Helodranon'i Rio de Janeiro]]</text>
      <sha1>9owyg4e99t6qmlgmadrkmm6q3bpx3oe</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1143004</id>
      <parentid>1143003</parentid>
      <timestamp>2026-06-14T06:09:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HarryWurst</username>
        <id>36292</id>
      </contributor>
      <origin>1143004</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1515" sha1="2m14g1q5raqibrmtpw56yfh3z54jija" xml:space="preserve">[[File:Baia da Guanabara - Rio de Janeiro. (26555410073).jpg|thumb|left|Baia da Guanabara - [[Rio de Janeiro]]]]
[[File:Rio deJaneiro LE2002059 lrg.jpg|thumb|Helondranon'i Guanabara]]
Ny '''Hoalan'i Guanabara''' na ''Helodranon'i Guanabara''' ([[Fiteny portogey|Portogey]]: ''Baía de Guanabara'') dia helodrano mirefy 380 km² any {{Brazila}}, voahodidin'ny tanànan'i [[Rio de Janeiro (tanàna)|Rio de Janeiro]] amin'ny ilany andrefana ary ny [[Niterói]] amin'ny ilany atsinanana. 

Eo amin'ny fidirana andrefana amin'ny helodrano no misy ny Tendrombohitra ''Pain de Sucre'', toerana malaza eran-tany ao [[Rio de Janeiro (tanàna)|Rio de Janeiro]].

Vita tamin'ny 1974, ny Tetezana Rio-Niterói, tetezana mirefy 14 km ny lavany ary 70 metatra ny haavony mitondra ny lalambe [[BR-101]], dia mandrakotra ny sakany manontolo amin'ny helodrano fantatra amin'ny anarana hoe Hoalan'i Guanabara, mampitohy an'i [[Rio de Janeiro (tanàna)|Rio de Janeiro]] sy [[Niterói]].

Nosy maromaro no hita ao anatin'ny helodrano.

Misy toeram-piantsonana [[solika]] enina ambin'ny folo, toeram-piantsonana sambo roa ambin'ny folo, ary orinasa indostrialy eo amin'ny 6 000 eo ho eo no hita manamorona ity helodrano ity.

Olona efa ho 10 tapitrisa no mipetraka ao amin'ireo kaominina enina ambin'ny folo ao amin'ny faritra misy rano ao amin'ny helodrano. Farafahakeliny renirano kely 35 no mikoriana ao amin'io helodrano io.
==Jereo koa==
[[de:Guanabara-Bucht]]
[[Sokajy:Helodranon'i Brazila]]
[[Sokajy:Helodranon'i Rio de Janeiro]]</text>
      <sha1>2m14g1q5raqibrmtpw56yfh3z54jija</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1143005</id>
      <parentid>1143004</parentid>
      <timestamp>2026-06-14T06:09:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HarryWurst</username>
        <id>36292</id>
      </contributor>
      <origin>1143005</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1519" sha1="dpbx35oy26iy67t532craf0e2ojco92" xml:space="preserve">[[File:Baia da Guanabara - Rio de Janeiro. (26555410073).jpg|thumb|left|Baia da Guanabara - [[Rio de Janeiro]]]]
[[File:Rio deJaneiro LE2002059 lrg.jpg|thumb|Helondranon'i Guanabara]]
Ny '''Hoalan'i Guanabara''' na ''Helodranon'i Guanabara''' ([[Fiteny portogey|Portogey]]: ''Baía de Guanabara'') dia helodrano mirefy 380 km² any {{Brazila}}, voahodidin'ny tanànan'i [[Rio de Janeiro (tanàna)|Rio de Janeiro]] amin'ny ilany andrefana ary ny [[Niterói]] amin'ny ilany atsinanana. 

Eo amin'ny fidirana andrefana amin'ny helodrano no misy ny Tendrombohitra ''Pain de Sucre'', toerana malaza eran-tany ao [[Rio de Janeiro (tanàna)|Rio de Janeiro]].

Vita tamin'ny 1974, ny Tetezana Rio-Niterói, tetezana mirefy 14 km ny lavany ary 70 metatra ny haavony mitondra ny lalambe [[BR-101]], dia mandrakotra ny sakany manontolo amin'ny helodrano fantatra amin'ny anarana hoe Hoalan'i Guanabara, mampitohy an'i [[Rio de Janeiro (tanàna)|Rio de Janeiro]] sy [[Niterói]].

Nosy maromaro no hita ao anatin'ny helodrano.

Misy toeram-piantsonana [[solika]] enina ambin'ny folo, toeram-piantsonana sambo roa ambin'ny folo, ary orinasa indostrialy eo amin'ny 6 000 eo ho eo no hita manamorona ity helodrano ity.

Olona efa ho 10 tapitrisa no mipetraka ao amin'ireo kaominina enina ambin'ny folo ao amin'ny faritra misy rano ao amin'ny helodrano. Farafahakeliny [[renirano]] kely 35 no mikoriana ao amin'io helodrano io.
==Jereo koa==
[[de:Guanabara-Bucht]]
[[Sokajy:Helodranon'i Brazila]]
[[Sokajy:Helodranon'i Rio de Janeiro]]</text>
      <sha1>dpbx35oy26iy67t532craf0e2ojco92</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1143006</id>
      <parentid>1143005</parentid>
      <timestamp>2026-06-14T06:10:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HarryWurst</username>
        <id>36292</id>
      </contributor>
      <origin>1143006</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1520" sha1="5cbp7vxlum33javg6mj2dwk2zmqdex5" xml:space="preserve">[[File:Baia da Guanabara - Rio de Janeiro. (26555410073).jpg|thumb|left|Baia da Guanabara - [[Rio de Janeiro]]]]
[[File:Rio deJaneiro LE2002059 lrg.jpg|thumb|Helondranon'i Guanabara]]
Ny '''Hoalan'i Guanabara''' na '''Helodranon'i Guanabara''' ([[Fiteny portogey|Portogey]]: ''Baía de Guanabara'') dia helodrano mirefy 380 km² any {{Brazila}}, voahodidin'ny tanànan'i [[Rio de Janeiro (tanàna)|Rio de Janeiro]] amin'ny ilany andrefana ary ny [[Niterói]] amin'ny ilany atsinanana. 

Eo amin'ny fidirana andrefana amin'ny helodrano no misy ny Tendrombohitra ''Pain de Sucre'', toerana malaza eran-tany ao [[Rio de Janeiro (tanàna)|Rio de Janeiro]].

Vita tamin'ny 1974, ny Tetezana Rio-Niterói, tetezana mirefy 14 km ny lavany ary 70 metatra ny haavony mitondra ny lalambe [[BR-101]], dia mandrakotra ny sakany manontolo amin'ny helodrano fantatra amin'ny anarana hoe Hoalan'i Guanabara, mampitohy an'i [[Rio de Janeiro (tanàna)|Rio de Janeiro]] sy [[Niterói]].

Nosy maromaro no hita ao anatin'ny helodrano.

Misy toeram-piantsonana [[solika]] enina ambin'ny folo, toeram-piantsonana sambo roa ambin'ny folo, ary orinasa indostrialy eo amin'ny 6 000 eo ho eo no hita manamorona ity helodrano ity.

Olona efa ho 10 tapitrisa no mipetraka ao amin'ireo kaominina enina ambin'ny folo ao amin'ny faritra misy rano ao amin'ny helodrano. Farafahakeliny [[renirano]] kely 35 no mikoriana ao amin'io helodrano io.
==Jereo koa==
[[de:Guanabara-Bucht]]
[[Sokajy:Helodranon'i Brazila]]
[[Sokajy:Helodranon'i Rio de Janeiro]]</text>
      <sha1>5cbp7vxlum33javg6mj2dwk2zmqdex5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1143008</id>
      <parentid>1143006</parentid>
      <timestamp>2026-06-14T06:15:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HarryWurst</username>
        <id>36292</id>
      </contributor>
      <origin>1143008</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1546" sha1="jtlt9rlx1skerhpi5el8h8hbdjwpys2" xml:space="preserve">[[File:Baia da Guanabara - Rio de Janeiro. (26555410073).jpg|thumb|left|Baia da Guanabara - [[Rio de Janeiro]]]]
[[File:Rio deJaneiro LE2002059 lrg.jpg|thumb|Helondranon'i Guanabara]]
{{coord|22|59|S|43|02|W}}
Ny '''Hoalan'i Guanabara''' na '''Helodranon'i Guanabara''' ([[Fiteny portogey|Portogey]]: ''Baía de Guanabara'') dia helodrano mirefy 380 km² any {{Brazila}}, voahodidin'ny tanànan'i [[Rio de Janeiro (tanàna)|Rio de Janeiro]] amin'ny ilany andrefana ary ny [[Niterói]] amin'ny ilany atsinanana. 

Eo amin'ny fidirana andrefana amin'ny helodrano no misy ny Tendrombohitra ''Pain de Sucre'', toerana malaza eran-tany ao [[Rio de Janeiro (tanàna)|Rio de Janeiro]].

Vita tamin'ny 1974, ny Tetezana Rio-Niterói, tetezana mirefy 14 km ny lavany ary 70 metatra ny haavony mitondra ny lalambe [[BR-101]], dia mandrakotra ny sakany manontolo amin'ny helodrano fantatra amin'ny anarana hoe Hoalan'i Guanabara, mampitohy an'i [[Rio de Janeiro (tanàna)|Rio de Janeiro]] sy [[Niterói]].

Nosy maromaro no hita ao anatin'ny helodrano.

Misy toeram-piantsonana [[solika]] enina ambin'ny folo, toeram-piantsonana sambo roa ambin'ny folo, ary orinasa indostrialy eo amin'ny 6 000 eo ho eo no hita manamorona ity helodrano ity.

Olona efa ho 10 tapitrisa no mipetraka ao amin'ireo kaominina enina ambin'ny folo ao amin'ny faritra misy rano ao amin'ny helodrano. Farafahakeliny [[renirano]] kely 35 no mikoriana ao amin'io helodrano io.
==Jereo koa==
[[de:Guanabara-Bucht]]
[[Sokajy:Helodranon'i Brazila]]
[[Sokajy:Helodranon'i Rio de Janeiro]]</text>
      <sha1>jtlt9rlx1skerhpi5el8h8hbdjwpys2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1143009</id>
      <parentid>1143008</parentid>
      <timestamp>2026-06-14T06:17:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HarryWurst</username>
        <id>36292</id>
      </contributor>
      <origin>1143009</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1546" sha1="1meungz3reo9vppwo4p0cr88kcp1hy7" xml:space="preserve">[[File:Baia da Guanabara - Rio de Janeiro. (26555410073).jpg|thumb|left|Baia da Guanabara - [[Rio de Janeiro]]]]
[[File:Rio deJaneiro LE2002059 lrg.jpg|thumb|Helondranon'i Guanabara]]
{{coord|22|49|S|43|12|W}}
Ny '''Hoalan'i Guanabara''' na '''Helodranon'i Guanabara''' ([[Fiteny portogey|Portogey]]: ''Baía de Guanabara'') dia helodrano mirefy 380 km² any {{Brazila}}, voahodidin'ny tanànan'i [[Rio de Janeiro (tanàna)|Rio de Janeiro]] amin'ny ilany andrefana ary ny [[Niterói]] amin'ny ilany atsinanana. 

Eo amin'ny fidirana andrefana amin'ny helodrano no misy ny Tendrombohitra ''Pain de Sucre'', toerana malaza eran-tany ao [[Rio de Janeiro (tanàna)|Rio de Janeiro]].

Vita tamin'ny 1974, ny Tetezana Rio-Niterói, tetezana mirefy 14 km ny lavany ary 70 metatra ny haavony mitondra ny lalambe [[BR-101]], dia mandrakotra ny sakany manontolo amin'ny helodrano fantatra amin'ny anarana hoe Hoalan'i Guanabara, mampitohy an'i [[Rio de Janeiro (tanàna)|Rio de Janeiro]] sy [[Niterói]].

Nosy maromaro no hita ao anatin'ny helodrano.

Misy toeram-piantsonana [[solika]] enina ambin'ny folo, toeram-piantsonana sambo roa ambin'ny folo, ary orinasa indostrialy eo amin'ny 6 000 eo ho eo no hita manamorona ity helodrano ity.

Olona efa ho 10 tapitrisa no mipetraka ao amin'ireo kaominina enina ambin'ny folo ao amin'ny faritra misy rano ao amin'ny helodrano. Farafahakeliny [[renirano]] kely 35 no mikoriana ao amin'io helodrano io.
==Jereo koa==
[[de:Guanabara-Bucht]]
[[Sokajy:Helodranon'i Brazila]]
[[Sokajy:Helodranon'i Rio de Janeiro]]</text>
      <sha1>1meungz3reo9vppwo4p0cr88kcp1hy7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Hoalan'i Guanabara</title>
    <ns>0</ns>
    <id>300549</id>
    <redirect title="Helodranon&#039; i Guanabara" />
    <revision>
      <id>1142993</id>
      <timestamp>2026-06-14T05:57:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HarryWurst</username>
        <id>36292</id>
      </contributor>
      <comment>Pejy fihodinana mankany [[Helodranon' i Guanabara]]</comment>
      <origin>1142993</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="37" sha1="kk0b93hfxp77wo3vf7a0yqs75wmdp4c" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Helodranon' i Guanabara]]</text>
      <sha1>kk0b93hfxp77wo3vf7a0yqs75wmdp4c</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Sokajy:Helondranon'i Rio de Janeiro</title>
    <ns>14</ns>
    <id>300550</id>
    <revision>
      <id>1142994</id>
      <timestamp>2026-06-14T05:57:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HarryWurst</username>
        <id>36292</id>
      </contributor>
      <comment>Pejy noforonina tamin'ny « [[Sokajy:Helondranon'i Brezila]] [[Sokajy:Rio de Janeiro]] »</comment>
      <origin>1142994</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="58" sha1="i9u680pwx5nu58o85vasmec1iitaguc" xml:space="preserve">[[Sokajy:Helondranon'i Brezila]]
[[Sokajy:Rio de Janeiro]]</text>
      <sha1>i9u680pwx5nu58o85vasmec1iitaguc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Sokajy:Helondranon'i Brezila</title>
    <ns>14</ns>
    <id>300551</id>
    <revision>
      <id>1142995</id>
      <timestamp>2026-06-14T05:58:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HarryWurst</username>
        <id>36292</id>
      </contributor>
      <comment>Pejy noforonina tamin'ny « [[Sokajy:Jeografian'i Brezila]] [[Sokajy:Helodrano]]]] »</comment>
      <origin>1142995</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="54" sha1="f2oeqjogxzz37w7m4h9co0f5dbcmc3p" xml:space="preserve">[[Sokajy:Jeografian'i Brezila]]
[[Sokajy:Helodrano]]]]</text>
      <sha1>f2oeqjogxzz37w7m4h9co0f5dbcmc3p</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Sokajy:Helodranon'i Rio de Janeiro</title>
    <ns>14</ns>
    <id>300552</id>
    <revision>
      <id>1142997</id>
      <timestamp>2026-06-14T06:00:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HarryWurst</username>
        <id>36292</id>
      </contributor>
      <comment>Pejy noforonina tamin'ny « [[Sokajy:Helodranon'i Brazila]] [[Sokajy:Jeografian'i Rio de Janeiro]] »</comment>
      <origin>1142997</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="70" sha1="rf41beq672stdlzpyj4uq313hljoevk" xml:space="preserve">[[Sokajy:Helodranon'i Brazila]]
[[Sokajy:Jeografian'i Rio de Janeiro]]</text>
      <sha1>rf41beq672stdlzpyj4uq313hljoevk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Sokajy:Jeografian'i Rio de Janeiro</title>
    <ns>14</ns>
    <id>300553</id>
    <revision>
      <id>1142998</id>
      <timestamp>2026-06-14T06:01:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HarryWurst</username>
        <id>36292</id>
      </contributor>
      <comment>Pejy noforonina tamin'ny «  [[Sokajy:Rio de Janeiro]] »</comment>
      <origin>1142998</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="26" sha1="jp68xc0yejww0ucq4xnkef1g9752yq9" xml:space="preserve">
[[Sokajy:Rio de Janeiro]]</text>
      <sha1>jp68xc0yejww0ucq4xnkef1g9752yq9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Sokajy:Helodranon'i Brazila</title>
    <ns>14</ns>
    <id>300554</id>
    <revision>
      <id>1142999</id>
      <timestamp>2026-06-14T06:01:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HarryWurst</username>
        <id>36292</id>
      </contributor>
      <comment>Pejy noforonina tamin'ny «  [[Sokajy:Jeografian'i Brazila]] »</comment>
      <origin>1142999</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="32" sha1="50esfafp90n0yjcl0k19k5jwhl2inbm" xml:space="preserve">
[[Sokajy:Jeografian'i Brazila]]</text>
      <sha1>50esfafp90n0yjcl0k19k5jwhl2inbm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Baia de Guanabara</title>
    <ns>0</ns>
    <id>300555</id>
    <redirect title="Helodranon&#039; i Guanabara" />
    <revision>
      <id>1143002</id>
      <timestamp>2026-06-14T06:05:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HarryWurst</username>
        <id>36292</id>
      </contributor>
      <comment>Pejy fihodinana mankany [[Helodranon' i Guanabara]]</comment>
      <origin>1143002</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="37" sha1="kk0b93hfxp77wo3vf7a0yqs75wmdp4c" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Helodranon' i Guanabara]]</text>
      <sha1>kk0b93hfxp77wo3vf7a0yqs75wmdp4c</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>PSG</title>
    <ns>0</ns>
    <id>300556</id>
    <redirect title="Paris Saint-Germain" />
    <revision>
      <id>1143011</id>
      <timestamp>2026-06-14T06:21:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HarryWurst</username>
        <id>36292</id>
      </contributor>
      <comment>#REDIRECT [[Paris Saint-Germain]]</comment>
      <origin>1143011</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="33" sha1="h9u7yc02r2yy568029io1mjfspcg8mi" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Paris Saint-Germain]]</text>
      <sha1>h9u7yc02r2yy568029io1mjfspcg8mi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Mpikambana:Aulorange1/Concours inter-universitaire de débat de La Haye</title>
    <ns>2</ns>
    <id>300557</id>
    <redirect title="Concours inter-universitaire de débat de La Haye" />
    <revision>
      <id>1143029</id>
      <timestamp>2026-06-14T07:38:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aulorange1</username>
        <id>39809</id>
      </contributor>
      <comment>nanova ny anaran'i [[Mpikambana:Aulorange1/Concours inter-universitaire de débat de La Haye]] ho [[Concours inter-universitaire de débat de La Haye]] i Aulorange1 : Famindrana avy amin'ny pejin'ny mpikambana ho amin'ny lahatsoratra fototra taorian'ny fanomanana lahatsoratra fohy misy loharano.</comment>
      <origin>1143029</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="65" sha1="r4pcem8lnsn3w1n9x1wtpz9bbrav49q" xml:space="preserve">#FIHODINANA [[Concours inter-universitaire de débat de La Haye]]</text>
      <sha1>r4pcem8lnsn3w1n9x1wtpz9bbrav49q</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Mario Voigt</title>
    <ns>0</ns>
    <id>300558</id>
    <revision>
      <id>1143030</id>
      <timestamp>2026-06-14T07:49:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HarryWurst</username>
        <id>36292</id>
      </contributor>
      <comment>Pejy noforonina tamin'ny « {{infobox olona |sary= 2024-12-12 Landtag Thüringen – Wahl des Ministerpräsidenten by Sandro Halank–049.jpg |anarana=Mario Voigt |teraka=8 Febroary 1977 |toerana = [[Jena]] |maty=  |firenena={{Alemaina}} |fanjakana = [[Thüringen]] |mpiaraka= |asa= * [[mpanao politika]] |taona niasàna= }} '''Mario Voigt''' (teraka ny 8 Febroary 1977 tao [[Jena]]) dia [[mpanao politika]] [[Alemaina|alemà]] ([[CDU]]). Izy no Minisitra-Filoha fahafito tao amin'ny fanjakan... »</comment>
      <origin>1143030</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1334" sha1="jhzcfrfdj0052kfxx31ecokbb0gall7" xml:space="preserve">{{infobox olona
|sary= 2024-12-12 Landtag Thüringen – Wahl des Ministerpräsidenten by Sandro Halank–049.jpg
|anarana=Mario Voigt
|teraka=8 Febroary 1977
|toerana = [[Jena]]
|maty= 
|firenena={{Alemaina}}
|fanjakana = [[Thüringen]]
|mpiaraka=
|asa=
* [[mpanao politika]]
|taona niasàna=
}}
'''Mario Voigt''' (teraka ny 8 Febroary 1977 tao [[Jena]]) dia [[mpanao politika]] [[Alemaina|alemà]] ([[CDU]]). Izy no Minisitra-Filoha fahafito tao amin'ny fanjakan'i [[Thüringen]] nanomboka ny 12 Desambra 2024.

Mpikambana ao amin'ny Parlemanta ao amin'ny Fanjakan'i Thuringen ihany koa izy nanomboka tamin'ny taona 2009.

Antoko politika: [[CDU]] (Demokratika Kristiana)

== Minisitra-Filoha Thüringen ==
{|border=&quot;1&quot; align=&quot;center&quot; style=&quot;border: 10px solid #0; background-color:#FFFFFF&quot;
|-align=&quot;center&quot; bgcolor=&quot;DDEEFF&quot;
!nodimbiasany
![[Sary:Coat of arms of Thuringia.svg|40px]] Minisitra-Filoha ny [[Thüringen]], ([[Alemaina]]) [[Sary:Flag_of_Germany.svg|40px]]
!mpandimby
|-align=&quot;center&quot; 
| [[Bodo Ramelow]]&lt;br/&gt;2020-2024 || [[Mario Voigt]]&lt;br/&gt;2024- || *
|-bgcolor=&quot;#DDEEFF&quot;
|-
|}

== Jereo koa ==

[[de:Mario Voigt]]
[[fr:Mario Voigt]]
{{commonscat}}
{{DEFAULTSORT:Voigt, Mario}}
[[sokajy:Teraka tamin'ny taona 197]]
[[Sokajy:Maty tamin'ny taona]]
[[Sokajy:Mpanao politika alemana]]
[[Sokajy:Minisitra-Filoha Thüringen]]</text>
      <sha1>jhzcfrfdj0052kfxx31ecokbb0gall7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1143031</id>
      <parentid>1143030</parentid>
      <timestamp>2026-06-14T07:49:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HarryWurst</username>
        <id>36292</id>
      </contributor>
      <origin>1143031</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1335" sha1="625r5vsk6w2pquyn4f7u13rjlo4np0w" xml:space="preserve">{{infobox olona
|sary= 2024-12-12 Landtag Thüringen – Wahl des Ministerpräsidenten by Sandro Halank–049.jpg
|anarana=Mario Voigt
|teraka=8 Febroary 1977
|toerana = [[Jena]]
|maty= 
|firenena={{Alemaina}}
|fanjakana = [[Thüringen]]
|mpiaraka=
|asa=
* [[mpanao politika]]
|taona niasàna=
}}
'''Mario Voigt''' (teraka ny 8 Febroary 1977 tao [[Jena]]) dia [[mpanao politika]] [[Alemaina|alemà]] ([[CDU]]). Izy no Minisitra-Filoha fahafito tao amin'ny fanjakan'i [[Thüringen]] nanomboka ny 12 Desambra 2024.

Mpikambana ao amin'ny Parlemanta ao amin'ny Fanjakan'i Thuringen ihany koa izy nanomboka tamin'ny taona 2009.

Antoko politika: [[CDU]] (Demokratika Kristiana)

== Minisitra-Filoha Thüringen ==
{|border=&quot;1&quot; align=&quot;center&quot; style=&quot;border: 10px solid #0; background-color:#FFFFFF&quot;
|-align=&quot;center&quot; bgcolor=&quot;DDEEFF&quot;
!nodimbiasany
![[Sary:Coat of arms of Thuringia.svg|40px]] Minisitra-Filoha ny [[Thüringen]], ([[Alemaina]]) [[Sary:Flag_of_Germany.svg|40px]]
!mpandimby
|-align=&quot;center&quot; 
| [[Bodo Ramelow]]&lt;br/&gt;2020-2024 || [[Mario Voigt]]&lt;br/&gt;2024- || *
|-bgcolor=&quot;#DDEEFF&quot;
|-
|}

== Jereo koa ==

[[de:Mario Voigt]]
[[fr:Mario Voigt]]
{{commonscat}}
{{DEFAULTSORT:Voigt, Mario}}
[[sokajy:Teraka tamin'ny taona 1977]]
[[Sokajy:Maty tamin'ny taona]]
[[Sokajy:Mpanao politika alemana]]
[[Sokajy:Minisitra-Filoha Thüringen]]</text>
      <sha1>625r5vsk6w2pquyn4f7u13rjlo4np0w</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Sokajy:Minisitra-Filoha Thüringen</title>
    <ns>14</ns>
    <id>300559</id>
    <revision>
      <id>1143032</id>
      <timestamp>2026-06-14T07:50:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HarryWurst</username>
        <id>36292</id>
      </contributor>
      <comment>Pejy noforonina tamin'ny « [[Sokajy:Politika ao Thüringen]] [[Sokajy:Mpanao politika alemana]] »</comment>
      <origin>1143032</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="68" sha1="jj5pfc0vryglj845078tlcjuush4k9k" xml:space="preserve">[[Sokajy:Politika ao Thüringen]]
[[Sokajy:Mpanao politika alemana]]</text>
      <sha1>jj5pfc0vryglj845078tlcjuush4k9k</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Sokajy:Politika ao Thüringen</title>
    <ns>14</ns>
    <id>300560</id>
    <revision>
      <id>1143033</id>
      <timestamp>2026-06-14T07:50:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HarryWurst</username>
        <id>36292</id>
      </contributor>
      <comment>Pejy noforonina tamin'ny « [[Sokajy:Thüringen]] »</comment>
      <origin>1143033</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="21" sha1="pxt54hvxeedmg600id1teu0z5gvkipd" xml:space="preserve">[[Sokajy:Thüringen]]</text>
      <sha1>pxt54hvxeedmg600id1teu0z5gvkipd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Tula</title>
    <ns>0</ns>
    <id>300561</id>
    <revision>
      <id>1143038</id>
      <timestamp>2026-06-14T08:33:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HarryWurst</username>
        <id>36292</id>
      </contributor>
      <comment>Pejy noforonina tamin'ny « {{coord|54|12|N|37|37|E|}} {{infobox tanàna |anarana=Tula |faritany= |isam-ponina= 461.692 |velarantany=145,2 |haavo      = 170 |firenena={{Rosia}} |faritra= [[Tula oblast]] |sary=Tula Kremlin view.JPG |saina= Flag of Tula.svg }} I '''Tula''' ([[fiteny rosiana|Rosiana]]:''Ту́ла''), tanàna lehibe iray misy mponina 461.692 (tamin'ny taona 2024) any {{Rosia}}.  Izy no foibem-pitantanan'ny Tula oblast ao amin'ny Distrika Federaly Afovoany ary eo amin'ny 200... »</comment>
      <origin>1143038</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="913" sha1="9wl137mo3cf1ll1jwcepqwttqlbcggt" xml:space="preserve">{{coord|54|12|N|37|37|E|}}
{{infobox tanàna
|anarana=Tula
|faritany=
|isam-ponina= 461.692
|velarantany=145,2
|haavo      = 170
|firenena={{Rosia}}
|faritra= [[Tula oblast]]
|sary=Tula Kremlin view.JPG
|saina= Flag of Tula.svg
}}
I '''Tula''' ([[fiteny rosiana|Rosiana]]:''Ту́ла''), tanàna lehibe iray misy mponina 461.692 (tamin'ny taona 2024) any {{Rosia}}.

Izy no foibem-pitantanan'ny Tula oblast ao amin'ny Distrika Federaly Afovoany ary eo amin'ny 200 km eo ho eo atsimon'i [[Moskoa]] no misy azy. 
Talohan'ny Adin'i [[Okraina]], tanàna indostrialy manan-danja i Tula ary iray amin'ireo foiben'ny indostrian'ny fiarovana Rosiana, mirehareha amin'ny orinasa fitaovam-piadiana efa ho 300 taona sy orinasa hafa. Ireo dia rava tanteraka tamin'ny taona 2024-2025.

Fahadisoany manokana izany.
{{reflist}}
{{commonscat|Tula}}

[[en:Tula, Russia]]
[[Sokajy:Kaominina any Rosia]]
[[Sokajy:Tanàna ao Rosia]]</text>
      <sha1>9wl137mo3cf1ll1jwcepqwttqlbcggt</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1143039</id>
      <parentid>1143038</parentid>
      <timestamp>2026-06-14T08:36:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HarryWurst</username>
        <id>36292</id>
      </contributor>
      <origin>1143039</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1036" sha1="moqf8mpqqaotinn8wk8km6pqosgph7y" xml:space="preserve">{{coord|54|12|N|37|37|E|}}
{{infobox tanàna
|anarana=Tula
|faritany=
|isam-ponina= 461.692
|velarantany=145,2
|haavo      = 170
|firenena={{Rosia}}
|faritra= [[Tula oblast]]
|sary=Tula Kremlin view.JPG
|saina= Flag of Tula.svg
}}
I '''Tula''' ([[fiteny rosiana|Rosiana]]:''Ту́ла''), tanàna lehibe iray misy mponina 461.692 (tamin'ny taona 2024) any {{Rosia}}.

Izy no foibem-pitantanan'ny Tula oblast ao amin'ny Distrika Federaly Afovoany ary eo amin'ny 200 km eo ho eo atsimon'i [[Moskoa]] no misy azy. 
Talohan'ny Adin'i [[Okraina]], tanàna indostrialy manan-danja i Tula ary iray amin'ireo foiben'ny indostrian'ny fiarovana Rosiana, mirehareha amin'ny orinasa fitaovam-piadiana efa ho 300 taona sy orinasa hafa. Ireo dia rava tanteraka tamin'ny taona 2024-2025.

Fahadisoany manokana izany.

== Jereo koa ==
*[https://www.youtube.com/watch?v=IqZm4IVAnwQ Fanafihana drôna tao amin'ny orinasa simika Azot tao Tula]
{{reflist}}
{{commonscat|Tula}}

[[en:Tula, Russia]]
[[Sokajy:Kaominina any Rosia]]
[[Sokajy:Tanàna ao Rosia]]</text>
      <sha1>moqf8mpqqaotinn8wk8km6pqosgph7y</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1143040</id>
      <parentid>1143039</parentid>
      <timestamp>2026-06-14T08:38:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HarryWurst</username>
        <id>36292</id>
      </contributor>
      <origin>1143040</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1052" sha1="etl8uwfw883h86rlqeq56hrthd5ktem" xml:space="preserve">{{coord|54|12|N|37|37|E|}}
{{infobox tanàna
|anarana=Tula
|faritany=
|isam-ponina= 461.692
|velarantany=145,2
|haavo      = 170
|firenena={{Rosia}}
|faritra= [[Tula oblast]]
|sary=Tula Kremlin view.JPG
|saina= Flag of Tula.svg
}}
I '''Tula''' ([[fiteny rosiana|Rosiana]]:''Ту́ла''), tanàna lehibe iray misy mponina 461.692 (tamin'ny taona 2024) any {{Rosia}}.

Izy no foibem-pitantanan'ny Tula oblast ao amin'ny Distrika Federaly Afovoany ary eo amin'ny 200 km eo ho eo atsimon'i [[Moskoa]] no misy azy. 
Talohan'ny Adin'i [[Okraina]], tanàna indostrialy manan-danja i Tula ary iray amin'ireo foiben'ny indostrian'ny fiarovana Rosiana, mirehareha amin'ny orinasa fitaovam-piadiana efa ho 300 taona sy orinasa hafa. Ireo dia rava tanteraka tamin'ny taona 2024-2025.

Fahadisoany manokana izany.

== Jereo koa ==
*[https://www.youtube.com/watch?v=IqZm4IVAnwQ Fanafihana drôna tao amin'ny orinasa simika Azot tao Tula]
{{reflist}}
{{commonscat|Tula}}

[[ru:Тула]]
[[en:Tula, Russia]]
[[Sokajy:Kaominina any Rosia]]
[[Sokajy:Tanàna ao Rosia]]</text>
      <sha1>etl8uwfw883h86rlqeq56hrthd5ktem</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Erna Solberg</title>
    <ns>0</ns>
    <id>300562</id>
    <revision>
      <id>1143046</id>
      <timestamp>2026-06-14T09:43:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HarryWurst</username>
        <id>36292</id>
      </contributor>
      <comment>Pejy noforonina tamin'ny « [[File:EPP Summit - 23 October 2025.jpg|thumb|Erna Solberg]] '''Erna Solberg''' (teraka ny 24 Febroary 1961 tao [[Bergen]], Hordaland) dia [[mpanao politika]] [[Norvezy|Norveziana]] avy amin'ny Antoko Kaonservativa (Høyre).   Niasa ho [[Praiminisitra]] (Statsminister) an'i {{Norvezy}} izy nanomboka ny 16 Oktobra 2013 ka hatramin'ny 14 Oktobra 2021, ary ho mpitarika ny Høyre nanomboka ny 2004 ka hatramin'ny 2026. Nanomboka ny Oktobra 2001 ka hatramin'ny Oktob... »</comment>
      <origin>1143046</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="822" sha1="1szm7uno9he0g7q5nffy13pb4tts0f1" xml:space="preserve">[[File:EPP Summit - 23 October 2025.jpg|thumb|Erna Solberg]]
'''Erna Solberg''' (teraka ny 24 Febroary 1961 tao [[Bergen]], Hordaland) dia [[mpanao politika]] [[Norvezy|Norveziana]] avy amin'ny Antoko Kaonservativa (Høyre). 

Niasa ho [[Praiminisitra]] (Statsminister) an'i {{Norvezy}} izy nanomboka ny 16 Oktobra 2013 ka hatramin'ny 14 Oktobra 2021, ary ho mpitarika ny Høyre nanomboka ny 2004 ka hatramin'ny 2026. Nanomboka ny Oktobra 2001 ka hatramin'ny Oktobra 2005, i Solberg dia Minisitry ny Fitantanana eo an-toerana sy ny Raharaham-paritra. Mpikambana tao amin'ny Storting (Parlemanta Norveziana) izy nanomboka tamin'ny 1989.

==Jereo koa==
{{commonscat}}
[[en:Erna Solberg]]
{{CLEFDETRI:Solberg, Erna}}
[[Sokajy:Mpanao politika norveziana]]
[[sokajy:Teraka tamin'ny taona 1961]]
[[sokajy:Praiminisitra Norvezy]]</text>
      <sha1>1szm7uno9he0g7q5nffy13pb4tts0f1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Sokajy:Praiminisitra Norvezy</title>
    <ns>14</ns>
    <id>300563</id>
    <revision>
      <id>1143047</id>
      <timestamp>2026-06-14T09:44:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HarryWurst</username>
        <id>36292</id>
      </contributor>
      <comment>Pejy noforonina tamin'ny « [[Sokajy:Mpanao politika norveziana]]  [[sokajy:Praiminisitra]] »</comment>
      <origin>1143047</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="63" sha1="a8kak1apzajzs1zudwwzldr2xaho7bl" xml:space="preserve">[[Sokajy:Mpanao politika norveziana]]

[[sokajy:Praiminisitra]]</text>
      <sha1>a8kak1apzajzs1zudwwzldr2xaho7bl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Sokajy:Tompon-tsambo norveziana</title>
    <ns>14</ns>
    <id>300564</id>
    <revision>
      <id>1143049</id>
      <timestamp>2026-06-14T09:49:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HarryWurst</username>
        <id>36292</id>
      </contributor>
      <comment>Pejy noforonina tamin'ny « [[sokajy:Tompon-tsambo]] [[sokajy:Mpanao norveziana]] »</comment>
      <origin>1143049</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="53" sha1="8wfjx41on66mk75383ztyfi923vaqsr" xml:space="preserve">[[sokajy:Tompon-tsambo]]
[[sokajy:Mpanao norveziana]]</text>
      <sha1>8wfjx41on66mk75383ztyfi923vaqsr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Sokajy:Tompon-tsambo</title>
    <ns>14</ns>
    <id>300565</id>
    <revision>
      <id>1143050</id>
      <timestamp>2026-06-14T09:49:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HarryWurst</username>
        <id>36292</id>
      </contributor>
      <comment>Pejy noforonina tamin'ny « [[sokajy:Asa]] »</comment>
      <origin>1143050</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14" sha1="f8wgueygtxqcnlj7mzmm55ii73cggpn" xml:space="preserve">[[sokajy:Asa]]</text>
      <sha1>f8wgueygtxqcnlj7mzmm55ii73cggpn</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>